tarih öncesi
Rusya devletinin, orijinal Rus topraklarını Finlandiya Körfezi kıyılarında ve Neva'nın ağzında geri alma ve böylece Rusya'nın askeri-stratejik ve ekonomik nedenlerle ihtiyaç duyduğu Baltık Denizi'ne ulaşma isteği, Baltık'ı dikkate alan İsveç İmparatorluğu ile uzun ve kanlı bir Kuzey Savaşı ile sonuçlandı. onun "göl". Rusya, İsveç’in Baltık’taki hegemonyasından memnun olmayan Danimarka, Saksonya ve Rzeczpospolita tarafından da desteklendi.
Savaşın başlangıcı Rusya ve müttefikleri için bir başarısızlıktı. Genç İsveç kralı ve yetenekli komutanı Karl XII, Danimarka’dan (Kuzey Birliği’nin tek gücü (Rus devleti, Rzecz Pospolita, Saksonya ve Danimarka’dan oluşan İsveç karşıtı koalisyon) bir savaş) bir grev getirdi. Sonra İsveçliler Narva yakınlarındaki Rus ordusunu yendi. Ancak, İsveç kralı stratejik bir hata yaptı. Rus devletinin yenilgisini tamamlamadı, onu barışa zorladı ve Polonya Kralı ve Saksonya Elektörü Augustus II ile savaşın ardından Commonwealth topraklarında kovalıyordu. İsveç kralı, Rus krallığını ve örgütsel becerilerini, kararlılığını ve Peter'ın iradesini küçümsemiştir. Baş düşmanının Sakson Seçmeni ve Polonya Kralı Augustus II olduğuna karar verdi.
Bu, Çar Peter'ın "hatalar üzerinde çalışmasına" izin verdi. Rus Çar, orduyu kadroyu ulusal kadrolarla doyurarak güçlendirdi (daha önce oran yabancı askeri uzmanlardaydı). Orduyu hızlı bir şekilde güçlendirdiler, bir filo inşa ettiler ve endüstriyi geliştirdiler. Kral tarafından yönetilen İsveç ordusunun ana kuvvetleri Polonya'da savaşırken, Rus ordusu Baltık ülkelerindeki düşmanları kalabalıklaştırmaya başladı ve Neva Nehri'nin ağzını ele geçirdi. 1703 yılında müstahkem St. Petersburg şehri kuruldu. Aynı yıl Baltık Filosunu yarattılar ve Rusların temelini attılar filo Baltık - Kronstadt. 1704'te Rus birlikleri Derpt (Yuryev) ve Narva'yı ele geçirdi.
Sonuç olarak, Karl orduyu yine Ruslara karşı çevirdiğinde, başka bir orduyla karşılaştı. Zaten bir defadan fazla zafer kazanan ve güçlü bir rakip güçleriyle rekabet etmeye hazır olan bir ordu (Poltava'dan önceki İsveç ordusu, Avrupa'da en iyisi olmasa en iyilerden biri olarak kabul edildi). Rus ordusunun ahlaki, örgütsel ve teknik durumu daha iyiye doğru niteliksel olarak değişti. Rusya Baltık'ta yerleşik ve yeni savaşlara hazırdı.
Charles XII’in Rus kampanyası
Bu arada İsveçliler Polonya ve Saksonya'yı bitirmeyi başardılar. Karl, Polonya’daki protein Stanislav Leschinsky’yi ekti. 1706'te İsveçliler Saksonya'yı işgal etti ve Polonya kralı ve Saksonya seçmeni Augustus II, savaştan çıkan İsveç ile bir barış anlaşması imzaladı. Ondan sonra, Rusya müttefiksiz kaldı. 1707'in ilkbahar ve yazında Karl XII, Rus kampanyası için Saksonya'da bulunan ordusunu hazırladı. İsveç kralı kayıpları telafi etmeyi başardı ve birliklerini önemli ölçüde güçlendirdi. Aynı zamanda İsveç kralı, Türk birliklerinin, Kırım Hanlığı'nın, Stanislav Leschinsky'nin Polonyalı kukla rejiminin ve Hetman'ın Kazaklarının haydut Mazepa'nın katılımıyla, Rusya'nın geniş çaplı işgaline yönelik bir plan yaptı. Rusya'yı dev “kenelere” götürmeyi ve Moskova'yı Baltık Denizi'nden sonsuza dek atmayı planladı. Ancak, bu fikir başarısız oldu. Türkler bu dönemde savaşmak istemediler ve Mazepa'nın ihaneti, Kazakların büyük ölçüde birikmesine ve güneyde bir ayaklanmaya yol açmadı. Bir grup üst düzey hain halkı Moskova'ya çeviremedi.
