İnsan vücudunda mide ile birlikte bağırsakların çizimi.
Bağırsak, gastrointestinal kanalın mide ile anüs arasındaki kısmıdır ve insanlarda ve diğer memelilerde iki ana kısımdan oluşur: ince bağırsak ve kalın bağırsak.
İnsanlarda ince bağırsak üç kısma ayrılır:
- duodenum,
- jejunum,
- ileum.
İnsanlarda kalın bağırsak da üç kısma ayrılır:
- çekum,
- kolon,
- rektum.
Vücudun gıdadan besinlerin çıkarımı ve emiliminden sorumlu kısmı bağırsaktır. Mide’nin görevi büyük oranda gıda moleküllerinin besinlere parçalanmasıyken, bağırsak bu besinlerin kana girmesini sağlar. İnce bağırsak kıvrımlı bir yüzey yapısına sahiptir ki bu besinlerin bağırsak duvarından difüzyonu ve böylece de emilimi için uygun olan yüzey alanını arttır. Bu mikroskopik kıvrımlara mikrovilli denir. Yetişkin bir insanın ince bağırsağı, ortalama olarak, yaklaşık yedi metre uzunluğundadır.
Kalın bağırsak veya kolon birkaç çeşit bakteriye ev sahipliği yapmaktadır; bunlar insan vücudunun kendi kendine yok edemeyeceği moleküllerle ilgilenirler. Bu bir simbiyoz örneğidir. Bu bakteriler aynı zamanda bağırsakta(ki) gaz üretiminin de nedenidirler. Kalın bağırsak ince bağırsağa oranla daha kısadır ve su reabsorpsiyonu ile kuru dışkıyı üretir.
==Bağırsak hastalıkları==
Bu konuda daha fazla bilgi için gastroenteroloji maddesine bakabilirsiniz. Diğer sindirim sistemi hastalıklarıyla birlikte bağırsak hastalıklarına da bakan tıp dalı gastroenterolojidir.
Gastroenterit, bağırsakların enflamasyonudur ve en yaygın bağırsak hastalığıdır.
Ileüs, bağırsak tıkanıklığıdır.
Apandisit, apandis enflamasyonu. Bu tedavi edilmediği zaman potansiyel olarak ölümcül bir hastalıktır; çoğu durumda apandisit cerrahi müdahaleye gerek duyar.
Çölyak hastalığı kötü emilimin yaygın bir şeklidir. Crohn hastalığı ve ülseratif kolit bağırsakları etkileyen otoimmün hastalıklardandır. Crohn hastalığı tüm gastrointestinal kanalı etkileyebileceği gibi, kolit sadece kalın bağırsağı etkiler.
* İncebağırsaklar
Sindirim yolunun mideden sonra gelen ve kalın bağırsağa bağlanan en uzun kısmıdır. Karın boşluğunun orta bölgesinde yer alan ince bağırsakların boyu beş metreyi bulmaktadır. İç yüzleri (midede olduğu gibi) sümüksü bir zarla kaplıdır. Zarın üzeri, sayıları beş milyondan fazla olan emici vantuslarla kaplıdır. Bir milimetre uzunluğundaki bu kabarcıklar, sindirilen besinleri emerek kendilerine bağlı kılcal damarlar ve lenf damarlar aracılığı ile vücudun her tarafına dağıtırlar. Mideden incebağırsaklara geçen yarı sindirilmiş besinler burada tam olarak sindirilir. Bağırsak suyunda erepsin, maltaz, envertaz, lipaz, ve laktaz enzimleri bulunur ve besinleri gerekli kimyevi değişikliğe uğratarak tam sindirilmiş hale getirirler. İncebağırsakların mide kapısından sonraki 25 cm.lik kısmına “onikiparmak bağırsağı” adı verilir.
* Kalınbağırsaklar
Sindirim yolunun son kısmıdır. İncebağırsak ile birleştiği yerden aşağıya doğru uzanan yedi santimlik bölümüne “körbağırsak” adı verilir. Körbağırsağın “apandis” adıyla bilinen yaklaşık on santim uzunluğunda içi boş bir çıkıntısı vardır. Bu çıkıntının iltihaplanması sonucu “apandisit” denen hastalık ortaya çıkmaktadır. Kalınbağırsağın görevi, içinde yaşayan faydalı bakteriler vasıtası ile sindirime yardımcı olmak, sindirilmiş besinlerden arta kalan posayı son bölümü olan “anüs”le dışarı atmaktır.
Bağırsak Nedir?
