1- C3 ve C5 konvertazların regülasyonu: Bu regülasyon konvertaz kompleksinin disosiasyonunun arttırılması(decoy-accelerating faktör; DAF) veya C3b’nin proteolitik yıkımı (faktör i) ile gerçekleşir.
2- Aktif kompleman komponentlerinin, plazmadaki spesifik proteinlere bağlanması bu klasik yoldan aktivasyonun ilk basamağıdır ve C1 ‘in immün komplekse tutunması ile başlar; C1 inhibitör (C1INH) ile bloke edilir. C1 NH, C1 kompleksteki iki protenin enzimatik aktivitesini durdurur.
Aşırı kompleman aktivasyonu ayrıca MAC (membran attack kompleks) formasyonunu inhibe eder (CD59; membranın reaktif lizisini bloke eder)
Kompleman düzenlenmesi bozuklukları
1- C3 eksikliği ® + ensık konjenital kompleman eksikliği; tekrarlayan bakteriyel infeksiyonlar; tedavi edilmezse ölümcüldür.
2- C2 ve C4 defisiti ® + SLE tipi otoimmün hastalık.
3- C5-C9 (MAC) defektif formasyonu ® + rekürran neisseria enfeksiyonları
4- Membran proteinlerinin tutunması için gerekli fosfatidilinositolün sentezi için gereken enzimi kodlayan gende mutasyon sonucu paroksismal noktürnal hemoglobinüri gelişir. Sonuçta fosfotidilinositol tutunan membran proteinlerinin defektif ekspresyonu (DAF ve CD59 gibi) ve bunun sonucunda kontrolsüz kompleman aktivasyonu gelişimi beklenir.
Paroksismal noktülnal hemoglobülinüri edinsel kök hücre hastalığı olarak kabül edilir ve tüm kan hücreleri komplemana duyarlıdır ve yıkılır; sonuçta pansitopeni ve venöz trombüs gelişimi beklenir.
5- C1INH defekti: Herediter angronörotik ödem sendromu olarak bilinir. Karakteristik özelliği deri, ekstremiteler, lorinks ve intestinal mukozada emosyonel stres ve travma sonucu gelişen epizodik ödemlerdir.
Major etki Kompleman
Antijen antikor kompleksine bağlanabilme ve klasik yolu başlatma C1q
Antijenin üstüne oturarak alternatif yolu başlatan C3 (C3 ® C3B
Kompleman sisteminde opsonin olarak çalışan C3B (düşük oranda C4b)
Kompleman sisteminde kemotaktik olarak çalışan C5a
Kompleman sisteminde anafilatoksinler C3a, C4a, C5a
Kompleman sisteminde membran atakt kompleksi oluşturan C5, C6, C7, C8, C9
Araşidonik Asit (AA) metabolizma ürünleri (Eikosanoidler)
AA metabolitleri enflamasyon ve hemostazı etkilerler. Üretim bölgelerinde lokal etkili (parakrin) ve hızla elimine edilen moleküllerdir.
AA, linoleik asitten elde edilir ve bu madde hücre membranındaki fosfolipitlerin yapısında bulunur.
C5a gibi enflamatuvar mediyatörler, mekanik, kimyasal, fiziksel zararlarla ve fosfolipazın yardımıyla membran fosfolipitlerden serbestleşirler.
Steroidler fosfolipazları inhibe eder ve AA sentezini durdururlar.
Araşidonik asit metabolizmasında iki önemli blokaj şunlardır:
Hücre membran fosfolipidlerinden araşidonik asit dönüşümünün blokajı: Steroidlerce gerçekleştirilir.
Siklooksijenazın blokajı: COX1 ve COX2 inhibitörleriyle; aspirin ve endometazin gibi Lökotrienlerin trombosit fonksiyonu üzerinde etkileri yoktur. Prostaglandinlerin de damar geçirgenliği üzerindeki etkileri minimaldir ve bronkokonstrüktif etkileri yoktur. Kemotaksis etkisi ise lökotrien B4 tarafından gerçekleştirilir.
PGD2 mast hücrelerinde major siklooksijenaz ürünüdür. Vasodilatasyon, bronkokonstrüksiyon ve trombosit agregasyonunu inhibe edici etkiye sahiptir. Anafilakside rol alır.
PGE2 öncelikle immünmodülatör etkilidir. Lenfosit proliferasyonu, sitokin üretimi ve nötrofil fonksiyonunu inhibe eder. Hipotalamusta ateş oluşumunu uyarır.
Uzozomal enzimler
Nötrofillerde lizozomal içerik; spesifik granüller ve azurofilik granüller olarak iki farklı granül bulunur.
Spesifik granüller ekstraselüler aralığa boşalırlar ve laktoferrin, lizozim, alkali fosfataz, tip lV kollajenaz, lökosit adezyon molekülleri, plazminojen aktivasyon, fosfolipaz A2 içerirler.
Azurofilik granüller miyeloperoksidaz, lizozim, katyonik proteinler, asit hidrolaz, elastaz, nonspesifik kollajenaz, BPI, defensinler, katepsin G ve fosfolipaz A2 içerir.
Asit proteazlar asidik pH’dadırlar ve yalnızca fagolizozomlar içinde etkilidirler. Nötral proteazlar (elastaz, kollajenaz ve katepsin gibi) hücre dışında çalışırlar ve ekstrasellüler matrikste etkili olup doku yıkımına yol açarlar.
Ayrıca C3 ve C5’i direkt parçalama (aktive etme) etkileri de vardır (C3a ve C5a) ve kininojenden bradikinin üretimini de uyarırlar. Proteazların etkilerini a1 antitripsin (nötrofilik elastazın majör inhibitörü) ve a2makroglobülin gibi antiproteazlar nötürleştirmeye çalışır.