Tanım
Hastalık ilk defa Hans Asperger tarafından tanımlanmıştır. Sebepleri tam olarak bilinmemekle beraber genetik, ailevi, teratojen (gebelikte bebeğin maruz kaldığı radyasyon veya ilaç gibi zararlı etkiler) etkiler ön plana çıkmaktadır. Asperger sendromu bir çeşit otizmdir. Yaşam boyu sürer. Kişinin dünyayı algılamasını, bilgileri işlemesinı ve diğer insanlarla ilişkilerini etkiler. Otizm, insanları farklı şekillerde farklı derecelerde geniş bir spektrumda etkiler. Asperger sendromu gizli bir engellilik durumudur. Yani bir kişinin Asperger sendromuna sahip olduğunu dış görünüşünden anlayamayız. Bu sendroma sahip kişiler üç ana alanda zorluk çekerler: Sosyal iletişim, sosyal etkileşim, sosyal hayal gücü. Bunlara sıklıkla ‘bozukluklar üçlüsü’ adı verilir.
Otizm ile benzer özelliklerinin olmasının yanı sıra, Asperger sendomlu kişiler daha az konuşma problemleri yaşarlar. Çoğunlukla ortalama veya ortalama üstü zeka seviyelerine sahiptirler. Bu kişiler belirli bazı özel alanlarda öğrenme güçlüğü yaşayabilirler ancak otizm gibi genel bir öğrenme problemleri yoktur. Bu sorunlara örnek olarak disleksi, dispraksi ve diğer konsantrasyon ve hipertansyon bozukluğu, epilepsi gibi durumlar gösterilebilir. Doğru yaklaşım ve destek ile Asperger sendromlu kişiler normal ve bağımsız bir hayat yaşayabilirler.
Bulgu ve Belirtiler
Asperger sendromu belirtileri hafif düzeylerden ağır düzeylere doğru değişkenlik gösterir. Asperger sendromlu çocuklar genelde okulda arkadaşlaryla geçinmekte zorlanır ve sosyal bir takım durumlarda garip davranışlar sergilerler. Kolaylıkla arkadaşlık kuramazlar, iletişim kurmada ve devam ettirmede zorlanırlar. Parmaklarını sıkma, döndürme gibi garip ve tekrarlayıcı davranışlar sergilerler. Bir takım ritüeller oluştururlar. Asperger sendromlu bir çocuk, giyinirken belirli bir sırayı takip edebilir ve bunu değiştirmeyi reddedebilir. Biriyle konuşurlarken göz teması kurmayabilirler. Yüz mimiklerini ve vücut dillerini kullanmada zorluk çekebilirler, vücut dilini anlamayabilirler. Konuşulanları anlamada sorun yaşayabilirler ve kendileri çok düz ve basit bir şekilde konuşurlar. Konuşmalarında mecaza yer yoktur. Sınırlı sayıda bir takım ilgi alanına aşırı önem verirler ve bunun dışına çıkmazlar. Bu çocuklar sakar veya beceriksiz davranışlar sergileyebilirler. Müzik ve matematik gibi belirli bir takım alanlarda ise çok başarılı ve yetenekli olabilirler.
Tanı
Asperger sendromu tanısı hemen her zaman çocukluk çağında konulur. Bulgu ve belirtilerin varlığı söz konusu ise, doktor tarafından alınan öykü ile fiziksel ve nörolojik muayene, tanıda yol gösterici olacaktır. Asperger sendromlu kişiler genelde düşük kas tonusuna (kasların gerginliği) sahiptirler. Kaslarında koordinasyon sorunları vardır, bu sebeple de dispraksi gibi durumlar fark edilebilir. Asperger sendromuna özgün bir test yoktur. Ancak olası herhangi bir fiziksel veya bir başka bozukluğu saptamak için doktor tarafından röntgen ve kan testleri gibi bir takım tetkikler istenebilir.
Eğer fiziksel bir bozukluk saptanmaz ise hasta, gelişimsel bozukluklarla ilgili bir uzmanlık alanına sevk edilebilir. Psikiyatristler, çocuk nörologları ve gelşimsel-davranışsal pediyatristler bu alanda çalışmaktadırlar. Doktor tarafından çocuğun konuşması, davranışları, sosyalleşebilme yetisi gibi bir takım özellikler gözlemlenip değerlendirilir. Bu aşamada doktor, bilgi edinmek için çocuğun ailesinden, öğretmenlerinden ve çocuğa yakın konumdaki kişilerden yardım alabilir.
Tedavi
Günümüzde asperger sendromu tedavisi yoktur. Ancak bu kişiler terapiden fayda görebilirler. Terapi sayesinde istenmeyen davranışları azaltılabilir. Tedavi, bir kombinasyon tedavisi olabilir. Özel bir eğitim, davranışsal tedavi, konuşma tedavisi, fiziksel ve işlevsel terapi, sosyal beceri terapisi gibi tedaviler birleştirilerek bir rehabilitasyon programı oluşturulur. İlaç tedavisi olarak Asperger sendromuna özel bir ilaç bulunmamaktadır. Ancak anksiyete, depresyon, hiperaktivite, obsesif kompulsif davranışlara yönelik ilçalar tedavide kullanılabilir.