-
-
iskandinav mitolojisinde göksel yaşamı ifade eden alfabe. genel olarak kayalar üzerine yazılsa da, ağaç kiliselerin ahşap duvarlarında da görmek mümkün.
-
göktürk alfabesi olarak ta bilinir.
türkçe'nin metinlerle izlenebilen yaklaşık 1300 yıllık tarihi boyunca türkler'in kullandığı ilk yazı sistemidir.
eski iskandinav yazıtlarında kullanılmış runik (gotça "esrarlı, meçhul") yazının karakterine benzediği için avrupa ve rus türkolojisinde runik harfler olarak anılır.
orhun alfabesi, köktürkçe çivi yazısı şeklinde de tanımlanmaktadır.
otto doner, m.ö. çin kaynaklarında tarım havzasında türk kavimleri arasında bir yazı sisteminden söz etmiştir.
ıssık göl civarında 1969'da bulunan esik kurganı'ndan çıkan bir çanaktaki harfler, bilim adamlarına bu yazıtın göktürk harflerinin ilkel biçimleri olduğunu düşündürtmüştür. böyle düşünenler yazının m.ö. 4.-5. yüzyıl'a uzandığından söz eder.
yazı, doğu avrupa da dahil olmak üzere geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.
m.s. 11. yüzyılda kullanıldığını düşünen bilim adamları vardır. ancak 9.-10. yüzyıla tarihlenen ırk bitig bu harflerle yazılmıştır.
orhon yazıtlarında kullanılan alfabe 38 işaretten oluşur. bu işaretten 4'ü ünlü, 34'ü de ünsüz ve çift ünsüz sesleri karşılar.