üzere
sözcüğünden ünlü düşmesi
nin yanlış
kullanımı ile keyfi olarak türetilmiş sözcüktür.
ünlü düşmesi basitçe sessiz harfle biten bir sözcüğün, sesli harfle başlayan bir ek almasıyla kök sözcükteki son seslinin düşmesi olarak bilinir. ancak durum sanıldığından biraz daha karmaşıktır.
ünlü düşmesi, son dört harfi sırasıyla sesli, sessiz, sesli, sessiz olan sözcüklere gelen ve sesli harfle başlayan bir ekle birlikte ortaya çıkan yeni sözcüğün, söyleniş kolaylığı açısından, kökünün son seslisinin düşürülmesine denir. bu olayın gözlemlenebildiği tüm örneklerde düşen sesli dardır. başka bir deyişle, geniş sesliler, olasılıkla çıkardıkları seslerin daha belirgin olması nedeniyle, böyle durumlarda düşürülmemiştir denebilir.
sesli ile başlayan ek aldığında ünlü düşmesi gözlenen bazı sözcüklerimizi örnekleyerek bu durumu daha iyi anlatabiliriz:
ağız, alın, ayır, bağır, beyin, boyun, burun, göğüs, karın, koyun*
, omuz, oyun, uğur... bu sözcüklerin tümü "sesli, sessiz, dar sesli
, sessiz" harf sıralamasıyla biter. üzer
sözcüğü, son seslisinin geniş (bkz: e
) olması nedeniyle bu sıralamaya uymayan (uysaydı çok kullandığımız üzeri
de üzri
olurdu, tıpkı ayırı
nın ayrı
olması gibi) ama zorla uydurulmaya çalışılan bir sözcüktür ve bu yüzden söylenesi değildir. çirkindir.