Glikojen Depo Hastalıkları
Glikojen Depo Hastalıkları
Glikojen depo hastalıkları hipogliseminin ve hepatomegalinin ayırıcı tanısına girer . Glikojen glukozun depo şeklidir ve en fazal kan glukozunun düzenlendiği karaciğerde ve anaerobik işi kolaylaştırdığı kaslarda bulunur.
Glikojen glikojen sentetaz ve dallandıncı enzimlerin ortak etkisi ile üridin-difosfoglukozdan yapılır . Glikojen birikimi insülinle uyarılır. Glikojenolizis epinefrin ve/veya glukagon ile başlatılan bir reaksiyonlar dizisi sonucunda gelişir ve bunu glikojenin hızlı fosforolizis sonrasında glukoz-1-fosfata oluşumu izler. Daha sonra glikojen molekülündeki dallanma noktalarındaki glukoz artıkları daha küçük boyutlu bir hidrolizle karşılaşır. Karaciğer ve böbreklerde, glukoz-1-fosfat fosfog-lükomutaz ve glukoz-6-fosfatazm etkileri ile serbest glukozu ortaya çıkar. Glukoz-6-fosfat kaslarda bulunmaz.
Glikojen depo hastalıklan 4 gruba ayrılır:
1. Daha çok karaciğeri etkileyen ve kan glukozu üzerinde doğrudan etkileri olanlar (Tip1, Vl ve VII).
2. Daha çok kaslan tutan ve anaerobik iş yapma yeteneğini etkileyenler (Tip V ve VII).
3. Hem karaciğer hem kaslan. tutabilen ve gerek kan glukozu gerekse kas metabolizmasını doğrudan etkileyenler (Tip 3).
4. Çeşitli dokuları tutan, ancak kan glukozu ya da anaerobik iş yapma yeteneği üzerinde doğrudan etkiye sahip olmayanlar (Tip V ve 4).
Genel olarak, hepatik glikojen depo hastalığının tanısı noninvaziv olarak glukagona karşı kan glukozu ve laktatın glukagona yanıtı test edilerek (Tip1′de glukozda yükselme görülmez, ancak laktatta dikkat çeken yükselme olur), lökositlerdeki enzimlerin (dal kinci, dallandıncı, fosforilaz, fosforilaskinaz) tayini ile eritrositlerdeki glikojen yapısı incelenerek konur. Tip 4 e en iyi olarak karaciğer biyopsisi ile tam konur. Kaslan tutan glikojen depo hastalığı elektromiyografi ile (Tip 2′de patogmononik değişiklikler), kan laktammn iskemik egzersize yanıtı ölçülerek (normal ani yükselme yerine Tip Vde küçük değişiklik) ve kas biyopsisi ile değerlendirilebilir.
Karaciğerde glikojen depo hastalıklarının tedavisinde kan glukoz düzeylerinin yeterli bir düzeyde tutulması amaçlanır. Bu glukoz-6-fosfetaz eksikliği (Tip I ) dışında, genellikle zor değildir. Tip I’de yaşamın ilk 1. ya da 2. yılı boyunca noktümal intragastrik glukozla beslenme gerekir. Bu dönemlerden sonra ara öğünlerde pişmemiş mısır nişastası verilmesi yeterli olabilir. İskemik egzersizi bozan kas hastalıklan için spesifik bir tedavi yoktur. Her iki ölümcül glikogenozlar (Tip 2 ve Tip 4) için, enzimin yerine konması çabalan başarılı olmamıştır. Ağır hepatik glikojen depo hastalığında karaciğer transplantasyonu başan ile yapılmaktadır.