İlk olarak F-16 Savaşan Şahin’ in tarihçesine bakalım.
F-16 Savaşan Şahin çok amaçlı, tek jet motorlu savaş uçağıdır. General Dynamics şirketi tarafından, ABD Hava Kuvvetleri için geliştirilmiştir. Başlarda hafif avcı olarak tasarlanmış, sonrasında is çok amaçlı avcı uçağına evrilmiştir. Geniş kullanım alanı, olağanüstü manevra kabiliyetiyle kendini kanıtlamış ve başarısıyla birçok ülkeye ihraç edilmiştir. II. Dünya Savaşı sonrası üretilen uçaklar içinde, MiG-21’den (10,000+) ve F-4 Phantom-II’den (5195) sonra en çok üretilen 3’üncü savaş uçağıdır. Temmuz 2016 itibarıyla 4.573 adet üretilmiştir.İlk uçuşunu 20 Ocak 1974 (Resmi Olmayan) ve 2 Şubat 1974’ ta yapmıştır.
Kullanan ülkelere bakacak olursak:
- Bahreyn: Bahreyn Kraliyet Hava Kuvvetleri (33)
- Belçika: Belçika Hava Kuvvetleri (90)
- Bulgaristan: Bulgaristan Hava Kuvvetleri (8) – Sipariş
- Şili: Şili Hava Kuvvetleri (28)
- Danimarka: Danimarka Kraliyet Hava Kuvvetleri (60)
- Mısır: Mısır Hava Kuvvetleri (195)
- Yunanistan: Yunanistan Hava Kuvvetleri (148)
- Ürdün: Ürdün Kraliyet Hava Kuvvetleri (58)
- Endonezya: Endonezya Hava Kuvvetleri (12)
- Irak: Irak Hava Kuvvetleri (36)[18]
- İsrail: İsrail Hava Kuvvetleri (362)
- Fas: Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri (24)
- Hollanda: Hollanda Kraliyet Hava Kuvvetleri (100)
- Norveç: Norveç Kraliyet Hava Kuvvetleri (76)
- Umman: Umman Kraliyet Hava Kuvvetleri (12)
- Pakistan: Pakistan Hava Kuvvetleri (114)
- Polonya: Polonya Hava Kuvvetleri (48)
- Portekiz: Portekiz Hava Kuvvetleri (45)
- Singapur: Singapur Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (76)
- Tayvan: Çin Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (150)
- Güney Kore: Güney Kore Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri (170)
- Tayland: Tayland Kraliyet Hava Kuvvetleri (61)
- Türkiye: Türk Hava Kuvvetleri (238)
- Birleşik Arap Emirlikleri: Birleşik Arap Emirlikleri Hava Kuvvetleri (79)
- ABD: ABD Hava
Kuvvetleri (2,505)
- Ulusal Hava Muhafızları – 490
- Yedekte – 54
- Amerika Birleşik Devletleri Donanması (41)
- Venezuela: Venezuela Hava Kuvvetleri (21)
1960’ların sonunda başlatılan LWF (Lightweight Fighter yani Düşük ağırlıklı savaş uçağı projesi) projesi kapsamında General Dynamics firmasının ürettiği ve LWF Projesini kazanan uçaktır. Bugün dünyada 29 ülkenin hava kuvvetleri F-16 savaş uçağının değişik modellerini kullanmaktadır. Günümüzde ABD Hava Kuvvetleri için olmasa da ihracat için geliştirilmiş sürümleri üretilmektedir. 1993 yılında General Dynamics uçak üretim hakkını Lockheed firmasına satmış, Lockheed firması, Martin Marietta firması ile birleşerek Lockheed Martin adını almıştır.
