Abdullah bin Hüseyin
- Önem : Ürdün Hâşimî Krallığı’nın kurucusu ve ilk devlet başkanı (
- Doğum : 1882 - Mekke
- Ölüm : 1951 - Kudüs
- Babası : Emir Şerif Hüseyin
Bağımsız Ürdün devletinin ilk kralı olan Abdullah b. Hüseyin Hicaz Emiri Şerif Hüseyin’in oğludur. Mekke’de dünyaya gelen Hüseyin daha sonra İstanbul’a gitti ve tahsilini orada tamamladı. 1908’den sonra Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Hicaz temsilcisi olarak bulundu. Hz. Hasan’ın 38. kuşaktan torunu olup Osmanlı protokolünde Mekke şerifleri arasında yer alırdı. Hicaz’a gittiği bir sırada Mısır’a uğrayarak burada İngiltere’nin Mısır Başkonsolosu Lord Kitchner ve Ronald Storrs ile I. Dünya Savaşı öncesinde bazı gizli görüşmeler yaptı. Osmanlılar’a karşı ayaklanan milliyetçi Araplar’ın davasını destekleyen Reşid Rıza’nın Kahire’de kurduğu Arap Birliği Cemiyeti’ne üye oldu. Osmanlılar’a karşı hazırladıkları ayaklanma hareketinde babası Şerif Hüseyin ile İngilizler arasında aracılık yaptı. 10 Haziran 1916’da Mekke’de ayaklanmanın başlaması üzerine o da harekete katıldı ve bir daha İstanbul’a dönmedi. 8 Mart 1920’de Şam’da toplanan Irak Kongresi’nde onun Irak kralı, kardeşi Faysal’ın da Suriye kralı olması kararlaştırıldı. Fakat Suriye kralı ilân edilen kardeşi Faysal’ı Fransızlar’ın Şam’dan çıkarmaları üzerine Irak krallığına Faysal getirilince, Abdullah da İngiliz mandası altındaki Filistin’den ayrı tutulan Şarkî Ürdün’de kurulmasına karar verilen Milli Arap Hükümeti’nin başına emir olarak getirildi. İngiltere 22 Mayıs 1946’da Şarkî Ürdün’ü müstakil bir devlet olarak tanıyınca Abdullah Ürdün Hâşimî Kralı unvanı ile yeni kurulan devletin başına geçti. Abdullah, İsrail Devleti’nin kuruluşundan sonra Araplar’la İsrail arasında 15 Mayıs 1948’den 3 Nisan 1949’a kadar devam eden Filistin Savaşı’ndan sonra Arap Birliği’ne ait askerlerin işgalinde bulunan toprakları 1950’de resmen Ürdün Devleti’ne kattı. 20 Temmuz 1951’de Kudüs’te Mescid-i Aksâ’da öldürüldü.
Abdullah’ın kardeşleri Ali ve Faysal da Osmanlılar’a karşı girişilen harekette kendisi gibi faal rol oynamışlardır. Ailede, Şerif Hüseyin’in Türk hanımından olan Zeyd isminde üvey bir kardeş daha vardır. Zeyd önceleri Irak’ta kardeşi Kral Faysal’ın yanında bulunmuş, yurt dışı ziyaretleri sırasında ona vekâlet etmiş, daha sonra yıllarca Irak’ın Londra sefiri olarak görev yapmıştır. Abdullah b. Hüseyin, babası Şerif Hüseyin’in başlattığı harekette dış temasları ve bilhassa İngilizler’le olan görüşmeleri idare etmiştir. Bu faaliyetlerini Müzekkirâtî adlı hatıratında bütün ayrıntılarıyla anlatmıştır. Hatıratının devamı mahiyetinde olan et-Tekmile ise, Ürdün kralı ve devlet başkanı olarak devrinde yapılan diplomatik yazışmaları ihtiva etmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Mustafa I. Bilge, Abdullah B. Hüseyin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1988
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Ahmed Resmi Efendi
Orta Avrupa devletlerine dair gözlemleri ile ünlü olan Ahmed Resmi Efendi, diplomat, tarihçi ve yazardır. Girit’te doğan ve eğitim için İstanbul’a gelen Ahmed Resmi, burada Mustafa Efendi’nin yanında yetişerek sonrasında damadı oldu. Devlet hizmetine girerek çeşitli görevler üstlenen Ahmed Resmi, III. Mustafa’nın tahta geçişini bildirmek için Avusturya’ya elçilikle gönderilmiş; 1763 yılında ise Berlin’e elçi olarak gitmiştir. Gittiği yerlerden övgü ile dönen Resmi, işini zerafet ve özenle yaptığı bilinmektedir.