Karl utanmadı (Büyük İskender'in şanını gördü) ve mevcut güçlerle bir kampanya başlattı. İsveç ordusu yürüyüşe Eylül 1707'ta başladı. Kasım ayında İsveçliler Vistula'yı zorladı, Menshikov Varşova'dan Narew Nehri'ne çekildi. Daha sonra İsveç ordusu Mazury bataklıklarıyla yoldan çıkan asıl yolda zor bir geçiş yaptı ve Şubat ayında 1708 Grodno kentine ulaştı, Rus birlikleri Minsk'e çekildi. Yoldaki yoğun yürüyüşler sonucu tüketilen İsveç ordusu "kış dairelerinde" durmak zorunda kaldı. Haziran ayında 1708, İsveç ordusu Smolensk-Moskova hattı boyunca yürüyüşüne devam etti. Haziran ayının sonunda, İsveçliler Borisov'un güneyinde Berezina'yı geçti. Aynı zamanda, büyük bir vagon treni olan Levengaupta'nın ordusu Riga'dan güneye gitti. Temmuz ayında İsveç ordusu Rus askerlerini Golovchin yönetiminde yendi. Rus ordusu Dinyeper'ın ötesine çekildi, Karl XII Mogilev'i işgal etti ve Dinyeper boyunca feribotu ele geçirdi.
İsveç ordusunun daha fazla ilerlemesi dramatik bir şekilde yavaşladı. Çar Peter, İskitler'in eski taktiklerini uyguladı - kavisli dünya taktikleri. İsveç birlikleri, yiyecek ve yem sıkıntısı çeken harap arazide hareket etmek zorunda kaldı. 11-13 Eylül 1708 küçük Smolensk köyündeydi Starishi, generalleriyle İsveç kralı askeri bir konsey düzenledi. Ordunun daha sonraki eylemlerine ilişkin soruya karar verildi: Smolensk ve Moskova'ya gitmeye devam etmek ya da Mazepa'nın tam destek sözü verdiği Küçük Rusya'ya güneye gitmek. İsveç ordusunun harap olmuş bölgedeki hareketi açlıkla tehdit etti. Kış yaklaşıyordu, İsveç ordusunun dinlenmeye ve yemeğe ihtiyacı vardı. Ağır toplar ve General Lewenhaupt'in getirmesi gereken malzemeler olmadan Smolensk almak neredeyse imkansızdı. Sonuç olarak, güneye gitmeye karar verdiler, özellikle Hetman Mazepa, kış dairelerine, yiyeceklerine ve 50-bin'e yardım sözü verdi. Küçük Rus birlikleri.
Levengaupt’ın yenilgisi, 28 Eylül’de (9 Ekim’de) 1708’in Lesnoy köyü yakınlarındaki bir savaşta toplanmasıyla, nihayet İsveç’in yıllık 1708 kampanyası sırasında Moskova’ya yürüttüğü emir planlarını gömdü. Çar Peter Alekseevich'in “Poltava savaşının anası” dediği hiçbir şey için değil, ciddi bir zaferdi. İsveçliler güçlü takviye umudunu yitirdi - yaklaşık 9 bin İsveçli öldürüldü, yaralandı ve yakalandı. Kral Karl, General Lewenhaupt, yalnızca 6 binlerce demoralize asker getirdi. Ruslar, üç aylık yiyecek ve mühimmat tedariki olan devasa bir vagon treni ve topçu parkına el koydu. Karl'ın güneye dönmekten başka seçeneği yoktu.
