İkinci Dünya Savaşı, cephedeki askerler arasında geçtiği kadar cephe gerisindeki bilim insanları arasında da gerçekleşti. Bu mücadelenin en çekişmeli olduğu alanlardan bir tanesi de enerji, özellikle de nükleer enerji oldu.
664 uranyum küpünden oluşan devasa bir avizeyi andıran Nazi Nükleer Reaktörü’ne ait bilgiler savaştan sonra ortaya çıkartılmıştı. O günden bu yana araştırmacılar kayıp Nazi uranyumunun peşinde.
Bu gizemli küplerden birini ele geçirmeyi başaran Martlan Üniversitesi’nden Timothy Koeth, kendini küpleri bulmaya ve reaktörün kayıp parçalarının izini sürmeye adadı. Notun yanında bulunan ve dağılmaya yüz tutmuş notun üzerinde “Almanya’dan, Hitler’in inşa etmeye çalıştığı nükleer reaktörden alındı. Ninninger’in hediyesi.” yazıyor.
Hitler tarafından kurulan reaktör, Amerikan askerleri tarafından sökülmüştü ve Nazilerin gömdüğü 664 küp ABD’ye götürülmüştü. Bu çekirdekler, reaktörü çalışır hale getirmek için yeterli değiller ancak Koeth, bu küplerin devamının Almanya’da gizlenmiş durumda olduğunu ortaya çıkardı.
Diğer küplerin bir kısmı, aynı konuda araştırma yapan başka bir grubun elinde. Araştırmacıların ortak çalışmaları halinde bir sonuç alma şansları çok daha fazla. Reaktörün 400 ekstra küpü karaborsada satıldı, ABD’ye gelenler de daha sonra zaman içerisinde kayboldu.
Profesör Koeth ve iş arkadaşı Miriam Hiebert, bu küplerin tarihlerini ortaya çıkarmak için arayışını sürdürüyor. Nazilerin B-VIII adlı reaktörü küçük bir alanda kurulmuştu ve Haigerloch kasabasında bir kilisenin altına inşa edilmişti. Bu tesiste çalışanlar arasında kuantum mekaniği alanının kurucusu Werner Heisenberg de yer alıyordu.
5 cm’lik kenarlara sahip (125 cm küp) bu uranyum küpleri, Nazilerin kendi kendine yetebilen bir nükleer reaktör yapma konusundaki son ve gerçekleşmeye en yakın girişimini de temsil ediyor.
Araştırmacılar şimdi tesisten gelen diğer küpleri bulmanın peşinde. ABD’de kaybolan ve Avrupa’da karaborsaya düşen küpleri arıyorlar. Küplerin büyük ihtimalle binaların temeline saklandıkları düşünülüyor.
Profesör Koeth’in küpü ise bir müzede ödünç olarak sergileniyor. Araştırma ve sonuçları ise Physics Today dergisinde yayımlandı.