This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
https://tr.scribd.com/doc/122419396/Naz%C4%B1m-Hikmet-Ran-Butun-%C5%9Eiirleri
07/20/2013
text
original
Kar yağıyor ve ben hatırlıyorum. Kar... Üflenen bir mum gibi söndü koskocaman ışıklar.. Ve şehir kör bir insan gibi kaldı altında yağan karın. Lambayı yakma, bırak! Kalbe bir bıçak gibi giren hatıraların dilsiz olduklarını anlıyorum. Kar yağıyor ve ben hatırlıyorum. N.Hikmet
BĐR AYRILIŞ HĐKAYESĐ
Erkek kadına dedi ki: -Seni seviyorum, ama nasıl, avuçlarımda camdan bir şey gibi kalbimi sıkıp parmaklarımı kanatarak kırasıya çıldırasıya... Erkek kadına dedi ki: -Seni seviyorum, ama nasıl, kilometrelerle derin, kilometrelerle dümdüz, yüzde yüz, yüzde bin beş yüz, yüzde hudutsuz kere yüz... Kadın erkeğe dedi ki: -Baktım dudağımla, yüreğimle, kafamla; severek, korkarak, eğilerek, dudağına, yüreğine, kafana. Şimdi ne söylüyorsam karanlıkta bir fısıltı gibi sen öğrettin bana.. Ve ben artık biliyorum: Toprağın -
yüzü güneşli bir ana gibi en son en güzel çocuğunu emzirdiğini.. Fakat neyleyim saçlarım dolanmış ölmekte olan parmaklarına başımı kurtarmam kabil değil! Sen yürümelisin, yeni doğan çocuğun gözlerine bakarak.. Sen yürümelisin, beni bırakarak... Kadın sustu. SARILDILAR Bir kitap düştü yere... Kapandı bir pencere... AYRILDILAR... N.Hikmet
BĐR GEMĐCĐ TÜRKÜSÜ
Rüzgâr, yıldızlar ve su. Bir Afrika rüyasının uykusu düşmüş dalgalara. Işıltılı, kara bir yelken gibi ince direğinde geminin. Geçmekteyiz içinden bir sayısız bir uçsuz bucaksız yıldızlar âleminin.
Yıldızlar rüzgâr ve su. Başüstünde bir gemici korosu su gibi, rüzgâr gibi, yıldızlar gibi bir türkü söylüyor, yıldızlar gibi rüzgâr gibi su gibi bir türkü. Bu türkü diyor ki, «Korkumuz yok!
Đnmedi bir gün bile gözlerimize bir kış akşamı gibi karanlığı korkunun.» Bu türkü diyor ki, «Bir gülüşün ateşiyle yakmasını biliriz ölümün önünde sigaramızı.» Bu türkü diyor ki, «Çizmişiz rotamızı dostların alkışlarıyla değil gıcırtısıyla düşmanın dişlerinin.» Bu türkü diyor ki, «Dövüşmek..» Bu türkü diyor ki, «Işıklı büyük ışıklı geniş ve sınırsız bir limana dümen suyumuzda sürüklemek denizi..» Bu türkü diyor ki, «Yıldızlar rüzgâr ve su...»
Başüstünde bir gemici korosu bir türkü söylüyor; yıldızlar gibi rüzgâr gibi,
su gibi bir türkü..
BU YAZI UZUN SENELER DÜNYA EMPERYALĐZMĐNĐN ŞARKTA KANLI BEKÇĐLĐĞĐNĐ YAPAN ÇARLIK RUSYASININ NE SURETLE ÖLDÜĞÜNE DAĐRDĐR Bin dokuz yüz on yedi ikinciteşrin yedi... Yumuşak ve derin sesiyle Lenin: "Dün erkendi, yarın geç zaman tamam bugün," dedi.. Yağlı çarklılarla yağlı işçiler: "Bugün!" dedi. Ölümü açlıktan öldüren siper: "Bugün!" dedi. Ağır çelik kara toplarıyla AVRORA: "BUGÜN!" dedi, "BUGÜN!" dedi.. ............... ....... ..........
................. Artık ne kışlık sarayda sarhoş eteklerin ipekli sesi, ne paskalya çanlarında deli duası çarın, ne Sibirya yollarında zincir iniltisi... Artık votka kadehlerinde ıslanmıyacak sarı sarkık bıyıkları pameşçiklerin. Kara toprağın üstünde bir avuç kan gibi yanmıyacak, bakır sakalları açlıktan ölen mujiklerin. Artık kararmıyacaktır karlı sokaklar kara bir rüzgar gibi geçen Çarın kazaklarından. Sarkmıyacaktır işçi kadınların kanlı saçları: kara kalpaklı kazakların mızraklarından. Yandı kanatları iki başlı kara kartalın, düştü yere, öldü.
Buzlu Baltık denizinin kıyısında bir pencere örtüldü. Açıldı bir pencere.... Bin dokuz yüz on yedi ikinciteşrin yedi... N.Hikmet
CEVAP NUMARA DÖRT Bu yazı gizli bir din halinde bir nevi Neo-faşist bir ideoloji yaptıkları halde bunu ikrardan sakınanlara aittir. Böyle bir halt karıştırmıyoruz, diyenler üzerlerine alınmayabilirler. Onlar istiyorlar ki çift ağızlı baltalarıyla yuvarlansın kafalarımız önüne yarın o kara gömlekleri beyaz kordonlu golf pantolonlu kadroların.. KARDEŞLER! Onlara sokakta rastlarsanız eğer ölümü görmüş gibi çevirin başınızı. Kirpiksiz sarı gözler gözünüze bakarken arkadan sırtınıza bir bıçak girebilir...
Onlar istiyorlar ki kara toprağın kalbi durana kadar biz pazarda kelepir bir mal gibi satalım kafamızın ışığını, gücünü kolumuzun.. Kadınlarımızı karşılarında oynatalım. Ve dumanlanmağa başlayınca gözümüzün bakışı, yavaşlayınca damarlarımızda kanın akışı karaya vurmuş balıklar gibi köprü altlarında yatalım.. KARDEŞLER! Onlara elleriniz dokunmuşsa eğer yedi tas su dökün ellerinize. Yırtarak bayramlık gömleğimi ben peşkir yaparım size... Biz ayrı dillerde aynı şarkıyı okuyanlar, Biz aynı yastıkta yatar gibi toprağa başlarını yan yana koyanlar, Biz, yüzümüzün derisi koyu açık yanmış diye, saçlarımız ayrı ayrı boyanmış diye
barsaklarımızı birbirimizin avucuna dökerek birbirimizin gırtlağını dişimizle sökerek gebereceğiz... Ve kadrolar parlatarak kara gömleklerinin beyaz kordonlarını gömecekler kadife koltuklara golf pantolonlarını... KARDEŞLER! Onların adına benziyorsa adınız eğer adınızı değiştirin. Vebanın girdiği kapıdan girin onların evine atmayın ayak.... Onlar istiyorlar ki çift ağızlı baltalarıyla yuvarlansın kafalarımız önüne yarın o kara gömlekleri beyaz kordonlu golf pantolonlu kadroların...... N.Hikmet
DÜNYANIN EN TUHAF MAHLUKU
Akrep gibisin kardeşim, korkak bir karanlık içindesin akrep gibi. Serçe gibisin kardeşim, serçenin telaşı içindesin. Midye gibisin kardeşim, midye gibi kapalı, rahat. Ve sönmüş bir yanardağ ağzı gibi korkunçsun, kardeşim. Bir değil, beş değil, yüz milyonlarlasın maalesef. Koyun gibisin kardeşim, gocuklu celep kaldırınca sopasını sürüye katılıverirsin hemen ve âdeta mağrur, koşarsın salhaneye. Dünyanın en tuhaf mahlukusun yani, hani şu derya içre olup deryayı bilmiyen balıktan da tuhaf. Ve bu dünyada, bu zulüm senin sayende. Ve açsak, yorgunsak, alkan içindeysek eğer ve hâlâ şarabımızı vermek için üzüm gibi eziliyorsak kabahat senin, — demeğe de dilim varmıyor ama — kabahatın çoğu senin, canım kardeşim!
. çıplak ayaklı bir çocuk yatıyor.. Bembeyaz karanlıkta parlıyan raylar uzaklaşılıp kavuşulmamayı hatırlatıyor. giden kardeşimin en sevdiği şarkıydı. Bir şarkı söylüyorlar içerde. Gece ve kar . En sevdiği şarkı. Đstasyonun üçüncü mevki bekleme salonunda siyah başörtülü. Ben dolaşıyorum..pencerelerde.. Bu.1947 GĐDEN Camların üstünde gece ve kar. .
muazzam hocamın resmine baksın...En sevdiği. N... Kardeşler. bakmayın gözlerime ağlamak geliyor içimden.Hikmet – 1933 GÖMLEK." diyenler varsa eğer. Gece ve kar pencerelerde. En. KASKET VE FÖTRE DAĐR Bana: "temiz gömlek giymek düşmanıdır. Ustalarımın ustası Marks'ın ... çıplak ayaklı bir çocuk yatıyor.. Bembeyaz karanlıkta parlıyan raylar uzaklaşılıp kavuşulmamayı hatırlatıyor. Bir şarkı söylüyorlar içerde!.... PANTOLON.. Đstasyonun üçüncü mevki bekleme salonunda siyah başörtülü.
.ceketi rehindeydi.. yakalığı da vardı kıravatı da. bir övün yemek yerdi dört günde.. halis Đngiliz kumaşından halis Đngiliz modasıyla ütülü mum gibi bir pantolon giyerdi -Alanglezinsanların en büyüğü Engels. şu bizim tarihi de mek parmak okusunlar: 1848'de kurşunlar demir bir tarak gibi geçerken başından. Dalgalanırdı fakat heybetli sakalı: bembeyaz tertemiz kolalı bir gömleğin üstünde.. Vladimir Đliç Ulyanof Lenin ateşten bir dev gibi çıktığı zaman barikata. Ütülü pantolana idam hükmü kim verdi? Tosunlar..
adale.. Buna rağmen ben: haftada altı gün kasketliysem eğer. haftada bir gün sevgilimle seyrana giderken biricik fötrümü tertemiz giymek içindir bu. ne de biricik fötrüm beni geçmekte olan geçmişe alet eder. 30 kilo kemik 7 litre kan. herhangi bir proleter şairiyim.Bana gelince: Ben ki. Fakat neden benim iki fötrüm yok? .. ne kafamın dışındaki kasket içindekine delalet eder. bir iki kilometre kadar.. Marksisto-Leninist şuur. et. damar.. sinir ve deriyim..
be birader... Belki biraz derbederim. Budala mıyım? Eh. Lakin hep asıl sebep: proleterim. pek değil. Kapkara cahil miyiz? Hayır! Mesela: "Sat-Sin" bey kadar cahilü cühela olmasam gerek..Ne dersin üstat? Tembel miyim? Hayır! Günde 12 saat sayfa bağlamak... . proleter!!. ayakta dikilip anası ağlamak sapına kadar çalışmaktır...
gövdemizle karanlıkları yara yara çıktık. iki milyon fötrüm. Ve ilaaaaaaa.2. ancak her proleter gibi.. Borsalino-Habik-Mosan-Mançister tezgahlarının sahibi olursam-olursak-olacak!. Laaaaaaa!!!!!!!.1931 GÜNEŞĐN SOFRASINDA SÖYLENEN TÜRKÜ Dalgaları karşılayan gemiler gibi. Önümüzde bakır taslar güneş dolu.Hikmet ... Dostların arasındayız! Güneşin sofrasındayız! . N.5.Ve benim iki fötrüm. rüzgarları en serin uçurumları en derin havaları en ışıklı sıra dağlara... Arkamızda bir düşman gözü gibi karanlığın yolu.
göz göze yan yana durun çocuklar.Dağlarda gölgeniz göklere vursun. Heeey hop Heeey hep . Başları göklere atalım serden geçelim. Taşları birbirine vurun çocuklar. doldurun doldurun doldur içelim.. Doldurun çocuklar. Heeey. nerden geçelim? Yalnayak koşarak devlerin geçtiği yerden geçelim.
N.birden geçelim. doldurun doldurun. Yalnız biraz uzamış tıraşları. Gömlekleri kirli değil çatık değilmiş kaşları. Dayanmışlar biliyorum. doldur içelim. Dostların arasındayız! Güneşin sofrasındayız!.Hikmet HABER Onlardan haber geldi. . "Yandık!" dememişler. Doldurun çocuklar. Oradan onlardan. "Dayandık!" dememişler.
bir de bir zatımuhteremin pederi.Hikmet HĐCĐV VADĐSĐNDE BĐR TECRÜBEĐ KALEMĐYE Bir varmış bir yokmuş. Benim babam.. N. Şakaklarında taze bir yara varmış ama. . çatık değilmiş kaşları. Yalnız biraz uzamış tıraşları. bir benim babam varmış. Develer tellallık edip satarken develeri... dazlak kafalı ufak tefek bir adam.Gözleri gülerek bakıyorlarmış adama.
hamam. diyelim. apartıman yapmış. bütün ömrünce çevirmiş simsiyah defterleri. Ve dünyaya yummadan evvel ışıklı çocuk gözlerini siz onun yanındaydınız. Benim de babam öldü. diye kalbinin atışını saydınız. Son beş papelin hesabını vermeden ölmesin. Tutmuyordu babamın öpülesi elleri. O.. ekmeğinden çalarak. kumun üstüne akan kandan yüzde yüz komisyon alarak han. bir zatımuhteremin pederi Yemen çölünde açlıktan ölenlerin suyundan. dolu koymuş boş çıkmış. Benim babam. "Kısa kes.O bir zatımuhteremin pederi Đkinci Sultan Hamidin meşhur hırsız seraskeri.. Ey zatımuhterem! Şaire. sözlerini!" Ölmüş sizin serasker peder. .
. beş papelin hesabını istediniz. Size bir tokat borcum vardı. Đşte o hesabı şimdi ben veriyorum. Size gelince: sizi meşhur eden şey: hırsız bir babanın kanlı altınlarını çalan . Babamın gözleri artık simsiyah defterleri göremiyordu.O eller. Taktınız tenezzülen kendi elinizle siz bir ölünün burnuna gözlüğünü. ben neyimle meşhurum -MALUM!. Benim şöhretim nerden gelir. Đkimiz karşı karşıyayız. Dikkat! Kolumu geriyorum.. Öldü benim babam.. Sizin peder ölmüş. Fakat yine siz haklısınız: o gündü hesap günü. Karşı karşıya kaldık iki meşhur adam.
Öldü benim babam. Develer tellallık edip satarken develeri. Đnanmazsanız eğer... Sizin şöhretiniz: lanetle dolu bir yükün çuval darasıdır. Ey zatımuhterem! Ölmüş sizin serasker peder. Şöhretiniz: kıvrak çengiler.hırsız bir oğlun parasıdır.. büyük kemancılar veren çingene çadırlarının yüz karasıdır. . Karşı karşıya kaldık iki meşhur adam. Bir varmış bir yokmuş. karıştırsın alim efendiler kalın yapraklı kitaplar gibi seneleri: anlarsınız ki. Edirne boyu çingeneleri. bir benim babam varmış.. bir de bir zatımuhteremin pederi. görmemiştir soyunuz gibi bir soyu.
...... .Hikmet – 1933 HĐÇBĐR AĞAÇ BÖYLE HARĐKULADE BĐR YEMĐŞ VERMEMĐŞTĐR Topraktan ateşten ve denizden doğanların en mükemmeli doğacak bizden............. ve insanlar ellerini korkmadan düşünmeden birbirlerinin ellerine bırakarak yıldızlara bakarak: -"Yaşamak ne güzel şey!" diyecekler.... ... .. bir insan gözü gibi derin bir salkım üzüm gibi serin .....N.
. Topraktan ateşten ve denizden doğanların en mükemmeli doğacak bizden.bir ferah bir rahat bir işitilmemiş şarkı söyliyecekler... N.. Ve en vadedici bir yaz gecesi bile böyle sesler böyle inanılmaz renklerle sabaha ermemiş olacaktır.Hikmet HOŞ GELDĐN Hoş geldin! . Hiçbir ağaç böyle harikulade bir yemiş vermemiş olacaktır.
. dostu düşmandan ayırmakta.. YÜRÜYELĐM... Hoş geldin. Dinleyip diyecek çok. Gözledik. Çarşamba gecesi MEMLEKETĐMDEN ĐNSAN MANZARALARI ...... Ustalaştık biraz daha taşı kırmakta. Hoş geldin. Hoş geldin! Biz bıraktığın gibiyiz. Fakat uzun söze vaktimiz yok. Hoş geldin! Ayrılık uzun sürdü.. Özledik.Kesilmiş bir kol gibi omuz başımızdaydı boşluğun.1932 Birinciteşrin 5. N. Yerin hazır.Hikmet .
efendim. yukarıda.ĐKĐNCĐ BÖLÜM I Atlantiğin dibinde upuzun yatıyorum. orda ışıl ışıl. mahrem şehveti efendim. orda yıldız yıldız yanıyor milyonlarla mum. Bakıyorum yukarıya: bir denizaltı gemisi görüyorum. balık gibi. yüzüyor elli metre derinde. çok yukarıda. çığlıksız doğum. Atlantiğin dibinde dirseğime dayanmış. orda dünyamızın ilk kımıldanan eti. gümüş kuşlu bir hamam tasının ve koynuna ilk girdiğim kadının kızıl saçları. Orda. Orda. efendim. orda tepişmeden çiftleşmeler. Orası camgöbeği aydınlık. ey demir çarıklı ruhum. . efendim. orda yeşil. zırhının ve suyun içinde balık gibi kapalı ve ketum. yeşil. başımın üzerinde. orda bir hamam tasının mahrem şehveti.
Orda rengarenk otları. köksüz ağaçları kıvıl kıvıl mahlukları deniz dünyasının. orda hayat. bakıyorum yukarlara. upuzun yatıyorum dibinde Atlantiğin dirseğime dayanmış. Artık dibe kadar inen kat kat kalın sular kati ve mutlak ve en dipte ben. Hacıbaba. . iyot. 400 metroya kadar sızıyor ışık. orda başlangıcımız. çelik ve sinsi bir denizaltı gemisi. orda başlangıcımız ve orda hain. Ben. Sonra alabildiğine derin alabildiğine derin karanlık. tuz. Hacıbaba. Yanlız ara sıra acayip balıklar geçiyor karanlığın içinde ışık saçarak. upuzun yatıyorum. Sonra onlar da yok.
efendim bir torpil. Gazgemileri gidiyor yukarda. Dönüyor keyifili keyifli pervaneleri. çok yukarda. altı. herhalde köpekbalıklarından değil. sekiz. omurgalarının altını. gemiler bir bıçak darbesinden en yumuşak yerini karnını saklamak isteyen insanlara benziyorlardı. Gemilerin omurgalarında imdat arar gibi bir hal vardı. derken. Gemilerin dümenlerine baktım: telaşlı ve korkaktılar. Omurgalarının altını görüyorum. Gazgemileri düşmana ateş açarak . karınlarını gördüm ağızları da orda. Gemiler şaşırdılar birdenbire. Denizaltı gemisi bir torpil attı. Köpekbalıkları geçti gemilerin altından. yedi. birbiri peşi sıra. Dümenleri ne tuhaf suyun içinde Đnsanın tutup tutup kıvırası geliyor.Avrupa Amerika' dan Atlantiğin yüzünde ayrıdır dibinde değil. Denizaltılar birden üç oldular.
bacası yahut nerdeyse yanıma düşer. Artık baskıya dayanamaz. dağılıp parçalanmalar. Kıpkızıl. Fakat durmadan iniyor.insanlarını ve yüklerini suya döküp saçarak batmaya başladılar. Bir alev deryasıdır şimdi yukarda akan. . kapkara. yağlı ve yapışkan bir alev deryası efendim. tutuştu yüzü denizin. Mazot. benzin. ve direği. arzın ilk teşekkülü hengamesinden bir manzara. Yukardan dibe doğru inen gazgemisine bak. Köpürüp. parçalanır. efendim. Geçti kargaşalığı. Ve denizin yüzüne yakın suyun içi allak bullak. Kayboldu ıslak karanlıkta. gömgök. gaz. Gece uykuda gezenler gibi bir hali var: lunatik. girdi deniz dünyasının cennetine.
Münihli Hans Müller üç şey severdi: 1-Altın köpüklü arpa suyu 2-Şarki Prusya patatesi gibi dolgun ve beyaz etli Anna. Ve hiçbir yere. Baş aşağı. uzanıp kısalıyor. Parçalanmış bir tabut gibi açıldı köprüüstü kaportası ve Münihli Hans Müller dışarı çıkıverdi. baş yukarı. 39 ilkbaharında denizaltıcı olmadan önce Münihli Hans Müller Hitler hücum kıtası altıncı tabur birinci bölük dördüncü mangada sağdan üçüncü neferdi. Birden bire bir denizaltı düştü yanıbaşıma. Hacıbaba. Bir tortu gibi dibe çöküyorlar tortu gibi çöküyorlar. Münihli Hans Müller için vazife üçtü: . bir şeyler aranıyor kolları bacakları. 3-Kırmızı lahana.Yukarda insanla dolu denizin içi. hiçbir şeye tutunamadan onlarda iniyorlar dibe doğru.
Ve Vagneryen bir operada do sesi gibi heybetli Şarki Prusya patatesi gibi dolgun ve beyaz etli Anna'nın tereyağı ve yumurta krizinden şikayet etmesine şaşıyordu. 3-Günde asgari üç çıfıt çevirip sövmek silsilelerine. dilinde üç korku vardı: 1-Der Führer. 3. Münihli Hans Müller'in kafasında. vazifesi ve korkusuyla 39 ilkbaharına kadar bahtiyar yaşıyordu. yüreğinde.Der Führer. 2-Yemin etmek tabancanın üzerine.1-Çakan bir şimşek gibi mafevke selam vermek. 2-Der Führer. Diyordu ki ona: . Münihli Hans Müller sevgisi.
Tepemizde çatılmış kılıçların altından geçeceğiz. tereyağı. pırıl pırıl çizmeler giyeceğim ben. Ve mutlak hepsi erkek 12 çocuğumuz olacak. ve ince dudaklarının kıyılarında keder. kırmızı sivri burnunda esef. Seyrek sarı saçları ıslak. yepyeni bir manevra kayışı takacağım. balmumundan çiçekler takacaksın başına. yumurta yiyeceğiz diye top. efendim. Bir düşün Anna. çünkü henüz. .-Bir düşün Anna. Anna'yla zifaf vaki olmadan önce bizzat harbe girdi Hans Müller. tüfek yapmazsak eğer yarın 12 oğlumuz nasıl muharebe eder? Münihlinin 12 oğlu muharebe edemediler çünkü doğamadılar. Ve şimdi 41 sonbaharı sonlarında dibinde Atlantiğin benim karşımda durmaktadır. Sen beyaz ve uzun entari giyeceksin.
Gözü bir parça yaşlı. bunları düşünürken yanımızda peyda oluverdi . Ben biliyoum ki. efendim. Ve işin tuhafı artık ne kimseyi öldürebilir ne de kendisi ölebilir bir daha. silmiyor. çoğalıp eksilmiyor. o bir daha görmeyecek Anna'yı. sular sallayacak onu ve balıklar yiyecek sivri burnunu. yükselecek yukarıya. Hacıbaba.Yanı başımda durduğu halde yüzüme çok uzaklardan bakıyor. ve artık bir daha arpa suyu içip yiyemeyecek kırmızı lahanayı. Ben Hans Müller'e bakıp. Şimdi şişecek birazdan. ama o bütün bunları bilmiyor. Cebinde parası var. Ben bütün bunları biliyorum. Đnsanın yüzüne nasıl bakarsa ölüler.
tavan süpürgesi gibi. tombul mu tombul. Hacıbaba. efendim. Kaşları ve kirpikleri yanmıştı. Bir oğlu vardı Tomson'un: altı yaşında bir oğlan. Adalet: ihtilalsiz. zayıf. Bir karısı vardı Tomson'un: tavan süpürgesi gibi bir kadın. "-Vefat ettiniz" dedim. harpten sonra artık işsiz ve aç kalacak değiliz. Planı hazırlıyor Lordlarımızdan biri. dedi Çörçil.Liverpul Limanından Harri Tomson. harp içinde bile Çörçil'e sövmek hürriyeti ve canım istemese de aç kalmak hürriyeti uğruna. temiz ve tavan süpürgesi gibi münasebetsiz. "-Evet " dedi. titiz. Fakat değişecek hürriyette bu son bahis. uzun. sarı papa mı sarı papa. pembe beyaz. . Açmadı gözlerini. Şişman ve matruştu. Ben Đngiliz Đmparatorluğu'nu dağıtmaya gelmedim. Tuttum Tomson'un elinden. Gözleri sımsıkı kapalıydı. "Đngiliz imparatorluğu ve hürriyeti için: Canım isterse. Gazgemilerinden birinde serdümendi.
fakat dokunmadılar ötekisine. Hayvan deyip geçme. son.Ben de ihtilal çıkarmaya gelmedim: buna Kenterburi başpiskoposu bizim tredünyonun reisi ve karım razı değil.. Nazım HĐKMET (1902 . Ay bek yur pardın. Đşte bu kadar. hele hümoru seven ölü Đngilizler. nokta. Hans'ın etiyle zehirlenmekten korktular anlaşılan.. Đngilizler fazla konuşmayı sevmezler. Hacıbaba. Ve ağzını açmadı bir daha." Sustu Tomson. yan yana yükseldiler yukarı doğru. Şiştiler yan yana.1963) . Tomson' la Müller'i yanyana yatırdım. Balıklar Tomson'u afiyetle yediler. sen de hayvansın ama akıllı bir hayvan.
ASYA-AFRĐKA YAZARLARINA Kardeşlerim bakmayın sarı saçlı olduğuma ben Asyalıyım bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım ağaçlar kendi dibine gölge vermez benim orda sizin ordakiler gibi tıpkı benim orda arslanın ağzındadır ekmek ejderler yatar başında çeşmelerin ve ölünür benim orda ellisine basılmadan sizin ordaki gibi tıpkı bakmayın sarı saçlı olduğuma ben Asyalıyım bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım okuyup yazma bilmez yüzde sekseni benimkilerin şiirler gezer ağızdan ağıza türküleşerek şiirler bayraklaşabilir benim orda .
Moskova Ben . senden önce ölmek isterim.sizin ordaki gibi kardeşlerim sıska öküzün yanına koşulup şiirlerimiz toprağı sürebilmeli pirinç tarlalarında bataklığa girebilmeli dizlerine kadar bütün soruları sorabilmeli bütün ışıkları derebilmeli yol başlarında durabilmeli kilometre taşları gibi şiirlerimiz yaklaşan düşmanı herkesten önce görebilmeli cengelde tamtamlara vurabilmeli ve yeryüzünde tek esir yurt tek esir insan gökyüzünde atomlu tek bulut kalmayıncaya kadar malı mülkü aklı fikri canı neyi varsa verebilmeli büyük hürriyete şiirlerimiz 22 Ocak 1962. .
şeffaf.. beni yaktırırsın. Fedakârlığımı anlıyorsun : vazgeçtim toprak olmaktan...Gidenin arkasından gelen gideni bulacak mı zannediyorsun? Ben zannetmiyorum bunu. ta ki bir savruk gelin yahut vefasız bir torun bizi ordan atana kadar. Sonra. beyaz camdan olsun ki içinde beni görebilesin. sen de ölünce kavanozuma gelirsin. Kavanoz camdan olsun. Ama biz o zamana kadar . odanda ocağın üstüne korsun içinde bir kavanozun. Đyisi mi. vazgeçtim çiçek olmaktan senin yanında kalabilmek için. Ve toz oluyorum yaşıyorum yanında senin. Ve orda beraber yaşarız külümün içinde külün..
Toprağa beraber dalacağız. Ben ölünceye kadar da . Ben daha bir çocuk doğuracağım. Ben daha ölümü düşünmüyorum. Ama ölüm de korkutmuyor beni. pek çok. atıldığımız çöplükte bile zerrelerimiz yan yana düşecek. Yaşayacağım.o kadar karışacağız ki birbirimize. Kaynıyor kanım. Hayat taşıyor içimden. ama çok. Yalnız pek sevimsiz buluyorum bizim cenaze şeklini. ama sen de beraber. Ve bir gün yabani bir çiçek bu toprak parçasından nemlenip filizlenirse sapında muhakkak iki çiçek açacak : biri sen biri de ben.
bu düzelir herhalde. Hapisten çıkmak ihtimalin var mı bu günlerde? Đçimden bir şey : belki diyor 18 Şubat 1945 Piraye Nâzım Hikmet BENERCĐ KENDĐNĐ NĐÇĐN ÖLDÜRDÜ? BĐRĐNCĐ KISIM BĐRĐNCĐ BAP .
düşünüyor büyük hakîm Heraklit'i genç adam.. HAKÎM HERAKLĐT'E. böyle bir akşam.BĐR GENÇ ADAMA. ... I Şehir uzakta. Genç adam ayakta. YILDIZLARA VE AŞKA DAĐRDĐR.... Bakıyor akar suya düşünüyor Heraklit'i. Genç adam piposunu çıkarıyor cebinden aranıyor kibriti. Kim bilir belki böyle bir akşam. Akıyor şehirden geçen nehir genç adamın ayakları dibinden...
Genç adam . ne akıştır ki bu.. Genç adam ayakta. ne akıştır bu!.» Heraklit. Heraklit. akar suya kabil mi vurmak kilit? Şehir uzakta. dalgalarında dağlıdır alnı en mukaddes putun kızgın demir damgasıyla sukutun. Heraklit. Akıyor şehirden geçen nehir genç adamın ayakları dibinden..Heraklit alnını yeşil gözlü zeytinliklerde akan suya eğdi ve dedi: «— Her şey değişip akmada. Gebedir her sukut bir yükselişe. Heraklit!. Ne mümkün karşı koymak bu köpürmüş gelişe. bu hâl beni hayran bırakmada.
Belki bir daha yıldızların ışığında kollarını ufuklar gibi açıp geremezsin. . Delikanlım!. onları belki bir daha göremezsin. Pencerelerin dışında yıldızlı geceler.kibritini çıkarıyor cebinden yakıyor piposunu.. II Dikine mustatil bir apartımanın en üst katında dört köşe bir oda. Perdesiz pencereler. Genç adam alnını dayamış cama. Đyi bak yıldızlara. romanın muharriri diyorum ki genç adama: — Delikanlım!. Ben.
«— BEKLETTĐM MĐ?» «— ÇOK. Delikanlım!..Senin kafanın içi yıldızlı karanlıklar kadar güzel. ya bir köşe başında kan sızarak kaşından gebereceksin. Sen ki. Delikanlım!. Đyi bak yıldızlara onları göremezsin belki bir daha. . ya da bir darağacında can vereceksin... Belki beni anladın. korkunç. Yıldızlar ve senin kafan kâinatın en mükemmel şeyidir.. Đşte kapı açıldı geldi beklenen kadın. kudretli ve iyidir. belki anlamadın.. Kesiyorum sözümü.
..... sağda. . Mademki kafanda ışıklı bir gece var.. Sarktı ayakları gecenin içine.... Sevmek mükemmel iş delikanlım. seeeeev sevebildiğin kadar.....Ama zarar yok.. Işıklı bir deniz dibi gibi başlarında. Oturdular pencerenin içine.. Bir yumrukta kırdı camı.. . Genç adam yakaladı kadını belinden... solda gece yanıyor. Sev bakalım. benden izin sana.. Ayakları karanlık boşluklara sallanıyor.. DUDAKLARI ..... Sallanıyor ayakları sallanıyor ayakları..» Kadın yakaladı genç adamı elinden.
. . SEVGĐLĐNĐN ŞAHISLARINA.. MÜSEBBĐBĐ MEÇHUL BĐR ĐHANETE DAĐRDĐR.. I Mevzubahs gencin ismi: BENERCĐ... GENÇ ADAMIN ESRARENGĐZ MEŞGALESĐNE. Kendisi aslen Hintli olup maskatı re'si DELHĐ'dir.. VE NĐHAYET.ĐKĐNCĐ BAP GENÇ ADAMIN. TĐBET MABETLERĐ VE AMERĐKAN FĐLĐMLERĐNE... AYIN ON DÖRDÜNE..
. Kendileri bir Đngiliz mis'idir. Đmdi. Şeklü şemailine gelince: Ne PATAŞON gibi tombul bir cüce.... Birinci babımızda. basbaya insandır O.. iki gözlü. tek burunlu.. ne de VĐLLĐ FRĐÇ gibi bir babik oğlandır O. ben. düşmanlarının indinde azgın bir delidir ve Britanya polisinde künyesi şüphelidir. ne MASĐST gibi bir dev. cevaben: «— Mermer merdivenler. siz.Dostlarının nazarında tam adam. . diye sorarsam size. nasıl tanıdı Benerci'yi?. Benerci'nin odasına gelen kadın mühim bir rol oynıyacak kitabımızda. be nefis Mis nerde. Hem Đngiliz mis'lerinin nefisidir. eminim ki.
. Kadının canına kıyacaklar gibi. Buda'ya kurban geliyor. Uzun külâhlı Moğol rahipleri kaldırdılar havaya beyaz kadını. Açıldı kanlı bir ağız şeklinde karnı Buda'nın. mavi gözlü bir kadın beyaz. kar gibi. Mabedin içi. Kapıda kıvırcık saçlı taştan iki aslan..Kapı.. Tibet. Sarı saçlı. fışkırdı mukaddes alevler dışarıya. çıplak karnı iki kat. bağdaş kurup oturmuş mâbut BUDA. .. Omuzlarından çıkan on altı kolu havada. Tibette mabet. Savuuuul!!!. Đnledi öküz derisinden mukaddes davul: — Savul! Savul!!..
.Doyuracaktır Buda ateş dolu karnını. Ve bu suretle Đngiliz MĐS . Mavi gözlü dilber kurban gidiyor. — Dran! Drrrran!... kurban. Drrrrrrrran!!!.. Atıldı üç el tabanca. Esmer bir delikanlı yaklaştı mavi gözlü dilbere! — Kaçalım! bir an kaybedecek zaman değil......... OTOMOBĐL. Onu kurtaran genç: BENERCĐ.. birinci bapta odaya gelen kadındı..... Yuvarlandı Moğol rahipleri birbiri ardınca.. Đşte bu kurtarılan kadın... Saatta 110 kilometre. Son sür'at.. ..
.tanıdı Hintli genci. Ne çıkar. Romanımı daha başlamadan berbat edeceksiniz. EEEEEEE? Sonra? .. Üçüncüde düğüm bağlandı nihayet siyah podüsüet bir çantada. inanın bir sefer olsun NÂZIM'a Amerikan filimlerinden fazla. Gelin. Hintli genç mahsus düşen çantayı gördü: kaldırarak verdi kıza... Đngiliz kızı mahsus çantasını yere düşürdü.. Đlk tesadüf tramvayda oldu. Đkincisi lokantada.» DĐYEREK haltedeceksiniz... etmeyin çocuklar.
be imanım. Meryem Ana'nın gümüş takımlarını. II Ayın on dördü. dedi ki: — Bu gece ay dibi kalay bir tencere gibi... bakın. aşırsak. dedi ki: — Bu gece ay gökte açık kalan bir pencere gibi. Atlasak içeriye. Ayın on dördünü Paris'te aç gezen gördü... birinci babımıza.derseniz. . Ayın on dördü. Ayın on dördünü Fatihli hırsız gördü.
dedi ki: . Kızardı ayın on dördü. Ayın on dördünü şair Salih Zeki gördü: benzetti kendi eserine beğendi. Kızaran ayın on dördünü bir parya gördü... dedi ki: — Benziyor ay haşmetpenahımın dizbağı nişanına. dedi ki: — Benziyor ay yıldızların yaldızlarını çalmak için göğe çıkan bir hırsızın fenerine.. Ayın on dördü.. Ayın on dördünü Londralı bir lord gördü.Ayın on dördü.. Ayın on dördü. Ayın on dördünü Đrlandalı bir polis gördü..
bir masa ortada.— Benziyor ay Ganj'ın üstüne damlayıp yayılan kardeş kanına. Benerci söz söylüyor: — Bize karşı . Bu sefer bizzat çekik gözleriyle ayın on dördü KALKÜTA şehrine civar. Üç amele. bir çay tarlası gördü.. bir muallim ve Benerci. Evin alt katındaki oda.. Kapalı pencereler.. Tarlanın dışında duvar. Đçinde bir ev. iki köylü.. yani ceman yekûn: yedi Kalküta delikanlısı. Ayın on dördü.. yedi inkılâp genci.. Gece saat: 2. asma bir lamba..
.. Bir tıkırtı var. — Arkadaşlar Đntelicent servis... Karanlık. — Rüzgâr. — Benerci. .Đntelicent servis kendine mahsus.. Dışarı bakacağım.. Aralandı pencere... Devam ediyorum arkadaşlar: Đntelicent servis kendine mahsus. Döndü başlar kapıya...... Söndürün. — Sus. — Sıııııs.. — Sana öyle gelmiş. sus...
.. Yedi kişiden mürekkep olan komite azalarından altısı yakında adliyeye verileceklerdir. VE DAHA BĐRÇOK YÜREKLER PARALAYICI HADĐSELERE DAĐRDĐR.... Şehir civarındaki çay tarlalarında metrûk bir evde toplanan gizli Vilâyet Komiteleri. — Evet... Dışarda polis. I Taymis gazetesinin Kalküta'dan aldığı bir telgraftan: KALKÜTA .Kızılların tevkifatı devam ediyor. Lambaları sönmüş iki otomobil.. KALKÜTADA UMUMÎ GREV.Ay ışığı parlıyan enli bir kılıç gibi keserek karanlığı düştü yere. içtima halindeyken derdest edilmiştir. ÜÇÜNCÜ BAP TAYMĐS GAZETESĐ'NĐN BĐR TELGRAFI. — Ne var? — Sııııısss!... TAŞLANAN ÇOCUĞUM... ilk . — Satıldık.. Yalnız.. VAZĐYETĐN TELHĐSĐ VE BENERCĐYLE ĐSTANBULDA MATBAADA BĐR MÜLÂKAT. ve bir sürü motosiklet. SOMADEVA...
Benerci âşığıdır Britanyalı bir kızın. boydan boya ömrünü vermiştir ihtilâle. gene komite azasından.. Hazım zamanlarını.. boş gecelerini değil. Benerci isimli bir genç tahliye olunmuştur. Đki. delikanlımızın kalbine bir taş düşmüş. Benerci inkılâpçı bir gençtir... Kırmızı saçlı bir baş düşmüş ve kalbi dalga dalga halkalanıyor.. Yani.. Birinci bapta öğrendik ki. BĐR. ĐKĐ. II Vaziyeti telhis edelim hele.istintak neticesinde. A: .
kemiği.......... yani romanın muharrirince olduğu kadar... Benerci için de bu tahliye keyfiyeti siniri.. Benerci tahliye edilmiştir.... ...... Benerci. ruhu............ .. C: Bence.Benerci riyaset ederken gizli bir içtimaa altı yoldaşıyla yakalanıyor.. eti kemiren bir esrardır. ... yoldaşlarının mevkuf bulunmasına rağmen......... sana dört teklifim var: ... .. Đki... serapa esrar............. iki gözüm....... B: Fakat meçhul bir sebebe binaen... Đki...
Karşımda dikilip durma. Rabian: anlat. Saniyen: sinirini yen.... — Anlatıyorum... Salisen: ayağını iki defa yere vur: Kapı açılsın Lebbeeeeeeeeyk! deyip bize iki çay getirsin kahveci üstat. Şu müthiş müşkili birlikte halledelim seninle. otur.... Babıâli caddesinde matbaaya gel.Evvela. Dinle: . Geldin mi? Âlâ. Kalküta'dan Đstanbul'a çık yola.
Kamyonlara yüklediler. Niçin bıraktılar beni? Beni niçin bırak-tılar? . birimiz de başından yaralandı. Brovniklerimizin şarjörlerini iki defa tazeledik. yedimiz birden. yani nesren şöyle anlatmaya başladı: Sarılmıştık. polisin üstüne ateş açtık. bir herifin karşısına dizildik. macerayı bana. Britanya polisi içeri girdi. Vakit kazanmak için. Đsmimi sordu. Kurşunlarımız tükendi. Đntelicent'ten olduğu belliydi. Müdüriyette. Nihayet. Beni bıraktı.Ve Benerci. Geçti arkadaşların önünden.. Yüzüme baktı. işi kafiyeye döktü: Herifin mavi gözleri çipil çipil suratı çilliydi. Gırtlak gırtlağa kapıştık.. Yok edilmesi lâzım gelen bazı kâatlar vardı. Birimiz kolundan. Benim önümde durdu. Benerci yine coştu. Burada. kıskıvrak bağladılar bizi. kafiyesiz filân.
haydi bir tevkifat daha. — Öyleyse.. Yani. tamamen temizim. Baktım ki. Đşte tahliye keyfiyetinin sebebi. — Ne? — Düşecekler peşine. Arkadaşlar benimle görüşmek istemiyor.. Arif olanlar için. Sonra cooop. Fakat verdiğim randevulara gelmediler.. — Sebep bu değil. anlıyacağın. pencereden: muktesit. Arkamda takip yok. Ne halt edersen et. sen hemen yine Kalküta'ya git oğlum. muhtelif arkadaşlarla temas etmek istedim.. Hem bu sefer artık suratına bakıp ismini sorup bırakılmamak şartıyla. — Tuhaf şey. buna bir tek sebep var. seni bıraktıktan sonra peşine düşecekler. Ben. Benerci gitti. Đki üç defa. Tabii. Dışarıda temas ettiğin arkadaşlar ne diyor? — Galiba onlar da senin gibi düşünüyorlar. Eşine?? Ateşine?? Mateşine?? Tükürmüşüm kafiyenin içine. Düşündüm Benerci'yi ve mel'un bir ihtimalle birden yüreğim cızz etti.. şu vaziyeti bir düzelt bakalım. .— Benerci. sen yine içerde. muharrir ve muhbir Nedim Vedat Bey geçiyor.
Amele baş parmağını tele dokundurdu.bu fasıl burada bitti. dinamo. motor. Trrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrik! D U R D U !!!... elektrik.. Yüksek tuğla bacalarda dumanlar donakaldı. III Stop: Fren! Zıııınk! Durdu!.. — Telgraf. — Đşlemiyor. sabotaj var!.. — Koş telefona. Akümülatör. Koptu kayışlar.. — Patron. buhar. benzin. ..
. Karşımda durma.— Teller kesilmiş. omnibüs tozu dumana kattılar. — Koş!. makina bomboş.. koşun şehre. Patladı lastikleri. dumanı toza... yetiştirin. Drran . tayyare. Fıııııss. geç!. Geç kaldılar. avanak!. asker.. kırk ikilik. polismen. tank. Birden bisiklet... otomobil... üstüne atlıyarak. ne bulursanız... Paaaaah!.... motosiklet. Fakat yine birden ekşi boza. Ne ileri ne geri. Hangarda ne varsa. Sarjant.....
Edildi ilân Umumî grev!!!. sırtüstü yatıyor yatakta.drrrn drrran. tek yürekli. O. Tavan. Geçiyor haykırışmalarla kapısının önünden tek başlı.. Benerci evdedir. Kalküta grevdedir...... yapayalnız evdedir..... Yapayalnız. Günlerdir ki. Benerci görmeden görüyor yattığı yerden ... milyon ayaklı Kalküta.. onu gördükçe arkadaşları çevriliyor başları. Onlar... kapı ve duvar. Benerci yatakta Kalküta ayakta. Onu kavgaya çağırmadılar. hep beraber grevdedir.. Tiki taka frev..
Geçit yok. çiğneneceksin: sağa sola sap.. Kal — dırım — lar kal — dırım — ları. Kal — dırım kal — dırım. Rap rappp .. Kalabalık... Cad — de... Adım — lar adım — ları..... Behey tram — vay!..yürüyen Kalküta'yı: «Adım Adım.. Ka — la — ba — lık itiyor iki yana apar — tıman — ları.. Cad — deler...
Şimdi sokaktan tek bir insan sesi yükseliyordu.» Haykıraraktan Benerci fırladı yataktan... Vey.. Va.... Benerci koştu pencereye: Aşada sokak kalabalık... .. — Yol açın kamyonlara amele çocukları babalarını geçiyor.rappp!!!!! Ve. Yukarda masmavi bir hava Aşada bir kamyonun üstünden kalabalığa Söz söylüyor en yakın arkadaşı SOMADEVA:* «— Arkadaşlar! Aylardır ki anamız avradımız uzun aç dişleriyle dişlediler kendi memelerini.
. . Vaar? Hayır!. lar .H.. . . Önümüzde onlar kalın enselerini kırıp boynuzlarını saplayınca toprağa. elbette ki. .. . .. .. . ! ! . cağız . . . Benerci'yi sevinçli bir hayrete düşürecektir. . .. . . .. . O zaman gülleri koklıyacağız. mizi!. . . . . .. . . .Arkadaşlar. . . . Benerci'nin en yakın arkadaşı olup. .. kıvranarak gebermek. . Ar .. . . . . Patiska bir gömlek gibi yırtarak etimizi kanlı kemiklerimizle . . Binaenaleyh. . . uzun bir müddetten beri Kalküta'da bulunmuyordu. . (*) SOMADEVA. . . .. . . . Biz. . . Tek . .. N. .. . ağa. böyle bir zamanda onun sesini duyup kendisini görmek. Çıplak aç karnını kurşunlara vermek.
Benerci'nin sarı yüzünü gördüler. uzanmak. S O M A D E V A.. bunu yapmasaydı. başlarını enselerinin üstüne yatırarak. en büyük. Taşı verdiler. onu taşladı... S O M A D E V A. Camları parçalanmış. onun kahrolası başını omuzlarının üstünde bırakmazlardı. S O M A D E V A. üç defa bağırdı: — S O M A D E V A. Benerci müstevlilerin casusu olmuştur.. çenesinden göğsüne aktı. yatağına yatırdım. S O M A D E V A sustu.. dedi. S O M A D E V A. Benerci dimdik durdu. Bu hareketi. diye haykırdı. En yakınlarının kellesini satmasaydı..» Benerci artık kendini tutamadı. Đki kaşının arasından sızan kan.. yalnız yukardan Benerci ve kendi içinin içinden S O M A D E V A gördü. en sevgili. SOMADEVA'nın taşı. Ve orada. kahreden ve yaratan KALKÜTA. ben Nâzım Hikmet'in dizlerine düşünceye kadar. pervazları kanlı pencereye çıktım. kucaklamak istiyen kolların hasretini göremedi. dikine mustatil apartımanın yedinci katındaki perdesiz pencereye baktılar.. Yukardan. yedinci kattaki perdesiz pencereden bakan sapsarı insanın yüzüne. Başka hiçbir göz. Đnsanlar.. yine Benerci. dedi.... Birdenbire esen rüzgârla bulutları dağılan bir yaz sağanağı gibi sokaktaki kalabalığın uğultusu kesildi. S O M A D E V A. BENERCĐ'nin alnına geldi.O zaman tabiat güzel bir ağız gibi karşımızda gülümsiyecek. camın arkasında. Bu haykırış o kadar kuvvetli idi ki. kamyonun etrafına toplananlara: — Bana bir taş veriniz. Pencereden üç defa: S O M A D E V A. Aşada S O M A D E V A. Baygın çocuğumu. Ve en eski günlerin en yakın arkadaşı: — Bu adam nefsini kurtarmak için yoldaşlarını satmıştır. taşı attı. Ve sağ kolunun bütün kuvvetiyle. Ve Benerci'nin başı benim. Benerci'yi tanıdı. Arasıra arkasına dönüp bakarak uzaklaşan kalabalığın peşinden şu suretle feryada başladım: . en iyi. Kolları ona doğru uzanır gibi oldu..
gecelerdir yatmadı... etimden. Benerci günlerdir yemek yemiyor. Benerci benim oğlum.. sizi ben satabilir miyim? Benerci benim oğlum.. .. Dostlar! Đçinizden bir çıban gibi şüphenizi yolunuz..Benerci benim oğlum. Benerci sizi satmadı. Onu ben kellemden.. ben onu uykusuz gecelerin ellerine doğurmuşum. ben yatabilir miyim? Benerci sizi satmadı.. iskeletimden sizin için doğurdum. Ben onun yüzünü görebilmek için kaç kerre gecemi gündüzümü on birlik tütüne satarak dumandan bir adam gibi dikilip durmuşum. O yatmıyor.
başında dolaşan bu mel'un düğüm çözülene kadar. Onların taşlamağa hakkı var.. Fakat.. Vakit akşam üzeri.. BĐRĐNCĐ POLĐS — Nereye gitmiştin? ĐKĐNCĐ POLĐS — Domuz boğazlamaya. Benerci oğlum. hâlâ baygın yatan çocuğuma döndüm. benim sesimi bile işitmeden ilerledi.. . bizim ah! demeğe hakkımız yok... Üç polis karakolun duvarları dibinde buluşur. kalabalık. kayboldu. büyüğüm. dedim ki: Dostlar dinlemedi beni Benerci.Benerci sizin oğlunuz. O zaman. IV KALKÜTA'DA BĐR POLĐS KARAKOLUNUN YÜKSEK DUVARLARININ DĐBĐ Gök gürler.. benim oğlum. küçücüğüm..
Akar suya fırlattım bu zırlayan şeytan piçini. dedim..ÜÇÜNCÜ POLĐS — Sen nerdeydin? BĐRĐNCĐ POLĐS — Köprünün üstünde bir Hintli karı gördüm demin. Anası yüzüme bakıp kara bir uçurum gibi çekti içini. Ne sustu.. ne selam verdi kara kurbağa yavrusu. Dokundu rikkatime bu iç çekiş.. kuyruksuz bir fare gibi gebersin dedim.. Karıya: — Sustur şu piçi.. Akıyordu su. Çocuk beni görünce başladı ağlamaya ağlamaya ağlamaya. Madraslı bir ihtiyar: «Azabı azapla tedavi edin.» .. Selam vermezse. Britanya polisine selam versin. Kucağında kertenkele suratlı bir çocuk vardı.
Malumdur bana azabı ısdırap. ĐKĐNCĐ POLĐS — Sana bu işte yardım için kocakarıyı eski bir halı gibi ayaklarına sereceğim. sirke damlatarak gözleri oymak.... Meselâ: Uykulara kâbus gibi çökebilirim. Sarı sırtından kızıl kan sızdırıp çekeceğim içinden ağrıyı.demiş. ezberimdedir tekmil kitabı ıstırap.. ÜÇÜNCÜ POLĐS — Ben de sana: Bengale ormanlarında avlanmış bir filin koparılmış erkekliğinden bir kamçı vereceğim. . Getirdim karakola kocakarıyı... BĐRĐNCĐ POLĐS — Başka bir şey istemez... BĐRĐNCĐ POLĐS — Lütufkârsın. koltuk altına kaynar sudan yeni çıkmış hindi yumurtası koymak. Ellerin derisini eldiven gibi soymak. tırnak sökebilirim. kulakların içine kurşun dökebilirim.
Kalküta grevi mağlûp olmuştur.... 3. Yağmur. Akşam suları. Ve Benerci'nin.. Gece iyiden iyiye indi. VE 2. velhasıl daha bin bir usûlle gayeye vusûl mümkündür bence. Yağmur.. Karakolun duvarından insan çığlıkları gelmektedir. POLĐS — Haydi içeri gidelim. Yağmur yağmaya başlar... bende ne var? 3. Somadeva'nın omuzbaşları dilim dilim yarılarak kanıyor. Alaca karanlık.. duvarı dibine çömeldiği karakolda... Ve yağmurun içinden uzun bir şehrin uğultusu işitilmektedir.... Bakınız. .. belini karakolun duvarına dayayarak çömelir. Somadeva yakalanmıştır. uzayan tırnağı seyredelim. Benerci.. POLĐS — Göster bize göster bize!! BĐRĐNCĐ POLĐS — Grevde yakalanan Hintlilerden birinin taze kesilmiş başparmağı. Kesildikten sonra yarım santim uzadı tırnağı. Bir müddet sahne boş kalır.. Yağmurun içinden uğultusu işitilen şehir: Kalküta'dır.. Polisler karakoldan içeri girerler. Karakolun duvarından gelen insan çığlıkları: Kalküta grevcilerine aittir.domuz topu ıtlak olunan usûl... Karanlık.. Benerci gelir. VE 2.
. omuzları..Benerci'nin saçları. yapıştı.. dizkapakları sırılsıklam oldu. Kara gömlekli bir Đtalyan faşistinin bile. Bu sefer dostların taşını değil. Arkadaşlarının attığı taşlarla alnında açılan yarayı kapayan sargı ıslandı. oğlumun çektiği azabı duymasını istemem.. aynen neşrediyorum: "Sana verdikleri zaman bu mektubu belki ben çoktan nokta son demişimdir.. . Benerci yine dışarda. mendebur bir kurşunu kafamdan yemişimdir.. Arkadaşlar içerdedir. BĐRĐNCĐ KISMIN SONUNCU BABI I BENERCĐ'DEN ALDIĞIM MEKTUPTUR Benerci'den şöyle bir mektup aldım.
ne haltedeyim? Nasıl altedeyim? Şöyle bir poz alıp durmak kendi kendini vurmak. ne de Verter. Bak.. .. bilmiyorum.. kapı komşum uyandı.. muslukta akıyor su.. Ben. yüzünü yıkıyor. kıyak iş doğrusu!.. Nâzım.Nâzım. ölümün önünde rol kesip Hamlet gibi budala.!!! Neyse. biliyorum. Verter gibi komik olmamak lâzım..... Ne Hamlet.. geç. Đndi ıslık çalarak merdivenlerden sokağa çıkıyor.
. Eklendi hatıralar hatıralara. . konuştum: — Bana bir bardak dumanlı. Sonra. aşka dair. Ev karanlık ve bomboştu. «Nereye gidiyorsun?» dedi. Sokak karanlıktı. Yatak odası.Đşi anlatayım. tıraş yeter. nefis Mis dediğin birdenbire karşıma çıktı. dedim. «içeri gir. Senin.. lamba yandı.» Onun evine girdik. Dedi ki: «Aylardır peşindeyim» dedi ki: «telâş içindeyim. nerdesin?» Daha birçok şeyler dedi korkuya. sıcak çay. «eve geldik» dedi. kırmızı.