Peter I. Sanatçı Paul Delaroche'un Portresi
İsveç kralı Charles XII
Güney Rusya’da Muhalefet
Güneyde her şey hain Mazepa'nın sözleri kadar iyi değildi. Binlerce Kazakça, Mazepa sadece birkaç bin insanı getirmeyi başardı ve bu Kazaklar bile İsveçliler için savaşmak istemedi ve ilk fırsatta kaçtı. Menshikov, Karl XII'nin avangardını yendi, Baturin'i aldı ve rezervleri orada yaktı. İsveçliler sadece külleri var. Karl daha güneye ilerlemek zorunda kaldı, bu da nüfusu yağmalamaya kızdırdı. Kasım ayında İsveçliler, kış için durdukları Romny'ye girdiler.
Kışın, durum düzelmedi. İsveç birlikleri Gadyaç, Romain, Priluk, Lukhovits ve Lubin bölgesinde bulunuyor. Rus birlikleri bu bölgenin doğusunda konuşlanmış, Belgorod ve Kursk'a yaklaşıyor. Birliklerimizin üsleri Sumy, Lebedin ve Akhtyrka idi. İsveç ordusunun dağılması, bir ya da iki şehirde bir ordunun bulunamaması ve yerel halktan sürekli yiyecek ve yem talep etme ihtiyacından kaynaklanıyordu. İsveçliler sürekli küçük çatışmalarda insanları kaybediyorlardı. İsveç birlikleri, yalnızca Rus generallerinin gönderdiği “partiler” tarafından değil, aynı zamanda müdahalecilerin faaliyetlerinden memnun olmayan köylüler ve vatandaşlar tarafından da “sıkıldı”. Örneğin, Kasım ayının ortasında, üç süvari ve bir piyade alayı düşmanı kış daireleri umuduyla küçük Bold kasabasına yaklaştı. Bunu öğrenen Menshikov, kasaba halkına yardım etmek için ejderha alaylarını getirdi. Rus ejderhalar, ortaklarla birlikte İsveçliler'i yendi: 900 civarında bir adam öldürüldü ve yakalandı. Bütün vagon treni Rus birliklerinin bir kupası oldu. Ana güçleri olan İsveç kralı Charles Bold'a ulaştığında, direnişi ümitsiz olduğuna karar veren nüfusu şehirden ayrıldı. Karl XII, Mazepa'nın tavsiyesi üzerine, isyankâr şehri yaktı. Aralık ayında İsveçliler zayıf takviye edilmiş Tern kentini ele geçirdi, binden fazla nüfusu katlettiler ve yerleşimi yaktılar. Büyük kayıplar - yaklaşık 3 bin kişi, İsveçliler Veprik kalesinin fırtınası sırasında acı çekti.
Her iki ordu da sadece çatışmalar ve fırtınalar sırasında değil, aynı zamanda olağandışı sert bir kıştan dolayı da zarar gördü. 1708’te, şiddetli don Avrupa’da süpürüldü ve bahçelerde ve ekinlerde büyük hasara yol açtı. Kural olarak, Küçük Rusya'da ılıman kışlar olağandışı soğuktur. Birçok asker yüz, el ve ayak donma veya donma. Bu durumda, İsveçliler daha ciddi kayıplara maruz kaldılar. Saksonya'dan ayrıldıktan sonra ağır biçimde giyilen İsveç askerlerinin mühimmatı, onları soğuktan kurtarmadı. İsveç kampındaki çağdaşlar bu felaketle ilgili birçok delil bıraktılar. S. Leshchinsky'nin Charles XII Poniatowski'nin merkezindeki temsilcisi şöyle yazdı: “Gadyach'a gelmeden önce, İsveçliler ölü donmuş üç bin askerini kaybetti; ayrıca, arabaları ve atları olan tüm bakanlar. "
İsveç ordusu askeri sanayi üssü filodan kesildi ve top mermisi, kurşun ve barut eksikliği yaşamaya başladı. Topçu parkını yenilemek imkansızdı. Rus birlikleri, sistematik olarak düşmanı kitleleştirdi ve İsveçlileri Dinyeper'dan kesmekle tehdit etti. Karl, Rusları ezmeyi ve Moskova'ya yönelik bir taarruz yolunu açmayı umduğu genel savaşı Peter'a empoze edemedi.
