Diş Hassasiyeti Nedir?
Çoğumuz hassas dişlerimiz olduğunu söyleriz. Aşağıdaki durumlarda dişlerimizde ağrı veya rahatsızlık hissederiz:
- Soğuk, sıcak bir şeyler yemek veya içmek
- Tatlı yemek
- Dişe başka dişlerin veya dilin dokunması
- İki çeşit diş hassasiyeti vardır:
Dentin hassasiyeti dişin dentin tabakası oraya çıktığında oluşur. Normalde dentin tabakası, dişeti çizgisinin üstünde mine tabakasıyla, altında ise sementle kaplıdır. Dentin, tübül denilen minik açıklıklardan oluşur. Her tübülün içinde dişin merkezinden gelen sinir uçları vardır ve bu sinirlerin dış kısımla bağlantısı tübülü dolduran bir sıvı aracılığıyla olur. Dentin ortaya çıktığında, sıcak soğuk ve baskı bu yapıyı etkiler. Bu da hassasiyete yolaçar.
Dentin hassasiyeti bir veya birkaç dişi etkiler. Bu dişin dış koruyucu mine katmanları yok olduğunda ya da diş eti çekilip açığa çıktığında oluşur. Dentin hassasiyetinin sebepleri aşağıdaki gibidir:
- Dişleri çok sert fırçalayarak mine tabakasına hasar vermek
- Kötü ağız hijyeni yüzünden dişeti çizgisinde tartar birikimi ve bu bölgede oluşan mikrobiyal tabakanın oluşturduğu asidin dentin yüzeyini etkilemesi
- Tedavi edilmeyen çürükler
- Çatlak veya aralığı olan eski dolgu
- Diş kökünü ortaya çıkaran diş eti çekilmesi. Diş eti çekilmesi genelde sert diş fırçalamaktan veya periodontal hastalıklardan oluşur
- Dişin kökünü ortaya çıkaran dişeti ameliyatları
- Diş kökleri zaten ortaya çıkmış insanlarda fazla diş beyazlatma
- Sıklıkla asitli yiyecek ve içecek tüketmek
Pulpa hassasiyeti diş özünün bir reaksiyonudur. Pulpa her dişin merkezindeki damar ve sinir toplamıdır. Pulpa hassasiyeti genelde sadece tek dişi etkiler. Sebepleri;
- Çürüme veya enfeksiyon
- Yeni yapılan dolgu
- Diş sıkma ve gıcırdatmadan doğan fazla baskı
- Çatlak veya kırık diş
Eğer birşey ısırınca keskin bir acı hissediyorsanız, dişiniz veya dolgunuz çatlamış veya kırılmış olabilir.
Belirtileri
Hem dentin hem de pulpa hassasiyeti genelde ısı değişimi veya basınca duyarlılıktan olur. Soğuk yiyecek ve içeceklere karşı hassaslık en sık görülen sebeptir. Daha az rastlanmakla birlikte dişler sıcağa da hassasiyet gösterebilir. Eğer bir dişin hassaslığı soğuktan sıcağa geçiyorsa dişin sinirleri ölüyor olabilir. Bu durumda kanal tedavisi gerekli olur.
Teşhis
Diş hekiminiz diş geçmişinizi inceleyerek gıcırdatma ve diş sıkma olup olmadığını sorar. Diş gıcırdatma ve sıkma diş hassasiyetini etkileyebilirler. Aynı zamanda çürük, derin dolgu ve ortaya çıkmış kök olup olmadığına da bakılır. Diş hekimi dişinizdeki hassasiyeti görmek için detaylı muayene etmesi gerekebilir.
Dişler dolgu sonrası 2-3 hafta soğuğa ve baskıya karşı hassasiyet hissedebilir. Amalgam dolgudaki metaller soğuğu çok iyi ileterek dişin merkezinde hissedilmesini sağlarlar. Diş rengindeki kompozit dolgularda ise bugünkü bonding (yapışma) ve tabakalanarak uygulama teknikleri ile hassasiyet daha az seviyelere inmiştir. Diş hekiminiz veya endodontistiniz yapacağı testlerle kanal tedavisi gerekip gerekmediğini anlayabilir.