Đçeri girdi o.Çıktı dışarı. Yüzüme.. Okudum: Đntelicent servis raporları. Benim ismim yok. Açtım: Kâatlar. Baktım karşıda çanta. Bakıştık. Başını vurdum duvara vurdum. ve yeni bir tevkifat listesi var. bardağı bıraktı. çantaya baktı. Anladım. . Tuttum omuzlarından. Duvarda kan. elime.. Hani taaa onun yolda düşürdüğü ben Benerci serseminin gördüğü siyah podüsüet çanta.
Tramvay yolları tramvay yolları. solları bomboş. sağları. Sonra...Vurdum duvara... Durdum.. Sonra baktım duvarlara. . Sokak. Dışarda şafak atmış.. Dargın bir kaş gibi kımıldandı tokmağın sapı. Odam. Oturdum.. Açıldı kapı. Nefes nefese koşarak sonra teker teker merdivenler.. Odanın ortasında dolaştım biraz. Kalktım. uçsuz bucaksız tramvay yolları.
S. Kalbim hudut haricindedir... S!!. O.. Ağzımda cıgara vardı. S!!. O. S!!. Şarjörü sürdüm.. S. Baktım duvarlara... II KALKÜTA'YA GĐDĐP BENERCĐ'YĐ .duvarlar bembeyaz.. Acı geldi tütün tükürdüm. O. Kurşun namlunun içindedir.. Şimdi benden sana son göz son söz son ses: S. Sonra sağ elim art cebimden brovniği çıkardı.
dedim....... O ne? Benerci yazı yazıyor ıslık çalarak. soluyarak soyup yedim..NE HALDE BULDUM? Ya yattı karanlık sulara yahut da yatıyor. . ışıklı bir umman gemisi batıyor. yetiştim Kalküta'ya. Đmdat işareti var. Dipdiri! Teresin keyfi yerinde. anlat! dedim. Masada bir portakal duruyor. Gözlerinin içine güneş vuruyor. Ne mükemmel bir ışık var beni gören gözlerinde. Gökten bir kartal gibi alçalarak girdim yedinci kattaki odaya... Gözleri kanlı bir kurt gibi mesafeleri yedim. — Haydi be herif..
. en yakın dostum taşladılar beni. sonrası senin . Kulaklarımda kazma sesleri.III ÖLÜSÜNÜ BULACAĞIMI ZANNETTĐĞĐM HALDE KARŞIMA YAZI YAZAR VE ISLIK ÇALAR BĐR VAZĐYETTE ÇIKAN BENERCĐ'NĐN "ANLAT BE HERĐF... Đçimde ıslak bir toprak kazılmaya başladı.. Ve mavi gözlü kadın yoldaşlarımı satıp başımı bana bağışladı. — Sonra? — Çok şükür ki.. taşladı... Girdim yarı belime kadar dumanlı sıcak karanlıklara." FERYADIM ÜZERĐNE BANA ANLATTIKLARI: — En yakınlarım. Karardı içim Karardı içim..
.. Bu söz.. çıplak bir alından bakan iki göz..» diyor. Çıkardım namludan kurşunu.. alelade!.. Birinci Kısmın Sonu ĐKĐNCĐ KISIM .. onu dehşetli güzel günlere saklıyacağım.. Hani üstadın bir sözü var: «BOŞ GECELERĐNĐ DEĞĐL.. VĐRGÜL Ve Ben işte sağım!..kötü edebiyat yapmana yaramıyacak kadar sade. VĐRGÜL Kocaman. BOYDAN BOYA ÖMRÜNÜ VER ĐNKILÂBA.. Anladım ki şunu.
S.. YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐNĐN BAŞLANGICI V.. ROY DRANAT'IN HAYAT FELSEFESĐ. Noktanoktanoktanokta nooook-ta Basmıştır yine bağrına Benerci'yi o inanılmayacak kadar iyi kahredip yaratan KALKÜTA.. SOMADEVA YATAĞA DÜŞER. S....... V.BĐRĐNCĐ BAP BENERCĐ TEKRAR ARKADAŞLARINA KAVUŞUR. Noktanoktanoktanokta Noooook-ta ..
Somadeva. Elmacık kemiklerinin derisi kırmızılaşmıştı. dedi. duvarın dibindeki yer yatağındaydı.I Bu yaz: Sabahları — taze süt gibi beyaz. Boynu bembeyaz. Masadaki gazete kâadını kopardım. Somadeva güldü: — Benerci. Bunun şimdi farkına vardım. Benim attığım taşın izi silinmemiş. Gözleri alnımda durdu: — Benerci. dedi. Kan geliyor boğazından. Yeni doğmuş bir çocuk gibi nefes aldı: . Ve gözleri lüzumundan fazla aydınlık. Gittim. koyulaşmış siyah bir kan damlasına benziyen hayvanı kâadın içinde ezdim. beni seviyorsun. tahta kurusunu aldım. seneler geçti. Yatak çarşafının ayak ucunda bir tahta kurusu yürüyor. Gözlerini yüzümde gezdirdi. öğle zamanları — erimiş bakır gibi aydınlık. Dinleyin bunu Benerci'nin ağzından: «— Gazete kâatlarıyla örtülmüş olan masada bir gaz lambası yanıyordu. akşamları — Bombaylı kadınların esmer teninden ılık ve geceleri — üzüm salkımları gibi yıldızlıyken hava SOMADEVA düştü yatağa. lüzumundan fazla karanlıktı. Tıraşı uzamış.
üç öğün mutlaka yemelisin. Gece boğazından kan boşanmış. nümayişler. Đçerde Somadeva'nın omuz başları lime lime yarılarak kanıyor. Cevap vermedi: — Geçen hafta sana getirdiğim paradan hapisanedekilere göndermişsin. Yumruklarını maznun parmaklığına vurarak haykırıyor.. içtimalar. Bir şey söylemek istedi.— Bugün iyiceyim. — Sana yemeğin için verilen parayı başka yerlere harcamaya hakkın yok. dedi. Somadeva'nın mahkemesi aklıma geliyor. — Karanlık. Verem. Su istedi. Đşitmemezliğe geldi. dedim. Karakolun duvarına çömelmişim. — Bu parayı nineye verirsin yine. Uzun bir yol yürüyoruz. dedim. dedim. Lambanın fitilini açtım. Mendilde kan. dedim. . Dalgın. Verdim. Bir kamyonun üstünden uçsuz bucaksız kalabalığa söz söyliyen Somadeva aklıma geliyor. Yemek yemen. iyi olman lâzım. Doktora gidiyoruz. Somadeva hapisaneden kaçıyor. Yine ona para getirmiştim. Her gün besleyici yemekler pişirsin. Düşünüyorum. Sıcak bir öğle zamanı aklıma geliyor. Terimi silmek için Somadeva'dan mendilini istiyorum. sonra iki gün kuru ekmek yemişsin. Söylemedi. mendilini veriyor. Britanya'ya karşı grevler.. Hem. Yine beraberiz. Yağmurlu bir akşam aklıma geliyor. dedi.
söyle arkadaşlara. Kaçak. berbat şeyler aklıma geliyor. — Arkadaşlara söyle. Benerci. mendillerine kan tüküren veremli genç kız romanları okuya okuya.. Ufukta ışıldayarak . Anlıyor musun?» II Sıcak. Orada. Gülüyorum. Sonra. ninenin evinde... Unutma. Somadeva soruyor: — Niye güldün? — Hiç. Somadeva soruyor: — Haftaya geleceksin değil mi? — Tabii.Metelik yok. bütün bu anlattıklarımı bayağı bulacak olan bazı okuyucular aklıma geliyor. Hem artık ben gideceğim. duvarın dibindeki yer yatağına yatırdığım gün aklıma geliyor. Somadeva'yı. Sen. Odadan çıkarken Somadeva'nın sesini işitiyorum: — Böyle duvar dibinde sırtüstü gebermek berbat şey be. Kötü. Zaten hastaneye de yatırmak mümkün değil. Gözlerim yaş içinde. Hiç olmazsa orada ölsem. Düşünüyorum.
yarı yoldan dönen bizim eski ahbap gibi: «— Benerci sen yüksek dağların çayırlarında biten keskin kokulu göz alan renkli bir otsun.... Benerci kapalı bir kitap gibi. ROY DRANAT toprağa bakıyor Ve konuşuyor. kahraman ve gülünç bir Don Kişot. bunları bırak. Benerci sen bir Don Kişot'sun. Akşamüstü serinlikte teferrüce çık. Benerci bil ki neticeler çıkarmak öyle mümkün değil ki.. . Geç efendim.nehir akıyor. Hayat öyle karışık. Fakat devedikeninden daha faydasız bir ot.
* (*) Okuyucularıma. şimdi bir yatsam uykuya. Ben bir şey demedim.» Benerci güldü.. Roy Dranat. Şimdi ROY DRANAT. pelerinsiz ve kılıçsız. galiba sabrı tükendi ve galiba ruhunu satıp rahatı bulmak fırsatını ele geçirdi. Sıcak.H. sakalsız. rahatını arayan zavallı. N.." Gerisini at. Benerci'nin eski bir kavga arkadaşıydı. ismiyle ilk defa karşılaştıkları ROY DRANAT hakkında kısa bir malûmat vermeyi münasip buldum. yaz: "Şöyle rahat bir kûşeye sığındık da biz Dehrin bu hayı huyuna meclubu handeyiz. Đşte felsefei hayat. Eski bir kavga şarkısı mırıldanarak bakıyorum ufukta akan suya. Yazdım bütün gece Benerci'yi. Fakat sonra. Kavgadan ayrıldı. .Ve Yahya Kemal beyi asrîleştir biraz. galiba korktu. mustarip bir Faust'tur. Đngiliz emperyalizminin emrinde.
yola düzüldük. fraklı Britanya bankaları iniyor. Ve kundakladı bir sinema biletiyle.. Anam etekliğini giydi.III. «Keşmirli Ebe kadın anamın kasıklarından çekti beni.. babam mavi gömleğini. Đkincinin önünde: küçük dar dükkânlarla dar tarlalar. Biletim üçüncü mevkiydi. . Gittiğimiz sinemanın üç kapısı var: Birincinin önünde: otomobiller tepiniyor.
istihsal aletinden mahrum olanlar. Muzıka başladı. makina döndü. Đçerde the polismenler gösteriyor yerlerini müşterilerin: — Buyrun siz oturunuz! Oturtuldular.Üçüncü kapı bizim. Perdede filmin ismi göründü: (Yirminci Asrın Sergüzeştleri nâm dram. oradan biz giriyoruz. Yakasında kapitalizm açıldı kabak çiçeği gibi. . Lambalar söndü... Oturduk. — Otur ulan kerata. — Oturun! Oturdular.) Yirminci asır dört kanatlı bir tayyareden mendil salladı bize.
Paris'te olan işler duyulunca Londra'dan hemen içtima edip karar koydu Avam Kamarası: .O kadar çoğaldı o kadar uzadı ki bacalar saçlarından asıldılar sıra sıra kehkeşanlara. Şikagolu bir milyoner öptü telsiz telefonla Tokyolu sevgilisini. öbür ağzından boynuzlu inekler çıktı. Elektrikli salhanelerde makinaların bir ağzından pastırma attılar. kurum yağdı ki gökte Allah bile meleklere Amerikan markalı muşambalar giydirdi. pudra fabrikaları geçti seferberliğe. Öyle duman çıktı. Bir coğrafya hocası dedi ki derste: "Senegalli zencinin yegâne derdi yüzünün siyah olmasıdır." Bu haber bir velveleyle köpürdü Paris'te. müstemlekeler nezareti emir verdi.
" Telsizler daha tebliğ ederken bu kararı Hind'e muazzam bir kuyruk tröstü teşekkül etti Mançister şehrinde.. kutular şarktan garba. Üstünde uzun katarlar kayan raylar. Tröstler kartellerle tokuşuyor. Perde karardı. Lambalar yanar yanmaz . Balyalar. denkler. kıça kuyruk takmamak ve değiştirmemek için deri. çuvallar. ince Japon fincanlarında okkalarla Hollanda sütü içmeğe başladılar. Sahrayı Kebir'in ortasında ilân kuleleri dikildi. Kutbu şimalide Eskimolar görünce bu halleri.. Kilometreler ticaret evleriyle bağlandı birbirine. makina durdu."Kıçlarına kuyruk takmıyan Hintlilerin kesilecek kafası. lambalar yandı. garptan şarka koşuyor. Perde beyazlandı. bahrimuhitlerin elli bin tonlukları ham mevat taşıyorlar müstemlekelerden.
Kitabı kafamdan atıp yukarı baktım: Britanya bankalarının localarından filozoflar: tonlarla yaldızlı eserlerini fırlatıyorlar üstümüze. makina döndü. Perdede ikinci kısmın ismi göründü "Hindistanlı Parya VE PROLETARYA. Lambalar söndü. Đkinci sallandı. Ve birdenbire küçücük kafam yukardan düşen bir kitabın yapraklarıyla örtüldü. Bağırdı üçüncü mevki avazı çıktığı kadar: ..kocaman bir gürültü ortalıkta çalkandı. Babama sordum: "— Ne oldu?" Anam güldü. Birinci mevki homurdandı. Muzıka başladı." The polismenler el attı kıçlarına.
"— Geliyor. Keşmirli mensucat amelesi hep bir ağızdan şarkılar okuyarak kocaman bir bayrak dokuyarak geçti. Maden ocaklarında çalışanlar ata biner gibi kazmalarına binip tünellerde koşuyorlardı dörtnala.. Başladı resmigeçit Misisipi gibi uzun Amazon kadar geniş. geliyor bizimkiler.. ror." Mehtaba. Elektrikçiler lastik eldivenlerine sırma saçlarından dolamışlardı voltları. Nakliyatçılar şehirlere tekerlek takarak tramvaylara çektirdiler. elektrik kadar temiz .. Elektrikçiler geçtiler. dökülen bahrimuhit gibi mavi pantolonların dalgaları kapladı perdeyi.
elektrik kadar çevik. elektrik elektrik. Đkinci düşündü. Şimdi yürüyordu perdede on milyon beygir kuvvetinde bir ıstırap: Elleri ceplerinde kilitli parmakları burunlarında ağır ağır sürüklendi işsiz ordusu.. Perdede yeni yazı göründü: "BURJUVAZĐ!. Alkış yağdı localardan.. Omuzlarımda fır dönerken kafam karnıma vurdu babam. Sırıttı birinci mevki." The polismenler giydi pazarlıklarını.. Geçiyor bizimkiler Misisipi gibi uzun Amazon kadar geniş. Adımları nalladı gözbebeklerimizin kulaklarını. ..
fırladı gözlerimiz burun deliklerimizden. Sıkıştırmışlardı fabrika bacalarını kulaklarına. Bayraklar çekildi her karakola. Ağızları havada kartel avlıyordu. Britanyalı diplomatlar bonjurlarının kuyruklarını döşediler yola. Esham senetlerindendi boyunbağları.Ağzı sulandı ikinci mevkiin. Başladı resmigeçit: Đmparatorluk üniformaları davul çalarak yol açarak geçti. Biz çuvaldızla dikildik birbirimize gündeliklerimizden. Toprakların kilometreleri tespihti ellerinde. Başlarında banka kavaslarının şapkası vardı. . Sökün etti tröstler. avuçlarımız alevlendi.
Toz duruldu.. Baktık ki.Parmaklarımla saydım bu dağları. Bunları da birer birer saydık anamla beraber. Sünnet çocukları gibi yürüyorlardı.» Somadeva deminden beri okuduğu defteri kapattı. — Bakalım gerisi nasıl olacak? . Göründü müteşebbislerin alayı. yazmak istediğim «Yirminci Asır Hindistan Tarihi»nin başlangıcı. Yastığının altına koydu ve Benerci'nin yüzüne baktı: — Nasıl buldun? Benerci sordu: — Hepsi bu kadar mı? — Şimdilik bu kadar. Alay bitti.. geçtiler. Daha doğrusu bu. Hepsi bir iki fabrikanın tutmuştu kulaklarından. yollara çıplak göbeklerinden çivilenmişti orospular. Hepsinin parlıyordu apış arasında malî sermayenin altın kazığı.
Linfaondo. Bu tarihin sonu inanılmıyacak kadar mükemmel olacak... bazen de iki yüz ellisi gelebilmiştir. bunları bırak. Üç yüz. yukardakiler ne oturabiliyorlardı.. Benerci. dört yüz başlık insan sürüleri güvertenin altına ve üstüne yığılıyordu.. Benerci. dinle: Benerci lambanın fitilini biraz daha açtı. Fransız Kongosu'na dair. Düşenlerin hepsini toplıyamazsın ya!. Lizangö. Kongo nehirlerine her gün iki üç insan kendini atıyordu. sonu harikulade olacak asıl... Akşamları ateşim dehşetli artıyor.. Neyse. Okumaya başladı: «— Bakota. Şimdi. Bu çok garip bir yolculuktu. ne de kalkabiliyorlardı. Somadeva seslendi: — Lambayı yakma. Sara. Đşte nihayet Brassavil. Sana kitabın en feci faslından beş on satır okuyacağım. Mavna yolunda ilerliyordu. Masanın üstündeki gaz lambasını yakmak istedi. Ve ayaklarında zencir olmadığı için. Sinde.— Gerisi. Yaya yolculuk başlıyacaktır. yani onu ben de bir yazabilseydim. Banda. sana biraz okuyayım. Kıyıdan gidildiği zamanlar ağaç dalları en yukarda bulunanları nehre yuvarlıyor. Hiçbir çatı yok. 15 gün yuvarlak güvertenin üstünde. Baiyya. Đstilâ zamanlarımızdan kalan mavnalara yükleniyorlardı. — Kitaplardan biri. Đstersen lambayı yakayım da. Ocak odunla yakıldığı için. Böyle daha iyi. Fransız Kongosu'nun merkezi Brassavil'le Karaburun limanını birleştirecek olan Kongo .. dalgın hayatlarından koparılarak Batilon'a gönderilmekteydiler. — Olur.Gelenler sürüye sokuluyor. Son günlerde okuyor musun? Fabrika kaçta bitiyor? Neler okudun? — Son günlerde bir iki meraklı kitap okudum.Osean demiryolunun inşaatına dair birkaç satır.. Artık dayanılmıyacak kadar. Üç yüz kişiden ancak iki yüz altmışı. . Güneşin altında. Mabaja. en sağlam olanlar seçiliyor.. Yalnız bir yazabilsem. Đnşaatı Batilon Şirketi yaptırıyor. uçuşan küçük kıvılcımlar zencilerin derilerinde yanıklar yapıyor.. kafamın içindekileri böyle daha iyi görüyorum. Aşağıda olanlar nefessizlikten boğuluyorlardı. şu meşhur Fransız gazetecisi Alber Londr'un. Đlk önce. Geçmiş gelecek. Loano kabilelerinin adamları. Yağmurun altında. Benerci lambayı yaktı.. Hatta iki tanesi yanımda. Sen bir şeyler anlat bakalım.. Brassavil'e kadar 15-20 gün süren yolculuk esnasında Şari. Ağrılar filan dehşetli. . Benerci kalktı. Sangu.
Angola'ya kaçıyorlar. kocaman bir makinanın basit vidaları haline gelmesinde bile şiir bulan bir adam.300 kilogram ağırlığında çimento fıçılarını nakletmek için. Kuvvetli söz söyliyen.. bataklıklar geçerek. Ben gidiyorum. Öyle değil mi? — Öyle. Dört gün sonra yapılacak mitingin sonu neye varacak? Böyle hasta olmasaydın. Đstersen sana kitapları bırakırım.. Bu Lefevr kadar köpoğlulukta mahir bir adam görmedim. Fransız emperyalizminin acı söyleyen. yaralı.. Zenciyi daha semereli. — Ben kendime iyi bakıyorum. yorgun. Zencilerin mahvoluşuna. . Çat kıyılarına. Ölenlerin yerini doldurmak için yeni devşirmeler yapılıyordu. Zenciler ormanlara. Biyalılar düşer... körü körüne baltalanan bir ormanın mahvolması gibi acıyan bir adam. az bir zaman içinde beş bin.. daha dayanıklı işlettikten sonra öldürmek için. . dedi. Batilon Şirketi'ne verilen sekiz bin insan.... o. Kitabı okur anlarsın. Eskiden insanların yaşadıkları yerlerde.. Kendine iyi bak. Anlıyorum ki. daha sonra iki bine indi.Bu korkunç bir manzaradır. balta görmemiş ormanlardan yürüyerek. biliyor musun... Lambayı söndüreyim mi? Haftaya gelirim yine. dehşetli bir gazetecisi şu Alber Londr... Zenciyi ölümden kurtarmak için değil... Onda dehşetli bir iş adamı kafası var.. Irgatbaşıların ezdiği bitkin. dehşetli Mayombe ormanına doğru ilerliyor. bir sırık ve iki zenciden başka hiçbir vasıtaya lüzum görmemiş. .Bu muazzam bir zenci imhası hareketiydi. Amerika otomobil fabrikalarına dair fasılları şayanı hayret. Zindeliler ayaklarını zorlukla sürükleyebilirler ve kırbacın düğümü onları kovalar. sıska zenciler yığınlarla ölüyorlar. Ben demiryollarının nasıl yapıldığını görmüşümdür. Üzülme! Git. Afrika'ya makina istiyor. Belçika Kongosu'na. Đnsanların. Lambayı söndür. bu kitabı yazan Alber Londr kimdir? — Hayır. Đş yerinde birçok aletler vardır.. yaralı bir yılana benzer. amma bıçak gibi söz söyliyen bir arkadaşa öyle ihtiyacımız var ki. 10 kilometreye uzanan insan sürüsü. Öteki kitap Jorj Lefevr'in «Kauçuğun Epopesi».. Batilon Şirketi. Neyse. . boğumlarını kımıldatmaya mecali olmayan uzun.....» Benerci durdu ve. Fakat burada zencilerden başka hiçbir şey yok.Ve sürü.. bizim müteahhitlerimiz şimdi yalnız şempanzeleri buluyorlar.. daha uzun zaman. — Somadeva.. tahmin ediyorum. sonra dört bin.
Sonra vazgeçti. Yürüdü. Roy Dranat. Allahaısmarladık Benerci.. Somadeva hemen uyuyuvermişmiş gibi. o duvarın dibindeki yatakta ölecek.. Belki haklısınız. belki siz haklısınız. Ve sanki lambayı söndürür söndürmez.. — Sen onu yalnız bırakma. Çok ağrı çekiyor. o duvarın dibindeki yatakta ölmüştü. Sana göstermiyor amma. Amma. Merdivenin sahanlığında. siz haklısınız. kafasını Đngilizler sopayla parçaladıktan sonra. Mümkündür ki. dedi. Bunu. Bir köşebaşında Roy Dranat'la karşılaştılar. Sallanarak uzaklaştı.. Benerci.. ben iki üç gün sonra gelirim.. Kendini öldüreceğini yalnız kendine söyledi gibi geliyor bana. Belki. sizin hakkınız var.Benerci lambayı söndürdü. Yürüdü. bilmiyorum. siz hepiniz öyle ağrı çekseydiniz çoktan ölürdünüz. Benim oğlum da.. nine Benerci'yi kolundan tuttu: — Ölecek. Benerci'nin ellerini tuttu: — Benerci. Benerci'nin ellerini bıraktı.. nine. Bu da. ĐKĐNCĐ BAP . Belki de söylemiştir. Fakat. Yatağının altına bir çıkın korken gördüm. Havagazı fenerinin altında durdular. ben «dünyayı düzeltecek ben mi kaldım»a kadar düştüm. sen de yoluna git. — Kendini öldüreceğini nerden biliyorsun? Sana bir şey söyledi mi? — Bana bir şey söylemedi. Belki de kendi kendini öldürecek... Bana o yalnız iyi şeyler söyler. bana öyle geliyor ki.. Çıkında ne vardı. ayaklarının ucuna basarak odadan çıktı. Benerci sokağa fırladı. belki kendine bile apaçık söylememiştir. Ben bu tarafa sapıp yoluma gidiyorum. Şapkasını çıkardı.. «beş parmak bir olmaz»a kadar da alçalayım. ölümün gelmesini beklemeden kendi kendini öldürecek. birdenbire geri dönüp Somadeva'dan sormak istedi.. sokağa çıkmış. dedi. Roy Dranat sarhoştu. Dün. Yerlere kadar eğilerek Benerci'yi selamladı: — Belki. Sokaktan bir şey alıp getirdi. ben evde yokken.
Bombay gemicileri.. aman kalabalık!! Rüzgârlı bir orman gibi uğuldardı. .KALKÜTALI SEYYAR SATICI ESNAFINDAN BĐR VATANDAŞ: KALKÜTA'DA. Đğne değil. kardaşım.. Keşmirli dokumacılar. Çırılçıplak çocuklar sarkıyor salkımlarla ağaçların dalından. uyy. yetmiş yedi denizin getirdiği kum gibi insan var. I Meydanda bir kalabalık vardı. Kocakarılar oturmuşlar eşiklere. kardaşım. bu yaman kalabalık. Kalkütalı tornacılar. ĐNGĐLTERE EMPERYALĐZMĐ ALEYHĐNE YAPILAN MĐTĐNGĐ VE SOMADEVA'NIN ÖLÜMÜNÜ BERVEÇHĐ ÂTĐ ANLATIYOR. bir kıl koparıp atsan sakalından düşmezdi yere.
bir şey anlamıyorum ama.. karanlık bir suya düşmüşüm gibi beni sardı.» karşıda bir kamyonun üstünde bir adam avaz avaz söz söylüyor. söz söylüyor herifçioğlu söz söylüyor. az daha. kardaşım. Arkadaşlar!. aman kalabalık. Dalgalı. bu yaman kalabalık. kardaşım.Meydanda bir kalabalık vardı. okkalı söz söylüyor!!! Bakıyorum adama. Makama uyup ben de çağırıyorum. Acayip bir türkü çağırıyorlar. uyyy... . okkalı söz söylüyor: «— Bilemem hangi sebeple. Baktım ki taaa.. bilemem hangi sebebe!» Etrafta bağırıyorlar: «— Yaşşşşa be!!!» Ben de bağırıyorum.. Ama ne söz söylüyor anam...
Yanımda seyrek sakallı bir ihtiyar: «— Bunlar, delidir, diyor, bunlar sanıyorlar ki, diyor, biz zorla devirebiliriz, altın topuzlu kuyruğunu dalgalara vuran denizlerin ortasında demirden bir aslan gibi duran kocaman Britanya'yı...» Şimdi kamyonun üstünde başka bir adam.. Bu da söz söylüyor anam söz söylüyor. Okkalı söz söylüyor. Bakıyorum adama. Bir şey anlamıyorum ama belli ki ötekinden daha okkalı söylüyor. Etrafta daha çok bağırıyorlar. Ben de bağırıyorum. Bu sefer başka bir türkü çağırıyorlar, makama uyup ben de çağırıyorum... Seyrek sakallı ihtiyar:
«— Bak, bu doğru söylüyor, diyor, zorla değil, güzellikle yavaş yavaş, diyor, alırız!.. Birdenbire ayrılırsak, köksüz bir ağacın dalları gibi kalırız...»
Şimdi kamyonun üstünde yine başka bir adam. Elbet bu da söz söyleyecek anam. Söz söylüyor. Seyrek sakallı ihtiyarın keyfi yerinde yine. Belli ki, geliyor kalabalık seyrek sakallının dediğine. Adamlar çıkıp iniyor kamyonun üstünden. Balta görmemiş bir ormanda yürür gibi yürüyorum kalabalıkta kamyona doğru ben. Bağırışlar. Türkü çağırışlar. Ben bir şeycik anlamıyorum ama, etraftan laflar çalınıyor kulağıma: — Sol taraf hapı yuttu! — Kamyonun yanında Benerci'ye bak! Anası ölmüş kız kardeşi dağa kaldırılmış gibi
somurttu... — Gandi'nin hakkı var! — Hind'in kurtarıcı ilahları: dokuma tezgâhları. Deniz tutmuş gibi dönüyor başım. Birden bir kıyamettir koptu kardaşım. Bağrışmalarla, ipte çamaşır gibi sarsıldı hava. — Somadeva geliyor, Somadeva! — Ona söz verin! — Söyletmeyin, istemez! — Dinlemiyoruz! — Al aşağı! — Söyletmeyin, istemez.
Yanındakilerin omuzuna dayanarak tırmandı kamyona bir adam. Geldi bütün kalabalık bu sapsarı yüzlü bir tek adamla göz göze. Ortalık tıssss! Somadeva başladı söze... Hey anam! Heeey! Herifte bir ses vardı, beyabey, bir ses!
Hani, ormanda kaplanlar ölürken böyle bağırır.. «— Arkadaşlar! dedi. Hastayım.. Çok.. Fazla söze lüzum yok, kendimi asacaktım. Gidip bakın odama: ipi yerde, çengeli tavanda mıhlı bıraktım. Geberecektim bir kaçak gibi
dedi. Ve sözünü bitiremedi. Sallandı sola bir, sağa bir... Baktım ki kalabalığa bir kalabalık da rüzgârlı bir ekin gibi sallanıyor, ben de sallanıyorum. O yine: «— Arkadaşlar...» dedi. Yine sözünü bitiremedi. Ve kamyonun üstünden
devrildi üstümüze.. Birdenbire, kardaşım, bir hal oldu bize: boydan boya meydan uzattı kollarını düşeni tutmak için. Hani ancak Lortlar Kamarası'na girmeliyim bu hali unutmak için. Dalgalı bir denize düşen ay ışığı gibi yüzdü bembeyaz ölüsü Somadeva'nın yukarı kalkan kolların ve başların üstünde. Meydan bağırdı, ben bağırdım: «— Somadeva! Somadeva! Kavga sonuna kadar kav—ga!...» Omuz başımda inledi bir ses: «— Deliler kesiyor kocaman bir çınarın en yeşil, en geniş dalını.» Dönüp arkama baktım ki, anam; yoluyor seyrek sakalını seyrek sakallı adam.
ĐKĐNCĐ KISIM SONUNCU BAP
ĐKĐ ÖLÜNÜN ODASI...
HĐNDĐSTAN YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐNĐN SON SÖZÜ...
ROY DRANAT'IN AYNALI DOLABA BAKAN ÖLÜ GÖZLERĐ...
I
Somadeva'nın ölüsü imamsız, rahipsiz ve hahamsız ve kavga şarkıları söyleyen on binlerce kişilik bir cemaatla kaldırıldı. Benerci, Somadeva'yı gömdükten sonra, ninenin evindeki odaya geldi. Đpi yerde ve çengeli tavanda mıhlı gördü. Duvarın dibindeki yer yatağının yastığı altından kırmızı kaplı, çizgisiz defteri çıkardı. Defterin kabında: «HĐNDĐSTAN'IN YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐ» diye yazılıydı. Benerci defteri açtı. Baş tarafta, Somadeva'nın bir gece kendisine okuduğu yarı kalmış mukaddeme vardı. Sonra beyaz sayfalar. Son sayfada beş altı satır. Benerci bu beş altı satırı okudu: «Ben, Somadeva, Hindistan'ın yirminci asır tarihini yazmağa başladım. Fakat bitirmeden öleceğim. Arkadaşlarım, bıraktığım yerden yazmağa devam etsinler. Tarihin sonu inanılmayacak kadar güzel olacaktır. Buna eminim...»
II
Benerci, Somadeva'nın odasından sokağa çıkınca, Roy Dranat'ın «akşamüstü
serinlikte bir teferrüçten dönerken» soğuk alıp zatürreeden öldüğünü duydu. Ve Roy Dranat'ın oteline gitti. Gördüklerini şöyle anlatıyor:
Girdim ki içeriye, iki eli yanına gelmiş yatıyor otel odasının dört topuzlu karyolasında. Ölü. Omuzlarına kadar çarşafla örtülü, gözleri açık... Çarşafın altında ayakları: acayip bir hayvanın dinliyen kulakları... Gözleri bakıyor ayakları arasından dolaba. Dolabın aynasında görüyorum: başını değil, yüzünü değil, kaşını değil, kapakları açık, içi örtülü gözlerini, yalnız ölü gözlerini... Gözleri bakıyor dolaba. Ehramda bir kapı açar gibi açtım
dolabı. Alt katta bir kutu var. Kutuda ölünün hiç giymediği siyah kunduralar. Ütülü elbiselerle dolu orta kat: asılmış dolabın içine sıra sıra elsiz ve başsız Roy Dranat. Bir şişe permanganat, yakalık, mendil, çorap. Bir kitap: çok eski günlerde beraber okuyup satırlarının altını beraber çizdiğimiz bir kavga kitabı.
Kapadım dolabı. Onun dolaba bakan gözlerini kapadım. Artık satılacak bir yürek, kiralık bir kafa bile yok. Roy Dranat, hoşça kal, mesele yok. YORGAN GĐTTĐ, KAVGA BĐTTĐ.
Đkinci Kısmın Sonu
ÜÇÜNCÜ KISIM
BĐRĐNCĐ VE SONUNCU BAP
I
Gözüme altın bir damla gibi akan yıldızın ışığı, ilkönce boşlukta deldiği zaman karanlığı, toprakta göğe bakan bir tek göz bile yoktu... Yıldızlar ihtiyardılar toprak çocuktu. Yıldızlar bizden uzaktır ama ne kadar uzak
ne kadar uzak... Yıldızların arasında toprağımız ufaktır ama ne kadar ufak ne kadar ufak... Ve Asya ki toprakta beşte birdir. Ve Asya'da bir memlekettir Hindistan, Kalküta Hindistan'da bir şehirdir, Benerci Kalküta'da bir insan... Ve ben haber veriyorum ki, size: Hindistan'ın Kalküta şehrinde bir insanın yolu üstünde durdular. Yürüyen bir insanı zincire vurdular...
Ve ben tenezzül edip başımı ışıklı boşluklara kaldırmıyorum. Yıldızlar uzakmış toprak ufakmış umurumda değil,
aldırmıyorum... Bilmiş olun ki, benim için daha hayret verici daha kudretli daha esrarlı ve kocamandır: yolu üstünde durulan zincire vurulan ĐNSAN...
II
Şu yukarıya, üçüncü kısmın birinci ve sonuncu babının birinci parçası olarak yazdığım, üslubu ukalaca, yazıdan da anlıyacağınız veçhile, Benerci mahpustur. Hindistan'ın hakikî istiklâl ve hakikî kurtuluşu için çalıştığından dolayı, Britanya polisi tarafından tevkif, Britanya adliyesi tarafından muhakeme ve Britanya hükûmeti tarafından, Benerci, hapse atılmıştır. Cezası 15 senedir. Benerci bu 15 adet seneyi taş bir hücrede tek başına geçirecektir. Ve bu 15 adet senenin bir haylisi geçmiştir... Şimdi size, bu bir hayli senenin nasıl geçtiğini anlatacağım. Ve, sonra, sıra, Benerci'nin kendini niçin öldürdüğüne gelecek. Emperyalizm aleyhine yazılan* ve emperyalizmi temellerinden yıkmak için nefislerini feda edenlerden bahseden bu kitap, bir inkılâpçının hangi şartlar içinde kendini öldürmeğe hak kazanacağını da hallettikten sonra, bitmiş olacaktır.
(*) Yalnız şunu hatırlatmak isterim ki, Benerci emperyalizmi ve emperyalizm ile mücadeleyi, Neo-Hitlerist-Sosyal-Faşist-Sinyor-Fon Şevket Süreyya Bey gibi anlamıyordu.
III
Güneş pencerede... Yanıyor demir bir çubuk.. Dışarda saat belki beş, belki altı, belki buçuk, yedi.. Gardiyan karyolayı duvara kilitledi. Adam demir iskemlede oturuyor oturuyor... Güneş düştü pencereden adamın başına vuruyor..
Dışarda saat belki on belki on iki..
Đçerdeki: yürüyor duvardan duvara, duvardan duvara...
Gardiyan... Pirinç çorbası, ekmek. Demek: öğle saatı çaldı öte yanda yaşıyanlara.. Ve adam yürüyor, duvardan duvara, duvardan duvara..
Yanıp söndü demir çubuk.. Dışarda saat: belki beş, belki altı, belki buçuk... Dışarda adam...
Adam demir iskemlede oturuyor... Oturuyor...
Gardiyan. Pirinç çorbası, ekmek. Gardiyan karyolayı indirince: içerde gece. Yatıyor adam. Gözleri düşünüyor, dişlerinin arasında bıyığı.. Dışarda ay ışığı....
IV
19... senesi eylülünün on beşinci gecesi idi.. Saat on ikiden sonra, Kalküta şehrinin varoşlarından gelen bir adam, umumî hapisanenin yüksek duvarları karşısında durdu. Tam bedir halindeki ay, gökyüzünü kaplıyan ve esen rüzgârla korkunç şekiller alıp akan siyah bulutların arkasında kâh gizleniyor, kâh meydana çıkıyordu. Şehrin varoşlarından geldiğini beyan ettiğimiz meçhul adamın durduğu mahal, umumî hapisanenin arka cephesine tesadüf etmekte olup bu cephenin üst kısmında, hafif bir ışıkla aydınlanmış, bir sıra demir parmaklıklı pencere vardı. Ay, bulutların arasından kurtuldukça, zaman zaman duvarın dibinden geçen bir süngüyü ışıldatmakta ve bu suretle meçhul adama hapisanenin etrafını devreden nöbetçilerin mevkilerini bildirmekte idi.
Meçhul adamın kendisini nöbetçilere göstermek istemediğini, okuyucularımız, elbette tahmin eylemişlerdir.. Tahminlerinde yanılmıyorlar. Zira bu adam buraya Britanya Đmparatorluğu zabıtasının hiç de hoş görmeyeceği bir işi yapmak için gelmiş idi. Filhakika, nöbetçiler hapisanenin köşesinde gözden kaybolur olmaz, meçhul adam cebinden bir taş parçası çıkarıp iyice nişanladıktan sonra demir parmaklıklı pencerelerin soldan üçüncüsüne fırlattı.. Taş pencereden içeriye girdi. Eğer biz, okuyucularımızla birlikte, meçhul adamın taşı atmasından evvel, mevzubahis pencereden içeriye bakmış olsaydık, şöyle bir manzaranın şahidi bulunurduk: Demir kapısının üstünde gardiyanlara mahsus dışardan sürmeli küçük bir pencere bulunan taş bir hapisane hücresi. Gündüzleri kaldırılıp zincirle duvara kilitlenen ve geceleri indirilen demir bir karyola. Đşbu karyolanın üstünde, mahpuslara mahsus libası giymiş olduğu halde bir şahıs oturmaktadır. Mezkûr şahıs sık sık başını kaldırarak, kapıdaki gardiyan penceresinden gözetlenip gözetlenmediğine bakıyor, sürgünün açılmadığına emniyet kesbettikten sonra, siyah kaplı kalın bir kitabın sayfalarına bir şeyler yazıyordu. Eğer siyah kalın kitabı yakından tetkik edecek olursak görürüz ki, bu Đngilizce bir Đncil'dir. Mevzubahis şahıs, taş hücreye kapatıldıktan bir hafta sonra; Kayser'in hakkını Kayser'e ve Allahın hakkını Allaha vermeği ve sağ yanağına bir tokat atılırsa, sol yanağını çevirmeği talim etsin diye, bu Đncil'i bir Đngiliz misyoneri kendisine vermiş idi. Esasen, hepisanenin bütün hücrelerinde bu kitaptan maada okuyacak ve yazacak bir şey bulunmazdı. Đmdi, ahvalini tetkik eylediğimiz şahsın, yani taş hücre mahpusunun Đncil sayfalarına neler yazdığını görelim: Satırlarının başları numaralı ve bazı kelimeleri küçücük haç işaretli sayfalarda, URDU lisanıyla ve henüz kurumamış kırmızı ve taze bir kan ile yazılmış ve kitabın sık siyah matbu hurufatı üzerinde ateş gibi yanan yazılar vardı. Taş hücre mahpusu Đncil kitabının iç mukavvasından kopardığı bir parçayı bükerek bir kalem haline getirmiş ve bunu sol bileğinden ince ince akan kana batırarak bu ateş gibi yanan yazıları yazmakta bulunmuş idi. Đşte şehrin varoşlarından gelen meçhul adam taşı attığı zaman, taş hücrenin içindeki mahpus böyle bir işle meşguldü. Pencereden gelen taş mahpusun karyolası dibine düşmüştü. Mahpus hemen yerinden kalktı. Üzerlerine kanı ile yazdığı Đncil kitabı sayfalarını kopararak taşa sardı ve taşı pencereden dışarı atıp iade etti. Şehrin varoşlarından gelen meçhul adam, taşa sarılmış kâat tomarını yerden aldı. Göğsüne soktu. Ve dünyanın en kıymetli hazinesini göğsünde taşıyan bir insan gibi, korkak, cesur ve emin adımlarla uzaklaşmaya başladı. Korkuyordu: göğsündeki defineyi alırlar diye; cesurdu: göğsündeki defineyi ölümün karşısında dahi vermemek için; emin idi: zira kaç senedir her iki ayda bir buraya geliyor, taşı atıyor ve taş, kanlı yazılar yazılı Đncil sayfalarına sarılmış olduğu halde kendisine iade ediliyordu; binaenaleyh bu işe alışmış idi.
Bu kanla yazılmış yazılar, Hintlilerin hakikî istiklâl ve kurtuluş cidalinde kitlelere heyecan, şuur ve hedef vermekte idi........
Taş hücre mahpusu Benerci'dir. Kitlelere heyecan, şuur ve hedef veren yazılar, vaktiyle Somadeva'nın başladığı ve şimdi Benerci'nin devam ettiği «Hindistan'ın Yirminci Asır Tarihi» isimli eserdir. Yalnız, Benerci bunu, bileğini kesip kanıyla yazmıyor.. Fakat, eğer icap etseydi, eserin bir tek satırını yazmak için damarlarındaki bütün kanını akıtabilirdi. Ve bu, pestenkerani bir lâf değildir.. Bu işi yapabilecek insanların yalnız on dokuzuncu asır romanlarında yaşadığını zannedenler, yirminci asrın isimsiz, büyük kavga kahramanlarını tanımıyorlar demektir. Benerci yazısını bileğinin kanıyla yazmıyor. Bu yazıları şehrin varoşlarından gelen meçhul adama vermiyor. Benerci yazılarını temiz beyaz kâatlara kurşunkalemiyle yazıyor. Ve bunları hapishane gardiyanlarının Đngiliz dikkatlerine rağmen, dışardakilerin ellerine ulaştırıyor. NASIL?.. Taş hücre mahpusunun, senelerdir, bu işi nasıl yaptığını anlatacak değilim. Romanda da olsa, Britanya polisine hizmet etmek istemem......
V
Dışarda bir bayrak gibi dalgalanırken adı, içerde O ihtiyarladı.. Her gün biraz daha camları yaşarıyor iri bağa
gözlüklerinin. Her gün biraz daha siliniyor çizgileri gördüklerinin. Küreyvatı hamra azalıyor. Tasallübü şerayin. Tansiyon 26. Baş dönmesi, bunaltı. Sinir...
Bir senedir yazamadı bir satır bile.. Yine fakat dışarda bir bayrak gibi dalgalanıyor adı. Đçerde O ihtiyarladı....
BU FASIL BENERCĐ'NĐN KENDĐNĐ NĐÇĐN
. . . . . . . . . Şöyle diyelim: «Baygın kokulu koskocaman masmavi bir çiçek şeklinde sema düştü fecrin altın kollarına. . . . . miğferleri ateş bir ordu bozgun karanlığı katmış önüne geliyordu. .. . . . . .. . . Atları ışıktan. . .» Bu da olmadı. .ÖLDÜRDÜĞÜNE DAĐRDĐR «Kalküta şehrinin ufkunda güneş yükseliyordu. . Güneş yükseliyordu. » Bunu beceremedik romantik kaçtı pek. . Kalküta . .. . . . . .
onların canında. Benden evvel gelenlerin hepsi. Tuluu şemsin. almışlar birer birer. tuluu şemsi.. Eğer eski sistem bir kafam olsaydı. Benerci bu yığınlarla insanı ebediyyen peşinde sürükliyebilecek kadar onlara yakın. onların kanındaydı.. Sokaktan bir sütçü beygirinin nal ve güğüm sesi geliyordu. iddia edebilirdim ki. söylenecek söz kalmamış bana. .. Bu hususta yapılacak iş. Hapishanenin kapısı önünde dehşetli bir kalabalık onu bekliyordu. Benerci sordu: — Saat kaç? — Altı. Buna rağmen. Benerci dün akşam geç vakit tahliye edildi. gurubu şemsi tasvir patentasını. gurubu şemsin okumuşlar canına. tekrar ederim ki ben: Kalküta'nın damları üstünde güneş güneş gibi yükseliyordu.olacağı yok.
kımıldanan. Benerci: — Otur bakalım.» dediler. Bir kelime bile konuşmadık. Ve nihayet.. Fakat onlar haklıydı. Pencerenin önünde duruyordu. — Öyle. Benerci odasına sekiz arkadaşıyla beraber girdi. — Hiç. — Bu kitabın ikinci kısmında. kendimi öldürüyordum. Geri döndüğüm zaman Benerci'yi odasında yalnız buldum. Fakat o da bu haltı yemedi. bağıran bir insan denizinin ortasında. Sonra gelirsin. Bir kamyonun üstünde kalıbı dinlendirmeyi daha doğru buldu. — Saat kaç? — Altı buçuk. Dinle. Alnımda hâlâ onların attığı taşın izi var. Öyle ağrı çekiyordu ki. — Âlâ. Oturdum. Bana: — Sen git... dedi. arkadaşlarım bana: «Sen bizi sattın. Saatler geçti. dolaştım. saatler geçti. Apartımanın kapısı önünden. dediler. Somadeva'nın ciğerleri ağzından geliyordu. Bu kitabın birinci kısmında. Kalabalık yavaş yavaş dağıldı. dış mahallelerdeki apartımanlardan birinin en üst katında bir oda tutmuşlar. değil mi? — Öyle. . Halbuki ben tertemizdim. biraz dolaş. Saat gecenin on biriydi. her adımda onun ismini işiterek. — Anlamadım. Kıl kaldı. Fakat bu haltı yemedim.Benerci'ye arkadaşları. Pencereden baktım: Kalküta'nın damları üstünde güneş yükseliyordu. Benerci sordu: — Saat kaç? — Altı. lambanın sarı ışığı beyazlanmağa başladı. kendini öldürmek istedi. merkez caddelere kadar.
Galiba LAFARG'la karısı da aynı vaziyete düşmüşler. — Hem. — Devam et. bunu şimdi benim şahsıma tatbik edelim. Halbuki fizyolojim berbat. Tekrar gözlüğünü çıkardı. Camların içinde büyüyen gözleri gözlerimdedir. Benerci. — Öyleyse. yanlış adımlar atacağım. Koskocaman bir nagant. benim için. yerinde durmak için bir saniye olsun ısrar ederse. Mendiliyle camlarını sildi. Gözlüğünü taktı. Mesele yanlışın idrakindedir. ya bu yanılma nesnesi katarın başındaki adam için bir kaide haline gelirse. Bütün bunlar senin için. Benerci yine durdu. yanılmıyan yalnız tembellerdir. Biliyorum. Akışın istikametini değiştiremez.. irademin dışında.. ben hareketin muayyen bir inkişaf merhalesinde muayyen bir rol oynıyan bir fert haline geldim. Dinle. Halbuki ben kemiyette bile. Şu senin tabancayı ver bakayım. Đstemeden. Akışın temposunu hızlılaştırmak nerde? Onu yavaşlatmam muhtemeldir. dinliyorum. kemiyetin üstüne tesir edicidir. masanın üstüne koydu. — Doğru. Gözlüğünü çıkardı. yavaşlatabilir. Đş yapan. bir gün bile. Hallettik. Camların içinde büyüyen gözleri gözlerimdedir. hareket belki beni altı ay sonra. bu benim mesele nevi şahsına münhasır bir iş bile değil.. Anlıyor musun? Diyeceksin ki. — Doğru. Sana haltetmek düşer. Kafam elastikiyetini kaybetti.. bir sene sonra bir safra gibi fırlatacaktır. aynı işi yapmışlar. Dönemeçleri zamanında dönemiyeceğim. ben ona fren olacağım. Birdenbire durdu. Ve o adam katarın başında gidemiyeceğini bildiği halde. Gözlüğünü taktı. Bu benim uzviyetimde yok. Ellerim lüzumundan fazla titriyor. Mendiliyle camlarını sildi. kaç? — Yedi. Ferdin tarihteki rolü malum. Pantolonumun arka cebinden tabancayı çıkardım. Benerci'ye uzattım. bilerekten ona ihanet edemem. irademin dışında. Fakat o beni fırlatıp atana kadar. Bu bir ihanet değil midir? Ben bir saniye olsun. ihanet edemem. Akıntıda dümen tutamıyacak bir hale geldiler. Aldı. — Dünden itibaren katarın başında gidiyorum. Her ne hal ise. . Sen saata bak. bizim için bilinen şeylerdir. Sonra birdenbire gülerek: — Hem ben bu meseleyi arkadaşlarla konuştum. budalalardır. Tarihte fert denilen nesne. Yalnız tempoyu hızlılaştırabilir.— Âlâ. Đşte o kadar. keyfiyetin değil. yürüyen adam yanılır. bir sene değil. Fakat. — Hadisat öyle getirdi ki. dedi..
. . Üçüncü kat. Dördüncü kat. Đstersen âdet yerini bulsun diye bir kere kucaklaşalım. Damlar. dedi. Konuşmuyorduk. Merdivenleri ağır ağır inmeğe başladım. . . . Sen de haydi artık git. Topraktan fışkırır gibi bol. Cıgaraları yaktık. Benerci ayağa kalktı. BU KĐTABIN SON SÖZÜ . . . . evler. . ağaçlar ve sokaklar yıkanmış gibi nemli ve tertemizdi. Kucaklaştık. — Pencereyi kapat. Cıgarasını masadaki tablanın içinde söndürdü. Tam sokağa çıktığım zaman. Arkama bakmadan kapıdan dışarı çıkarken: — Çocuklara selam söyle. . . Đkinci kat. Benerci'nin gözlüklerinde pırıl pırıl yanıyordu. dedi... dedi. derinlerden. . demir bir kapının hızla kapanması gibi tok bir ses geldi. Merdivenleri hızlı hızlı iniyorum. Merdivenleri koşarak iniyorum. sonuna gelen cıgaranın acılığını duydum. renkli ve ılık bir yaz sabahının ışıkları karşı pencerelerin camlarında. . «Kavgada kendi kendini öldüren lanetli bir cenazedir benim için: Ölüsüne ellerimiz . . Ağzımda.— Şöyle pencerenin önünde birer cıgara tellendirelim.
Ve Benerci sen bu kitapta: kendi kendini öldürmene rağmen benim ellerim senin . Sen artık bu kitapta yaşamıyorsun. Arkasından matem marşı okunamaz.dokunamaz.» Sen artık bu kitapta: noktaları virgülleri satırları taşımıyorsun. Sen artık bu kitapta koşmuyor bağırmıyor alnını kaşımıyorsun.
.... Cenazende dosta düşmana karşı matem marşı okunacaktır: MATEM MARŞI ... Çan çalmıyoruz.... Çan çalmıyoruz...... Yok salâ veren! Giden o biten bir şarkı değildir.. .kanlı delik şakağına dokunacaktır..........
O büyük bir ışık gibi döğüştü. Çan çalmıyoruz.. Kasketli bir güneş halinde düştü...... Yok salâ veren! Bu giden bir biten şarkı değildir .. . Çan çalmıyoruz....
Behey Berkley.S O N BERKLEY Behey Berkley! Behey on sekizinci asrın filozof peskoposu. Hayat kavgasında bizi dizüstü süründürmek içindir. Behey Allahın Cebrail şeklindeki Ezraili. Behey on sekizinci asrın en filozof katili! . Felsefenden tüten günlük kokusu başımızı döndürmek içindir.
Hâlâ her gece titreyerek görüyor gölgeni Đskoçya köylüleri evlerinin camlarında! Hâlâ kanlı beş parmağının izi var o beyaz buzlu camlar gibi şimal akşamlarında! Behey Berkley! Behey meyhane kızlarının kara cübbeli kavalyesi. Kıralın şövalyesi. Hâlâ uluyor adımlarının sesine tüyleri kanlı bir köpek. sermayenin altın sesi.Hâlâ geziyor Đskoçya köylerinde adımlarının sesi. Hayat kavgasında bizi dizüstü süründürmek içindir! . ve Allahın peskoposu! Felsefenden tüten günlük kokusu başımızı döndürmek içindir.
Her kelimen kelepçelerken bileklerimizi. Beli hançerli bir Đsaya benziyor resmin. kıvrılan bir yılan gibi satırların sokmak istiyor yüreklerimizi.. Sivriliyor kitaplarından ismin sivri yosunlu ucundan kızıl kan damlıyan yeşil bir diş gibi. Her kitabın diz çökmüş önünde Rabbın kara kuşaklı bir keşiş gibi. inandıracaktın? Biz Đsanın vuslatını bekleyen bir rahibe değiliz ki! Behey Berkley! . Sen bu kıyafetle mi bizi kandıracaktın.
— bu belki doğrudur — fakat fikri evvel gören her felsefenin safsata iklimidir yelken açtığı yer! Bu bir hakikat — hem de mutlak cinsinden — ! Đşte sen işte senin felsefen: Sen o sarı kırmızı rengini gördüğün cilâlı derisine parmaklarını sürdüğün parlak yuvarlak elmaya: «Fikirlerin bir .Behey tilkilerin şahı tilki! Çalarken satırların zafer düdüğü. küçük bir taş parçasının en küçüğü imparatorların imparatoru gibi çıkınca karşısına. hemen anlaşmak için bir kapı açıyorsun. binip Allahının sırtına soldan geri kaçıyorsun! Kaçma dur! Her yol Romaya gider.
ne zaman var.» diyorsun! Dışımızda bize bağlanmadan var olan varlığı inkâr ediyorsun! Şu mavi deniz şu mavi denizde yüzen beyaz yelkenli gemi. mademki kendi fikrindir umman. ne mekân! Ne senin haricinde bir vücut ne senden evvel kimse mevcut. öyle mi? Mademki kendi fikrindir yüzen gemi.terkibidir. kendi kendinden aldığın fikirlerdir. Lâkin ey kara meyhanelerin sarhoş papazı! Senin dışında değil miydi kıllı kollarında kıvranan meyhanecinin kızı? . ne senden sonra kâinat baki bir sen bir de Allah hakikî.
Sen emin ol ki Berkley — olmasan da zarar yok — bu şi're benzer yazıda hissene düşen şey: biraz alay biraz şaka ve birkaç tokat — eldivensiz cinsinden — Neyleyim? Neş'e kavganın musikisidir. — baş döndürmezse eğer — .. Kavgada kuvvetini kaybetmiş gibidir biraz neş'enin çelik ahengini duymayan adam. ne yazık! Tevratını okuyan da mı yok! Çok yalan söylemişsin çok. iyi şeydir vesselam.Yoksa kendi altında sen kendinle mi yattın? Diyelim ki senden evvel baban yok Đsa gibi. neş'e . Yine fakat bacakları arasından çıktığın Meryem gibi bir anan da mı yok! Diyelim ki yapyalnızsın Turu Sinada Musa gibi..
Aldığımız hislerin sonsuz derin pınarıdır kâinat! Kâinat geniş kâinat derin kâinat uçsuz bucaksız! Biz onun parçaları.ve işte bizimkiler güldüler mi. biz ondan doğan bir sürü bacaksız! Biz o bacaksızların . Ona balı dolduran arıdır hayat. ağız dolusu gülüyorlar. Kabahat onların kuvvetinde: yoksa ne sende ne de bende! Dinle Berkley! — dinlemesen de olur — Biz dinleyelim: Beynimiz bal yoğuran bir kovan.
— anasını inkâr etmeyen cinsi — Çünkü biz emredenlere emir verenlerden değiliz! Bağlıyız toprağa kalın halatlar gibi kollarımızla! Çelik dişleri şimşekli çarklılar koparırken kara toprağın esrarını. . Her habbe koynunda bir kubbeyi gizler!.. biz seyretmedeyiz cihan içinden cihanların doğuşunu. kehkeşanların gümüş aydınlığında! Görmüşüz. görmedeyiz yılların yollarında toprak oluşunu kızıl kadife dudaklı kızların! Çiziyor hareketi gözlerimize sonsuz maviliklerde kuyrukluyıldızların sırma saçlarından kalan izler.
.Şu denizler. uzaklaştıkça. rüzgârların uğultusu. şu bir damla su. yaklaşılan hakikati gizler. şu denizlerin üstünde denizler gibi esen. Şu ipi kopmuş inci bir gerdanlık gibi damlayan su. süslemek için Allahının kafasını! Fakat buradan . Her yeni ummanla beraber bir yeni imkân! Kâinat geniş kâinat derin kâinat uçsuz bucaksız! Behey! Berkley! Behey bir karış boyuna bakmadan Karpatları inkâr eden cüce! Ahrete gittiysen eğer oradan bir taç gönder.
1926 BEŞ SATIRLA . Haraç mezat! Haraç mezat! götür pazara bir pula sat: Topraktaki saltanatın göğe çıkan tahtını! Yok üstünde tabiatın tabiattan gayri kuvvet!.. Tabiat geniş tabiat derin tabiat uçsuz bucaksız!.topla hemen tarağını tasını..
anlamak. kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı. Bir ölü yatıyor ders kitabı bir elinde bir elinde başlamadan biten rüyası bin dokuz yüz altmış yılı Nisanında . o. Beyazıt Meydanı'nda. bir müthiş bahtiyarlık. 1946 BEYAZIT MEYDANI'NDAKĐ ÖLÜ Bir ölü yatıyor on dokuz yaşında bir delikanlı gündüzleri güneşte geceleri yıldızların altında Đstanbul'da. anlamak gideni ve gelmekte olanı. yürekte.Annelerin ninnilerinden spikerin okuduğu habere kadar. sevgilim.
Beyazıt Meydanı'nda. Beyazıt Meydanı'nda.Đstanbul'da. Bir ölü yatıyor vurdular kurşun yarası kızıl karanfil gibi açmış alnında Đstanbul'da. Mayıs 1960 BĐR ACAYĐP DUYGU «Mürdüm eriği . Bir ölü yatacak toprağa şıp şıp damlayacak kanı silâhlı milletimin hürriyet türküleriyle gelip zaptedene kadar büyük meydanı.
. bir Đngiliz şilebinde yahut. Bahtiyarız yaşayabildiğimiz için.. Sevgilim.çiçek açmıştır.. — ilkönce zerdali çiçek açar mürdüm en sonra — Sevgilim. Hava lezzetli ve aydınlık — fakat iyice ısınmadı daha — çağlanın kabuğu yemyeşil tüylüdür henüz yumuşacık. Herhalde çoktan öldürülmüştük sen Londra'da olsaydın ben Tobruk'ta olsaydım. çimenin üzerine diz üstü oturalım karşı-be-karşı.. ellerini koy dizlerine — bileklerin kalın ve beyaz — sol avucunu çevir : .
. .....gün ışığı avucunun içindedir kayısı gibi.....» ...... yirmi dördü emzikte.... Sevgilim.. nar tanesinin rengine bayılırım — nar tanesi. nur tanesi — kavunda ıtrı severim mayhoşluğu erikte .. kendime ve sevgili insanlarıma inat. Dünkü hava akınında ölenlerin yüz kadarı beş yaşından aşağı. yağmurlu bir gün yemişlerden ve senden uzak — daha bir tek ağaç bahar açmadı kar yağması ihtimali bile var — Bursa cezaevinde acayip bir duyguya kapılarak ve kahredici bir öfke içinde inadıma yazıyorum bunları....
. Belki avluda bir ağaç bulunur ama gökyüzünü başımın üstünde görmek bana yasak. TECRĐTTEKĐ ADAMIN MEKTUPLARI 1 Senin adını kol saatımın kayışına tırnağımla kazıdım. Malum ya. ne de başı bulutlarda bir çınar.. bulunduğum yerde ne sapı sedefli bir çakı var. (bizlere âlâtı-katıa verilmez). .2.1941 BĐR CEZAEVĐNDE.7. Burası benden başka kaç insanın evidir? Bilmiyorum. Ben bir başıma onlardan uzağım.
Yüzümü kızartmıyor benim onun bu an böyle zayıf böyle hodbin böyle sadece insan oluşu. Fakat çok can sıkıcı bulduğumdan sohbetimi şarkı söylüyorum karıcığım. ne dersin.hep birlikte onlar benden uzak. Ben de kendi kendimle konuşuyorum. Belki bu hâlin . ayarsız sesim öyle bir dokunuyor ki içime yüreğim parçalanıyor. karlı yollara düşmüş. mavi gözleri ıslak kırmızı. küçücük burnunu çekerek senin bağrına sokulmak istiyor. Hem. Bana kendimden başkasıyla konuşmak yasak. Ve tıpkı o eski acıklı hikâyelerdeki yalnayak. o berbat. yetim bir çocuk gibi bu yürek.
psikolojik filân izahı vardır.fizyolojik.. bütün takım taklavatıyla ağaçsız boşluğa kıpkızıl inmekte bir bozkır akşamı. Bugün de apansız gece olacaktır. . yani. sıska atın. Dışarda susuzluğu acayip fısıltısı toprak damı ve sonsuzluğun ortasında kımıldanmadan duran bir sakat ve sıska atıyla. Saat beş. Bir ışık dolaşacak yanında sakat. Ve şimdi karşımda haşin bir erkek ölüsü gibi yatan bu ümitsiz tabiatın ağaçsız boşluğuna bir anda yıldızlar dolacaktır.. karıcığım. Belki de sebep buna bana aylardır kendi sesimden başka insan sesi duyurmayan bu demirli pencere bu toprak testi bu dört duvardır. kederden çıldırtmak için içerdeki adamı dışarda bütün ustalığı.
. dışarda bozkırın üstünde pırıltılar. bahar. seni dumanlı. Ve içerde artık böcekleriyle canlanan kerevet. suyu donmayan testi ve sabahları çimentonun üstünde güneş.. bozkırın üstünde birdenbire taze toprak kokusu. 2 Dışarda bahar geldi karıcığım. Ben. ben içerdeki adam yine mutad hünerimi göstereceğim ve çocukluk günlerimin ince sazıyla suzinâk makamından bir şarkı ağzıyla yine billâhi kahredecek dil-i nâşâdımı seni böyle uzak.. eğri bir aynadan seyreder gibi kafamın içinde duymak.Yine o malum sonuna erdik demektir işin... bahar.. Dışarda bahar geldi karıcığım. her şey tamam.. kuş sesleri ve saire. . Dışarda. yani bugün de mükellef bir daüssıla için yine her şey yerli yerinde işte..
Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar. ışıldayarak yürür. artık o her gün öğle vaktine kadar. bittecrübe sabit. sönerek. karıcığım. Đşte içerde baharın en kötü saatı budur asıl. Velhasıl o pul pul ışıltılı derisi... Bu bittecrübe sabit. ateşten gözleriyle bilhassa baharda ram eder kendine içerdeki adamı hürriyet denen ifrit. gölgeler düşer duvarlara.. Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün bu kadar benden uzak bu kadar mavi . Ve gün ikindiye döner. bulutsuz bir bahar akşamı. benden uzak... 3 Bugün pazar.Güneş. bana yakın.... başlar tutuşmaya demirli pencerenin camı : dışarda akşam olur.
Bahtiyarım. bir lokma bile tatmadan yoğurursun bütün nimetlerin hamurunu. Sonra saygıyla toprağa oturdum.. ananı ağlatanı Karun etmek hürriyetiyle hürsün! . Bu anda ne düşmek dalgalara. ellerinin nurunu.. 1938 BĐR HAZĐN HÜRRĐYET Satarsın gözlerinin dikkatini.. Toprak. ne hürriyet. Büyük hürriyetinle çalışırsın el kapısında. bu anda ne kavga. dayadım sırtımı duvara. ne karım.. güneş ve ben.bu kadar geniş olduğuna şaşarak kımıldanmadan durdum.
Sen doğar doğmaz dikilirler tepene. meçhul asker olmak hürriyetiyle hürsün! Bir alet. kolların iki yanında upuzun. işler ömrün boyunca durup dinlenmeden yalan değirmenleri. bir sayı. diyelim ki. mesela. Kore'ye gönderilebilirsin. büyük hürriyetinle dolaşıp durursun. işsiz kalmak hürriyetiyle hürsün! En yakın insanınmış gibi verirsin memleketini. bir vesile gibi değil insan gibi yaşamalıyız dersin. büyük hürriyetinle basarlar kelepçeyi. hava üssü olmak hürriyetiyle hürsün! Yapışır yakana kopası elleri Valstrit'in. yakalanmak. hapse girmek. günün birinde. büyük hürriyetinle parmağın şakağında düşünürsün vicdan hürriyetiyle hürsün! Başın ensenden kesik gibi düşük. hatta asılmak hürriyetinle . büyük hürriyetinle bir çukura doldurulabilirsin. Amerika'ya ciro ederler onu seni de büyük hürriyetinle beraber. günün birinde.
hürriyeti seçmene lüzum yok hürsün. ne tül perde var hayatında. ben. 1951 BĐR KÜVET HĐKÂYESĐ 1 Süleyman'a karısı telefon etti : — Konuşan ben. Bu hürriyet hazin şey yıldızların altında. .hürsün Ne demir. Fahire. Tanımadın mı sesimden? Demek çok bağırdım birdenbire. ne tahta.
çocuklar hasta değil. Dinle beni.. Daha kıyamet kadar vakit var akşama.. . Bir taksiye atla. Yolda hiçbir şey düşünme.Çığlık mı? Belki. saatlar. Telefonda anlatamam. kıyamet kadar. Paran yoksa patrondan avans al.. Dinle beni : Đşini bırak da gel. Hemen vapur bulamazsan Üsküdar'a kayıkla geç. mümkün mertebe yalansız gelmeye çalış. Saatlar. Yalan kuvvetliye söylenir ben kuvvetsizim. Hayır. Sorma. çabuk ol ama. olmaz..
büyüğüm. — Teşekkür ederim Süleyman. 2 Geldi Süleyman.Alay etme kuzum. kocası Süleyman'a sordu : — Doğru mu? — Evet. akıllım. Nerde buluşuyordunuz? — Bir otelde. Bak işte ağlamıyorum artık.. babam gibi gel. — Kaç defa? . — Beyoğlu tarafında mı? — Evet.. Fahire. Koynuna girdiğim adam gibi kocam gibi değil. Evet kar yağacak. evet hava güzel. Bak işte rahatladım.
— Ya üç. — Başkaları da var mı Süleyman? . Sizinkinde de var mıydı Süleyman? — Bilmiyorum. toz pembe çiçekli. Bir Đngiliz romanında okudum. — Çukulata. — Demek ki bir otel odasında. bu işlere yarayan otellerde kırık küvetler varmış. kırık bir küvet? — Evet. — Çok mu seviyordun? — Sevmek mi? Hayır.. — Bunu hatırlamak bu kadar mı güç Süleyman? — Bilmiyorum. Kim bilir çarşaflar nasıl kirliydi. — Üç mü. dört mü? — Bilmiyorum. — Hiç hediye verdin mi? — Hayır. — Hele düşün. ya dört. filân? — Bir defa..
. bak ne kadar cesurum.— Yok. Başkaları da olsaydı daha rahat ederdim. ağır bir çam dalı. — Bunu sevdin demek... Fakat zevk meselesi bu. 3 . Bir hayli zaman oldu sofada asma saat on ikiyi çalalı... Çok mu güzel yatıyordu? — Hayır... Belimden kalın bacakları. Karanlıkta pencerenin hizasında karlı. — Doğru söyle. — Doğru söylüyorum.. Đnek gibi karı. — Zaten gösterdiler bana. — Olmadı mı? — Hayır.. Süleyman : Niçin? — Bilmiyorum.... Bir sual daha...
Süleyman'ın karısı Fahire şunları anlattı kocasına ertesi gün : — . Bekçi. çocuklarım ve en önde sen bulacaktınız karda ayak izlerimi.. Bekçi. polisler. dedikodu. .. Dayanılmaz bir acı halindeydi kendime karşı duyduğum merhamet.. merdiven. sonra kenarına çıkıp durarak baş aşağı atlamak karanlığına? Fakat bulmadınızsa eğer karda ayak izlerimi sade korktuğumdan değil. ölmeye karar verdimdi. aldatılmış bir zevcenin intiharı : komik. Süleyman. bir tahta merdiven ve bir kadın ölüsü çıkaracaktınız arka arsada bostan kuyusundan. polisler. kepazelik. Annem.. Kolay mı? Gece bostan kuyusuna doğru yürümek.
kara bakıyorum : «Eşini gaip eyleyen bir kuş gibi kar geçen eyyamı nev baharı arar. Sen yatakta uyuyordun yüzün rahat. Ciğer bir çay bardağı gibi çatlarmış.» . Yaktım sobamızı. ölmeye karar verirken bile insanları düşünüyor. Kime? Herkese. Dışarda kar yağmaya başladı. Hayır.. Pencereye. sana meselâ. Đyice ısınmak lâzım ilkönce. Đnsan. Bir tek gecelikle çıkmak balkona : Zatürree ertesi gün... hiç aklıma gelmedi nezle olmak ihtimali.. her zaman nasıl uyursan ondan evvel ve o varken.Niçin öldüğümü anlatmak müşkül. nümayişsiz ölüvermek.
Karanlık bembeyaz. « ... gibi kar düşer düşer ağlar. Üşümüyordum. Kederim duruluyor berraklaşıyor.. Sen beğenmezsin.» Oturdum balkonda iskemleye. Ben rehavetli bir mahzunluk içinde acayip şeyler düşünüyordum : Feneryolu'ndaki çınar 150 yaşındaymış. Uykudayım sanki. Sanki çok sevdiğim bir insan korkarak beni uyandırmaktan yumuşacık dolaşıyor etrafımda. .Babam bu şiiri çok severdi..» Lambayı söndürmeden balkona çıktım. «Sağdan sola.. soldan sağa lerzânı girizan. Odanın camlı kapısından balkona vuran ışık sıcak bir kumaş gibiydi üstünde dizlerimin.. Havada çıt yok.
bizim insanlarımız. Sökmek üzre şafak. hangi sınıftan? Onların insanları. . Đnsan? Ne zamanki.Ömrü bir gün süren böcekler.. Kar durdu.. Utanarak odaya döndüm.. Sonra sen ben bir kırık küvet ve benim kendime karşı duyduğum merhamet. nerdeki.. Gün gelecek insanlar çok uzun çok bahtiyar yaşayacaklar. Đnsanın elleri. Đnsanın yüreği ve kafası var.. Ve her şeye rağmen yeni bir dünya için yapılan kavga..
8. ağaçlarda yaz meyveleri vardı. Uyanmadın. Evet. Şimdi? Zaman zaman hatırlayıp zaman zaman unutacağım.. Yine yan yana yaşayacağız beni sevdiğine emin olarak. 16.O anda uyansaydın sarılıp boynuna. Fahire birdenbire durdu baktı muhabbetle kocasının gözlerine ve suratına tükürür gibi bir tokat vurdu. çok şükür nezle bile değilim.. 4 Altı ay kadar geçti aradan. Gökte yıldızlar. Bir gece karı koca denizden dönüyorlardı.1940 .
» dediler. vatan çırılçıplak yere serilmiş. . Dünyada vatandan aziz şey var mı? Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Onu didik didik didiklediler.. saçlarından tutup sürüklediler.BU VATANA NASIL KIYDILAR Đnsan olan vatanını satar mı? Suyun içip ekmeğini yediniz. Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Günü gelir çarh düzüne çevrilir.. Oturmuş göğsüne Teksaslı çavuş. günü gelir hesabınız görülür. götürüp kâfire : «Buyur. Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Eli kolu zincirlere vurulmuş.
Koşuyor altı yaşında bir oğlan. Bulutlar adam öldürmesin.Günü gelir sualiniz sorulur : Beyler bu vatana nasıl kıydınız? 1959 BULUTLAR ADAM ÖLDÜRMESĐN Analardır adam eden adamı aydınlıklardır önümüzde gider. . Bulutlar adam öldürmesin. Sizi de bir ana doğurmadı mı? Analara kıymayın efendiler. uçurtması geçiyor ağaçlardan. siz de böyle koşmuştunuz bir zaman. Çocuklara kıymayın efendiler.
Đhtiyarlıkta aklına insanın. Bulutlar adam öldürmesin. efendiler. Elbet böyle sizi de aradılar. . siz de ihtiyarsınız. Yazıktır. Gelinlere kıymayın efendiler. ihtiyarlara kıymayın.Gelinler aynada saçını tarar. Bulutlar adam öldürmesin. aynanın içinde birini arar. tatlı anıları gelmeli yalnız. Şubat 1955 BÜYÜK ĐNSANLIK Büyük insanlık gemide güverte yolcusu tirende üçüncü mevki şosede yayan büyük insanlık.
Ekmek büyük insanlıktan başka herkese yeter pirinç de öyle şeker de öyle kumaş da öyle kitap da öyle büyük insanlıktan başka herkese yeter. 1958 . Taşkent.Büyük insanlık sekizinde işe gider yirmisinde evlenir kırkında ölür büyük insanlık. Büyük insanlığın toprağında gölge yok sokağında fener penceresinde cam ama umudu var büyük insanlığın umutsuz yaşanmıyor. 7 Ekim.
Şimdilik sohbetimizde kederi : kesilip satılmış . Ağaçlardan ve günlerden konuşuyoruz. Herhal ilerdedir yaşanacak günlerin en güzelleri. Adı : Yunus. Büyük kitaplar gibi içinde bir şeyler saklı.CEVĐZ AĞACI ĐLE TOPAL YUNUS'UN HĐKÂYESĐ Burda bir dostumuz var : Çerkeş'in Kavak köyünden. Ateşimizi yakıp suyumuzu veriyor. Akıllı adamlara ajans haberlerine ve bilmeceye meraklı.
. topallığı ondandır. Öküzler topalları sever.bir ceviz ağacının.. çünkü topallar ağır yürürler. Onu tanıyoruz : avlunun içinde kapının solundaydı. Ceviz ağaçları sevmez topalları.. Bir acayiptir muhabbet bahsi : mutlaka kendini dereye atmaz sevilmeyenlerin hepsi.. çünkü üzerlerine çıkıp silkeleyemezler dalları. Ve altı yaşında dalından düştü Yunus. Đnsanların hünerleri çoktur : insanlar . Öküzler topalları sever. ceviz ağaçları sevmez topalları : çünkü topallar sıçrayamazlar yemişlere.
Bir acayiptir muhabbet bahsi.. Altından geçerken düşünürdü Yunus. bir acayiptir ceviz ağacı ile topal Yunus'un hikâyesi. Cevizlerini Eylülde döker.. .... Cevizlerini Eylülde döker. ve ölüm : mutlaka varılıp dönülmeyen. Düşünmek : ne mukaddes bir iş ne felâket ne de bahtiyarlıktı.sevilmeden de sevmesini bilirler... yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar. .... fakat üzerinde düşünülmeyen bir köydü Yunus için.. Ve Çerkeş yolu üzerinden sabah namazı ışıyıp geldiği zaman. kadınlardan önce uyanırdı dalları. ... ........
.yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar.. . genişti alabildiğine.. . Yüksekti.. burunları tek boynuzlu gergedanlara. Gündüzleri yıldızların niye söndüğünü.. Güneşte gölgesi hain olurdu.... .. . Üç kişi el ele versen kütüğünü çeviremezdin... dünyanın yuvarlak olduğunu ve güneşin etrafında döndüğünü bilmiyordu Yunus. rüzgârda konuşurdu kendi kendine. Gece altında oturdun muydu yıldızları göremezdin.. Her gece altında otururdu Yunus.. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar... Çinli müslümanlara... Bunları biz anlattık ona şaşıp kalmadı.. Cevizlerini Eylülde döker. dalları yukardan Yunus'a bakar.
Karanlık bir sudur tepende akar.. . genişti alabildiğine.. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar.... . Gece altında oturdun muydu yıldızları göremezdin.... ..... Bir gün ateşimizi yakıp verirken suyumuzu : «— Biz hizmetkârınız senin.. Cevizlerini Eylülde döker.. Şaşırıp kaldı Yunus. Cevizlerini Eylülde döker. Toprağın içinde gider kökleri. . Yüksekti. Rüzgârda konuşurdu kendi kendine. sen efendimizsin» — dedik. Bunları bizden öğrendiği gün hayret etmedi. karanlık bir sudur tepende akar.. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar...ve bir damla suda bir milyon mikroba dair fikri yoktu Yunus'un.. Her akşam altından geçerdi Yunus.
...toprağın içinde gider kökleri.» Tiftiği yoktu Yunus'un. dalları. Tevatür güzelmiş Đstanbul şehri.. «— Köy işi zordur katiyen vücut ezilir bir defa... Toprağa çömelip bak dört tarafa : bela hangi inde pusmuş bilinir mi? Mümkünü yok vurulsun.. ciğerinden Yunus'u.. Geldik gidiyoruz öylesine. «— Attığın taş .» Vurmuş belâ..... yukardan Yunus'a bakar. «— Biz hiç dünyada yaşamış değiliz. varıp görülmesi nasibolmadı. Velâkin niye tiftiği yok altmış haneden otuzunun?.
.. Elimiz ayağımız : öküz. yarı ölümdür yani.» Sattılar öküzünü Yunus'un.» Kaydı toprağı elinden Yunus'un. . Güneşte gölgesi hain olurdu. Toprak sabuna döndü kayar insanın elinden.. «— Herhal yolların sonu göründü.. Dünya trene bindi. Toprağın elinden kaydı mıydı bir mekânsız kurt olursun. Gayrı dünya öküzün boynuzunda durmuyor. Cevizlerini Eylülde döker.dediğin kuşu vurmuyor... Cümle mahlukatın mekânı vardır kurdun mekânı olmaz... Öküz gitti mi korkulursun. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar. Çok zor olur öküzü satmak. Bu olan işleri akıl almaz.
. Fakirin karısı kavi olmaz. öküzsüz ve kadınsız. o. Yunus'un arkasında yuvarlandı yere.. ... Çocuklara ana. bir şey sormadan rüzgârda konuşurdu kendi kendine. Topraksız. Bir kız kaçırdı Yunus : Çünkü düğün pahalı kız kaçırmak ucuz. Ve bir gün Çerkeş yolu üzerinden sabah namazı ışıyıp geldiği zaman giderlerdi... kırmızı peştemalının içinde ölüverdi..Yunus durmadan Yunus kaybettikçe onu düşünür... tohuma toprak ve karı lâzımdır erkek kısmına.. bir şey isteyip.
. Sat Yunus cevizini. Yalnızlık umrunda değil cevizin. Sat Yunus cevizini... Varlılar varsıza dokur mu kilim. Cevizden konsol yaparlar. Cevizi karanlıkta kaybolur sanıp uyumaz beklerdi sabaha kadar. Bir cansız ağaçtır yaranamazsın. El toprağında ter döker oldu.kaldılar dünyada bir başlarına ceviz ağacı ile Yunus. topal Yunus ne işe yarar? Zemheriler geldi barınamazsın... Cevizden konsol yaparlar. dalları yukardan Yunus'a bakar. toprağın içinde gider kökleri. Gayrı daha fazla sürünemezsin. Cevizden konsol yaparlar. . Yalnızlık koydukça koydu Yunus'a.. Yün yorgan değil bu sarınamazsın.
dallar budandı. Cevizden konsol yaparlar. Varlılar varsıza dokur mu kilim.vay cevizin hali.. Kesildi dalları. Cevizden konsol yaparlar. Mekânsız kurda mekândı... Yarı ağaç. Gün daima bulutta kalmaz.. kara uzandı.. Cenaze çırçıplak. vay benim halim.. Şimdilik sohbetimizde kederi : kesilip . vay cevizin hali. Sat Yunus cevizini. Herhal ilerdedir yaşanacak günlerin en güzelleri. yarı insandı.. Sattı Yunus cevizini... vay benim halim.. Sabahın sahibi vardır.
şaşarak bakarım. koparıver. tam yüz bin elim var. Ne sen bunun farkındasın. Yapraklarım ipek mendil gibi tiril tiril. Yüz bin elle dokunurum sana. yaşını sil. ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda. . şerham şerham ihtiyar bir ceviz. Yüz bin yürek gibi çarpar. Yapraklarım suda balık gibi kıvıl kıvıl. Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda.. Yapraklarım ellerimdir..satılmış bir ceviz ağacının. gülüm. içim dışım deniz. Yüz bin gözle seyrederim seni. Đstanbul'a. Đstanbul'u. CEVĐZ AĞACI Başım köpük köpük bulut. Yapraklarım gözlerimdir. Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda. ne polis farkında. çarpar yapraklarım. gözlerinin. budak budak.
Ne sen bunun farkındasın. Nazım HĐKMET ÇANKIRI HAPĐSANESĐNDEN MEKTUPLAR 1 Saat dört.. Saat beş. yedi.. Altı. yok. . yoksun. ne polis farkında. daha ertesi ve belki kim bilir. ertesi gün.
. tepemizde.Hapisane avlusunda bir bahçemiz vardı. güneşe yakın. bacakları kısa ve kalın ve elleri ayaklarından büyük. Sıcak bir duvar dibinde on beş adım kadardı. Kovanından bal çaldığı adamın taşla ezmiş kafasını. Gelirdin.. yan yana otururduk. Başı dört köşe.. . bir konserve kutusunun içinde. kırmızı ve kocaman muşamba torban dizlerinde.. yukarda. Bizim bahçemizden küçük bir bahçesi vardı. Bir Cumartesi gününü. Kelleci Memed'i hatırlıyor musun? Sübyan koğuşundan. «Hanım abla» derdi sana.
Bende yalnız bir fotoğrafın var : bir başka bahçede çok rahat çok bahtiyar yem verip tavuklara gülüyorsun.?» O kadar resmini yaptım senin bana birini bırakmadın. nasıl dinledik ayak seslerini yaklaşan müjdelerin. ilimiz. kim bilir nerde kalır ölümüz. Hapisane bahçesinde tavuklar yoktu.hapisane çeşmesiyle ıslanan bir ikindi vaktini hatırlıyor musun? Bir türkü söylediydi kalaycı Şaban Usta.. Nasıl haberler aldık en güzel hürriyete dair. .. aklında mı : «Beypazarı meskenimiz. fakat pek âlâ gülebildik ve bahtiyar olmadık değil.
ne güzel şeyler konuştuk hapisane bahçesinde. ben eminim sen sadece merhamet duyacaksın . Ve Pîrâyende'm benim.. 2 Bir akşamüstü oturup hapisane kapısında rubailer okuduk Gazalî'den : «Gece : büyük lâciverdî bahçe. Altın pırıltılarla devranı rakkaselerin.> Bir gün eğer. karanlık bir yağmur gibi. Ve tahta kutularda upuzun yatan ölüler.. canını sıkarsa yaşamak tekrar Gazalî'yi oku. benden uzak.
ölümün karşısında onun ümitsiz yalnızlığı ve muhteşem korkusuna. Bilmiyorum. Bir akar su getirsin Gazalî'yi sana : «— Toprak bir kâsedir çömlekçinin rafında tâcidar. Ve büyük lâciverdi bahçede başsız ve sonsuz ve durup dinlenmeden devranı rakkaselerin... Soğuk sıcak serin..» Birikip sıçramalar. ve zafer yazıları yıkılmış duvarlarında Keyhüsrevin. neden aklımda hep ilkönce senden duyduğum ..
Şeker Ali yukarda.. Dışarda çocuklar bağrışıyorlar. Ve jandarma karakolunun ışığında akasyalara bağlı üç kurt yavrusu. koğuşta bağlama çalıyor. Beni unutma Hatçem. Akşam. Çeşmeden akıyor su. A s l o l a n h a y a t t ı r . Açıldı demirlerin dışında büyük.. Ölüme ibadeti bundandır. üstat. 3 . lâciverdî bahçem. fakat görmüyor.. kirazın geldiğini..» Kavaklar pamukluyor Gazalî'de.Çankırılı bir cümle var : «Pamukladı mıydı kavaklar kiraz gelir ardından.
. Erkekler eşeklerde.. Herhalde iki çarşambadır pazarda : kırmızı başörtülü «kibirsiz» Đstanbulluyu aramışlardır. 20. Demir kapımızdan geçip kamış sepetimizde bize kadar gelecek yumurtası.1940 . mor patlıcanları...Bugün çarşamba : — biliyorsun — Çankırı'nın pazarı. kadınlar çıplak ayaklarının üstünde geçtiler. bulguru. yaldızlı. Dün köylerden inenleri seyrettim : yorgundular. ve kaşlarının altında keder. kurnaz ve şüpheli.7. Herhalde içlerinde senin bildiklerin vardır.
otları yanmış kalenin eteğinde bir kezzap aydınlığı içindedir simsiyah kiremitleriyle şehir. deniz ne kadar uzak. kırmızı taşlar tütüyordur..4 Sıcaklar bildiğin gibi değil ve ben ki yalı uşağıyım. kızgın. Geceleri birdenbire rüzgâr çıkıyor.. .. Biliyorum : şimdi avluda duvarlara çarpıyorlardır suyu. Đkiyle beş arası cibinliğin altına uzanarak ter içinde kımıldanmadan gözlerim açık dinliyorum sineklerin uğultusunu. Ve dışarda.. sonra kayboluyor birdenbire. Ve karanlıkta canlı bir mahluk gibi soluyup.
. Ve zaman zaman ürpermelerle duyuyoruz derimizin üstünde bir korku halinde tabiatı.. çıkmamak sabaha.yumuşak... birçok çok mühim şeyler. daha bir hayli yaşamak. Ve yerlilerin kavlince : altı tekmil tuz madeni olduğundan yıkılacak Çankırı şehri kıyametten kırk gün önce. Ölümün bu kadar körü ve mendeburu. Yatıp bir gece başın bir kalasla ezilmiş.. Bunu birçok şey için istiyorum.. Bir zelzele olabilir. . Ben yaşamak istiyorum biraz daha. tüylü ayaklarıyla dolaşarak bizi bir şeylerle tehdit ediyor sıcak. Zaten üç günlük yere geldi. salladı çapanoğlu Yozgad'ı.
. terzilerin gaz lambası yandı. Yalnız bize mahsus bir imtiyazdır : kış günleri hapisanede. Terziler ıhlamur içiyorlar.. Bizim odanın yüz mumluğu. Birçoğu elle tutulacak kadar alçaktan geçiyorlar.8. Üşüyorum.12. sade hapisanede değil..1940 5 Saat beşte akşam oluyor : insanın üstüne doğru yürüyen bulutlarla.. Yağmur taşıdıkları belli. bu kocaman bu ısınası bu ısınacak dünyada üşüyüp .. Fakat kederli değilim. Kış geldi demektir..
26. Sen kendi cennetini kara toprağın üstünde kur.. Usta bir kaplan gibi kullansın elin yerde yıldırım gibi giden bisikletini. Dik duvarlara tırman yüksek ağaçlara çık.10.. .kederli olmamak.. Ve din dersleri hocasının resmini yapan kurşunkaleminle yık Mızraklı Đlmihalin yeşil sarıklı iskeletini.1940 ÇOCUKLARIMIZA NASĐHAT Hakkındır yaramazlık..
kırmızı kiremitler. bulutlar. yağmurdan sonra. duvarlar ve benim yüzüm yerde. Toprağı sev anan kadar... Tevkifane avlusunda. .Coğrafya kitabıyla sustur. su birikintilerinde kımıldanırken. güneşli bir kış günü. Ayırdetme öz anandan toprak ananı.. seni «Hilkati Âdem»le aldatanı. Sen sade toprağı tanı toprağa inan. 1928 Đstanbul'da.
başlar önde. yanan şehirlerin kızıltısı. gözler alabildiğine açık.. nefsimin ne kadar cesur. memleketimi ve seni düşündüm. ne kadar zayıf şeyi varsa hepsini taşıyarak : dünyayı. ne kadar alçak.. 1939 Şubat Đstanbul Tevkifanesi -------------------------------------------------------------------------------- *** 1 Sevgilim.ben. ne kadar kuvvetli. çiğnenen ekinler .
-------------------------------------------------------------------------------- *** 2 Fevkalâde memnunum dünyaya geldiğime.. karanlığın ve çığlıkların içinden güneşli elleriyle kapımızı çalacak olan gelecek günlere güvenimi kaybetmedim hiçbir zaman. kavgasını ve ekmeğini seviyorum. . toprağını. aydınlığını. ekmeğimi ve seni kaybettiğim oldu. Sevgilim.ve bitmez tükenmez ayak sesleri : gidiliyor.. bu ayak sesleri. fakat açlığın. Ve insanlar katlediliyor : ağaçlardan ve danalardan daha rahat daha kolay daha çok. bu katliâmda hürriyetimi.
Dünyayı dolaşmak. Ben ve bizim mahalle bakkalı ikimiz de kuvvetle meçhulüz Amerika'da. Mavi pulu Asya'da damgalanmış bir tek mektup bile almadım. Ve düşmanlar ki kanıma susamışlar kanlarına susamışım. aynı hürriyet. aynı hasret için ölebiliriz. . inanılmayacak kadar büyüktür benim için. Halbuki ben yalnız yazılarda ve resimlerde yaptım Avrupa yolculuğumu.Kutrunun ölçüsünü santimine kadar bilmeme rağmen ve meçhulüm değilken güneşin yanında oyuncaklığı dünya. yemişleri. Fakat ne zarar. Dünya ve insanları yüreğimde sır ilmimde muamma değildirler. görmediğim balıkları. Çin'den Đspanya'ya. her kilometrede dostum ve düşmanım var. Dostlar ki bir kerre bile selâmlaşmadık aynı ekmek. Ben kurtarıp kellemi nida ve sual işaretlerinden. Benim kuvvetim : bu büyük dünyada yalnız olmamaklığımdır. Ümit Burnu'ndan Alaska'ya kadar her mili bahride. yıldızları görmek isterdim.
büyük kavgada açık ve endişesiz girdim safıma. -------------------------------------------------------------------------------- *** 3 Memleketimi seviyorum : Çınarlarında kolan vurdum. hapisanelerinde yattım. Memleketim : Bedreddin. Hiçbir şey gidermez iç sıkıntımı memleketimin şarkıları ve tütünü gibi. Ve dışında bu safın toprak ve sen bana kâfi gelmiyorsunuz. kurşun kubbeler ve fabrika bacaları . Sinan. Halbuki sen harikulâde güzelsin toprak sıcak ve güzeldir. Yunus Emre ve Sakarya.
benim o kendi kendinden bile gizleyerek sarkık bıyıkları altından gülen halkımın eseridir.
Memleketim. Memleketim ne kadar geniş : dolaşmakla bitmez, tükenmez gibi geliyor insana. Edirne, Đzmir, Ulukışla, Maraş, Trabzon, Erzurum. Erzurum yaylasını yalnız türkülerinden tanıyorum ve güneye pamuk işleyenlere gitmek için Toroslardan bir kerre olsun geçemedim diye utanıyorum.
Memleketim : develer, tren, Ford arabaları ve hasta eşekler, kavak söğüt ve kırmızı toprak.
Memleketim. Çam ormanlarını, en tatlı suları ve dağ başı göllerini seven alabalık ve onun yarım kiloluğu
pulsuz, gümüş derisinde kızıltılarla Bolu'nun Abant gölünde yüzer.
Memleketim : Ankara ovasında keçiler : kumral, ipekli, uzun kürklerin pırıldaması. Yağlı, ağır fındığı Giresun'un. Al yanakları mis gibi kokan Amasya elması, zeytin incir kavun ve renk renk salkım salkım üzümler ve sonra karasaban ve sonra kara sığır ve sonra : ileri, güzel, iyi her şeyi hayran bir çocuk sevinciyle kabule hazır, çalışkan, namuslu, yiğit insanlarım yarı aç, yarı tok yarı esir...
Nazim Hikmet
FAKĐR BĐR ŞĐMAL KĐLĐSESĐNDE ŞEYTAN ĐLE RAHĐBĐN MACERASI
Đlkönce yağmurla sonra birdenbire açan güneşle başlamıştı sabah. Henüz ıslaktı asfaltın solundaki tarla. Harp esirleri çoktan iş başındaydılar. Topraktan nefret duyarak — halbuki köylüydü birçoğu — tıraşlı ve korkak çapalıyorlardı patatesleri. Suluboya, solgun resimleri hatırlatıyordu insana köy kilisesinden gelen çan sesleri.
Pazardı. Kilisede erkeklerin hepsi ihtiyardı kadınların değil, içlerinde büyük memeli kızlar,
ve sarı saçlarına ak düşmemiş anneler vardı. Maviydi gözleri. Başları önde, kalın, kırmızı ve harap parmaklarına bakıyorlardı. Terliydiler. Haşlanmış lahanayla günlük kokuyordu. Kürsüde muhterem peder «beyannameyi» okuyordu, — gözlerini gizleyerek —. Renkliydi pencere camlarından biri. Bu camdan içeri giren güneş duruyordu genç bir kadının bembeyaz ensesinde eski bir kan lekesi gibi. Ve hiçbir zaman doğurmamış olan göğüssüz ve kalçasız bir Meryem'in kucağında bir çocuk : başı öyle büyük o kadar inceydi ki kıvrılmış bacakları hazin ve korkunçtu. Önlerinde kandil yanıyordu eski sert ve boyalı tahtayı aydınlatıp...
Đki adam boyundaydı tahta heykel. Şeytan saklanmıştı arkasına — kaşları çekik, sakalı sivri, Mefistofeles olması muhtemel,—ve âlim bir tebessümle dinliyordu muhterem pederi. «— Avrupa'nın bekası, (okuyordu beyannameyi muhterem peder) Avrupa'nın bekası için harbediyoruz.»
Dinliyordu Şeytan sivri sakalında keder ve âsi ve selîm aklına dayanılmaz bir ağrı vermekteydi yalan.
Okuyordu rahip : «— Avrupa milletleri el ele verip harbediyoruz, ve mutlak imha edeceğiz medeniyet için tahripçi bir unsuru.»
Şeytan bir parça yana itti Meryem'in heykelini ve havada sihirle efsun alâmetleri daireler çevirip
kaldırdı elini rahibe doğru — etsizdi, uzundu bu el, hakikat gibi, kemikli ve kuru —.
Ve ne olduysa o anda oldu işte. Renkli camın altındaki kadın çırılçıplak göründü kıpkırmızı güneşte. Memeleri ağırdı ve sarı ipek gibi parlıyordu karnının altında tüyler. Düşürdü kâadı muhterem peder ve Şeytan'ın iğvasıyla hakikati bağırdı : «— Karşı koymak günü geldi en büyük tehlikeye. Harbediyoruz, fuhşun bekası için, kerhane kapıları kapanmasın diye. Ve sen orda, arkada içinde beyaz entarisinin bir erkek çocuğu gibi duran, sen orospu olacaksın kızım. Sana firengi ve belsoğukluğu verecekler büyük şehirlerimizden birinde. Baban dönmeyecek Yatıyor şimdi yüzükoyun
çok uzak bir toprağın üzerinde. Şimdi kan içindedir etli, kalın kulaklar ve ince kollarının dolandığı boyun. Yattığı yerde yalnız değil. Hareketsiz duran tanklarla, terk edilmiş toplar sahada.»
Kendi sesinden ürkerek sustu rahip. Orda, arkada, beyazlı kız ağlıyordu. Kadife ceketli bir erkek — ihtiyar orman bekçisi civar çiftliğin — bir şeyler söylemek istedi. Sivri sakalını kaşıdı Şeytan, rahibe : «Devam et,» — dedi. Ve muhterem peder başladı tekrar konuşmaya : «— Harbediyoruz : pazar ve mal nizamının bekası için. Kömür, lâstik ve kereste, ve kendi değerinden fazla yaratan iş kuvveti satılmalıdır. Patiska, benzin
buğday, patates, domuz eti ve taze gümrah bir sesin içindeki cennet satılmalıdır. Güneşli bahçesi ve resimli kitapları çocukluğun ve ihtiyarlığın emniyeti satılmalıdır. Şan, şeref ve saadet, ve kuru kahve topyekun pazar malı olup tartılıp, ölçülüp, biçilip satılmalıdır. Harbediyoruz : harbi bitirdiğimiz zaman aç, işsiz ve sakat — harp madalyasıyla fakat — köprü altında yatılmalıdır...»
Yine sustu muhterem peder. Şeytan emretti yine : «— Naklet onun macerasını, o ne idi, ne oldu, anlat...»
Ve anlattı rahip : «— Onu hepiniz hatırlarsınız,
toprağın içindeki bir patates tohumu gibi fakir, çalışkan ve neşesiz geçti çocukluğu. Sonra uyandı birdenbire on yedi yaşına doğru. Yine fakirdi, çalışkandı. Fakat aylarca gidip bulutsuz bir denizde altında sönük yelkenlerin sanki çok sıcak bir sabah ufukta apansızın yeni bir dünya keşfeder gibi buldu neşeyi... Mahallede sesi en güzel olan insandı ve en güzel mandolin çalan. Hatırlıyorsunuz değil mi size doğru gelen dostluğunu kocaman, kırmızı elinin ve mavi kurdelesini mandolininin?.. Đçinizde kimin kalbini kırdı, kime yalan söyledi, sarhoş olduğu vaki midir, ve kiminle dövüştü? Çocuklara saygısını
ve ihtiyarlara şefkatini inkâr edebilir miyiz? Belki biraz kalın kafalı fakat kalbi bir balık yavrusu gibi temiz onu geçen sene harbe gönderdik. Şimdi gerilerinde cephenin işgal altındaki bir köyün odasındadır. Baygın bir kadının ırzına geçmekle meşgul bir tahta masanın üzerinde. Beli çıplak pantolunu dizlerinde başında miğfer ve ayaklarında kısa, kalın çizmeler. Yerde iki çocuk ölüsü yatıyordu direkte bağlı bir erkek. Dışarda yağmur yağıyor ve uzaktan uzağa motor sesleri. Kadını masadan yere iterek doğrulup çekti pantolonunu... Halbuki hepiniz hatırlarsınız onu, hatırlıyorsunuz değil mi size doğru gelen dostluğunu kocaman, kırmızı elinin ve mavi kurdelesini mandolininin?»
Yine birdenbire sustu muhterem peder. (Susabilmek bir hünerdir insanın ağzından çıkan sözler kendine ait olmazsa.) Fakat tahta Meryem'in arkasından yine emretti Şeytan : «— Rahip, devam et,» — dedi. Ve devam etti rahip : «— Harbediyoruz. Çalıştırılan insan yığınları birbirine devrederek zinciri, karanlık ve ağır, beton künklerin içinde akmalıdır. Ve sen kocakarı — ön safta, solda, diz çöküp yüzü eski bir kâat gibi buruşuk olan — seni temin ederim ki kilise kapısında oynayan torunun — beş yaşında, başı altın bir top gibi yuvarlak — dedesi, senin kocan, babası,
. Hiçbir şeyi ümit etmemeyi öğrensin. . uçuyor av kuvvetleri himayesinde olarak bombardıman birliklerimiz birbiri ardından giden dalgalar halinde.senin oğlun ve komşuların gibi kömür ocaklarında çalışacak. Harbediyoruz : öldürdüklerimizin sayısı — bizden ve onlardan aralarında meme çocukları da var — şimdilik beş altı milyon kadar. Ve motorlarına benzinle beraber belki bir parça keder dolarak (öldürenlerde tevehhüm edilen keder gibi bir şey). Harbediyoruz : kundak bezinin çeşidiyle belli olmalı herkesin yeri. Bu maksatla uçuyor bombardıman birliklerimiz tasavvur edilmeyecek kadar çok ölüm taşıyıp iki gergin kanatla..
» Hakikat çok taraflıdır. Ve asfalt yolun üzerinde arasında silâhlı iki adamın giderken muhterem peder Şeytan baktı arkasından : çekik kaşlarında ümit ve sivri sakalında keder. 12. Đnzibat kuvvetleri aldı haberi — kadife ceketli orman bekçisinden — gelip indirdiler kürsüden muhterem pederi..1941 . Fakir bir Şimal kilisesinde — Şeytan'ın iğvasıyla da olsa — fakir bir papaz onu o kadar uzun anlatamaz..Harbediyoruz : parlasın edebiyen diye sabah güneşlerinde hapisane demirleri.9.
.Not : Alamanya yıkıldı. Ve yine bir pazar günü ve aynı kilisede yine batılı müttefikleri meth ü sena edeyim derken 41 yılında söylediklerinden bazı fasılları tekrarladı aynen bilhassa mal nizamına ait olanları. Ve yine Şeytan'ın iğvasına uymasaydı eğer önemli Alaman demokratlarından biri olurdu bugün Anglo-sakson işgal bölgelerinden birinde. Yine arkasından baktı Şeytan : çekik kaşlarında biraz daha çok ümit sivri sakalında biraz daha az keder.. 1946 Şubat 17 . Temerküz kampından kurtarıldı muhterem peder. Halbuki yine uydu Şeytan'a. Ve Katolik bir Amerikan subayının emriyle (tevkif edilmediyse de bu sefer) kovuldu kiliseden muhterem peder.
. Delinmiş patlamış etleri. Đki kurbağacık kara yaralı iki yavrum benim. kafaları kocaman. birinci sayfada taşla ezilmiş iki kurbağacık.. birinci sayfada iki sütun üstüne bir avuç kemik deri. Erganili biri.GAZETE FOTOĞRAFLARI ÜSTÜNE 1 Kara Yara Birinci sayfada yatıyor iki sütun üstüne iki çıplak yavrucuk. Kolları bacakları kargacık burgacık. . ağızları korkunç bir haykırışla açık. Yılda kim bilir kaç bininiz acı suya bile doymadan gelip gidiyor. Biri Diyarbakırlı.
3 Ağustos 1959 2 Emniyet Müdürü Güneş bir yara gibi açılmış gökte akıyor kanı. . hapisane duvarları. cipler.Ve müsteşar bey : (Kara Yaraya tutulası) "Endişeye mahal yok. Uçak alanı. Karşılayıcılar. eller göbekte : coplar. karakollar ve darağaçlarında sallanan ipler ve siviller göze görünmez ve bir çocuk işkenceye dayanamadı attı kendini Emniyet'te üçüncü kattan." diyor.
Đncelediler uyku uyutmamak usullerini ve memnun kaldılar pek hayalara bağlanan elektrottan ve bizdeki tabutlukların üstüne bir de konferans vererek açıkladılar faydalarını koltuk altlarına kaynar yumurta koymanın. boyun derisini kibritle ince ince yakıp soymanın. Emniyet Müdürü bey uçaktan iniyorlar Amerika'dan dönüyorlar ve coplar cipler ve darağaçlarında sallanan ipler üstat döndü diye seviniyorlar.Ve işte Emniyet Müdürü bey uçaktan iniyorlar Amerika'dan dönüyorlar mesleki tetkikattan. 1959 .
3 Adnan Bey Türküler söylendikçe Türk diliyle Seni seviyorum gülüm. ben anılacağım. dendikçe Türk diliyle Türk diliyle gülünüp Türk diliyle ağıtlar yakıldıkça. Tarlalarımıza girmiş değil sizin gibisi yaban domuzunun. adımıza benzeyen. . anılacak Türk diliyle size sövüşüm. Dilimiz kuruyor dilimizi konuştuğunuz için. Şehrimiz görmüş değil yangının sizden kanlısını. açlıktan. Bitten. Bir adınız var. sıtmadan betersiniz. Adnan Bey. Adnan Bey. Milletimin en talihsiz gecesi ana rahmine düştüğünüz gecedir. Yüz Türkiye olsa elinizden de gelse yüzünü de zincire vurur yüz kere satarsınız.
Ahmet Emin adını takmıştı tohumuna. . Bu tohum dünyaya çıkıp insan biçimini aldıysa da.1959 4 Ahmet Emin Yalman Selanikli Osman Efendi keskin muhasebecilerdendi ama o da yanıldı ömründe bir kere yanlış bir tohum atıp rahm-i madere. Ahmet Emin. boyu bir karış kaldıysa da. Yalman'lığı kattı buna ve Ahmet Emin Yalman önce Alaman oldu sonra Amerikan. öyle haltlar yedi. Osman Efendi. öyle işler karıştırdı ki sövdüler kabrinde bile babası Osman Efendiye.
Kara yara Mardin'e geçti. ahlâkları bozulacak Emin Beyle aynı damda yaşayarak. Hapse atacaklarmış Ahmet Emin Yalman'ı Amerikana yaranmaktaki rekabet yüzünden. Hapisteki hırsızlara acıyorum ben. her zaman satılacak bir gazeteydi "Vatan" ve hazret sattı vatanı. 1959 5 Refik Koraltan «Tekstilde umutsuz durum.. Bir işsiz kezzap içti. Köylü. Grev yapan işçiler yakalandı.. çiftliklerinin ekinini yakıyor.Ona göre her devirde.» . Bir milyon çocuk okuldan mahrum...
Bir gazete sayfasında başlıkların arasından bakıyor başkan başkan Refik Bey. Büyük Millet Meclisi'nin sahibi gösteriyor suratını milletime bilmem neyini gösteren bir deli gibi. biliyoruz. göbeği kendinden bir karış önde. bir Adnan. . diz kapaklarına kadar kana batarak. tutmuş elinden Amerikan : Yürü ya Refik kulum. bel bel bakıyor. Biliyoruz. odur küçük dağları ve dağların doğurduğu fareleri yaratan ve Debreli Hasan gibi martini atan. demiş ve Refik Bey yürümüş. Biliyoruz. bir de Koraltan. bu vatanın anasını ağlatan bir Đsmet. millî şerefimizin kemikleri üstünde. Biliyoruz.
Kore dağlarından geliyor kimi apaçık gözleri dumanlı kaytan bıyıkları kanlı yaşları yirmi.. Karınları davul gibi.1959 6 Korku Korkuyor Adnan Menderes ölülerden korkuyor. kırıyorlar Adnan Bey'in mutfak camlarını her gece mezarlarından çıkınca. Korkuyor Adnan Menderes ölülerden korkuyor hele çocuk ölülerinden.. boyunları çöpten ince. .
Kasketliler hayını bağışlamayı bilmez. Korkuyor Adnan Menderes kocaman yanakları sarkıyor yağlı. Korkuyor Adnan Menderes hiçbir korkuya benzemez halkını satanın korkusu.Korkuyor Adnan Menderes dirilerden korkuyor hele çarıklılardan hele kasketlilerden. Korkuyor Adnan Menderes üç saata indi uykusu. sarı. 1959 GELMĐŞ DÜNYANIN DÖRT BĐR UCUNDAN Gelmiş dünyanın dört bir ucundan .
Basında kendisini tenkit edenleri hapse atıyor. Siyasi muhalefeti eziyor." Ben.Ayrı dilleri konuşur. Nâzım Hikmet... Bu başyazıda şöyle satırlar var : "O .. Bu satırların arasındaki satırları aynen aşağıya geçiriyorum.. ondanız. 195 Nev York Tayms gazetesi 29 Aralık 1954 tarihli sayısında "Türkiye Geriliyor" başlıklı bir başyazı yayımladı.. ama sen Meselâ Yalçın'ı da tıkıyorsun deliğe (1) .Basın hürriyetini yok ediyor. Đlle de asıp kesmek geliyorsa içinden Ezmekte devâm et Barışçılar'ı.. Menderes işçilere grev hakkını tanıyacağını vaad etmişti. Nev York Tayms gazetesinin satırları arasında kalan yazıları da okudum... Halbuki en kısa grevler için işçileri takip ediyor.. GERĐLEYEN TÜRKĐYE YAHUT ADNAN MENDERES'E ÖĞÜTLER Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. anlaşırız Yeşil dallarız dünya ağacından Gençlik denen bir millet var.Adnan Menderes . Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes..
