Bağışlama, Türk Borçlar Kanunu’nun Üçüncü Bölümünde “Bağışlama Sözleşmesi” başlığı altında 285 ila 298. maddeler arasında düzenlenmiştir.
TBK m. 285/1 hükmüne göre şöyle bir tanım yapabiliriz: “Bağışlama sözleşmesi, bağışlayanın sağlar arası sonuç doğurmak üzere, malvarlığından bağışlanana karşılıksız olarak bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşmedir.”
Kanımızca bağışlamaya şöyle bir tanım yapılabilir; “Bağışlama bağışlayanın bir karşı edim veya denk bir karşı edim olmaksızın kendi malvarlığından bir malvarlığı değeri ile bağışlananın malvarlığına yönelik sağlığında yaptığı bağışlama sebebine (causa donandi’ye) dayalı, borç doğurucu veya tasarrufi kazandırmadır. Dolayısıyla bağışlamanın varlığı için, tasarruf işlemi (ifa) aşamasında bağışlayanın malvarlığında -pasifin çoğalması veya aktifin azalması şeklinde- bir azalma ve bağışlananın malvarlığında, “bağışlayanın malvarlığındaki azalma ile nedensellik bağı içerisinde” -pasifin azalması veya aktifin çoğalması şeklinde- bir artma zorunludur.
“Bağışlama” kavramsal olarak causa donandi’ye dayalı bir borçlandırıcı işlem veya tasarruf işlemi ile gerçekleşebilir. Örneğin, bağışlayan bağışlanana maliki olduğu taşınırın mülkiyetini ivazsız olarak devretmeyi taahhüt ettiğinde bağışlama sebebine (causa donandi’ye) dayalı bir borçlandırıcı işlem mevcuttur. Buna karşılık alacaklının borçlusunu kendisine olan borcundan bağışlama amacıyla ibra ettiği takdirde, bir ibra taahhüdü olmadan akdedilen ibra sözleşmesi; bir tasarruf işlemi olarak artık causa solvendi’ye (ifa sebebine) değil causa donandi’ye dayanır. Aynı şekilde bir taşınır eşyanın “elden bağışlanmasında” da, doğrudan tasarruf işlemi olarak ayni akit ve zilyetliğin nakli, “ifa sebebine” değil “bağışlama sebebine” dayanır.
Bağışlama tek tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir; tek taraflı bir hukuksal işlem değildir; bağışlayan ve bağışlananın karşılıklı irade beyanlarının uyuşmasıyla meydana gelir.
Bağışlama, bağışlayanın malvarlığından bağışlananın malvarlığına yönelik bir malvarlığı değerinin geçirimi ile gerçekleşen bir kazandırmadır. Bu nedenle, malvarlığı unsurları dışında kişinin kişi varlığı ve emeği (iş görme edimi) ile başkası lehine sağladığı kazandırmalar (örneğin ivazsız vekalet) veya mameleki devri içermeyen, salt kullanımın devrine dönük ivazsız kazandırmalar (örneğin kullanım ödüncü sözleşmesi) bağışlama sayılmaz.
Satılanı oluşturan her şey kural olarak bağışlamanın da konusunu oluşturur.
Bir bağışlamanın varlığından bahsedebilmek için kazandırma karşılıksız olmalıdır.
Bağışlamanın türleri ise aşağıdaki yayınlarımızda her biri kendi içerisinde daha detaylı olarak ele alınmıştır;
- Elden Bağışlama
- Bağışlama Sözü Verme (Bağışlama Vaadi)
- Karma Bağışlama
- Koşullu (Şarta Bağlı) Bağışlama
- Yüklemeli (Mükellefiyetli) Bağışlama
- Yerine Getirilmesi (Tenfizi) Bağışlayanın Ölümüne Bağlı Olan Bağışlama
- Bağışlayana Dönme Koşuluyla Bağışlama