F-16 it dalaşı için sayısız yenileştirmeye girmiş, daha iyi bir görüş için kanopi su damlası şeklinde yapılmış, yüksek G kuvvetiyle yapılan dönüşlerde pilota kolaylık sağlaması için kontrol kolu sağa alınmış ve pilota etki eden G kuvvetini azaltmak için pilot koltuğu arkaya doğru eğik yapılmıştır. F-16 dahili olarak M61 Vulcan top, on bir hardpoint ve iki adette softpoint’ e yükleme noktasına sahiptir. Ayrıca 9G’ye dayanabilen ilk avcı uçağıdır. İtiş-ağırlık oranı 1’den yüksek olmamak koşuluyla güçlü tırmanabilmekte ve gerektiğinde dik olarak da hızlanabilmektedir. F-16’nın resmi adı Savaşan Şahin olmasına rağmen, pilotlar ondan Viper diye bahsederler.
F-16 günümüzde çok amaçlı bir av-bombardıman uçağıdır. Silahlarını hava ve kara hedeflerine çok yüksek hassasiyetle sevk edebilir. F-16 nın yapımında döneminin F-15 ve F-111 gibi kendini gerçekten ispatlamış uçakların teknolojilerinden yararlanılmıştır. F-16 güçlü radarı sayesinde alçaktan uçan uçakları bile tespit edebilir. F-16 dünyada ilk Elektronik Kumandalı Uçuş (İngilizce: Fly By Wire) yani uçuş kontrol mekanik aksamı elektronik sistemlerle yönetilen ilk savaş uçağıdır. Yani pilot ve uçak arasına yardımcı sistemlerin girdiği ilk uçaktır. F-16’nın manevra kabiliyeti çok yüksek ve atiktir. Bu da F-16’yı kullanımı zor uçaklar kategorisine sokar. F-16’da HUD, HOTAS, “Damla” Kanopi gibi özellikler de kullanılmıştır. F-16 tam yüklü olarak yaklaşık 9g’ye dayanabilir (hava yer görevlerinde ise 5.5-8.5g arasında g ye dayanabilir).
Çok yönlü taktik ve avcı uçağı olan F-16 uçakları havadan havaya ve havadan yere savaş kabiliyetine sahiptir. F-16A/C/E serisi tek kişilik F-16B/D/F/I serisi ise çift kişiliktir. F-16 uçağında General Electric (Blok 30 40 50 60) ve Pratt & Whitney (Blok 1 5 10 15 20 25 32 42 52) firmalarının ürettiği turbofanlı tek motor mevcuttur. Hava alığı yere çok yakın olduğu için YAMAHA (motora giren yabancı maddelerin yarattığı hasar) alması çok kolaydır. Bu nedenle uçağın bulunduğu ve taksi yaptığı yerlerin en ufak maddelerden dahi arındırılması gerekir. Ayrıca bu hava alığı uçak üzerinde çalışan personel için son derece tehlikelidir. Uçak en düşük seviyede çalışırken bile motor bir insanı çekebilecek kadar emiş gücü oluşturup bir kazaya neden olabilir. Bu tür kazalar Türkiye’de de yaşanmıştır ve maalesef ölümle sonuçlanmıştır
F-16’nın ABD Hava Kuvvetleri’nde 2030+ yılına kadar serviste kalması düşünülmektedir. F-16’lar ile değiştirilecek F-35 Lightning II uçakları 2011’de servise girmeye başlayacak ve kademeli olarak F-16’lar, F-35 Lightning II uçaklarıyla yer değiştirmesi planlanmaktadır.
F-16’ nın doğuşu da farklıdır
Vietnam savaşında edinilen acı tecrübelerden sonra, Amerikan Hava Kuvvetleri tamamen hava – hava görevleri için tasarlanmış olan F-15A’ ve F-15B’ yi envanterine katmıştı. F-15A gerçekten hava-hava görevleri için son derece sorunsuz, uygun, çok güçlü ve teknik açıdan gerçekten mükemmelin ötesinde bir uçaktı. Döneminin bütün Sovyet ve Demir Perde yapımı uçaklarıyla ile boğuşabilecek güçte ve aviyonikteydi.