O. (3) Bir de bazan coşarak "Hayat pahalı" diyor. böyle bir dal kesilmez. büyük demokrat. Git. elini öp.. Bu aksoylu muhalefeti ezilir görmek Türkün Batılı dostlarını pek üzüyor pek. O. koş. sımsıkı sarılmış demokrasiye : "Başvekil merasimsiz karşılanmalı" diyor. . Moskova'yı atomlayalım diyen insancı. A be Adnan Menderes. hürriyetçi kahraman. Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes.. ses çıkardı mı? "Olmaz olsun" mu dedi Amerikan yardımı? Feryat mı etti "Đstiklâl elden gitti" diye? Zavallı. yalnız altın kafeslerde öten bülbüldür. yüzünü güldür... Şu muhalefetle de alıp veremediğin ne? Niye öyle hışımla yürüyorsun üstüne? Kore'ye asker gönderdin de "Hayır" mı dedi? "Kan aktı hesabı sorulmalıdır!" mı dedi? Orduyu emrimize verdin. Kendine acımazsan bize bir parça acı. Böyle şaşkınlıkların sonu da iyi gelmez. (4) Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. matbaalar yıktırıp kitaplar yaktıran. af dile.Đhtiyarcık sana azıcık cilve yaptı diye. O. (2) O.
bizi silkip atmaya fırsat kollıyan ağaç. Unutma bu dallardan başka asıl ağaç var. . Ama ufak tefek grevlerde anlayış göster. Elli istiyorlarsa ateş aç. Senin bindiğin dallar ve bindiğimiz dallar.Hani. 1955 (1) Adnan Menderes tevkif ettiği gazeteciler arasında Hüseyin Cahit Yalçın'ı da hapise attı. sonra beş ver. her işte bizden örnek alacaktın ya? Hürriyet nizamına sâdık kalacaktın ya? Vaadettin tanımadın işçinin grev hakkını.. öfkeyle homurdanan yarı çıplak. O hakkı bizim tanıdığımız gibi tanı. Niye telaşlanıp kaybedersin vekarını? Hem de kırarsın liderlerin itibarını? Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. Sendika liderlerinizin birçoğu zaten bizde olduğu gibi emir alır polisten. yarı aç. Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes..
meydanlarda kitaplar yakılmıştı. Kopardım portakalı dalından ama kabuğu soyulamadı. Oldum yıldızlarla haşır neşir ama sayısı bir tamam sayılamadı. (4) Nev-York Tayms yazısını şöyle bitiriyor: "Bu durum Türkiye'nin Batıdaki dostlarını kederlendirmektedir." GĐDERAYAK Giderayak işlerim var bitirilecek. dergi matbaası yıkılıp yağma edilmiş.(2) 1945 yılında Tan gazetesi başta olmak üzere birçok gazete. giderayak. Kuyudan çektim suyu . Bu faşist sürülerine "Đleri" emrini Yalçın vermişti. (3) Burjuva muhalefet gazeteleri ve partileri. Adnan Menderes'e Đstanbul'a filan gelip gidişlerinde merasim yapılmasına itiraz ediyorlar. Ceylanı kurtardım avcının elinden ama daha baygın yatar ayılamadı.
ama bardaklara konulamadı. Haziran 1959 GÖVDEMDEKĐ KURT Sen benim minare boyunda çam gövdeme. Güller dizildi tepsiye ama taştan fincan oyulamadı. giderayak. Sevdalara doyulamadı. yumuşak beyaz . Giderayak işlerim var bitirilecek.
bir kurt gibi girdin. yine en basit hünerin senin buzun üstünde bir paten gibi kıvranmak! Soğuk! Sıcak! Kaltak! dur! . kemirdin! Ben barsaklarında solucan Makdonaldı besleyen Đngiliz amelesi gibi taşıyorum seni içimde! Biliyorum kabahat kimde! Ey ruhu lordlar kamarası kadın! Ey uzun entarili tüysüz Puankare! Karşımda: demirleri kıpkızıl bir şimendifer ocağı gibi yanmak senin en basit hünerin.
Yumuşak beyaz kıvrılışlarınla beynime giriyorsun kemiriyorsun! Oraya giremezsin! Onu kemiremezsin! Yumuşak beyaz kıvrılışlarıyla beynime giren kurdu çürük bir diş çeker gibi söktüm! Epeyce ter döktüm! Bu sonuncuydu bir daha olmayacak! 1924 GÖZLERĐN .
kaç defa karşımda ağladılar çırılçıplak kaldı gözlerin altı aylık çocuk gözleri gibi kocaman ve çırılçıplak. gözlerin bir mahmurlaşmayagörsün sevinçli bahtiyar alabildiğine akıllı ve mükemmel dillere destan bir şeyler olur dünyaya sevdası insanın. Gözlerin gözlerin gözlerin. ister hastaneme gel.Gözlerin gözlerin gözlerin. ister hapisaneme. sonbaharda öyledir işte kestanelikleri Bursa'nın ve yaz yağmurundan sonra yapraklar ve her mevsim ve her saat Đstanbul. gözlerin gözlerin gözlerin hep güneşte. . şu Mayıs ayı sonlarında öyledir işte Antalya tarafında ekinler seher vakti. fakat bir gün bile güneşsiz kalmadılar. Gözlerin gözlerin gözlerin. Gözlerin gözlerin gözlerin.
gün gelecek gülüm. kanlı. kardeş insanlar birbirine senin gözlerinle bakacaklar gülüm.Gözlerin gözlerin gözlerin. senin gözlerinle bakacaklar. gün gelecek. 1956 GÜNEŞĐ ĐÇENLERĐN TÜRKÜSÜ Bu bir türkü:toprak çanaklarda güneşi içenlerin türküsü! Bu bir örgü:alev bir saç örgüsü! kıvranıyor. kızıl bir meş'ale gibi yanıyor .
Alev bilekli süvariler kamçılıyor şaha kalkan atlarını! . altın yeleli aslanların ağzını yırtarak gerindik! Sıçradık.esmer alınlarında bakır ayakları çıplak kahramanların! Ben de gördüm o kahramanları. Kayalardan kayalarla kopan kartallar çırpıyor ışıkta yaldızlanan kanatlarını. ben de onlarla güneşe giden köprüden geçtim! Ben de içtim toprak çanaklarda güneşi. ben de sardım o örgüyü. şimşekli rüzgâra bindik!. Ben de söyledim o türküyü! Yüreğimiz topraktan aldı hızını.
.Akın var güneşe akın! Güneşi zaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Düşmesin bizimle yola: evinde ağlayanların göz yaşlarını boynunda ağır bir zincir gibi taşıyanlar! Bıraksın peşimizi kendi yüreğinin kabuğunda yaşayanlar! Đşte: şu güneşten düşen ateşte milyonlarla kırmızı yürek yanıyor! Sen de çıkar göğsünün kafesinden yüreğini.
ateşten. delikanlıların rüyalarında yanan o «an» kadar sıcak! Merdivenlerimizin çengelini yıldızlara asarak. yüreğini yüreklerimizin yanına at! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Biz topraktan. ölülerimizin başlarına basarak yükseliyoruz . demirden doğduk! Güneşi emziriyor çocuklarımıza karımız. sudan. toprak kokuyor bakır sakallarımız! Neş'emiz sıcak! kan kadar sıcak.şu güneşten düşen ateşe fırlat.
güneşe doğru! Ölenler döğüşerek öldüler. bu kuvvet yaralı aç kurtların gözlerine perde . emreden! Bu ses! Bu sesin kuvveti. Vaktimiz yok onların matemini tutmaya! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Üzümleri kan damlalı kırmızı bağlar tütüyor! Kalın tuğla bacalar kıvranarak ötüyor! Haykırdı en önde giden. güneşe gömüldüler.
.vuran. Haykır güneşi içenlerin türküsünü. . Yangınlı ufukların dumanlı perdesinde mızrakları göğü yırtan atlılar koşuyor! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Toprak bakır gök bakır. onları oldukları yerde durduran kuvvet! Emret ki ölelim emret! Güneşi içiyoruz sesinde! Coşuyoruz. coşuyor!.
Kapım ardına kadar açık bekledi seni.Hay-kır Haykıralım! 1924 GÜZ Günler gitgide kısalıyor. yağmurlar başlamak üzre. Niye böyle geç kaldın? . tuz. Niye böyle geç kaldın? Soframda yeşil biber. ekmek. Testimde sana sakladığım şarabı içtim yarıya kadar bir başıma seni bekleyerek.
Koparılmadan düşeceklerdi toprağa biraz daha gecikseydin eğer. diri duruyor. Elbet ömrüm gemilerde bir gün olsun nöbete yeter.Fakat işte ballı meyveler dallarında olgun... Ve madem ki bir gün ölüm mukadder. HASRET Denize dönmek istiyorum! Mavi aynasında suların: boy verip görünmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! Gemiler gider aydın ufuklara gemiler gider! Gergin beyaz yelkenleri doldurmaz keder. Ben sularda batan bir ışık gibi sularda sönmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! .
gözünün içinde durmayalı. aklının aydınlığına sorular sormayalı. . yol yüz yıllık. Yüz yıldır alacakaranlıkta koşuyorum ardından.HASRET Yüz yıl oldu yüzünü görmeyeli. Aynı daldaydık. aynı daldaydık. Yüz yıldır bekliyor beni bir şehirde bir kadın. Aynı daldan düşüp ayrıldık. Aramızda yüz yıllık zaman. dokunmayalı sıcaklığına karnının. belini sarmayalı.
Şimdi tâ içinde bomboş kalbimin Akisleri sönen bir ses gibisin.6 Temmuz 959 HERKES GĐBĐ Gönlümle baş başa düşündüm demin. Artık bir sihirsiz nefes gibisin. Temmuz 1336/1920) «BENCE SEN DE ŞĐMDĐ HERKES GĐBĐSĐN» . Mâziye karışıp sevda yeminim. eminim Kalbimde kalbine yok bile kinim Bence artık sen de herkes gibisin. Bir anda unuttum seni. (Altıncı Kitap.
Gözlerim gözünde aşkı seçmiyor Onlardan kalbime sevda geçmiyor Ben yordum ruhumu biraz da sen yor Çünkü bence şimdi herkes gibisin Yolunu beklerken daha dün gece Kaçıyorum bugün senden gizlice Kalbime baktım da işte iyice Anladım ki sen de herkes gibisin Büsbütün unuttum seni eminim Maziye karıştı şimdi yeminim Kalbimde senin için yok bile kinim Bence sen de şimdi herkes gibisin 334 (1918) .Yaz .Kadıköy HÜRRĐYET KAVGASI .
Yine kitapları. bu kavga faşizme karşı. derlenip dürülmesin bayraklar. bu kavga hürriyet kavgasıdır. Daha gün o gün değil. yürüdüler karanlığın üstüne. Safları sıklaştırın çocuklar. Beyazıt'ta şehit düşen silkinip kalktı kabrinden. 1962 . dalga dalga aydınlık oldular. duyduğunuz çakalların ulumasıdır. Dinleyin. türküleri. bayraklarıyla geldiler. ve elinde bir güneş gibi taşıyıp yarasını yıktı Şahmeran'ın mağarasını. Meydanları zaptettiler yine.
Pitsunda. 1958 ĐYĐMSER ADAM .*** Đşte geldik gidiyoruz hoşça kal kardeşim deniz biraz çakılından aldık biraz da masmavi tuzundan sonsuzluğundan da biraz ışığından da birazcık birazcık da kederinden bir şeyler anlattın bize denizliğin kaderinden biraz daha umutluyuz biraz daha adam olduk işte geldik gidiyoruz hoşça kal kardeşim deniz 27 Eylül.
. 6 Aralık 1958 JAPON BALIKÇISI Denizde bir bulutun öldürdüğü Japon balıkçısı genç bir adamdı.Çocukken sineklerin kanadını koparmadı teneke bağlamadı kedilerin kuyruğuna kibrit kutularına hapsetmedi hamamböceklerini karınca yuvalarını bozmadı büyüdü bütün bu işleri ona ettiler ölürken başucundaydım bir şiir oku dedi güneş üstüne deniz üstüne atom kazanlarıyla yapma aylar üstüne yüceliği üstüne insanlığın Bakü.
Bu gemi bir kara tabut. Balık tuttuk yiyen ölür. lumbarından giren ölür. . ağır ağır. etleri çürür.Dostlarından dinledim bu türküyü Pasifik'te sapsarı bir akşamdı. güneşle yıkanan bu vefalı. Bu gemi bir kara tabut. dağılır. Elimize değen ölür. ağır ağır. Badem gözlüm. Elimize değen ölür. Balık tuttuk yiyen ölür. lumbarından giren ölür.. bu çalışkan elimize değen ölür. dağılır. etleri çürür. birden değil.. beni unut. Balık tuttuk yiyen ölür. Birden değil. Tuzla. Elimize değen ölür.
Çürük yumurtadan çürük. gülüm. benden yapacağın çocuk. Badem gözlüm beni unut. Bu gemi bir kara tabut. Badem gözlüm beni unut. Bu gemi bir kara tabut. Badem gözlüm beni unut. benden sana geçer ölüm. Đnsanlar ey. Boynuma sarılma.Üstümüzden geçti bulut. nerdesiniz? Nerdesiniz? (1956) KADINLARIMIZIN YÜZLERĐ Meryem ana Tanrıyı doğurmadı Meryem ana Tanrının anası değil Meryem ana analardan bir ana . Bu deniz bir ölü deniz.
Hayallerimiz yüzlerindedir sevdiğimiz kadınların. görelim görmeyelim karşımızda dururlar gerçeğimize en yakın ve en uzak. Ve sevinçlerimiz vurur gözlerine kadınların göllerde ışıyan seher vakıtları gibi. ayıplarımız ve döktüğümüz kan karasabanlar gibi çizer kadınların yüzünü.Meryem ana bir oğlan doğurdu Âdemoğullarından bir oğlan Meryem ana bundan ötürü güzel bütün suretlerinde Meryem ananın oğlu bundan ötürü kendi oğlumuz gibi yakın bize Kadınlarımızın yüzü acılarımızın kitabıdır acılarımız. 1962 .
.KALBĐM Göğsümde 15 yara var!. kalbim yine çarpacak!. Kalbim yine çarpıyor. Kalbim yine çarpıyor. boğmak istiyor beni.. Saplandı göğsüme 15 kara saplı bıçak!.. • . kanlı karanlık sular!!! Saplandı göğsüme 15 kara saplı bıçak. kalbim yine çarpacak!!! • Göğsümde 15 yara var! Sarıldı 15 yarama kara kaygan yılanlar gibi karanlık sular! Karadeniz boğmak istiyor beni.
kırıldı göğsümde 15 kara saplı bıçak.Göğsümde 15 yara var!.. . ÇAR-PA-CAK!! 1925 KARLI KAYIN ORMANINDA Karlı kayın ormanında yürüyorum geceleyin. sandılar ki vurmaz artık kalbim kederinden! Kalbim yine çarpıyor. Kalbim kanlı bir bayrak gibi çarpıyor. Deldiler göğsümü 15 yerinden. kalbim yine çarpacak!!! Yandı 15 yaramdam 15 alev.
gir içeri. nerde elin? Ayışığı renginde kar. Ben ordan geçerken biri : "Amca.Efkârlıyım. sıcak." Girip yerden selâmlasam hane içindekileri. Geri geldi Memed'ime yolladığım oyuncaklar. elini ver. . efkârlıyım. Eski takvim hesabıyle bu sabah başladı bahar. Đçimde çalınan ıslık beni nereye çağırır? Memleket mi. dese. gençliğim mi daha uzak? Kayınların arasında bir pencere. keçe çizmelerim ağır. yıldızlar mı. sarı.
Dün gece on bir buçukta ölmüş Berut. Ne ölümden korkmak ayıp. . kahramanlıktır yaşamak : Öleceğimizi bilip öleceğimizi mutlak. tanışırdık. Bende boz bir halısı var bir de kitabı. imzalı. En acayip gücümüzdür. kar kabarık. ne de düşünmek ölümü. Yedi tepeli şehrimde bıraktım gonca gülümü. daha yüz yıl yaşar halı.Kurulmamış zembereği küskün duruyor kamyonet. yürüyorum yumuşacık. Elden ele geçer kitap. Kar tertemiz. yüzdüremedi leğende beyaz kotrasını Memet.
. Bayramoğlu.Memleket mi.. tirenyolu. ova. Karanlıkta etrafımı gündüz gibi görüyorum. Peredelkino . karlı kayın ormanında yürüyorum. Şimdi şurdan saptım mıydı. gençliğim mi. şose. Moskova. daha uzak. ölümden öte köy var mı? Geceleyin. 14 Mart 1956. yıldızlar mı? Bayramoğlu. Yirmi beş kilometreden pırıl pırıldır Moskova.
havası mı? Düşün ki hapisanesi hakkında bile fikrim yok. Bursa'da kaplıcalar Amasya'da elma Diyarbakır'da karpuz ve akrep. fakat senin oranın.. Teşbihim hoşuna gitmeyebilir. yemişlerinden ve böceklerinden hangisi.KEMAL TAHĐR'E MEKTUP «Malatya» diyorum. Sen ordasın dar ve uzun bir kavanozda küçük bir balık gibi. Yalnız : bir oda.. Malatya'nın nesi meşhurdur. suyu mu. Hele bu günlerde . bir tek penceresi var : çok yüksek olan tavana yakın. senin çatık kaşlarından başka bir şey gelmiyor aklıma.
. Lâkin demir kafesle kavanoz bahsinde iş değişmiyor..... şaka etmiyorum hattâ daha dehşetli bir şey : insanız. tahtakurularına rağmen uyku — günde üç tatlı kaşığı Adonille de olsa — ve Tahir'in oğlu Kemal hattâ mektup gelmesi senden ve hattâ ses duymak. hangi sınıftan. ikisi de bir. Hele bu günlerde. muhakkak ki arslanız. — Bunu içerde rahat ve masun yatan bilir — . sevgili kitapların ve domatesin lezzeti. malum.. Hem de hangi tarihte. .. görebilmek havanın ışığını. hele bu günlerde. dokunmak.. emin ol ben de öyle. Sarıyerli Emin Beyin fıkralarına gülmek. Haklısın Kemal Tahir.kendini kafeste arslana benzetiyorsundur.
kaç insan.karıma olan aşkımdan başka nefsimin herhangi bir rahatlığını affedemiyorum.. ve konuşulmakta olan..... Kemal... Anlıyorsun ya.. Đçerim yanıyor. dizlerinde âtıl ve çaresiz yatan ellerine küfredip acıyarak bu lâfları ediyor. Ancak kavgada vurulan acı duymaz ve kavga edebilmek hürriyetidir en mühimi hürriyetlerin. .. Döğüşememek. zaten ettiğim lâf bizim lâflarımızın herhangi biri : çok konuşulmuş. Fartı-hassasiyet? Değil. dışarım serin. Şimdi kim bilir kaç yerde.. bir mavzer kurşunu kadar olsun bilfiil doğrudan doğruya.
Kemal. Hangi teselli bırak be dinini seversen bırak. Elden hiçbir şey gelmediği zaman konuşup anlatmanın alçak tesellisi? Belki evet. düpedüz. belki hayır. başın önde. zarar yok.. ben anlatacağım yine!.... 1941. Bu. Sonbahar...Anlıyorsun ya.. böğürüp bağırmak.. KEREM GĐBĐ Hava kurşun gibi ağır!! Bağır bağır . Hayır öyle değil. olduğun yerde dolanarak kükremek..
. Koşun kurşun erit-meğe çağırıyorum. O diyor ki bana: — Sen kendi sesinle kül olursun ey! Kerem gibi yana yana. hemdert yok» Yürek-lerin kulak-ları sağır.. «Deeeert çok......bağır bağırıyorum.
nasıl çıkar karan-lıklar aydın-lığa.. Ben diyorum ki ona: — Kül olayım Kerem gibi yana yana. Hava toprak gibi gebe.. Ben yanmasam sen yanmasan biz yanmasak.. Hava kurşun gibi ağır. Bağır bağır bağır .Hava kurşun gibi ağır.
.. kırk yıl önce sabahleyin kırk yıl önce gün ışırken Bedreddin'in Đznik Gölü'nde çamlı bellerinden birinde Köroğlu'nun ve Sibirya'dan. Koşun kurşun erit-meğe çağırıyorum.. esirlikten dönen Bolşevik Osman pusuya düşürürken Urfa yolunda seher vakti Fıransızı. . 1930 Mayıs KIRKINCI YILIMIZ Hepimiz kırk yıl önce doğduk..bağırıyorum. Hepimiz kırk yaşındayız yirmisine basanımız da altmışını geçenimiz de atılıp ölenimiz de Đstanbul'da Müdüriyet penceresinden.
yarın geç. O n l a r biliyorlar ki.Dün erkendi. Vakit tamam bugün. Yoldaşlar yeni yeni yıllara! 25 Eylül 1960 KIŞLIK SARAY Kışlık Saray'da Kerenski. Smolni'de Sovyetler ve Lenin. . muhacirimiz. işyerindekilerimiz. O : ". sokakta o n l a r . Hepimiz kırkına bastık bu sabah hapiste yatanımız." dedi. Hepimiz kırkına bastık bu sabah.Bu kırkıncı yılımızda ne bir ormanız ne şose boyunda tek tük kavak ağacı bir tarlayız tohumu saçılmış.
Anladık. rüzgârda karın üstünde savrulan sözleriyle o n l a r yürüyorlar kışlık saraya.diyor. Karşıda. . Ben kaldırmıştım ki elimi istavroz çıkarmak için birdenbire dörtnala Kazaklar geldi karşımıza.. yalnayak çocuklar. Đşte : cepheden dönen süngüleri." Tesviyeci Topal Sergey : ". kamyonları. . mitralyözleriyle. Putilovski Zavot'tan Bolşevik Kitof : ". bütün Rusların çarı sapsarı bakıyordu bize. . mukaddes iştihaları. Ve hiçbir zaman bildiklerini bu kadar müthiş ve mükemmel bilmediler..büyük bir gündür..Bugün büyük bir gündür. ..." .O n l a r : ". Kadınlar ağlaşarak toprağa diz çöktüler. kırmızı pencerede. ben 905'te on yaşımda geçtim bu yoldan : en önde iri. mazlum gözlü azize tasvirleri. kocakarılar ve uzun saçlı papaz Gapon. ümitleri.diyor. hasretleri. yoldaşlar. bildik.Hey gidi dünya.dediler.. .hey. Ve ihtar ederim ki çapul yapmak isteyenlere artık Kışlık Saray ve bütün Rusya işçinin ve köylünündür.
diyor. ... Tesviyeci Topal Sergey : ". Biz çocuklar bağrışarak serçe kuşları gibi düştük.dedi.. ." Sütunların arkasından ateş açtı Kışlık Saray.Ehhh...Hey gidi dünya.. Kerenski kalmış kimlere.. Bir at nalı ezdi benim dizkapağımı. .hey. yeşil başlı ördek gibi toprağı attık çantaya. Lehistan cephesinden gelen köylü Đvan Petroviç'in gözleri karanlıkta kedi gözleri gibi görüyor : ".." Ve Topal Sergey bacağını sürüyerek yürüyor o n l a r l a Kışlık Saray'a...Kazaklar şahlanmış bir at ve simsiyah bir kalpaktılar. Köylü Đvan Petroviç. ." Ve topal bacağının üstünden düştü yere. ateş açtı yüzü güzel Yunkersler ve şişman orospular. Rüzgârdır kardır ve insanlardır hâkim olan manzaraya. Matuşka.
. . ve kırmızı bakır. kömür ve şeker. . tarih yani işçi ve köylü sınıfları. Ve Neva nehrinde buzlar kızarırken o n l a r bir çocuk gibi iştihalı ve rüzgâr gibi cesur.dedi. .. Demir. hücuma kalkıyoruz...Yoldaşlar. yani kızıl asker. semiz toprağı avucunun içinde görüp ve kırmızı sakalına tükürüp bir Ukrayna şarkısı gibi işletiyor mitralyözü. ve sevda ve zülum ve hayat. bir meşale yakıyoruz.dedi... Gecenin ortasında kırmızı tuğladan Kışlık Saray ve limanda üç bacalı Avrora.yağlı. yani. Kışlık Saray'a girdiler. . ve mensucat. Bolşevik Kitof haykırdı yoldaşlara : ".dedi.
ve küçük ve büyük ve Beyaz Rusya ve Kafkasya. 1939 Đstanbul Tevkifanesi KIYAMET SURELERĐ 1 ALÂMETLER SURESĐ Yedi kat yerin altından uğultular geliyor.ve bilcümle sanayi kollarının. . Sibirya ve Türkistan. ve kederli Volga yollarının ve şehirlerin bahtı bir şafak vakti değişmiş oldu. Bir şafak vakti karanlığın kenarından karlı çizmelerini o n l a r mermer merdivenlere bastıkları zaman...
«Türabolmak ne müşküldür. dahi gider bu âteş yolların durağı yok mu? Bu yol orda biten yoldur. Yedi kat yerin altından uğultular geliyor. Duyuldu uykusundan uyandığı zincirinden başka kaybedecek şeyi olmayan devin. dudağı yok mu? Gider. Ak kurt. kara tahtayı daha bir yol kemirir.. Çok alâmetler belirdi. Kantarma zapteyleyemez oldu beygiri. Haram sevaboldu. bakma geri.» Çekin ki körükleri . çekin ki körükleri ateşe girdi demir. kendi kendilerin reddü inkâr edile ve duyuldu kabuğuna tık ettiği civcivin. şâk olmuş. böyle gider. vakit tamamdır.Çok alâmetler belirdi. Çıkmış üzengiden. Medet yoktur.. ayağı yok mu? Kan sızar. vakit tamamdır. sevap haramdır. Duyuldu kim ölüm satılıp kâr edile.
Haberdir. ve çınar ağaçları gördüler haykıraraktan. Vadenin irişip çattığını bildiler. köklerinin yılan ölüleri gibi koptuğunu topraktan. 2 TEBAHHUR SURESĐ Pehlivanlar cümle libastan soyunmuş. . encam tavı gelmiş demirin.ocağa girdi demir. üryan idiler. erişmekte kaynayan su galeyan noktasına. Bir ateş külçesi düştü buzların ortasına. Alâmetler belirdi. kavaklar titreşip yere eğildiler. kıyamet alâmetleridir. herbiri aşikâr etmişti zamirin. Gök kubbe sıcaktı ve kan kokuyordu.
bu. üryan idiler.. Gök kubbe sıcaktı ve kan kokuyordu. KIZ ÇOCUĞU Kapıları çalan benim . Kızıl kanatlı kuşlar kayalarda hazırdı atlamaya. kabardı. çoğaldı gitgide birikti.» yıkıldı köprüler kemerlerinden. köpüklendi dalgalar başladılar çatlamaya. Vadenin irişip çattığını bildiler. birikti ve ânı-vahitte «Ah edildi derinden yer oynadı yerinden. Bu dem kıyamet demidir.. buhara inkılâbıdır kaynayan suyun.Pehlivanlar cümle libastan soyunmuş. Ve rûzigâr yükseldi ağır ağır. yazılı taşlar kapandı yüzükoyon.
Hiroşima'da öleli oluyor bir on yıl kadar. bir imza ver. Saçlarım tutuştu önce. Çalıyorum kapınızı. Benim sizden kendim için hiçbir şey istediğim yok. teyze. Yedi yaşında bir kızım. amca. Şeker bile yiyemez ki kâat gibi yanan çocuk. Gözünüze görünemem göze görünmez ölüler. külüm havaya savruldu. Çocuklar öldürülmesin şeker de yiyebilsinler. . büyümez ölü çocuklar. gözlerim yandı kavruldu. Bir avuç kül oluverdim.kapıları birer birer.
ve zeytini yağlı iki gözünüzle bakarsınız kürsüden Meclis'e kibirli kibirli ve topraklarına çiftliklerinizin ve çek defterinize. iki gözünüzle bakarsınız. iki hayın. vıcık vıcık terli iki elinizle . Adnan Bey. Adnan Bey. iki kurnaz. iki ak. iki tombul. iki elinizle okşarsınız.(1956) KORE'DE ÖLEN BĐR YEDEK SUBAYIMIZIN MENDERES'E SÖYLEDĐKLERĐ DĐYET Gözlerinizin ikisi de yerinde. Ellerinizin ikisi de yerinde.
iki bacağınızla çıkarsınız huzuruna Eisenhower'in. Elleriniz itti beni ölüme. Gözleriniz şöyle bir baktı arkamdan ve ben al kan içinde ölürken çığlığımı duymamanız için kaçırdı sizi bacaklarınız arabanıza bindirip. Kore'de harcadınız. tombul elleriniz. dövizlerinizi. iki bacağınız taşır geniş kalçalarınızı. ve bütün kaygınız iki bacağınızın arkadan birleştiği yeri halkın tekmesinden korumaktır. Benim gözlerimin ikisi de yok. Benim ellerimin ikisi de yok. vıcık vıcık terli. Đki bacağınızın ikisi de yerinde. Üniversiteli yedek subayı. Adnan Bey.okşarsınız pomadalı saçlarınızı. Adnan Bey. Ama ben peşinizdeyim. ve memelerini metreslerinizin. Adnan Bey. Beni. Ben yokum. ölüler otomobilden hızlı gider. . Benim bacaklarımın ikisi de yok.
diyetimi istiyorum. alacağım da. ele el. göze göz. bacağa bacak. kesik bacaklarımla peşinizdeyim. kopuk ellerim. Diyetimi istiyorum. Adnan Bey. 25 Haziran 1959 BAŞLANGIÇ ONLAR .kör gözlerim.
. cesur. korkak.Onlar ki toprakta karınca. hakîm ve çocukturlar ve kahreden yaratan ki onlardır. Onlar ki uyup hainin iğvâsına sancaklarını elden yere düşürürler ve düşmanı meydanda koyup kaçarlar evlerine ve onlar ki bir nice murtada hançer üşürürler ve yeşil bir ağaç gibi gülen ve merasimsiz ağlayan ve ana avrat küfreden ki onlardır. destânımızda yalnız onların mâceraları vardır. havada kuş kadar çokturlar. suda balık. câhil.
En bilgin aynalara en renkli şekilleri aksettiren onlardır.destânımızda yalnız onların mâceraları vardır. Demir. Asırda onlar yendi. sürülmüş toprağın ve şehirlerin bahtı bir şafak vakti değişmiş olur. bir şafak vakti karanlığın kenarından onlar ağır ellerini toprağa basıp doğruldukları zaman. Çok sözler edildi onlara dair ve onlar için : . kömür ve şeker ve kırmızı bakır ve mensucat ve sevda ve zulüm ve hayat ve bilcümle sanayi kollarının ve gökyüzü ve sahra ve mavi okyanus ve kederli nehir yollarının. onlar yenildi.
zincirlerinden başka kaybedecek şeyleri yoktur. Menemen. Akhisar : Mayıs ortalarından Haziran ortalarına kadar yani tütün kırma mevsimi. Đzmir 919 Mayısında ve Manisa. arpalar biçilip . BĐRĐNCĐ BAP YIL 1918-1919 ve KARAYILAN HĐKÂYESĐ Ateşi ve ihaneti gördük ve yanan gözlerimizle durduk bu dünyanın üzerinde. denildi. Đstanbul 918 Teşrinlerinde. yani. Aydın.
Maraş : düşmüş dövüşüyordu. köle olmamak için iki kat. Kızılırmak. Murat nehri. en azılı düvellerle dövüşüyordu fakat.. yan gelip ölülerin üzerinde yatanlar düştüler can kaygusuna ve kurtarmak için başlarını halkın gazabından karanlığa karışarak basıp gittiler. Ve kanlı bankerler pazarında memleketi Alaman'a satanlar. . Canik dağları ve Fırat.. dövüşüyordu. Urfa. yorgundu. fakirdi millet. iki kat soyulmamak için.. Yaralıydı.. Yeşilırmak. Ateşi ve ihaneti gördük. Ateşi ve ihaneti gördük. Adana. Antep.buğdaya başlanırken yuvarlandılar.
keçileri sürüp.Gültepe. Ve devam ettik ateşi ve ihaneti görmekte. düşmanla birlik oldular. Karagöl'le Söğüt Gölü ve gümüş basamaklı türbesinde yatan büyük. yamaçlar. Eşraf ve âyân ve mütehayyizânın çoğu ve ağalar : Bağdasar Ağa'dan Kellesi Büyük Mehmet Ağa'ya kadar. âşık ölü. dağlar kıyasıya ve Seyhan ve Ceyhan ve kara gözlü Yürük kızı. götürüp. Ve Aksu'yla Köpsu. koyunları. kıyasıya düzlük. gördü uzun dişli Đngiliz'i. Ve Çukurova. gelinlerin ırzına geçip. gördü mavi üniformalı Fransız'ı. Ve inekleri. şapkası horoz tüylü Đtalyan'ı gördü. . uçurumlar. çocukları öldürüp ve istiklâli yakıp yıktıkça düşman. Tilbeşar Ovası.
Ve sabahleyin ve öğle sıcağında ve akşamüstü ve ayışığında ve yıldız alacasında geceleyin. Aydın'da. hafif makinalı tüfeğiyle dağlarda bir başına dolaştı. nacağını. ne zaman sıkışsa bizimkiler.dağa çıktı mavzerini. kısık gözleri. seyrek sakalı. peyda oluverdi. dayandık her yanda. Dayandık. kara donlu köylülerden. . dayandık Đzmir'de. Adana'da dayandık. Ateşi ve ihaneti gördük. yerden biter gibi o ve ateş etti ve düşmanı dağıttı ve kayboldu dağlarda yine. çiftesini kapan ve çığ gibi çoğaldı çeteler ve köylülerden paşalar görüldü. Ve Türkistanlı Hacı Ahmet. Ve bizim tarafa geçenler oldu Tunuslu ve Hindli kölelerden.
Urfa'da. bunu düşünmeğe vakit bırakmıyordular. toprağı yoktu. Karayılan Karayılan olmazdan önce Antep köylüklerinde ırgattı. onun atı. Antep'te. Maraş'ta. Belki rahatsızdı. Antep çetin yerdir. Antepliler silâhşor olur. belki rahattı.dayandık. Antepliler silâhşor olur. Yiğitlik atla. toprakla olur. Antepliler yiğit kişilerdir. yaşıyordu bir tarla sıçanı gibi ve korkaktı bir tarla sıçanı kadar. silâhla. silâhı. Antep sıcak. uçan turnayı gözünden kaçan tavşanı ard ayağından vururlar ve arap kısrağının üstünde taze yeşil selvi gibi ince uzun dururlar. Boynu yine böyle çöp gibi ince .
ve böyle kocaman kafalıydı Karayılan Karayılan olmazdan önce. Sıcak bulutlar dolaşır havada ileri geri. Altına bir at çekip eline bir mavzer verdiler.. düşmanın topu vardı. Düşman Antep'e girince Antepliler onu korkusunu saklayan bir fıstık ağacından alıp indirdiler. Düşman tutmuştu tepeleri. Antep çetin yerdir. .. Antepliler düz ovada sıkışmışlardı. Kırmızı kayalarda yeşil kertenkeleler.
kader. Antepliler silâhşor olur. namlıya tek fişek sürmeden yatıyordu yüzükoyun. toprağı kökünden söküyordu. Antepliler yiğit kişilerdir. Antep çetin yerdir. Bu fidan öyle küçük. korkusu ve kafası öyle büyüktü ki onun. Akan : Antep'in kanıydı. Düz ovada bir gül fidanıydı Karayılan'ın Karayılan olmazdan önceki siperi. Antep sıcak. düz ovayı Antepliler düşmana bırakacaklardı. Fakat düşmanın topu vardı.Düşman şarapnel döküyordu. Düşman tutmuştu tepeleri. «Karayılan» olmazdan önce . Ve ne çare.
Çünkü onu düşünmeğe alıştırmadılar. Birden bir kurşun gelip kafasını aldı. gözleri ateşten al. korkaktı da bir tarla sıçanı kadar. Siperi bir gül fidanıydı onun. Hayvan devrildi kaldı. gül fidanı dibinde yatıyordu ki yüzükoyun ak bir taşın ardından kara bir yılan çıkardı kafasını. «Đbret al. Derisi ışıl ışıl.umurunda değildi Karayılan'ın kıyamete dek düşmana verseler Antep'i. . dili çataldı. Karayılan Karayılan olmazdan önce kara yılanın encâmını görünce haykırdı avaz avaz ömrünün ilk düşüncesini . Yaşadı toprakta bir tarla sıçanı gibi. deli gönlüm.
» Ve biz de bunu böylece duyduk ve çetesinin başında yıllarca nâmı yürüyen Karayılan'ı ve Anteplileri ve Antep'i . Düşmanı tepelerde yediler.demir sandıkta saklansan bulur seni. «Karayılan der ki : Harbe oturak. vurun ha yiğitler namus günüdür. nerde düşman varsa orda bitirek. seğirttiler peşince. Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olana : KARAYILAN dediler. fırlayıp atlayınca ileri bir dehşet aldı Anteplileri.. ak taş ardında kara yılanı bulan ölüm..» Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olan. Kilis yollarından kelle getirek.
tifüs ve Đspanyol nezlesi .aynen duyup işittiğimiz gibi destânımızın birinci bâbına koyduk. Filistin. Seferberliği görmüşüz : Kafkas. Çanakkale. Galiçya. ĐKĐNCĐ BAP YIL YĐNE 1919 ve ĐSTANBUL'UN HÂLĐ ve ERZURUM ve SIVAS KONGRELERĐ ve KAMBUR KERĐM'ĐN HĐKÂYESĐ Biz ki Đstanbul şehriyiz. vagon ticareti.
Öfkeli. bir de Vilhelm'in bıyıkları. güzelizdir. fakir Đstanbullular sidiklerini yaktılar 5 numara lâmbalarında. Biz ki Đstanbul şehriyiz.bir de Đttihatçılar. Miloviç de beyaz at gibi bir karı. Mücevher gibi uzak ve erişilmezdi şeker erimiş altın pahasında gazyağı ve namuslu. Yedikleri mısır koçanıydı ve arpa ve süpürge tohumu ve çöp gibi kaldı çocukların boynu. bir de uzun konçlu Alman çizmesi 914'ten 18'e kadar yedi bitirdi bizi. Bir de sakalı Halife'nin. dört yanımız mavi mavi dağdır. büyük bir şair : . çalışkan. Pötişan'da ve Ada'da Kulüp'te aktı Ren şarapları su gibi ve şekerin sahibi kapladı Miloviç'in yorganına 1000 liralıkları. denizdir. Ve lâkin Tarabya'da.
Ve teşrinlerinde geçen yılın dört düvele teslim ettiler bizi. Biz ki Đstanbul şehriyiz. Amerikan bir de Yunan. bir yandan da kendi köpek döllerimiz : . Đngiliz. Fransız. Mevsim yazdır. Đtalyan. Ve kurumuştu ve kan içindeydi memelerimiz. bir de zavallı Afrika zencileri yer bitirir bizi bir yandan. arzederiz halimizi Türk halkının yüce katına. yekpare Acem mülkünü fedâ etti bir sengimize. Biz ki Đstanbul şehriyiz. işte.«Ey bin kocadan arta kalan bilmem neyi bakir» demiş bize ve bir başkası. 919'dur. gözü kanlı dört düvele anadan doğma çırılçıplak.
.Vahdettin Sultan.. 919 Temmuzunun 23'üncü günü pek mütevazı bir mektep salonunda in'ikad etti Erzurum Kongresi. kavaklarda tane tane yapraklar. Erzurum'da kavaklar tane tane. balam. Erzurum'un kışı zorludur balam. Ve terden ve toz dumandan ve sinekten geçilmez . ve damadı Ferit ve Đngiliz muhipleri ve Mandacılar. tandırında tezek yakar Erzurum. yüce Türk halkı. malûmun olsun çektiğimiz acılar. buz tutar yiğitlerinin bıyığı ve geceleyin karlı ovada kaskatı katılaşmış. Biz ki Đstanbul şehriyiz. Erzurum'da kavaklar. donmuş görürsün karanlığı.
balam. Đradei Milliyeye müstenit bir Şûrayı Millî'den. Orda.. Erzurum'da on dört gün sürdü Kongre : orda. Halim selimdir Erzurum'un adamı ve lâkin dönmesin gözü bir kere!. topraktır damı.. «Âsi gelmiyelim» diyenler vardı. mazlum milletlerden bahsedildi bütün mazlum milletlerden ve emperyalizme karşı dövüşlerinden onların. Yürek boynun büker. bir Şûrayı Millî'den bahsedildi. .» Hattâ casuslar vardı içerde.Erzurum'da yaz gelip de bastı mıydı sıcaklar. Erzurumlu türkülere. «Bütün aksâmı vatan birküldür» denildi. Buna rağmen. Buna rağmen. «makamı hilâfet ve saltanata. balam. incecik ak yünden ehramı. Erzurum'un düzdür. Erzurum güzelleri giyer.
. kalacak elde. paşalar.«Kabul olunmaz.» Fakat bu şekli halli kabul etmedi Erzurumlu.. Erzurum'da kaskatı. Erzurum'un kışı zorludur balam.. şu halde. Yağdırıldı telgraflar Erzurum'a : «Amerikan mandası altına girelim. dimdik ölür adam.. Đstanbul'da birçok hanımlar. «Manda ve Himaye. «Đstiklâl. birkaç vilâyet. mümkün değil. diyorlardı. amma bugün bu. diyorlardı. kabullenmez yılgınlığı. Memâliki Osmaniye'nin cümlesine şâmil Amerikan mandaterliğini talep etmeği memleketimiz için en nâfi bir şekli hal kabul ediyoruz. buz tutar yiğitlerin bıyığı. Türk halkından kesmişlerdi umudu. .» Buna rağmen.» diye. beyler.» denildi. şâyanı arzu ve tercihtir. diyorlardı. şu halde. diyorlardı.
Ne olacak. Çok tehlikeli anlar yaşıyoruz. içine girdiği memleket ve millet hayrına nasıl bir idare kurduğunu Avrupa'ya göstermek ister. paşalar. Hem artık işi uzatmağa gelmez. Sergüzeşt ve cidâl devri geçmiştir : Türkiye'yi.Đstanbul'da hanımlar. tarafgirlik. Đşte bu yüzden Amerika çok işimize geliyor.» . yirmi sene zahmet çekeriz. Biz de on beş. geniş kafalı birkaç kişi belki kurtarabilir. Filipin gibi vahşi bir memleketi adam etti Amerika. Amerika. apoletler. tül perdeler. çıtı pıtı dilleri ve pamuk gibi elleri ve biçare telgraf telleri devretmek için Amerika'ya Anadolu'yu şöyle diyorlardı Erzurum'dakilere : «Bizi bir başımıza bıraksalar. kravatlar. cehalet ve çok konuşmaktan başka müspet bir hayat kuramayız. sonra Yeni Dünya'nın sayesinde Đstiklâli kafasında ve cebinde taşıyan bir Türkiye vücuda geliverir. şişeler. beyler.
istiklâli ihlâl etmiyeceği muhakkak iken. Ve Đstanbul'dan gelen bazı zevat.4 Eylül 919'da toplandı Sıvas Kongresi. Bu zevata : «Đstiklâlimizi kaybetmek istemiyoruz efendiler!» denildi.» dediler. Ve Erzurumlulardan ve Sıvaslılardan ve Türk milletinden çok işbu Mister Bravn'a güveniyorlardı. sapsarı yılgınlıklarıyla beraber ve ihanetleriyle birlikte bir de Amerikan gazeteci getirmiştiler.» dediler. Ak koyunla kara koyunun geçitte belli olduğu günlerdi o günler. «Herhalde bir müzâherete muhtacız diyorum ben. ve 8 Eylülde Kongrede bu sefer yine ortaya çıktı Amerikan mandası. «Hem zaten.» dediler. Fakat ayak diredi efendiler : «Mandanın. .
diyorlar.» dediler. «Onlar dretnot yapıyor. toprak çorak. düşmanımız vapurla asker getirir. Ve esasen. Biz Erzurum'dan hangi şimendiferle nakliyat yapabiliriz? Mandayı kabul etmeliyiz. vâridat ise 15 milyon ancak. Đstanbul'daki Amerikan dostlarımız : Mandamız korkunç değildir. diyorlar.» . biz yelkenli bir gemi yapamıyoruz. Hem. Cemiyeti Akvam nizamnamesine dahildir.» dediler. hemen. borcumuz 500 milyon. «müstakil kalamayız böyle bir zamanda. Memleket harap. Ve Allah muhafaza buyursun Đzmir kalsa Yunanistan'da ve harbetsek.«birbirine mani şeyler değildir istiklâl ile manda.
Kerim on dört yaşındaydı. . «Akıllı. Düşman elindeydi Eskişehir. sabırlı deli gönlüm. mektep kitapları ve bir de saçları altın gibi sarı fakat alnı çizgiler içinde anası gelir. bin dereden su getirdi Đstanbul'dan gelen zevat.» dedi. mektebe. ya ĐSTĐKLAL.Ve böylece. teyzelerine ve dayısına. Fahri Bey çiftliğinde patates toplayıp kaz gütmek. umutlu. Sıvas. Dayısı şimendiferde makinistti. Kambur Kerim de böyle dedi aynen. ya ölüm!» dedi. Adapazarlıydı Kambur Kerim. mandayı kabul etmedi fakat. Seferberlikte ölen babası marangozdu. «Hey gidi deli gönlüm. 335'te Kerim Eskişehir'e gitti. Seferberlik denince aklına Kerim'in : çok beyaz bir yastıkta kara sakallı bir ölü yüzü.
kamburu yoktu. Dayısı sürmeğe gittiği günler şimendiferi Kerim'e ekmek vermediğinden teyzeleri (çok uzun saçlı. gâvura karşı koyan zeybeklere göndereceğim. avuçlarının üstü esmer. (şaşılacak şey. Kocaman bir ambarları vardı. katırların yemesi için) ve sonra cephane sandıklarıyla silahlar. Kerim içinde oynardı. Bunlar (şaşılacak şey) Türkçe bilmeyen ve siyah sakalları. içi ak ve tel örgülerin üzerinden Kerim'e bisküviti kutularla atan amcalardı. Bir gün dedi ki makinist dayısı Kerim'e : «Ambardan silâh çalıp bana getir. ihtiyar iki kadın) Hintli askerlerle dost oldu Kerim.» Ve ambardan silâh çaldı Kerim : . siyah gözleri parlak. Ambarda nohut çuvalları. Dümdüzdü fidan gibi ve dünyaya meraklı bir çocuktu. kuru üzüm. bakla.
bir bir tane daha beş on. Kerim geçirdi onları istasyona kadar. Ve işte o günden sonra bugüne kadar kahraman bir türküdür ömrü Kerim'in. Zaten çok sürmedi. Eskişehir'den alıp onu «Kocaeli Grubu» paşasına götürdüler. sığırtmaç olmayı -zaten bilgisi vardı bundakayalardan genç bir keçi gibi inmeyi. Çabucak öğrendi Kerim ata binmeyi. Aldattı Hindistanlı dostlarını zeybekleri daha çok sevdiğinden. Çatık kaşlı. yüzü gülmez bir paşaydı bu. . Ertesi gün Lefke köprüsünü atıp zeybekler gelince Eskişehir'e dayısı Kerim'i elinden tutup verdi onlara. parlak kara sakallı amcalar gitti.
Kocaeli ormanı gürgen ve meşeliktir : yüksek kalın.gizlenmeyi ormanda.. Gökyüzü gözükmez. Hafif yağmur yağmıştı biraz önce.. Durgun bir geceydi. Fakat ıslanmamış ki yerde yapraklar karanlıkta hışırtılarla yürüyordu beygiri Kerim'in. Ve bir fidan gibi düz bir fidan gibi cesur bir fidan gibi vaadeden bir çocuğun sevinçle oynadığı bu müthiş oyun sürdü 1337'ye kadar. Ve bütün bu marifetleriyle Kerim kaç kere ölüme bir kurşun atımı yaklaşarak ve «Geçmiş olsun» dedikleri zaman şaşarak düşman içinden geçip getirdi haber götürdü haber. Onu namlı bir «kaptan» gibi saydı çeteler. bir oyun arkadaşı gibi sevdi çeteleri o. Solda ilerde .
Şaşırdı Kerim. Deli gibi gidiyordu hayvan. Đpsiz Recep'in yanından dönüyordu Kerim. Sarıldı beygirin boynuna. Çocuğa art arda çarpıyordu ağaçlar. Kim bilir kaç saat böyle gidildi. -Tekneciler'in ateşini görmüş olacaksonra birdenbire dörtnala kalktı.tepenin eteğinde ateş yanıyordu : «Tekneciler» diye anılan gâvur çetelerinin olmalı. heykel gibi. Meşeleri ve gürgenleriyle orman karanlık bir rüzgâr gibi geçiyor iki yandan. -Ay doğmuş olacak ki ortalık aydınlıktıVe Kerim aynı hızla geldiği zaman . Kâatlar götürmüş kâatlar getiriyor. Birdenbire durdu beygir. Beygirin başı gittikçe daha çok karanlığa giriyor. Orman bitti birdenbire. Dizginleri bıraktı. Dallardan damlalar düşüyordu Kerim'in yüzüne.
gitgide daralan nefesi. Sol kulağı kanıyordu Kerim'in. Bindi beygire tekrar. Kerim'i bir yaylıya bindirdiler. Ve aklına ilk gelen şey saatına bakmak oldu. Kırılmıştı camı. tekerlendi Kerim. Hayvan topallıyordu biraz. . Uslu uslu yola koyuldular. kağnılar. belki on beş. Sonra belki on gün. Kirezce'ye geldiler (Sapanca'yla Arifiye arası). sonra. mekkâre arabaları. Doğruldu. Beli o kadar ağrıyordu ki inemedi beygirden indirdiler. Adapazarı. Biraz zor nefes alıyordu. Kerim durdu.Armaşa'nın altında Başdeğirmenler'e beygir ansızın kapaklandı yere. Geyve'ye girdi ertesi akşam.
Usta. ÜÇÜNCÜ BAP YIL 1920 . ovdu Kerim'i bayıltıncaya kadar. ve nihayet Hatçehan köyünden çıkıkçı Şerif Usta. zifte koydu bu kırılmış dal gibi çocuk gövdesini.Yahşıhan. Yirmi gün geçti aradan. Hâlâ rüyalarında görür Kerim incecik bir yoldan eşekle gelip üzerine doğru eğilen bu çiçekbozuğu insan yüzünü. Konya. Ve sonra bir ikindi vakti ziftin içinden Kerim'i kambur çıkardılar. Sile nahiyesi (burda malûl gaziler için takma kol ve bacak yapılıyordu). Sonra.
Dayandık dayanmaktayız. 920'nin 29 Ağustos'u : Uşak düştü. Ateşi ve ihaneti gördük. Karacabey. Akhisar.. Bursa ve Bursa'nın doğusunda Aksu. Dumlupınar sırtlarındayız. . çarpışarak çekildik..ve ARHAVELĐ ĐSMAĐL'ĐN HĐKÂYESĐ Ateşi ve ihaneti gördük. Düşman ordusu yine başladı yürümeğe. Yaralı ve dehşetli kızgın fakat toprağımızdan emin. Nazilli düştü.
bir gece vakti kilim ve halı yüklü katırları. Nisan. Yürekleri karanlık. Adapazarı : Đçimizde Hilâfet Ordusu. Düzce. Bolu. 500 asker kaçağı ve yeşil bayrağıyla Delibaş girdi şehre. Geyve. Ve aynı sıradan.1920 Şubat. Sabah. . Ve Manavgat istikametlerinde kaçıp ölümlerine giderken terkilerinde kesilmiş kafalar götürdüler. koyun ve sığır sürülerini önüne katıp düşmana geçti. Alaeddin tepesinde üç gün üç gece hüküm sürdüler. 3 Ekim Konya. Mayıs. Anzavur isyanları. Ve 29 Aralık Kütahya : 4 top ve 1800 atlı bir ihanet yani Çerkez Ethem.
atları ve kendileri semizdiler. Đnsanlar uzun asker kaputluydu. etimiz mütehammil. yalnayaktı insanlar. Ruhumuz fırtınalı.. hasta bir fundalıktan yüksek değillerdi. kedersiz ve ümitsizdiler.. Đnsanlar devrilmişti.kemerleri ve kamçıları gümüşlüydü. Đnsanların başında kalpak. Ve orda sargı. inanılmaz zaafları. Đnsanlar. yüreklerinde müthiş bir ümit vardı. etlerinde kurşun yaralarıyla köy odalarında unutulmuştular. Sevgisiz ve ihtirassız çıplak devler değil. silâhları ve beygirleriyle insanlardı dayanan. Ateşi ve ihaneti gördük. bakımsızdılar. korkunç kuvvetleriyle. Fakat bozkırda kişneyip köpürmeden sabırlı ve doludizgin koşmasını biliyorlardı. Beygirler çirkindiler. deri ve asker postalları halinde . yüreklerinde keder.
mavzerleri. gecenin bu geç vakitlerinde. merhametsizdiler. tuz ve sabun yüklü yaylıları. ölü ayaklarıyla karanlıkta köylerin içinden geçiyorlardı. Ve çok uzak. cıgara kâadı. çıplak.yan yana. . kaçak silâh ve asker ceketi yükleyen laz takaları : hürriyet ve ümit. Koparılmış gibiydi parmakları saplandığı yerden eğrilip bükülmüştü ve avuçlarında toprak ve kan vardı. su ve rüzgârdılar. Ve asker kaçakları. Şosenin ıssız beyazlığına inip nal sesleri ve yıldızlarla gelen atlıyı çeviriyor ve Bolu dağında ekmek bulamadıkları için deviriyorlardı uçurumlara : şayak. çok uzaklardaki Đstanbul limanında. bedbahttılar. korkuları. Acıkmıştılar. sırtüstü yatıyorlardı.
kurnaz ve mağrur gidiyorlardı Karadeniz'e. denizde bir insan sesinin ve demirli şileplerin kederlerini ve Kabataş açıklarında sallanan saman kayıklarının fenerlerini peşlerinde bırakıp ve karanlık suda Amerikan taretlerinin önünden akıp küçük. büyük sırlarını götürüyorlardı. Şimdi. suda ve rüzgârda ilk deniz yolculuğundan beri vardılar. Dümende ve başaltlarında insanları vardı ki bunlar uzun eğri burunlu ve konuşmayı şehvetle seven insanlardı ki sırtı lâcivert hamsilerin ve mısır ekmeğinin zaferi için hiç kimseden hiçbir şey beklemeksizin . Tekneleri kestane ağacındandı.Onlar. üç tondan on tona kadardılar ve lâkin yelkenlerinin altında fındık ve tütün getirip şeker ve zeytinyağı götürürlerdi. Şimdi.
gecenin karanlığında. Karanlıkta kurşunîi derisi kırmızıya boyanan baltabaş gemi Đngiliz torpitosudur. Esirlerini bordasına alıp kayboldu Đngiliz torpitosu. Kerempe Fenerinin yirmi mil açığında. Ve dalgaların üstünde sallanarak alev alev yanan : Şaban Reisin beş tonluk takası. Arheveli Đsmail bu ölen teknedendi..poyraz..bir şarkı söyler gibi ölebilirdiler. dalgalar minare boyundaydılar ve başları bembeyaz parçalanıp dağılıyordu. Şaban Reisin teknesi ateşten diregiyle gömüldü suya. Rüzgar : yıldız . .