Beklenen Süre
Dişinize dolgu yapıldıktan sonra da hassaslık olabilir, ancak bu hassasiyet bir kaç haftada geçer. Bazen bu hassasiyet geçmez. Bu durumda ise kanal tedavisi gerekebilir.
Birkaç dişi etkileyen hassaslık genelde kısa bir süre sonra geçer. Hassaslığın sebebine bağlı olarak hassaslık devam edebilir. Bazı insanlar 1-2 ay hassasiyet hissetmelerine rağmen bazı insanlar hayat boyu bunu hissederler.
Önlemleri
Dentin hassasiyeti— Dentin hassasiyeti ihtimalini aşağıdakileri uygulayarak azaltabilirsiniz:
• Günde 2 defa diş fırçalamak ve düzenli diş ipi kullanmak
• Yumuşak uçlu diş fırçası kullanmak ve dişleri 45 derecelik açıyla oval hareketlerle doğru fırçalamak
• Fluoridli diş macunu ve ağız gargarası kullanmak
• Onaylı ve hassaslığa karşı koruma sağlayan diş macunu kullanmak
• Diş gıcırdatma ve sıkma için tedavi olmak (bruxism)
Pulpa Hassasiyeti — Eğer bir dişe kanal tedavisi yapılması gerekiyorsa, ortaya çıkacak hassaslığı gidermek için gereken tedaviyi yaptırmaktan başka çare yoktur. Kanal tedavisini geciktirmek ileride problem yaratmakla birlikte tavsiye edilmez.
Hassas Diş Tedavisi
Dentin hassasiyeti sebebi ne olursa olsun tedavi edilebilir. Diş hekiminiz dişlerinizi temizleyebilir. Eğer dişleriniz çok hassassa diş hekiminiz temizleme öncesi lokal anestezi kullanabilir.
Temizleme sonrası dişlerinize koruma amaçlı fluoridli cila sürülebilir. Bu geçici olarak hassaslığı azaltır ve dişlerinizi güçlendirir. Diş hekiminiz aynı zamanda hassasiyete karşı tedavi de uygulayabilir. Bu tedavi dişlerinizdeki tübülleri bloke ederek hassasiyeti azaltır.
Evde fluoridli diş macunu ve ağız gargarası kullanmak hassaslığı azaltmaya yardımcı olur. Sadece hassas dişler için uygun olan diş macunları vardır. Bu konuda diş hekiminize danışabilirsiniz.
Hangi fluoridli ağız gargarasını kullanacağınızı diş hekiminize danışabilirsiniz. Bazı ağız gargaraları asidik bazıları ise değildir. Nötr sodyum fluorid kullanan bir ağız gargarası seçmelisiniz.
Pulpa hassasiyeti, eğer diş sinirleri hasarlı veya ölmüşse kanal tedavisiyle tedavi edilebilir. Eğer hassaslık yeni yapılan bir dolgudan kaynaklanıyorsa bir kaç hafta içinde kendi kendine geçer. Bazı durumlarda dolgu yüksek olup hassasiyet yaratır. Bu durumda diş hekiminiz yüksek dolguyu düzeltir. Diş gıcırdatma ve sıkmadan kaynaklanan hassasiyet ise gıcırdatma bittiği anda kesilir.
Ne Zaman Bir Profesyonele Başvurmalı?
Eğer hassasiyet birkaç haftadan fazla sürüyorsa diş hekimine başvurmanız tavsiye edilir. Eğer yakın süre içinde diş temizletmeyi düşünüyorsanız, hassasiyet ve olası sebepleri için diş hekiminize danışın. Çoğu hassasiyet kolayca tedavi edilir, özellikle erken dentin hassasiyeti varsa.
Öngörü
Sonuç her insan için farklıdır. Bazı insanlarda hassasiyet birkaç haftada geçmesine rağmen bazen de yıllarca devam edebilir.