Böylece, kış aylarında 1708 - 1709. Genel savaştan kaçınan Rus birlikleri, İsveç ordusunun kuvvetlerini yerel savaşlarda kullanmaya devam etti. 1709'in baharında, Karl XII şehri, Moskova'ya yapılan saldırıyı Kharkov ve Belgorod aracılığıyla yenilemeye karar verdi. Ama ondan önce, Poltava kalesini almaya karar verdi. İsveç ordusu, az sayıdaki Mazepian ve Zaporozhian'ı saymadan, 35 silahlı binlerce insanda bir 32 kuvveti ile yaklaştı. Poltava, Vorskla Nehri'nin yüksek kıyısında durdu. Şehir bir palisade şaftla korunuyordu. Albay Alexei Kelin'in komutasındaki garnizon, 6,5-7 bin asker, Kazaklar ve milislerden oluşuyordu. Kalenin 28 silahı vardı.
Kuşatma için topçu ve mühimmatı olmayan İsveçliler kaleyi fırtına ile ele geçirmeye çalıştı. Kuşatmanın ilk günlerinden itibaren Poltava'yı zaman zaman fırtınaya başladılar. Sadece Nisan ayında savunucuları 12'in düşman saldırılarını püskürttüler, bu da çoğu zaman cüretkar ve başarılı baskınlar yaptı. Rus ordusu Poltava garnizonunu insanlarla ve barutla tuttu. Sonuç olarak, Poltava'nın kahramanca savunması Ruslara zaman içinde kazanç sağladı.
Böylece, İsveç ordusu için stratejik durum bozulmaya devam etti. Uzun süren kuşatmaya ve ağır kayıplara rağmen Poltava dayanamadı. Mayıs ayında, 1709, İsveçli Polonyalı İngiliz Milletler Topluluğu’ndan yardım umudunu reddeden Litvanyalı hetman Jan Sapega (Stanislav Leschinsky’nin destekçisi) tarafından yenildi. Menshikov, İsveç ordusu gerçek bir ortamda bulunan takviyeleri Poltava'ya transfer edebildi. Carl'ın tek umudu belirleyici bir savaştı. İnsan ve silah sayısındaki üstünlüğüne rağmen ordusunun yenilmezliğine ve “Rus barbarlarına” karşı zaferine inanıyordu.
Savaştan önceki durum
Peter genel bir savaşın zamanı olduğuna karar verdi. 13 (24) Haziran ayında, birliklerimiz Poltava ablukasını kırmayı planladı. Kralın arifesinde, kalenin komutanı Kelin'e, kale savunucularının aynı anda Rus ordusunun ana güçlerini etkileyen saldırının bir türkçe yaptığını emretti. Ancak saldırı planı havayı bozdu: şiddetli yağmur, Vorskla'daki su seviyesini yükseltti ve operasyon iptal edildi.
Ancak, kötü hava operasyonları Eski Senar’lara yapılan başarılı bir saldırı ile telafi edildi. Esaret altındaki Rus albay Yurlov, gizlice, Rus mahkumların tutulduğu Stariy Senzharas'ta, “düşmanın tam olarak doldurulmadığını” bildirmiştir. 14 (25) June, orada Teğmen General Genskina'ya ejderha gönderdi. Rus ejderhaları şehre baskın düzenledi ve 1300 düşman askerlerini ve memurlarını yok ederek 700 mahkumlarını kurtardı. Rus kupaları arasında İsveç hazinesi vardı - 200 bin thaler. Rus birliklerinin nispeten önemsiz kayıpları - 230 öldürüldü ve yaralandı, savaş becerilerindeki düşüş ve İsveç birliklerinin ruhunun bir göstergesiydi.