» Ve Kerempe Fenerinde düşman projektörü dolaşınca takanın yelkenlerinde. sana emanettir.» dedi. fakat yalnız değil : rüzgârın.» Gece.Ve şimdi Kerempe Fenerinin açığında. Tophane rıhtımında Kamacı ustası Bekir Usta ona : «Evlâdım Đsmail. .» dedi. batan teknenin kayığında emanetiyle tek başınadır. Arheveli Đsmail kendi kendine sordu : «Emanetimizle varabilecek miyiz?» Kendine cevap verdi : «Varmamış olmaz. «hiç kimseye değil. bulutların ve dalgaların kalabalığı. Đsmail'in etrafında hep bir ağızdan konuşuyordu. «bu.
Đsmail bodoslamadan bir sağnak yedi. «emaneti yerine götürmeliyiz. Kavgadan . reisinden izin isteyip. Ta karşıda bir kırmızı damla ışık görünüyor : Sıvastopol'a giden bir geminin sancak feneri. açıldı.» deyip. «Şaban Reis. «Allah büyük ama kayık küçük» demiş Yahudi.» deyip atladı takanın patalyasına. bir sağnak daha. Elleri kanayarak çekiyor Đsmail kürekleri. Ve denizi bıçak atmak kadar iyi bilmeseydi eğer alabora olacaktı. peşinden üç-kardeşler. Rüzgâr tam kerte yıldıza dönüyor.Đsmail. Đsmail rahattır.
dümenin yekesini ve Kemeraltı'nda Fotika'nın memesini aynı emniyetle tutarlar. Đsmail unsurunun içinde. Belki karayel gösterecek. O eller ekmeği. Fakat Đsmail ellerine güvenir. Rüzgâr bocalıyor. Rüzgâr karayel göstermedi. Ve Đsmail'in gözü tutmazsa liman reislerini ta Ankara'ya kadar gidip onu kendi eliyle teslim edecektir. Emanet : bir ağır makinalı tüfektir. küreklerin sapını. Dalgalar bir müddet daha .ve emanetinden başka her şeyin haricinde. En azdan on beş mil uzaktır en yakın sahil. Đsmail beklemiyordu bunu. Yüz kerte birden atlayıp rüzgâr bir anda bütün ipleri bıçakla kesilmiş gibi düştü.
Kaldı ölü bir denizin ortasında kanayan elleri ve emanetiyle Đsmail. Đlkönce küfretti. Artık hiçbir şey mümkün değil. kırıldı kürekler. Ve birdenbire öyle kahrolup duydu ki insansızlığı yıldı elleri. .yuvarlandılar teknenin altında sonra deniz dümdüz ve simsiyah durdu. bir sandal bir çift kürek ve durgun ölü bir deniz şeklinde gördü yalnızlığı. Ne korkunçtur düşmek kavganın haricine. Ve bir balık gibi ürkerek. Sular tekneyi açığa sürüklüyor. Đsmail şaşırıp bıraktı kürekleri. yüklendi küreklere. Bir ürperme geldi Đsmail'in içine.
Sonra. «elham» okumak geldi içinden. malûm olmadı insanlara Arhaveli Đsmail'in âkıbeti. sana bu mektubu Ankara'da Kuyulu kahvede yazıyorum.. güldü.Sonra. .. Sonra. eğilip okşadı mübarek emaneti. Hep aynı Anadolu havalarını çalıyor gramofon kocaman bir boru çiçeğine benzeyen ağzıyla... Sonra. DÖRDÜNCÜ BAP NURETTĐN EŞFAK'IN BĐR MEKTUBU ve BĐR ŞĐĐRĐ Kardeşim.
Biliyorum : iş bölümünden bahsedeceksin. Çocuklarımıza Türkçe okutmak. sevdirmek onlara dünyanın en diri. Fakat. Fakat bu dilin insanları için çakmak çalmak cehpede daha büyük daha güzel. Ankara'da çocuklara ders vermek. Öyle günlerde yaşıyoruz ki ben bir iş yapabildim diyebilmek için : hep alnının ortasında duyacaksın ölümü. . kendi dillerini. bozkırda ateş hattına girmek haksız ve hazin bir iş bölümü.. güzel şey. Cepheye gidiyorum ihtiyat zabitliğiyle. büyük şey.Dışarda yağmur. en taze dillerinden birini. öğretmek.. Mektepten istifa ettim.
Tıraşları uzamış biraz. kara gözlüler... dalgın ve yorgun.. . yağmurda harap postallarının meşinini ıslatarak Meclis'in önüne doğru iniyorlar. sesini incelterek marş okuyor genç Türk köylüsü : «Ankara'nın taşına bak. Yine birdenbire Yunus Emre geldi aklıma. «Türk Köylüsü» diye. mavi gözlüler.Bak. Başka türlü anlıyorum ben Yunus'u : Bence onda bütün bir devir dile gelmiş Türk köylüsü : öte dünyaya dair değil. Elleri büyük ve esmer. tam sana bunları yazarken asker geçiyor sokaktan . Elâ gözlüler. gözlerimin yaşına bak.. Bir şiir yazdım. Ve türkü söylerken.» Yüzleri mühim. bu dünyaya dair kaygılarıyla. her nedense her zaman yaptığı gibi. garip bir şiir. Đstasyona gidecekler.
Yol görünür onun garip serine. hoşça kal. . Hoca Nasreddin gibi ağlayan Bayburtlu Zihni gibi gülendir. Ferhad'dır Kerem'dir ve Keloğlan'dır. analar. babalar umudu keser.Bir tuhaf mı oluyor böyle günlerde şiir yazmak? Her ne hâl ise. Kardeşin Nurettin Eşfak TÜRK KÖYLÜSÜ Topraktan öğrenip kitapsız bilendir. gözlerinden öperim.
Ne kendi nefsini korur. toprağın nabzı başlar onun nabızlarında atmağa. kayaları kesip yol eyler âbıhayat akıtmağa. Bunu bir dediler mi. ölmeden mezara koyarlar onu. bir yâr sever el alır. ne düşmanı kayırır..kahbe felek ona eder oyunu. Fakat bir kerre bir derd anlayan düşmeyegörsün önlerine ve bir kerre vakterişip «-Gayrık yeter!.» demesinler.. mahlûkat yerinden durur». «Yûnusû biçâredir Baştan ayağa yâredir». Çarşambayı sel alır. «Dağları yırtıp ayırır. O.» . kanadı kırılır çöllerde kalır. «Đsrâfil sûrunu urur... ağu içer su yerine.
mebus. Devlet Basımevi. s. Đstanbul 1938) . 295.BEŞĐNCĐ BAP 920'NĐN 16 MARTI ve MANASTIRLI HAMDĐ EFENDĐ ve REŞADĐYELĐ VELĐ OĞLU MEMET'ĐN HĐKÂYESĐ «Bu hamiyetli ve cesur. Đstanbul felâketinden kim bilir haber almak için ne kadar intizarlar içinde kalacaktık. Manastırlı Hamdi Efendi olmasaydı. Demek ki cümlesini heyecan ve helecan kaplamıştı. kumandan. Bir ucu Ankara'da bulunan telin Đstanbul'da bulunan ucuna yanaşamayacak kadar şaşkın bir hale gelmiş olduklarına bilmem ki hükmetmek caiz olur mu?» (Nutuk. teşkilâtımız mensupları içinden bir zat çıkıp vaktiyle bize haber vermeği düşünmemiş olduğu anlaşılıyor. Đstanbul'da bulunan nâzır.
Berâyi malûmat arzolunur.920'nin 16 Martı. Harbiye Nezareti telgrafhanesi buldu Ankara'yı : «Etrafta dolaşıyor Đngiliz askerleri. Öğleden evvel saat onda makina başında şöyle bir telgraf aldı Ankara'daki : «Der-aliye 16/3/1920. Müsademe edildi. Đngilizler burdadır.» . Đşgal altına alıyorlar Đstanbul'u şimdi.» 920'nin 16 Martı. Đşte giriyorlar içeri. Manastırlı Hamdi. Şimdi işte Đngiliz askerleri giriyorlar nezarete. Teli kes. Nizamiye kapısına. Đngilizler bastı bu sabah Şehzadebaşı'ndaki Muzika karakolunu.
Durumu bir daha tekrar etti Hamdi Efendi : «Sabah bizim asker uykuda iken Đngiliz bahriye efradı karakolu işgal etmekte iken askerlerimiz uykudan şaşkın kalkınca müsademe başlıyor.920'nin 16 Martı. Harbiye telgrafhanesini de işgal etti Đngiliz bahriye askeri Tophane'yi de işgal ediyorlar bir taraftan. Paşa hazretleri. Neticede bizden altı şehit. bir taraftan da zırhlılardan asker ihraç olunuyor. on beş mecruh olup Đngilizler zırhlıları rıhtıma yanaştırıp . 16 Mart 1920 Hamdi» 920'nin 16 Martı. Emri devletlerine muntazırım. Vaziyet vehamet kesbediyor efendim. Manastırlı Hamdi Efendi buldu Ankara'dakini tekrar : «Paşa hazretleri.
. Đşte Beyoğlu telgraf memurları geldiler. kurşuna dizdi kâfir ikimizi. Đşte Beyoğlu telgrafhanesi de yok. Uyan be tosunum uyan. Şarkışla'dan Osman. Đngiliz'in hepsi değil domuzu Sabaha karşı aldı canımızı. bir de Zileli Abdülkadir. Kovmuşlar. 920'nin 16 Martı basıldı Vezneciler'de karargâh. Üçümüzü uykuda kesti kâfir. Burası da işgal olunacaktır bir saata kadar.» 920'nin 16 Martı uykuda kesti kâfir üçümüzü. üçümüz : Abdullah çavuş. 920'nin 16 Martı Bozdoğan Kemeri'nde kurşuna dizdi kâfir ikimizi. Şimdi haber aldım efendim.Beyoğlu ve Tophane'yi işgal edip.
Üçümüzü uykuda kesti kâfir. taşları yan yana yatar Eyüp'te. Reşadiyeli Veli oğlu Memet benimkisi. 920'nin 16 Mart sabahı. Üçümüzü uykuda kesti kâfir. bastı göğsüne kâfirin dizi. Dört çocuk babasıydı Abdullah çavuş. 920'nin 16 Martı uykuda kesti kâfir üçümüzü. yere serdim iki Đngiliz'i. kurşuna dizdi ikimizi. Senin ırzını kurtardım Đstanbul'um. Doymadı dünyasına Abdülkadir. . Şimdi üçümüz : Abdullah ve Osman ve Abdülkadir. Soktu Osman'ın karnına kasaturayı. kurşuna dizdi ikimizi. karakolun karşısında bırakmadım elimden silâhı.Ahmet oğlu Nasuh arkadaşımın adı. Sana can feda çakır gözlü gülüm.
Uykuda kestiler üçümüzü.Arama. Bir de altıncımız var. ALTINCI BAP MUHAREBELER . belki mağripte. kara kaytan bıyıklı bir şehit. bulamazsın ikimizin kabrini. adını da bilen yok.. Ahmet oğlu Nasuh arkadaşımın adı. biz de bilemeyiz yerini. son mekânı şöyle dursun. Reşadiyeli Veli oğlu Memet benimkisi. belki maşrıkta. kurşuna dizdiler ikimizi..
. ya başlıyor. Ve nihayetinde düşmanlar karın üstünde top arabaları. Zemheriler bitti diyelim. yavrum. Sonra. köyleri. yavrum. köprüleri yaktılar. hamsin ya başladı. rüzgâr. soğuklar insanı arı gibi haşlıyor. Kan gövdeyi götürdü. kaçarlarken. sonra ikincisi : 23 Mart 1921 günü . Bu. altı kamyon bıraktılar. sandıklar dolusu konyak..ve DÜŞMAN ELĐNDE KALANLAR ve KARTALLI KÂZIM'IN HĐKÂYESĐ Đnönü meydanı. Muharebe beş gün beş gece sürdü. Birinci Đnönü.
hartucu. 30 : Kavgaya devam. Ve ertesi gün 1 Nisan : Metristepe aydınlanıyor. Onlarda. 27 Mart : Bütün cephelerde temas.düşmanın Bursa ve Uşak grupları üstümüze yürüyor. Ve Martın 31'inci gecesinde. 29. Sağ cenah ilerimize yanaştılar. 28. ucuz bir demirdir. Saat altı otuz. bizim atlımız çok. . topçu ve piyade bizden üç kere fazla. (ayışığı var mıydı bilmiyorum) Đnönü karanlığı sesler ve kıvılcımlarla doluydu. namlusu yoktur ve kılıç çıplak. 26 Mart : Akşam. Atların makanizması.
Sonra. Sonra. Haziran. kısmen gemilere binerek denizden ve kısmen Karamürsel üzerinden Bursa'ya çekilip boşalttı Đzmit şehrini gece yarısı. Düşman. Bir yaz gecesi. Sonra 23 Ağustos : . Basarak aldık Adapazarı'nı. Dünyada yalnız pırıltılar ve böceklerin sesi.Bozöyük yanıyor. Sakarya'yı üç yerinden sallarla geçiyoruz. Ve dolaşıp Sapanca Gölü'nün sazlıklarını yanaştık Đzmit'in doğusunda çuha fabrikasına. Düşman muharebe meydanını silâhlarımıza terketmiştir. 8 Nisandan 11 Nisana kadar : Dumlupınar.
Ve Sakarya'dan bu havalide yalnız. dağlar. Gökler-dağı. düşmanın seksen sekiz bin piyadesi. çatal tırnaklı karacalar su içmektedir. dört bin beş yüz atlımız. Ankara suyunun döküldüğü yerden Eskişehir kuzeybatısına kadar . Bizim kırk bin piyademiz. üç yüz topu vardır. Harp meydanının kuzey yanı Sakarya ve dağlardır : keskin ve dik yamaçlarıyla ve kireçli toprakları ve kayalarında tek başlarına birbirinden uzak haşin ve münzevi çam ağaçlarıyla Abdülselâm-dağı.Sakarya melhamei kübrâsı ki devamı 13 Eylül gününe kadardır.
. 11 nehir ve köklerinde baltamızın yarası . Đnanılmaz şeyler düşmandadır ki bunların arasında : 7 göl. Güneyde ve güneydoğuda yapraksız ve hazin geniş ve uzun ve insana bıraktığı hiçbir şeye acımadan ölmek arzusu veren Cihanbeyli ovası : çöl. Bu çölün. bu dağların.Sakarya mecrası uçurumlar içinden geçmektedir.. Buna rağmen : Sene 1922 ve 15 vilâyet ve sancak ve 9 büyük şehir düşman elindedir. bu nehrin ve bizim önümüzde yirmi iki gün ve gece fasılasız dövüşüp düşman ordusu ric'ata mecbur kaldı.
ölüme gittiğimiz yol ve sonra toprak ve o toprağın insanları : . ve 19 körfez ve liman ki belki birçoğunun rıhtımı. sonra. bir tersane. Çanakkale'ye.ve yangınlarıyla bizim olan yüz kere yüz bin dönüm orman. gurbette göründüğümüz ve neden ve niçin olduğunu sormadan çöle. iki silâh fabrikası. mendireği. kırmızı. göz alabildiğine yol : sılaya gittiğimiz. 3 deniz. 6 kol tren hattı. yeşil fenerleri yoktur ve belki sularında ateş kayıklarının ışıltısından başka ışık yanmadı. Sonra. fakat onlar tahta iskeleleri ve kederli balıkçılarıyla bizimdiler.
Mehtaplı bir gece.Uşak tezgâhlarının halı dokuyanları. ırgat. davarlı ve davarsız. klaptan işlemeli eğerleriyle meşhur Manisa'lı saraçlar. öyle ıssız. ortakçı. kıl çadırlı yürükleri Aydın'ın. yol kıyılarında ve istasyonlarda açlar ve kurnaz ve cesur ve ağırbaşlı ve çapkın ve kütleleriyle delikanlı Đstanbul ve Đzmir işçileri ve zahire ve kantariye tâcirleriyle eşraf ve âyân. . maraba. ve sonra. yarım meşin çizmeli ve ham çarıklı köylüler. 15 vilâyet ve sancak ve 9 büyük şehir düşman elindedir. gümüş bir kutunun içindesin : ortalık öyle bir tuhaf aydınlık.
Parlıyor arpacık namlının ucunda : yüz yıllık yoldaymış gibi uzak ve bir damlacık. Đşte sökün etti Mansur karşıdan : beygirin üzerinde. . Kız gibi Osmanlı filintası.Ya çok seslidir ya hiç ses vermez mehtaplı gece zaten. Yatıyor filintasının arkasında Kartallı Kâzım. Kâzım emir aldı merkezden : Gebze'deki Đngiliz'in tercümanı vurulacak. Köylerde teşkilât kurmuş tercüman Mansur : satıyor bizimkileri. Beygir yüksek. Kâzım iyi hesaplamış herifin geçeceği yeri. Kendi halinde yürüyor hayvan ortasında demiryolunun sallana sallana. Đngiliz kadanası.
desdeğirmi. Bir kuş uçtu sağdaki ağaçtan. namlıyı kaldırdı birazcık Kâzım. belki de uyuyor üzerinde beygirin. Zaten bu yüzden. tekrar göz. başı sallanıyor. Soldaki yamaçtan bir taş parçası düştü. gez. Zaten mehtapta heybetli görünür insan. nişan aldı sallanan başına Mansur'un. Tercüman herhalde bırakmış dizginleri. Yaklaştıkça büyüyor herif. Kuş ürkmüş olacak. Arada kaldı kalmadı dört yüz adım. bembeyaz. mehtapla yüz yüze geldiler. arpacık ve filintayı ateşlediği zaman . Ve Kâzım'ın gözünü aldı âdeta. Çevrildi Kâzım'ın başı kuşun uçtuğu yana. Mehtap koskocaman.ağır ağır. -ağaç çınar-.
Tercüman düştü beygirden. üzerinden kâatları alacak. ellişerden iki yüz metre eder. Arada dört telgraf direği yalnız. Beygirin üstünde sola yıkıldı Mansur. . sonra kurtuldu ki ayağı yıkılıp kaldı olduğu yerde. Herif «Hınk» dedi bir. Kalktı Kâzım. Üçüncü kurşun. Yamaca sardı beygir. yürüdü Mansur'a doğru. kaçıyor bayır aşağı. Fakat bir ayağı üzengiye takılı kalmış. sürüklendi kaçan hayvanın peşinde biraz. Filintayı omuzladı Kâzım. Yetiştirdi ikinci kurşunu Kâzım. Dördüncü kurşun. beygirin başını çevirdi dörtnal kaçıyor. Mansur doğruldu ansızın.ilk kurşun Mansur'un başını delecek yerde galiba omuzuna girdi.
Boğazlanıyormuş gibi bağırdı Mansur. ışık söndü.Yıkıldı herif. Kâzım da bıraktı koşmayı. Deniz kıyısına indiler. Koştu Kâzım. yürüyor.. kaçmıyor artık. Yürüyor sarhoş gibi sallanarak. Galiba bir kadın baktı dışarıya. tahta iskelesi iner denizin içine kadar. . bir de beyaz bir ev. Beşinci kurşunu yaktı Kâzım. bir pencere açıldı. Suya düşüp kaldı önde giden ve Kâzım tazelerken şarjörü bir ışık yandı beyaz evde. kâatlar ıslanacak. Doğruldu yine Mansur. Tercüman attı kendini tahta iskeleye. Pencere kapandı. Art ayakları kırılmış bir hayvan gibi sürünüp tırmanıyor. Orda boş bir fabrika var. Mansur suya giriyor.
dağılıp toplanıyor. yıllarca sonra mehtaba baktığın vakit üzüntü çekmemek için. Demek istediğim. malûm. Düşmana satılmıştı. muhakkak. Mansur'un işini bıçakla bitirdi Kâzım. böyle günlerde bile. Kaç kişinin başını yedi. ay da denize düşmüş toplanıp dağılıyor.. orası öyle. Ama ne de olsa mehtapta herif beygirin üzerinde uyumuş geliyordu.Hay anasını.. . ya insanlarda yürek dediğin taştan olacak. Fakat kan kapatmıyor yazıyı. Namussuzun biriydi Mansur. Kâatlar kan içindeydi. Velhasıl. böyle bir adamı bile bu çeşit öldürüp ortalık duruldukta. lâfı uzatmıyalım.
ne apartıman. fakat namuslu. YEDĐNCĐ BAP 922 AĞUSTOS AYI ve KADINLARIMIZ ve 6 AĞUSTOS EMRĐ ..yahut da dehşetli namuslu olacak yüreğin. Kâzım'ınki taştan değildi çok şükür. kavgadan sonra Kartal'da bahçıvan. Ne malûm? dersen : Dövüştü pir aşkına. yaralandı birkaç kere ve saire.. Kavgadan önce Kartal'da bahçıvandı. Ve kavga bittiği zaman ne çiftlik sahibi oldu.
Gece aydınlık ve sıcak . kısacıktılar. Ayın altında öküzler başka ve çok küçük bir dünyadan gelmişler gibi ufacık. toprak ve topraktı. kırık boynuzlarında ve ayakları altından akan toprak. ve pırıltılar vardı hasta. dağlar öyle uzakta. Toprak öyle bitip tükenmez. Kağnılar gidiyordu Akşehir üstünden Afyon'a doğru. sanki gidenler hiçbir zaman hiçbir menzile erişmiyecekti. Ve onlar ayın altında dönen ilk tekerlekti. Kağnılar yürüyordu yekpare meşeden tekerlekleriyle.ve BĐR ÂLETLE BĐR ĐNSANIN HĐKÂYESĐ Ayın altında kağnılar gidiyordu.
yârimiz ve sanki hiç yaşamamış gibi ölen ve soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen ve dağlara kaçırıp uğrunda hapis yattığımız ve ekinde. Ve kadınlar birbirlerinden gizliyerek bakıyorlardı ayın altında geçmiş kafilelerden kalan öküz ve tekerlek ölülerine. ağır kalçaları ve zilleriyle bizim olan kadınlar. ince. tütünde.ve kağnılarda tahta yataklarında koyu mavi humbaralar çırılçıplaktı. avradımız. bizim kadınlarımız : korkunç ve mübarek elleri. kocaman gözleriyle anamız. Ve kadınlar. küçük çeneleri. bizim kadınlarımız şimdi ayın altında kağnıların ve hartuçların peşinde . odunda ve pazardaki ve karasabana koşulan ve ağıllarda ışıltısında yere saplı bıçakların oynak.
harman yerine kehribar başaklı sap çeker gibi aynı yürek ferahlığı. 5 tayyare. Hatıralara bağlı. 2500 küsur kılıç ve 186326 tane pırıl pırıl insan yüreği ve bunun iki misli kulak. «6 Ağustos emri» verilmiştir. 98956 tüfek. Ve ayın altında kağnılar yürüyordu Akşehir üstünden Afyon'a doğru. kıt'aları. gecenin içinde : . Ve on beşlik şarapnelin çeliğinde ince boyunlu çocuklar uyuyordu. 325 top. kağnıları. yer değiştirecek. ayak ve göz kımıldanıyordu gecenin içinde. Gecenin içinde rüzgâr. aynı yorgun alışkanlık içindeydiler. Gecenin içinde toprak. Birinci ve Đkinci ordular. kol. 2800 küsur mitralyöz. hatıraların dışında. süvari alaylarıyla yer değiştiriyordu.
yorgun ayakları. kocaman. cesur. dingilin üzerine budaklı bir gürgen kütüğü sarmış olmasına rağmen ve kalb ağrılarıyla ve on kilometrede bir karanlığa yaslanıp durduğu halde ve vantilâtöründe dört kanattan ikisi noksan iken şahsının vekarlı kudretini resmen biliyordu : «6 Ağustos emri»nde ondan ve arkadaşlarından . tahtaları ve etleriyle birbirine sokulup. topraklı elleriyle yürüyorlardı. âletler ve hayvanlar. Kırılıp dağlarda kalan sol arka makası yerine şasinin altına. korkunç ve sessiz emniyetlerini birbirlerine sokulmakta bulup. Ve onların arasında Birinci Ordu Đkinci Nakliye Taburu'ndan Đstanbullu şoför Ahmet ve onun kamyoneti vardı. Bir acayip mahlûktu üç numrolu kamyonet : Đhtiyar. demirleri. inatçı ve şirret.insanlar.
.. Ay battı. bu meyanda Ahmet'in kamyoneti. güneşli karpuz kabuklarıyla bir deniz kıyısındadır şehir. Vantilâtörde adedi devir düşüyor gibi. Sen Süleymaniyelisin oğlum Ahmet. . Arkadaşlar ileri geçtiler. âletlerin ve kağnıların yanından geçip Afyon . ihzar ve teşkil edilmiş bulunan ve cem'an 300 ton kabiliyetinde kabul olunan 100 kadar serî otomobil..» diye bahsediliyordu. Bu şarkı nihaventtir ve beyaz tenteli sandalları..«. Đhzar ve teşkil olunanlar. çınar dibinde iki mars bir oyunla yenip Bücür'ü.Ahırdağları ve imtidadına doğru iniyorlardı. Manzara yıldızlardan ve dağlardan ibaret. siyah mavnaları. Ahmet'in kafasında uzak bir şehir ve bir şarkı vardı. insanların.
orda. altı cilt «Tarihi Cevdet» ve «Fenni Tabâhat». mektep bahçesi. Uzunçarşı'ya saparken. Harbiye Nezareti'nin arka duvarında siyah çarşaflı bir kadın çömelip yere darı serper güvercinlere ve papelciler şemsiye üstünde papaz açarlar. mutfaktan gelirmiş. . köşede. uskumru dolmasına da bayılırım pek. yani yemek pişirmek. Motor mızıkçılık ediyor. çeşmeyi geç. derken. sol kolda seyyar kitapçı : «Hikâyei Billûr Köşk». medreseler. Hani. sıra servilerin önünden yürü.kalk. bizi dağ başlarında bırakacak meret. Tabâhat. Ne diyorduk oğlum Ahmet? Dökmeciler sağda kalır.
Sandalyacılar. Urgancılar. güneşli karpuz kabuklarıyla . Uzakta Balıkpazarı. mavnaları. Ve sen Đstanbullu. sen kendi ellerinin hünerine alışmış olduğundan şaşarsın Đstanbullulara : ne kadar ince. tesbihçiler. tavla pulcuları. Đlerde bir süvari kolu gidiyor. Babacafer. Zindankapı. halat ve dökme tunçtan çıngıraklar satılır. Yemiş iskelesindeyiz : sandalları. Kuruyemişçiler.Yaldızlı kuyruğundan tutup bir salkım üzüm gibi yersin. saptılar sola. dersin. ne çeşitli hünerleri var. Rüstem Paşa Camii. Urgancılarda yüz parça yelkenli gemiyi ve hesapsız katır kervanlarını donatacak kadar urgan. Uzunçarşı'yı dikine inersin.
Küfreden ve küfrettiğine kızan elleri . bacakları biraz çarpıktı ama. Tam Kasımpaşa'ya yaklaştık..yüzüne hasret kaldığım deniz. Kriko. Kaşları da hilâl gibi çekikti. Lastik hava kaçırıyor. Pompa. yeşil zeytin tanesi gibi gözler. Dur bakalım Babacafer. Sol arka lastik hava mı kaçırıyor ne? Đnip baksam. Karanlık. Üç numrolu kamyonet durdu. Yemiş iskelesinden dilenci vapuruna binip Eyüp'te Niyet Kuyusu'na gittikti.... beyaz başörtüsü. Elleri yumuk yumuk.. Eller.... Derdine deva bulmazsak eğer.
gömlek ve kalpak ve kırmızı kuşak. hani bir koyun varmış..lastikte ve ihtiyar tekerlekte dolaşırken Ahmet hatırladı : bir gece nüzüllü babaannesini sedirden sedire taşırken kadıncağız. Ceket. sana tek başına verilmiştir üç numrolu kanyonet... külot. Đç lastik boydan boya patladı. Hem. Soyundu. Yedek? Yok.. don. kendi bacağından asılan bir koyun. Ahmet'i postallarının üstünde çırılçıplak . Dağlarda avaz avaz imdat istemek? Sen Süleymaniyelisin oğlum Ahmet. Süleymaniyeli şoför Ahmet soyun. pantol.
Hiçbir zaman böyle merhametli bir ümitle sevmedi hiçbir insan hiçbir âleti. Deniz kıyısında bir şehir.. Bu şarkı nihaventtir. SEKĐZĐNCĐ BAP . Dayan ömrümün törpüsü. dayan da dağlar anadan doğma görsün şoför Ahmet'i.. şişirdiler......bırakarak dış lastiğin içine girdiler. Beyaz başörtüsü.. Saatta elli yapıyoruz... dayan arslan.
Kocatepe yanık ve ihtiyar bir bayırdır. daha yakın. ne toprak kokusu vardır.26 AĞUSTOS GECESĐNDE SAATLAR ĐKĐ OTUZDAN BEŞ OTUZA KADAR ve ĐZMĐR RIHTIMINDAN AKDENĐZ'E BAKAN NEFER Saat 2. ne ağaç. Ve şimdi gece olduğu için ve dünya karanlıkta daha bizim. aşkımıza ve kendimize dair sesler geldiği için kayalıklarda şayak kalpaklı nöbetçi . gece yıldızların altında kayalardır.30. daha küçük kaldığı için ve bu vakitlerde topraktan ve yürekten evimize. Gündüz güneşin. ne kuş sesi.
Küzeydoğuda Güzelim-dağları ve dağlarda tek tek ateşler yanıyor. belki küçücük bir nehirdir. belki bir ırmak. Akarçay Dereboğazı'nda değirmenleri çevirip ve kılçıksız yılan balıklarıyla Yedişehitler kayasının gölgesine girip çıkar.okşayarak gülümseyen bıyığını seyrediyordu Kocatepe'den dünyanın en yıldızlı karanlığını. Ovada Akarçay bir pırıltı halinde ve şayak kalpaklı nöbetçinin hayalinde şimdi yalnız suların yaptığı bir yolculuk var : Akarçay belki bir akar su. Ve kocaman çiçekleri eflâtun kırmızı beyaz ve sapları bir. Düşman üç saatlik yerdedir ve Hıdırlık-tepesi olmasa Afyonkarahisar şehrinin ışıkları gözükecek. bir buçuk adam boyundaki .
haşhaşların arasından akar. Dağlarda tek tek ateşler yanıyordu. öyle ferahtılar ki şayak kalpaklı adam . Kim bilir onlar ne kadar büyük. Düşündü birdenbire kayalardaki adam kaynakları ve yolları düşman elinde kalan bütün nehirleri. Ve Afyon önünde Altıgözler Köprüsü'nün altından gündoğuya dönerek ve Konya tren hattına rastlayıp yolda Büyükçobanlar Köyü'nü solda ve Kızılkilise'yi sağda bırakıp gider. Yunan'dan önce ve Seferberlik'ten evvel Selimşahlar Çiftliği'nde ırgatlık ederken Manisa'da geçerdi Gediz'in sularını başı dönerek. Ve yıldızlar öyle ışıltılı. yalnız. ne kadar uzundular? Birçoğunun adını bilmiyordu.
Bıraksalar ince. rahat günlere inanıyordu ve gülen bıyıklarıyla duruyordu ki mavzerinin yanında.nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden güzel. Halimur . Sarışın bir kurda benziyordu. birdenbire beş adım sağında onu gördü. Yürüdü uçurumun başına kadar. saatı sordu. O. Saat 3. eğildi. Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı.30. Paşalar : «Üç. durdu. Đzmirli Ali Onbaşı (kendisi tornacıdır) karanlıkta gözyordamıyla .» dediler.Ayvalı hattı üzerinde manga mevziindedir. uzun bacakları üstünde yaylanarak ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak Kocatepe'den Afyon Ovası'na atlıyacaktı. Paşalar onun arkasındaydılar.
Mehmet oğlu Osman'dı. Yedinci. Sakarya'da yaralandı ve gözünü kırpmadan daha bir hayli yara alabilir. Çanakkale'de. inanılmıyacak kadar büyük ayaklı bir adam. Üçüncü kekemeydi fakat bölükte yoktu onun üstüne şarkı söyliyen. Altıncı. vuracaktı amcasını vuranı tezkere alıp Urfa'ya girdiği akşam. Beşinci. Đnönü'nde. memlekette toprağını ve tek öküzünü ihtıyar bir muhacir karısına bıraktığı için kardeşleri onu mahkemeye verdiler ve bölükte arkadaşlarının yerine nöbete kalktığı için ona «Deli Erzurumlu» derdiler.sanki onları bir daha görmiyecekmiş gibi baktı manga efradına birer birer : Sağda birinci nefer sarışındı. Dördüncünün yine mutlak bulamaç istiyordu canı. Đkinci esmer. . yine de dimdik ayakta kalabilir.
. makanizmalar üzerinde. Ağzıkara . korkmıyacaktı bu kadar bembeyaz dişleri böyle tıkırdayıp birbirine böyle vurmasalar. Đçi rahattır. durdu boyun büküp el kavuşturup sabah namazına. Saat 4. Ve Đzmirli Ali Onbaşı biliyordu ki : tavşan korktuğu için kaçmaz kaçtığı için korkar. Tabur imamı mevzideki biricik silâhsız adam : ölülerin adamı. Đbrahim. On ikinci Piyade Fırkası. kırık bir söğüt dalı dikerek kıbleye doğru. Eller yakında. Herkes yerli yerinde. Gözler karanlıkta.Sekizinci. uzakta.Söğütlüdere mıntıkası.
. köylerde bir horoz öttü. Karşı dağlar ardında.Cennet. Sarkık. beygirinin yanında duruyordu. siyah bıyıklı süvari ellerinin tersiyle yüzünü örttü. Saat 4. Köyler. Geride. atları.45. meydânı gazadan o kendi elleriyle verecektir Cenâbı rabbülâlemîne şühedâyı. yenseler de âdâyı. Sandıklı civarı. kantarmasında köpük. Đkinci Süvari Fırkası'ndan Dördüncü Bölük. Çukurova beygiri kuyruğunu karanlığa vuruyordu : dizkapaklarında kan. ebedî bir istirahattır.. . siyah bıyıklı süvari. Ve sarkık. sütbeyaz bir Denizli horozu. çınar dibinde. Ve yenilseler de. kılıçları ve insanlarıyla havayı kokluyor. düşman elinde kalan bir başka horoz vardır : baltaibik.
Kırk dakka sonra şafak sökecek.» Hayır. Tınaztepe'ye karşı Kömürtepe güneyinde. «Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak». bilmem ki. Âkif. nasıl anlatsam.. ben.. bakın : «Gelecektir sana vaadettiği günler Hakkın. inandıklarının hepsine inanmıyorum. fakat onun. gelecek günler için . Darülmuallimin mezunu Nurettin Eşfak. uzunu. On beşinci Piyade Fırkası'ndan iki ihtiyat zabiti ve onların genci. Meselâ. mavzer tabancasının emniyetiyle oynıyarak konuşuyor : -Bizim Đstiklâl Marşı'nda aksıyan bir taraf var. Saat beşe on var. inanmış adam.Düşmanlar herhal onu çoktan kesip çorbasını yapmışlardır.
.gökten âyet inmedi bize. şahlanıp ölesi geliyordu insanın.» Saat beşe beş var. Gün ağardı ağaracak. Kokusu tütmeğe başladı : Anadolu toprağı uyanıyor.. Topçu evvel mülâzımı Hasan'ın . en ön sırada. Bir şarkı istiyorum zaferden sonrasına dair. kalbi bir şahan gibi göklere salıp ve pırıltılar görüp ve çok uzak çok uzak bir yerlere çağıran sesler duyarak bir müthiş ve mukaddes mâcereda. Dağlar aydınlanıyor. Ve bu anda. ön safta. kendimiz vaadettik kendimize. Bir yerlerde bir şeyler yanıyor. Onu biz. «Kim bilir belki yarın.
toprak ve hürriyet için ölebilmek kabiliyetleriyle Birinci ve Đkinci ordular baskına hazırdılar. kalktı ayağa. Baktı..Beş. . öyle şöhretli işler yapmak istiyordu ki bütün ömrünü ve hâtırasını ve yedi buçukluk bataryasını ağlanacak kadar küçük buluyordu. yani. Yüzbaşı sordu : .Saat kaç? .. bütün âletleriyle ve vatan uğrunda.Yarım saat sonra demek. Kumral başını gökyüzüne çevirdi.yaşı yirmi birdi. Şimdi bir hamlede o kadar büyük. on beşlik obüslere kadar. 98956 tüfek ve şoför Ahmet'in üç numrolu kamyonetinden yedi buçukluk şnayderlere. . yıldızları ağaran muazzam karanlığa.
Sonra. Bunlar : Karahisar güneyinde 50 ve doğusunda 20-30 kilometredeydiler.. bir çınar dibinde....Alaca karanlıkta. . beygirinin yanında duran sarkık. Sonra. Ve başladı topçu ateşiyle ve fecirle birlikte büyük taarruz. 30 Ağustosta düşman kuvâyı külliyesi imha ve esir olundu. Sonra.Beş otuz. Sonra. Sonra. düşmanın müstahkem cepheleri düştü. düşman ordusu kuvâyi külliyesini ihâta ettik Aslıhanlar civarında 30 Ağustosa kadar. Sonra. siyah bıyıklı süvari kısa çizmeleriyle atladı atına. Nurettin Eşfak baktı saatına : .
Gözler hayretle yandılar : önünde. Devrildi. Baktı yukarı... Ve bu postallar daha bir hayli zaman üzerlerinden atlayıp geçen arkadaşların arkasından seyredip güneşli gökyüzünü . Sonra. Kürek kemikleri altında toprağı duydu. Yaralı bir düşman ölüsüne takıldı Nurettin Eşfak'ın ayağı. yan yana yatan postalları her seferkinden kocamandılar. baktı karşıya.» Nurettin dedi ki : «Seni biz değil. 31 Ağustos günü ordularımız Đzmir'e doğru yürürken serseri bir kurşunla vurulan Deli Erzurumluydu. sırtüstü.. buraya gönderenler öldürdü seni.Esirler arasında General Trikopis : Alaturka sopa yemiş bir temiz ve sırmaları kopuk frenk uşağı.» Sonra.. Nurettin dedi ki : «Teselyalı Çoban Mihail.
sarsılıp ayrıldılar birbirlerinden ve Deli Erzurumlu ölürken kederinden yüzlerini toprağa döndüler. Bir süvari takımı geçti yanından dörtnala. Sonra. Ve kılıçların. nalların. Kaçanı kovalamıyordu yalnız ulaşmak da istiyordu bir yerlere ve sadece kahretmiyor yaratıyordu da. Sonra...ihtiyar bir muhacir karısını düşündüler. ellerin ve gözlerin pırıltısı ardarda çakan aydınlık bir bütündü. Ali Onbaşı bir şimşek hızıyla düşündü ve şu türküyü duydu : «Dörtnala gelip Uzak Asya'dan Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket bizim. Kan içindeydi yüzü gözü. Solda.. ilerdeydi Ali Onbaşı.. .
Türk halkıyla beraber seyretti Đzmir rıhtımından Akdeniz'i. yok edin insanın insana kulluğunu. Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine. ayaklar çıplak ve ipek bir halıya benziyen toprak.Bilekler kan içinde.. ümitten ağlıya ağlıya. bu cehennem. Ve biz de burda bitirdik destanımızı. bu cennet bizim. bu dâvet bizim. 9 Eylülde Đzmir'e girdik ve Kayserili bir nefer yanan şehrin kızıltısı içinden gelip öfkeden. dişler kenetli. Sonra.. sevinçten. Güneyden Kuzeye. bu hasret bizim. Kapansın el kapıları. . bir daha açılmasın. Doğudan Batıya...»> Sonra.
onlar ki toprakta karınca. Türk halkı bağışlasın bizi. 940 Çankırı Hapisanesi. .. suda balık.Biliyoruz ki lâyığınca olmadı bu kitap. 941 Bursa Hapisanesi. cesur.. câhil. havada kuş kadar çokturlar. kitabımızda yalnız onların mâcereları vardır. 939 Đstanbul Tevkifanesi. hakîm ve çocukturlar ve kahreden yaratan ki onlardır. korkak.
.LODOS Başlangıç Kim bilir kaç milyon ton ağırlığında ummanda çalkalanmakta su. +1 Bir aydır ki hapisane geceleri böyledir : kızgın dişi kediler — apışları ıslak tüyleri diken diken enselerinde diş yerleri — bazan kuş bazan insan sesi çıkarıp . En yalnız dalganın üzerinde boş bir konserve kutusu..
. Lodos.. yaratmak seninle beraber : sevgilim. Fırtına. yasak bana etine dokunmak senin. Nasıl şiddetli nasıl sıcak esiyor.dolaşıyorlar gebe kalana kadar. Nasıl şiddetli nasıl sıcak esiyor.. bereketli bir rahimde yenmek ölümü.. En müthiş kudretim yasak bana : yeni bir hayat aşılamak.. Biz altı yüz adet kadınsız erkeğiz.. Mevsim bahara yakın. Hava lodos.. Mevsim bahara yakın. Alınmış elimizden doğurtmak imkânımız.
Hangi boş koğuşun kapısı açık kalmış... Boynu çıplak. +3 Fabrikanın avlusunda elektrik ışığı. küt... ve başından uçan miğferi yuvarlanıyor önünde rüzgârın. +2 Tepedelen cephesinde bir ceset. . küüüt. ucunda ince bir telin sallanıyor iki yana. Bir kadın. nasıl çarpıyor.Bir yerlerde bir cam kırıldı yine — bu gece bu üçüncüsü —. örtülüyor altında karların.
... Ve iki yanda çırpınan muşambalarıyla koşuyorlar gece yarısı denize doğru. Atölyenin saçağından büyük bir buz parçası düştü yere.. Ve kalın ve dallı budaklı kestaneler kımıldanıyor . +4 Ovaya dörtnala yaylılar iniyor : çıngıraklar hamutlarında beygirlerin.uzun saçlarıyla etekleri uçarak atölyenin kapısında.. Rüzgâr vurdu putrellere. +5 Đnce uzun kılçıklardan ibaret kalan kavak ağaçları aydınlıktılar mehtâbolmadığı halde..
Mevsim bahara yakın ve doğumun — korkunç güzel ve sıcaktır — günü doldu dolacak......— iki yana sallanıyor değil ağır ağır yer değiştiriyorlar âdeta — gidiyordu göz alabildiğine yıldızların ışığında yapraksız ahşap kalabalığı. 23. Yürüyor usareler yapraksız dalların ucuna doğru. Buna rağmen bu lodos. bu uğultu.1. Gebe. Buna rağmen havada dişi bir ten kokusu ve yüklü bir yumurtalığın sıcaklığı.. Gebelik. Dağlarda kar çözülüyor.1941 .
çalamazdı kapısını bahçesinde ebruliiii hanımeli açan evin. MĐNNACIK KADIN VE HANIMELLERĐ O mavi gözlü bir devdi. . bahçesinde ebruliii hanımeli açan bir ev.MAVĐ GÖZLÜ DEV. Minnacık bir kadın sevdi. Bir dev gibi seviyordu dev. yapamazdı yapısını. Ve elleri öyle büyük işler için hazırlanmıştı ki devin. Kadının hayali minnacık bir evdi.
O mavi gözlü bir devdi. Minnacık bir kadın sevdi. girdi zengin bir cücenin kolunda bahçesinde ebruliiii hanımeli açan eve. NERDEN GELĐP NEREYE GĐDĐYORUZ? . Rahata acıktı kadın yoruldu devin büyük yolunda. Mini minnacıktı kadın. dev gibi sevgilere mezar bile olamaz: bahçesinde ebruliiiii hanımeli açan ev. Ve elveda! deyip mavi gözlü deve. Şimdi anlıyor ki mavi gözlü dev..
yaratan da biziz. Çocuklar ölebilir yarın. yıkan da yaratan da biziz bu güzelim. günlerimiz tohumlardır avuçlarında çocukların. tuvalde. ellerimizin. tunçta. toprakta. Arkamızda kalan yollarda ayak izlerimiz kanlı. çocukların avuçlarında yeşerecekler.Başlangıç Doğrultup belimizi kalktığımızdan beri iki ayak üstüne. çelikte ve pılastikte. Kanlı ayak izlerimiz mi önümüzdeki yollarda duran? Bir cehennem çıkmazında mı sona erecek önümüzdeki yollar? 1 Çocukların avuçlarında günlerimiz sıra bekler. yüreğimizin. . kolumuzu uzunlaştırdığımızdan beri bir lobut boyu ve taşı yonttuğumuzdan beri yıkan da. taşta. bu yaşanası dünyada. arkamızda kalan yollarda ulu uyumları aklımızın.
düşerek de değil kuyulara filân. çocuklar sakallı askerler gibi ölebilir yarın. Negatif resimcikler boşluğun karanlığında. Kırematoryum. Bir deniz görüyorum ölü balıklarla örtülü bir deniz. Yeller eser yerinde. Yok olan şehirlere şiirler yazılmayacak.hem de ne sıtmadan. Beş şehir vardı. yaşanmamış günlerimiz çocukların avuçlarıyla birlikte yok olan. çocuklar ölebilir yarın. . ne kuşpalazından. arkalarında gölgelerinden başka bir şey bırakmadan. Negatif resimcikler boşluğun karanlığında. kırematoryum. kırematoryum. Yeller eser yerinde. Yeller eser yerinde. 2 Bir şehir vardı. çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında arkalarında bir avuç kül bile değil. Yüz şehir vardı.
ölmek istemiyorum. Adamlar paltolu. Yok olmuş olan dalların üstünden o bulutlardır geçen. Odan sıcak. Pencerende bir sokak bulvarlı.. Penceren kalmayacak... Batıya götürmeyin beni. ne ak yastıkta üzüm karası saçlar. ölülere ağlayacak gözler kalmayacak ki. Eller kalmayacak. .şair kalmayacak ki.. Ölmek istemiyorum. ne bulvarlı sokak.. Ak yastıkta üzüm karası saçlar.. ölmek istemiyorum. Negatif resimcikler dalların altındaki yok olmuş olan dalların altındaki. ne paltolu adamlar. Ölülere ağlanmayacak. Güneye götürmeyin beni. ağaçlar karlı. ne karlı ağaçlar. Kuzeye götürmeyin beni.
3 Tahta. ama keder dilediğin kadar. beton.Ölmek istemiyorum. toprak. Ölmek istemiyorum. Hürriyet hepimize yetebilir ve sevda kederi. Doğuya götürmeyin beni.. kadın. yorgunluk da göz alabildiğine. kitap da yetmiyor. hastalık kederi.. kocalmak kederinden . ölmek istemiyorum. saman damlarımızla iki milyardan artığız. teneke. Ekmek hepimize yetmiyor. götürün bir yerlere. O bulutlardır geçen yok olmuş olan dalların üstünden. erkek. Hürriyet hepimize yetmiyor. Bırakmayın beni burda. ayrılık kederi. çoluk çocuk.
gayrısı aşmayabilir eşiğimizi. Kitap hepimize yetebilir. Ormanlarınki kadar uzun olabilir ömrümüz. Yeter ki bırakmayalım, yaşanmamış günlerimiz yok olmasın çocukların avuçlarıyla birlikte, boşluğun karanlığına çıkmasın negatif resimcikler, yeter ki ekmek ve hürriyet yolunda dövüşebilmek için yaşayabilelim.
Çağırı
Tanrı ellerimizdir, Tanrı yüreğimiz, aklımız, her yerde var olan Tanrı, toprakta, taşta, tunçta, tuvalde, çelikte ve pılastikte ve bestecisi sayılarda ve satırlarda ulu uyumların.
Đnsanlar sizi çağırıyorum : kitaplar, ağaçlar ve balıklar için, buğday tanesi, pirinç tanesi ve güneşli sokaklar için, üzüm karası, saman sarısı saçlar ve çocuklar için.
Çocukların avuçlarında günlerimiz sıra bekler,
günlerimiz tohumlardır avuçlarında çocukların, çocukların avuçlarında yeşerecekler.
22.11.962
NĐKBĐNLĐK
Güzel günler göreceğiz çocuklar, güneşli günler göre-ceğiz... Motorları maviliklere süreceğiz çocuklar, ışıklı maviliklere süre-ceğiz... Açtık mıydı hele bir son vitesi, adedi devir. Motorun sesi. Uuuuuuuy! çocuklar kim bilir ne harikûlâdedir
160 kilometre giderken öpüşmesi...
Hani şimdi bize cumaları, pazarları çiçekli bahçeler vardır, yalnız cumaları yalnız pazarları.. Hani şimdi biz bir peri masalı dinler gibi seyrederiz ışıklı caddelerde mağazaları, hani bunlar 77 katlı yekpare camdan mağazalardır. Hani şimdi biz haykırırız Cevap: açılır kara kaplı kitap: zindan.. Kayış kapar kolumuzu kırılan kemik kan. Hani şimdi bizim soframıza haftada bir et gelir. Ve çocuklarımız işten eve sapsarı iskelet gelir..
Hani şimdi biz.. Đnanın: güzel günler göreceğiz çocuklar güneşli günler göre-ceğiz. Motorları maviliklere süreceğiz çocuklar, ışıklı maviliklere süre-ceğiz.....
1930
NĐYAZALANT SÖMÜRGESĐ
Afrika, Niyazalant sömürgesi. Saat sabahın dördü. Dipçikler kapıları dövdü ve işte fotoğraf : Zenci kardeşlerim bir don bir gömlek ve ayakları çıplak ve pembe avuçlu elleri kıvırcık başlarının üzerinde
dizilmişler duvar diplerinde.
Tıpkı bizim gibi, bizim de dipçikle dövüldü kapılarımız, bizim de ellerimiz havada, ayaklarımız çıplak, ama bizde de bize bağlı duvar diplerinde esir kalıp kalmamak.
1962
O VE AKSAKALLILAR
Yeşil selviler, beyaz mezar taşları ve elyazma kitaplar vardı manzarada. Gün akşama yakındı ve durgundu.
Bir yemiş sofrasının başında bağdaş kurmuş gibi oturmuşlardı etrafına ibret aynasının. Aksakalları bilgin, gözleri genç, elleri yorgundu, ilhamlı, vahim ve dalgındılar. O, birdenbire meclise geldi dedi : «— Đbret aynasından bakıp
çubuklarını yakıp şerh ü izah edenler. Değişmekte olanı görüp içine girip değiştirmektir hüner. Ve sanmayın ki değişen başı boş bir oktur, kanunu ve nizamı yoktur. Ben, bilip bildiririm ki : Rab ve kitap ve saçı rüzgârda uçan «kahraman» değil, (karanlık orman, tuzlanmamış deri, budaklı lobut ve taş baltadan beri) Onlar'dır büyük macerayı yapan. Onlar ki toprakta karınca suda balık havada kuş kadar çokturlar.
Korkak, cesur cahil, hakîm ve çocukturlar. Ve kahreden yaratan ki Onlar'dır, şarkılarımda yalnız Onlar'ın maceraları vardır...»
ONUN DOĞUŞU VE DEMĐRHANE BACASI
Demirhane bacası ki yağmurda ümitsiz ve müntekim dururdu. Ve rüzgâr ki kendini kaldırıp kaldırıp demirhane bacasına vururdu. Ve siyah bir yelken gibi gece rüzgârdayken, sahip değilken ağaçlar dallarına, kuşlar kanatlarına, ve çekerken karanlıktan yıldırımları toprak, insanlar ve âletler bırakıp kaldırımları derin uykulardayken bir zemin katında bir çocuk doğdu. Yıldızlar teker teker deste deste yandılar. Yıldızlar, onun çocuk gözleri gibi aydınlık ferah veren
kerim olandılar... Demirhane bacası ışıyıp gülümsedi, dedi :
« — Zemin katında doğan bil ki o dur. Rehber ve delil ki o dur. Fikri derin, şefkati gani, gazabı yamandır, âletsizlerin oğlu, âletsizlere âlet verecek olandır. O, onların içinde, onların önünde o, matem gecesinde, kavga yerinde, bayram gününde o. Ve o her yanından ana kucağı gibi saracaktır onları. Ona ram olacak dört kadim unsur : âteş ve toprak, rüzgâr ve yağmur. Ve körler hikâyesinin son babını o, tekmil ettirecektir. Yazacaktır insanoğlu öz kitabını bilerek isteyerek.»
Sustu demirhane bacası. Söküyor şafak.
ORKESTRA
Bana bak! Hey! Avanak! Elinden o zırıltıyı bıraksana! Sana, üç telinde üç sıska bülbül öten üç telli saz yaramaz!
Bana bak! Hey! Avanak! Üç telinde üç sıska bülbül öten üç telli saz dağlarla dalgalarla kütleleri ileri atlatamaz!
Üç telli saz yatağını değiştirmek isteyen nehirlerden:köylerden, şehirlerden aldığı hızla, milyonlarla ağzı bir tek ağızla güldüremez! Ağlatamaz! hey! hey! üç telli sazın üç telinde öten üç sıska bülbül öldü acından. Onu attım köşeye! hey! hey! üç telli sazın ağacından deli tiryakilere içi afyon lüleli bir çubuk yaptılar!
