Bugün, Irak'ın Kuveyt'i işgalinin 26'ıncı yıldönümü. Etkisi uzun yıllar süren, dünya dengelerini alt üst eden Körfez Savaşı'nı başlatan Kuveyt işgalinin üzerinden yıllar geçti ancak, işgal kararının dönemin devlet başkanı Saddam Hüseyin tarafından alınıp alınmadığı ve uluslararı güçlerin rolü olup olmadığı bugün hala sorgulanıyor.
Kimileri işgalin çok uzun süreli bir plan olduğunu söyledi, bir takım çevreler ise, Saddam Hüseyin'in Kuveyt'e olan yüklü borcu neticesinde, Irak'ın içinde bulunduğu ekonomik krizden dolayı bir gecede alınan bir karar olduğunu iddia etti.
İddiaların farklılığına rağmen değişmeyen gerçek; bölgenin ve dünyanın bu işgal ve sonrasındaki etkilerinden ciddi derecede etkilenmiş olması.
"Irak, bölge ile ilgili ortak politikalara uyum göstermeyen tek Ortadoğu ülkesidir. Bununla birlikte Suriye ve İsrail'in ortak düşmanıdır da. Çoğunluğa göre, geniş çaplı bir savaşın başlatılmasında odak alınacak tek nokta kuvvetli ihtimalle Irak olacaktır.
2 Ağustos gecesi saat 2'de...
26 yıl önce bugün Irak güçleri gece saat iki sıralarında körfezin petrol zengini ülkelerinden Kuveyt'e girdi. Irak'ın Kuveyt'i işgal gerekçesi, 'Kuveyt'in Irak'ın petrol rezervlerini çalması' idi. Irak bu konudaki rahatsızlığını daha önce de Arap Birliği'nde dile getirmişti. Irak ordusundan 4 tümen, 2 Ağustos gecesi Kuveyt'in başkenti Kuveyt'e girerek, hava alanı ve üsler gibi stratejik noktaları ele geçirmek için harekete geçti. Aynı gün BM, işgali kınayarak Irak'ın derhal Kuveyt'ten çekilmesini isteyen bir açıklama yaptı.
Açıklama yeterli olmayınca, BM Irak'ı yalnızlaştırmak ve zorlamak için ekonomik yaptırım uygulama kararı aldı. Bu karardan iki gün sonra yani 8 Ağustos günü Irak, Kuveyt'i topraklarına kattığını duyurdu. Saddam Hüseyin tarafından yapılan açıklamada, "Kuveyt, Irak'ın 19'uncu ili olmuştur" denildi.
Bayan Glaspie'nin çelişkili açıklamaları
O dönemin en çok tartışılan isimlerinden birisi de "bayan Glaspie" olarak bilinen ABD'nin Bağdat Büyükelçisi April Glaspie idi. Glaspie, ABD'nin Arapların kendi arasındaki anlaşmazlıklar karşısında resmi bir tavırlarının bulunmadığını söyledi ve Kuveyt'in işgaline yeşil ışık yaktı.
Dolayısıyla ABD, Irak'ı, işgal konusunda teşvik edici bir duruş sergilemişti. Ancak Irak'ın Kuveyt'e girmesinden itibaren, ABD tutumunu tamamen değiştirdi ve 'Kuveyt'in egemenliği için her şeyi yapacağını' açıkladı.
ABD Kuveyt bahanesiyle Körfez'e yerleşti
Basra Körfezi'ne gemilerini ve askerlerini gönderen ABD, Irak'ı bahane ederek, kendi işgal zeminini hazırladı. Sonunda, ABD öncülüğünde yaklaşık 40 ülkenin katıldığı bir koalisyon kuruldu ve bu koalisyon 'Kuveyt'i korumak' gerekçesiyle Irak'a saldırı başlattı. Böylece, dünya tarihinde televizyonlarda canlı izlenen ilk savaş olan Körfez Savaşı başlamış oldu.
17 Ocak 1991'de Irak güçlerini Kuveyt'ten çıkartmak için yapılan hava bombardımanıyla başlayan operasyona, 24 Şubat'taki kara birlikleri de dahil oldu. Harekat sonunda Irak Kuveyt'ten ayrıldı. Kuveyt'in kurtarılmasıyla beraber, kara harekatının başlamasından 100 saat sonra ateşkes ilan edildi.
Kuveyt Başbakanı'nı Saddam atadı
7 ay süren Irak işgalinde, 400 binden fazla Kuveytli ülkeyi terk etti. İşgalin ardından Saddam Hüseyin, Ala Hüseyin Ali'yi işgalin ardından oluşturulan Kuveyt Cumhuriyeti isimli kukla devletin başbakanı, Ali Hasan el-Mecid'i ise başkent Kuveyt'e vali olarak atadı.
Kara gece: Yüzlerce sivil öldürüldü
ABD'nin Kuveyt bahanesiyle başlattığı hava saldırılarının en ağır bilançosu 26 Şubat 1991'i 27'sine bağlayan gecede yaşandı. Kuveyt'ten çekilmekte olan Irak askerlerin ve evlerinden kaçan sivillerin olduğu karayolunda, ABD ordusu çok ağır bir bombardıman başlattı. Yüzlerce araç içindeki insanlarla birlikte parçalandı, yanıp kül oldu.
ABD'nın Irak'ı işgal ordusu komutanı General Norman Schwartzkopf ise dört yıl sonra şunları söylüyordu:
"Kuveyt'in kuzeyindeki karayolunu bombalamamızın ilk nedeni, bu yolda bir sürü savaş aracı bulunmasıydı. Komutanlarıma Irak'a ait savaş araçlarının görüldükleri yerde derhal imha edilmeleri emrini vermiştim.
İkinci nedense, sınırı geçerek Irak'a dönmeye çalışan bu insanlar sanıldığı gibi masum değildi.
7 aylık süreç, 400 bin göç, 600 esir...
Irak'ın Kuveyt'i işgali, 7 aylık bir sürecin ardından son buldu. Ağustos'ta başlayan işgal Mart ayında sonlandı. ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Irak'a saldırısıyla sonlanan işgalin ardından 600 Kuveyt milliyetçisi Irak tarafından esir alındı.
Aralarında yabancıların da bulunduğu 400 bin Kuveyt vatandaşı evini terk etti. Kuveyt işgali Irak'ın hezimetiyle sonuçlanınca, Irak'ta çeşitli ayaklanmalar çıktı ancak, Saddam Hüseyin ayaklanmaları bastırarak iktidarını korumayı başardı. Buna rağmen Irak'ın petrol ihracının kısıtlanması ülkeyi iktisadi olarak zorladı ve işgalin faturası Irak'a pahalıya mal oldu.
Yeni Şafak