Peep show nedir?
Peep show, üstündeki göz deliğinden, içindeki bir olayı ya da bir tiyatro oyunundan bir sahneyi canlandıran maketin izlenebildiği bir kutudan oluşan oyuncaktır. Eski peep show’lar, dönemlerindeki sahne tasarımı ve dekor anlayışını olduğu gibi yansıtan hemen hemen tek kaynaktır.
Bugün bilinen en eski peep show’ları 1437’de Leon Battista Alberti’nin yaptığı sanılmaktadır. Bunlarda cam üstüne saydam boyalarla çizilmiş sahneler yer almakta ve camlar güneş ışığından ay ışığına kadar çeşitli etkiler yaratmak üzere arkadan aydınlatılmaktadır. Daha geç tarihli örneklerde (Sanat Tarihi Müzesi, Viyana) Rönesans dönemi mask ve pageant’larından kaynaklandığı anlaşılan modeller vardır. Düzgün perspektifli bir fon önünde üç boyutlu, gerçeğe uygun figürlerle Aktaion’un Tanrıça Artemis’i yıkanırken görmesini canlandıran sahne bunlardan biridir.
17. yüzyılda gezgin göstericilerin sokak sokak dolaştırıp parayla izlettiği peep show zamanla çocukların büyük ilgi duyduğu bir oyuncak oldu. Hareketli dekorları ve ahşap ya da karton figürleri olan bazı peep show’lar 19. yüzyılda oyuncak tiyatronun gelişiminde rol oynadı. Peep show aynı zamanda stereoskop türünden optik oyuncakların da habercisi sayılır.