Okyanus - Ocean
|Dünya'nın okyanusları|
Okyanus (ayrıca deniz veya dünya okyanus ) gövdesidir tuzlu su yüzeyinin yaklaşık% 71 kapsayan Dünya'nın ve% 97'sini içerir Dünyadaki suyun . Başka bir tanım, "büyük okyanusun bölündüğü büyük su kütlelerinden herhangi biri" dir. Okyanusun beş farklı bölgesini tanımlamak için ayrı adlar kullanılır: Pasifik (en büyük) Atlantik , Hint , Güney (Antarktika) ve Arktik (en küçük). Deniz suyu kapakları yaklaşık 361.000.000 km 2 gezegenin (139000000 sq mi). Okyanus, Dünya'nın hidrosferinin ana bileşenidir ve bu nedenle Dünya'daki yaşamın ayrılmaz bir parçasıdır . Büyük bir ısı rezervuarı görevi gören okyanus, iklimi ve hava durumunu , karbon döngüsünü ve su döngüsünü etkiler .
Oşinograflar , okyanusu fiziksel ve biyolojik koşullara göre farklı dikey ve yatay bölgelere ayırır. Açık deniz bölge oluşur su sütunu açık okyanus boyunca okyanus tabanı yüzeyinden. Su sütunu, derinliğe ve ne kadar ışığın mevcut olduğuna bağlı olarak diğer bölgelerde daha fazla kategorize edilir. Fotik zon 200 m derinlikte yüzeyinden su içeren fotosentez oluşabilir. Bu, fotik bölgeyi en biyolojik çeşitlilik yapan bölge yapar . Bitkiler ve mikroskobik algler (serbest yüzen fitoplankton ) tarafından fotosentez, su ve karbondioksit gibi kimyasal öncülerden organik madde oluşturur. Bu üst güneşli bölge, okyanus ekosisteminin çoğunu besleyen besin kaynağının kaynağıdır . Işık sadece birkaç yüz metre derinliğe nüfuz eder; aşağıda kalan okyanus soğuk ve karanlık. Kıta sahanlığı okyanus karaya yaklaşırken birkaç yüz metre ya da daha az bir derinliğe sahip, daha sığ. İnsan faaliyetinin kıta sahanlığı üzerinde daha büyük bir etkisi vardır .
Okyanus sıcaklıkları, okyanus yüzeyine ulaşan güneş radyasyonu miktarına bağlıdır. Tropiklerde, yüzey sıcaklıkları 30 °C'nin (86 °F) üzerine çıkabilir. Deniz buzunun oluştuğu kutupların yakınında, dengedeki sıcaklık yaklaşık -2 °C'dir (28 °F). Derin deniz suyu sıcaklığı, okyanusun her yerinde -2 °C (28 °F) ile 5 °C (41 °F) arasındadır. Su okyanuslarda sürekli dolaşır ve okyanus akıntıları yaratır . Deniz suyunun bu yönlendirilmiş hareketleri, sıcaklık farkları, atmosferik sirkülasyon (rüzgar), Coriolis etkisi ve tuzluluktaki farklılıklar dahil olmak üzere suya etki eden kuvvetler tarafından üretilir . Gelgit akıntıları gelgitlerden kaynaklanırken , yüzey akıntıları rüzgar ve dalgalardan kaynaklanır. Başlıca okyanus akıntıları arasında Körfez Akıntısı , Kuroshio akıntısı , Agulhas akıntısı ve Antarktika Circumpolar Akıntısı bulunur . Toplu olarak, akıntılar dünya çapında muazzam miktarda su ve ısıyı hareket ettirir. Bu sirkülasyon, küresel iklimi ve bu kirleticileri yüzeyden derin okyanusa taşıyarak karbondioksit gibi kirleticilerin alımını ve yeniden dağıtımını önemli ölçüde etkiler .
Okyanus suyu, oksijen , karbon dioksit ve nitrojen dahil olmak üzere büyük miktarlarda çözünmüş gazlar içerir . Bu gaz değişimi okyanus yüzeyinde gerçekleşir ve çözünürlük suyun sıcaklığına ve tuzluluğuna bağlıdır. Fosil yakıt yanması nedeniyle atmosferdeki artan karbondioksit konsantrasyonu, okyanus suyunda daha yüksek konsantrasyonlara yol açarak okyanus asitlenmesine neden olur . Okyanus, topluma iklim düzenlemesi de dahil olmak üzere önemli çevresel hizmetler sağlar . Aynı zamanda bir ticaret ve ulaşım aracı ve gıda ve diğer kaynaklara erişim sağlar . Olduğu bilinen yaşam alanı 230.000 türler , bu çok daha içerebilir - belki iki milyon türün. Bununla birlikte, okyanus, deniz kirliliği , aşırı avlanma , okyanus asitlenmesi ve iklim değişikliğinin diğer etkileri dahil olmak üzere çok sayıda çevresel tehdide maruz kalmaktadır . İnsan faaliyetlerinden en çok etkilenen kıta sahanlığı ve kıyı suları özellikle savunmasızdır.
terminoloji
okyanus ve deniz
Belirtilmeksizin kullanılan "okyanus" veya "deniz" terimleri, Dünya yüzeyinin çoğunu kaplayan birbirine bağlı tuzlu su kütlesini ifade eder. Bu içerir Atlantik , Pasifik , Indian , Güneyli ve Arktik Okyanusu'nun . Genel bir terim olarak, "okyanus", Amerikan İngilizcesinde çoğunlukla "deniz" ile değiştirilebilir , ancak İngiliz İngilizcesinde değildir . Kesin olarak söylemek gerekirse, bir "deniz " , kısmen veya tamamen karayla çevrili bir su kütlesidir (genellikle dünya okyanusunun bir bölümüdür). Kelime "deniz" de birçok özgü gibi deniz suyunun çok daha küçük organları, kullanılabilir Kuzey Denizi'nde veya Kızıldeniz . Denizler ve okyanuslar arasında keskin bir ayrım yoktur, ancak genellikle denizler daha küçüktür ve genellikle kısmen ( marjinal denizler olarak ) veya tamamen ( iç denizler olarak ) karalarla çevrilidir.
dünya okyanusu
Dünya Okyanusu'nun çağdaş kavramı, 20. yüzyılın başlarında Rus oşinograf Yuly Shokalsky tarafından Dünya'nın çoğunu kaplayan ve çevreleyen sürekli okyanusa atıfta bulunmak için icat edildi . Küresel, birbirine bağlı tuzlu su kütlesine bazen dünya okyanusu veya küresel okyanus denir. Parçaları arasında nispeten serbest değişime sahip sürekli bir su kütlesi kavramı, oşinografi için temel öneme sahiptir .
etimoloji
Kelimesinin okyanus şekil gelen klasik antik , Oceanus ( / / ; Rum : Ὠκεανός OKEANOS , telaffuz [ɔːkeanós] ), ve büyük titanlar , klasik olarak Yunan mitolojisinde . Oceanus, antik Yunanlılar ve Romalılar tarafından , dünyayı çevreleyen muazzam bir nehrin ilahi kişileşmesi olduğuna inanılıyordu .
Ōkeanós kavramının Hint-Avrupa bağlantısı vardır. Yunanca Ōkeanós, inekleri/nehirleri ele geçiren ejderha Vṛtra-'ya atfedilen Vedik sıfat ā-śáyāna- ile karşılaştırılmıştır . Bu kavramla ilgili olarak, Okeanos bazı erken Yunan vazolarında bir ejderha kuyruğu ile temsil edilir.
Coğrafya
okyanus bölünmeler
Başlıca okyanus bölümleri - aşağıda azalan alan ve hacim sırasına göre listelenmiştir - en yakın kıtalara , çeşitli takımadalara ve diğer kriterlere göre adlandırılmıştır. Okyanuslar, toplam mesafe olarak 360.000 kilometre boyunca uzanan kıyı şeritleriyle çevrilidir . Ayrıca örneğin, su birikintileri bitişik küçük bağlı denizler , körfez , bölmeler , girintilerdeki ve boğazlar . Deniz suyu kapakları yaklaşık 361.000.000 km 2 (139000000 sq mi) ve geleneksel aşağıda, beş temel okyanusların ayrılır:
|#||okyanus||Konum||Alan