Nasıl ki tanklarda muhteşem üçgeni (ateş gücü-zırh-mobilitenin ortalaması) bulmak imkansızsa aynısı havacılıktada geçerliydi. F-15A’nın ve F-15B’nin de tabiki bir kusuru vardı. Hem de çok büyük bir kusurdu bu. Fiyatı aşırı derecede pahalıydı. USAF’ın bütün filolarını F-15A ile donatmasına imkan yoktu. Hem de soğuk savaş yıllarındaki, günümüz bütçelerine göre kat be kat daha fazla savunma bütçelerine rağmen.
F-15A’nın bir diğer kusuru ise, fiyatının çok pahalı olmasından dolayı muhtemelen ihraç başarısı gösteremeyecek olması idi. ABD dışından ya hiç sipariş alamayacak, ya da çok az alacaktı. Ayrıca, ABD’nin NATO üyesi müttefiklerinin de bu yenil nesil uçağa ihtiyacı olacaktı. Fakat F-15A mükemmel bir uçak olmasına rağmen, gerçekten pahalı idi.
İşte bu şartlar altında USAF, Light Weight Fighter isimli bir ihale açtı ve üretici firmalar arasında bir yarışma düzenledi. Yarışmaya 5 firma katıldı. Northrop tasarımı çift motorlu YF-17 ve General Dynamics tasarımı tek motorlu YF-16 finale kaldılar. YF-16 hemen hemen her yönden YF-17’den üstündü ve yarışmayı kazandı. YF-17 ise, farklı bir yola devam etti. Tasarım, uçak gemilerinden kullanılacak şekilde değiştirildi. Yoluna bir donanma uçağı olarak devam etti. Günümüzde F/A-18 olarak bilinen uçağın atası oldu.
Light Weight Fighter ihalesinde, tasarımcı firmalardan uçağın safkan bir gündüz avcısı olması istenmişti. YF-16 da tam olarak böyle bir uçaktı. Yani bir gündüz avcı idi. Görev tanımı “dog-fight yaparak düşmanının arkasına geçmek ve IR güdümlü füze veya top ile düşmanını düşürmek” şeklinde idi. Dönüş yarıçapı çok dar olan tam bir dog-fight uçağı idi. Dolayısı ile YF-16’da radar yoktu. YF-16 operasyonel bir uçak değil, bir prototip idi.
F-16 MODELLERİ
F-16A/B BLOCK 1:
F-16’nın ilk seri üretim versiyonudur.
- Amerika dışında Norveç Hollanda, Belçika ve Danimarka’ya da ihraç edilmiştir
- Siyah radomu’yla diğer F-16’lardan kolayca ayırt edilebilir.
- Westinghouse üretimi AN/APG-66 Pulse Doppler radarına sahiptir.
- Pratt & Whitney F100-PW-200 motoru ile art yakıcıyla 23,830 Pound yani 106kN itiş gücü sağlar.
- 1982 yılında Pacer Loft I ve Pacer Loft II (1983) projeleriyle Block 5 ve Block 10 seviyelerine modernize edildi.
- 94 adet üretilmiştir.
F-16A/B BLOCK 5:
- Block 1 ile aynı aviyonik alt yapıya sahiptir.
- İt dalaşlarında dezavantaj sağladığı için siyah radom griye değiştirildi. Gelecekte bu renk radom standart oldu.
- Harbe hazırlık oranı arttırıldı.
- Daha sonra Peacer Loft I ve II ile Block 10 seviyesine çıkartılmak üzere toplamda 197 adet üretildi.
F-16A/B BLOCK 10:
- Block 1 ve 5’e kıyasla hava alığı altında bulunan UHF telsiz anteni küçültüldü.
- Dışarıdan fark edilemeyecek yine harbe hazırlık oranını arttıracak modifikasyonlar yapıldı.
- Daha sonra bazı amerikan F-16’ları Block 15OCU seviyesine modernize edildi
- Amerikan Hava Kuvvetlerine bağlı 24 tane F-16C Block 10 Çöl Kartalı Harekatı’nda yakın hava desteği amacıyla kullanılmak için GPU-5A 30mm top taşıyabilecek şekilde modifiye edildi.
- 326 adet üretilmiştir.
F-16A/B BLOCK 15:
- En çok üretilmiş F-16 versiyonudur.