16 (27) Haziran 1709, Rus Askeri Konseyi genel bir savaşa olan ihtiyacı doğruladı. Aynı gün İsveç hükümdarı bacağından yaralandı. “Kutsal Savaşın Tarihi” nde sunulan sürüme göre, Karl ve beraberindeki görevliler görevlerini kontrol etti ve yanlışlıkla bir Kazaklar grubuna girdi. Kral şahsen Kazaklardan birini öldürdü, ancak dövüş sırasında bir kurşun bacağına vurdu. Savaşın çağdaşlarına göre, kral birkaç düşmanın nehri geçtiğini duyunca, beraberinde birkaç Drabant (koruma) alarak, onlara saldırdı ve onları devirdi. Dönüşü sırasında av tüfeği tarafından yaralandı. Bu olay İsveç kralının cesaretini ve sorumsuzluğunu gösterdi. Karl XII ordusunu yerli İsveç'ten uzak ülkelere götürdü ve kendisini Küçük Rusya'da felaketin eşiğinde buldu. Görünüşe göre bacaklarını nasıl taşıyacaklarını ve askerleri nasıl koruyacaklarını ve küçük çatışmalarda hayatını riske atmayacaklarını düşünmeliydi. Karl’ın kişisel cesaretini inkar edemezsin, cesur bir adamdı, ama bilgeliği yoktu.
Bu arada, belirleyici savaş anı yaklaşıyordu. Charles yaralanmadan önce bile, daha önce iki orduyu bölen Rus ordusunun bir parçası olan Haziran ayının 15'i (26). Renschild bunu krala bildirdiğinde, mareşalin kendi başına hareket edebileceğini söyledi. Orman Savaşı'nın yapıldığı zamandan beri Karl, kayıtsızlık dolu saldırılarla boğulmuş, öyle bir andı. Aslında, İsveçliler, su hattı karşı saldırıya ve savunmaya elverişli olmasına rağmen, yöneltilen Rus kuvvetlerine neredeyse direnç göstermedi. Nehrin karşı yakasında 19-20 (Haziran 30 - Temmuz 1), Çar Peter Alekseevich ana güçlerle geçti.
Her zaman saldırı taktiklerini uygulayan İsveç kralı Charles XII, gelecekteki savaş alanının mühendislik hazırlığına hiç ilgi göstermedi. Karl, Rus ordusunun pasif olacağına ve çoğunlukla savunmacı olacağına inanıyordu; bu da düşman savunmasını kırmasına ve kararlı bir saldırı ile onu yenmesine izin verecekti. Karl'ın asıl endişesi, arka tarafın güvenliğini sağlamaktı, yani Poltava garnizonunun İsveç ordusunun Peter ordusuyla savaşa girdiği anda bir türban yapma ihtimalini mahrum bırakmaktı. Bunun için, Karl'ın genel savaş başlamadan önce bir kale alması gerekiyordu. Haziran 21 (Temmuz 2) İsveç komutası Poltava'nın bir sonraki fırtınasını düzenledi. İsveçliler bir kez daha baltalanmış, barut varillerini koydu, ancak daha önce olduğu gibi patlama olmadı - kuşatılmış olan patlayıcıları güvenli bir şekilde çıkardı. Haziran 22 gecesi (Temmuz 3), İsveçliler saldırıya gitti, neredeyse zaferle sona erdi: "... birçok yerde düşman şaftın üzerine yükseldi, ama komutan tarif edilemez cesaret gösterdi, çünkü kendisi kendisi vardı ve doğru yerlerden geri çekiliyordu." Kritik anda, kentin sakinleri de yardımcı oldu: “Poltava sakinleri tamamen şafttaydı; karılar, şaftın ateşinde olmasalar da, sadece taşlar getirdiler. ” Bu sefer de saldırı başarısız oldu. İsveçliler ağır kayıplara maruz kaldılar ve arka için güvenlik garantileri almadılar.
Bu arada, Rus birlikleri, Poltava'nın kuzeyindeki 8'in yanında bulunan Petrovka köyünde, geçiş noktasına müstahkem bir kamp kurdular. Araziyi inceledikten sonra Rus çar, ordunun düşmanın görevine daha yakın hale getirilmesini emretti. Peter, Petrovka'daki açık alanın düşmana büyük bir avantaj sağladığına karar verdi, çünkü İsveç ordusu daha önce manevra kabiliyeti ve savaş sırasında yeniden inşa etme kabiliyeti nedeniyle ayırt edilmişti. Orman savaşlarının tecrübesine dayanarak, İsveçlilerin, manevrayı sınırlandırıp engebeli ormanlık alanlarda savaşmanın gerekli olduğu durumlarda bu avantajı kaybettiği açıktı.
