Yervand Simon Şirakyan, 1907, Van Doğumlu
36 (36).
YERVAND SĠMON ġĠRAKYAN'IN ANLATTIKLARI
(1907, VAN DOĞUMLU)
Babamını adı Simon'du, anneminki Ağavni; kız kardeĢlerimin isimleri Varsenik ve
Pırkuhi'ydi; Hırant isimli bir erkek kardeĢim de vardı.
Babam ayakkabıcıydı; aynı zamanda hem ayakkabı diktirir hem de satardı. Onun birkaç
dükkânı vardı. Bizim çok iyi bir yaĢamımız vardı.
Babam faytonla beni ana okuluna götürürdü.
1914'te okula gitmeye baĢladım. Ama 1915 yılının Nisan ayında artık okul yoktu; zira Birinci
Dünya SavaĢı baĢlamıĢ ve Türkler bize saldırmıĢtı. Bütün Ermeni erkeklerini askere
alıyorlardı; ama babamı götürmediler; çünkü o Türklere ayakkabı temin ediyordu.
1914'te savaĢ baĢladığında Doğu Ermenistan ve Tiflis Ermenileri bir gönüllüler ordusu kurup
Rus ordusuyla birleĢtiler. Türklerin kendi ordularında 60000 Ermeni vardı; bunu duyunca
Ermenileri ordudan çıkardılar; amele taburları kurup onları katletmeye baĢladılar.
Haber Van'a ulaĢınca, Vanlılar bir SavaĢ Konseyi oluĢturdular ve Van çevresine barikatlar
kurup mevziler oluĢturdular. Van'ın ortasında ise bir Türk kıĢlası vardı. Vanlılar o kıĢlayı
yakıp ortadan kaldırdılar.
6 Nisan 1915'ten 4 Mayıs'a kadar çok baĢarılı bir savunma yaptık. 4 Mayıs günü, aralarında
6000 Ermeniden oluĢan Andranik PaĢa önderliğindeki Ermeni birliğinin de bulunduğu Rus
ordusu Van'a girdi. Rus önderler Van idarecisi olarak Aram Manukyan'ı seçti. Bu Ģekilde
Temmuz'un baĢına kadar yaĢadık. 1915 yılının Temmuz baĢlarında Rus idaresi Ermenilere
göç etme emri verdi.
Vanlılar genel bir toplantı yaptılar; orda göç etmeye karĢı olan gençler sert konuĢmalar
yaptılar; ama büyükler göç etmeyi kabul ettiler.
Babam bir eĢek satın aldı; yiyeceklerimizi sırtına yükledik; öküzün sırtında da yorganlarımız
vardı.
Ailemizle birlikte bekâr olan dayım ve kendi ailesiyle gelen diğer dayım ve amcamın ailesi
vardı. Kız kardeĢim Pırkuhi üç aylıktı ve kundak bezleri içindeydi. Ben dört yaĢındaki erkek
kardeĢim Hırant'ı omuzlarıma almıĢtım. Bir mermi saçlarımın içinden geçerek kardeĢimin
vücuduna saplandı ve o öldü.
Biz göç ettik; yolda Berkri Köprüsü'nden geçtik. O köprünün adı Bandimahi Köprüsü'ydü.
Kürtlerin üstümüze saldırdığını haber verdiler. Kürtleri, bizi katletmeleri için Türkler
eğitiyordu. Onlar da Ermeni görünce öldürüyorlardı.
Kız kardeĢim eĢeğin üstüne oturmuĢtu, ben de arkasına. EĢek suya girdi; ben suya düĢtüm.
Beni zar zor sudan çıkardılar.
Bir yolunu bulup Iğdır'a vardık. Bir koyun kesip piĢirdik ve yedik. Babam bir kağnı kiraladı;
bindik ve Yerevan'a geldik. Bir odada iki aile, sekiz kiĢiydik.
Babam Van'a geri döndü. Derici dükkânını tamamen yağmalamıĢlardı; ama Ruslar Van'ı
tekrar ele geçirmiĢlerdi. Babam bizi Van'a götürmek için geldi; ama o arada Van tekrar
Türklerin eline geçmiĢti. Yerevan'a yerleĢtik. Ben öğrenim gördüm; sonra Moskova'ya gidip
eğitim aldım; mühendis oldum. Kauçuk fabrikasını ben inĢa ettim; birkaç da konut yaptım.
ġimdi emekliyim.