Saz çalan az sayıdaki Batı Avrupalı müzisyenlerden biri olan Berlinli müzisyen Petra Nachtmanova, bu telli çalgının efsanevi kökenleri peşinde Berlin'den yola çıkıp yedi ülke, 10.000 kilometre aşarak sazın doğum yeri Horasan'a gitti.
Avusturya'da Leh bir anne ile Çek bir babanın kızı olarak dünyaya gelen ve Türkçe dahil sekiz dili çok iyi derecede konuşan Nachtmanova'nın bu etkileyici yolculuğu, yönetmen Stephan Talneau tarafından bir yol belgeseli haline getirildi. 2.000 yıldır kuşakları bir araya getiren sazın, yüzyıllardır nasıl hâlâ birçok kültürün kalbinde yer aldığını öğrenmek isteyen Nachtmanova'nın yolculuğunu konu alan "Saz” belgeseli seyirciyle buluştu.
Biz de Petra Nachtmanova ile hem Saz belgeseli hem de hayat üzerinde harika bir sohbet gerçekleştirdik.
Keyifli okumalar...
Saz ve söz birleşmesine fokuslandım
- Öncelikle bize biraz kendinizden ve işlerinizden bahseder misiniz?
Viyanalı göçmen çocuğu olarak büyüdüm, annemle ve kardeşimle. İngiltere'de tarih okudum. Yaklaşık 10 yıldır Berlin'de yaşıyorum, müzikle ve farklı kültürlerle ilgileniyorum. Solo dışında Telli Turnalar (Anadolu halk müziği), OKO (polifonik pop) ve Karmatürji (etnik/elektronik) projelerinde çalıyorum ve şarkı söylüyorum. Başka projelerde misafir sanatçı olarak çıkıyorum.
- Yaşadığınız yer Avusturya'da ve genel olarak Avrupa'da saz pek de popüler bir çalgı değil. Peki, nasıl merak sardınız? Kaç yaşından beri ilgileniyorsunuz?
Berlin'de Bağlama çok popüler bir çalgı aslında. Tabii belli çevrelerde. Onu dışardan çok kolay görmüyorsun. Viyana'da Anadolu kökenli bir sürü aile yaşıyor ama Viyana'da bağlamayı hiç fark etmemişim. Berlin'de fark ettim. Ben yaklaşık 10 sene önce bağlamayla tanıştım.
- Sazın köklerini araştırmaya ilk nasıl/ne zaman karar verdiniz?
Çaldığım enstrümanın arkasında kocaman bir tarih saklandığını anladığım zaman. Saz ve söz birleşmesine fokuslandım, mesaj taşıma hikayesine...
Çok fazla çekim yaptık
- Saz belgeseli nasıl şekillendi?
Kaç sene önce araştırmacı arkadaşım Peter McMurray ile Berlin'de bir Aşık araştırma projesini düşünüyorduk. Sonra yönetmen Stephan Talneau katılınca bir film fikri doğdu ve bir yolculuk fikri şekillenmeye başladı. Maddi destek almak için bir kaç sene daha uğraştık, en zoru oydu zaten.... Sanırım bütün belgeseller için geçerli bir gerçek. En son çekim ve sonra çok zaman alan post-production, onu Stephan yapmış.
- Belgesel için toplam ne kadar yol kat etmiş oldunuz?
3 ay yoldaydık. Yaklaşık 5000km.
- Kiminle görüşüleceğine ve sorularınıza nasıl karar verdiniz?
Kolay değildi tabii çünkü sanatçı çok ve hepsiyle buluşup sohbet edemezsin. Zaten buluştuğumuz müzisyenlerin bile hepsi 90 dakikalik filme girmedi, seri yapmak gerekir ;-) Çok fazla çekim yaptık.
- Sizin özellikle aklınızda kalan kimler, hangi anlatılar var?
Ayşe Sewaqi Dersimli kadın ozan, Aşık Nargile Azerbaycan geleneğinde Tiflis'te yaşayan kadın Aşık, Zeynel Dede, Erzurum'dan Aşık Mertoğlu, İran Türkmenlerinden Dotar(saz) ustası Yousef Dibaei ve ailesi
Sohbetleri sayamam....tabii müzik ve ruh sanırım. Müzik dışında ençok doğa, ziraat, sebze kalitesi ve hayat kalitesi hakkında konuştuk.....Köy/şehir hayatları ve dünyadaki ekonomik durumu....
Negatif fikirlerden uzak durun
- Siz nasıl karar verdiniz belgeselci olmaya?
Filmci Belgeselci aslında Stephan Talneau. Ama bütün ön araştırmalarını ben yaptım ve sonra detaylar için yardımcı yönetmenimizle çalıştık. Türkiye için Selcen Küçüküstel İran için Yalda Yazdani, Bosna için Tea Mikic, Arnavutluk için Verjana Abazaj, Bulgaristan için Neda Milanova ve Azerbaijan için Rashid Aghamaliev. İsimlerden fark ettiyseniz Rashid Bey dışında hepsi kadın.
- Belgesel çekmek isteyen kadınlara ne tavsiye edersiniz?
Negatif fikirlerden uzak durun, sizin motivasyonunuzu kıran insanlardan uzak durun, korkmayın ve projeye gerçekten inanıyorsanız onu mutlaka yapın. Vazgeçerek sonra pişman olursunuz.Kadinvekadin.net özel içeriğidir.