Bu arazi Yakovtsy köyü bölgesinde idi. Burada, düşmandan beş kilometre uzaklıktaki Rus 25 Haziran (6 Temmuz) yeni müstahkem bir kamp inşa etmeye başladı. İsveçlilerin Rus ordusunun ana kuvvetlerine giden yolunu tıkayan kampın önünde inşa edilen altı tekrarlama ile güçlendirildi. Redoubts, birbirinden bir silah atış mesafesine yerleştirildi. Tahkimatların incelenmesinden sonra, Haziran ayı Çar 26'i (Temmuz 7), ilk altıya dik olarak yerleştirilmiş dört ilave redüktör inşa etmesini emretti. Ek redoubts cihazı, savaş alanının mühendislik ekipmanındaki bir yenilikti. Yinelemeleri aşmadan, rakiplerle savaşa girmek çok tehlikeliydi, onları almak gerekliydi. Aynı zamanda, her biri bir asker şirketinin garnizonu olan yinelemeleri fırtına eden İsveçliler, tüfek topçu ateşinden ciddi kayıplar almak zorunda kaldı. Ek olarak, redoubts yoluyla yapılan saldırı saldırganların savaş düzenini bozdu ve Rus ordusunun ana güçleri ile çatışmadaki konumlarını kötüleştirdi.
Tarafların güçleri
Çar Peter'in Poltava önündeki müstahkem kamptaki emrinde 42 bin düzenli ve 5 bin düzensiz birlik vardı (diğer kaynaklara göre, yaklaşık 60 bin kişi). Ordu, 58 piyade taburları (piyade) ve 72 süvari filolarından (ejderhalar) oluşuyordu. Ayrıca, 40 bin kişi daha Psyol Nehri üzerinde rezerv vardı. Topçu parkı, 102 toplarından oluşuyordu.
İsveç ordusunda, Poltava ve Peremovochnaya'daki zayiatların ve zayiatların hesaplanmasının yanı sıra Kral Charles ile kaçanların hesaplanmasına devam edersek, toplamda yaklaşık 48 bin kişi vardı. Dahası, Poltava Savaşı'na katılan en çok savaşmaya hazır kuvvetlerin sayısı çok daha küçüktü. Yılın Mart ayında Mazepa ve Karl'ın yanından geçen K. Gordienko'nun, Mart ayındaki 48'in yanına geçen K. Gordienko ve Poltava kalesini engellemeye devam eden 3 İsveçlilerinin önderliğindeki 8 bin Kozak Mazepinleri ve 1709 bin Kazakları. Buna ek olarak, görünüşe göre zafer kazanma konusunda kendinden emin olmayan ve tehlikeli yönleri ele almaya çalışan İsveç kralı, Perevolochny'deki Dinyeper'a düşene kadar geri çekilme olasılığını koruyarak Vorskla Nehri boyunca birkaç misilleme yaptı. Ayrıca savaşın katılımcılarından savaş hizmetine dahil olmayan kişileri çıkarmaktır: sadece Peregrovochnaya mahkumları altında 1300 "hizmetkarları" aldı. Sonuç olarak Karl, 3400-25 bin kişiyi ve 28 silahını yerleştirebilir. Her iki taraf da savaşa bütün güçler katılmamıştır. İsveç ordusu yüksek profesyonellik, disiplin ile ayırt edildi ve Danimarka, Saksonya ve Polonya topraklarında birçok inandırıcı zafer kazandı. Ancak, son başarısızlıklar onun mücadele ruhunu büyük ölçüde etkiledi.
Denis Marten. "Poltava Savaşı"
savaş
27 Haziran (8 Temmuz) sabah saat ikide, Mareşal KG Renshild'in komutasındaki İsveç ordusu (dört kişilik piyade sütunu ve altı süvari sütunu gizlice düşmanın konumuna taşındı. Karl XII askerleri Ruslarla cesurca savaşmaya çağırdı ve onları Moskova Çar’nın çadırlarında yapılan zafere zaferden sonra davet etti.