Hey! Hey! Dağlarla dalgalarla, dağ gibi dalgalarla dalga gibi dağ-lar-la başladı orkestram! Hey! Hey! Ağır sesli çekiçler sağır örslerin kulağına Hay-kır-dı!. Sabanlar güleşiyor tarlalarla, tarlalarla! Coştu çalgıcı başı, esiyor orkestram dağlarla dalgalarla, dağ gibi dalgalarla, dalga gibi dağ-lar-la.
1921
OTOBĐYOGRAFĐ 1902'de doğdum doğduğum şehre dönmedim bir daha geriye dönmeyi sevmem üç yaşımda Halep'te paşa torunluğu ettim on dokuzumda Moskova'da komünist Üniversite öğrenciliği kırk dokuzumda yine Moskova'da Tseka-Parti konukluğu ve on dördümden beri şairlik ederim kimi insan otların kimi insan balıkların çeşidini bilir ben ayrılıkların kimi insan ezbere sayar yıldızların adını ben hasretlerin hapislerde de yattım büyük otellerde de açlık çektim açlık gırevi de içinde ve tatmadığım yemek yok gibidir otuzumda asılmamı istediler kırk sekizimde Barış madalyasının bana verilmesini verdiler de otuz altımda yarım yılda geçtim dört metre kare betonu .
elli dokuzumda on sekiz saatta uçtum Pırağ'dan Havana'ya Lenin'i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924'de 961'de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdır partimden koparmağa yeltendiler beni sökmedi yıkılan putların altında da ezilmedim 951'de bir denizde genç bir arkadaşla yürüdüm üstüne ölümün 52'de çatlak bir yürekle dört ay sırtüstü bekledim ölümü sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım şu kadarcık haset etmedim Şarlo'ya bile aldattım kadınlarımı konuşmadım arkasından dostlarımın içtim ama akşamcı olmadım hep alnımın teriyle çıkardım ekmek paramı ne mutlu bana başkasının hesabına utandım yalan söyledim yalan söyledim başkasını üzmemek için ama durup dururken de yalan söyledim .
bindim tirene uçağa otomobile çoğunluk binemiyor operaya gittim çoğunluk gidemiyor adını bile duymamış operanın çoğunluğun gittiği kimi yerlere de ben gitmedim 21'den beri camiye kiliseye tapınağa havraya büyücüye ama kahve falıma baktırdığım oldu yazılarım otuz kırk dilde basılır Türkiye'mde Türkçemle yasak kansere yakalanmadım daha yakalanmam da şart değil başbakan filân olacağım yok meraklısı da değilim bu işin bir de harbe girmedim sığınaklara da inmedim gece yarıları yollara da düşmedim pike yapan uçakların altında ama sevdalandım altmışıma yakın sözün kısası yoldaşlar bugün Berlin'de kederden gebermekte olsam da insanca yaşadım diyebilirim ve daha ne kadar yaşarım .
1947 . ÖLÇÜ Sevdiğin müddetçe ve sevebildiğin kadar. sevdiğine her şeyini verdiğin müddetçe ve verebildiğin kadar gençsin. 11 Eylül 1961 / Doğu Berlin.başımdan neler geçer daha kim bilir.
ÖLÜME DAĐR Buyrun. oturun dostlar hoş gelip sefalar getirdiniz.. Biliyorum. Đstanbul limanında kömür yüklerken bir Đngiliz şilebine. Şilebin vinci çıkartmıştı nâşınızı ve paydostan önce yıkamıştı kıpkırmızı kanınız . Ne ince boyunlu ilâç şişesini ne kırmızı kutuyu devirdiniz. Buyrun. oturun dostlar. kömür küfesiyle beraber ambarın dibine. Ne tuhaf şey. hani siz ölmüştünüz kardeşim.. hoş gelip sefalar getirdiniz. ben uyurken hücreme pencereden girdiniz. Neden öyle yüzüme bir tuhaf bakılıyor? Osman oğlu Hâşim. Yüzünüzde yıldızların aydınlığı başucumda durup el ele verdiniz.
Yayalar-köylü Yakup. ben sizi ölmüş zannediyordum. iki gözüm. hücreme pencereden girdiniz. merhaba. Siz de ölmediniz miydi? Çocuklara sıtmayı ve açlığı bırakıp çok sıcak bir yaz günü yapraksız kabristana gömülmediniz miydi? Demek ölmemişsiniz? Ya siz? Muharrir Ahmet Cemil? Gözümle gördüm tabutunuzun toprağa indiğini.simsiyah başınızı. Yüzünüzde yıldızların aydınlığı hoş gelip sefalar getirdiniz. Ayakta durmayın. Kim bilir nasıl yanmıştır canınız. oturun.... ..
. buyrun... Günde elli kuruşu tutabilmek için. Ben sizi ölmüş zannediyordum..— «aynı haşmetle vurur şahı fakiri. Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdildir» — diyor. oturun dostlar. herhangi bir şahın bir gemi ambarında bir kömür küfesiyle öldüğünü?. .. Başucumda durup el ele verdiniz. Onu bırakın Ahmet Cemil.. o ilâç şişesidir rakı şişesi değil. vazgeçmemişsiniz eski huyunuzdan. neden şaşıyorsunuz? Hiç duymadınız mıydı kardeşim. hoş gelip sefalar getirdiniz. yapyalnız dünyayı unutabilmek için ne kadar çok içerdiniz.Hem galiba tabut biraz kısaydı boyunuzdan.» Hâşim.
. ölümün âdil olması için hayatın âdil olması lâzım. böyle hışımla nereye gidiyorsunuz? . Biliyorum. Boşuna hiddet ediyorsunuz.. Dostlar beni bırakıp... Fakat bekleyin.. ne güzel güldünüz... Yakup. Yaşarken bir kerre olsun böyle gülmemişsinizdir.» Şişeyi bırakın Ahmet Cemil. bitsin sözüm. Bir eski Acem şairi.Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdildir» — diyor. iki gözüm. Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdil. dostlar. diyorsunuz..
güneşli bir rahatlık ve etin daveti : kıpkızıl çizgilerle bölünmüş sıcak koyu bir karanlık...PĐRAYE ĐÇĐN YAZILMIŞ : SAAT 21-22 ŞĐĐRLERĐ Ne güzel şey hatırlamak seni : ölüm ve zafer haberleri içinden. Ne güzel şey hatırlamak seni : bir mavi kumaşın üstünde unutulmuş olan elin ve saçlarında vakur yumuşaklığı canımın içi Đstanbul toprağının. Đçimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti. Parmakların ucunda kalan kokusu sardunya yaprağının....... . hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken.
hapiste sırtüstü yatıp seni düşünmek : filânca gün.... Sana tahtadan bir şeyler oymalıyım yine : bir çekmece bir yüzük. . yazmak sana dair. kendisi değil edasındaki dünya. hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken.. Ne güzel şey hatırlamak seni : ölüm ve zafer haberleri içinden. falanca yerde söylediğin söz..Ne güzel şey hatırlamak seni. ve üç metre kadar ince ipekli dokumalıyım.. Ve hemen fırlayarak yerimden penceremde demirlere yapışarak hürriyetin sütbeyaz maviliğine sana yazdıklarımı bağıra bağıra okumalıyım. Ne güzel şey hatırlamak seni.
kafandan.20 Eylül 1945 Bu geç vakit bu sonbahar gecesinde kelimelerinle doluyum. kelimelerin insandılar.. acıydılar. kahramandılar.. onlar : ana. Kelimelerin getirdiler seni. etindendiler.. sevinçli. Kelimelerin geldiler bana.. göz gibi çıplak. el gibi ağır ve yıldızlar gibi pırıl pırıl kelimeler. yüreğinden. madde gibi ebedî. 21 Eylül 1945 . zaman gibi. umutlu. onlar : kadın ve yoldaş olan. Mahzundular.
. daha güzel günlere insanları taşır.. güler senin altın gözlerinin içi. Đnsanlar. Oturdum ekmeğimi yerim : karşımda sen oturursun. babası hapiste. 22 Eylül 1945 Kitap okurum : içinde sen varsın. dünyanın hali gibi halimiz..Oğlumuz hasta. çalışırım : . senin yorgun ellerinde ağır başın. babası çıkar hapisten.. şarkı dinlerim : içinde sen. oğlumuz iyileşir. dünyanın hali gibi halimiz.
şimdi? Belki dizinde bir kedi yavrusu var. çalışıyor mu. şimdi. sokakta mı. duyamayız sesini birbirimizin : sen benim sekiz yıldır dul karımsın.karşımda sen.. — her kara günümde onu bana tıpış tıpış getiren ..— O şimdi ne yapıyor. beyaz. — hey gülüm. uzanmış mı. ayakta mı? Kolunu kaldırmış olabilir. Sen ki. 23 Eylül 1945 O şimdi ne yapıyor şu anda şimdi. Belki de yürüyordur. adımını atmak üzredir. okşuyor. şu anda. her yerde «hâzırı nâzır»ımsın.. kalın bileğini nasıl da çırçıplak eder bu hareketi!. konuşamayız seninle.. şimdi? Evde mi.
24 Eylül 1945 En güzel deniz : henüz gidilmemiş olanıdır.. şimdi.. insanların çoğunun neden böyle bedbaht olduğunu mu? O şimdi ne düşünüyor.— Ve ne düşünüyor beni mi? Yoksa ne bileyim fasulyanın neden bir türlü pişmediğini mi? Yahut. En güzel günlerimiz : henüz yaşamadıklarımız. şu anda. şimdi?. canımın içi ayaklar!. En güzel çocuk : henüz büyümedi... .sevgili.. Ve sana söylemek istediğim en güzel söz : henüz söylememiş olduğum sözdür..
. nerdeyse koğuşların kapıları kapanır. Meydan yerinde kampana vurdu.. Ufak iş bizimkisi.25 Eylül 1945 Saat 21.. yaşamak : seni sevmek gibi ciddî bir iştir. seni duvarların dışında. sevgilim.. 26 Eylül 1945 Bizi esir ettiler. Yaşamak : ümitli bir iştir. bizi hapse attılar : beni duvarların içinde. Bu sefer hapislik uzun sürdü biraz : 8 yıl. .
. 1 Ekim 1945 Dağın üstünde : ... çalışkan. namuslu.. ben artık şarkı dinlemek değil şarkı söylemek istiyorum.Asıl en kötüsü : bilerek. 30 Eylül 1945 Seni düşünmek güzel şey ümitli şey dünyanın en güzel sesinden en güzel şarkıyı dinlemek gibi bir şey. Fakat artık ümit yetmiyor bana. Đnsanların birçoğu bu hale düşürülmüş... iyi insanlar ve seni sevdiğim kadar sevilmeye lâyık. bilmeyerek hapisaneyi insanın kendi içinde taşıması.
. 2 Ekim 1945 Rüzgâr akar gider. Bugün de : sensiz. Ağaçta kuşlar cıvıldaşır : kanatlar uçmak ister. cesur kanatlar vatandan ayrılığa benzeyen ayrılığımızı. Biliyorum henüz bitmedi . Kapı kapalı : zorlayıp açmak ister. Birazdan açar kırmızı kırmızı : gecesefaları birazdan açar kırmızı kırmızı.. Ben seni isterim : senin gibi güzel... Taşır havamızda sessiz.akşam güneşiyle yüklü olan bir bulut var dağın üstünde. dost ve sevgili olsun hayat. yani yarı yarıya dünyasız geçti bugün de. aynı kiraz dalı bir kere bile sallanmaz aynı rüzgârla.
. sevgilim. sevgilim. Henüz öldürmek zorunda bırakılmadık ve öldürülmek işi geçmedi başımızdan. öğrettiler : aç kalmayı. Đkimiz de biliyoruz. yorgunluğu ölesiye ve birbirimizden ayrı düşmeyi. 5 Ekim 1945 Đkimiz de biliyoruz. üşümeyi.... . Bitecek fakat. öğretebiliriz : dövüşmeyi insanlarımız için ve her gün biraz daha candan biraz daha iyi sevmeyi.sefaletin ziyafeti...
. ağır.... Dolaşmak tehlikeli hâlâ geceleyin açık denizleri. 7 Ekim 1945 Đnsan çığlıkları geçti geceleyin açık denizleri rüzgâr-larla. P î r â y e !. Yürek kirpiklerin ucunda uzayıp giden toprak uğurlanır. Benim bağırasım gelir : — «P î r â y e . duruyor olduğu gibi tank paletlerinin izleri. Tank paletlerinin izleri kapanır bu kış karla. Buruşuyor hâlâ gelmeyen mektup avucumda. .» — diye.. Altı yıldır sürülmedi bu tarla..6 Ekim 1945 Bulutlar geçiyor : haberlerle yüklü.
8 Ekim 1945 Çekilmez bir adam oldum yine : uykusuz. gözümün nuru.Ah. yine yalan söylüyor antenler : alın teri tacirleri kapatabilsin diye defteri yüzde yüz kârla.. azgın bir hayvanı döver gibi bugün çalışıyorum. Bir bakıyorsun ki ana avrat söver gibi. nâlet.. gözümün nuru. sonra bir de bakıyorsun ki ağzımda sönük bir cıgara gibi tembel bir türkü sabahtan akşama kadar sırtüstü yatıyorum ertesi gün. Fakat Ezrailin sofrasından dönenler döndüler verilmiş kararlarla.. Ve beni çileden çıkartıyor büsbütün kendime karşı duyduğum nefret ve merhamet.. aksi. Çekilmez bir adam oldum yine : .
Başını kaldırdın.uykusuz. Bir şeyler soruyormuşun. Kırmızı kafesinde. Yine her seferki gibi haksızım. . Bu yaptığım iş ayıp rezalet.. Havada fısıltısı başsızlığın ve sonsuzluğun. kanaryamın : «Memo»mun türküsü. aksi. Gecenin içinde bir yerlerde aydınlık bir haber gibi saat çalıyor. sarı gözlerini bana çevirdin. Islak dudakların kapanıp açılıyor. nâlet.. Fakat elimde değil seni kıskanıyorum beni affet. 9 Ekim 1945 Dün gece rüyama girdin : dizimin dibinde oturuyormuşun. kocaman. sesini duymuyorum ama. olması da imkânsız. Sebep yok.
Yeşil pırıltılarla uçsuz bucaksız bir uçurum. . bir buğday tarlasında. Senin ıslak dudakların hep öyle açılıp kapanıyor sesini duymuyorum ama. Düşünüyorum : yoksa senin miydi bütün o sesler? 10 Ekim 1945 Gözlerine bakarken güneşli bir toprak kokusu vuruyor başıma.. durup dinlenmeden değişen ebedî madde gibi gözlerin : sırrını her gün bir parça veren fakat hiçbir zaman büsbütün teslim olmayacak olan.. Kahrederek uyandım.... ekinlerin içinde kayboluyorum. Kitabın üstünde uyuyakalmışım meğer..sürülmüş bir tarlada toprağı itip yükselen tohumların çıtırdısı ve bir kalabalığın haklı ve muzaffer uğultusu geliyor kulağıma.
son defa dönüp baktığımızda şehre. devam ediyor hayat. Devam ediyor bahtiyarlığa doğru gidişin.. çalıştık gücümüzün yettiği kadar seni bahtiyar kılalım diye. gözümüzde ışığından ayrılmanın kederi.18 Ekim 1945 Kale kapısından çıkarken ölümle buluşmak üzre. işte geldik gidiyoruz şen olasın Halep şehri. şu sözleri söyleyebileceğiz : «— Pek de öyle güldürmedinse de yüzümüzü.» 27 Ekim 1945 .. gönlümüzde hak edilmiş ekmeğine doymuşluk. sevgilim. Đçimiz rahat.
Bir elmanın yarısı biz yarısı insanlarımız. Bir elmanın yarısı sen yarısı ben ikimiz. denizlerde uğultular ve işte dolgun bulutları ve akıllı toprağıyla sonbahar. . 28 Ekim 1945 Itır saksısında artan koku.Bir elmanın yarısı biz yarısı bu koskoca dünya. Ama biz hâlâ güneşin altında el ele yalnayak koşan hayran gözlü çocuklarız. Sevgilim..... Bana öyle gelir ki belki bin yıllık bir ömrün macerası geçti başımızdan.. yaş kemâlini buldu..
. ağır kızıltılar. mevsim sonbahar.5 Kasım 1945 Çiçekli badem ağaçlarını unut... 8 Kasım 1945 Uzaktaki şehrimin damları üzerinden ve Marmara denizinin dibinden geçip sonbahar topraklarını aşarak olgun ve ıslak .. Değmez. sevgilim. Sevgilim. Islak saçlarını güneşte kurut : olgun meyvelerin baygınlığıyla pırıldasın nemli. bu bahiste geri gelmesi mümkün olmayan hatırlanmamalı.
üç dakikalık bir zamandı. sonbahar bitti bitecek. .. Havayı dinliyorum : nabız yavaşladı. Ovada kavaklar soyunuyor. zirvede kar ve Kirezli-yaylada şahane ve şipşirin yatmış uykudadır kırmızı kestane yapraklarının üstünde ayılar. Ve biz yine bir kış daha geçireceğiz : büyük öfkemizin içinde ve mukaddes ümidimizin ateşinde ısınarak. 12 Kasım 1945 Damardan boşanan kan gibi ılık ve uğultulu son lodoslar esmeye başladı.geldi sesin.. telefon simsiyah kapandı. Uludağda. Bu. Sonra. Đpekböceği tohumları kışlaklarına gitti gidecek.. nerdeyse girecek gebe-uykularına toprak..
. — diyorlar.... torbamın içinde götürdüğüm ve evlât acısı gibi yüreğimde.. Kara haberler geliyor uzaktaki şehrimden : namuslu... — kırıp geçirdi açlık. — diz boyu.. verem illeti. — diyorlar. — diyorlar. . sinema localarında. — Đstanbulun sefaleti. senin hayalin gibi gözlerimde taşıdığım şehir... milleti.. — diyorlar. . çalışkan... fakir insanların şehri — sahici Đstanbulum. — yangın yerlerinde.13 Kasım 1945 Tarif kabul etmez. Şu kadarcık kız çocuklarını.. . hangi hapiste yatsam sırtımda.. senin mekânın olan ve nereye sürülsem.. sevgilim.
böyle bir günde yılgın ve kederli değil. kaldır.. benze bahar ağaçlarına. Bense hasretinle dolu ve büyük yolculukların sabırsızlığıyla yüklü yatıyorum demirli bir şilep gibi Bursada.20 Kasım 1945 Saksılarda hâlâ tek tük karanfil bulunursa da ovada güz nadasları yapıldı çoktan. giyin. tohum saçılıyor. . geniş alnını.. Ve zeytin devşirilmekte. öpülesi çizgilerle kırışık beyaz.. Hapisten mektubun içinde yolladığım karanfili tak saçlarına. 1945 yılı Aralık ayının dördü Đlk göz göze geldiğimiz günkü elbiseni çıkar sandıktan. Bir yandan kışa girilmekte.. kuşan. bir yandan bahar fidelerine yer açılıyor.
. 5 Aralık 1945 Delindi sintine.. Bu dünya. esirler parçalamakta pırangaları. tekneyi kayaların üstüne atacak... ferah ve ümitli bir âlem kuracağız Pirâyem. Ve senin alnın gibi hür. böyle bir günde bir isyan bayrağı gibi güzel olmalı Nâzım Hikmetin kadını. akar suyun. bu korsan gemisi batacaktır. sevgilim. taş çatlasa batacak.. 6 Aralık 1945 Onlar ümidin düşmanıdır. meyve çağında ağacın.ne münasebet. Yıldız-poyrazdır esen.
. dolaşacaktır en şanlı elbisesiyle : işçi tulumuyla bu güzelim memlekette hürriyet. düşünen insana düşman. . 7 Aralık 1945 Bursada havlucu Recebe. ırgat Süleymana düşman.. Ve elbette ki. dolaşacaktır elini kolunu sallaya sallaya. Çünkü ölüm vurdu damgasını alınlarına : — çürüyen diş. fakir-köylü Hatçe kadına. elbet. bir daha geri dönmemek üzre yıkılıp gidecekler. bana düşman.. vatan ki bu insanların evidir.. onlar vatana düşman. Karabük fabrikasında tesviyeci Hasana düşman. sevgilim. sana düşman. dökülen et —. sevgilim.serpilip gelişen hayatın düşmanı.
Tamam. dörtnala sürmek dağlara doğru atı..12 Aralık 1945 Ağaçlar ovada son bir gayretle pırıldamakta : pul pul altın bakır tunç ve tahta. Ve dağlar dumana batık kurşunî.» —. Havada serin havada is kokusu gibi bir şey : havada kar kokusu var. Şimdi dışarda olmak. «— Ata binmesini de bilmezsin.. yeni bir huy edindim hapiste : seni sevdiğim kadar değilse de .. sırılsıklam.diyeceksin ama şakayı bırak ve kıskanma.. Öküzlerin ayakları yaş toprağa gömülüyor yumuşacık.. sonbahar belki bugün bitti artık.. Yaban kazları hızla gelip geçti demin herhal Đznik gölüne gidiyorlar.
. Ve ikiniz de uzaktasınız. .. fena bastırdı kış.... Göz alabildiğine Bursa ovasında kış : başsızlık ve sonsuzluk geliyor akla. 13 Aralık 1945 Gece kar birdenbire bastırmış.. değişti mevsim çekişen gelişmelerden sonra bir sıçramakla.. Ve karın altında mağrur hamarat sürüp gidiyor hayat. 14 Aralık 1945 Hay aksi lânet. Sevgilim. Bembeyaz dallardan dağılan kargalarla başladı sabah..hemen hemen ona yakın seviyorum tabiatı.
Sen ve namuslu Đstanbulum ne haldesiniz kim bilir? Kömürün var mı? Odun alabildin mi? Camların kıyısına gazete kâadı yapıştır. ressamı illetî-ûlâ filân değil. yarı tok üşümek : dünyada. Gece erkenden yatağa gir. Yarı aç. heyûlâ filân değil... RUBAĐLER BĐRĐNCĐ BÖLÜM 1 Bir gerçek âlemdi gördüğün ey Celâleddin. memleketimizde ve şehrimizde bu işte de çoğunluk bizde. uçsuz bucaksız ve yaratılmadı. . Evde de satılacak bir şey kalmamıştır.
ne ondan ayrı bir sırrın kemâlidir. Vurdum.. kayboldu hayâl ve lâkin çok şükür sevgilim duruyor yerli yerinde.. düştü parçalandı ayna. 2 Ruhum ne ondan önce vardı.. ben varım. o dışımdaki âlemin bende akseden hayâlidir.» filân diye başlayan değil..» — dedi bana günün birinde. 3 Sevgilimin hayâli dile geldi aynanın üzerinde : «— O yok.. 4 Muşambanın üstüne resmini bir kerecik çizdim ama . Ve aslından en uzak ve aslına en yakın hayâl bana ışığı vuran yârimin cemâlidir. ruhum onun....Ve senin kızgın etinden kalan rubailerin en muhteşemi : «Suret hemi zıllest.
bu yasemin kokusu.» — dedi.günde bin kere resmin çıktı bende tepemden tırnağıma.» — dedi. kâinat gibi gerçek dudaklardır. saçlarımdan uçan bahardır... şehrimde gerçekten varsın etinle kemiğinle ve balından mahrum edildiğim kırmızı ağzın. «Đster gökyüzünde seyret. bu mehtaplı gece . Halbuki sen orda. 6 Öptü beni : «— Bunlar. 7 Bu bahçe. yıldızlar vardır. ister gözlerimde : «körler onları görmese de.. 5 Sarılıp yatmak mümkün değil bende senden kalan hayâle.. fakat ne tuhaf şey hayâlin onda daha çok kalacak benden uzun ömürlüdür muşamba.. «Bu ıtır senin icâdın değil. bu nemli toprak.. kocaman gözlerin gerçekten var ve âsi bir su gibi teslim oluşun ve beyazlığın ki dokunamıyorum bile.» — dedi.
.. çünkü o ben gelmeden. 9 Ayrılık yaklaşıyor her gün biraz daha..pırıldamakta devâmedecek ben basıp gidince de.» Ve tekrar uçsuz bucaksız başlayacak : görmeyen.. ağlamak bitti çocuğum. 8 «— Paydos.. ve merhaba kâinat. — «gülmek..... konuşmayan.. düşünmeyen hayat. 10 . ben geldikten sonra da bana bağlı olmadan vardı ve bende bu aslın sureti çıktı sadece.» — diyecek bize bir gün tabiat anamız. güzelim dünya elvedâ.
«Cotigo.. 1 Düşünüyorum. sevgilim... kedisi ve kedinin boynundaki boncuk yuğrumlarındaki farkla hepsi aynı hamurdan. bal başka petekleri doldurmakta devâmedecek. . veba mikrobu ve yıldız hep hısım akrabayız. Ve ey güneş gözlü sevgilim. otomobil. Gözlerin. demek ki varım.... 12 Lahana. sevgilim. gözlerin toprak olacak yarın.. 11 Ne nurdan ne çamurdan..Balla dolu petek yani gözlerin güneşle dolu. ergo sum»1 değil bu haşmetli ailede varız da düşünebilmekteyiz.
Baktı ona gül bahçesinin yanından geçen uzun burunlu.» 2 .. yırtık pabuçlu adam : «— Ben. düşünebilen adam.. ĐKĐNCĐ BÖLÜM 1 «— Şarapla doldur tasını.13 Aramızda sadece bir derece farkı var. bu nimetleri yıldızlarından çok olan dünyada açım. işte böyle kanaryam. ekmek almaya bile yetmiyor param. ben elleri olan.. düşünemeyen kuşsun.» — dedi..» — dedi Hayyam. «şaraba değil. tasın toprakla dolmadan. sen kanatları olan.
.Ölümü. 4 Geçmiş günün hasretini çekmem — yalnız bir yaz gecesi bir yana — ve gözümün son mavi pırıltısı bile gelecek günün müjdesini verecek sana. vakti ganimet bil uyanılmaz uykulara varmadan : yâkut şarabı billûr kadehe doldur. simsiyah bir evde. zemin katında. Bu tatlı keder doğduk doğalı nasibolmadı bize : bir kenar mahallede.. gecikmeyi affetmeyen fabrikanın canavar düdüğüydü uğuldayan. Perdesiz.. 5 .. buz gibi odasında uyandı delikanlı..... ayın altında. seher vaktidir ey delikanlı uyan... ömrün kısalığını tatlı bir kederle düşünerek şarap içmek lâle bahçesinde. 3 Ömür gelip geçiyor.
konuştum. Ya hiç yokmuşsun gibi unutulursun . bir insan.. hasret ve ümitten ibâret ben. tepeden tırnağa kavga.. 6 Ben.Ben. tepeden tırnağa iman. Türk şairi komünist Nâzım Hikmet ben. ya düşman. gonga tam şafak vakti vurulacak. ben. sesim bir tohum gibi ağır ve çıplak : — Kalbimin saat ayarını veriyorum. spiker. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 1 Đnsan ya hayrandır sana.
sanki seninle yüz yüze geldim birdenbire : . 2 Çürüksüz ve cam gibi berrak bir kış günü sımsıkı etini dişlemek sıhhatli. karlı bir çam ormanında nefes almanın bahtiyarlığına benzer seni sevmek. beyaz bir elmanın... tortusu dibe çöken bir su gibi duruldu.. berraklaştı ortalık. Sevgilim..ya bir dakka bile çıkmazsın akıldan... Kim bilir felek ayırmasaydı bizi birbirimizden belki bu kadar yakın olmazdık birbirimize. 3 Kim bilir belki bu kadar sevmezdik birbirimizi uzaktan seyredemeseydik ruhunu birbirimizin. Ey benim sevgilim. 4 Gün iyiden iyiye ışıdı artık.
alabildiğine aydınlık. yanarak parmakları şerrârelerden insan yüreklerine dokundu bu elleri yirmi beş senedir yani bir rubu asır hapisane kaleminde mukayyit kulunuzun. BĐR MEYHANEDE BĐR HAPĐSANE MUKAYYĐDĐ «— Yanarak.. Đnsanoğlunun ömrü belki lüzumundan fazla kısa belki lüzumundan fazla uzun..aydınlık... BALIKPAZARI'NDA. ... ŞABAN OĞLU SELĐM ĐLE KĐTABI I ĐSTANBUL'DA.
Bu hâyı huy bu hâyı huy neden? Ve insanlar neden dolayı şu tabakta yatan uskumru gibi mahzun? Kıyamet günü bir suali var Ezraile hapisane kaleminde mukayyit kulunuzun." Muallim Naci merhum.. "havâda yaprağa döndürdü rûzigâaar beni.. ağlamaktan yine zehroldu şarabım bu gece.Bir tek daha içelim.. Hiç adam asılırken gördünüz mü? Yarın bir tane asacağız. .. "Ağlamaktan. şafakla şafakla beraber.. Bir tek daha içelim....... Meyhanenin camlarına yağmur yağıyor...... «— Ruhum. Zifiri karanlık Balıkpazarı."» Kalktı Bebek tramvayı Eminönü'nden.
... Eskiden köprü başında asarlardı.Abdülhamid atardı Tıbbiye talebesini Sarayburnu'ndan.." demiş... bunu Sultanahmet'te... Akıntı götürmüş çuvalları bulamadılar. "Âdemin âdemin canlar katar âbuhavâsı cânına. Đstanbul şehrinin yoktur menendi.» II ŞABAN OĞLU SELĐM Beykoz'un cam fabrikası . Yağmur dinmezse ıslanacak. demiş şair Nedim Efendi. Çok adam çok adam asıldı Hürriyette... Bir tek daha içelim.....
Onun elinden çıkan cama gözlerin kapalı ayna dökebilirsin. Severdi pencere camlarını.. sevdiklerini hilesiz sevdi Selim. III KUZGUNCUK . Đnandıklarına katıksız inandı. karafakileri sever. severdi lamba şişelerini. kesme likör kadehleri harikadır. likör kadehlerine düşmandı. biraz çarpıksa da su bardakları..moderen fabrikadır. Selim daima büyük bir sırrı çözmek bir şeyler anlamak ister gibi bakar adama. Pencere camlarını biraz dalgalı çıkarır. Ustabaşı değildi Selim büyük ustaların hünerini almıştı ama...
. Mebrure Hanım . Denize nazırdı pencereleri... Fakat Kuzguncuk şirin yerdir ve gayet nefis yapar gül reçelini pansiyoncu Madam ve kızı Raşel. Sağda Cevdet Paşa yalısı.. Güneşte tavana suların ışıltısı vurur.. karyola. Aynada bir kartpostal : bir manzara Nis şehrinden. karanlık şilepler geçerdi geceleri insanı olduğu yerde eli böğründe bırakarak.. Selim'in odası havadardı.Beykoz'da oturmalı Beykoz'da çalışan adam.. Kırmızı yazmalar kururdu yandaki boş arsada. Yalıda bir tavus kuşu bir de Mebrure Hanım vardı. Đskemle. konsol..
tafta entariler giyerdi. Fakat Kuzguncuk şirin yerdir Ve kırmızı yazmalar kuruyan boş arsadan dünyayı zapta gidecek olan pulsuz balıklar gibi çıplak çocukların her akşam dinlerdi çığlıklarını Selim. Çok ihtiyardı ve mavi gözleri kördü.... IV KĐTAP «Kitap rüzgâr olmalı. perdeyi kaldırmalıdır. Beykoz'da oturmalı Beykoz'da çalışan adam. kitap. Tentene işlerdi Mebrure Hanım. uyurken dağıtırdı gülünü. Merhum Cevdet Paşa yalısında Mebrure Hanımı unutmuşlardı.. Uyanır bir beyaz güle başlar. kanber tayı olmalı Şah Đsmail'in ...
seni sırtına alıp devlerin üstüne saldırmalıdır. pul pul karışıp yıldızlara boş ve yorgun akıyor suyun üstünde.» Böyle bir kitap buldu Selim : Kara kara yazılar beyaz kâat üstünde. Bir duvar yıkılacak bir bahçeye ineceksin... Büyücek bir el kadar kırk yapraklı bir kitap.. ..... Devler kale kapısında devler yedi başlı ve simsiyah dururlar. Onları mutlaka yeneceksin. «64» numara.. V SON VAPUR Kalktı son vapur iskeleden.
Sendedir ekinimizin tohumu ve yapılarımızın temeli... Aynada : Raşel'in kolu Selim'in eli ve son vapurun yolu. Sen ki topraksın seni sevmeyi bilmeli. ..» Eli beyazdı. Sendedir rüzgârların gibi geçen ömrümüz. ateş gibi elin.. VI YĐRMĐ BĐRĐNCĐ YAPRAK «Toprağın ismiyle başlarız söze.. «— Selim.. karanlık gözleri ve kırmızı saçları vardı Raşel'in. sendedir. Demirimiz ve kömürümüz sendedir..Gece seslerle dolu..
.. Laz fırıncı dükkânını kapatmış. yirmi birinci yapraktır. şu kadar. ve Doktor Moiz dün vurdu kendini. Çocukları var : şu kadar. VII RAŞEL'ĐN RÜYASI «— Hasan Ustayı çıkarmışlar işinden. ve Şaban oğlu Selim şarkı söylüyor. Hürriyetin ilk şarkısı anlamaktır. durup dinlenmeden değişirsin.. Biz seni değiştirip değiştirmedeyiz kendi kendimizi.. Sen su damlalarında halkeyledin bizi.» Bu.. .. Ve Selim. Selim kapattı kitabı..Sen ki topraksın..
Raşel'im. Ne çok insan öldürüyorlar.» «— Korkma günler bizimdir. Selim kapattı kitabı.. ateşle. bizimdir.Seni dinledim dinleyeli.. kolları alabildiğine uzun. Selim.. Selim.» Bu kırkıncı yapraktır... .... ne çok insan öldürüyorlar..» VIII KIRKINCI YAPRAK «Gelirken dünyaya kanla. korkulu rüyalar görüyorum : Şişman adamlar. Anladığını anlatmayan alçaktır. rap. yürüyorlar.. tırnaklarında kan omuzlarında altın çuvalları rap. çağırdılar yedi kat yerin altından mezarlarını kazacak olanları.
. onu da kaydedelim : 1328. 1328 doğumlu Şaban oğlu. ben yazarken . Kadınlar hariç...Ve Selim. ve Şaban oğlu Selim. Bugün de geçirdik vakti keraheti.... eroin şebekesi ve Topkapı cinayeti geldiler. Mirim. Bu meyanda : gümrük ihtilâsı. Bir misafir daha var. Mevcut : 727. HAPĐSANEDE HAPĐSANE MUKAYYĐDĐ «— Bugün bir hayli yolcu aldık. IX ĐSTANBUL'DA.
Mirim.." demiş. "Âdemin âdemin canlar katar âbuhavâsı cânına.... 1328 1328 doğumlu Şaban oğlu Şaban oğlu Selim....» .... . demiş şair Nedim Efendi... bu hâyı huy. Esbabını bilirim.sen pencereden bir nazar et : böyle akşam ışığında durur durur taştan değil renkli camlardan yapılmış gibi Sultanahmet. Đstanbul şehrinin yoktur menendi.... Ayaklarının üstüne basamıyor ve sol gözü kan içinde. bu hâyı huy neden bu beldede? Ey Fuzuli nerdesin? Nerdesin Galip Dede? Ey Nedim..
100 metreden çiftleşen iki sineği seçebilen iki gözüm... Şairim . elbette gördü iki ayaklıların ikiye ayrıldığını..ŞAĐR Şairim şimşek şekillerini şiirlerimin caddelerde ıslık çalarak kazırım duvarlara. Sen benim hangisinden olduğumu anlamak istiyorsan cebime sok kafanı: orda aydınlığı okuyan kara ekmek sana doğruyu söyler.
Fulbolda eski kurdum.şiirden anlarım.. en sevdiğim gazel Anti Düringidir Engelsin. Fenerbahçenin forvetleri mahallede kaydırak oynıyan birer piç kurusuyken ben en ağır hafbekleri yere vururdum. Futbolda eski kurdum.. Şairim bir yıl yağan yağmur kadar şiir yazdım. Bana mahsustur bu vuruş futbol potinlerim . Santırdan alınca pası çakarım Hooooooooooooooooooooooooop! 5 numro top açık ağzından girer golkipin karnına. Fakat asıl şaheserime başlamak için Hafızı Kapital olmayı bekliyorum.
. şairiz dedik ya be arkadaş. Şairiz be... Salkımsöğütler yıkıyordu suda saçlarını! Yanan yalın kılıçları çarparak söğütlere koşuyordu kızıl atlılar güneşin battığı yere! .kurşunkalemimden öğrendi bu zanaatı! O kurşunkalemim ki 9 deliğinizden vücudunuza her tıktığı mısra işkembenizde taş. 1923 SALKIMSÖĞÜT Akıyordu su gösterip aynasında söğüt ağaçlarını.
baktı yalnız dolu gözlerle uzaklaşan atlıların parıldayan nallarına! Ah ne yazık! Ne yazık ki ona dörtnal giden atların köpüklü boynuna bir daha yatmayacak. Atları rüzgâr. atlılar kayboluyor güneşin battığı yerde! Atlılar atlılar kızıl atlılar.. gidenleri geri çağırmadı.Birden bire kuş gibi vurulmuş gibi kanadından yaralı bir atlı yuvarlandı atından! Bağırmadı.... . atları rüzgâr kanatlılar! Atları rüzgâr kanat. beyaz orduların ardında kılıç oynatmayacak! Nal sesleri sönüyor perde perde.
ağlama. Siyah örtüler indi mavi gözlerine....Atları.. At. sarktı salkımsöğütler sarı saçlarının üzerine! Ağlama salkımsöğüt. Rüzgâr kanatlı atlılar gibi geçti hayat! Akar suyun sesi dindi. Gölgeler gölgelendi renkler silindi. Kara suyun aynasında el bağlama! el bağlama! ağlama! 1928 SAMAN SARISI .
Vera Tulyakova'ya derin saygılarımla I Seher vakti habersizce girdi gara ekspres kar içindeydi ben paltomun yakasını kaldırmış perondaydım peronda benden başka da kimseler yoktu durdu önümde yataklı vagonun pencerelerinden biri perdesi aralıktı genç bir kadın uyuyordu alacakaranlıkta alt ranzada saçları saman sarısı kirpikleri mavi kırmızı dolgun dudaklarıysa şımarık ve somurtkandı üst ranzada uyuyanı göremedim habersizce usulcacık çıktı gardan ekspres bilmiyorum nerden gelip nereye gittiğini baktım arkasından üst ranzada ben uyuyorum Varşova'da Biristol Oteli'nde yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığım yoktu oysa karyolam tahtaydı dardı genç bir kadın uyuyor başka bir karyolada saçları saman sarısı kirpikleri mavi .
ak boynu uzundu yuvarlaktı yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu oysa karyolası tahtaydı dardı vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyorduk gece yarılarına yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığımız yoktu oysa karyolalar tahtaydı dardı iniyorum merdivenleri dördüncü kattan asansör bozulmuş yine aynaların içinde iniyorum merdivenleri belki yirmi yaşımdayım belki yüz yaşımdayım vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyorduk gece yarılarına üçüncü katta bir kapının ötesinde bir kadın gülüyor sağ elimde kederli bir gül açıldı ağır ağır Kübalı bir balerinle karşılaştım ikinci katta karlı pencerelerde taze esmer bir yalaza gibi geçti alnımın üzerinden şair Nikolas Gilyen Havana'ya döndü çoktan yıllarca Avrupa ve Asya otellerinin hollerinde oturup içtikti yudum yudum şehirlerimizin hasretini iki şey var ancak ölümle unutulur anamızın yüzüyle şehrimizin yüzü kapıcı uğurladı beni gocuğu geceye batık yürüdüm buz gibi esen yelin ve neonların içinde yürüdüm vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyordum gece yarılarına .
çıktılar önüme ansızın oraları gündüz gibi aydınlıktı ama onları benden başka gören olmadı bir mangaydılar kısa konçlu çizmeleri pantolonları ceketleri kolları kollarında gamalı haç işaretleri elleri ellerinde otomatikleri vardı omuzları miğferleri vardı ama başları yoktu omuzlarıyla miğferlerinin arası boşluktu hattâ yakaları boyunları vardı ama başları yoktu ölümlerine ağlanmayan askerlerdendiler yürüdük korktukları hem de hayvanca korktukları belli gözlerinden belli diyemem başları yok ki gözleri olsun korktukları hem de hayvanca korktukları belli belli çizmelerinden korku belli mi olur çizmelerden oluyordu onlarınki korkularından ateş etmeğe de başladılar artsız arasız bütün yapılara bütün taşıt araçlarına bütün canlılara her sese her kıvıltıya ateş ediyorlar hattâ Şopen Sokağı'nda mavi balıklı bir afişe ateş ettiler ama ne bir sıva parçası düşüyor ne bir cam kırılıyor ve kurşun seslerini benden başka duyan yok .
ölüler bir SS mangası da olsa ölüler öldüremez ölüler dirilerek öldürür kurt olup elmanın içine girerek ama korktukları hem de hayvanca korktukları belli bu şehir öldürülmemiş miydi kendileri öldürülmeden önce bu şehrin kemikleri birer birer kırılıp derisi yüzülmemiş miydi derisinden kitap kabı yapılmamış mıydı yağından sabun saçlarından sicim ama işte duruyordu karşılarında gecenin ve buz gibi esen yelin içinde sıcak bir fırancala gibi vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyordum gece yarılarına Belveder yolunda düşündüm Lehlileri kahraman bir mazurka oynuyorlar tarihleri boyunca Belveder yolunda düşündüm Lehlileri bana ilk ve belki de son nişanımı bu sarayda verdiler tören memuru açtı yaldızlı ak kapıyı girdim büyük salona genç bir kadınla saçları saman sarısı kirpikleri mavi ortalıkta da ikimizden başka kimseler yoktu bir de akvareller bir de incecik koltuklar kanapeler bebekevlerindeki gibi ve sen bundan dolayı bir resimdin açık maviyle çizilmiş belki de bir taş bebektin belki bir pırıltıydın düşümden damlamış sol mememin üstüne uyuyordun alacakaranlıkta alt ranzada ak boynun uzundu yuvarlaktı .
yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığın yoktu ve işte Kırakof şehrinde Kapris Barı vakıt hızla ilerliyor gece yarılarına yaklaşıyoruz ayrılık masanın üstündeydi kahve bardağınla limonatamın arasında onu oraya sen koydun bir taş kuyunun dibindeki suydu bakıyorum eğilip bir koca kişi gülümsüyor bir buluta belli belirsiz sesleniyorum seni yitirmiş geri dönüyor sesimin yankıları ayrılık masanın üstündeydi cıgara paketinde gözlüklü garson getirdi onu ama sen ısmarladın kıvrılan bir dumandı gözlerinin içinde senin cıgaranın ucunda senin ve hoşça kal demeğe hazır olan avucunda ayrılık masanın üstünde dirseğini dayadığın yerdeydi aklından geçenlerdeydi ayrılık benden gizlediklerinde gizlemediklerinde ayrılık rahatlığındaydı senin senin güvenindeydi bana büyük korkundaydı ayrılık birdenbire kapın açılır gibi sevdalanmak birilerine ansızın oysa beni seviyorsun ama bunun farkında değilsin ayrılık bunu farketmeyişindeydi senin .
ayrılık kurtulmuştu yerçekiminden ağırlığı yoktu tüy gibiydi diyemem tüyün de ağırlığı var ayrılığın ağırlığı yoktu ama kendisi vardı vakıt hızla ilerliyor gece yarıları yaklaşıyor bize yürüdük yıldızlara değen Ortaçağ duvarlarının karanlığında vakıt hızla akıyordu geriye doğru ayak seslerimizin yankıları sarı sıska köpekler gibi geliyordu ardımızdan koşuyordu önümüze Yegelon Üniversitesi'nde şeytan taşlara tırnaklarını batıra batıra dolaşıyor bozmağa çalışıyor Kopernik'in Araplardan kalma usturlabını ve pazar yerinde bezzazlar çarşısının kemerleri altında rok end rol oynuyor Katolik öğrencilerle vakıt hızla ilerliyor gece yarılarına yaklaşıyoruz vuruyor bulutlara kızıltısı Nova Huta'nın orda köylerden gelen genç işçiler madenle birlikte ruhlarını da alev alev döküyor yeni kalıplara ve ruhların dökümü madenin dökümünden bin kere zordur Meryem Ana kilisesinde çan kulesinde saat başlarını çalan borozan gece yarısını çaldı Ortaçağdan gelen çığlığı yükseldi şehre yaklaşan düşmanı verdi haber ve sustu gırtlağına saplanan okla ansızın borazan iç rahatlığıyla öldü .
ve ben yaklaşan düşmanı görüp de haber veremeden öldürülmenin acısını düşündüm vakıt hızla ilerliyor gece yarıları ışıklarını yeni söndürmüş bir vapur iskelesi gibi arkada kaldı seher vaktı habersizce girdi gara ekspres yağmurlar içindeydi Pırağ bir gölün dibinde gümüş kakma bir sandıktı kapağını açtım içinde genç bir kadın uyuyor camdan kuşların arasında saçları saman sarısı kirpikleri mavi yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu kapadım kapağı yükledim sandığı yük vagonuna habersizce usulcacık çıktı gardan ekspres baktım arkasından kollarım iki yanıma sarkık yağmurlar içindeydi Pırağ sen yoksun uyuyorsun alacakaranlıkta alt ranzada üst ranza bomboş sen yoksun yeryüzünün en güzel şehirlerinden biri boşaldı içinden elini çektiğin bir eldiven gibi boşaldı söndü artık seni görmeyen aynalar nasıl sönerse yitirilmiş akşamlar gibi Vıltava suyu akıyor köprülerin altından sokaklar bomboş .
bütün pencerelerde perdeler inik tıramvaylar bomboş geçiyor biletçileri vatmanları bile yok kahveler bomboş lokantalar barlar da öyle vitrinler bomboş ne kumaş ne kıristal ne et ne şarap ne bir kitap ne bir şekerleme kutusu ne bir karanfil şehri duman gibi saran bu yalnızlığın içinde bir koca kişi yalnızlıkta on kat artan ihtiyarlığın kederinden silkinmek için Lejyonerler Köprüsü'nden martılara ekmek atıyor gereğinden genç yüreğinin kanına batırıp her lokmayı vakıtları yakalamak istiyorum parmaklarımda kalıyor altın tozları hızlarının yataklı vagonda bir kadın uyuyor alt ranzada yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu saçları saman sarısı kirpikleri mavi elleriyse gümüş şamdanlarda mumlardı üst ranzada uyuyanı göremedim ben değilim bir uyuyan varsa orda belki de üst ranza boş .
Moskova'ydı üst ranzadaki belki duman basmış Leh toprağını Birest'i de basmış iki gündür uçaklar kalkıp inemiyor ama tirenler gelip gidiyor bebekleri akmış gözlerin içinden geçiyorlar Berlin'den beri kompartımanda bir başımayım karlı ovaların güneşiyle uyandım ertesi sabah yemekli vagonda kefir denen bir çeşit ayran içtim garson kız tanıdı beni iki piyesimi seyretmiş Moskova'da garda genç bir kadın beni karşıladı beli karınca belinden ince saçları saman sarısı kirpikleri mavi tuttum elinden yürüdük yürüdük güneşin altında karları çıtırdata çıtırdata o yıl erken gelmişti bahar o günler Çobanyıldızına haber uçurulan günlerdi Moskova bahtiyardı bahtiyardım bahtiyardık yitirdim seni ansızın Mayakovski Alanı'nda yitirdim ansızın seni oysa ansızın değil çünkü önce yitirdim avucumda elinin sıcaklığını senin sonra elinin yumuşak ağırlığını yitirdim avucumda sonra elini ve ayrılık parmaklarımızın birbirine ilk değişinde başlamıştı çoktan ama yine de ansızın yitirdim seni asfalt denizlerinde otomobilleri durdurup baktım içlerine yoksun .
bulvarlar karlı seninkiler yok ayak izleri arasında botlu iskarpinli çoraplı çıplak senin ayak izlerini birde tanırım milisyonerlere sordum görmediniz mi eldivenlerini çıkarmışsa ellerini görmemek olmaz elleri gümüş şamdanlarda mumlardır milisyonerler büyük bir nezaketle karşılık veriyor görmedik Đstanbul'da Sarayburnu akıntısını çıkıyor bir romorkör ardında üç mavna gak gak ediyor da vak vak ediyor da martı kuşları seslendim mavnalara Kızıl Meydan'dan romorkörün kaptanına seslenemedim çünkü makinası öyle gümbürdüyordu ki sesimi duyamazdı yorgundu da kaptan ceketinin düğmeleri de kopuktu seslendim mavnalara Kızıl Meydan'dan görmedik girdim giriyorum Moskova'nın bütün sokaklarında bütün kuyruklara ve yalnız kadınlara soruyorum yün başörtülü güler yüzlü sabırlı sessiz kocakarılar al yanaklı kopça burunlu tazeler şapkaları yeşil kadife ve genç kızlar tertemiz sımsıkı gayetle de şık belki korkunç kocakarılar bezgin tazeler şapşal kızlar da var ama onlardan .
bana ne güzeli kadın milleti erkeklerden önce görür ve unutmaz görmediniz mi saçları saman sarısı kirpikleri mavi kara paltosunun yakası ak ve sedef düğmeleri kocaman Pırağ'da aldı görmedik vakıtlarla yarışıyorum bir onlar öne geçiyor bir ben onlar öne geçince ufalan kırmızı ışıklarını görmez olacağım diye ödüm kopuyor ben öne geçtim mi ışıldakları gölgemi düşürüyor yola gölgem koşuyor önümde gölgemi yitireceğim diye de bir telâştır alıyor beni tiyatrolara konserlere sinemalara giriyorum Bolşoy'a girmedim bu gece oynanan operayı sevmezsin Kalamış'ta Balıkçının Meyhanesine girdim ve Sait Faik'le tatlı tatlı konuşuyorduk ben hapisten çıkalı bir ay olmuştu onun karaciğeri sancılar içindeydi ve dünya güzeldi lokantalara giriyorum estırat orkestraları yani cazları ünlülerin sırmalı kapıcılara bahşiş sever dalgın garsonlara gardroptakilere ve bizim mahalle bekçisine soruyorum görmedik çaldı geceyarısını Stırasnoy Manastırı'nın saat kulesi oysa manastır da kule de yıkıldı çoktan yapılıyor şehrin en büyük sineması oralarda .
oralarda on dokuz yaşıma rastladım birbirimizi birde tanıdık oysa birbirimizin yüzünü görmüşlüğümüz yoktu fotoğraflarımızı bile ama yine de birbirimizi birde tanıdık şaşmadık el sıkışmak istedik ama ellerimiz birbirine dokunamıyor aramızda kırk yıllık zaman duruyor uçsuz bucaksız donmuş duruyor bir kuzey denizidir ve Stırasnoy Alanı'na şimdi Puşkin Alanı kar yağmaya başladı üşüyorum hele ellerim ayaklarım oysa yün çoraplıyım da kunduralarımla eldivenlerim kürklü çorapsız olan oydu bezle sarmış postallarında ayaklarını elleri çıplak ağzında ham bir elmanın tadı dünya on dördünde bir kız memesi sertliği avuçlarındaki gözünde türkülerin boyu kilometre kilometre ölümün boyu bir karış ve haberi yok başına geleceklerin hiçbirinden onun başına gelecekleri bir ben biliyorum çünkü inandım onun bütün inandıklarına sevdim seveceği bütün kadınları yazdım yazacağı bütün şiirleri yattım yatacağı bütün hapislerde geçtim geçeceği bütün şehirlerden hastalandım bütün hastalıklarıyla bütün uykularını uyudum gördüm göreceği bütün düşleri bütün yitireceklerini yitirdim .
saçları saman sarısı kirpikleri mavi kara paltosunun yakası ak ve sedef düğmeleri koskocaman görmedim II On dokuz yaşım Beyazıt Meydanı'ndan geçiyor çıkıyor Kızıl Meydan'a Konkord'a iniyor Abidin'e rastlıyorum da meydanlardan konuşuyoruz evveli gün Gagarin en büyük meydanı dolaşıp döndü Titof da dolaşıp dönecek hem de on yedi buçuk kere dolanacak ama daha bundan haberim yok meydanlarla yapılardan konuşuyoruz Abidin'le tavan arasındaki otel odamda Sen ırmağı da akıyor Notr Dam'ın iki yanından ben geceleyin penceremden bir ay dilimiymiş gibi görüyorum Sen ırmağını rıhtımında yıldızların bir de genç bir kadın uyuyor tavan arasındaki odamda Paris damlarının bacalarına karışmış yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu saman sarısı saçları bigudili mavi kirpikleriyse yüzünde bulut çekirdekteki meydanla çekirdekteki yapıdan konuşuyoruz Abidin'le meydanda fırdönen Celâlettin'den konuşuyoruz .
