"Musibet ve şerler ise, Saltanat-ı Rubûbiyetin, âdetullah namı altında ve küllî iradelerin mümessilleri olan umumî ve küllî kanunlarının çok neticelerinden tek tük cüz'î neticeleri olmasından..." cümlesinin geçtiği yeri izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Elcevap: Ne kadar iyilik ve güzellik ve nimet varsa, doğrudan doğruya o Cemîl ve Rahîm-i Mutlakın hazine-i rahmetinden ve ihsanat-ı hususiyesinden gelir. Ve musibet ve şerler ise, saltanat-ı rubûbiyetin, âdetullah namı altında ve küllî iradelerin mümessilleri olan umumî ve küllî kanunlarının çok neticelerinden tek tük cüz'î neticeleri olmasından, o kanunlar cereyanının cüz'î muktezaları olduğundan, elbette küllî maslahatlara medar olan o kanunları muhafaza ve riayet etmek için, o şerli, cüz'î neticeleri dahi halk eder."
"Fakat o cüz'î ve elîm neticelere karşı, imdâdât-ı hassa-i Rahmâniye ve ihsanat-ı hususiye-i Rabbâniye ile musibete düşen efradın feryatlarına ve beliyyelere giriftâr olan eşhasın istiğaselerine yetişir. Ve fâil-i muhtar olduğunu ve her bir şeyin her bir işi, onun meşîetine bağlı bulunduğunu ve umum kanunları dahi daima irade ve ihtiyarına tâbi bulunmalarını ve o kanunların tazyikinden feryat eden fertleri, bir Rabb-i Rahîm dinlediğini ve imdatlarına ihsanıyla yetiştiğini göstermekle; Esmâ-i Hüsnânın kayıtsız ve hadsiz cilvelerine hadsiz ve kayıtsız bir meydan açmak için o küllî âdetullah düsturlarının ve o umumî kanunların şüzuzâtıyla ve hem, şerli cüz'î neticeleriyle, hususî ihsanat ve hususî teveddüdat, yani sevdirmekle hususi tecelliyat kapılarını açmıştır."(1
Büyük bir hayrı doğuran kanunun, bazı cüzi şerleri ve zararları da olabilir.
Mesela; yağmurun yağdırılması kanunu büyük ve külli hayrı doğuran bir kanundur. Bu kanun sayesinde sayısız canlı besleniyor ve hayatlarını bu kanun sayesinde idame ettiriyor. Ama aynı yağmurdan bazıları dikkatsizliği yüzünden zarar görüyor. Şimdi yağmur kanunu oran olarak yüzde doksan dokuz hayır ve güzeldir. Yüzde biri de zahiren şer ve çirkin gibi duruyor.
Allah şayet diğer isimlerini hesaba katmadan, sadece şefkat ve cemal isminin gereği için, o yüzde bir şer gelmesin diye bu kanunu kaldırsa, o zaman yüzde doksan dokuz güzellikler ve hayırlar yok olacak, daha büyük bir zarar ve çirkinlik meydana çıkacak ve diğer isimleri de kendi mana ve tecellilerini ifade edemeyecek. Öyle ise Allah, bu külli hayır ve güzelliklere vesile olan kanunun devamına müsaade edecek ve cüzi şer ve zararları da başka türlü telafi edecek. Yani kainatın genel kanun ve sisteminden mağdur olanları özel ilgi ve hususi şefkati ile memnun edip, o cüzi zararları telef ediyor.
Mesela; dikkatsizliği yüzünden derenin ağzına ev yapan bir adam yağmurdan zarar görmüş ise, malı sadaka, canı şehit olur ya da farklı hususi tecellileri ile ona yardımda bulunur. Ama genel yağmur kaidesini asla bozup değiştirmez. Bu misali diğer sahalara da tatbik edebiliriz.
(1) bk. Şualar, İkinci Şua Üçüncü Makam.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü