- Cezayir topraklarının
yüzde 85'ini kaplayan Büyük Sahra, dünyanın en büyük çölü.
Toplam yüzölçümü 8,6 milyon km2. Arapçada çöl anlamına
gelen Sahra, Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır, Sudan, Çad,
Nijerya ve Mali'ye yayılmış durumda. Üzerinde yaşayan nüfus,
çoğunluğu Faslı ve Cezayirli olmak üzere 1,5 milyon.
Yerleşim genellikle vahalarda yoğunlaşmış halde. İklim çok
kuru ama yılın belli dönemlerinde, birkaç milimetre küpü
geçmeyen miktarda yağmur da var. Sahra'nın dörtte biri
dağlık arazi. Bazı dağların zirvesinde kış aylarında kar
bile görülebiliyor. Sahra'nın sadece 200 bin km2'lik
bölümünde tarım yapılabiliyor; yani vahalarda ya da yeraltı
sularıyla beslenen bölgelerde.
-
Yeraltı
nehirleri Atlas dağlarından geliyor. Bazen bu nehirlerin
suları yüzeye çıkıyor ve vahalar doğuyor. Gece-gündüz
sıcaklığı arasındaki fark, 35-40 dereceye ulaşabiliyor.
Yağmurun yıllarca yağmadığı dönemler de oluyor. Bitki örtüsü
yok denecek kadar az. Kimi bölgelerde develer en pratik
ulaşım aracı.
-
- Sık sık kum fırtınalarına
rastlanıyor. Bazı bölgelerde insan gerçek ötesi bir
yerdeymiş hissine kapılıyor, ay yüzeyindeymiş gibi.. Biraz
ürkütücü, biraz korkutucu, biraz vahşi ama her zaman ilginç
ve çekici. Uçsuz bucaksız kum denizleri, devasa kumullar,
inanılmaz renklerde kumlar: gri, toprak rengi, kızıl, pembe,
turuncu.. Gece bastırdığında çöl hareketleniyor. Hayvanlar
yuvalarından çıkıp yiyecek bulmaya çalışıyorlar. Çoğunun
hayatta kalmak için su içmeye de ihtiyacı yok: Deve, çakal,
çöl tilkisi, kunduz, sarı akrep, yırtıcı kertenkele,
engerek, kaya porsuğu, deve kuşu, beyaz antilop, buğday
karıncası, dağ tavuğu, kemirgenler..
-
- Bir zamanlar çok verimli
olan Sahra'da iklimin giderek kurulaşması sonucunda
tüccarlar bölgeye uğramamaya, çiftçiler de topraklarını terk
etmeye başlamışlar. Sahra, uzunca bir süre Kuzey Afrika ile
Kara Afrika arasında iş yapan kervanların izlediği bir
ticaret yolu olmuş. Kuzey Sahra zamanla, geniş petrol
yataklarının bulunması ile kayda değer bir ekonomik önem
kazanmış.
- Sahra, Cezayir'i keşfetmek
isteyenlerin, özellikle de doğa tutkunlarının mutlaka
ziyaret etmesi gereken bir bölge.
-
- Sahra'da en ilgi çekici
yerler ise şöyle sıralanıyor:
-
- Hoggar: Şiddetli
volkanik patlamalarla oluşmuş bir dağ çemberi. Atakor
bölgenin merkezi. Ülkenin en yüksek noktası, Hoggar
kitlesinde 3.000 metre yükseklikteki Tahat zirvesi. Ünlü
Garet el Cenun, devasa bir granit yapı. Özellikle Mertutek
çevresinde
büyüleyici güzellikte kaya oyuklarına ve çıkıntılarına
sahip. Gecici akarsular ve çölde yitip giden dereler var:
Tamanrasset, Tin Tarabin, Tafassaset gibi. Yüksek doruklar
(en bilinenleri Ilaman -2740 m- ve Assekrem platosu
-2730m-), kule gibi yükselen ya da kubbeye, piramide
benzeyen kayalar, bazalt kuyucuklar, renkleri pırıltılı
sarıdan mora uzanan donmuş lavlar, yükseklikler arasında
kalmış vadiler, kum taşı platoları, kum ve kum taşlarının
yığıldığı tassili denen oluşumlar ilginç görüntüler
oluşturuyorlar.
- Hoggar'ın kuzey doğusunda
yer alan Amadror, tuz dolu devasa bir küvet gibi. Touaregler
için çok önemli bir zenginlik.
- Téfédest:
Tamanrasset'nin 250 km kuzeyinde, 130 km uzunluğunda ve 40
km genişliğindeki bir eksen boyunca uzanan granit zinciri.
Kaygan-parlak kubbeli kayalar hemen dikkat çekiyor. Batı
yamaçlarında rengi siyah, doğu yamaçlarında ise beyaz.
Farklılık, dag eteğinde toplanan kumların renginden geliyor.
Tefedest, güneyindeki Mertutek köyünde bulunan kaya
resimleriyle tanınıyor.
-
Tamanrasset:
1400 m yükseklikte, 40 bin nüfuslu bir şehir. Ilgın
ağaçlarının gölgelediği daracık sokaklara sahip. Ünlü
misyoner Charles de Foucauld buraya 1905 yılında geldiğinde,
sadece 10-15 kulübe varmış.
- Tassili N'Ajjer:
Atakor'un kuzey doğusunda, bir akarsu platosu. Sarp
falezler, dar kanyonlar, taş ormanları, Akdeniz'e özgü
zakkum ağaçları ve servilere sahip. Canet, Tassili'nin
incisi, hurma bahçeleri ve palmiyelerle dolu beyaz bir
şehir. Tassili N'İmmidir ise, yüksek rakımın düzenli yağmur
getirdiği, bu nedenle her türden bitki örtüsünün
yaşayabildiği bir bölge.
- Tassili N'Ajjer'in güney
doğusunda bulunan Tadrart, 300 km uzunluğunda bir plato.
Anlamı dağ. Gerçek bir labirent. Erozyonun muhteşem
şekiller yarattığı, renklerinin sarıdan kırmızıya beyaza
döndüğü kumullarla kaplı göz kamaştırıcı ergler var. Tadrart
Akakus bölgesi, nadide kaya resimleri ve gravürleri ile
Unesco'nun korunması gereken eserler kategorisinde. Toprak
tıpkı bölgede bulunan resimlerde olduğu gibi kırmızı.
Tegharghart'ta ünlü ağlayan inek gravürleri var.
- Timimun ve Gurara
bölgesinde efsanevi vahalar mevcut. Yarım milyon palmiye,
buğdaygiller ve sebze yetiştirilen -soğan, domates, bakla
gibi bahçeler var. Kanallarla sulama yapılıyor. Tanezruft
ise Güney Cezayir'de 150 bin km2 genişliğinde, ıssız, hiç
yerleşeni olmayan bir korku ve susuzluk beldesi.
- Bölge insanları ağırlıklı
olarak, islamiyeti seçmiş maures ve tuareg kabileleri.
Tuaregler, Hoggar, Air ve Tassil N'Ajjer bölgelerinde
yoğunlaşmış durumdalar.