Sen ırmağıyla akacak ömrümün bir parçası büyük mezarlığına ırmakların .Abidin uçsuz bucaksız hızın renklerini döktürüyor ben renkleri yemiş gibi yerim ve Matis bir manavdır kosmos yemişleri satar bizim Abidin de öyle Avni de Levni de mikroskobun ve füze lumbuzlarının gördüğü yapılar meydanlar renkler ve şairleri ressamları çalgıcıları onların hamlenin resmini yapıyor Abidin yüz elliye altmışın meydanlığında suda balıkları nasıl görüp suda balıkları nasıl avlayabilirsem öyle görüp öyle avlayabilirim kıvıl kıvıl akan vakıtları tuvalinde Abidin'in Sen ırmağı da bir ay dilimi gibi genç bir kadın uyuyor ay diliminin üstünde onu kaç kere yitirip kaç kere buldum daha kaç kere yitirip kaç kere bulacağım işte böyle işte böyle kızım düşürdüm ömrümün bir parçasını Sen ırmağına Sen Mişel Köprüsü'nden ömrümün bir parçası Mösyö Düpon'un oltasına takılacak bir sabah çiselerken aydınlık Mösyö Düpon çekip çıkaracak onu sudan Paris'in mavi suretiyle birlikte ve hiçbir şeye benzetemiyecek ömrümün bir parçasını ne balığa ne pabuç eskisine atacak onu Mösyö Düpon gerisin geriye Paris'in suretiyle birlikte suret eski yerinde kalacak.
damarlarımda akan kanın hışırtısıyla uyandım parmaklarımın ağırlığı yok parmaklarım ellerimle ayaklarımdan kopup havalanacaklar salına salına dönecekler başımın üstünde sağım yok solum yok yukarım aşağım yok Abidin'e söylemeli de resmini yapsın Beyazıt Meydanı'nda şehit düşenin ve Gagarin Yoldaşın ve daha adını sanını kaşını gözünü bilmediğimiz Titof Yoldaşın ve ondan sonrakilerin ve tavan arasında yatan genç kadının Küba'dan döndüm bu sabah Küba meydanında altı milyon kişi akı karası sarısı melezi ışıklı bir çekirdek dikiyor çekirdeklerin çekirdeğini güle oynaya sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin işin kolayına kaçmadan ama gül yanaklı bebesini emziren melek yüzlü anneciğin resmini değil ne de ak örtüde elmaların ne de akvaryumda su kabarcıklarının arasında dolanan kırmızı balığınkini sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin 1961 yazı ortalarında Küba'nın resmini yapabilir misin çok şükür çok şükür bugünü de gördüm ölsem de gam yemem gayrının resmini yapabilir misin üstat yazık yazık Havana'da bu sabah doğmak varmışın resmini yapabilir misin bir el gördüm Havana'nın 150 kilometre doğusunda deniz kıyısına yakın bir duvarın üstünde bir el gördüm .
ferah bir türküydü duvar el okşuyordu duvarı el altı aylıktı okşuyordu boynunu anasının on yedi yaşındaydı el ve Mariya'nın memelerini okşuyordu avucu nasır nasırdı ve Karayip denizi kokuyordu yirmi yaşındaydı el ve okşuyordu boynunu altı aylık oğlunun yirmi beş yaşındaydı el ve okşamayı unutmuştu çoktan otuz yaşındaydı el ve Havana'nın 150 kilometre doğusunda deniz kıyısında bir duvarın üstünde gördüm onu okşuyordu duvarı sen el resimleri yaparsın Abidin bizim ırgatların demircilerin ellerini Kübalı balıkçı Nikolas'ın da elini yap karakalem kooperatiften aldığı pırıl pırıl evinin duvarında okşamaya kavuşan ve okşamayı bir daha yitirmeyecek Kübalı balıkçı Nikolas'ın elini kocaman bir el deniz kaplumbağası bir el ferah bir duvarı okşayabildiğine inanamayan bir el artık bütün sevinçlere inanan bir el güneşli denizli kutsal bir el Fidel'in sözleri gibi bereketli topraklarda şekerkamışı hızıyla fışkırıp yeşerip ballanan umutların eli 1961'de Küba'da çok renkli çok serin ağaçlar gibi evler ve çok rahat evler gibi ağaçlar diken ellerden biri .
çelik dökmeğe hazırlanan ellerden biri mitralyözü türküleştiren türküleri mitralyözleştiren el yalansız hürriyetin eli Fidel'in sıktığı el ömrünün ilk kurşunkalemiyle ömrünün ilk kâadına hürriyet sözcüğünü yazan el hürriyet sözcüğünü söylerken sulanıyor ağızları Kübalıların balkutusu bir karpuzu kesiyorlarmış gibi ve gözleri parlıyor erkeklerinin ve kızlarının eziliyor içi dokununca dudakları hürriyet sözcüğüne ve koca kişileri en tatlı anılarını çekip kuyudan yudum yudum içiyor mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin hürriyet sözcüğünün resmini ama yalansızının akşam oluyor Paris'te Notr Dam turuncu bir lamba gibi yanıp söndü ve Paris'in bütün eski yeni taşları turuncu bir lamba gibi yanıp söndü bizim zanaatları düşünüyorum şiirciliği resimciliği çalgıcılığı filan düşünüyorum ve anlıyorum ki bir ulu ırmak akıyor insan eli ilk mağaraya ilk bizonu çizdiğinden beri sonra bütün çaylar yeni balıkları yeni su otları yeni tatlarıyla dökülüyor onun içine ve kurumayan uçsuz bucaksız akan bir odur. Paris'te bir kestane ağacı olacak Paris'in ilk kestanesi Paris kestanelerinin atası Đstanbul'dan gelip yerleşmiş Paris'e Boğaz sırtlarından .
Havana . Varşova .Moskova .Moskova . başımın.Krakof .Pırağ .Paris .hâlâ sağ mıdır bilmem sağsa iki yüz yaşında filân olmalı gidip elini öpmek isterdim varıp gölgesinde yatsak isterdim bu kitabın kâadını yapanlar yazısını dizenler nakışını basanlar bu kitabı dükkânında satanlar para verip alanlar alıp da seyredenler bir de Abidin bir de ben bir de bir saman sarısı belâsı. Nazım HĐKMET Tiren.
Antep'te vurulup düşenler. Afyon'dakiler Dumlupınar'dakiler de elbet ve de Aydın'da. uyanın! Biz toprak üstünde derin uykulardayız.ŞEHĐTLER Şehitler. Kuvâyi Milliye şehitleri. satıldık. kalkıp uyandırın bizi! . siz toprak altında derin uykudayken düşmanı çağırdılar. Kuvâyi Milliye şehitleri. mezardan çıkmanın vaktidir! Şehitler. Đnönü'nde. Şehitler. Sakarya'da. siz toprak altında ulu köklerimizsiniz yatarsınız al kanlar içinde. Kuvâyi Milliye şehitleri.
beni güldürdü. Sonra birdenbire risalenin müellifi Mehemmed . Stilaryum Sakız adası karşısında kâindir. her iki manasında da. Simavne Kadısı oğlu Bedreddinin en büyük müridine. mevaşi ve arâzi gibi şeylerin kâffesinin umumun mâli müştereki addedilmesini tavsiye ediyor idi. Mezkûr köylü Türklere vaiz ve nesayihte bulunuyor ve kadınlar müstesna olmak üzere erzak. melbûsat. Kuvâyi Milliye şehitleri. tarihi kelâm müderrisinin bu altmış beşinci sayfasında diyordu ki: «O zamanlarda Đyonyen körfezi medhalinde kâin ve avam lisanında Stilaryum Karaburun tesmiye edilen dağlık bir memlekette âdi bir Türk köylüsü meydana çıktı. Börklüce Mustafaya «âdi» demesi. Cenevizlilere sırkâtip olarak hizmet eden Dukas. sarı uzun merasimli yüzüyle gözümün önüne geldi.uyandırın bizi! Şehitler. sivri sakalı.» Stilaryumdaki âdi Türk köylüsüsün vaız ve nasihatlarını bu kadar vuzuhla anlatan Cenevizlilerin sırkâtibi. mezardan çıkmanın vaktidir! 1959 SĐMAVNE KADISI OĞLU ŞEYH BEDRETTĐN DESTANI Darülfünün Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisi Mehemmed Şerefeddin Efendinin 1925-1341 senesinde Evkafı Đslâmiye Matbaasında basılan «Simavne Kadısı oğlu Bedreddin» isimli risalesini okuyordum. Risalenin altmış beşinci sayfasına gelmiştim. siyah kadife elbisesi.
Üçü de kollarını pencerelerin demirlerine doluyorlar. Đlk yakalanıp arkadaşlarını ele veren bu tek başına oturanmış. «Erzak. Bütün hapishane içinde bir kerre olsun türkü söylemiyen sade onlardır. başım böyle gözlerimi bulandıracak kadar ağrımasa. ağır kokulu bir su birikintisine benziyen havasında dolaşan sesleri dinliyorum. Başucumdaki çiviye asılı şimendifer marka saata baktım. Kulelerdeki jandarmalar yine bu gece düdüklerini daha sık. Seslerini hiç işitmedim. demin kapatıp çimentoya bıraktığım risale ilişti. avluya. mevâşi ve arâzi gibi şeylerin umumî mali müşterek addedilmesini tavsiye eden Börklücenin kadınları bundan istisna etmesi bizce efkârı umumiyyeye karşı ihtiyar etmiş olduğu bir takiyye ve tesettürdür. Bir aspirin olsa. Oldukları yerden denizi. Yağmurlu bir akşam kararı giyip döndüklerinden beri hep böyle sabahlara kadar demirlerini şakırdatıp dolaşıyorlar.» diyen bu tarihi kelâm müderrisini asırların üstüne remil atıp insanların zamirini keşfetmekte yedi tulâ sahibi buldum. daha keskin öttürüyorlardı. Benden başka yirmi sekiz insanı ve terli çimentosuyla koğuş uyuyor. telaşlansalar ben kendimi karanlık bir gece batan bir gemide sanırım. bize. Kendimi biraz daha zorlıyabilsem. Burjuvazi. Darülfünün Đlâhiyat Fakültesi müderrisi de Bedreddinin kurunu vüstaî köylü sosyalizmi için neden düşünmesin? Đlâhiyat bakımından kadın mal değil midir? Risaleyi kapadım. istihsal âletlerinin içtimaileştirileceğini duyunca tabiatiyle bundan içtimaileştirilmenin kadınlara da teşmil edileceği neticesini çıkarıyor. durgun. Üstümüzdeki koğuştan idamlık eşkıyaların zincir sesleri geliyordu. Zira vahdeti mevcûda kail olan şeyhinin Mustafaya bunu istisna ettirecek bir dersi hususiyet vermediği muhakkaktır. dağları çok iyi görebildikleri halde onlar hep aşağıya. Gündüzleri arka avluya çıkarıldığımız vakit kaç defa onların pencerelerine baktım. Bir cıgara daha. kırbaç sesleri. Koğuşun sıcak. Üç insan.» Burjuvazinin modern amele sosyalizmi için düşündüğünü. Risalesinde Bedreddinin gayesinden bahsederken. birisi soldaki pencerede. belki de hiç sebepsiz. at kişnemeleri. üstünlü esreli sülüs bir yazıyla risalenin adı bir tuğra gibi . Ve hep böyle yalnız geceleri konuşan zincirleri birdenbire bir sabah karanlığında susarsa. Avuçlarımın içi yanıyor. Gözlerim yanıyordu amma uykum yoktu. Kapakta. Gözüme. Đkisi sağdaki pencerenin içinde oturur. Kafamda Bedreddin ve Börklüce Mustafa.Şerefeddin Efendiyi düşündüm. Evrakları temyizde. dışardaki şehrin en kalabalık meydanında göğüsleri yaftalı üç beyaz uzun gömlek sallanmıştır. hapishane bilecek ki. Ve Marksla Engelsten iki cümle geldi aklıma: «Burjuva için karısı alelâde bir istihsal âletidir. çok uzak yılların kılıç şakırtıları. Bu düdük sesleri ne zaman böyle deli bir sirayetle. Yarısı güneşten solmuş vişne çürüğü bir kapağı var. En çok cıgara içen de o. Đkiye geliyor. kadın ve çocuk çığlıkları içinde iki ışıklı ümit sözü gibi Bedreddinle Mustafanın yüzlerini görebileceğim. Bir cıgara. insanlara bakıyorlar.
» «Simavne kadısı oğlu işitti kim Börklücenin hali terakki etti.» «Diyordu ki: "Ben senin emlâkine tasarruf edebildiğim gibi sen de benim emlâkime aynı suretle tasarruf edebilirsin. Dukastan ve hattâ Şerefeddin Efendiden okuya okuya ezberlediğim satırlar var: «Şeyh Bedreddinin tevellüdü 770 etrafında olmak lâzım geleceğini kuvvetle tahmin etmek mümkündür. Andan gelip Ağaçdenizine girdi. on bine yakın müfsit ve mülhid müritlerinden olan asker ile şehzadeye mükabeleye kıyam eylediler..» «Tahsilini Mısırda ikmâl etmiş olan Şeyh Bedreddin senelerce burada kalmış ve hiç şüphesiz bu muhitte büyük bir kuvveti ilmiyeye mazhar olmuş idi." demektedir. Neşriden. Âşıkpaşazâdeden. Andan göçtü Karaburuna vardı.» «Çelebi Sultan Mehmet kardeşlerine galebe ile vaziyete hâkim olunca Şeyh Bedreddini Đznikte ikamete memur eylemiş idi..» «Şeyhi Đznike serdiklerinde kethüdası Börklüce Mustafa Aydın eline vardı. «Bu esnada müşarünileyhin halifesi Mustafanın Aydın elinde avazeyi huruç ve fesat ve ilhadı Sultan Mehemmed'in kulağına vâsıl oldu.yazılı. Ve günden güne artıyor. Çelebi Sultan Mehmedin Sarohan valisi Sisman bu sahte rahibe karşı hareket ettiyse de Stilaryumun dar geçitlerinden ileriye geçmeğe muvaffak olamadı.Kalbimin içindeki ateş tutuşuyor.» «Mübalega cenk olundu. Đsfendiyardan bir gemiye binip Eflak eline geçti.» «Şeyh burada itmam etmiş olduğu Teshil mukaddemesinde ". Đdrisi Bitlisiden.» «Kendisinin buraya vürudu peder ve validesini ziyaret maksadile olabileceği gibi bu şehirde tasaltun etmiş olan Musa Çelebinin daveti vakıasile olmak ihtimali de vardır. o dahi Đznikten kaçtı. dividinden ve rıhından Bedreddinimi kurtarmak lâzım. Derhal Rumiyei suğra ve Amesye Padişahı olan Şehzade Sultan Muradın ismine hükmü hümayün sadır oldu ki Anadolu askerlerini cem ile mülhid Mustafanın def'ine kıyam eyliye.. diye düşünüyorum.. Ve mükemmel asker ve teçhizat ile Aydın elinde anın başına ine. Aklımda Đbni Arabşahtan.» «Mustafa. Đsfendiyara vardı.» .. o surette ki kalbim demir de olsa selâbetine rağmen eriyecek.. Kapağın içinden sararmış sayfa yapraklarının yırtık kenarları çıkıyor. Bu Đlâhiyat Fakültesi müderrisinin sülüs yazısından.» «Mısırdan Edirneye avdetinde ebeveynini burada berhayat bulmuş idi. kamış kaleminden." Köylü avam halkı bu nevi sözlerle kendi tarafına celp ve cezb ettikten sonra hırıstiyanlar ile dostluk tesisine çalıştı.
zincir ve düdük seslerini kapatarak homurdanıyor. Pencerenin demir çubukları çok dar. Đnsan başını dışarı çıkaramıyor.» «Ahir Börklüceyi paraladılar ve on vilâyeti teftiş ettiler. gideceklerin giderdiler bey kullarına timar verdiler. Durmuş. Herhalde o tek başına soldaki pencerede oturandır. Anı dahi anda astı. Saate baktım. Penceremizin altındaki deniz. Ve biz burada denizi ancak ufuk halinde görebiliyoruz. Bilumum halkın kendisiyle birleşmesine remak kalmış idi. Mustafa bir deve üzerinde çarmıha gerildi. Mevlâna Hayder etti "şeran bunun katli helâl amma mali haramdır. Fakat imkânı yok. şimdi yolparacılar koğuşundan yine o yayla türküsünü söylemeğe başlasalar başımın ağrısı bir anda diniverecektir. Bana öyle geliyor ki. Dışarda rüzgâr çıktı. Börklüceye tatbik olunan en müthiş işkenceler bile onu fikri sabitinden çeviremedi. Bir cıgara daha yaktım. Kendisine sadık kalan mahremanı Mustafanın gözü önünde katledildi. Çimentonun üstünden Mehemmed Şerefeddin Efendinin risalesini aldım. Ve birkaç tedbir ile orman içinde derdest edip bağladılar. Acemden henüz gelmiş bir danişmend var idi.» «Sağ kalanlar Ayasluğa getirildiler. Şimdi dahi ol diyarda müritleri vardır.» Başım çatlıyacak gibi. Bayezid Paşa yine Manisaya geldi Torlak Kemali anda buldu. Kolları yekdiğerinden ayrı olarak bir tahta üzerine çivilendikten sonra büyük bir alay ile şehirde gezdirildi. «Sirozda Sultan Mehemmede getirdiler. Penceremizin altı kayalık olacak. Sultan Mehemmed yanında olurdu. Bunlar "Dede Sultan iriş" nidalarile mütevekkilâne ölüme tevdii nefs ettiler. Mevlâna Hayder derlerdi.» «Bu esnada Ağaçdenizindeki Bedreddinin hali terakkide idi. Yalnız birisi dolaşıyor.«Bir çok kan döküldükten sonra tevfiki ilâhi ile o leşkeri ilhad mağlub oldu.. ." «Andan Simavne Kadısı oğlunu pazara iletip bir dükkân önünde berdar ettiler. Kaç defa oraya. denizle duvarımızın birleştiği yere bakmak istedik. Bundan dolayı Sultan Mehemmedin bizzat hareketi icab etti. Yukardakilerin zincir şakırtıları biraz yavaşladı. Đçimde bir Anadolu türküsü dinlemek ihtiyacı var. Her taraftan birçok halk yanına toplandılar.. Bir nice günden sonra cünüb müritlerinden birkaçı gelip anı andan aldılar. «Ve Bayezid Paşanın teklifiyle bazı kimseler Kadı Bedreddinin silki mütabaatına ve müritliğine dahil oldular. Eğildim.
Elimden tuttu. Şerefeddin Efendi öldü mü. Börklücenin denizleri sessizce aşan müridiyle konuştuğundan dem vurur. Yataktan çıktım. Benden başka yirmi sekiz insanı ve terli çimentosuyla uyuyan koğuşu bıraktık. bilmiyorum. sağ mı. Penceredekine doğru yürüdüm. ayaklarım çıplak ve yekpare bir libasa bürünmüş olarak denizin dalgalarını aşıp gelmez miydim?» Pencerenin demirleri dışında hiçbir yere tutunmasına imkân olmadan böyle boylu boyunca durup bu sözleri söyleyene baktım. renk. Gerçekten de dediği gibiydi. denizle duvarımızın birleştiği yerde. Birdenbire kendimi o bir türlü göremediğimiz. Denizin üstündeki pencerenin arkasında birisi var. diyordu.» Tarihi kelâm üstadının bu sözleri söyledikten sonra atacağı ilâhi kahkakayı da duyar gibi oluyorum. Başımın ağrısı birdenbire dindi. Hazret kahkahasını atadursun. Cenevizlilerin sırkâtibinden bir iki satır ancak okumuştum ki başımın ağrıları içinde kulağıma bir ses geldi. Şimdi. kayaların üstünde buldum. şekil manzaralarını parça parça ve çoğunu — eski bir itiyat yüzünden —. Karısının gönderdiği gelinlik yorganı kaydı. Örttüm. Fakat eğer sağsa ve bu yazdıklarımı okursa benim için: «Gidi hain. Konuşan o: «— Cenevizlilerin sırkâtibi Dukasın yazdıklarını unuttun mu? Sakız adasında Turlut tesmiye olunan manastırda ikamet eden Giritli bir keşişten bahsettiğini hatırlamıyor musun? Ben. Bu ses: — Gürültü etmeksizin denizin dalgalarını aşarak senin yanında bulunuyorum. Börklücenin müridiyle yan yana karanlık denizin dalgalarını sessizce aşarak yılların arkasına. Şefik bir şeyler mırıldanarak uykusunda döndü. Fakat zarar yok.. yıllarca sonra. diyecektir. hareket. ben bu satırları yazarken Đlâhiyat Fakültesi müderrisini düşünüyorum. yani Börklüce Mustafanın "dervişlerinden biri" bu Giritli keşişe de böyle baş açık. Döndüm.bir çeşit uzunlu kısalı satırlar ve arasıra kafiyelerle tesbit etmeğe çalışacağım. asırlarca geriye. üstüne üstlük aradan asırlar geçmiş iken. hem de Giritli keşiş gibi.Benim yatağımın yanında tornacı Şefiğin yatağı vardı. Bu yolculukta gördüğüm ses. Yekpare libası aktı. Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisinin altmış beşinci sayfasını açtım yine. hem maddiyundan olduğunu iddia eder. Ve işte size anlatmak istediğim macera bu yolculuktur. sultan Gıyaseddin Ebülfeth Mehemmed bin ibni Yezidülkirişçi. Şöyle ki: . yahut sadece Çelebi Sultan Mehmet devrine gittik. Ben maceramı anlatayım.
dal dal Bursa ipeklisi. bir ölüm türküsü rüzgâr idi. Öz kardeşi Musayı ok kirişiyle boğup yani bir altın leğende kardeş kanıyla aptest alarak Çelebi Sultan Memet tahta çıkmış hünkâr idi. timar idi. Ve yolların sonu kale kapısında kılıçlar şakırdar köpüklü atlar kişner iken çarşıda her lonca kesmiş kendi pirinden ümidi tarumar idi. Velhasıl hünkâr idi. . Çelebi hünkâr idi amma Âl Osman ülkesinde esen bir kısırlık çığlığı. bakır lengerlerde kızarmış kuzular nar idi. Kırık testiler susuz su başarında bıyık buran sipahiler var idi. Köylünün göz nuru zeamet alın teri timar idi. duvarda mavi bir bahçe gibi Kütahyalı çiniler. Yolcu. Sedirde al yeşil. rüzgâr idi. yollarda topraksız insanın ve insansız toprağın feryadını duyar idi.1. gümüş ibriklerde şarap.
Derindir. sazlıklarından ısıtma gelir. Bu göl Đznik gölüdür.ahüzar idi. Yanında Đznik kasabası. Đznik kasabasında kırık bir yürek gibidir demircilerin örsü. Bu göl Đznik gölüdür. Balıklarının eti yavan olur. Karanlıktır. Bir kuyu suyu gibi içindedir dağların. 2. Bizim burada göller dumanlıdırlar. . Durgundur. ve göl insanı sakalına ak düşmeden ölür.
Bu kasaba Đznik kasabası. Karşısında diz çökmüşler ve karşıdan bir dağa bakar gibi bakıyorlar ona. Boyu küçük sakalı büyük sakalı ak. Çekik çocuk gözleri kurnaz ve sarı parmakları saz gibi. Ve delikanlılar türkü söylemez. Bu evde bir ihtiyar vardır Bedreddin adında. Hattı talik ile yazıyor «Teshil»i. Bu ev esnaf mahallesinde bir ev. Bedreddin ak bir koyun postu üstüne oturmuş. Bakıyor: .Çocuklar açtır. Kurutulmuş balığa benzer kadınların memesi.
Kıyıda çıplak ayaklı bir kadın ağlamaktadır. gidiyor parçalanmak için karşı dağlara. 3. Dağ başlarının kalın sesli sipahileri güneşin boynunu vurup . Bakıyor: kartal gagalı Torlak Kemâl. Đznik gölünde akşam oldu.Başı tıraşlı kalın kaşlı ince uzun boylu Börklüce Mustafa. Ve gölde ipi kopmuş boş bir balıkçı kayığı bir kuş ölüsü gibi suyun üstünde yüzüyor. Bakmaktan bıkıp usanmayıp bakmağa doymıyarak Đznik sürgünü Bedreddine bakıyorlar... Gidiyor suyun götürdüğü yere.
. Ben gayrı zuhur ve huruç edeceğim! Toprak adamları toprağı fethe gideceğiz. sırrı tevhidi gerçeklendirip . Ve kuvveti ilmi. Bedreddin eğildi suya avuçlayıp doğruldu. bir sazan balığı yüzünden kaleye zincirlenen balıkçının kadını. Dövülmüş demir olsa dayanmaz buna eriyecek yüreğim. Đznik gölünde akşam oldu.kanını göle akıttılar.. Kıyıda çıplak ayaklı bir kadın ağlamaktadır. Ve sular parmaklarından dökülüp tekrar göle dönerken dedi kendi kendine: «— O âteş ki kalbimin içindedir tutuşmuştur günden güne artıyor.
... Kitaplarının adı: «Varidat»dı.. Al atların kolanını sıktılar. 4.biz milletlerin ve mezheplerin kanunlarını iptâl edeceğiz. Ve Đznik kapısından dizlerinde çırılçıplak bir kılıç heybelerinde el yazma bir kitapla çıktılar.» • Ertesi gün gölde kayık parçalanır kalede bir baş kesilir kıyıda bir kadın ağlar ve yazarken Simavneli «Teshil»ini Torlak Kemâlle Mustafa öptüler şeyhlerinin elini. .
sıska bir söğüt altında zeytin danesi yedik. Bedreddinin elini öpüp atlarına binerek biri Aydın. ağalar topyekün kılıçtan geçirilip verilmiş ortaya hünkâr beylerinin timarı zeameti. Haymana ovasında bir garip kuş öterken. toprağın eti. . dedik. «cümle derdinden kurtulup piri pâk olsun diye. Bedreddinin kelâmını söylemiş köylünün huzurunda. «Varalım. on beş yaşında bir civan teni gibi. Bu işler duyulur da durmak olur mu? Bir sabah erken..Börklüce Mustafa ile Torlak Kemâl. Duyduk ki.. Görelim.» Duyduk ki. biri Manisa taraflarına gittikten sonra ben de rehberimle Konya ellerine doğru yola çıktım ve bir gün Haymana ovasına ulaştığımızda Duyduk ki Mustafa huruç eylemiş Aydın elinde Karaburunda.
burda insan toprak gibi. Dedim ki bak. kütükler zor taşıyor kehribar salkımları.. aştık dağları dağları. dedik.dedik. Bir ikindi vakti can yoldaşıma dedim ki: geldik. Dedim ki: bak başladı karşımızda bir çocuk gibi gülmeğe bir adım geride ağlayan toprak. ben yolculuk etmem bir başıma. güneş gibi.» Düştük dağlara dağlara. Yapışıp sapanın sapına şol kardeş toprağını biz de bir yol sürelim. Bak ki. Dostlar. ışıl ışıldır ve körpe kuzu eti gibi aktır yumuşaktır etleri.. Saz sepetlerde oynıyan balıkları gör: ıslak derileri pul pul. incirler iri zümrüt gibidir. deniz gibi .
dedik. kemerli büyük bir burnu vardı. Đkincisinin çenesi kıvrık ve burnu dümdüzdü. geniş omuzlu. Vaktiyle Musanın dinindenmiş. bizimkiler Karaburunun dar. Đlk sözü söyliyen Aydınlı oldu: — Dost musunuz düşman mı? dedi.. Şimdi Börklüce yiğitlerinden. O da Börklüce müritlerinden. Üçü de yanımdaki rehberim gibi yekpâre ak libaslıydılar. o yolparacılar koğuşunda yatan Hüseyin'e benziyeni dedi ki: — Buradan ta Karaburunun dibindeki denize dek uzayan kardeş soframızda bu yıl incirler böyle ballı. Rehberim: . Müjde büyüktü. — Dostuz. dağlık geçitlerinde tepelemişlerdir. Ve o zaman öğrendik ki. Burda insan gibi verimli deniz. Dost iseniz hoşgeldiniz. Birisinin kıvırcık. Yine. yani toprakları tekrar hünkâr beylerine vermek isteyenleri. Bu Aydınlıymış. Düşman iseniz boynunuz kıldan incedir. Şimdi düşünüyorum da. başaklar böyle ağır ve zeytinler böyle yağlı iseler. Sarohan valisi Sismanın ordusunu. Sakızlı Rum bir gemiciymiş. abanoz gibi siyah bir sakalı ve aynı renkte ihtiraslı gözleri. Arkamızda hünkârın ve hünkâr beylerinin timar ve zeametli topraklarını bırakıp Börklücenin diyarına girdiğimizde bizi ilk karşılayan üç delikanlı oldu.bereketli. Üçüncüsü orta boylu. onu. 5. sırma cepken giyer haramilerin kanıyla suladık da ondandır. biz onları. güneş ve toprak. Yalnız Hüseyin Erzurumluydu. yolparacılar koğuşunda yatan ve o yayla türküsünü söyliyen Hüseyine benzetiyorum.
Bedreddin. Bedreddin babamız. Karanlık. Peşimizi atlılar kovalıyordu. Yelkenler sönüktü. Vakit sabahtı. Gün ışığında gizlenip. Yanımıza Sakızlı Rum gemici Anastası da alıp ve ancak eşiğine bastığımız kardeş toprağını bırakarak tekrar Âl Osman oğullarının karanlığına daldık. Bedreddini Đznikte. Biz üç anaydık. Bir gece bir denizde yalnız yıldızlar ve bir yelkenli vardı. 6. dedi. Bir gece bir denizde bir yelkenli yapyalnızdı yıldızlarla.— Öyleyse tez dönelim. Biz üç çocuktuk. geceleri yol alarak Đsfendiyara ulaştık. göl kıyısında bulduk. Hava ıslak ve kederliydi. Bedreddinin atı benim al atımla Anastasınki arasındaydı. Su karanlıktı ve göz alabildiğine dümdüzdü. Yıldızlar sayısızdı. — Nöbet bizimdir. Rehberim önden gidiyor. Haberi Bedreddine iletelim. . Karanlığın duvarı ardındaki nal sesleri yaklaşır gibi oldukça Bedreddine sokuluyorduk. Ve bu duvarın arkasından nal seslerini duyuyorduk. Bedreddin çocuğumuz Ona bir kötülük edecekler diye içimiz titriyordu. Gece Đznikten çıktık. onlarla aramızda duvar gibiydi. Rumeline geçek. dedi. Oradan bir gemiye bindik.
sade onun uykusu. uyuklıyan yelkenlerin tepesinde yıldızlardan başka bir şey görmüyoruz. Ve denizin içinden gürültüler duymuyoruz. Sade bir dilsiz. karanlık su.Sarı Anastasla Adalı Bekir hamladaydılar. Ben: — Ya! Bedreddin! dedim. Ak sakalı boyundan büyük küçük ihtiyar güldü. . Koç Salihle ben pruvada. dedi: — Sen bakma havanın durgunluğuna derya dediğin uyur uyur uyanır. Fısıltılar dolaşmıyor havalarda. Ve Bedreddin parmakları sakalına gömülü dinliyordu küreklerin şıpırtısını.
«Malûm niçin geldik. Yani Rumelinde bizden ne varsa tekmil kol kol Ağaçdenizine akıp gelmiş. 7.Bir gece bir denizde yalnız yıldızlar ve bir yelkenli vardı. Bir gece bir yelkenli geçip Karadenizi gidiyordu Deliormana Ağaçdenizine. Bir kızılca kıyamet! Karışmış birbirine . çırak çarşıyı yakıp reaya zinciri bırakıp gelmiş. malûm derdi derunumuz» diye her daldan her köye bir şahin uçurmuşuz... Her şahin peşine yüz aslan takıp gelmiş... bey ekinini. Bu orman ki Deliormandır gelip durmuşuz demek Ağaçdenizinde çadır kurmuşuz. Köylü.
bir ceviz ağacı altında.. bu sefer şeyhinden Mustafaya haber ulaştırmak işiydi. gürgenlerin dalları. mızrak. Üçü kavukluydu. Ne böyle bir âlem görmüşlüğü vardır. Biz de denizi yüzerek karşı kıyıya vardık. padişahın on iki yaşındaki oğlunun elinden tutan Bayezid Paşanın Anadolu askerlerini topladığını duyduk. demir.Sual: Ahir Börklüce paralanırsa imanla mı gidecek. insan. imansız mı? . Kavuklulardan üçüncüsü Âşıkpaşazâde imiş. Bizden önce buradan denizi yüzerek geçen olmuş. Kavuklulardan birisi Neşrî imiş. Lâkin bizi bir balık gibi çevik yapan şey bir kadın yüzünü ay ışığında seyretmek ihtirası değil. Dedi ki: — Bu sofinin başına birçok kimseler toplandı. deri. Her birinin üstünde başka çeşit libas vardı. Dedi ki: — Halkı ibahet mezhebine davet eden Börklücenin üzerine Sultan Mehemmed Bayezid Paşa'yı gönderir. Selâm verdiler. Galiba bir dildâde yüzünden. Đzmir yoluyla Karaburuna. Kavuklulardan ikincisi Şükrüllah bin Şihâbiddin imiş. Selâm aldık... yaprak. meşelerin kökleri.at. ne böyle bir uğultu duymuşluğu var Deliorman deli olalı beri. Şehirden çıkıp Aydın yolunu tutmuştuk ki bir bağ içinde. Anastası Deliormanda Bedreddinin ordugâhında bırakıp ben ve rehberim Geliboluya indik. bir kuyuya serinlesin diye karpuz salmış dinlenen ve sohbet eden dört çelebiye rastladık. Dedi ki: . Ve bunların dahi şer'i Muhammediye muhalif nice işleri âşikâr oldu. Đzmire yakın bir kervansaraya vardığımızda. 8. birisi fesli. Đzmirde çok oyalanmadık.
. Karaburuna. en sert en tutumlu.. Sapı kanlı. . kımıldanmadan baktı.Cevap: Allah bilir anın çünkim biz anın mevti halini bilmezüz. 9. O. Bulutlar doluydular. Bir şey demedi. Biz hemen atlarımızı mahmuzladık. bulutlar boşanacak boşanacaktı. demiri kör bir bıçaktı sıcak. Orda en yumuşak. Yüzümüze baktı. Gözlerini kırpıştırarak kurnaz kurnaz gülümsedi. Börklücenin yanına vardık. en cömert. kayalardan iki gözü iki kartal gibi indi ovaya. Ve bir bağ içinde. Sıcak. Sıcaktı. Sıcaktı. Fesli olan çelebi Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisiydi. bir kuyuya saldıkları karpuzları serinletip sohbet edenleri nallarımızın tozları arkasında bırakarak Aydına. bir ceviz ağacı altında.
Bu gelen Şehzade Murattı. Sıcaktı. Sıcaktı. en güzel kadın: TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı.en seven. Baktı Karaburun dağlarından O baktı bu toprağın sonundaki ufka çatarak kaşlarını : Kırlarda çocuk başlarını Kanlı gelincikler gibi koparıp çırılçıplak çığlıkları sürükleyip peşinde beş tuğlu bir yangın geliyordu karşıdan ufku sarıp. en büyük. . Hükmü hümâyun sâdır olmuştu ki Şehzade Muradın ismine Aydın eline varıp Bedreddin halifesi mülhid Mustafanın başına ine.
Baktı dimdik dosdoğru. Oysaki onlar bu toprağı. en büyük. en cömert. Baktı. Baktı O. baktı köylü Mustafa. Bedreddin yiğitleri kayalardan ufka baktılar. onu. en seven. bu kayalardan bakanlar. . en sert en tutumlu. En yumuşak.Bedreddin halifesi mülhid Mustafa baktı. en güzel kadın : TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı. Baktı korkmadan kızmadan gülmeden. Gitgide yaklaşıyordu bu toprağın sonu fermanlı bir ölüm kuşunun kanatlarıyla.
. Bulutlar doluydular.üzümü. • En yumuşak. inciri. en cömert. tüyleri baldan sarı. narı. . Baktı. ince belli. Sıcaktı. aslan yeleli atlarıyla duvarsız ve sınırsız bir kardeş sofrası gibi açmıştılar. sütleri baldan koyu davarları. Bedreddin yiğitleri baktılar ufka. en sert. en güzel kadın : TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı. Sıcaktı. en büyük. en tutumlu. en seven. Nerdeyse tatlı bir söz gibi ilk damla düşecekti yere..
Dikişsiz ak libaslı baş açık yalnayak ve yalın kılıçtılar. kalkanları kakma. Sakızlı Rum gemiciler. Aydının Türk köylüleri. bu toprağın verdiği en son eser gibi Bedreddin yiğitleri şehzade ordusunun karşısına çıktılar. tolgası tunç saflar pâre pâre edildi ama.bire kayalardan dökülür gökten yağar yerden biter gibi. on bin mülhid yoldaşı Börklüce Mustafanın düşman ormanına on bin balta gibi daldı. yeşil. Bayrakları al. .Birden. Mübalâğa cenk olundu. Yahudi esnafları.
yenilenlerin dikişsiz. Hep bir ağızdan türkü söyleyip hep beraber sulardan çekmek ağı.boşanan yağmur içinde gün inerken akşama on binler iki bin kaldı.. yârin yanağından gayrı her şeyde her yerde hep beraber! diyebilmek için on binler verdi sekiz binini. Ve hep beraber söylenen bir türkü gibi hep beraber kardeş elleriyle işlenen toprak Edirne sarayında damızlanmış atların eşildi nallarıyla. ballı incirleri hep beraber yiyebilmek. Yenenler. . hep beraber sürebilmek toprağı. ak gömleğinde sildiler kılıçlarının kanını. Yenildiler. demiri oya gibi işleyip hep beraber.
» der. Marksiste bakın. yüreğim yine yanar. Ve teker teker. Ve şimdi eğer böyle bir istidrad yapıyorsam bu o çeşit delikanlılar için değil.. vay.. bilmemne-lojik bir zaruret olarak kabul etse ve çocuk ölse.» gibi laflar edecek olan bazı "sol" geçinen delikanlıları düşünüyorum. Vay. O. doktor. bilirim! O dediğin nesnenin önünde kafamla eğilirim. bu ölümün . bu dilden anlamaz pek. sosyal. sol züppeliğinden uzak olanlar içindir. Bir doktorun verem bir çocuğu olsa. ekonomik şartların zarurî neticesi bu! deme. sosyal.. Marksizmi yeni okumaya başlamış. Ama bu yürek o.Tarihsel. yüzleri kan içinde geçer çıplak ayaklarıyla yüreğime basarak geçer Aydın ellerinden Karaburun mağlûpları. hey gidi kahbe devran hey. kafasıyla yüreğini ayırıyor. diyor. biyolojik.* (*) Şimdi ben bu satırları yazarken. vay. omuzlarında dilim dilim kırbaç izleri. ekonomik şartları kafam kabul eder amma. bunu fizyolojik. tarihsel. bir an içinde. «hey gidi kambur felek. Tıpkı yazımın ta başında tarihi kelâm müderrisini düşünüp kahkahasını duyduğum gibi. çocuğunun öleceğini bilse. «Vay.
zaruretini çok iyi bilen doktor. kanıyla sinir ve kafası ve yüreğiyle tarihî. bu devrilişin bütün tarihî. sosyal. yaşasın komuna! diye bağıranların sesinde bir damla olsun acılık yok muydu? Marksist. Karanlıkta durdular. etiyle. 10. çocuğunun arkasından bir damlacık gözyaşı dökmez mi ? Paris Komunasının devrileceğini. bir «makina . konkre bir insandır. Esen rüzgâr . ekonomik şartlarını önceden bilen Marksın yüreğinden Komunanın büyük ölüleri «bir ıstırap şarkısı» gibi geçmemişler midir? Ve Komuna öldü. Sözü onlar alıp dediler ona: «— Daha pazar kurulmadı kurulacak.adam». şehrinde pazar kurdular. Sözü O aldı. sosyal. Yine kimin dostlar yine kimin boynun vurdular?» Yağmur yağıyordu boyuna. bir ROBOTA değil. dedi: «— Ayasluğ.
Boynu daha vurulmadı vurulacak. Var git al atlı yiğit var git işine!. kolay yıkılmaz.durulmadı durulacak.» .. dedim : «— Ayasluğ şehrinin kapısı nerde? Göster geçeyim! Kalesi var mı? Söyle yıkayım. Baç alırlar mı? De ki vermeyim!» Sözü O aldı. Girip çıkılmaz.» Karanlık ıslanırken perde perde belirdim onların olduğu yerde sözü ben aldım. Kalesi vardır. dedi: «—Ayasluğ şehrinin kapısı dardır.
Sanmayınız yandığımı el âleme belli etmeden yanamam! Dostlar . Cellât Ali. Dostlar göreyim onu göreyim onu! Sanmayınız dayanamam. Mustafayı çağırıyor! Var git al atlı yiğit var git işine!.» Dedim: «— Dostlar bırakın beni bırakın beni..Dedim: «— Girip çıkarım!» Dedim: «-—Yakıp yıkarım!» Dedi: «—Yağış kesildi gün ağarıyor.
. Dostlar bırakın beni. "Olmaz!" demeyin boşuna. bu yürek bu yürek benzemez serçe kuşuna serçe kuşuna! Dostlar biliyorum! Dostlar biliyorum nerde."Olmaz!" demeyin. bırakın beni. Sapından kopacak armut değil bu armut değil bu. ne haldedir O! Biliyorum gitti gelmez bir daha! Biliyorum bir deve hörgücünde kanıyan bir çarmıha çırılçıplak bedeni mıhlıdır kollarından. yaralı olsa da düşmez dalından.
» • Boynu vurulacak iki bin adam.Dostlar bir varayım göreyim göreyim Bedreddin kullarından Börklüce Mustafayı Mustafayı. Ve yanında onun bilmem kaçıncı tuğuna ettiğim Bayezid Paşa! Satırı çaldı cellât. Çıplak boyunlar yarıldı nar gibi. kütük ve satır her şey hazır her şey tamam. . Mustafa ve çarmıhı cellât. Atın üstünde kalın kaşlı bir çocuk Amasya padişahı şehzade sultan Murat. Kızıl sırma işlemeli bir haşa altın üzengiler kır bir at.
Bayezid Paşa Manisaya gelmiş. henüz kanları kurumamış körpe kadın ve çocuk ölülerinin üstüne iniyorlardı. Tepemizde akbabalar dolaşıyor ve zaman zaman acayip çığlıklar atarak karanlık derelerin içine süzülüyorlar. Ve her yere düşen başın kılı depremedi: —Đriş Dede Sultanım iriş! dedi bir. başka bir söz demedi. Yollarda. kuşların yalnız kadın ve çocuk etini tercih etmeleri karınlarının ne kadar tok olduğunu gösteriyordu. güneşin altında. ihtiyar erkek cesetleri serili olduğu halde. bu on vilâyetten geçtik. Torlak Kemâli anda bulup anı dahi anda asmış.yeşil bir daldan düşen elmalar gibi birbiri ardına düştü başlar. on vilâyet teftiş edilerek gidecekler giderilmiş ve on vilâyet betekrar bey kullarına timar verilmişti. Yollarda hünkâr beylerinin alaylarına rastlıyorduk. davullarıyla ve çengü çigane ile timarlarına dönüp yerleşirlerken biz on vilâyeti arkada bıraktık. 11. Ve her baş düşerken yere çarmıhından Mustafa baktı son defa. genç. . rengârenk tuğları. Rehberimle ben. çürümüş bir bağ havası gibi ağır ve büyük bir güçlükle kımıldanabilen rüzgârların içinden ve parçalanmış toprağın üstünden geçerek. Hünkârın bey kulları..
Deniz dalgalıydı.Gelibolu karşıdan göründü. Bir kayık bulduk. dedi. Rumeline ayak bastığımızda Çelebi Sultan Mehemmedin Selânik kalesindeki muhasarayı kaldırarak Sereze geldiğini duyduk. Kayıkçıya baktım. böyle konuşan bir alın görmemişimdir. karşıdan Deliorman taraflarından gelip Serez şehrine doğru giden üç atlı. dedim. Atlılardan birinin terkisinde bir heybe gibi bağlanmış. derebeyi ve toprak kölesi. sakalı geniş ve bembeyaz. usta ve çırak. 12. Rehberime: — Takatim kalmadı gayrı. Bir an önce Deliormana ulaşmak için gece gündüz yol almağa başladık. Ömrümde böyle açık. bazen açıktan açığa fasılasız bir mücadeleyi devam ettirdiler. nihayet bulmaz bir zıddıyette birbirine karşı göğüs gererek bazen el altından. Rehberime dedim ki: Ben tanırım bu nal seslerini. denizi yüzerek geçmem mümkün değil. . kurşun boyalı havanın içinde sular köpüklenerek kayığımızın altından kayıyordu ki koğuştaki resme benziyen kayıkçımız: — Serbest insan ve esir. Bu köpükleri kanlı simsiyah atlar karanlık yolun üstünden dörtnala geçip hep böyle terkilerinde bağlı esirler götürdüler. patriçi ve pleb. Bir gece yol kenarında oturmuş dinleniyorduk ki. Bir Almanca kitabın iç kapağından koparıp koğuşta başucuma astığım resme benziyor. bir kelime ile ezenler ve ezilenler. Kalın bıyığı abanoz gibi siyah. doludizgin önümüzden geçti. insana benzer bir karaltı görmüştüm. Tüylerim diken diken oldu. Boğazın orta yerine gelmiştik. deniz durmamacasına akıyor.
Bölüşmüşüzdür ekmeğimizi onlarla.. Çünkü . Filhakika bu nal seslerini Deliormanın da tanıdığını çok geçmeden öğrendik. yürek öyle umutlu. göz çocuklaşmış ve hakîm dostumuz ŞÜPHE uykuda.. Ben tanırım bu nal seslerini onları Deliorman da tanır.Ben tanırım bu nal seslerini.. Onlar bir sabah çadırlarımıza bir dost türküsü gibi gelmişlerdir. Onlar bir gece çadırlarımızdan doludizgin uzaklaşırlar. Nöbetçiyi sırtından bıçaklamışlardır ve terkilerinde en değerlimizin arkadan bağlanmış kolları vardır. Hava öyle güzeldir. Ben tanırım bu nal seslerini.
Bayezid Paşanın diğer tedbiratı saibe ile ormana adamlar bıraktığını. 13. bunların karargâha kadar sokulup Bedreddinin müritliğine dahil olduklarını ve bir gece şeyhimizi çadırında uykuda bastırıp kaçırdıklarını duyduk. Rumeli. Serez ve bir eski terkibi izafi: HUZÛRU HÜMAYUN. . son sözü ipe vermeden önce.ormanımızın eteklerine ilk adımımızı atmıştık ki. Ortada yere saplı bir kılıç gibi dimdik bizim ihtiyar. Yani yol kenarında rastladığımız üç atlı Osmanlı tarihindeki provokatörlerin ağababası idiler ve terkilerinde götürdükleri esir de Bedreddindi. Bakıştılar. biraz da şeriat eylesin ibrazı hüner âdâb ü erkâniyle halledilsin iş. Karşıda hünkâr. Hünkâr istedi ki: bu müşahhas küfrü yere sermeden önce.
Bedreddin gülümsedi. . Aydınlandı içi gözlerinin. dedi: — Mademki bu kerre mağlubuz netsek. Dışarda güneş var. Dönüldü Bedreddine. Denildi: «Sen de konuş.. Yeşermiş avluda bir ağacın dalları ve bir akarsuyla oyulmaktadır taşlar.» Denildi: «Ver hesabını ilhadının..Hazır bilmeclis Mevlâna Hayder derler mülkü acemden henüz gelmiş bir ulu danişmend kişi kınalı sakalını ilhamı ilâhiye eğip. neylesek zaid. «Malı haramdır amma bunun kanı helâldır» deyip halletti işi.» Bedreddin baktı kemerlerden dışarı.
14. Yağmur çiseliyor. Gecenin geç ve yıldızsız bir saatidir. Yağmur çiseliyor.. Yağmur çiseliyor. Mademki fetva bize aid verin ki basak bağrına mührümüzü. beyaz ve çıplak mürted ayaklarının ıslak ve karanlık toprağın üstünde koşması gibi. Yağmur çiseliyor. korkarak yavaş sesle bir ihanet konuşması gibi. . bir bakırcı dükkânının karşısında Bedreddinim bir ağaca asılı. Serezin esnaf çarşısında.Gayrı uzatman sözü.
Đçerde çocuklar teker teker uyanıyorlar. Yağmur çiseliyor. Ortalık ağarınca onlar uykuya varmış olmalılar. Dışarda. diyor. Serez çarşısı dilsiz. Yağmur çiseliyor. Boyaları siliniyor ve ancak karanlıkta belli olan sert çizgileri yumuşuyor. Bugün bile gayet iyi hatırlıyorum. Koğuşun kapısı dışardan açıldı. Havada konuşmamanın. kapkara gözlerini yüzüme dikmiş: — Bu gece uyumadın galiba. Đçleri ışıl ışıl. Serez çarşısı kör. Gün ışığında nöbetçilerin düdük sesleri de manalarını kaybediyor. Đlkönce omuzumda bir elin dokunuşunu duymuştum. . görmemenin kahrolası hüznü Ve Serez çarşısı kapatmış elleriyle yüzünü. Tornacı Şefik. TORNACI ŞEFĐĞĐN GÖMLEĞĐ Yağmur çiseliyordu.Ve yağmurda ıslanan yapraksız bir dalda sallanan şeyhimin çırılçıplak etidir. demir parmaklıkların arkasındaki deniz ufkunda ve bu ufkun üstündeki bulutlu gökte sabah olmuştu. Artık yukardan eşkıyaların zincir sesleri gelmiyordu. Dönüp baktım.
Dedemle. en dik kafalı köylüleri diye anlattıydı. dün gece asmıştım. Köylü mavi gözlü ve bakır sakallıydı. Ahmedin anlattığı hikâyeyi işte kitabımın sonuna koyuyorum. diyor. Elimden tuttu. . Bütün koğuş arkadaşları «yolculuğumu» öğrendiler. tam da kızılbaş değil. Jandarmaya göre bunlar. AHMEDĐN HĐKÂYESĐ Balkan harbinden önceydi. bu köyün insanlarını dünyanın en inatçı. Rumelinin kuru. ne müslüman. Rumelinde. Bana pencereyi göstererek: — Sen. diyor. Simavne Kadısı oğlu Bedreddin hareketinde bana rehberlik eden tornacı Şefiğin gömleğini demirlerin üstünden alıyorum. Yalnız. Tornacı Şefik gülüyor. Ben de gülüyorum. çok bilenmiş bir bıçak gibi keskin kışlarından biri. Dokuz yaşındaydım. hani gözümle gördüm.Şefik soruyor: — Ne oldun. Bol kırmızı biberli tarhana içtik. Bir «Bedreddin destanı» isteriz. bir köylüye misafir olduk. daha doğrusu onun rehberliğiyle yaptım. yola kadar bizimle gelen jandarma. Ahmed: — Bunu yaz işte. bir tuhaf halin var senin? Şefiğe geceki maceramı anlatıyorum: — Fakat. yolculuğu Mustafanın müridiyle değil. Nah şu pencerenin arkasına geldi. diyorum. Şefik gömleğini sırtına geçiriyor. Ama. Köyün adını hatırlıyamıyorum. benim gömleğimle yapmışsın. Kıştı. Hem sana ben de bir hikâye anlatayım onu da kitabın sonuna koyarsın. Bütün bir yolculuğu yan yana. Bak.. Belki kızılbaştılar. ne gâvurdular. Yekpare ak bir gömleği vardı.... Hâlâ pencerede. en vergi vermez.
Ötekisi kalın. Ağaca çıkan adam Bedreddinin uzun ak sakalı altından ince boynuna bir yılan çevikliğiyle sarılmış olan ıslak. hırçın ve inanmış bir sesle konuşuyordu. alacakaranlık içinde kendi kendinden daha kocaman görünen bir köpek. Hani belki bir daha köyü basarlar da cesedi bulurlar diye. Çıplak ölüyü taşıyan çıplak atı yedeğinde çekerek bizim köye geldi. Geceydi. kimisine şaşmış. Yolda cam parçaları gibi pırıldıyan kaskatı su birikintilerinde kızıltılar. Fakat çocukken yanımda büyüklerin yaptığı hiçbir konuşma mavi gözlü köylüyle dedemin o geceki konuşmaları gibi bütün hayatımın boyunca müessir olmamıştır.Hey. Ölüyü yamacın tepesinde kara ağacın altına gömdü. Aşağıda kalanlar kollarını açıp beklediler. Bıçağı attı ve yarısından çoğu kesilen düğümü elleriyle açarak uyuyan oğlunu anasının kollarına bırakan bir baba gibi Bedreddinin ölüsünü aşağıda bekliyenlerin kollarına teslim etti. Kan çıkmadı. Arabacının kırbacı tutan kolu dirseğiyle yüzüme çarparak kalktı ve yılan ıslığı gibi ince bir şaklamayla köpeğin başına indi. çarşıda. Dedem soruyor: — Bunun böyle olduğuna emin misin? — Elbette. Ama sonra hünkâr atlıları köyü bastılar. Dedemin yumuşak. kimisine kızmışımdır. Bıçağın ucu birdenbire ipten kaydı ve ölünün uzamış boynuna saplandı. Onun . Đri. Bunlardan çoğunun mânasını büyüdükçe anlamış. kimisine gülmüş. Havlıyordu. Konuştular. Bir daha da dönmedi. Güneş battı batacak. En gençleri oydu. Köpek atların göğüslerine doğru sıçrayıp saldırıyor. Ben. Tam bu sırada kalın bir ses duydum: . Köyün karanlığa karışmıya başlıyan ilk çitlerinde bizi bir köpek karşıladı. Atlılar gidince delikanlı. Onlar çıplak ölüyü çıplak atın üstüne koydular. çelebice bir sesi vardı. Köpeğin kalın sesli sahibine «merhaba» dedi. Ağaca tırmandı. Birisinin yedeğinde kır bir at vardı. Soldaki pabuçlarını çıkardı. yarayı öptü. yapraksız bir ağaç dalına asılan Bedreddinin çırılçıplak ölüsü iki yana ağır ağır sallanıyordu. kendini kaymakam mı sandın? Dedem arabadan indi. Bedreddinin asıldığı ağacın altına geldiler. «Ne oluyoruz?» diye başımı arabacının arkasından dışarı uzattım. Kulağımda çocukluğumdan kalan birçok konuşmalar vardır. Sonra köpeğin bakır sakallı. ölüyü kara ağacın altından çıkardı. sabunlu ipin düğümünü kesmeğe başladı. Sonra eğildi. Bunu bana anamın babası anlattı.Köye girişimiz hâlâ aklımdadır. Eğersiz bir at. Çarşının köşesinden üç adam belirdi. doğruldu. Ona da dedesi söylemiş. Vurduğunu köylü. Arabacımız dizginleri kastı. Onun kalın sesi diyordu ki: — Hünkârın iradesi ve Đranlı Molla Haydarın fetvasıyla Serezde. Yol don tutmuş. Đpi kesmekte olan delikanlı sapsarı oldu. Ağaca çıkan aşağı indi. mavi gözlü sahibi bizi evinde konuk etti.
