Britanya (daha doğrusu Büyük Britanya), Britanya adalarının en büyüğünün ismidir, ki bu da Avrupa kıtasının kuzeybatı kıyılarına kadar uzanır. Bu isim büyük ihtimalle Keltçe'de 'beyaz' anlamına gelen kelimeden türemiştir. Ülkeye deniz yoluyla gelenlerin gözden kaçıramayacağı Dover'ın ünlü beyaz kayalıklarına bir gönderme olduğu varsayılır. Milattan önce 325'te adanın sahil kıyısını keşfeden Yunan denizci Piteas bu adadan söz eden ilk insandır.
Erken Neolitik Çağ süresince (M.Ö 4400 - M.Ö 3300), adada çoğu bugün hala görülebilen birçok uzun höyük inşa edilmiştir. Geç Neolitik Çağ'da (M.Ö 2900 - M.Ö 2200), taş yapıt adı verilen ve en ünlüsü Stonehenge olan büyük taş daireler ortaya çıkmıştır.
Roma Britanyası
Roma işgalinden önce, adada çoğunlukla Kelt kökenli olduğuna inanılan ve genellikle Britonlar olarak bilinen çok sayıda kabile yaşıyordu. Romalılar adayı Britanya olarak biliyorlardı.
Milattan önce 55 ve 54 yıllarında Galya'dan (Fransa) adaya geçen Julius Caesar'ın askeri raporları tarihi kayıtlara geçer. Romalılar, MS 43'te, generali Aulus Plautius'un, en savaşçı kabilelerin önde gelenlerinden olan Catuvellauni'nin bulunduğu Camulodunum'a (Colchester) girişini denetlemek için karşıya geçen imparator Claudius vermiş olduğu emirle adayı işgal etti. Plautius, dört lejyon ve yardımcı birliklerden oluşan yaklaşık 40,000 kişilik bir orduyla işgal etti.
Agricola'nın hayatta kalmasıyla Roma işgalinin ilk kırk yılı hakkında birçok şeyi tarihçi Tacitus (M.S 105) tarafından kayınpederinin biyografisi sayesinde öğreniyoruz. Ancak bundan sonraki edebi kanıtlar çok azdır. Neyse ki zaman zaman birçok gizemli arkeolojik kanıtlara denk geliyoruz. Kuzey Britanya hiçbir zaman fethedilemediyse bile sonradan Roma imparatorluğu İskoçya'ya akın etti. Büyük sur duvarlarını, Hadrian Duvarı'nı (M.S 120) ve Antoninler Duvarı'nı (M.S 142-155) geride bıraktılar ve bugün hala birçoğu ziyaret edilebilir. Britanya her zaman sıkı bir şekilde korunmuştu ve Romalı valilerin zaman zaman imparatorluğun iktidarını ele geçirmek için girişimlerde bulunduğu bir üsttü.
MS 4. yüzyılın sonunda, Britanya'daki Roma varlığı "barbar" güçler tarafından tehdit edildi. Piktler (bugünkü İskoçyalılar) ve Skotiler (İrlandalılar) kıyıya baskın yaparken, Kuzey Almanya'dan Saksonlar ve Angluslar güney ve doğu İngiltere'yi işgal ediyorlardı. 410 yılında Roma ordusu geri çekilmişti. Britanyalılarla olan mücadelelerden sonra Angluslar ve Saksonlar galip geldiler ve Karanlık Çağlar boyunca (M.S 450 - M.S 800) Britanya'nın çoğunda kendilerini hükümdar ilan ettiler.