timothy snyder
'ın tiranlık üzerine
isimli kitabında bulunan 18. öğüt kısmında anlatılanlar ufkunuzu iki katına mı çıkartır yoksa size ibret mi olur bilemiyorum. ancak bunu paylaşmayı çok istiyorum.
kitap ve yazar hakkında kısa bir bilgi vereyim. snyder yale üniversitesi'nde tarih profesörü. çalışmalarını yoğunlaştırdığı alan doğu avrupa'nın politik tarihi. tiranlıklar üzerine isimli kitabında ise 20. yüzyıldaki tiranlıklardan yola çıkarak 21. yüzyılın potansiyel tiranlıklarıyla mücadele etmeye yönelik öğütler veriyor.
kitaptaki 18. öğüt şu : hayal bile edilemeyen gerçekleştiğinde sakinliğinizi koruyun.
bu öğüte ilişkin başlıkta snyder önce hitler'den örnek veriyor :
27 şubat 1933 günü, akşam saat dokuz sıralarında, alman parlamento binası reichstag
alev alev yanmaya başladı. o gece, berlin'deki bu yangını kim çıkartmış olabilirdi? bunu bilmiyoruz ama aslında çok da önemli sayılmaz. önemli olan, bu olağanüstü terör eyleminin acil durum ve olağanüstü hal politikalarını başlatmış olması. o geceki alevleri büyük bir memnuniyetle seyreden hitler
, şöyle demişti : "bu yangın sadece bir başlangıç." yangını naziler çıkartmış olsalar da olmasalar da hitler bunu siyasi bir fırsata çevirmeyi bilmişti; "artık kimseye merhamet etmek yok. yolumuza kim çıkarsa çıksın ezip geçeceğiz." ertesi gün çıkartılan bir kararname ile alman vatandaşlarının bütün temel hakları askıya alınırken polis tarafından alıkonularak tutuklanmalarına izin verilmişti. hitler'in, bu yangının almanya'nın düşmanları tarafından çıkartılmış olduğuna yönelik güçlü iddiaları sayesinde de naziler, 5 mart'taki parlamento seçimlerinden büyük bir zaferle çıktılar. bunun üzerine polislerle paramiliterler, sol kanattaki siyasi partilerin üyelerini bir bir toplayarak birtakım derme çatma toplama kamplarına tıktılar. 23 mart'ta parlamentodan çıkan bir kararla da hitler'e kararname çıkartma yetkisi verildi.
daha sonra snyder, günümüz otoriterlerinden putin'e, yani çağdaş bir tirana ilişkin değerlendirme yapmaya başlıyor. şöyle diyor snyder : "günümüz otoriteleri de birer terör yöneticisidir, fakat neyse ki artık biraz daha yaratıcı olabiliyorlar. örneğin, başkanın(trump'ı kastediyor) hayranlık duyduğu şu rus yönetimine bakalım. vladimir putin
, yalnızca tıpatıp reichstag yangınına benzeyen bir olayla başa geçmekle kalmamış, rusya'daki toplam gücün önündeki engelleri kaldırmak ve demokratik komşularına saldırmak için - gerçek, tartışmalı ve sahte- bir dizi terör olayını da kendi lehine kullanmıştır. putin ağustos 1999'da, başarısız bir başkan olan boris yeltsin tarafından başbakanlığına getirildiğinde, hakkında hükümsüz bir onayla atanmış olduğundan başka bir şey bilinmiyordu. ancak bir sonraki ay, rus devletinin gizli polis teşkilatı aleni bir şekilde rus şehirlerindeki binaları bombalamaya başladı. polis memurları, aleyhlerinde kanıt üreten mesai arkadaşları tarafından tutuklandı; hatta başka bir olayda da rus parlamentosu, bir patlamayı daha meydana gelmeden birkaç gün öncesinden duyurdu. her şeye rağmen putin, rusya'nın çeçenistan bölgesindeki müslüman halktan intikam almak için onlara savaş ilan etti ve buradaki sözde failleri takip ederek onları kendi inlerine gömmeye söz verdi."
peki tüm bu anlattıklarımızın 18. öğüt ile alakası ne ? bence snyder bunun cevabını bölümün sonunda vermeye çalışıyor : "tiranların reichstag yangınından çıkardıkları ders, bir anlık şokun ebedi bir teslimiyet sağladığıdır. bizim bundan çıkartacağımız ders ise kendi korkularımız ya da kayıplarımız yüzünden kurumlarımızı heba etmememiz gerektiğidir."
güzel kitap...