- 14 yılda 3 montaj hattıyla 983 uçak üretildi
- Dikey ve yatay stabilizede yapılan değişikliklerle dış görünüşünde farkedilebilir değişiklikler yapıldı.
- Hava alığı yanına ek pod taşıyabilen iki pylon takıldı.
- %30 artan yatay stabilize alanıyla uçağın kontrol gücü arttırıldı.
- AN/APG-66 radarı hava hava savunma yeteneğini arttıran Track While Scan (TWS) (Tarama yaparken takip etme) özelliğinin basit bir versiyonuna sahip oldu.
- Kanatların yapısında AIM-7 Sparrow füzesi taşımak amacıyla yapılan geliştirmelerle kanat altında yaklaşık 500 kg’lık taşıma kapasitesi arttırımı yapıldı.
- Have Quick I secure UHF kriptolu telsiz takıldı.
- Pilotun rahatlığını arttırmak amacıyla kokpit içi havalandırma değiştirildi.
F-16A/B BLOCK 15 OCU
- 1987’den itibaren, Block-15 uçakları, Block-15 OCU (Operasyonel Kapasite Arttırımı) haline getirilmiştir.
- 1987’den sonra (Block15Y) üretilen 214 F-16 operasyon kabiliyeti arttırımı anlamına gelen OCU olarak üretildi.
- Ana değişiklikler dijital kontrollü motor, AGM-65, AIM120 AMRAAM ve AGM-119 Penguin füzelerini yeteneği, karşı önlemler ve kokpit geliştirmeleridir.
- HUD(Head-up Display) ekranı büyümüştür.
- Radar altimetresi, genişletilmiş bilgisayar kapasitesi, data transfer ünitesi, dost-düşman tanıma özelliği, Tracor AN/ALE-40 chaff/flare dispenseri, AN/ALQ-131 ECM pod taşıma yeteneği vardır.
- Motorlar daha güvenilir olan dijital kontrollü ve daha az compressor stall arızası yaşayacağı düşünülen Pratt&Whitney F100-PW-220 turbofan motor oldu.
- Tam yüklü kalkış ağırlığı 17 tona yükseldi.
F-16A/B BLOCK 20:
- Tayvan’a ait 150 adet 15 OCU F-16’sı, Blok 20 olarak isimlendirilir.
F-16C/D BLOCK 25:
- F-16A ve F-16B olan isimler artık MSIP Stage II olarak da bilinen F-16C ve F-16D Block 25 olarak yenilendi.
- İlk F-16C 16 Haziran 1984’te ilk uçuşunu yapmıştır.
- Sadece Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri’nde görev yapmaktadır.
- AN/APG 66 radarı AN/APG 68(V) radarı ile değiştirilmiş, gece saldırı kabiliyeti kazandırılmıştır.
- Dış görünüşte F-16A/B’den farklı olarak dikey stabilizesi yenilemiştir.
- Motor ilk başlarda Pratt&Whitney F100-PW-200 Turbofan iken, zaman içinde Pratt&Whitney F100-PW-220E Turbofan ile değiştirilmiştir.
- Nispeten geliştirilmiş ateş kontrol sistemine ve elektronik karıştırmaya korumalı UHF radyoya sahiptir.
- Maksimum kalkış ağırlığı 19,640 kg oldu.
- 244 uçak üretilmiştir. Bunlardan 209’u C modeli 35’ i D modelidir
F-16C/D BLOCK 30:
- MSIP Stage III olarak da bilinir. Üretime Ocak 1986’da girmiştir.Toplamda 646 adet üretilmiştir.
- Türk Hava Kuvvetlerinin F-16 macerası, F-16 Block-30’lar ile başlamıştır. F-16C/D Block 30 konfigürasyonunda yapılan üretimler kapsamında toplam 44 adet F-16 Block 30 uçağı envantere girmiştir .Türk Hava Kuvvetler’i envanterine giren ilk 8 F-16 Block-30, küçük hava alığına sahip uçaklardı. Daha sonra gelenler büyük hava alıklı olanlardır. Büyük hava alığına sahip olan uçakların motor boşlukları hem General Electric F110-GE-100, hem de Pratt&Whitney F100-PW-220 turbofan motorları alabilecek şekilde tasarlanmışlardır. Büyük hava alıklı Block-30’lar, 5214 Pound fazladan itiş gücü sağlayan General Electric F110-GE-100 Turbofan motorunu kullanırlar.