Sindirim sisteminin mideden sonraki bölümü. Karın boşluğunu dolduran bağırsaklar, incebağırsak ve kalınbağırsak olmak üzere iki ayrı anatomik yapıya sahiptir. İncebağırsak, sindirim kanalının en önemli bölümünü oluşturur. Sindirimin büyük bir bölümü burada yapılır. Sindirilen besin maddeleri kan ve lenf damarlarıyla emilir, kapı toplardamarı yoluyla da karaciğere taşınır. 3 cm. çapında ve 8,5 m. uzunluğundaki incebağırsak, kastan yapılmış, boru biçiminde bir organdır. Kalınbağırsak yaklaşık 1,5 m. uzunluğunda, incebağırsaktan daha kalın ve yine düz kastan oluşur. Karında sağ kasık bölgesinden başlayarak önce yukarı çıkar, sonra enlemesine yol alır ve sol tarafta aşağıya yönelip S biçiminde kıvrılarak orta çizgide dışarıya açılır. Körbağırsak denilen ilk bölümünde apandis adı verilen 5-10 cm. uzunluğunda bir uzantı bulunur. Kalınbağırsakta yaşayan birçok zararsız bakteri, bağırsak florasını oluşturur. Bunların, K vitamini üretmek gibi bir işlevi vardır. Kalınbağırsağın düz olan son bölümüne göden, dışarıya açılan ağzına anüs ya da makat denir. Dışkının atıldığı bu ağız, çepeçevre kaslarla büzülmekte ve kapalı tutulmaktadır. Bağırsaktaki sindirim artıkları 8-12 saat burada kaldıktan sonra kasılma ve gevşeme hareketleriyle dışkı olarak dışarıya atılırlar. Bağırsak çeşitli hastalıklara tutulabilir. Bunların bazıları, anterit ve dizanteri gibi bağırsağa özgü hastalıklardır; bazıları da tifo, gastrit vb. hastalıklar sırasında ortaya çıkabilir. Bağırsakta kabız, ishal, fıtık, tıkanma ve ur olabilir. Bağırsakların mideyle birlikte hastalandığı durumlardaysa, çeşitli bakteri, virüs ve asalaklar mideyi geçerek bağırsakları iltihaplandırabilirler. Bağırsakta yaşayan asalaklar nedeniyle ortaya çıkan hastalıklarda, bağırsağa dışarıdan gelip yerleşen, yumurtlayan, evrimlerini vücut içinde ve dışında tamamlayarak yaşamlarını sürdüren birçok asalak, insanda süreğen (müzmin) karın ağrılarına neden olabilir. Yuvarlak kurt ya da çok yassı şerit biçiminde, büyük ya da çok küçük asalakların teşhisi dışkının incelenmesi yoluyla olur. İncebağırsak ile kalınbağırsakların iç içe geçmesine ya da bir tümörle tıkanmasına ve bir fıtık kesesi içinde boğulmasına bağırsak tıkanması denir. Bağırsak düğümlenmesi kalınbağırsağın ortalarında ve incebağırsakta görülür. Düğümlenmede, bir bağırsak parçası kendi üstüne kıvrılarak burulur. Acele cerrahî müdahaleyi gerektiren bu bozukluk, bağırsak eski durumuna getirilerek ya da düğümlenen bölüm kesilip çıkarılarak giderilebilir. Bağırsak kanamasındaysa hastanın yüzü solar, nabzı hızlanır, başı dönmeye başlar, hatta kimi zaman hasta kendini kaybedebilir. Dışkı ile kan gelmesi hastalığın kesin belirtisidir. Bağırsak kanamaları, müzmin karaciğer hastalıklarında, bağırsak kanserinde, tifo sırasında ve onikiparmakbağırsağı ülserinde görülür.
Onikiparmak Bağırsağı
İnce bağırsağın başlangıcından yaklaşık on iki parmak uzunluğunda, biçimi “C” harfine benzeyen bağırsak bölümü. Karnın arka kısmında, omurga ile aortun önünde yer alır. 4 kısma ayrılır. Karaciğerin göbek kısmıyla bakışımlı olan “onikiparmak bağırsağı soğanı”, birinci kısımdır. İkinci kısım düşey olup sağ böbreğin sapını örter. Yatay olan üçüncüsü aort ile kesişir ve dördüncüsü hemen hemen düşey olarak yukarı çıkar. Pankreas ve öd kesesi (safra kesesi) birer kanalla onikiparmakbağırsağına bağlıdırlar. Bu bağırsak bölümünde ayrıca, mideden gelen yiyeceklerin asit oranını düşüren salgıbezleri bulunmaktadır.