(km 2 )
(%)
|Hacim


(km 3 )
(%)
|Ort. derinlik


(m)
|Sahil şeridi


(km)
|1||Pasifik Okyanusu||Asya ve Avustralasya ve Amerika arasında uzanır||
168.723,000


(46,6)


669.880.000


(50.1)
|3.970||135.663|
|2||Atlantik Okyanusu||Amerika ve Avrupa ve Afrika arasında uzanır||
85.133.000


23,5


310,410,900


23,3
|3.646||111.866|
|3||Hint Okyanusu||Güney Asya , Afrika ve Avustralya arasında uzanır||
70.560.000


19,5


264.000.000


19.8
|3.741||66.526|
|4||Güney okyanus||Antarktika'yı çevreler . Bazen Pasifik, Atlantik ve Hint Okyanuslarının bir uzantısı olarak kabul edilir,||
21.960.000


6.1


71.800.000


5.4
|3.270||17.968|
|5||Kuzey Buz Denizi||Kuzey Kuzey Amerika ve Avrasya ile komşudur ve Kuzey Kutbu'nun çoğunu kapsar . Bazen Atlantik'in bir denizi veya halici olarak kabul edilir .||
15.558.000


4.3


18.750.000


1.4
|1.205||45.389|
|Toplam||
361.900.000


100


1.335 × 10 9


100


3.688


377.412


Okyanus sırtları ve okyanus havzaları
Her okyanus havzasında , okyanusun altında uzun bir dağ silsilesi oluşturan bir okyanus ortası sırtı vardır. Birlikte , dünyanın en uzun dağ sırasına sahip küresel okyanus ortası sırt sistemini oluştururlar . En uzun sürekli dağ silsilesi 65.000 km'dir (40.000 mil). Bu sualtı dağ silsilesi, en uzun kıta dağ silsilesi olan And Dağları'ndan birkaç kat daha uzundur .
Oşinograflar , okyanusların %20'sinden daha azının haritasının çıkarıldığını belirtiyorlar.
oluşum
Dünya okyanuslarının kökeni bilinmemektedir. Okyanusların Hadean eon'da oluştuğu ve yaşamın ortaya çıkmasına neden olduğu düşünülmektedir . Bilim adamları , Dünya'yı oluşturan malzemede oldukça büyük miktarda su olacağına inanıyorlar . Su molekülleri, oluşumu sırasında daha az kütleli olduğunda, Dünya'nın yerçekiminden daha kolay kaçabilirdi. Buna atmosferik kaçış denir .
Levha tektoniği , buzul sonrası geri tepme ve deniz seviyesinin yükselmesi , dünya okyanusunun kıyı şeridini ve yapısını sürekli olarak değiştirir . Çağlar boyunca Dünya'da şu ya da bu biçimde küresel bir okyanus var olmuştur.
Fiziki ozellikleri
Birimler
Tüm okyanuslardaki su hacmi birlikte yaklaşık 1.335 milyar kilometre küptür (320,3 milyon mil küp).
Dünyada 1,36 milyar kilometre küp (332 milyon mil küp) su olduğu tahmin edilmektedir. Bu, yeraltı suları , okyanuslar, göller ve akarsulardaki sıvı ve donmuş formdaki suyu içerir . Tuzlu su bu miktarın %97,5'ini oluştururken, tatlı su sadece %2,5'ini oluşturmaktadır. Bu tatlı suyun %68,9'u Kuzey Kutbu, Antarktika ve dağ buzullarında buz ve sürekli kar örtüsü şeklindedir ; %30,8'i tatlı yeraltı suyu şeklindedir; ve dünyadaki tatlı suyun sadece %0,3'ü kolayca ulaşılabilen göllerde, rezervuarlarda ve nehir sistemlerindedir.Toplam kütlesi Toprak sitesindeki hydrosphere 10 x yaklaşık 1.4 olan 18 ton dünyanın toplam kütlesinin 0.023% ile ilgilidir. Herhangi bir zamanda, yaklaşık 20 x 10 12 ton bu formunda olan su buharı içinde dünya atmosferinin (pratik amaçlar için, su 1 metreküp bir ton ağırlığında). Yaklaşık 361 milyon kilometre kare (139,5 milyon mil kare) olan Dünya yüzeyinin yaklaşık %71'i okyanuslarla kaplıdır. Dünya okyanuslarının ortalama tuzluluğu , bir kilogram deniz suyu (%3.5) başına yaklaşık 35 gram tuzdur .
Derinlik
Okyanusların ortalama derinliği yaklaşık 4 km'dir. Daha doğrusu ortalama derinlik 3.688 metredir (12.100 ft). Dünyanın deniz sularının yaklaşık yarısı 3.000 metreden (9.800 ft) derindir. 200 metrenin (660 ft.) altındaki herhangi bir şey olan "derin okyanus", Dünya yüzeyinin yaklaşık %66'sını kaplar. Bu rakama Hazar Denizi gibi Dünya Okyanusu'na bağlı olmayan denizler dahil değildir .
Okyanusun en derin noktası Mariana Çukuru yakınlarında Pasifik Okyanusu'nda bulunan, Kuzey Mariana Adaları . Maksimum derinliğinin 10.971 metre (35.994 ft) olduğu tahmin edilmektedir. İngiliz donanma gemisi Challenger II , 1951'de açmayı araştırdı ve açmanın en derin kısmına " Challenger Deep " adını verdi . 1960'da Trieste , iki kişilik bir ekiple başarılı bir şekilde açmanın dibine ulaştı.
Renk
Okyanus rengi , özellikle suyun rengini ve renkteki varyasyonlara bakarak elde edilebilecek bilgileri inceleyen Okyanus optiğinin dalıdır . Okyanusun rengi, esas olarak mavi iken, aslında bazı durumlarda maviden yeşile ve hatta sarı, kahverengi veya kırmızıya kadar değişir. Bu çalışma alanı, uzaktan su algılama ile birlikte geliştirildi , bu nedenle esas olarak rengin enstrümanlar (uydular ve uçaklardaki sensörler gibi) tarafından nasıl ölçüldüğüne odaklanıyor.Okyanusun çoğu mavi renktedir, ancak bazı yerlerde okyanus mavi-yeşil, yeşil ve hatta sarı ila kahverengidir. Mavi okyanus rengi çeşitli faktörlerin bir sonucudur. İlk olarak, su tercihen kırmızı ışığı emer, bu da mavi ışığın kaldığı ve sudan geri yansıdığı anlamına gelir. Kırmızı ışık en kolay emilir ve bu nedenle genellikle 50 metreden (164 ft.) daha az olan büyük derinliklere ulaşmaz. Karşılaştırıldığında mavi ışık 200 metreye (656 ft.) kadar nüfuz edebilir. İkincisi, okyanus suyundaki su molekülleri ve çok küçük parçacıklar, tercihen mavi ışığı diğer renklerin ışığından daha fazla saçar. Su ve küçük parçacıklar tarafından saçılan mavi ışık, en berrak okyanus suyunda bile meydana gelir ve gökyüzündeki mavi ışığın saçılmasına benzer .
okyanus bölgeleri
Oşinograflar , okyanusu fiziksel ve biyolojik koşullarla tanımlanan farklı dikey ve yatay bölgelere ayırır. Açık deniz bölge oluşur su sütunu açık okyanus ve ışık bolluğu ve derinlik ile kategorize başka bölgelere bölünebilir.
Işık penetrasyonuna göre gruplandırılmış
- Fotik zon 200 m'lik bir derinlikte yüzey okyanuslar içerir; fotosentezin meydana gelebileceği bölgedir ve bu nedenle en biyolojik çeşitliliğe sahiptir . Bitkiler ve mikroskobik algler (serbest yüzen fitoplankton ) tarafından fotosentez, su ve karbon dioksit dahil olmak üzere kimyasal öncülerden organik maddenin oluşturulmasına izin verir. Bu organik madde daha sonra diğer canlılar tarafından tüketilebilir. Fotik bölgede oluşan organik maddenin çoğu orada tüketilir, ancak bir kısmı daha derin sulara batar.
- Fotik bölgenin altında, çok az miktarda ışığın olduğu mezopelajik veya alacakaranlık bölgesi bulunur. Bunun altında, hiçbir yüzey güneş ışığının nüfuz etmediği afotik derin okyanus var. Fotik bölgeden daha derinde var olan yaşam, ya yukarıdan batan malzemeye (bkz. deniz karı ) dayanmalı ya da başka bir enerji kaynağı bulmalıdır. Hidrotermal menfezler , afotik bölge olarak bilinen (200 m'yi aşan derinlikler) bir enerji kaynağıdır . Fotik bölgenin pelajik kısmı epipelajik olarak bilinir .
Derinlik ve sıcaklığa göre gruplandırılmış
Afotik bölgenin pelajik kısmı, derinlik ve sıcaklığa göre dikey bölgelere ayrılabilir:
- Mesopelagic üst bölgesidir. En alt sınırı, tropiklerde genellikle 700–1.000 metre (2.300–3.300 ft) olan 12 °C'lik (54 °F) bir termoklindir . Sonraki bir bathypelagic genellikle 700-1,000 metre (2,300-3,300 ft) ve 2000-4000 metre (6,600-13,100 ft) arasında, 10 ile ve 4 ° C (50 ve 39 ° F) uzanan. En boyunca uzanan derin deniz ova olan Abisopelajik olan 6,000 metre (20,000 ft) daha düşük sınır yatar. Son ve en derin bölgesi hadalpelagic içeren okyanus siper 6,000-11,000 metre (20,000-36,000 ft) arasında yer alır.
- Bentik bölgeleri üç derin bölgelerine ışıksız ve tekabül olan derin deniz . Batiyal bölge için yaklaşık 4,000 metre (13.000 ft) aşağı kıta eğimi kapsar. Abisal bölge, 4.000 ila 6.000 m arasındaki abisal düzlükleri kapsar. Son olarak, hadal bölgesi, okyanus hendeklerinde bulunan hadalpelajik bölgeye karşılık gelir.
Bir bölge derinlikle birlikte sıcaklıkta dramatik değişikliklere uğrarsa, bir termoklin içerir . Tropikal termoklin, tipik olarak daha yüksek enlemlerde termokline göre daha derindir. Nispeten az güneş enerjisi alan kutup suları , sıcaklığa göre katmanlaşmaz ve genellikle bir termokline sahip değildir, çünkü kutup enlemlerindeki yüzey suyu, daha derinlerdeki su kadar soğuktur. Termoklin altında, okyanusun her yerindeki su -1°C ile 3°C arasında değişen çok soğuktur. Bu derin ve soğuk tabaka okyanus suyunun büyük bir kısmını içerdiğinden, dünya okyanusunun ortalama sıcaklığı 3,9°C'dir. Bir bölge derinlikle birlikte tuzlulukta dramatik değişikliklere uğrarsa, bir haloklin içerir . Bir bölge, derinliğe sahip güçlü, dikey bir kimya gradyanına maruz kalırsa , bir kemoklin içerir . Sıcaklık ve tuzluluk, okyanus suyunun yoğunluğunu kontrol eder, daha soğuk ve tuzlu su daha yoğundur ve bu yoğunluk da okyanus içindeki küresel su sirkülasyonunu düzenler.
Haloklin genellikle termoklin ile çakışır ve kombinasyon belirgin bir piknoklin üretir .
Karadan uzaklığa göre gruplandırılmış
Pelajik bölge, karadan uzaklığa bağlı olarak iki alt bölgeye ayrılabilir: neritik bölge ve okyanus bölgesi . Neritik bölge, doğrudan kıta sahanlığının üzerindeki su kütlesini kapsar ve dolayısıyla kıyı sularını içerirken, okyanus bölgesi tamamen açık suları içerir.
Kıyı bölgesi , düşük ve yüksek gelgit arasındaki bölgeyi kapsar ve deniz ve kara koşulları arasındaki geçiş alanı temsil eder. Gelgit seviyesinin bölgenin koşullarını etkilediği alan olduğu için intertidal bölge olarak da bilinir .
Sıcaklık
Okyanus sıcaklıkları, yüzeyine düşen güneş radyasyonu miktarına bağlıdır. Tropiklerde, güneş neredeyse tepedeyken, yüzey katmanlarının sıcaklığı 30 °C'nin (86 °F) üzerine çıkabilirken, kutupların yakınında deniz buzu ile dengede olan sıcaklık yaklaşık -2 °C'dir (28 °F). ). Okyanuslarda sürekli bir su sirkülasyonu vardır. Sıcak yüzey akıntıları, tropik bölgelerden uzaklaştıkça soğur ve su yoğunlaşır ve batar. Soğuk su, sonunda tekrar yüzeye çıkmadan önce, suyun sıcaklığındaki ve yoğunluğundaki değişiklikler tarafından yönlendirilen derin bir deniz akıntısı olarak ekvatora doğru geri hareket eder. Derin deniz suyu, dünyanın her yerinde -2 °C (28 °F) ile 5 °C (41 °F) arasında bir sıcaklığa sahiptir.
Tipik tuzluluğu 35‰ olan deniz suyunun donma noktası yaklaşık −1.8°C (28.8°F). Sıcaklığı yeterince düştüğünde , yüzeyde buz kristalleri oluşur. Bunlar küçük parçalara ayrılır ve frazil olarak bilinen kalın bir süspansiyon oluşturan düz diskler halinde birleşir . Sakin koşullarda bu , alt tarafında yeni buz formları olarak kalınlaşan nilas olarak bilinen ince düz bir tabaka halinde donar . Daha çalkantılı denizlerde, frazil kristalleri krep olarak bilinen düz diskler halinde birleşir. Bunlar birbirinin altından kayar ve birleşerek kütleler oluşturur . Donma sürecinde, buz kristalleri arasında tuzlu su ve hava tutulur. Nilas'ın tuzluluğu ‰ 12–15 olabilir, ancak deniz buzu bir yaşına geldiğinde bu, ‰ 4–6'ya düşer.
Okyanus ısınması , 1971 ve 2010 yılları arasında iklim değişikliğinden kaynaklanan enerji birikiminin %90'ını oluşturuyor. Bu ekstra ısının yaklaşık üçte birinin 700 metrenin altındaki derinliklere yayıldığı tahmin ediliyor.
Okyanus akıntıları ve küresel iklim
Okyanus akıntıları türleri
Bir okyanus akıntısı , rüzgar , Coriolis etkisi , sıcaklık ve tuzluluk farklılıkları dahil olmak üzere suya etki eden bir dizi kuvvet tarafından üretilen deniz suyunun sürekli, yönlendirilmiş bir hareketidir . Okyanus akıntıları öncelikle yatay su hareketleridir. Gelgit akıntıları için gelgitler veya yüzey akıntıları için rüzgar ve dalgalar gibi farklı kökenleri vardır.
Gelgit akıntıları gelgit ile aynı fazdadır , dolayısıyla yarı-periyodiktir ; Ay ve güneşin etkisiyle okyanus suyunu çeker. Gelgit akıntıları, belirli yerlerde, özellikle de sürülmemiş arazilerin çevresinde çeşitli karmaşık desenler oluşturabilir . Periyodik olmayan veya gelgit olmayan akıntılar, rüzgarların etkisiyle ve su yoğunluğundaki değişikliklerle oluşturulur . Gelen kıyısı bölgeler , kırılma dalgalar deniz akımlar genellikle 1 ila 2 gelebilecek kadar yoğun ve düşük böylece derinlik ölçümü olan düğümler .
Rüzgar ve dalgalar ( "sürüklenme akımı" olarak da belirtilir) yüzey akımları oluşturmak. Bu akımlar, bir yarı-kalıcı akımda (saatlik ölçek içinde değişir) ve hızlı dalga hareketinin etkisi altında (birkaç saniyelik zaman ölçeklerinde değişen) Stokes sürüklenmesinin bir hareketinde bozunabilir . Yarı-sürekli akım, dalgaların kırılmasıyla ve daha az düzenleyici bir etkiyle, rüzgarın yüzeydeki sürtünmesiyle hızlandırılır.
Akımın bu ivmesi, dalgalar ve hakim rüzgar yönünde gerçekleşir. Okyanus derinliği arttıkça, Buna göre, dönüş ve toprak , derinlik artışla orantılı olarak akımların yönünü değiştirir sürtünme kendi hızını düşürür ise. Belirli bir okyanus derinliğinde, akıntı yön değiştirir ve mevcut hızın sıfırlanmasıyla ters yönde ters olarak görülür: Ekman spirali olarak bilinir . Bu akıntıların etkisi çoğunlukla okyanus yüzeyinin karışık katmanında, genellikle 400 ila 800 metre maksimum derinlikte yaşanır. Bu akıntılar önemli ölçüde değişebilir ve yıllık mevsimlere bağlıdır . Karışık tabaka daha az kalınsa (10 ila 20 metre), yüzeydeki yarı kalıcı akım, rüzgarın yönüne göre oldukça farklı bir yön benimseyebilir. Bu durumda, su sütunu termoklin üzerinde neredeyse homojen hale gelir .
Okyanus yüzeyinde esen rüzgar, suyu harekete geçirecektir. Küresel rüzgar modeli (aynı zamanda atmosferik sirkülasyon olarak da adlandırılır ), küresel bir okyanus akıntıları modeli yaratır. Bunlar sadece rüzgar tarafından değil, aynı zamanda dünyanın dolaşımının etkisiyle de ( coriolis kuvveti ) hareket eder. Bu başlıca okyanus akıntıları arasında Körfez Akıntısı , Kuroshio akıntısı , Agulhas akıntısı ve Antarktika Circumpolar Akıntısı yer alır . Antarktika Circumpolar Güncel çevreleyen Antarktika ve birkaç okyanuslarda bölgenin iklimini yanı sıra bağlantı akımları etkiler.
Akımlar ve iklim ilişkisi
Toplu olarak, akıntılar, iklimi etkileyen dünya çapında muazzam miktarda su ve ısıyı hareket ettirir . Bu rüzgar kaynaklı akıntılar büyük ölçüde okyanusun en üstteki yüzlerce metresiyle sınırlıdır. Daha derinlerde su hareketinin itici güçleri termoahlin sirkülasyonudur . Bu, kuzey ve güney kutup enlemlerinde yüzey sularının soğumasıyla, okyanusun dibine çöken yoğun sular yaratmasıyla tahrik edilir. Bu soğuk ve yoğun su, kutuplardan yavaşça uzaklaşır, bu yüzden dünya okyanusunun en derin katmanlarındaki sular çok soğuktur. Bu derin okyanus suyu sirkülasyonu nispeten yavaştır ve okyanusun dibindeki su, yüzlerce hatta birkaç bin yıl boyunca okyanus yüzeyinden ve atmosferden izole edilebilir. Bu sirkülasyonun küresel iklim ve bu kirleticileri yüzeyden derin okyanusa taşıyarak karbondioksit gibi kirleticilerin alınması ve yeniden dağıtılması üzerinde önemli etkileri vardır .
Okyanus akıntıları ölçüde tarafından dünya iklimini etkileyen ısı transfer dan tropik için kutup bölgeleri ve böylece de daha iç kıyı bölgelerinde hava sıcaklığı ve yağış etkileyen ve. Yüzey ısısı ve tatlı su akışları , büyük ölçekli okyanus sirkülasyonunun termohalin sirkülasyon bölümünü harekete geçiren küresel yoğunluk gradyanları yaratır . Kutup bölgelerine ısı sağlanmasında ve dolayısıyla deniz buzu düzenlemesinde önemli bir rol oynar .
Termohalin dolaşımındaki değişikliklerin Dünya'nın enerji bütçesi üzerinde önemli etkileri olduğu düşünülmektedir . Termohalin sirkülasyonu, derin suların yüzeye ulaşma hızını yönettiğinden, atmosferik karbondioksit konsantrasyonlarını da önemli ölçüde etkileyebilir . Bununla birlikte, iklim değişikliği gelecekte termohalin sirkülasyonunun durmasına neden olabilir . Bu da Kuzey Atlantik , Avrupa ve Kuzey Amerika'da soğumayı tetikleyecektir .
Dalgalar ve şişme
Dalgalanmalar veya rüzgar dalgaları olarak bilinen okyanus yüzeyinin hareketleri, okyanus yüzeyinin kısmi ve alternatif yükseliş ve alçalışlarıdır. Su ve hava arasındaki arayüz boyunca yayılan mekanik dalgalar dizisine şişme denir - yelkencilik , sörf ve navigasyonda kullanılan bir terim . Bu hareketler, okyanus yüzeyindeki gemileri ve bu gemilerdeki deniz hastalığından muzdarip olabilecek insanların refahını derinden etkiler .
Bir su kütlesinin yüzeyinden esen rüzgar, rüzgar yönüne dik dalgalar oluşturur . Bir gölette hafif bir esintinin neden olduğu hava ve su arasındaki sürtünme, dalgaların oluşmasına neden olur . Okyanus üzerinde güçlü bir darbe, hareket eden hava yükseltilmiş su sırtlarına doğru iterken daha büyük dalgalara neden olur. Dalgalar, hareket ettikleri hız neredeyse rüzgarın hızına eşit olduğunda maksimum yüksekliklerine ulaşır. Açık suda, Güney Yarımküre'de Kükreyen Kırklarda olduğu gibi rüzgar sürekli estiğinde , okyanus boyunca dalga denilen uzun, organize su kütleleri yuvarlanır. Rüzgar kesilirse dalga oluşumu azalır, ancak zaten oluşmuş dalgalar karayla buluşana kadar orijinal yönlerinde ilerlemeye devam eder. Dalgaların boyutuna bağlıdır getirme , rüzgar su ve rüzgar gücü ve süresi boyunca şişmiş olduğu mesafe. Dalgalar farklı yönlerden gelen diğerleriyle karşılaştığında, ikisi arasındaki girişim kırık, düzensiz denizler üretebilir.
Yapıcı girişim , normalden çok daha yüksek bireysel (beklenmeyen) sahte dalgalara neden olabilir . Çoğu dalga 3 m'den (10 ft) daha azdır ve güçlü fırtınaların bu yüksekliği ikiye veya üçe katlaması alışılmadık bir durum değildir. Bununla birlikte, haydut dalgalar, 25 metrenin (82 ft) üzerindeki yüksekliklerde belgelenmiştir.
Bir dalganın tepesi tepe olarak bilinir, dalgalar arasındaki en düşük nokta çukurdur ve tepeler arasındaki mesafe dalga boyudur. Dalga, rüzgar tarafından okyanusun yüzeyi boyunca itilir, ancak bu, suyun yatay bir hareketini değil, bir enerji transferini temsil eder. Dalgalar karaya yaklaştıkça ve sığ suya girdikçe davranışlarını değiştirirler. Bir açıyla yaklaşıyorsa, dalgalar bükülebilir ( kırılma ) veya kayaları ve burunları sarabilir ( kırınım ). Dalga, suyun en derin salınımlarının okyanus tabanına temas ettiği bir noktaya ulaştığında yavaşlamaya başlar. Bu, tepeleri birbirine daha da yakınlaştırır ve dalgaların yüksekliğini arttırır , buna dalga sürüsü denir . Dalga yüksekliğinin su derinliğine oranı belirli bir sınırın üzerine çıktığında, " kırılır " ve bir köpüklü su kütlesi içinde devrilir. Bu, yerçekiminin etkisi altında okyanusa geri çekilmeden önce sahile doğru bir tabaka halinde akar.
Gelgit
Gelgitler , ay ve güneşin yerçekimi etkilerine ve Dünya'nın dönüşünün etkilerine tepki olarak okyanusların yaşadığı su seviyesindeki düzenli yükselme ve düşüşlerdir . Her gelgit döngüsü sırasında, herhangi bir yerde su, tekrar minimum "düşük gelgit" seviyesine çekilmeden önce "yüksek gelgit" olarak bilinen maksimum yüksekliğe yükselir. Su çekildikçe, intertidal bölge olarak da bilinen ön kıyıyı giderek daha fazla ortaya çıkarır . Yüksek gelgit ve düşük gelgit arasındaki yükseklik farkı gelgit aralığı veya gelgit genliği olarak bilinir .
Açık okyanusta gelgit aralıkları 1 m'den azdır, ancak kıyı bölgelerinde bu gelgit aralıkları bazı bölgelerde 10 m'nin üzerine çıkar.
Çoğu yerde, her gün yaklaşık 12 saat 25 dakikalık aralıklarla meydana gelen iki yüksek gelgit yaşanır. Bu, Dünya'nın tam bir devrim yapması ve ayı bir gözlemciye göre önceki konumuna döndürmesi için geçen 24 saat 50 dakikalık sürenin yarısıdır. Gelgit kuvveti veya gelgit kaldırma kuvveti, mesafe ile hızla azalır, bu nedenle ayın gelgitler üzerinde Güneş'in iki katından fazla etkisi vardır. Güneş, ay ve Dünya aynı hizada olduğunda (dolunay ve yeni ay), birleşik etki yüksek "ilkbahar gelgitleri" ile sonuçlanır. Yüksek rüzgarlar sığ bir alanda kıyıya su yığdığında bir fırtına kabarması meydana gelebilir ve bu, düşük basınç sistemi ile birleştiğinde okyanusun yüzeyini gelgitte çarpıcı biçimde yükseltebilir.
Su döngüsü, hava durumu ve yağış
Okyanus suyu, küresel su döngüsü içindeki en büyük su kütlesini temsil eder (okyanuslar, Dünya'nın suyunun %97'sini içerir ), okyanustan gelen buharlaşma, suyu atmosfere taşır ve daha sonra karaya ve okyanusa geri yağar. Okyanusların biyosfer üzerinde önemli bir etkisi vardır . Okyanusun bir bütün olarak Dünya'nın biyosferinin yaklaşık %90'ını kapladığı düşünülmektedir . Su döngüsünün bir aşaması olarak okyanus buharlaşması , çoğu yağışın kaynağıdır (yaklaşık %90). Okyanus sıcaklıkları , karadaki yaşamı etkileyen iklimi ve rüzgar modellerini etkiler. En dramatik hava biçimlerinden biri okyanuslar üzerinde meydana gelir: tropikal siklonlar (sistemin oluştuğu yere bağlı olarak "tayfunlar" ve "kasırgalar" olarak da adlandırılır).
Dünyanın okyanusu, Dünya'nın hidrosferinin ana bileşeni olduğundan, Dünya'daki yaşamın ayrılmaz bir parçasıdır, karbon döngüsünün ve su döngüsünün bir parçasını oluşturur ve - büyük bir ısı deposu olarak - iklim ve hava durumunu etkiler.
Deniz suyunun kimyasal bileşimi
Tuzluluk
Tuzluluk , deniz suyundaki toplam çözünmüş tuz miktarının bir ölçüsüdür . Başlangıçta deniz suyundaki klorür miktarının ölçülmesiyle ölçülmüştür ve bu nedenle klorluluk olarak adlandırılmıştır. Artık su örneğinin elektriksel iletkenliği ölçülerek rutin olarak ölçülmektedir . Tuzluluk, deniz suyundaki halojen iyonlarının (flor, klor, brom ve iyot dahil) toplam kütlesinin bir ölçüsü olan klorluluk kullanılarak hesaplanabilir . Uluslararası anlaşma ile tuzluluğu belirlemek için aşağıdaki formül kullanılır:
Tuzluluk (‰ cinsinden) = 1.80655 × Klorluluk (‰ cinsinden)
Ortalama okyanus suyu klorluluğu yaklaşık ‰ 19.2'dir ve bu nedenle ortalama tuzluluk ‰ 34.7 civarındadır.
Tuzluluk, deniz suyunun yoğunluğu üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Derinlikle birlikte hızlı tuzluluk artışı olan bir bölgeye haloklin denir . Deniz suyunun maksimum yoğunluğunun sıcaklığı , tuz içeriği arttıkça azalır. Tuzluluk arttıkça suyun donma sıcaklığı azalır, tuzluluk arttıkça kaynama sıcaklığı artar. Tipik deniz suyu, atmosfer basıncında yaklaşık -2 °C'de donar . Kutup ve ılıman bölgelerde olduğu gibi yağış buharlaşmayı aşarsa , tuzluluk daha düşük olacaktır. Tropik bölgelerde bazen olduğu gibi buharlaşma yağış miktarını aşarsa , tuzluluk daha yüksek olacaktır. Bu nedenle, kutup bölgelerindeki okyanus suları, ılıman ve tropikal bölgelerdeki okyanus sularından daha düşük tuzluluk içeriğine sahiptir. Bununla birlikte, yüksek enlemlerde deniz buzu oluşumu, tuzu buzdan hariç tutar ve böylece bazı kutup bölgelerinde kalan deniz suyundaki tuzluluğu arttırır.
Okyanus yüzey sularının genel özellikleri
Okyanusun farklı bölgelerindeki sular oldukça farklı sıcaklık ve tuzluluk özelliklerine sahiptir. Bunun nedeni yerel su dengesindeki ( yağışa karşı buharlaşma ) ve "denizden havaya" sıcaklık gradyanlarındaki farklılıklardır . Bu özellikler okyanus bölgelerinde çok değişiklik gösterebilir ancak aşağıdaki tablo genellikle karşılaşılan değerlerin bir örneğini sağlar.
|karakteristik||Kutup bölgeleri||ılıman bölgeler||Tropikal bölgeler|
|Yağış ve buharlaşma||P > E||P > E||E > P|
|Kışın deniz yüzeyi sıcaklığı||-2 °C||5 ila 20 °C||20 ila 25 °C|
|Ortalama tuzluluk||28‰ ila 32‰||35‰||35‰ ila 37‰|
|Hava sıcaklığının yıllık değişimi||≤ 40 °C||10 °C||< 5 °C|
|Su sıcaklığının yıllık değişimi||< 5 °C||10 °C||< 5 °C|
Oksijen, karbondioksit, diğer gazlar ve karbon döngüsü
Okyanus suyu, oksijen , karbon dioksit ve nitrojen dahil olmak üzere büyük miktarlarda çözünmüş gazlar içerir . Bunlar , okyanus yüzeyindeki gaz değişimi yoluyla okyanus suyuna çözülür ve bu gazların çözünürlüğü suyun sıcaklığına ve tuzluluğuna bağlıdır. Fosil yakıtların yanması nedeniyle atmosferdeki artan karbondioksit konsantrasyonları , okyanus sularında daha yüksek konsantrasyonlara ve okyanus asitlenmesine neden olur . Çözünen atmosferik karbondioksit daha sonra deniz suyunda bikarbonat ve karbonat iyonları ile reaksiyona girer.
Yüzey okyanusundaki fotosentez süreci de bir miktar karbondioksit tüketir ve daha sonra atmosfere geri dönebilecek oksijeni serbest bırakır. Okyanustaki bu fotosentez, bir tür serbest yüzen alg olan mikroskobik fitoplankton tarafından yönetilir. Okyanusta fotosentez ile oluşan organik maddenin daha sonraki bakteriyel ayrışması, oksijen tüketir ve karbondioksiti serbest bırakır. Derin okyanus sularında, suların atmosferle temasının olmadığı derinliklerde bazı organik maddelerin batması ve bakteriyel ayrışması, oksijen konsantrasyonlarında azalmaya ve karbondioksit, karbonat ve bikarbonatta artışa neden olur . Bu okyanuslarda karbondioksit bisiklet küresel önemli bir parçası olan karbon döngüsü . Okyanuslar, fotosentez ve çözünme yoluyla atmosferden alınan karbondioksit için büyük bir yutağı temsil eder. Ayrıca mangrovlar ve tuzlu bataklıklar gibi kıyı deniz habitatlarında , bazen “ Mavi karbon ” olarak adlandırılan bir süreç olan karbondioksit alımına odaklanan artan bir ilgi var . Bu habitatlara dikkat edilmesi, bunların güçlü karbon yutakları ve aynı zamanda insan faaliyetleri ve çevresel bozulmadan ciddi tehdit altındaki habitatlar olmalarıdır .
Oksijen konsantrasyonundaki bu azalma, batan organik madde miktarı ve suyun atmosferle temasının kesildiği süre ile artar. Okyanusun derin sularının çoğu, çoğu hayvanın hayatta kalması için hala nispeten yüksek konsantrasyonlarda oksijen içerir. Ancak, atmosferden uzun süreli izolasyon nedeniyle çok düşük oksijenli suya sahip bazı okyanus alanları vardır ve bu oksijen eksikliği iklim değişikliği ile daha da kötüleşebilir .
|Gaz||Tüm okyanus için kütlece (milyonda kısım olarak) deniz suyunun konsantrasyonu||Okyanus yüzeyinde deniz suyunda hacimce çözünmüş gaz yüzdesi|
|Karbondioksit (CO 2 )||64 ila 107||%15|
|Azot (N 2 )||10 ila 18||%48|
|Oksijen (O 2 )||0 ila 13||%36|
|Sıcaklık||O 2||CO 2||K 2|
|0 °C||8.14||8.700||14.47|
|10 °C||6.42||8.030||11.59|
|20 °C||5.26||7.350||9.65|
|30 °C||4.41||6.600||8.26|
Kimyasal elementlerin ve iyonların kalma süreleri
Okyanus suları, çözünmüş iyonlar olarak tüm kimyasal elementleri içerir , ancak bunların meydana geldiği konsantrasyon, sodyum ve klorür gibi litre başına birkaç gramlık çok yüksek konsantrasyonlarda olanlardan , demir gibi diğerlerine , çok küçük konsantrasyonlu demir gibi, diğerlerine kadar değişir . birkaç ng (10 -9 ) g/l. Herhangi bir elementin konsantrasyonu, okyanusa nehirlerden, atmosferden ve hidrotermal menfezlerden sağlanma hızına ve uzaklaştırılma hızına bağlıdır. Bu nedenle, okyanus suyunda sodyum gibi çok bol bulunan elementler, oldukça yüksek girdi oranlarına sahiptir, bu da kayalarda yüksek bolluğu ve nispeten hızlı ayrışmayı yansıtır ve sodyum iyonları oldukça reaktif ve çok çözünür olduğundan okyanustan çok yavaş uzaklaştırma ile birleşir. Buna karşılık, demir ve alüminyum gibi diğer bazı elementler kayalarda bol miktarda bulunur, ancak çok çözünmezler, bu da okyanusa girdilerin düşük olduğu ve uzaklaştırma işleminin hızlı olduğu anlamına gelir. Oşinograflar, bir elementin kalış süresini, elementin kaldırılmadan önce okyanusta çözünerek geçireceği ortalama süre olarak tahmin ederek girdi ve çıkarma dengesini dikkate alır. Bu giderim genellikle çökeltilere, ancak su ve bazı gazların atmosfere verilmesi durumunda olur. Bu döngüler, Dünya'nın ilk oluşumundan bu yana devam eden büyük küresel element döngüsünün bir parçasını temsil eder. Sodyum gibi çok bol elementlerin okyanusta kalma süreleri milyonlarca yıl olarak tahmin edilirken, oldukça reaktif ve çözünmeyen elementler için kalma süreleri sadece yüzlerce yıldır.
|Kimyasal element veya iyon||İkamet süresi (yıl olarak)|
|Demir (Fe)||200|
|Alüminyum (Al)||600|
|Manganez (Mn)||1.300|
|Su (H 2 O)||4.100|
|Silikon (Si)||20.000|
|Karbonat (CO 3 2− )||110.000|
|Kalsiyum (Ca 2+ )||1.000.000|
|Sülfat (SO 4 2− )||11.000.000|
|Potasyum (K + )||12.000.000|
|Magnezyum (Mg 2+ )||13.000.000|
|Sodyum (Na + )||68.000.000|
|Klorür (Cl - )||100.000.000|
besinler
Azot , fosfor ve potasyum gibi birkaç element yaşam için gereklidir, biyolojik materyalin ana bileşenleridir ve genellikle " besinler " olarak adlandırılır . Nitrat ve fosfat okyanusta sırasıyla 10.000 ve 69.000 yıl kalış sürelerine sahipken, potasyum okyanusta 12 milyon yıl kalış süresi ile çok daha bol bulunan bir iyondur. Bu elementlerin biyolojik döngüsü, bozunan organik materyal okyanus tabanına çökelti olarak çökerken, bunun okyanusun su sütunundan sürekli bir uzaklaştırma sürecini temsil ettiği anlamına gelir . Yoğun tarımdan ve arıtılmamış kanalizasyondan gelen fosfat, akış yoluyla nehirlere ve kıyı bölgelerine, metabolize edildiği okyanusa taşınır. Sonunda okyanus tabanına çöker ve artık insanlar için ticari bir kaynak olarak kullanılamaz. İnorganik gübrede temel bir bileşen olan kaya fosfatının üretimi , dünyanın bazı okyanus tortullarında meydana gelen yavaş bir jeolojik süreçtir ve bu nedenle, çıkarılabilir tortul apatiti (fosfat) aslında yenilenemez bir kaynak haline getirir (bkz. pik fosfor ). Yenilenemeyen fosfatın insan faaliyetlerinden kaynaklanan bu sürekli net birikim kaybı, gelecekte gübre üretimi ve gıda güvenliği için bir kaynak sorunu haline gelebilir .
Deniz yaşamı
Okyanustaki yaşam, karadaki yaşamdan 3 milyar yıl önce evrimleşmiştir . Hem derinlik hem de kıyıdan uzaklık, her bölgede bulunan bitki ve hayvanların biyolojik çeşitliliğini güçlü bir şekilde etkiler . Okyanustaki yaşam çeşitliliği, aşağıdakiler de dahil olmak üzere muazzamdır:
- Hayvanlar : Çoğu hayvan filumunun , yalnızca süngerler , Cnidaria ( mercanlar ve denizanası gibi ), petek denizanaları , Brakiyopodlar ve Derisidikenliler ( deniz kestanesi ve deniz yıldızları gibi ) gibi deniz ortamlarında bulunanlar da dahil olmak üzere, okyanusta yaşayan türleri vardır. . Kafadanbacaklılar ( ahtapot ve kalamar dahil ), kabuklular ( ıstakozlar , yengeçler ve karidesler dahil ), balıklar , köpekbalıkları , deniz memelileri ( balinalar , yunuslar ve yunuslar dahil) dahil olmak üzere diğer birçok tanıdık hayvan grubu öncelikle okyanusta yaşar . Buna ek olarak, birçok kara hayvanı hayatlarının büyük bir bölümünü okyanuslarda yaşamaya adapte olmuştur. Örneğin, deniz kuşları , çoğunlukla okyanuslarda yaşama adapte olmuş çeşitli bir kuş grubudur. Deniz hayvanları ile beslenirler ve yaşamlarının çoğunu suda geçirirler, çoğu sadece üremek için karaya çıkar. Okyanuslara yaşam alanı olarak uyum sağlayan diğer kuşlar ise penguenler , martılar ve pelikanlar . Yedi kaplumbağa türü olan deniz kaplumbağaları da zamanlarının çoğunu okyanuslarda geçirirler.
- Bitkiler : deniz otları veya mangrovlar dahil
- Algler : algler, yeşil algler , diatomlar ve dinoflagellatlar gibi birçok fotosentetik , tek hücreli ökaryotları ve ayrıca bazı kırmızı algler gibi çok hücreli algleri ( Pyropia gibi organizmalar da dahil olmak üzere) içeren "her şeyi kapsayan" bir terimdir . yenilebilir nori deniz yosununun kaynağı ) ve kahverengi algler ( kelp gibi organizmalar dahil ).
- Bakteriler : dünyanın her yerinde bulunan her yerde bulunan tek hücreli prokaryotlar
- Archaea : Okyanusun birçok ortamında ve ayrıca birçok aşırı ortamda yaşayan bakterilerden farklı prokaryotlar
- Mantarlar : okyanus ortamlarında çeşitli rollere sahip birçok deniz mantarı bulunur
Deniz hayatı , deniz yaşamı, ya da okyanus hayat bitkiler , hayvanlar ve diğer organizmalar yaşayan tuzlu su içinde deniz veya okyanus veya acı su kıyı arasında haliçlere . Temel düzeyde, deniz yaşamı gezegenin doğasını etkiler. Deniz organizmaları, çoğunlukla mikroorganizmalar , oksijen ve sekestr karbon üretirler . Bölüm şekil ve koruma shorelines ve bazı deniz organizmaları bile yardım Deniz hayatı yeni arazi (örneğin oluşturmak mercan yapı resifleri ). Çoğu yaşam formu başlangıçta deniz habitatlarında evrimleşmiştir . Hacim olarak, okyanuslar gezegendeki yaşam alanının yaklaşık %90'ını sağlar. En eski omurgalılar , yalnızca suda yaşayan balık şeklinde ortaya çıktı . Bunlardan bazıları, hayatlarının bir kısmını suda, bir kısmını da karada geçiren amfibilere dönüştü . Diğer balıklar evrimleşerek kara memelilerine dönüştüler ve daha sonra foklar , yunuslar veya balinalar olarak okyanusa döndüler . Yosun ve diğer algler gibi bitki formları suda büyür ve bazı sualtı ekosistemlerinin temelini oluşturur. Plankton , okyanus besin zincirinin genel temelini , özellikle de başlıca birincil üreticiler olan fitoplanktonları oluşturur .200.000'den fazla deniz türü belgelenmiştir ve belki de iki milyon deniz türü henüz belgelenmemiştir. Deniz türlerinin boyutları, 0.02 mikrometre kadar küçük olabilen mikroskobik fitoplanktonlardan , 33 m (108 ft) uzunluğa ulaşan, bilinen en büyük hayvan olan mavi balina gibi devasa deniz memelilerine kadar çeşitlilik gösterir . Protistler ve bakteriler ve bunlarla ilişkili virüsler dahil olmak üzere deniz mikroorganizmalarının toplam deniz biyokütlesinin yaklaşık %70'ini veya yaklaşık %90'ını oluşturduğu çeşitli şekillerde tahmin edilmektedir . Deniz yaşamı, hem deniz biyolojisinde hem de biyolojik oşinografide bilimsel olarak incelenir . Terimi deniz geliyor Latince kısrak "Deniz" veya "okyanus" anlamına gelen.
|Deniz habitatları|