- F110-GE-100 motorunu kullanan “Big Mouth” F-16 Block-30’lar, bugüne kadar tasarlanmış ve üretilmiş operasyonel olan F-16’lar arasında en üstün itiş/ağırlık oranına sahip uçaktır. Çünkü 28,984 Pound gücündeki motoru ve diğer modellere nazaran düşük olan ağrılığı ile, itiş-ağırlık oranı en yüksek F-16 modelidir. İtiş ağırlık oranının yüksek olmasından ötürü diğer bütün F-16’lardan daha hızlı tırmanır ve g çekilen sert dogfight manevralarında çok daha az enerji kaybeder. Bu sayede, F-110-GE-100 motorunu kullanan F-16 Block-30, döneminde it dalaşının kralı olmuş bir uçaktır.
- Günümüzde SOLOTÜRK ekibinin gösteri uçakları (88-0029 ve 88-0032 kuyruk numaralı uçaklar) F110-GE-100 motorunu kullanan big mouth F-16 Block-30’dur. Kendisinden önceki Block-40 SOLOTÜRK uçağından daha çevik ve akrobatiktir.
- F-16 Block 30 Türkiye dışında ABD, Yunanistan, İsrail ve Güney Kore kullanmaktadır ve kendisine sahip olan ülkelerin hava kuvvetleri için çok ciddi bir güç çarpanıdır. Ayrıyeten Türk Hava Kuvvetleri de yakında Özgür Projesiyle F-16 Block 30 larını güncelleyecektir.
F-16C/D Block-40:
- 799 adet üretilmiştir. USAF, Türkiye, Bahran, Israil ve Mısırda kullanılmaktadır. Block 42 sadece Amerika’da kullanılmaktadır.
- Maksimum kalkış ağırlığı 42.300 pound’a yükseltilmiştir.
- Resmi takma ismi Night Falcon’dur. Block-40 versiyonu ile, F-16’lar geceleri yer değiştiren hareketli hedeflere saldırma yeteneği kazanmışlardır(LANTIRN sistemi sayesinde). İlk amacı gündüz avcısı olan YF-16, artık çok amaçlı taktik savaş uçağına evrilmiştir.
- F-16 artık ağırlıklı hava-hava görevi yapan, klasik bombalarla sınırlı bir bombardıman yeteneği olan bir avcı uçağı değil, ciddi oranda caydırıcı, çok amaçlı ve gayet etkili ölümcül saldırı yeteneğine sahip bir uçak olmuştur.
- Motor olarak F-16 Block-30 ile aynı motoru kullanmaktadır. Fakat F-16 Block 40 F-16 Block 30’dan daha ağır bir uçak olduğu için, itiş/ağırlık oranı Block-30’un gerisindedir. Bunun nedeni de bomba taşıma kapasitesini arttırmak amacıyla iniş takımları ve gövdede çok ciddi güçlendirmelerin yapılmasıdır. Ayrıyeten LANTIRN podları için teker boyu da yükseltilmiştir(F-16 Block 40 ları görsel olarak F-16 Block 30 dan böyle kolayca fark edebilirsiniz). Block 40’lar GE üretimi motorlar kullanırken Block 42’ler PW motorları kullanmaktadır.
- F-16 Block 40 ın yere saldırı kabiliyetinin artmasındaki temel etkenlerden ilki hiç şüphesiz LANTIRN sistemi olmuştur. LANTIRN Hedefleme sistemi sayesinde F-16 Block 40 lar geceleri yer değiştiren hareketli sistemlere kolaylıkla saldırabilir hale gelmiştir. İkinci büyük etken ise GBU-10, GBU-12, GBU-24 Paveway gibi lazer güdümlü bombaları atabilme kabiliyetine sahip olmasıdır .