İsveç ordusu yinelenmelere doğru yöneldi ve geceleri 600 m'de ön tahkimatlardan durdu. Oradan baltaların sesi geldi: bu aceleyle tamamlandı 2 advanced redoubts. İsveçliler 2’te savaş hatlarını önceden kullandılar: 1-I süvarilerden gelen piyade, 2-I’den oluşuyordu. Rus ata binme, düşmanın yaklaşımını keşfetti. Yinelemelerden ateş açıldı. Mareşal Renshild sabah saat beşte saldırının başlamasını emretti. Hareket halindeki İsveçliler tamamlamak için vakti olmayan iki kişiyi alabildiler. Diğer ikisinin garnizonları inatçı bir direniş gösterdi. İsveçliler için tatsız bir sürprizdi: sadece altı enine tekrarlama çizgisini biliyorlardı. Saldırılarının başlayacak zamanı yoktu. Düşman, generaller Menshikov ve K.-E.’nin Rus ejderha alayları tarafından saldırıya uğradı. Rennes. İsveç süvari piyade öne çıktı, savaş başladı.
Rus ejderhaları kraliyet filolarını geri attı ve Peter I'in emirleriyle uzunlamasına redoubts çizgisinin ötesine çekildi. İsveçliler saldırıyı sürdürdüğünde, kuvvetlendirilmiş silahlarla ve alan tahkimatlarından silah ateşiyle karşılandılar. İsveç ordusunun sağ kanadı, çapraz ateşe yakalandı ve ağır kayıplara maruz kaldı, Malye Budyshchi köyü yakınlarındaki ormana doğru dağıldı. İsveç generalleri KG'nin sağcı sütunları, redoubts mücadelesinde ana güçlerden koptu Ross ve V.A. Schlippenbach, Genel Menhikov ejderhalarını yendi.
Yaklaşık 6 saatte Peter, Rus ordusunu kampın önünde 2 savaş hattında kurdum. Yapının özelliği, her bir alayın, başka birinin taburuna değil, ikinci çizgide kendi çizgisine sahip olmasıydı. Böylece, savaş emrinin derinliği yaratıldı ve ilk savaş hattının desteği güvenilir bir şekilde sağlandı. Merkeze General Prince A.I. Repnin tarafından komuta edildi. Çar, savaşta test edilen birliklerin genel komutasını Mareşal B. P. Sheremetev'e koydu. Savaş sırasını uzatmak için redoubts hattında ilerleyen İsveç ordusu, kendisini zayıf bir rezerviyle tek bir savaş hattına yerleştirdi. Süvari iki çizgide yanlarda idi.
Sabah saatlerinde 9'te Rusların ilk hattı öne geçti. Saldırı gitti ve İsveçliler. Karşılıklı bir tüfek ateşinin ardından (yaklaşık 50 metre mesafeden), silah ve tüfeğe dikkat etmeyen İsveçliler sünnet saldırısına uğradılar. Düşmana yaklaşmaya ve feci topçu ateşinden kaçınmaya çalıştılar. Karl, askerleri el ele ele alarak herhangi bir düşmanı devireceğinden emindi. Karl XII'nin görev aldığı İsveç ordusunun sağ kanadı, İsveç 2'in saldırdığı Novgorod piyade alayının taburuna bastı. Neredeyse merkezinde Rus pozisyonunda bir atılım tehdidi vardı. Çar Peter, ben şahsen Novgorodiyanların ikinci taburunu, ikinci sırada duran, derhal kırılmış olan İsveçlileri deviren ve ilk satırda oluşan boşluğu kapatan karşı saldırıya yönlendirdi.
El ele verilmiş acımasız mücadele sırasında, İsveçli ön saldırı boğuldu ve Ruslar düşmana baskı yapmaya başladı. Rus piyadelerinin çizgisi, kraliyet piyadelerinin taburlarının kenarlarını kapatmaya başladı. İsveçliler paniğe kapıldı, birçok asker koştu, çevrelerinden korktular. Direniş olmadan İsveç süvarileri Budishchinsky ormanına doğru koştu; Piyade izledi. Ve sadece merkezde, kralın yanındaki General Levengaupt, kampa çekilmek istiyordu. Rus piyadeleri geri çekilen İsveçlileri Budischensky ormanına doğru izledi ve 11 saatlerinde son orman kitlesinden önce sıralandı ve kaçan düşmanı gizledi. İsveç ordusu tamamen ezildi ve üzücü bir kompozisyonda, kral ve savaşçı Mazepa liderliğindeki Poltava'dan Dinyeper geçidine kaçtı.