Okyanusların insan kullanımı
Okyanus, tarih boyunca insan faaliyetleriyle bağlantılı olmuştur. Bu faaliyetler, navigasyon ve keşif , deniz savaşı , seyahat, nakliye ve ticaret , gıda üretimi (örneğin balıkçılık , balina avcılığı , deniz yosunu yetiştiriciliği , su ürünleri yetiştiriciliği ), eğlence ( gezi , yelken , eğlence amaçlı tekne balıkçılığı , tüplü dalış ) dahil olmak üzere çok çeşitli amaçlara hizmet eder. enerji üretimi (bkz. deniz enerjisi ve açık deniz rüzgar enerjisi ), maden çıkarma endüstrileri ( deniz sondajı ve derin deniz madenciliği ), tuzdan arındırma yoluyla tatlı su üretimi .
Dünya mallarının çoğu , dünya limanları arasında gemilerle taşınır . Büyük miktarlarda mal, okyanus boyunca, özellikle Atlantik boyunca ve Pasifik Kıyıları çevresinde taşınmaktadır. Mamul mallar gibi bir çok kargo genellikle standart boyutlu, kilitlenebilir konteynerler içinde taşınır ve özel terminallerde amaca yönelik olarak inşa edilmiş konteyner gemilerine yüklenir . Konteynerizasyon, deniz yoluyla malların taşınmasının verimliliğini büyük ölçüde artırdı ve maliyetini düşürdü ve 20. yüzyılın ortalarından sonlarına doğru küreselleşmenin ve uluslararası ticarette üstel artışların artmasına yol açan önemli bir faktördü .
Okyanuslar aynı zamanda balıkçılık endüstrisi için de ana tedarik kaynağıdır . Başlıca hasatlardan bazıları karides , balık , yengeç ve ıstakozdur . Dünyadaki en büyük ticari balıkçılık hamsi , Alaska pollock ve ton balığı içindir . FAO'nun 2020 yılında yayınladığı bir raporda , "2017 yılında dünya deniz balıkçılığının balık stoklarının yüzde 34'ü aşırı avlanma olarak sınıflandırıldı " denildi . Hem vahşi balıkçılıktan hem de su ürünleri yetiştiriciliğinden elde edilen balık ve diğer balıkçılık ürünleri , en yaygın olarak tüketilen protein ve diğer temel besin kaynakları arasındadır. 2017'deki veriler, "balık tüketiminin küresel nüfusun hayvansal protein alımının yüzde 17'sini oluşturduğunu" gösterdi. Bu ihtiyacı karşılamak için , balıkçı gemileri uluslararası sulardaki stoklardan yararlanmak için giderek daha uzaklara açılmalarına rağmen , kıyı ülkeleri kendi münhasır ekonomik bölgelerindeki deniz kaynaklarını kullandılar .
Okyanus, okyanus dalgaları , gelgitler , tuzluluk farklılıkları ve elektrik üretmek için kullanılabilecek okyanus sıcaklık farklılıkları tarafından taşınan çok büyük bir enerji kaynağı sunar . Sürdürülebilir deniz enerjisi biçimleri arasında gelgit gücü , okyanus termal enerjisi ve dalga gücü bulunur . Açık deniz rüzgar enerjisi , okyanusa yerleştirilmiş rüzgar türbinleri tarafından yakalanır ; Rüzgar çiftliklerinin açık denizde inşa edilmesi daha maliyetli olsa da rüzgar hızlarının karadakinden daha yüksek olması avantajına sahiptir. Okyanus tabanının altındaki kayalarda petrol ve doğal gaz gibi büyük petrol birikintileri vardır . Açık deniz platformları ve sondaj kuleleri , petrol veya gazı çıkarır ve karaya taşınmak için depolar.
"Denizlerin özgürlüğü", on yedinci yüzyıldan kalma uluslararası hukukta bir ilkedir . Okyanuslarda gezinme özgürlüğünü vurgular ve uluslararası sularda yapılan savaşı onaylamaz . Bugün bu kavram, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde (UNCLOS) yer almaktadır.
Uluslararası Denizcilik Örgütü ve Birleşmiş Milletler olmak üzere küresel ölçekte okyanus yönetişimine dahil olan iki büyük uluslararası yasal kuruluş vardır . 1958 yılında onaylanan Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), esas olarak deniz güvenliği , sorumluluk ve tazminattan sorumludur ve denizcilik olaylarıyla ilgili deniz kirliliği konusunda bazı sözleşmeler düzenlemiştir. Okyanus yönetişimi, dünya okyanuslarıyla ilgili politika, eylem ve işlerin yürütülmesidir .
tehditler
İnsan faaliyetleri , deniz kirliliği ( deniz çöpleri ve mikroplastikler dahil ), aşırı avlanma , okyanus asitlenmesi ve iklim değişikliğinin okyanuslar üzerindeki diğer etkileri gibi birçok olumsuz etki yoluyla deniz yaşamını ve deniz habitatlarını etkiler .
Deniz kirliliği
Deniz kirliliği , endüstriyel , tarımsal ve konut atıkları , parçacıklar , gürültü , aşırı karbondioksit veya istilacı organizmalar gibi insanlar tarafından kullanılan veya yayılan maddelerin okyanusa girip orada zararlı etkilere neden olmasıyla oluşur. Bu atığın çoğunluğu (%80) karadaki faaliyetlerden kaynaklanmaktadır, ancak deniz taşımacılığı da önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Çoğu girdi, nehirler , kanalizasyon veya atmosfer yoluyla karadan geldiğinden, kıta sahanlıklarının kirliliğe karşı daha savunmasız olduğu anlamına gelir . Hava kirliliği de demir, karbonik asit, nitrojen, silikon, kükürt, böcek ilacı veya toz partiküllerini okyanusa taşıyarak katkıda bulunan bir faktördür . Kirlilik genellikle tarımsal akış , rüzgarla savrulan enkaz ve toz gibi noktasal olmayan kaynaklardan gelir . Bu noktasal olmayan kaynaklar, büyük ölçüde okyanusa nehirler yoluyla giren akıştan kaynaklanmaktadır, ancak bu kirleticiler su yollarına ve okyanuslara yerleşebileceğinden, rüzgarla savrulan enkaz ve toz da bir rol oynayabilir. Kirlilik yolları arasında doğrudan deşarj, kara akışı, gemi kirliliği , atmosferik kirlilik ve potansiyel olarak derin deniz madenciliği sayılabilir .Deniz kirliliğinin türleri kaynaklanan kirliliğin olarak gruplandırılabilir deniz enkaz , plastik kirliliği dahil microplastics , okyanus asitlenme , besin kirliliği , toksinler ve gürültü sualtı. Okyanustaki plastik kirliliği, şişeler ve torbalar gibi büyük orijinal malzemelerden , plastik malzemenin parçalanmasından oluşan mikroplastiklere kadar değişen, plastiklerin neden olduğu bir tür deniz kirliliğidir . Deniz enkazı esas olarak okyanusta yüzen veya okyanusta asılı kalan insan çöpleridir. Plastik kirliliği deniz yaşamına zararlıdır .