- F-16 Block 40 ların kokpit ve navigasyon ışıkları da gece saldırıları için gece görüş gözlüğüne uygun hale getirilmiştir.
- F-16 Block 40 AN/APG-68 V(5) radar sistemi ile donatılmıştır.
- 1989 yılında F-16 Block-40/42’ler HARM Anti-Radar füzesi ateşleme yeteneğine kavuşmuşlardır.
- Block-40 F-16’lar, GPS navigasyon alıcısı, ALE-47 chaff/flare lançeri, dijital uçuş kontrol ekranları, FLIR görüntüleme kabiliyetine sahip tamamen otomatik olarak çalışan AN/AAQ-13 zemin takip radarı, pilotun G toleransını artırmak amaçlı olan pozitif basınçlı solunum sistemi gibi yenilikler ile tanıtılmışlardır.
- Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri aslında en başında, her havada, geceleri ve bulut içindeyken, geceleri karanlıkta yer değiştiren hareketli hedeflere saldırma yeteneği olan ve ismi F-16G olacak başka bir uçak istiyordu. Fakat çok anlamsız bir şekilde kongre, yeni bir uçağı F-22’ye karşı bir tehdit olacağı düşüncesi ile onaylamadı. Fakat aynı kongre, aynı uçağın, tamamen aynı görev tanımı ile F-16 Block-40 ismi ile doğmasına ses çıkarmadı.
- LANTIRN hedefleme sistemini Amerikan Hava Kuvvetlerinden sonra kullanan ikinci hava kuvveti de Türk Hava Kuvvetleridir. İlk sistem Şubat 1994’te Bandırma’daki 161’inci “Yarasa” Filo’nun F-16’larına takılmaya başlandı. Daha sonra Diyarbakır’daki 181’inci “Pars” Filo da LANTIRN sistemine kavuştu. LANTIRN sistemini dünyada çok az ülke ve çok çok az uzmanlaşmış pilot tarafından kullanılmaktadır. LANTIRN sisteminden sonra, daha gelişmiş Sniper XR podu tasarlanmış ve üretilmiştir. Sonrasında ise, ASELSAN LANTIRN ve SNIPER XR ‘dan daha iyi olan ASELPOD’u üretmiştir.
- Türk Hava Kuvvetlerinin Block 40 ları CCİP modernizasyonuyla aviyonik olarak Block 50+ seviyesine güncellenmiştir. Bu uçakların şu anki adı C serisi için F-16C Block 40M iken D serisi için F-16D Block 50M dir.
F-16C/D BLOCK 50:
- Türkiye, Yunanistan ve Şili Block 50; Güney Kore, Singapur, Yunanistan, Polonya ve İsrail ise Block 52 kullanmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri ise hem Block 50 hemde Block 52 kullanmaktadır.
- 1991’de üretilmeye başlamıştır. Block 50/52+’larla birlikte 995 adet üretilmiştir. GPS/INS eski blocklara göre epey gelişmiştir. F-16 Block-50 için Honeywell H-423 Lazer Jiroskoplu Eylemsel Seyyürsefer Sistemi sayesinde gece, gündüz, bulut içinde navigasyon oldukça kolaylaşmıştır. Atası olan YF-16 ile ve abisi F-16 Block-30 ile çok ciddi yapısal ve teknolojik farkları olan bir uçaktır.
- Block-50’lerde motor olarak 29,000 Pound gücündeki General Electric F110-GE-129 motoru kullanılırken, Block-52’lerde 28,500 Pound gücündeki Pratt&Whitney F110-PW-229 motoru kullanılır. Yani F-16 Block 50′ nin motoru F-16 Block-30’un motorundan daha güçlüdür ama, F-16 Block 50 daha ağır olduğu için, itiş-ağırlık oranı olarak F-16 Block 50 F-16 Block-30’dan geridedir
- F-16 Block 50/52 ler kaska monteli nişangah sistemi(HMCS) sistemine sahiptir. HMCS sistemi pilota HUD dışındaki alanlarda da kilit ve atış imkanı sağlar. Yani F-16 Block-50’nin pilotu sadece HUD içindeki alanlardan kilit veya atıştandan ziyade HMCS ile daha fazla alanı gözleri ile baktığı yere IIR güdümlü Aim-9X Sidewinder füzesini ateşleyebilir.
- Gemilere saldırmak için üretilmiş füzeleri(Harpoon-Penguin) de taşıyabilir. TASMO görevlerinin favori uçağıdır.
- AN/ALR-56M gelişmiş radar uyarı alıcısı takılmıştır. Ayrıca ALQ-119 karıştırıcı podunu taşıyabilir.
- F-16WW Block 50D / 52D Wild Weasel versiyonu, Amerikan Hava Kuvvetlerine özel olarak hava savunma sistemlerinin bastırılmasında kullanılan özel bir versiyondur. F-16WW ler AN-ASQ-213 HARMS hedefleme sistemi ve HARM taşıyabilir. F-4G Wild Weasel’lerin emekli olmasının ardından, Amerikan Hava Kuvvetlerinde SEAD görevlerini F-16WW ler üstlenmiştir.
- Türk Hava Kuvvetleri’ndeki F-16 Block 50 ler CCIP modernizasyonuyla aviyonik olarak F-16 Block 50+ seviyesine çekilmişlerdir ve adları F-16 Block 50M olmuştur
F-16C/D BLOCK 50/52+:
- F-16 Block 50+ ın F-16 Block 50 den temel farkı iki tanedir.
- İlki 600 galon (2300 lt civarı) olan Uçağın gövde üstünde taşınan ve G limitlerini(+9G -3G) etkilemeyen CFT(Conformal Fuel Tankı) dir. Bu ek yakıt tankları iki durumda kullanılabilir. İlk durumda F-16 da kullanılan kanat altı yakıt sökülürek daha fazla mühimmat yüklenebilir. İkinci durumda ise ,CFT ler ve Kanat altı yakıt tankları birlikte kullanılarak uçağın harekat menzili ciddi şekilde arttırılabilir.
- İkinci temel farkı ise AN/APG-68 V(9)radarıdır. F-16 Block 50+ AN/APG-68 V(9) radarı sayesinde hedef algılama menzili F-16 Block 50 ye göre %30 daha geniş bi menzile sahip bir uçak oldu. Bu radar aynı anda 20 den fazla hava unsurunu takip edip, bunları gelişmiş bilgisayarında hedef önceliği/ sırasına sokup, aynı anda 6 tane hava hedefine saldırabilir. Aynı anda 6 hedefe saldırabilmesinin nedeni ise, F-16’nın aynı anda 6 tane radar güdümlü füze taşıyabilmesidir.
- F-16 Block 50+ Batı bloku tarafından üretilen hemen hemen bütün füze veya akıllı bombaları taşıyabilir. F-16 Block 50+ gelişmiş pasif algılayıcıları, gelişmiş karıştırıcı podlar , kriptolu haberleşme cihazları, NATO için çok büyük bir güç çarpanı olan Link-16 ve diğer Link ağlarına bağlanma yeteneği ile 5.nesil uçaklardan sonra ağ merkezli harbe en uygun uçaklarından biridir.
- F-16 Block 50+ da F-22 ve F-35’gibi 5.nesil savaş uçaklarında kullanılan RAM boya ile kaplı olduğu için, radar izi kendisinden önceki Blocklara göre daha düşüktür.
- F-16 Block 50+’ın motoru 29,000 Pound gücündeki General Electric F110-GE-129’dur. F-16 Block 52+ ın motoru ise Pratt & Whitney F100-PW-229’dır ve bu motorun gücü ise 28,500 Pounddur. Fakat artan motor gücüne rağmen F-16 Block 50+ Block-40 veya Block-50 gibi, itiş / ağırlık oranı açısından F-16 Block-30’un gerisindedir.