-
II.Ahmed
II.Ahmed, Osmanlı 21. padişahıdır. Sultan İbrahim'in ve Muazzez Sultan'ın oğludur. Kafeste geçen gençlik yıllarından sonra 1691'de tahta çıkmıştır. Osmanlı onun saltanatında Kutsal İttifak'la mücadeleye girmiştir. Başarılı Sadrazam Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa Slankamen Muhaberesi'nde ölmesi üzerine Osmanlı ordusu Belgrad'a çekilmiştir. Hassas ve hiddetli bir mizaca sahip olan ll. Ahmed şiir ve musikiye meraklı ,aynı zamanda hattat bir padişahtır. Saltanatı sırasında birtakım idari düzenlemeler gerçekleştirilmiş, özellikle Divan-ı Hümayun'un işlerinin artması üzerine, eskiden olduğu gibi divan toplantıları Sultan Süleyman kanunnamesine uygun olarak haftada iki günden dört güne çıkarılmıştır. Kendisi de divan müzakerelerinde bizzat bulunmayı adet haline getirmiş ve hastalığı sırasında bile bu adeti terketmemiştir. Çok merak ettiği Sakız Adası başarısını göremeden 1695'te Edirne'de vefat etti. Kanuni Sultan Süleyman türbesine defnedilmiştir.
-
John Dewey
Kitapları, dersleri ve sınıfta yaptığı deneyleri ile Amerikan eğitim sistemine yenilikler getiren ünlü Amerikalı filozof John Dewey, Kuzey Vermont’da dünyaya geldi. Devlet okullarında ve Vermont Üniversitesi’nde eğitim gördü. Baltimore’daki John Hopkins Üniversitesi’nde felsefe eğitimi aldı. Büyük ölçüde pragmatik filozof William James’ten etkilenen Dewey, 1894 yılında Chicago Üniversitesi’nin Felsefe Bölüm Başkanı oldu. 1896 yılında Chicago’da ünlü “Deneme Okulları”nı açtı. Adına uygun bir biçimde bu okullarda ilerici eğitim yaklaşımını test etti ve üniversitenin pedagoji bölümünde okuyan öğrencileri istihdam etti.
-
Firmin Abauzit
Fransız tanrıbilimci ve filozof Firmin Abauzit Fransa’nın Uzes şehrinde dünyaya geldi. Protestan bir aileden gelmesi sebebiyle Katolikler tarafından kaçırıldı, bir manastıra kapatıldı ve bir süre kimseyle görüştürülmedi. Protestan inançlara karşıt bir eğitimle yetiştirilmek istendi. Nant Fermanı’nın kaldırılmasının ardından annesinin çabalarıyla kurtulduktan sonra Cenevre’ye sığındı. Yunan felsefesi, tanrıbilim, doğa bilimleri konularında uzun süren çalışmalara koyuldu. Çalışmalarının başarılı sonuçları nedeniyle, kısa süre içinde büyük ün sağladı, çağının en gözde bilginleri arasında yer aldı. Bu arada bir ara Almanya’ya sonra da İngiltere’ye gitti. Daha sonra ise çalışmalarına devam etmek için Cenevre’ye döndü. Devlet kitaplığında üstlendiği görevi ölümüne değil elli yıl sürdü. Derin ve geniş bilgisine karşın alçak gönüllüce yaşamayı bilen Abauzit başarılı çalışmaları nedeniyle Newton’unda ilgisini çekti.
-
Hüseyin Ahmed Medeni
İlk eğitimini ilim ve tasavvuf ehli bir zat olan babasından aldı. 1892’de Diyubend Darülulumu’na gönderilen Hüseyin Ahmed, medrese programını tamamlamadan 1899’da ailesiyle birlikte Medine’ye hicret etti. Burada kütüphanelerde kitap istinsah etmeye ayrıca Mescid-i Nebevi’de ve diğer camilerde ders vermeye başladı. Mahmud Hasan Diyubendi, İngiliz yönetimine karşı başlattığı mücadeleden dolayı İngiliz yönetiminin kendisini ele geçirmek istediğini haber alınca Hicaz’a giderek eski öğrencisi Hüseyin Ahmedle buluştu. İngilizler’le birlikte hareket eden Mekke Emiri Şerif Hüseyin’in adamları tarafından yakalanarak hocası ve iki arkadaşıyla birlikte İngilizler’e teslim edildi. İngilizler tarafından Kahire’de sorgulanıp, suçlu bulununca savaş esiri statüsüyle 1917’de Malta’ya sürgüne gönderildi. Medeni, sürgün hayatının ardından serbest bırakılınca Diyubend’e geçti. Diyubend Darülulumu’na başmüderris seçildi; ayrıca burada hadis ve tefsir dersleri verdi. Yaklaşık 32 yıl kadar sürdürdüğü bu görevleri sırasında çok sayıda talebe yetiştirdi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun