Kanun, toplum içindeki düzeni sağlamak, hakları korumak ve yükümlülükleri belirlemek amacıyla oluşturulmuş yazılı hükümlerdir. Toplumun düzenli bir şekilde işlemesi ve bireyler arasında adil bir denge oluşturulabilmesi için kanunlar önemli bir role sahiptir.
Kanunlar, genellikle devlet otoritesi tarafından belirlenir ve uygulanır. Toplumdaki her birey, bu kanunlara uymakla yükümlüdür. Kanunlara uymamak, toplumsal düzenin bozulmasına ve diğer bireylerin haklarının ihlal edilmesine sebep olabilir.
Kanun ihlali durumunda çeşitli yaptırımlar uygulanabilir. Bu yaptırımlar arasında para cezaları, tahdit (sınırlama), hak mahrumiyeti ve hapis cezaları bulunmaktadır. Yaptırımın ciddiyeti, ihlalin niteliğine göre değişebilir.
Kanunlar, toplumu düzenlemenin yanı sıra adaletin tesisi, hakların korunması ve suç işleyenlerin cezalandırılması gibi önemli işlevlere de sahiptir. Ayrıca, hukuki süreçleri düzenleyerek adil bir yargı sistemi oluştururlar.
İlk Yazılı Kanunu Kim Buldu?
İnsan, varlığını toplum içinde sürdürmek zorunda olan bir canlıdır ve toplum yaşantısının düzenini sağlamak amacıyla çeşitli kurallara ihtiyaç duyar. Bu kurallara yasa ya da kanun adı verilir. Günümüzde birçok alanda mevcut olan kanunlar, toplumsal düzenin temelini oluşturur. Ancak, hukuk tarihine bakıldığında, ilk yazılı kanunların oldukça geç bir tarihte ortaya çıktığı görülür. Her dönemde toplumsal düzeni sağlamak amacıyla çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler bazen kralın, sultanın ya da kabile reisinin sözlü talimatları şeklinde ortaya çıkmıştır.
Tarihte bilinen ilk yazılı kanun, Milattan Önce 1760 yılında Mezopotamya'da hüküm süren Babilli Kral Hammurabi tarafından oluşturulan "Hammurabi Kanunları"dır.
Urugakina Kanunları: Tarihteki İlk Kanun Metni ve Sosyal Reformlar
Tarihte bilinen ilk kanun metni, Milattan Önce 2375 yılında Sümerler zamanında hayata geçirilmiştir. Bu öncü kanunlar, Sümer Kralı Lagos Urukagina tarafından ilan edilmiştir, yani ilk kanun Sümer uygarlığına aittir. Urugakina Kanunları, günümüzde Fransa'nın başkenti Paris'teki Louvre Müzesi'nde muhafaza edilen tabletlerde yer almaktadır.
Urugakina Kanunları, içerdikleri hükümler açısından geniş bir yelpazede konulara dokunmaktadır. Sosyal kanunlardan özel kanunlara, ticaret düzenlemelerinden kişiler arasındaki suçlara kadar çeşitli hukuki konuları kapsar. Ancak bu kanunların öne çıkan önemli bir özelliği, ilk sosyal reformları ve mülkiyet haklarını düzenlemeleridir. Urugakina Kanunları, Kral Urugakina döneminde, o günkü şartlarda büyük bir reform olarak kabul edilir.
Türkiyenin İlk Yazılı Kanunu Nedir?
Türkiye'de anayasal evrim, Osmanlı İmparatorluğu'nda II. Mahmud döneminde Alemdar Mustafa Paşa tarafından imzalanan Sened-i İttifak ile başlamıştır. Bu belge, merkezi otoritenin taşrada güçlenmesini amaçlayarak Rumeli ve Anadolu âyanları ile Osmanlı Devleti arasında 29 Eylül 1808'de hayata geçirildi. Sened-i İttifak, Osmanlı tarihinde devlet iktidarının ilk kez sınırlandırıldığı belge olarak kabul edilir.
Osmanlı'nın modernleşme çabaları kapsamında, Abdülmecid döneminde Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da ilan edildi. Bu fermanda padişah, ilan edilen ilkelere ve konulacak kanunlara uymayı taahhüt etti. Tanzimat'ın pekiştiricisi olan Islahat Fermanı ise 1856 yılında Abdülmecid tarafından ilan edildi.
Tanzimat döneminde yetişen ve Genç Osmanlılar olarak bilinen aydınlar, Avrupa'dan etkilenerek meşrutiyet yönetimini savundular. Abdülaziz'in tahttan indirilip II. Abdülhamid'in getirilmesiyle sonuçlanan süreçte, Mithat Paşa tarafından hazırlanan Kanun-i Esasi 23 Aralık 1876'da ilan edildi. Bu, Türk tarihinin ilk anayasasıdır ve 12 bölüm ile 119 maddeden oluşmaktadır.
Kanun-i Esasi, şekli kriterlere göre anayasa olarak kabul edilirken, 113. madde, padişahın olağanüstü durumlarda Anayasa'yı askıya alma yetkisini içermekteydi.
Dünyanın En İlginç Kanunları
İSVİÇRE
İsviçre'de, saat 22.00'dan sonra sifon çekmemek gibi tuhaf bir yasak bulunsa da aslında bu durum mülkiyet haklarını aşırı ses yapmamak konusunda hatırlatmaktadır.
TAYLAND
Tayland'da paraya basmak kesinlikle yasaktır, çünkü üzerinde kral resmi bulunmaktadır.
Tayland toplumunda, krala ve kraliyet ailesine büyük saygı gösterilir. Bu nedenle, paraya veya kralın resmine saygısızlık olarak kabul edilen davranışlardan kaçınılması beklenir. Yerde duran paranın üzerine basmak, bu kültüre saygısızlık anlamına gelir ve ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bunun yanı sıra, Tayland'da herhangi bir Budha heykeline veya tapınağa karşı saygılı olunması önemlidir. Boyutu fark etmeksizin, buda heykeli önüne bacak uzatmak, saygısızlık olarak kabul edilir. Ayrıca, ayak tabanlarınızın gözükmesine neden olacak şekilde bacak bacak üstüne atmak da hoş karşılanmayan bir davranıştır.
PENNSYLVANİA
Pennsylvania, ilginç ve benzersiz yasaklarıyla dikkat çekiyor. Özellikle evlilik törenlerinde geçerli olan bazı kurallar, eyaletin kültürel yapısını yansıtıyor.
Pennsylvania'da evlilik töreni gerçekleştirecek olan gelin ve damat için dikkate değer bir kural bulunmaktadır. Eğer gelin veya damat sarhoş durumdaysa, evlilik töreni iptal edilebilir. Bu kural, evlilik törenlerinde düzenin ve saygının korunmasını amaçlar.
Bunun yanı sıra, Pennsylvania'da günlük yaşamda da ilginç yasaklar mevcuttur. Örneğin, banyoda şarkı söylemek yasaktır. Bu kural, muhtemelen komşuların rahatsız olmamasını sağlamak amacıyla konulmuş bir kısıtlamadır.
KANADA
İlk olarak, margarinin satışının yasaklandığı bir dönem yaşanmıştır.Margarin, Kanada'da bazı dönemlerde satışa çıkamamıştır. Ancak, zamanla bu yasak gevşetilmiş ve margarin satışına izin verilmiştir. Ancak, bu özgürlüğün bir bedeli vardır. Kanada'nın bazı illerinde margarin sarı veya turuncu renkte olmak zorundadır.
Bu renk zorunluluğu, tüketicilerin margarini tereyağından ayırt etmelerini kolaylaştırmak amacı taşır. Sarı veya turuncu renk, margarinin doğal rengi olmadığı için gıda boyası kullanılmasını gerektirir. Ancak, bazı illerde ise gıda boyası içeren margarin tamamen yasaklanmıştır.
Cinque Terre'nin engebeli sahilinde, turistlerin parmak arası terlik giymesinden kaynaklanan kazaların önüne geçmek amacıyla yeni bir yasa getirildi. Artık parmak arası terlik giyenler, 50 Euro'dan 2.827 Euro'ya kadar değişen yüksek para cezalarıyla karşı karşıya.
Parmak arası terlik yasağı, turistlerin sağlığını ve güvenliğini koruma amacını taşıyor. Bu yasak, özellikle zorlu sahil koşullarında yürüyüş yaparken yaşanan kazaların önüne geçmek için uygulanmaktadır. Turistlerden beklenen, güvenliğe daha fazla özen göstermeleri ve bu tür terlikleri kullanmamalarıdır.
Aynı şekilde, İtalya'nın Eraclea kumsalında kumdan kale yapmak da yasaklanmıştır. Bu yasağın arkasındaki temel sebep, kumdan kalelerin sahil boyunca yayılmasının ve diğer insanların yürümesine, denize girmesine engel olmasının önüne geçmektir. Bu yasak, sahilin hem güvenli hem de kullanışlı kalması için uygulanmaktadır.
İNGİLTERE
İngiltere'nin Galler bölgesinde, somon balığı tutma konusundaki yasaklar 1986 yılında kabul edilen yasa ile şekillenmiştir. Somon yasasının 32. Bölümü, belirli şartlarda somon balığı tutmanın suç sayılacağını detaylı bir şekilde açıklamaktadır.Bu yasaya göre, şüpheli durumlar altında somon balığı avlamak kesinlikle yasaktır.
AMERİKA
Amerika'nın Georgia eyaletinde ilginç bir yasa dikkat çekiyor: Tavukların karşıdan karşıya geçmesi yasaklanmış durumda. Bu tuhaf yasa, yerel yasa sahiplerinin tavukları sürekli olarak kontrol altında tutma taleplerinden kaynaklanmaktadır.
Georgia eyaleti, tavukların güvenliği ve ilginç bir yemek alışkanlığıyla öne çıkıyor. Gainsville şehrinde, tavuklar çıplak elle yenmek oldukça yaygındır ve bu alışkanlık "kutsal bir mutfak inceliği" olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu durum, tavukların çıplak elle yenmesine odaklanan bir gelenekle birleşince, karşıdan karşıya geçmelerinin yasaklanmasına neden olmuştur.
AVUSTRALYA
Avustralya'nın Victoria eyaletinde, ışık ampullerini değiştirmek artık sadece bir hizmet değil, aynı zamanda belirli bir lisansa sahip olmakla ilgili bir yasa gerekliliği haline geldi. Victoria yasalarına göre, geçerli bir lisans olmadan ampul değiştirmek, hukuki bir ihlal olarak kabul edilmekte ve bu ihlal ciddi bir para cezasına neden olmaktadır.
İSKOÇYA
İskoçya, dünyanın birçok yerinden farklı kültürel uygulamalarıyla öne çıkan bir ülke. Bu ülkede, tuvalet ihtiyacı olan herkes için ilginç bir kural bulunmaktadır: İsteyen olursa, herhangi tanımadığı birisinin evinde bile tuvalet kullanma izni vardır.
YUNANİSTAN
Yunanistan, tarihî ve kültürel zenginlikleriyle ünlüdür. Ancak, bu güzel ülkede dolaşırken dikkat etmeniz gereken ilginç bir kural var. Yunanistan'ın Arnavut kaldırımlı dar sokaklarında topuklu ayakkabı giymek yasak. Ülkede sıkça karşılaşılan bu kural, özellikle tarihî bölgelerde geçerli.
ŞİKAGO
Şikago, nükleer silahların her aşamasına sıfır tolerans gösteriyor. Üretim, test, depolama ve bakım - hepsi yasak! Nükleer silah bulundurmanın cezası ise sadece 500 dolar.
ÇİN
Çin'de denizde boğulmak üzere olan kişilere yardım etmek, ilginç bir şekilde yasak. Bu durum, kişinin kaderine müdahale olarak görülüyor ve ahlaki açıdan uygun bulunmuyor. Çin kültüründe, insanların doğal akışına bırakılması ve kaderlerine saygı gösterilmesi vurgulanıyor.
Kaynak:Milliyet- Wikipedi-Habertürk