Rus zayiatı 1345'te insan öldü ve 3290 de yaralandı. İsveçlilerin Kayıpları - 9333 öldürüldü ve 2874 mahkumları. Mahkumlar arasında Mareşal Renschild, Şansölye K. Pieper ve generallerin bir kısmı vardı. 4 toplar ve 137 pankartlar, kamp ve düşmanın konvoyu Rus ödülleri oldu.
Kaçan İsveç ordusunun kalıntıları 29 Haziran (10 Temmuz) Perevolochne'ye geldi. Demoralize edilmiş ve tükenmiş İsveçliler nehri geçmenin yollarını boşuna aramaya başladı. Tahta kiliseyi söküp sal yaptılar, ancak nehir akıntısı tarafından uzaklaştırıldı. Geceye yaklaşırken, vagon ve el arabalarından tekerlekli eklenmiş birkaç feribot bulundu: el yapımı sallar. Ancak sadece Kral Karl XII ve Hetman Mazepa, Dinyeper'ın batı yakasına ulaşabildi ve yaklaşık bin kişi onlara yakındı ve yakın bir koruma sağladı.
Ardından Rus birlikleri Peregovolno'ya yaklaştı: General Prince Mikhail Golitsyn liderliğindeki Muhafız Tugayı, X. General R.Kh.'nin ejderha alaylarından NUMX. Menshikov liderliğinde Bour ve 6 Binicilik ve 3 Ayak Alayı. Direniş hakkında düşünmeyen, kral tarafından terk edilen ve İsveç ordusunun teslim olduğu, 3 (Temmuz 14), Haziran günü 30'te kabul etti. 11 afiş ve standart yakalandı. Toplamda, 142 18 İsveçliler, neredeyse bütün generallerin, topçularının ve kalan mülklerin tümü ele geçirildi. Kral Charles XII ve beraberindekiler Türkiye'ye el koydu.
Alexey Kivshenko. "İsveç ordusunun teslim edilmesi"
sonuçlar
İsveç ordusunun en etkin çekirdeğinin ortadan kaldırılmasının stratejik sonuçları oldu. Savaşta stratejik inisiyatif tamamen Rus ordusuna geçti. Artık Ruslar ilerlerken İsveç ordusu kaleye güvenerek savunuyordu. Baltık tiyatrosunda Rusya kazanma fırsatı buldu. Rusya'nın Kuzey Birliği'ndeki eski müttefikleri İsveç’e karşı tekrar çıktı. Torun'daki Sakson Seçmeni Augustus II ile yapılan toplantıda, Saksonya ve Rzecz Pospolita'nın Rusya ile bir ittifakı tekrar sonuçlandı. Danimarka kralı yine İsveç’e karşı konuştu.
Avrupa'da, Poltava Muharebesi'nde Rus ordusunun sanatını takdir etti. Rus askeri sanatı, ileri, yenilikçi olarak kabul edildi. Ünlü Avusturyalı kumandan Moritz Saxon şöyle yazdı: “Bu şekilde, ustaca önlemler sayesinde, mutluluğu yönünde yaslanmaya zorlayabilirsiniz.” 18. yüzyılın ilk yarısının önemli bir Fransız askeri teorisyeni olan Rokonkur, Çar Peter I'in komuta sanatını incelemesini tavsiye etti: Poltava Savaşı hakkında şöyle yazdı: “En iyi disiplinli Avrupalı askerlerin nihayetinde olacağına dair bu kadar kesin bir zafer değildi ...” Bu savaş her ikisi için de gerçek bir ilerleme olacak olan yeni bir taktik ve tahkimat kombinasyonudur. Bu şekilde, o zamana kadar kullanılmamış, bir taarruz ve savunma için eşit derecede uygun olmasına rağmen, maceracı Karl XII'nin tüm ordusunun imha edilmesi gerekiyordu. ”
Poltava Savaşı sırasında ele geçirilen Charles XII'nin kişisel standardı