- NATO üyesi ülkeler uçaklarının hemen hemen hepsini CCIP modernizasyonu ile aviyonik olarak Block-50+ seviyesine güncellemişlerdir. Örnek olarak Belçika F-16A uçaklarını F-16AM’ye dönüştürmüştür. F-16A ile F-16AM arasındaki fark, motor ve gövde dışındaki bütün radar ve aviyonik cihazlarının Block-50+ uçağı ile aynı olmasıdır.Bir diğer örnek ise Türkiye’dir. Türkiye elindeki F-16 Block-40 ve F-16 Block-50 uçaklarını CCIP modernizasyonu ile F-16 Block-40M ve F-16 Block-50M yapmıştır.
- AN/APX-113 gelişmiş dost düşman tanıma sistemi (AIFF) takılmıştır.
- F-16 Block 50 deki Kaska Monte Hedefleme Sistemi (HMCS) den daha gelişmiş bir Kaska monte hedefleme sistemi (JHMCS) ile donatılmıştır.
F-16E/F BLOCK 60 (DESERT FALCON):
- F-16 Block-60 isimli uçak, bu dünyada sadece Birleşik Arap Emirlikleri tarafından kullanılmaktadır. Ar-Ge çalışmaları ve geliştirilmesi için, Birleşik Arap Emirlikleri Lockheed Martin firmasına 6-7 milyar dolar civarı Ar-Ge ücreti vermiştir.
- Bu uçaktan ne ABD’nin elinde vardır, ne de başka bir NATO üyesi ülkenin. Ar-Ge ücreti Birleşik Arap Emirlikleri tarafından ödendiği için Block 60’ın hakları Birleşik Arap Emirlikleri ‘ne aittir.
- Şu an uçmakta olan en gelişmiş F-16’dır.
- AN/ASQ-28 IRST kızıl ötesi görüntüleme sistemi ile donatılmıştır. Kızılötesi görüntüleme (IRST) kullanan tek F-16 serisidir.
- Northrop Grumman AN/APG-80 “Agile Beam Radar” AESA radarını kullanmkatadır.
- ALQ-165 Elektronik Karşı Taarruz (ECM) sistemi entegre edilmiştir.
- Tamamen dijital kokpit tasarımına geçilmiştir.
- F-16 Block-60 F-16 ailesinin en güçlü motoruna sahip modelidir. 32.500 pound itki sağlayan General Electric F110-GE-132 motorunu kullanır.
- F-16 Block 60 diğer blocklara göre çok güçlü bir gövde, maksimum kalkış ağırlığındaki ciddi fark, bu ağırlığı taşıyabilecek güçlendirilmiş iniş takımları, SLAM gibi kritik füzeler fırlatabilme yeteneklerine sahiptir.
F-16E/F BLOCK 70:
- F-16, ilk kez tasarlanırken, avının arkasına geçip, avını kızıl ötesi görüntüsü sayesinde tespit edip, IR güdümlü füze ile düşmanını vursun diye tasarlanmış bir uçaktır. Bu yüzden pilotlar arasında F-16’nın adı kendisinine benzeyen engerek yılanının ingilizcesi olan ‘VİPER’dır. Viper tüm F-16 Blocklarına kullanılır. Yani günümüzde medyada meşhur olan “VİPER” in Block-70’ler ile alakası yoktur. İster F-16A olsun, ister F-16 Block-40 olsun, isterse de F-16 Block-70 olsun, “VİPER” bütün F-16’ların ortak takma ismidir.
- F-16 Block 70’in Block 50+ tan iki adet ciddi farkı vardır. İlk fark F-16 Block-70, F-16 Block-50+ ‘ın kullandığı mekanik AN/APG V(9) radarının sökülüp, yerine AESA radarının kulllanılmasıdır. İkinci büyük fark ise pilotun yüksek G’de bayılmasıyla oluşabilecek kazaları önleyen GCAS sistemi takılmıştır.
- Şu anda ASELSAN da, kendi milli AESA radarımızı geliştirmektedir. Biz de, yakın bir gelecekte kendi F-16’larımıza bu AESA radarını Özgür projesi ile takacağız.
Özgür Modernizasyonu ile ilgili yazıya buradan ulaşabilirsiniz
Kaynakça: