Doktor randevularınızda yalnız olmayın.
Özellikle ilk randevularınızda doktorunuz durumunuzla ilgili binlerce bilgi verse bile bunları anlayabilmeniz ya da hatırlamanız ruh haliniz düşünüldüğünde pek mümkün olmayabilir. Dolayısıyla doktor randevularınıza güvendiğiniz bir yakınınızın ya da aileden birinin yanında olmasına özen gösterin. Ayrıca muayene öncesinde sormak istediğiniz soruları yazın ve muayene sırasında da yakınınız doktorunuzun söylediklerini not alsın. Yine de bunlar gerçekleşmezse, endişelenmeyin. Doktorunuzdan bilgi almak ve durumunuza dair gelişmeleri takip etmek için önünüzde daha pek çok fırsat olacak. Bir anda her şeye hakim olmaya çalışarak, kendinizi zorlamayın.
İlk randevunuzda sormak için aşağıdaki soru listesinden faydalanabilirsiniz:
- Tanısı konan kanser türü nedir?
- Kanserli bölge vücudumun neresinde?
- Yayılmış mı?
- Bu tür kanserin tedavisi var mı?
- Tamamen tedavi edilme şansı ne kadar?
- Başka ne tür test ve prosedürler uygulanacak?
- Tedavi seçeneklerim neler?
- Bu tedaviler, bana nasıl fayda sağlayacak?
- Tedavi süresince ne tür bir beklentim olmalı?
- Tedavinin yan etkileri neler?
- Hangi durumlarda doktorumu aramalıyım?
- Hastalığın yayılmasını ve tekrarlamasını önlemek için neler yapabilirim?
- Bu hastalık genetik midir, çocuklarımda ya da ailemdeki diğer bireylerde görülme riski var mı?
Kendinizi dış dünyaya kapamayın.
Kendinize ve başkalarına karşı dürüst olmaya çalışın. Sevdikleriniz, doktorlarınız ve diğerleriyle iletişiminiz tek yönlü olmasın, kendinizi ifade edin ve diğerlerini dinleyin. Çevrenizdekiler sizi kötü haberlerden korumaya çalışırsa ya da siz etrafınıza bir duvar örerseniz, kendinizi fazlasıyla izole edilmiş ve yalnız hissedebilirsiniz.
Olası fiziksel değişikliklere hazırlıklı olun.
Şimdi (tanıdan sonra ve tedaviye başlamadan önce) değişikliklere hazırlanmak için ideal bir zaman. Bu tür değişimlerle baş edebilmek için kendinizi şimdiden hazırlamaya başlayabilirsiniz. Bu konuda doktorunuza danışın ve örneğin kemoterapinin yan etkileriyle ilgili neler yapabileceğinizi öğrenin. Ama bu tür değişimlerin mutlaka yaşanacağı konusunda aşılmaz önyargılarınız olması. Çünkü, uzmanlara göre kimi zaman hiçbir yan etki olmayacağı halde sadece hastaların beklentileri bu yönde olduğu için söz konusu yan etkiler baş gösterebiliyor.
Yaşam tarzınıza özen gösterin.
Böylece enerjinizi yüksek tutabilirsiniz. Bol çeşitli gıda türlerinden oluşan bir beslenme programı, dinlenmek ve uyumak için yeterince zaman ayırmak gibi düzenlemelerle tanıdan kaynaklanan stres ve yorgunluğu azaltabilirsiniz. Egzersiz ve hoşlanacağınız faaliyetlere katılmak, hem fiziksel dayanıklılığınızı artıracak hem de bu süreçle baş etmenizi kolaylaştıracaktır.
Ailenizin ve arkadaşlarınızın yardımlarına izin verin.
Bu dönemde arkadaşlarınız ve aileniz ulaşım veya yemek hazırlamak gibi konularda ve günlük işlerinizde size yardımcı olabilir. Onların yardımlarını kabul etmeyi öğrenin. Böyle güç bir zamanda sizinle işbirliği yapmak hem onları rahatlatacak hem de ihtiyacınız olduğunda yardım isteyeceğinizi bildikleri için gereksiz ısrarları önleyecektir. Kanser tanısı tüm aileyi etkiler; bilhassa sizinle en yakından ilgilenen yol arkadaşınızı, eşinizi, annenizi ya da kız kardeşinizi. Diğer bireylerin ve arkadaşların yardım tekliflerini kabul etmek onlarını da işini kolaylaştırır.
Hedef ve önceliklerinizi gözden geçirin.
Hayatınızda gerçekten nelerin önemli olduğuna karar verin. Keyif aldığınız ve size anlamlı gelen uğraşlarınız için kendinize zaman yaratın. Duygularınızı sevdiklerinizle paylaşmaktan çekinmeyin. Tanı, tüm ilişkilerinizi etkileyebilir. Hastalığın neden olduğu korku ve endişeleri ancak konuşarak azaltabilirsiniz.
Rutin yaşamınızı koruyun.
Gün içinde düzenli yaptığınız işlere devam etmeye çalışın ama elbette gerekli olduğunda küçük düzenlemeler yapmaya da hazırlıklı olun. Planlarınızı mümkün olduğunca kısa vadeli tutun, gelecekle ilgili endişeler taşırken uzun süreli programlar yapmak gereksiz strese sebep olabilir.
Benzer deneyimleri yaşayan insanlarla konuşun.
Bazen sizin yaşadıklarınızı yaşamayan insanlar, hislerinizi hiç anlamıyormuş gibi gelebilir. Böyle durumlarda, sizinkiyle benzer deneyimlere sahip kişilerin tecrübeleri size yol gösterebilir. Yakınlarınızda böyle biri yoksa çeşitli hasta gruplarına katılabilir ya da doktorunuzdan sizi başka bir hastayla tanıştırmasını isteyebilirsiniz.
Asılsız ön yargılarla savaşın.
Toplumda maalesef hâlâ kanserle ilgili pek çok yaygın ön yargıyla karşılaşabilirsiniz. Hatta kanserin bulaşıcı olup olmadığını bile merak edenler çıkabilir. Ya da arkadaşlarınız sizinle hastalığınızla ilgili konuşmaktan çekinebilir. Başta bu tür davranışlara karşı nasıl bir tutum sergileyeceğinizi düşünün. Arkadaşlarınıza ise sizin de hastalıkla ilgili endişelerinizin olduğunu ancak çevrenizde olmalarının sizi rahatsız etmediğini söyleyebilirsiniz.
Tedavi masraflarının karşılanması için seçeneklerinizi araştırın.
Sağlık sigortanızın tedavi masraflarının ne kadarını ve ne süreyle karşıladığını mutlaka öğrenin. Sigortalı değilseniz, sizin durumunuzdaki insanlar için sosyal sağlık sigortasının ne şekilde işlediğini araştırın. Bu konuda bir sosyal güvenlik uzmanından yardım isteyebilirsiniz. Ayrıca sitemizdeki ilgili sayfadan da bilgi edinebilirsiniz.
Mücadele için kendi stratejinizi belirleyin.
Her bireyin tedavi süreci ona özel olduğu gibi hastalıkla baş etme yolu da böyledir. Kendi yolunuzu çizerken, şu önerilerden faydalanabilirsiniz;
- Nefes terapisi, meditasyon gibi rahatlama tekniklerini araştırın.
- Ailenizle, dostlarınızla ya da bir psikolojik danışmanla en samimi şekilde hissettiklerinizi paylaşın.
- Düşünce ve hislerinizi ifade etmek için bir günlük tutabilirsiniz.
- Karar vermesi güç olan durumlarda, avantajlar ve dezavantajlar listesi yapın.
- Ruhsal ve zihinsel dünyanızı genişletecek kitaplar okuyun.
- Yalnız kalacağınız zamanlar yaratın.
- Keyif aldığınız aktivite ve çalışmalara mümkün olduğunca zaman ayırın.
Tanıdan önce zor durumda kaldığınızda rahatlamanızı kolaylaştıran şeyler, şimdi de size yardım edecektir. Bir arkadaşınızla dertleşmek, ibadet etmek ya da mutfakta zaman geçirmek. Size ne iyi geliyorsa, onu deneyin ama yeni rahatlama yöntemlerine karşı kendinizi tamamen kapamayın.