Felç ve Geçici İskemik Atak(TIA)
Amboli kalpteki pıhtılardan ve kalp kapakçıklarındaki kalıntılardan da kaynaklanabilir.
TIA’lar kısa ve geçici olmaları itibarıyla felçlerden farklıdır. Semptomlar yani belirtiler genellikle ani olarak gelişir, birkaç saat sürer ve 24 saatten az bir süre içinde ortadan kaybolur. Aslında, kan akışı, beyin dokusunun kalıcı olarak zarar görmeyeceği şekilde yeteri kadar çabuk tekrar oluşmuştur.
TIA’lar, kişinin ilerde bir felç ile karşılaşabileceğine dair bir uyarı vazifesi görür. İskemik felce yakalanan insanların hemen hemen yansı, bu felçten birkaç aylık bir süre önce en az bir TTA geçirmiştir. Ama TIA geçiren herkes felç ile karşılaşmaz. TIA’lar daha ziyade, yüksek tansiyonu olan, belli tiplerde kalp rahatsızlıklan olan ve şeker hastalığı bulunan; sigara içen; ya da çok ileri yaştaki kişilerde görülür.
SEMPTOMLAR
Semptomlar yani belirtiler, beyinin hangi kısmının etkilendiğine bağlı olarak, geniş ölçüde çeşitlilik arz eder. TIA’lar yüz, kol ya da bacaklarda zayıflık, uyuşukluk veya felce; baş dönmesi, denge kaybı ya da koordinasyon kaybına; bir ya da iki gözde birden görüş bulanıklaşması ya da kaybına; ve bir ya da iki gözde birden görme alanının bir yarısının kaybına sebep olabilir. Bu semptomlardan herhangi birinden muzdarip olursanız derhal doktorunuzu görün.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Doktorunuz öncelikle, migren, zihni bulanıklık, düşük kan şekeri, düşük tansiyon, beyin tümörü, kalp ritminde düzensizlik, labirent iltihabı dahil olmak üzere TIA ya da felcin özelliklerine benzerlik arz edebilen diğer durumlan kontrol edecektir. Aynı semptomlar yani belirtilerle tekrar ortaya çıkan bir TIA durumunuz söz konusuysa, bunun anlamı, yeni tıkanmanın aynı damarda vuku bulduğudur. Eğer semptomlar bir TIA’dan diğerine değişiklik arz ediyorsa, amboli her seferinde farklı damarları bloke ediyor demektir.
Doktorunuz, damarlardaki kan akışı bozulduğu ya da zayıfladığı zaman duyulan hırıltı ve uğultu niteliğindeki patalojik sesleri dinlemek üzere bir stetoskop kullanacaktır. Teşhiste yardımcı olmak üzere, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ile görüntüleme, ultrason, manyetik rezonans ile anjiyografi, ya da normal anjiyografi gibi bu birkaç radyoloji testinden birinin uygulanmasına ihtiyacınız olabilir. Bu testler, ense ve beyninizdeki blokajları tanımlayabilir. Kalbinizin durumunu değerlendirmek için de başka testler gerekli olabilir.
Bir TIA geçirme esnasında doktorunuzu görürseniz, hastaneye yatırılabilirsiniz. Doktorunuz, beyninize olan kan akışını bloke eden pıhtının daha büyümesini, veyahut eğer doğal olarak çözülmeye başlamış ise geri gelmesini engellemek üzere, çabuk etki eden ve kan inceltici bir ilaç (heparin) verebilir.
TIA’lar genellikle kendi kendilerine çözüldükleri için, tedavi, diğer bir TIA’yı ya da bir felci önlemek amacını taşır. Doktorunuz, yüksek tansiyon ya da diyabet gibi her türlü risk faktörünün kontrolünü iyileştirmenize yardımcı olacaktır. Ayrıca, sigarayı bırakmanıza da yardımcı olmak üzere sizle görüş alışverişinde bulunacaktır. Kanın pıhtılaşmasını önleyen ve anticoagulant tabir edilen maddeler ki bu çoğunlukla aspirindir, kanı inceltmek ve pıhtılaşma şansım azaltmak üzere verilebilir. Eğer bir TIA geçirmişseniz ve bir şahdamarı arterinde önemli bir blokajınız (yüzde 70’den fazla) varsa; boyundan beyine giden büyük arterlerdeki plakları çıkartmak için uygulanan bir tür ameliyat olan şahdamarı (carotid) endarterectomy’si tavsiye olunabilir.