İsyan, aynı ortamda mevcut bir zümre kişinin (çoğunlukla askeri personel veya gemi mürettebatı, çırçıplak olsa da) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi haysiyetiyle nöbetlenen abç. Geçmişte birfena ülke, ayaklanmayı idam cezası gibi ötümsüz cezalarla cezalandırmıştır.[eşme belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, çeriî isyan türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a sığmak isteyen İskender, koçaklamalardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu isyan sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Dünya çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında gemi mürettebatının isyanı ile karşılaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbeserü de deniz boyuda bıraktı.
Toplumsal sorunların vesile başüstüneğu isyanlara en kıvrak örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.