plastik kirliliği
Deniz plastik kirliliği (veya deniz içinde plastik kirliliği) bir tür deniz kirliliği ile plastik aşağı, şişe ve torba gibi büyük orijinal malzeme, büyüklüğü arasında değişen, microplastics plastik malzemesinin parçalanması meydana. Deniz enkazı esas olarak okyanusta yüzen veya okyanusta asılı kalan insan çöpleridir. Deniz çöplerinin yüzde sekseni plastik . Mikroplastikler ve nanoplastikler , plastik atıkların yüzey sularında, nehirlerde veya okyanuslarda parçalanması veya fotodegradasyonundan kaynaklanır. 1950'den 2013'e kadar üretilen küresel plastiklerin %1,4'ünün okyanusa girdiği ve orada biriktiği varsayıldığında, 2013 yılı sonu itibariyle dünya okyanusunda 86 milyon ton plastik deniz çöpü stoğu olduğu tahmin edilmektedir. 2017 Birleşmiş Milletler Okyanus Konferansı okyanuslar 2050 yılına balıktan daha plastiklerde fazla ağırlık içerebilir tahmin.Okyanuslar, şişeler ve torbalar gibi büyük orijinal malzemelerden plastik malzemenin parçalanmasından oluşan mikroplastiklere kadar değişen boyutlarda plastik parçacıklarla kirleniyor . Bu malzeme yalnızca çok yavaş bozunur veya okyanustan çıkarılır, bu nedenle plastik parçacıklar artık okyanus yüzeyinde yaygındır ve deniz yaşamı üzerinde zararlı etkileri olduğu bilinmektedir. Atılan plastik torbalar , altılı yüzükler , sigara izmaritleri ve okyanusa karışan diğer plastik atık türleri, vahşi yaşam ve balıkçılık için tehlike arz etmektedir. Sudaki yaşam, dolaşma, boğulma ve yutma yoluyla tehdit edilebilir. Genellikle plastikten yapılan balık ağları balıkçılar tarafından okyanusta bırakılabilir veya kaybolabilir. Hayalet ağlar olarak bilinen bu balıklar , yunuslar , deniz kaplumbağaları , köpekbalıkları , dugonglar , timsahlar , deniz kuşları , yengeçler ve diğer canlıların hareketini kısıtlayan, açlığa, yırtılmaya, enfeksiyona neden olan ve tekrar yüzeye çıkması gerekenlerde nefes almak, boğulmak. Deniz yaşamında sorunlara neden olan çeşitli okyanus plastiği türleri vardır. Solunum ve sindirim yollarının tıkanması nedeniyle ölen kaplumbağa ve deniz kuşlarının midelerinde şişe kapakları bulundu . Hayalet ağları aynı zamanda sorunlu bir okyanus plastiği türüdür çünkü ' hayalet balıkçılığı ' olarak bilinen bir süreçte deniz yaşamını sürekli olarak tutabilirler .
Aşırı avlanma
İklim değişikliği
Okyanuslar üzerindeki iklim değişikliğinin etkileri şunlardır deniz seviyesindeki artış nedeniyle oksijen konsantrasyonlarında değişikliklere yol açan değişen sıcaklıklara okyanus ısınma ve buz tabakası eriyen ve okyanus tabakalaşma değişiklikler ve tedavülden. Sera gazlarının antropojenik emisyonları nedeniyle Dünya'nın ısındığına ve kaçınılmaz olarak okyanus ısınmasına yol açtığına dair açık kanıtlar var . Sera gazları (aracılığıyla okyanus kapladığı karbon tutumu ) yardım etmek iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak okyanusun asitlenmesinin ama kurşun.İklim değişikliğinin okyanuslar üzerindeki fiziksel etkileri, özellikle kıyı alanlarını , okyanus akıntılarını , hava durumunu ve deniz tabanını etkileyecek olan deniz seviyesinin yükselmesini içermektedir . Kimyasal etkiler arasında okyanus asitlenmesi ve oksijen seviyelerindeki azalmalar yer alır . Ayrıca deniz yaşamı üzerinde etkileri olacaktır . Kıyı gelgit ölçüm kayıtlarıyla ilgili birçok çalışmanın fikir birliği, geçtiğimiz yüzyıl boyunca deniz seviyesinin dünya çapında ortalama 1-2 mm/yıl yükseldiği ve bunun da kara ve okyanusların yüzeyine net bir ısı akışını yansıttığıdır. Okyanus asitlenmesinin meydana gelme hızı, deniz suyu pH'ını yöneten kimyasal dengeler sıcaklığa bağlı olduğundan, yüzey okyanus ısınma oranından etkilenebilir. Su sıcaklığının artması, mercan resifleri gibi farklı okyanus ekosistemleri üzerinde de yıkıcı bir etkiye sahip olacaktır . Doğrudan etki, dar bir sıcaklık sınırında yaşayan bu resiflerin mercan ağartmasıdır , bu nedenle sıcaklıktaki küçük bir artış, bu ortamlarda ciddi bir etkiye sahip olacaktır.
okyanus asitlenmesi
dünya dışı okyanuslar
Dünya dışı okyanuslar su veya diğer elementler ve bileşiklerden oluşabilir . Dünya dışı yüzey sadece teyit büyük istikrarlı organları sıvıların olan Titan'ın göller başka yerde de okyanusların varlığının kanıt olmakla beraber, Güneş Sistemi'nin .
Dünya, yüzeyinde büyük, kararlı sıvı su kütlelerine sahip bilinen tek gezegen ve Güneş Sistemi'ndeki tek gezegen olmasına rağmen , diğer gök cisimlerinin büyük okyanuslara sahip olduğu düşünülmektedir. Haziran 2020 yılında NASA bilim adamları bunun olması muhtemeldir olduğunu bildirdi ötegezegen okyanuslar ile olabilir ortak içinde Samanyolu galaksisinin dayalı matematiksel modelleme çalışmaları .
Ayrıca bakınız
- Avrupa Deniz Atlası
- denizlerin listesi
- Deniz ısı dalgası
- Su yarım küresi
- Dünya Okyanuslar Günü
- Dünya Okyanus Atlası
Referanslar
- FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) Balıkçılık Bölümü
- NOAA – Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (Amerika Birleşik Devletleri)
- Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma için Okyanus Bilimi On Yılı (2021-2030)