Barut ya da diğer ismiyle kara barut, kimya biliminde büyük tarihsel öneme sahiptir. Patlayıcı özelliğinin de olmasına rağmen başlıca itici güç olarak kullanılır. (Havai fişek, mermi vb.) Barut 9. yy’da Çinli simyacılar tarafından keşfedilmiştir.
Elementel sülfür, odun kömürü ve güherçile (potasyum nitrat) karışımından oluşmaktadır. Odun kömürü genelde söğüt ağacından elde edilir ama asma (üzüm), fındık ağacı, mürver ağacı ve kozalaklar da odun kömürü elde etmek için kullanılabilir. Odun kömürü barutta yakıt görevi üstlenir ancak odum kömürü tek seçenek değildir. Birçok piroteknik uygulamada kömür yerine şeker de kullanılır.
Bütün malzemeler dikkatlice öğütülüp karıştırıldıktan sonra “serpantin” adı verilen toz bir madde elde edilir. Malzemeleri direk karıştırdığınız zaman kullanmadan önce tekrar karıştırmanızı gerektirir ki bu durum çok tehlikeli olabilir. Barut üreten insanlar bu tehlikeyi azaltmak için karışıma su, şarap veya başka sıvılar eklemektedirler, çünkü ufacık bir kıvılcım bile bol dumanlı yangın çıkmasına veya patlamaya sebep olabilir. Serpantin bir sıvı madde ile karıştırıldıktan sonra, bir elekten geçirilerek elde edilen küçük granüller halinde kurumaya bırakılır.
Özetlemek gerekirse; barut, bir yakıt (odun kömürü yada şeker), bir oksitleyici (güherçile veya potasyum nitrat) ve stabil bir reaksiyon elde etmek için kullanılan sülfür elementinin karışımıyla elde edilir. Kömürün yapısındaki karbon ve ortamdaki oksijen, karbondioksit gazı (CO2) ve enerji açığa çıkarır. Bu reaksiyon indirgen bir madde eksikliğinde çok yavaş gerçekleşir , bir odunun yanması gibi… Ateşin içindeki karbon havadan oksijen çekmek zorundadır. (Yeterli oksijen bulamazsa ateş söner. ) Güherçile ortama ekstra oksijen sağlayarak yanmanın devamlılığı sağlar. Potasyum nitrat, sülfür ve karbon reaksiyona girerek nitrojen ve karbondioksit gazları ile potasyum sülfiti oluşturur. Açığa çıkan ve genleşen gazlar (nitrojen ve karbondioksit) itici bir etki sağlar.
Barutun yanması sonucu çok fazla duman açığa çıkar.. Kullanıldığı savaşlarda görüş alanını çok azalttığı görülmüştür. Havai fişeklerde kullanıldığı zaman da havai fişeğin görünürlüğünü azaltmaktadır. Barut formülasyonu zaman içinde değişime uğramıştır. İçeriklerin oranlarını değiştirmek, barutun yanmasını ve açığa çıkan duman miktarını etkilemiştir.