İçerisinde östrojen ve progesteron hormonu bulunan doğum kontrol hapları beyin ile yumurtalık arasındaki hormonal mekanizmaya etki ederek yumurtlamayı engeller, dolayısıyla gebelikten de korur. Ovulasyonu engelleme dışında, rahim ağzındaki mukusu yoğunlaştırarak spermin rahime girişini engeller.
Ayrıca rahim duvarında değişiklikler yaparak embriyonun tutunmasını önler. Ama hamilelikten koruyan esas etki yumurtlamayı engelleyici etkisidir. Doğum kontrol hapı ile gebelik olma ihtimali 1/1000’dir. Tüplerin bağlanmasından sonra en etkili korunma yöntemidir.
Bu yazımızda doğum kontrol haplarının kontraseptif (gebelikten koruma) faydası dışında, kadın vücuduna olan diğer faydalarından bahsedeceğim. Tabi ki bu cümleden “herkes bu ilacı kafasına göre alsın, kullansın” sonucu çıkarmayalım.
Daha önce de belirttiğim gibi doğum kontrol hapları içerdiği hormonlar nedeniyle bazı hasta grubunda riskli olabilir. Risk grubundaki hastalar, bu haplardan faydadan çok zarar görebilir. Kimlerin doğum kontrol hapı kullanabileceği, kimlerin kullanamayacağı ile ilgili bilgilere şuradaki yazımızdan ulaşabilirsiniz.
Adet döngüsü üzerine olan olumlu etkiler:
- Adetleri düzenler
- Adet ağrısını (dismenore) azaltır
- Adet kanamalarının miktarını azaltır, süresini kısaltır
- Vücut demir deposunu artırır
- Premenstrüel sendrom semptonlarını azaltır
- Polikistik over sendromlu kadınlarda adetleri düzenler, kilo almayı engeller
Jinekolojik problemler üzerine olan olumlu etkiler:
- Yumurtalık kistini engeller
- Endometriyozisin (çikolata kisti) yayılmasını engeller
- Tüylenme (hirsutizm) ve sivilcelenmeyi (akne) azaltır
- Pelvik enfeksiyon riskini azaltır
- Dış gebelik riskini azaltır
- Kemik erimesini engeller
- Hormonları düzenler
Kanserden koruyucu etkiler:
- Rahim kanseri (endometriyum kanseri) riskini azaltır
- Yumurtalık kanseri (over kanseri) riskini azaltır
- Barsak kanseri (kolorektal kanser) riskini azaltır
Diğer sistemler üzerine olumlu etkiler:
- Memede fibrokistik hastalık, fibroadenom riskini azaltır
- Romatoid artrit (eklem romatizması) riskini azaltır
Yaklaşık 50 yıldır son derece etkin ve güvenli bir doğum kontrol yöntemi olarak kullanılan doğum kontrol hapları ile ilgili yüzlerce bilimsel çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların sonucu göstermiştir ki gerek korunma yöntemi olarak gerekse yaşamı tehdit eden jinekolojik ve non-jinekolojik hastalıkların tedavisinde ve bu hastalıklardan korunmada, doğum kontrol hapları etkilidir.
Reçeteli satılan ve “yaşam süresini uzatan ilaç” olarak da tanımlanan doğum kontrol haplarını kullanmaya başlamadan önce kadın doğum doktoruna muayene olunması gerektiği ve kullanım boyunca düzenli kontrollerin yapılması gerektiği de akıldan çıkarılmamalıdır.