Sakatların ve Eski Hükümlülerin Çalışma Yaşamında Korunması
Kimlere engelli, sakat ve eski hükümlü denilir?
• Bazı özeliklerinden ya da toplumun sosyo-ekonomik koşullarından kaynaklanabilen nedenlerle, toplumsal yaşamda yer alıp, uyum gösterebilmelerinde bir sınırlılık ya da olanaksızlık bulunan kişiler engelli olarak nitelendirilir.
• Fiziksel ya da düşünsel yetenekleride bir eksiklik, bozukluk ya da yoksunluk bulunan kişilere sakat denilir.
• Yargı kararı ile kesinleşen hürriyeti bağlayıcı cezasını tamamlayarak cezaevinden çıkan kişi eski hükümlü olarak nitelendirilir.
Sakatlara ve eski hükümlülere yönelik sosyal politikalar nasıl gelişmiştir?Bu politikaların temelinde hangi nedenler bulunur? Dayanakları nelerdir?Bu politikaların başarısını hangi koşullar belirler?
•Sakatlar 19. yüzyıl’ın sonlarında, özel ve temel eğitim gereksinimlerinin karşılanabilmesi doğrultusunda sosyal politikalara konu olmaya başlamışlardır. 1. Dünya Savaşı’ndan sonra tıbbi ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri, 2. Dünya Savaşı’nın ardından da istihdam edilebilmeleri bu politikalar kapsamında öne çıkmıştır. Yaşadığımız dönemde ise, sakatlara ve eski hükümlülere yönelik sosyal politikalar, sakatların istihdam edilmelerini ve iş ilişkileri ile yaşamının sakatlar yönünden özel olarak düzenlenmesini öngörür.
• Sakatların ve eski hükümlüler; sayısal çoklukları ekonomik açıdan taşıdıkları değer, sağlanabilecek psikolojik ve sosyal yararlar nedeniyle sosyal politikalara konu olurlar. Bu yönde getirilecek bir koruma rejimi, ahlaki ve hukuki bir sorumluluğun da gereğidir.
• Sosyal politikaların ulusal ve uluslararası kaynakları da, sakatların ve eski hükümlülerin korunmasını öngörür.
• Sakatların ve eski hükümlülerin korunabilmesi; bir ülkenin ekonomik gelişmişlik düzeyi, işgücü piyasasının koşulları, sosyal yaklaşımları ve kurulu hukuk sistemi ile yakından ilişkilidir.
Sakatlar ve eski hükümlüler çalışma yaşamını hangi alanlarda, nasıl korunmalıdır?
• Sakatlar ve eski hükümlüler kendi işlerini kurup, bağımsız çalışmaya yönlendirilebilir. Ancak, özellikleri ve bağımsız çalışmanın koşulları nedeniyle bu yöndeki uygulamalardan sakatların ve eski hükümlülerin yararlanabilmeleri güçtür.
• Sakatların çalışma yaşamında korunması, işe yerleştirilmeden önce başlar. işe yerleştirilme aşamasında devam eder. işe yerleştirmelerinden sonra de süre giderek tamamlanır. Birbirini izlemesi gereken bu sürecin her aşamadaki başarısı, bir sonrakini etkiler.
• Sakatlar ve eski hükümlülerin çalışma yaşamında bağımlı bir statü altında yer almasına yardımcı olan çeşitli yol ve yöntemlerden yararlanılır.
SORULAR
1. WHO tarafından, sakatların nüfusun yüzde kaçını oluşturduğu kabul edilmektedir?
a. 1’ini
b. 2’sini
c. 3’ünü
d. 5’ini
e. 10’unu
2. Sakatların korunmasını öngören sosyal politikalara ilk önce, aşağıdakilerden hangisi konu olmuştur?
a. Sakatlara parasal yardımlarda bulunulması
b. Sakatların özel ve temel eğitimleri
c. Sakatların tıbbi yönden rehabilite edilmeleri
d. Sakatların mesleki yönden rehabilite edilmeleri
e. Sakatların çalışma yaşamında yer alabilmeleri
3. Aşağıdakilerden hangisi eski hükümlülerin işe girmeden önce korunmaları kapsamında yer alan hizmetlerden birisidir?
a. Tıbbi tedavi
b. Tıbbi rehabilitasyon
c. Tıbbi ve mesleki rehabilitasyon
d. Özel eğitim
e. Sosyal rehabilitasyon
4. Aşağıdakilerden hangisi, işlemiş olduğu her hangi bir suç nedeniyle, hakkındaki yargı kararı kesinleşerek hürriyeti bağlayıcı bir cezaya çarptırılan kişiyi ifade eden bir kavramdır?
a. Zanlı
b. Hükümlü
c. Yaptırım
d. Ceza
e. Eski hükümlü
5. Uluslararası Çalışma Örgütü sakatlara ilişkin sözleşme kararını hangi yıl kabul etmiştir?
a. 1945
b. 1952
c. 1960
d. 1965
e. 1983
6. Aşağıdakilerden hangisi, sakatlanan yetenekleri onarma, yeniden kazandırma ve kişiyi sakatlığı ile birlikte yaşamaya alıştırma hizmetini ifade eder?
a. Tıbbi tedavi
b. Tıbbi rehabilitasyon
c. Özel eğitim
d. Mesleki rehabilitasyon
e. Sosyal rehabilitasyon
7. Bir işyerinin yanlızca bir bölümünün, sakatların ya da eski hükümlülerin istihdamı için ayrılması hangi yöntem kapsamında yer alan bir uygulama biçimidir?
a. Kota
b. işverenlerin sakat ve eski hükümlü çalıştırmaya özendirilmesi
c. Bazı iş ve mesleklerin seçilerek sakatlar ve eski hükümlüler için ayrılması
d. Korumalı işyerleri
e. Evde çalıştırma
8. Aşağıdaki yol ve yöntemlerin hangisi, eski hükümlüler yönünden daha dar bir uygulanma alanına sahiptir?
a. Kota
b. işverenlerin sakat ve eski hükümlü çalıştırmaya
özendirilmesi
c. Bazı iş ve mesleklerin seçilerek sakatlar ve eski
hükümlüler için ayrılması
d. Korumalı işyerleri
e. Evde çalıştırma
9. Sakatların iş ilişkileri ve yaşamının hangi alanında korunmaları gerekmez?
a. Normal iş süreleri
b. Ücret
c. Fazla süreli çalışmalar
d. Çalıştırma yasakları
e. iş ilişkisinin son bulma koşulları
10. Türkiye’de sakatların ve eski hükümlülerin istihdam edilebilmesi yönünde daha çok hangi yöntemden yararlanılmaktadır?
a. Kota
b. işe girebilmede öncelik tanım
c. Korumalı istihdam
d. evde çalıştırma
e. Tahsis
CEVAPLAR
1 2 3 4 5
E B E B E
6 7 8 9 10
B D C A A

