Çok hoş bir tesadüf oldu. Geçen haftanın 25-26 ve 28 Nisan yazılarını, her zamanki gibi önceden yazıp yollamıştım. Karl Liebknecht için, Wolfgang Gustun Der Völkermord an den Armeniern 1915/16. Dokumente aus dem Politischen Archiv des deutschen Auswärtigen Amts derlemesinin 422-23. sayfalarını kaynak göstermiş; İngilizcesinden kendi çevirilerimi kullanmıştım.
Tam da 24 Nisan Salı günü, yani 1915in 97. sembolik yıldönümünde, postadan kalın bir paket ve içinden Gustun kitabının Türkçesi çıktı. Zoryan Enstitüsünün desteği ve Ragıp Zarakolunun hapisteyken de sürdürdüğü editörlüğüyle, Belge Yayınları basmış. Başlığı Ermeni Soykırımı 1915-16. Alman Dışişleri Bakanlığı Siyasî Arşiv Belgeleri. Bin sayfalık kocaman bir cilt. Liebknechtin, alıntıladığım 11 Ocak 1916 tarihli soru önergeleri, azıcık farklı bir çeviri üslûbuyla, 630-31. sayfalarda yer alıyor.
Ragıpı ve Greg Sarkisyanı kutlarken, resmî ve gayriresmî bütün inkârcılara bir kere daha sormak ihtiyacını duyuyorum. Geçtim, Tanerin, Dadrianın, Sunynin, Balakianın, Bloxhamın kitaplarından. Gustun derlemesi sırf belge. İttihatçıların müttefiki Almanyanın o yıllara ait, gizli yazışmaları da içeren devlet belgeleri. Yani içeriden bir tanıklık. Sırf bu kitabın her elli sayfasından, sizlerin hiç cevap bulamayacağınız en az on soru çıkar. Türkiye özgürleştikçe, onyılların bilgi boşluğu aşıldıkça, kâh cahilliğinizi kâh yalancılığınızı daha ne kadar sürdürebileceksiniz ?
Liebknechte dönelim; meselesinin sırf Ermeni kıyımı olmadığı hemen anlaşılıyor. Daha bütüncül bir bakışa sahip. Almanyayı yöneten Prusyalı, otoriter, otokratik, militarist zihniyete karşı. Birinci Dünya Savaşını çıkaran bu kafanın, savaş sırasında daha ne zulümler yaptığı ve/ya kanat gerdiği bağlamındadır ki, önce Ermenilere yapılanları o sırada hâlâ yapılmakta olanları gündeme getirip kendi burjuvazisinden hesap soruyor. Bu adam doğrudan Türk düşmanı mı ? Değil; hattâ Ayşe Hürün de işaret ettiği gibi, SDPnin en fazla Çarlık yayılmacılığına karşı, dolayısıyla Osmanlı dostu denebilecek kanadında yer alıyor. Emperyalist ajanı mı ? Alâkası yok; çağının en ileri anti-emperyalistlerinden; öyle ki, yakın yoldaşı, Spartakus Ligasına birlikte önderlik ettiği Rosa Luxemburg, Sermaye Birikimi kitabının (1913) üçüncü bölümünü, tamamen emperyalizmin koloniler üzerindeki zulüm ve sömürüsüne, vahşi ve yıkıcı etkisine hasretmiş (oysa Leninin kendi Emperyalizmi sadece gelişmiş ülkelere, tekelci kapitalizmin içine bakar).
Peki, bilmiyor da sonradan mı uyduruyor Liebknecht ? Ermeni diasporasının yalan yayınlarını mı tekrarlıyor ? Aşikâr ki bu da tutmaz; o yıl, o ay, o gün cereyan eden olayları sıcağı sıcağına izleyip yazıyor. İtilâf (Entente) devletlerinin Alman karşıtı propagandası için, faraza İngiliz Dışişleri, Arnold Toynbee ve Lord Bryce gibi dışarıdan, yalan malzeme mi üretiyor ? Şükrü Elekdağ, örneğin, Mavi Kitapı böyle karalayıp geçmeye kalkışmıştı. O masalı da Türkiye hariç hiçbir yerde yutmazlar. Ama Liebknecht için bunu da söylemek olanaksız. Doğrudan doğruya, Alman İmparatorluğu, ordusu ve bürokrasisinin kulisini yansıtıyor.
Ey, ne olacak şimdi ? Buna da Ermeni fabrikasyonu veya emperyalist yalan mı diyeceğiz ? Liebknechti (ruhunu, diyelim), İttihatçıların kendi vatandaşları olan bir milyon Ermeniyi sürmek, bir ihtimal 600,000ini öldürmekle vatan savunması yaptığına mı inandıracağız ?
Reichstagda Liebknechtin çıktığı gibi, bugün de TBMMde vicdanlı biri dikiliverse. Tercihan bir Kürt de değil, bir Türk milletvekili (zira Türklüğün içinden konuşması önemli). O da yazılı sorular verse. Bir, 1990ların kirli savaşı sırasında Güneydoğuda yapılanları; iki, 1974 ve sonrasında Kıbrısta yapılanları da sorsa, Liebknechtin Alman işgal bölgesinde olanları sorguladığı gibi.
Üç, biraz daha geriye, 1915e gitse. Dese ki, Wolfgang Gust diye birinin kitabını ben yeni okudum. İçinde, bir Alman milletvekilinin kendi meclisine sordukları da var, o yıllarda. Aklıma takıldı; Türkler müşfiktir, karıncayı incitmez diyorduk ya hep. Şimdi başbakan bunu aldı, Müslümanlar soykırım yapmaza çevirdi. Peki bu Liebknechtin 1916da söyledikleri doğru mudur ? Hükümetiniz bu konuda Yüce Meclisi en kısa zamanda bilgilendirmeye hazır mıdır ?
İlginç olurdu doğrusu. Ek not. 1915-19u düşünürken bir dönem Leninizm uğruna göz ardı ettiklerimi de tekrar hatırladım. Rosa Luxemburg, Bolşeviklerin 1918de Kurucu Meclisi basıp feshetmelerini (Ekim Devrimi içindeki asıl darbeyi, bir bakıma İttihatçıların Babıâlî Baskınının muadilini) şiddetle eleştirmiş (ve son hayat arkadaşı Paul Levi, bunu yayınlayınca Üçüncü Enternasyonalden atılmıştı). Gene Luxemburg, Martovdan sonra ama Troçkiden çok önce, Sovyet Devriminin bürokratikleşeceğine dikkat çekenlerdendi. Luxemburg, 1 Ocak 1919de kurulan Almanya Komünist Partisinin (KPD) Weimar Kurucu Meclisine katılmasını da savunmuş, ama ultralar karşısında azınlıkta kalmıştı. Rosa, bedelini hayatlarıyla ödedikleri Ocak 1919 ayaklanmasını da büyük bir hatâ sayıyordu. Ve Rosanın şu en ünlü sözü bugün de geçerliğini koruyor : Özgürlük daima farklı düşünenin özgürlüğüdür (Freiheit ist immer Freiheit der Andersdenkenden).
Bunları da başkaları düşünsün. İslâmiyetin sadece Muaviye ile ve komünizmin de sadece Stalinle kötülediğini sanan Troçkistler ile, demokrasiye hiç değer vermeyen bazı solcu ve devrimciler gibi.