Rumeli Hisarı( Ağustos 1452)
Yaptıran: II. Mehmed (Fatih)
Mimar: Müsliheddin (Kesin değil)
İstanbul Boğazı Rumeli yakasında, Anadolu Hisarı'nın karşısına fetih öncesi şehre giriş çıkışların kontrolü amacıyla yapılmıştır. Kaynaklarda "Yenice Hisar", "Boğazkesen Hisarı","Güzel Hisar" olarak da geçmektedir. Daha önceki kale mimarisinden farklı olarak dönemin top teknolojisine uygun olarak tasarlanmıştır. Boğazın en dar yerinde konumlanmıştır.
Ağustos 1452'de inşasına başlandıktan sonra dört ay gibi kısa bir sürede tamamlanmış olması ilgi çekicidir. Fetihten sonra, Osmanlı dönemi boyunca hapishane olarak kullanılmıştır.
Halil Paşa, Saruca Paşa, Zağnos Paşa adlarını taşıyan, biri onikigen diğerleri silindirik üç büyük kulenin beş veya üç metre kalınlığında surlarla birbirine bağlanmasıyla oluşturulmuştur. Ayrıca beden duvarlarına bitşik küçük kuleler de vardır. Büyük kuleler ortaçağ askeri mimarisinin en heybetli kulelerinden sayılır. Zağanos Paşa Kulesi'nde ve güneydoğu burcunda olmak üzere iki kitabesi vardır. İçlerindeki ahşap katlardan yalnızca Saruca Paşa Kulesi'ninkiler günümüze gelmiştir. Dağ Kapısı, Dizdar Kapısı, Hisarpeçe Kapısı ve Sel Kapısı hisarın kapı adlarıdır. Güneydoğu burcu hariç bütün kuleler kurşun kaplı külahlarla örtülü idi. Hisarın avlusunda Sultan 2. Mehmed (Fatih) tarafından yaptırılan ve bugün yalnızca minare gövdesi görülebilen bir cami vardı.
Fetihten sonra hisarın askeri önemi azaldığı için mahalleler oluşmuştur. Hapishane muhafızlarının oturduğu evlerin yerine daha sonra aynı mimari geleneği sürdürerek yapılan ahşap evler 1953'te istimlak edilerek kaldırılmış, yerlerine açık hava tiyatrosu ve ek tesisler yapılmıştır.