Çırılçıplak ağaca asılan çırılçıplak gelecek yine. diyor. Bu böyle gider. Büyük düz bir burnu var. O. Yerine oturdu. Bunu bilirim işte. bıyıksız. Kalın parmaklı elleriyle dizlerini tuta tuta. Bu yalandır. inanmadı mı. yüzlerinin bir parçası. doğruluyor. ahrete. Bedreddinin geleceğine inandı mı. sözü. SĐMAVNE KADISI OĞLU ŞEYH BEDREDDĐN DESTANI'NA ZEYL MĐLLÎ GURUR . sakalıyla dirilecekmiş. Arasıra bir ikisi kımıldanıyor ve bu alaca aydınlık dairenin içine giren elleri.dedesine de dedesi. hırıstiyanların itikadına benziyor. omuzlarından bir tanesi kırmızılaşıyor. Ocağın kızıla boyadığı alaca aydınlık dairenin kıyılarında oturuyorlar. kemiksiz. Onlar da. Bedreddinin ölüsü. Dedem. bilmiyorum. bakışı. derler. kemiğiyle. kıyamete inanmayız ki.. gözün bakışı. Şimdi bütün gövdesiyle kırmızı dairenin içindedir. Dedem gülüyor: — Sizin bu itikadınız.. Odada bizden başka sekiz on köylü daha var. dokuz yaşımda buna inandım. birden karşılık vermiyor. Yüzünü yandan görüyorum. dilin sözü. Bedreddin yine gelecek diyorsak. Biz Bedreddinin kuluyuz. Bakır sakallının sesini duyuyorum: — O gelecek yine. sakalsız. Sustu. Ben. Đsa peygamber tekrar dünyaya gelecektir. dağılan. Dedemin bu sözlerine. diyoruz. Kavga eder gibi konuşuyor: — Đsa peygamberin ölüsü etiyle. Hattâ müslümanların içinde bile Đsa peygamberin günün birinde Şamı şerifte gözükeceğine inananlar vardır. soluğu bizim aramızdan çıkıp gelecektir.. otuz bu kadar yaşımda yine inanıyorum. fena bulan bedenin yine bir araya toplanıp dirileceğine inanalım. göğsün soluğu gibi dirilecek.
Bu. Ve anladım ki «Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı» isimli risaleme. Fakat bana bir şeyler unuttum gibi geliyordu. belki on sayfalık bir zeyl yazmak mecburiyetindeyim. büyük bir Türk halk hareketi için yazdığım bir risalede unuttuğumu sandığım son noktayı ararken Süleymaniye'mizi. Bulduğumu hatıra defterimin son sayfalarında okudum. Đşte bu sefer de. bir hapishanede geceleri doldurulmuş hatıra defterimi gözden geçiriyordum. fakat bu satırın sonuna nokta koymasını unuttum. Evimin penceresiyle Süleymaniye'nin arası en aşağı bir saattir. Ben ne zaman Sinan'ın Süleymaniye'sini hatırlasam Türk emekçisinin yaratıcılığına olan inancım artar. Artık son forması da baskı makinası altında gidip gelmeğe başlıyan risaleme bir kelime bile ilâve edemiyeceğimi biliyordum. endamlı ince kemerleri üstünde nasıl durabildiğine şaşılan eski bir taş köprü. şeriat ve softa karanlığından kurtulmuş. minarelerinde beş vakit ezan okunmasına ve hasırlarına alın ve diz sürülmesine rağmen Süleymaniye'nin de camilikle o kadar alakası yoktur. *** Mevzuu bahis risalemin sonunda «AHMED'ĐN HĐKÂYESĐ» diye bir fasıl vardır. Süleymaniye'yi en küçük girinti ve çıkıntısına kadar ezbere. tek bir satır yazı yazdım. Ağır perdeleri birdenbire düşen bir pencere gibi hava açıldı. Süleymaniye.«SĐMAVNE KADISI OĞLU BEDREDDĐN DESTANI» risalemin dördüncü formasının makina tashihlerini sabahleyin matbaada yaptıktan sonra eve gelmiş. maddenin ve aydınlığın mabedidir. Çok geçmeden yağmur da dindi. Ve ben. ağır bulutların üstüne boşanmasıyla durulmuştu. Gökyüzünün karanlığı yol yol yarıldı. belki. deniz. Ferahladım. ne kadar bir Cami değilse. Türk HALK dehasının. bütün bunların Cami olmakla ne kadar alakaları yoksa. maddeye. açan güneşin altında pırıl pırıl görünce aradığımı birdenbire buldum. bütün bunlar nasıl. Bana öyle geliyordu ki. . bu destanı yazmak için kullandığım notları. bir yağlığın kenarındaki «oya». hapishane gecelerinde doldurulmuş bir hatıra defterinde «Destan»ımın sonuna koymasını unuttuğum noktayı arayıp dururken Süleymaniye'yi gördüm. «Çarşambayı sel aldı» türküsü. bence Süleymaniye de öyle ve o kadar Cami değildir. Sinan'ın evi. Rüzgâr. Vakit öğleye yakındı. Fakat ben onu elimi uzatsam dokunacakmışım gibi yakın görüyordum. Şafakla beraber çalkalanmağa başlıyan lodos. Kendimi ferâha çıkmış hissederim. Açılan öğle güneşinin altında Sinan'ın Süleymaniye'si bulutlara yaslanmış bir dağ gibiydi. belki on satırlık. gözüm kapalı bile görebilmeğe alıştığım içindir. hesabla maddenin ahengine dayanan en muazzam verimlerinden biridir. biraz önce yağan yağmurla yıkanmış. hesaba. benim için.
Rusların muhitinde de karşı konulmuş olması. dünya emekçi kitlelerinin. bu muhitin Radişçev'i. Biz şuurlu Rus proleterleri millî şuur duygusuna yabancı mıyız? Elbette hayır! Biz dilimizi ve yurdumuzu severiz. onun emekçi kütlelerini (yani nüfusunun 9/10'unu) şuurlu bir demokrat ve sosyalist yaşayışına yükseltebilmek için herkesten çok çalışan biziz. Rus milleti.Bulduğum ve hatıra defterimde okuduğum ve risaleme zeyl olarak yazmak mecburiyetini duyduğum «nokta» bana Ahmed bu hikâyeyi anlattıktan sonra onunla yapmış olduğum bir konuşmadır. «. Rus amelesinin 1905 senesinde muazzam bir kitle fırkası yaratması.. bana öyle geliyor ki sen Bedreddin hareketinden biraz da millî bir gurur duyuyorsun. asılzadelerin ve kapitalistlerin bizim güzel yurdumuzu nasıl ezdiklerini. Millî gurur! Sözlerden ürkme! Đki kelimenin yan yana gelişi seni korkutmasın. Dekabristleri. Fakat «Sosyal-Demokrat»ın 35'inci numarası diye konulan mesele hepimizi şaşırttı. 70 senelerinin inkilâpçılarını ortaya çıkarmış bulunması. Lenin'i hatırla. Çünkü Rus milleti de inkikâpçı bir sınıf yaratabildi.. Hangimiz Lenin kadar beynelmilelci olduğumuzu iddia edebiliriz? Lenin. pomeşçiklere. de beşeriyete yalnız büyük katliâmların. Ahmed bu şaşkınlığımız karşısında gülümsedi. biraz da millî bir gurur duyuyorum. sürgünlerin. Ve bu zulümlere bizim muhitimizde. hürriyet ve sosyalizm uğrunda büyük kavgalara girişebilmek . herhalde aramızda böyle bir sorgunun cevabını verenler bulunurdu. Bedreddin hareketi aynı zamanda benim millî gururumdur. «millî gurur» terkibini birdenbire bir kamçı gibi eline almış. Çar cellâtlarının. Tarihinde Bedreddin hareketi gibi bir destan söyliyebilmiş her milletin şuurlu proleteri bundan millî bir gurur duyar. çarlara. «Lenin filânca mesele hakkında ne yazmıştı?» demiş olsaydı.. Evet.. yirminci asırda beynelmilel proletaryanın. aynı zamanda Rus mujiğinin demokratlaşarak büyük toprak sahiplerini ve papazları defetmeğe başlaması bizim göğsümüzü kabartır. büyük açlıkların. Ben: — Ahmed. beynelmilel proleter demokrasisinin en büyük beynelmilelci rehberi. Bu konuşmayı olduğu gibi aşağı geçiriyorum: «Dışarıda çiseleyen yağmura. Ve hiçbirimiz 35'inci numarada neler yazılmış olduğunu hatırlıyamadık. onu suratımda şaklatmış ve demisti ki: — Evet. kapitalistlere zilletle boyun eğişlerinin nümunelerini göstermekle kalmadı. Ahmed. Sesime tuhaf bir eda vererek söylediğim bu cümlenin içinde.. koğuşun terli çimentosuna ve yirmi sekiz insanına Ahmed hikâyesini anlatıp bitirmişti. onu nasıl sefil kıldıklarını görmek herkesten çok bize ıstırap verir.. Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz. sıra sıra darağaçlarının. — Zaten o en derin acıdan en büyük sevince kadar bütün duygularını hep bu meşhur gülümseyişiyle ifade eder — ve aşağı yukarı bütün Lenin külliyatının ana fikirlerini sayfaları ve satırlarıyla taşıyan hafızasından bize şu cümleleri okudu: «. demiştim. 1914 senesinde «Sosyal Demokrat»ın 35'inci numarasında ne yazmıştı? Eğer Ahmed.
»* Lenin'den bu satırları bir solukta okuduktan sonra Ahmed birdenbire susmuş. millî bir gurur duyuyorum. çünkü derebeylik tarihinde bile bu milletin emekçi kütleleri (yani nüfusunun 9/10'u) Sakızlı Rum gemiciyi ve Yahudi esnafını kardeş bilen bir hareket doğurabilmiştir. Olmadı. Bizim esir mazimizde pomeşçiklerle asilzadeler Macaristan'ın.s. Bedreddin hareketini bütün azametiyle tetkik eden kalın ilim kitapları. onların bayrağı altında dövüşen Aydınlı ve Deliormanlı köylüleri yaratabildiği için. demişti. aynı pomeşçiklerin kapitalistlerle uyuşarak Lehistan ve Ukranya'yı ezmek. Ahmed'e. Bogrinski'ler. kardeşi olduğunu söyliyenler. yeryüzünün en aşağılık mahlûkudur. ne ağlayın! . demiştim. Đran'ın. benden istenen sizden de istenendir. Bedreddin hareketinin doğuş ve ölüşündeki sosyal-ekonomik şartlar ve sebepleri tetkik edeyim. Çünkü unutmayın ki «başka milletleri ezen bir millet hür olamaz. kafaları ve yürekleriyle oldukları gibi diriltecek romanlar. millî haysiyetimizi berbat eden Romanof'lar. Ne ah edin dostlar. etleri. Millî bir gurur duyuyorum. kemikleri. bizim muhitimiz de Bedreddin'i. Börklüce Mustafa'yı. Đran'da ve Çin'deki demokratik hareketi boğmak. onu yaldızlayan (meselâ Lehistan'ın. Buna karşılık risalemin zeyline kısa bir «sonsöz» yazdım. Şöyle ki: Bana Ahmed: — Senden bir «Bedreddin destanı» isteriz. benden istenenin ancak bir karalamasını becerebildim. arkadaşı. Çin'in hürriyetini boğmak için mujikleri muharebeye sürüklemişlerdi. Fakat tıpkı benim gibi Ahmed'in dostu. Hiç kimse esir doğmuş olduğundan dolayı kabahatli değildir.istidadında olduğunu da ispat etti. «Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz ve bilhassa bundan dolayı kendi esir mazimizden nefet ediyoruz. ben şuurlu Türk proleteri. Daha iyisini de yapmağa çalışacağım. Lehistan'ın. Purişkeviç'ler çetesini kuvvetlendirmek için bizi harbe sürüklemek istemelerinden nefret ediyoruz. Ukranya'nın v. Ben. Torlak Kemâl'i. Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz ve bilhassa bundan dolayı bugünkü esir halimizden.'nin ezilmesine Rusların «vatan müdafaası» adını veren) esir. nefes almış ve yine o meşhur gülümseyişiyle: — Evet. Fakat esaretini haklı bulan. demişti. Bedreddin'in materyalizmiyle Spinoza'nın materyalizmi arasında bir mukayese yapayım. Karaburun ve Deliorman yiğitlerini.» «Simavne Kadısı Oğlu Bedreddin Destanı» isimli risaleme bir önsöz yazmak istemiştim.
(*) Lenin Külliyatı. baskı 1935. Ahmed ezbere okuyup tercüme ettiği parçaların yalnız cümle kuruluşlarında bazı değişiklikler yapmış. sayfa 80. göller. cild 18. denizler Şehrine varıldı. Bu gelenler silâhsız adamlardı . kayalar. Ormanlar. 82.Dünü bugüne bugünü yarına bağlayın! diyen şiirler. gidildi. SĐLÂHSIZ ĐNSANLAR Beş kıtanın içinden başladı sefer Gidildi kuzeye doğru. 81. şehir yeşildi. 83'de (Rusların millî gururu) isimli makaleyle — ki bu makale 1914 senesinde «Sosyal Demokrat»ın 35'inci numarasında çıkmıştır — Ahmed'in o gün bize hafızasından okuyup derhal tercüme ettiği satırları bilâhara karşılaştırdım. Fikirde hiçbir hata olmadığı için ben Ahmed'in tercümesini aynen aldım. boyaları kahraman tablolar lâzım.
Sözleri dövdüler dan dan da din din. Örsünde sıcacık yüreklerinin Ölüm bu sözlerden güçlü değildi. Meselâ bir barikatta dövüşerek meselâ kuzey kutbunu keşfe giderken . Geceler beyazdı. gündüzler serin. Hayata sevdalar ilân edildi. bütün iş Tahirle Zühre olabilmekte yani yürekte. 1956 TAHĐRLE ZÜHRE MESELESĐ Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. Her yürekte güzel bir şeyler vardı.Her birisi yüreğini çıkardı.
meselâ denerken damarlarında bir serumu ölmek ayıp olur mu? Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. TARANTA . Seversin dünyayı doludizgin ama o bunun farkında değildir ayrılmak istemezsin dünyadan ama o senden ayrılacak yani sen elmayı seviyorsun diye elmanın da seni sevmesi şart mı? Yani Tahiri Zühre sevmeseydi artık yahut hiç sevmeseydi Tahir ne kaybederdi Tahirliğinden? Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil.BABU'YA MEKTUPLAR .
. Fakat mektubunu olduğu gibi aşağıya geçiriyorum. 5 AĞUSTOS 1935 TEFTĐŞ . Asya ve Afrika dillerine merak saran bir Đtalyan arkadaştan. Kendi ülkesinde kendi dilini istediği gibi kullanamadığı için.. Arkadaşın adını yazmak istemiyorum.Bu kitap Henri Barbusse'ün hatırasına. ROMA . Başı belaya girer. geçenlerde bir paketle bir mektup aldım.
hava sıcak. Yüzünü göremiyorum. 1962 . belki utanıyor. Önde Amerikan paşası kafayı dikmiş ve sırmalı şapkasında eli kasap bıçağı gibi parlıyor keskin. Türk paşası on beş adım geride.Sayfada saygıyla göze çarpsın diye komuşlar fotoğrafı baş köşeye.. gölgeli. gözleri dikilmiş yere. bir daha çıkmayacaklar Đzmir'de. Kordon'da.. geniş ve küfredip sesini duyuyorum toprağıma tokat gibi inen adımlarının. gün uzun belli. belki öfkeli. Đzmir'de. Memetleri teftiş. Sanıyorum yakındır. Vakit öğle. gözleri karanlık. Kordonboyu'nda böyle teftişlere. Memetlere bakıyorum : Dişleri kenetli. Belki alışmış.
analar. Fakat bir kerre bir derd anlayan düşmeyegörsün önlerine . Yol görünür onun garip serine. «Yûnusû biçâredir baştan ayağa yâredir.» ağu içer su yerine. Hoca Nasreddin gibi ağlayan Bayburtlu Zihni gibi gülendir. kanadı kırılır çöllerde kalır.TÜRK KÖYLÜSÜ Topraktan öğrenip kitapsız bilendir. kahbe felek ona eder oyunu. Çarşambayı sel alır. bir yâr sever el alır. ölmeden mezara koyarlar onu. O. Ferhad'dır Kerem'dir ve Keloğlan'dır. babalar umudu keser.
» demesinler.. . ne düşmanı kayırır. haklı günler.. gecelerinde aç yatılmayan.. Ne kendi nefsini korur.» TÜRKĐYE ĐŞÇĐ SINIFINA SELÂM Türkiye işçi sınıfına selâm! Selâm yaratana! Tohumların tohumuna. kayaları kesip yol eyler âbıhayat akıtmağa. toprağın nabzı başlar onun nabızlarında atmağa.. gündüzlerinde sömürülmeyen. büyük günler. ekmek. gül ve hürriyet günleri.ve bir kerre vakterişip : «—Gayrık yeter!. «Dağları yırtıp ayırır. Beklenen günler. Ve bir kerre dediler mi : «Đsrafil surunu urur mahlukat yerinden durur». güzel günlerimiz ellerinizdedir. serpilip gelişene selâm! Bütün yemişler dallarınızdadır.
kitaba. Düşmanı yenecek işçi sınıfımıza selâm! Paranın padişahlığını. ölürsem kurtuluştan önce yani. karanlığını yobazın ve yabancının roketini yenecek işçi sınıfına selâm! Türkiye işçi sınıfına selâm! Selâm yaratana! 12 Ağustos 1962 VASĐYET Yoldaşlar. ayyıldızı esir bayrağımıza. nasip olmazsa görmek o günü.Türkiye işçi sınıfına selâm! Meydanlarda hasretimizi haykıranlara. alıp götürün . hasretimizi. işe hasretimizi. toprağa.
şehit Ayşe'yle ırgat Osman . Benim sessiz komşulara gelince. yanık benzin kokusu. seher aydınlığında taze insan. çürür kara dallar gibi ölüler. duymuşum yanık benzin kokusunu traktörlerin resmi bile çizilmeden. toprağın altında yatar upuzun. ne candarma korkusu. kör. Biz bu türküleri elbette işitecek değiliz. Traktörlerle türküler geçsin altbaşından mezarlığın. kanallarda su. Ama bu türküleri söylemişim ben daha onlar düzülmeden. dilsiz. tarlalar orta malı. Hasan beyin vurdurduğu ırgat Osman yatsın bir yanımda ve çavdarın dibinde toprağa çocuklayıp kırkı çıkmadan ölen şehit Ayşe öbür yanımda. ne kuraklık. toprağın altında sağır.Anadolu'da bir köy mezarlığına gömün beni.
Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz. dedi Hikmet. Yoldaşlar." .öyle gibi de görünüyor Anadolu'da bir köy mezarlığına gömün beni ve de uyarına gelirse. 27 Nisan Barviha Sanatoryumu VATAN HAĐNĐ "Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. ... ölürsem o günden önce yani.çektiler büyük hasreti sağlıklarında belki de farkında bile olmadan. 1953. tepemde bir de çınar olursa taş maş da istemez hani.
vatan hainiyim. üç sütun üstüne. vatan. ben vatan hainiyim. "Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz. polis copuysa. bütçemize 120 milyon lira hibe etti." Evet. ağzı kulaklarında. maaşlarınızsa vatan. soğukta it gibi titremek ve sıtmadan kıvranmaksa yazın. 120 milyon lira. kapkara haykıran puntolarla. dedi Hikmet Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. Amerikan bombası.Bir Ankara gazetesinde çıktı bunlar. Amerikan amirali Amerika. vatan. fabrikalarınızda al kanımızı içmekse vatan. şose boylarında gebermekse açlıktan. kurtulmamaksa kokmuş karanlığımızdan. Vatan çiftliklerinizse. siz yurtseverseniz. bir Ankara gazetesinde. ödeneklerinizse. Amerikan donanması topuysa. vatan. vatan. mızraklı ilmühalse. Yazın üç sütun üstüne kapkara haykıran puntolarla : Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. ben vatan hainiyim. . ben yurt hainiyim. vatan. vatan. kasalarınızın ve çek defterlerinizin içindekilerse vatan. Amerikan üsleri. vatan tırnaklarıysa ağalarınızın. siz vatanperverseniz. fotoğrafı yanında Amiral Vilyamson'un 66 santimetre karede gülüyor.
Resimlerdeki kuşlar gibi dizilip üstüne kumsalın.7. Đstemez.... kavgamı kafamda götürüyorum. Hoşça kalın dostlarım benim hoşça kalın..962 VEDA Hoşça kalın dostlarım benim hoşça kalın! Sizi canımda canımın içinde... .28. Ben dostların gözünde kendimi boylu boyumca görüyorum. mendil sallamayın bana.
Yine görüşürüz dostlarım benim yine görüşürüz.!!... pencerelerde yıllar örecek örgüsünü.!!.A dostlar a kavga dostu iş kardeşi a yoldaşlar a. Tek hecesiz elveda. Beraber güneşe güler.. YAŞ 1 Yaşamak şakaya gelmez.. iş ELVEDA.. beraber dövüşürüz... A dostlar kardeşi AMAYA DAĐR a kavga dostu a yoldaşlar a.. büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın bir sincap gibi mesela.!!.. Ve ben bir kavga şarkısı gibi haykıracağım mapusane türküsünü.... .. Geceler sürecek kapımın sürgüsünü..
. hem de en güzel en gerçek şeyin yaşamak olduğunu bildiğin halde. 1947 2 Diyelim ki. yaşamak yanı ağır bastığından. mesela. öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı. yani bütün işin gücün yaşamak olacak. yani o derecede. kolların bağlı arkadan. yetmişinde bile.yani. zeytin dikeceksin. beyaz gömleğinle bir laboratuvarda insanlar için ölebileceksin. öylesine ki. mesela. ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için. hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için. ağır ameliyatlık hastayız. yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden. hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil. Yaşamayı ciddiye alacaksın. yahut kocaman gözlüklerin. sırtın duvarda. Yani. hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken.
yahut da sabırsızlıkla bekleyeceğiz en son ajans haberlerini. dövüşülmeye deşer bir şeyler için. Diyelim ki. Yani. .. kavgası ve rüzgarıyla yani. Diyelim ki hapisteyiz. cephedeyiz. fakat yine de çıldırasıya merak edeceğiz belki yıllarca sürecek olan savaşın sonunu. daha o gün yüzükoyun kapaklanıp ölmek de mümkün. Daha orda ilk hücumda. beyaz masadan.yani. nasıl ve nerede olursak olalım hiç ölünmeyecekmiş gibi yaşanacak. Tuhaf bir hınçla bileceğiz bunu. insanları. diye bakacağız pencereden. duvarın ardındaki dışarıyla.. diyelim ki. Duymamak mümkün değilse de biraz erken gitmenin kederini biz yine de güleceğiz anlatılan Bektaşi fıkrasına. yaşımız da elliye yakın. bir daha kalkmamak ihtimali de var. hava yağmurlu mu. hayvanları. Yine de dışarıyla birlikte yaşayacağız. daha da on sekiz sene olsun açılmasına demir kapının.
1948 3 Bu dünya soğuyacak. Bu dünya soğuyacak günün birinde. hatta bir buz yığını yahut ölü bir bulut gibi de değil. Böylesine sevilecek bu dünya "Yaşadım" diyebilmen için. duyulacak mahzunluğu şimdiden. Şimdiden çekilecek acısı bunun. boş bir ceviz gibi yuvarlanacak zifiri karanlıkta uçsuz bucaksız. mavi kadifede bir yaldız zerresi yani. hem de en ufacıklarından. Nazım HĐKMET ... yani bu koskocaman dünyamız. yıldızların arasında bir yıldız.
neden. Moskova'da açılış törenindeyim. Biliyordum. yüreklerinin yükü.YĐNE ĐYĐMSERLĐK ÜSTÜNE Sağlığımda açıldı kosmos yolu. ıstıratosferde savaş füzelerine mi rastgelecekler? Beni ilgilendiren bavullarının eşyası değil. bir yılbaşı ağacı önündeyim. yolcu füzeleri güneşe doğru. niçin. elmalaşırken dünyamız. Avucumda bir çocuğun sarışın eli. Korkuyorlarsa kimden. nasıl? Ya ara hırsı? Emir verme merakı? . yaşına bile gelmeden. Ama füze yolcuları yola çıkabilecek mi pasaportsuz? Bilet olacak mı? Parayla mı alacaklar? Ve uzaklaşıp karpuzlaşır. gözlerinde sırça toplar yanan çocuk. balıklar gibi sessiz sedasız akıp gidecek. yıldızların arasından.
memleketim. Đş bunda değil. . Ben iyimserim. Kosmosa filan gidip gelecek. Moskova YĐNE MEMLEKETĐM ÜSTÜNE SÖYLENMĐŞTĐR Memleketim. 7. belli. ne kasketim kaldı senin ora işi ne yollarını taşımış ayakkabım. ama belli yaşayacak benden iki kere çok.Yüzüne yılbaşı ağacının telli pullu aydınlığı vuran çocuk. son mintanın da sırtımda paralandı çoktan. bilmiyorum neden. memleketim.. akarsu gibi..1. Yeryüzünde görecek mucizenin büyüğünü : tek insan milletini pırıl pırıl. dostlar.1959.
Sen şimdi yalnız saçımın akında.. Pırağ. ruhu revanım Hatice Pîrâyende.. memleketim. 8 Nisan 958 YĐNE ÖLÜME DAĐR Zevcem. enfarktında yüreğimin. demek ki arteryo skleroz başlıyor bende. yahut . ölümü düşünüyorum. memleketim.Şile bezindendi... Bir gün kar yağarken. alnımın çizgilerindesin memleketim.
hangimiz ilkönce. hayat. . Yani efendim. ve kalanı yalnız bırakıp gidecekler. yahut da ima edecekler.. yahut bir öğle sıcağında. nasıl ve nerde öleceğiz? Nasıl ve ne olacak ölenin son duyduğu ses. kalanın ilk hareketi ilk sözü ilk yediği yemek? Belki de birbirimizden uzakta öleceğiz.. Haber çığlıklarla gelecek.bir gece... Ve kalan karışacak kalabalığa. son gördüğü renk.
Kederli rahat ve hodbinim. Hangimiz ilkönce nasıl ve nerde ölürsek ölelim. ölümü düşünüyorum. seninle biz birbirimizi ve insanların en büyük dâvasını sevebildik — dövüştük onun uğruna —.Ve bütün bu ihtimâlât 1900 kaç senesinin kaçıncı ayı kaçıncı günü kaçıncı saatinde? Zevcem. «yaşadık» diyebiliriz. ruhu revanım Hatice Pîrâyende. . geçen ömrümüzü düşünüyorum.
. Ben yirminci asırlıyım ve bununla övünüyorum... — Hayır. Bana yeter yirminci asırda olduğum safta olmak bizim tarafta olmak ve dövüşmek yeni bir âlem için. uyanmak yüz yıl sonra... kendi asrım beni korkutmuyor ben kaçak değilim. sevgilim.YĐRMĐNCĐ ASRA DAĐR — Uyumak şimdi. Asrım sefil. Dünyaya erken gelmişim diye kahretmedim hiçbir zaman. büyük ve kahraman. asrım yüz kızartıcı. asrım cesur.
— Hayır. Yolculuk ediyor şairin biri yıldızlardan birinde bir denizde bakarak dünyamıza. Yolculuk ediyor şairler denizlerinde kâinatın . senin gözlerin gibi. Hatçem.— Yüz yıl sonra.11. Ve ölen ve doğan ve son gülenleri güzel gülecek olan yirminci asır (benim şafak çığlıklarıyla sabaha eren müthiş gecem)..1941 YOLCULUK Bir şair yolculuk ediyor bir denizinde dünyamızın bakarak bir yıldıza. 12. güneşli olacaktır.. sevgilim... her şeye rağmen daha evvel.
kelleni orta yere yüreğini yumruklarının içine koyup yürümek!. Yürümek... havaları boydan boya yarıp ikiye bir mavzer gözü gibi karanlığın gözüne bakarak yürümek!. 1960.bakarak birbirine. . Yürümek. yürümeyenleri arkanda boş sokaklar gibi bırakarak. dost omuzbaşlarını omuzlarının yanında duyup. Akdeniz YÜRÜMEK Yürümek. yolunda pusuya yattıklarını.
.. ZAFERE DAĐR Korkunç ellerinle bastırıp yaranı dudaklarını kanatarak dayanılmakta ağrıya. Ve zafer artık hiçbir şeyi affetmeyecek kadar tırnakla sökülüp koparılacaktır.arkadan çelme attıklarını bilerek yürümek.. yürekten gülerekten yürümek... Günler ağır. .. Günler ölüm haberleriyle geliyor.. Yürümek. Şimdi çıplak ve merhametsiz bir çığlık oldu ümid..
.. Günler ağır. En güzel dünyaları yaktık ellerimizle ve gözümüzde kaybettik ağlamayı : bizi bir parça hazin ve dimdik bırakıp gözyaşlarımız gittiler ve bundan dolayı biz unuttuk bağışlamayı.Düşman haşin zalim ve kurnaz.. Ölüyor çarpışarak insanlarımız — halbuki nasıl hakketmişlerdi yaşamayı — ölüyor insanlarımız — ne kadar çok — sanki şarkılar ve bayraklarla bir bayram günü nümayişe çıktılar öyle genç ve fütursuz. Günler ölüm haberleriyle geliyor. Varılacak yere ..
KARAYILAN HĐKÂYESĐ Antepliler silâhşor olur. Antep çetin yerdir. 1941. uçan turnayı gözünden kaçan tavşanı ard ayağından vururlar ve arap kısrağının üstünde taze yeşil selvi gibi ince uzun dururlar. Karayılan . Sonbahar.. Antepliler yiğit kişilerdir.. Ve zafer artık hiçbir şeyi affetmeyecek kadar tırnakla sökülüp koparılacaktır.kan içinde varılacaktır. Antepliler silâhşor olur.. Antep sıcak..
Yiğitlik atla. silâhı. Altına bir at çekip eline bir mavzer verdiler. .Karayılan olmazdan önce Antep köylüklerinde ırgattı. Antep çetin yerdir. yaşıyordu bir tarla sıçanı gibi ve korkaktı bir tarla sıçanı kadar. Belki rahatsızdı. Düşman Antep'e girince Antepliler onu korkusunu saklayan bir fıstık ağacından alıp indirdiler. belki rahattı. toprakla olur. bunu düşünmeye vakit bırakmıyordular. Boynu yine böyle çöp gibi ince ve böyle kocaman kafalıydı Karayılan Karayılan olmazdan önce. onun atı. toprağı yoktu. silâhla.
. Düşman tutmuştu tepeleri. toprağı kökünden söküyordu. Akan : Antep'in kanıydı..Kırmızı kayalarda yeşil kertenkeleler. Antep çetin yerdir. Sıcak bulutlar dolaşır havada ileri geri. Bu fidan öyle küçük. Düşman tutmuştu tepeleri. . Düz ovada bir gül fidanıydı Karayılan'ın Karayılan olmazdan önceki siperi. Düşman şarapnel döküyordu. namlıya tek fişek sürmeden yatıyordu yüzükoyun. düşmanın topu vardı. Antep sıcak. korkusu ve kafası öyle büyüktü ki onun. Antepliler düz ovada sıkışmışlardı.
Çünkü onu düşünmeye alıştırmadılar.Antepliler silâhşor olur. Derisi ışıl ışıl. düz ovayı Antepliler düşmana bırakacaklardı. gözleri ateşten al. gül fidanı dibinde yatıyordu ki yüzükoyun ak bir taşın ardından kara bir yılan çıkardı kafasını. dili çataldı. korkaktı da bir tarla sıçanı kadar. Antepliler yiğit kişilerdir. "Karayılan" olmazdan önce umurunda değildi Karayılan'ın kıyamete dek düşmana verseler Antep'i. Yaşadı toprakta bir tarla sıçanı gibi. Siperi bir gül fidanıydı onun. Fakat düşmanın topu vardı. Birden bir kurşun gelip kafasını aldı. Ve ne çare. . kader.
deli gönlüm. Düşmanı tepelerde yediler. fırlayıp atlayınca ileri bir dehşet aldı Anteplileri. seğirttiler peşince. Karayılan Karayılan olmazdan önce kara yılanın encâmını görünce haykırdı avaz avaz ömrünün ilk düşüncesini : "Đbret al. demir sandıkta saklansan bulur seni. ak taş ardında kara yılanı bulan ölüm. nerde düşman varsa orda bitirek. Kilis yollarından kelle getirek. Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olana : KARAYILAN dediler. "Karayılan der ki : Harbe oturak." Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olan. .Hayvan devrildi kaldı.
doktor. her şafak vakti kalbim ." (Kuvâyi Milliye'den) ANGĐNA PEKTORĐS Yarısı burdaysa kalbimin yarısı Çin'dedir. her şafak vakti. Sarınehre doğru akan ordunun içindedir..vurun ha yiğitler namus günüdür.. doktor. Sonra.
Yunanistan'da kurşuna diziliyor. doktorcuğum... ne hapis. Sonra. bu yüzden bende bu angina pektoris. bizim burda mahkûmlar uykuya varıp revirden el ayak çekilince kalbim Çamlıca'da bir harap konaktadır her gece. doktor. ne nikotin. Bakıyorum geceye demirlerden ve iman tahtamın üstündeki baskıya rağmen kalbim en uzak yıldızla birlikte çarpıyor. şu on yıldan bu yana benim. . işte bu yüzden.. doktor.. fakir milletime ikrâm edebildiğim bir tek elmam var elimde.. bir kırmızı elma : kalbim.. Sonra. Ne arteryo skleroz.
AŞI 1 tarla hazırdı koyu esmer eti anadan doğma çırılçıplak tarla hazırdı şişkin ıslak dudaklarını açmıştı yarı yarıya uzun sürmedi bekleyiş sabah aydınlığında canlı küçük kurtlar gibi yukardan saçılıp aktı tohum hazla ürperdi toprak içine çekti akanı açılıp kapanarak açılıp kapanarak sonra da mahmur bir kat daha güzel terli kabarık gerindi ben ölümden kuvvetliyim diyebilirdi gebeydi artık .
2 arılar fırladı güneşe doğru en önde kızoğlankız yeni beyarı nazlı bir vızıltıdır zar gibi ince şeffaf kanatları beli koptu kopacak altın tüylü süzme karnında da üç kızıl kuşak yetişip önledi onu erkeklerin en güçlüsü sonra yukarda boşlukta güneşin orda dikenli incecik bacakları karıştı birbirine bir saniye sürdü aşı silkinip kurtuldu dişi düştü erkek içinden kopan etleriyle toprağa 3 odalarının penceresi ormana açık ağır yaz bulutlarının altında orman bir yumurtalık gibi de nemli ılık erkeğin yüzünde aşağıdan kadının gözlerinden vuran ışık ormanın üstüne yağmur boşandı ansızın .
yeşil elâ gözlerini yumdu kadın yarı açık ağzında ıslak dişleri berrak duru içinde taa yüreğinin kökünde sıcak sıcak duydu yağmuru 4 atan bir damar gibi akıyor nehir acı yemişleri dikenli dallarıyla duruyor ağaç duruyor kıraç yabani güneşte bir şarkı gibi parladı balta kesildi ağacın gövdesi orta yerinden ihtiyardı esmerdi ıslaktı makta kanayacaktı da âdeta aşı bıçağıyla açıldı yarık sokuldu ucu kalemin bu kesik bu yabani gövdede müjdesi vardı artık dikensiz dalları ince kabuklu tatlı yemişleri geniş yapraklarıyla gelecek olan yepyeni bir âlemin. 1948 .
Arılar gibi hünerli. hapiste söylenen bütün türküler gibi kederli. benim insanlarım. Ve insanlar. yalanla besliyorlar sizi. sütlü memeler gibi yüklü. bu dünya ellerinizin üstünde duruyor. Bu dünya öküzün boynuzunda değil. hafif. ah. . tabiat gibi cesur ve dost yumuşaklıklarını haşin derilerinin altında gizliyen elleriniz.Nisan 1948 ELLERĐNĐZE VE YALANA DAĐR Bütün taşlar gibi vekarlı. halbuki açsınız. ağır ve aç çocukların dargın yüzlerine benziyen elleriniz. bütün yük hayvanları gibi battal.
Orta Doğu. Afrika'dakiler. benim insanlarım. Amerikalım benim. Avrupalım.etle. antenler yalan söylüyorsa. Pasifik adaları ve benim memleketlilerim. yani bütün insanların yüzde yetmişinden çoğu.. hele Asya'dakiler. kitaplar yalan söylüyorsa.. ekmekle beslenmeğe muhtaçsınız. kolay atlatılırsın. Đnsanlarım. atak ve unutkansın ellerin gibi. . hayran ve gençsiniz. ah. Đnsanlarım. ah. elleriniz gibi ihtiyar ve dalgınsınız. Đnsanlar. benim insanlarım. Yakın Doğu. ellerin gibi tez kandırılır. yalan söylüyorsa rotatifler. göçüp gidersiniz bu her dalı yemiş dolu dünyadan. uyanık. benim insanlarım. elleriniz gibi meraklı. ah. Ve beyaz bir sofrada bir kere bile yemek yemeden doyasıya.
ses yalan söylüyorsa. sütunda ilan yalan söylüyorsa. renk yalan söylüyorsa. elleriniz balçık gibi itaatli. rüya yalan söylüyorsa. söz yalan söylüyorsa. elleriniz isyan etmesin diyedir. dua yalan söylüyorsa. Ve zaten bu kadar az misafir kaldığımız bu ölümlü.duvarda afiş. elleriniz karanlık gibi kör. ninni yalan söylüyorsa. bu zulüm bitmesin diyedir. meyhanede keman çalan yalan söylüyorsa. yalan söylüyorsa umutsuz günlerin gecelerinde ayışığı. beyaz perdede yalan söylüyorsa çıplak baldırları kızların. bu yaşanası dünyada bu bezirgân saltanatı. [1949] . ellerinizden geçinen ve ellerinizden başka her şey herkes yalan söylüyorsa. elleriniz çoban köpekleri gibi aptal olsun.
Sonra. "Beni unuttun mu. Leh toprağından seslendi karşılık veremedim. kumlu toprakta kar parçaları çürüyordu. "Nerdesin gülüm. sonra raylardan başka şey göremedim. birden anladım ki.KADINIM BREST'E KADAR Kadınım Brest'e kadar benimle geldi. sonra. baharsa çamurlu çıplak ayaklarıyla gökyüzünde yürüyordu. hiç durmayacakmış gibi gidiyordu tiren. "Yanıma gel!" dedi. Sonra. yanına varamadım. . beni unuttun mu?" diye soruyordu. kadınım beni görüyordu. ufaldı. uçsuz bucaksız mavilikte buğday tanesi oldu. ufaldı. ufaldı. nerdesin?" diye soramadım. boğuluyordum kederden. indi tirenden peronda kaldı.
yıllardır.Sonra.ama. koynumdaymış gibi de yüreği küt küt vuruyordu. Mart 1960. aynı umutlu türküyü söyleyerek sevdiğim şehirlerle sevdiğim kadınlardan boyuna uzaklaşıyorum ve hasretlerini etimin içinde işleyen bir yara gibi taşıyorum ve bir yerlere yaklaşıyorum. kadınım telgıraf direklerinin altında duruyordu. Akdeniz ORADA TANIDIKLARIM II . ama uzun yıllardır bu tirende yaşıyorum. Sonra birden anladım ki. neden anladığıma hâlâ şaşıyorum ve hep aynı büyük. direkler gelip geçiyordu o kımıldanmıyordu yerinden. bunu nasıl. . karanlıksa yağmur gibi çarpıyordu tirene. yıldızlar inip kondu telgıraf tellerine. hiç durmayacakmış gibi gidiyordu tiren boğuluyordum kederden. bir yerlere yaklaşıyorum.
" Bir masa. Benim kızım büyüdü. bakıyorlar insana rüya görür gibi. Duvarlarda fotoğraflar. Benim kızım dinledi ilk duvarcı türküsünü kurduğumuz yapının.. Yapı yükseldi yapı büyüdü... Benim kızımın annesi 1922 senesi. Yeni yapıda yeni dokumacılar yeni renklerle yeni kumaşlar dokuyor. Duvarlarda fotoğraflar - . Ben büyüdüm felsefe okuyorum.-"Nazım yoldaş benim kızım beş yaşında.. Benim kızım Alfabe okuyor. Başında masanın beyaz keten elbiseli Tavariş Marusa.
. Latin. Rus. Gece. üzerinde bazısının Mogol.bir fabrika avlusunda çekilmiş bazıları. Vagonda bizimkiler uyuyorlar. Bir masa Üstünde masanın mavi bir Ukranya kasesi. Tatar yazıları. Ayın içinden bir manzara gibi Ukranya stepleri karın altında yatıyorlar. Havada tek bir insan sesi yok. Kış.. Zırhlı trenle Kiyefe gitmedeyiz. . Kapı açık. Karanfiller.. Marusa'nın sesi: -"Sene 918. Gece. Uygur. Kış. Kar. Kar. Dünyanın üstünde donmuş bir dünya gibi susan havada yalnız tekerleklerin şarkısı. Çin.
. . Başımı çevirdim geriye." Kapı açık. Öldürebilirim. yalvaran gözlere bakamam. Đpekli bir kumaş yırtar gibi yürüyor yırtarak geceyi tren.. Bırak bizi bırak. Bekliyorum ben Mahnodan esir alınan iki köylü neferi. Bekliyor bizi toprak.. Gözlerime yalvarıyor esirlerin gözleri: -"Bırak bizi bırak bizi bırak. Aç gözlerle aç öküzler bekliyor bizi. Uyuyor bizimkiler.. Yıldızlar düşüyor içeriye. Yıldızlar düşüyor içeriye.Yıldızlar düşüyor içeriye..
Ve tekrar baktığım zaman karın üstünde iki korkuydu kaçan. altı. "Bekliyor bizi toprak" Beş. Nasıl oldu bu? Gökte uçan turnayı gözünden vuran kadın. Ve hiçbiri değmedi hedefe. vuramadın.. Mavzer. Diz büktüm. Geçiyor saniyeler. Kaçanların peşinden altı fişenk yaktım. Geçti bir saniye.. "Aç gözlerle aç öküzler" Dört saniye. yedi. . Namluda arpacık titredi. Mavzer.... "Bırak bizi" Üç saniye.
. Kavgada düşmanın aile ismi sorulmaz. Çavdarlı bir yaz kokusu esmer ekmekte... Đnkılabın nöbetinde dolaşık yumak gibi bir yürekle durulmaz.... .Vurmalıydım ama. Başında masanın beyaz keten elbiseli Tavariş Marusa. Kış.. Tombul esmer bir Ukranya ekmeği... Hatıralar. ..... Köyden yoldaşlar göndermiş Ukranya ekmeği yemez misiniz?" Beyaz keten bir örtü.. . Gece.... ........... . Masa.. Hatıralar... Kar...
N. Satırların üzerinde ellerinin izi var... O her sabah buradan çıkardı yola. bu bembeyaz sabun .Hikmet PORTATĐF KARYOLA Bu onun karyolası portatif bir karyola. Karyolanın başucunda kitaplar. Pencerenin içindeki bu beyaz diş fırçası. Açıyorum birer birer kitaplarını. Ve her akşam burda çözerdi ıslak ayakkaplarını.
Elsiz kolları göğsünde yatıyor karyolanın üstünde lacivert gemici fanilası... Duvarda külrengi bayramlık kasketi.Hikmet SEN En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Ben sokakta rastlasam bile tanımayım diye en güzel günlerimin bu üç mel'un adamını yer yer tırnaklarımla kazıdım .. N.. Yerde bir üçüncü mevki tren bileti..onun. Bu onun karyolası portatif bir karyola...
senin ve benim en güzel günlerimiz.. sen o günleri kendi oğluyla yatan.hatıralarımın camını. Kanlı bıçaklı düşmanım bile olsa. Ne kadar beraber geçmiş günlerimiz var. En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Biri sensin. Yazıyorsun. Okuyorum. . Sana gelince. biri o... Kalbimin kanıyla götüreceğim ebediyete ben o günleri. insanın bu rütbe alçalabilmesinden korkuyorum..... biri ötekisi..... Sana gelince. Ne yazık!. Düşmanımdır ikisi.
Kanlı bıçaklı düşmanımdır ikisi. Sana gelince. N.... Biri o.kızlarının körpe etini satan bir ana gibi satıyorsun!. Ne de sen Brütüssün. biri ötekisi. Ne ben Sezarım....... düşman bile değiliz. Artık seninle biz... Satıyorsun: günde on kaat.Hikmet – 1933 . Ne ben sana kızarım ne de zatın zahmet edip bana küssün. En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Biri sensin. sıcak bir döşek ve üç yüz papellik rahat için.. bir çift rugan pabuç.
. yıldızların ve bizim seslerimizle. havalar seslerle doludur: toprağın. Kalk! Pencereye gel! Bak! Dışarda gece bir cenup denizi gibi güzel. çarpıyor pencerene dalgaları.. Pencereye gel! Havaları dinle bir: . Çeneni avuçlarının içine alma!.. suyun. Gel! Dinle havaları: havalar seslerin yoludur.SES Çeneni avuçlarının içine alıp. duvara dalıp kalma!.
Koynunda güneşin kaybolduğu zindan aydınlanacak mı? Bekliyelim mi? Bekliyebilir miyiz? Biz gündoğusunun milyonlarla milyonu bekliyoruz bunu..Hikmet – 1933 SESLER GELĐYOR.. N. Sesler geliyor günbatısından sesler........Sesimiz yanındadır. Biz . Sesler geliyor günbatısından sesler. sesimiz seninledir...
.. . Biz sarı yüzlerinden gözleri bıçak yarası gibi bakan kavga meydanlarında kellesini koparıp kocaman kanlı sarı bir çiçek gibi bırakan Çin seddinin kulileri. Biz Borneo. Dışarı fırlamak için tepiniyor amele mahallelerinde tanklar..... Cava köylüleri. Ve istiyoruz ki olsun naramızın aksisedası Krup favrikalarından kopan: . Avrupanın çatlıyacak göbeği... Biz güneşin doğduğu yerden haykırıyoruz mavi gömlekli... *** Kurtuluşun kırmızı eli dolaşıyor üstünde Almanyanın....çıplak ayaklı Hindistanın açlığını esmer gözlerinde bir alev gibi taşıyanlar. Biz... Göbeğinden çatlıyacak Avrupa. Sumatra. Berlinin caddeleri kulak asıyor yine Spartaküslerin ayak sesine...HURRRA. mavi gözlü Almanyalılara...
... Söyle. Elleri bombalı mavi gömleklilerin bekliyecek mi yine Unter den Linden caddesinde nöbet? Alevden bayrakların üstünde yeniden can bulacak mı Karl Liebknecht? Avrupa bocalıyor.... Hava fırtınalı omurga delik serdümen sarhoş. Dümen başına..DI. ..ÇATLADI.. Diyelim milyonlarla milyon ağız birden: ........ Diyelim: ..... Çabuk olun haydı. Kooooş.. *** Söyle Berlin......Çatlıyacak çatlıyor çatla.. Sesler geliyor günbatısından .
kurdun haberini. şairlik ettim bir çeşit postacılık yani.Hikmet POSTACI Đnsanın. Jül Vernin romanlarıyla coğrafya kitaplarına. N. . yurdun haberini. ağacın. seher vakitlerinde yahut gecenin ortasında taşıdım insanlara yüreğimin çantasında. Renkli kalemlerle çizilirdi bin türlü resim hep aynı postacının. Çocukken postacı olmak isterdim. sahici postacı... Nâzımın resmi. dünyanın.. kuşun.sesler. şairlik filân yoluyla değil ama basbaya.
Bering boğazını geçiyorum. . Bir küçük kız ateşler içinde hasta. yıldızların altındayım. çantamda yazıları yalnız müjdelerin yalnız umutların. komşu kıza bendim telegrafı getiren. Kapı çalınıyor gece yarısı: -posta! Küçük kızın gözleri açıldı mavi mavi.Đşte. O karda kıyamette bendim bulan o evi. Işıldıyor kuzey şafağı konserve kutularıyla posta paketlerinde. köpeklerin çektiği kızağı sürüyorum buzun üzerinde. Yahut işte bozkırda gölgesinde ağır bulutların asker mektubu dağıtıp ayran içiyorum. Babası yarın akşam dönüyor hapislikten. Yahut çölde. Yahut da büyük şehrin uğultulu asfaltındayım.
Macaristan'da erdim. çocukların çocuklara mektupları. . Çantamda Tuna'nın pırıltısıyla kuş cıvıltısıyla.Çocukken postacı olmak isterdim.. Moskova'ya Budapeşte'den. Çantamda bahar. Bir zarfın üzeri: "Memet. Çantamda cennet. Oysaki. ellisinde. Çocukken postacı olmak isterdim. Türkiyemde postacılık zor sanattır. Nâzım Hikmet'in oğlu. Muradıma. taze çimen kokusuyla dolu mektuplar.. Telegraflarda envai türlü acı mektuplarda satır satır keder taşır o güzelim memlekette postacı. Moskova'da mektupları birer birer kendim dağıtırım adreslerine. Türkiye" diye yazılı.
Nâzım HĐKMET RADYOAKTĐVĐTELĐ YAĞMURLAR ÜSTÜNE Kapayın pencereleri sımsıkı. paslı yağmurlar yağıyor. Nâzım'ın oğlu. Yağmurları temizlemeli. yağmurlar yine yalnız güneşi taşısın tohumlara.Yalnız Memedin mektubunu götüremem yerine. haramiler kesmiş yolu. . yine gümüş gibi parlatmalı yağmurları. çocukları sokaklara bırakmayın. mektubunu vermezler. yağmurlar ölüm taşıyor tohumlara. hattâ yollıyamam.
çocuklar yine koşabilsin yağmurların içinde. Nâzım HĐKMET YĐNE YAĞMUR ÜSTÜNE . NÂZIM HĐKMET TRAFĐK MEMURLARI Trafik memurları dikilmiş durur el kol kımıldar kaşlar çatık sopalarının ucunda hürriyetimiz trafik memurları dikilip duracak sokaktakiler birbirlerini sevmeği öğreninceye kadar. pencereleri yağmurlara açabilelim yine.
.. çocuklar ölebilir yarın. hem de ne sıtmadan ne kuşpalazından düşerek te değil kuyulara filân. ...... Nâzım HĐKMET ÇOCUKLAR ÖLEBĐLĐR YARIN .... serçe kuşları gibi yağmur..... tıkır tıkır.....Serçe kuşları gibi yağmur çinko dama serptiğim ekmek kırıntılarını telâşlı telâşlı........ Çocuklar ölebilir yarın...
.......... evi yıkmak için sokarlar kundağı temele........ çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında arkalarında bir avuç kül bile değil arkalarında gölgelerinden başka bir şey bırakmadan.. Çınarı yıkmak için baltayı köküne vururlar........ ÇINARI YIKMAK ĐÇĐN BALTAYI KÖKÜNE VURURLAR ..... . çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında. ne bir damla kan. düşünebilir miyiz başımız vurulunca? Onlar köküdür memleketin....... ne bir santim kemik.............. .çocuklar sakallı askerler gibi ölebilir yarın...... Kartal uçmaz olur kanadı kırılınca.....
onlar kanadı hürriyetin. Kaç kere kaç yerde baltalandı kök yürümez oldu su dallar kurudu. halkın aklıdır. Ve sonra yolladılar insanları salhaneye. Onlar umudun temeli.dallara yürüyen su bu kökte saklıdır. Kırıldı kanat öldürdüler aklı. Nâzım HĐKMET DOĞUM . Çünkü böyledir asrımızın gerçeklerinden biri.
kara gözlü. Makartır kesti onları. masmavi kundağında yatan bir nur topu. elâ gözlü bebeklerdi. Bu dünyada ilk görülecek şey diye demir parmaklığı gördüler. Bitlendiler doğar doğmaz . sarı bir oğlan. Benim oğlan dünyaya geldiği zaman. gittiler ana sütüne bile doymadan Benim oğlan dünyaya geldiği zaman. sarı ay çiçeğine benziyorlardı. üç kilo ağırlığında. kaşsız. babaları kurşuna dizilmiş. Benim oğlan dünyaya geldiği zaman çocuklar doğdu Anadoluda. çocuklar doğdu Yunan zindanlarında. mavi gözlü.Anası bir oğlancık doğurdu bana. çocuklar doğdu Korede.
kim bilir kaçı sağ kalır mucize kabilinden. Asya halklarına karşı yürüttüğü baskılarla ün saldığı (!) için Amerikan hükümeti tarafından Kore savaşının kumandanlığına da atandı. Benim oğlan benim yaşıma bastığı zaman. ama harikulâde bir beşik olacak dünya. 2. sarı bütün çocukları sallıyan mavi atlas döşekli bir beşik. siyah. Makartır .(Mac Arthur): Amerikan generali. ben bu dünyada olmıyacağım. beyaz. Dünya savaşında Asya'daki Amerikan ordularının kumandanlığını yaptı. .
Nâzım HĐKMET DAVET Dörtnala gelip Uzak Asya'dan Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket. dişler kenetli. yok edin insanın insana kulluğunu.. . ayaklar çıplak ve ipek bir halıya benziyen toprak.. bu dâvet bizim. bir daha açılmasın. Kapansın el kapıları. bu cennet bizim. Bilekler kan içinde. bu cehennem.. bizim.
Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine.. NÂZIM HĐKMET DÜNYAYI VERELĐM ÇOCUKLARA Dünyayı verelim çocuklara hiç değilse bir günlüğüne allı pullu bir balon gibi verelim oynasınlar oynasınlar türküler söyliyerek yıldızların arasında dünyayı çocuklara verelim kocaman bir elma gibi verelim sıcacık bir ekmek somunu gibi hiç değilse bir günlüğüne doysunlar bir günlük de olsa öğrensin dünya arkadaşlığı çocuklar dünyayı alacak elimizden .. bu hasret bizim.
ölümsüz ağaçlar dikecekler Nâzım HĐKMET DÖRTLÜK Koparmış ipini eski kayıklar gibi yüzer kışın. sabaha karşı rüzgârda tahta cumbalar ve bir saç mangalın küllerinde uyanır uykuda büyük Đstanbulum. NÂZIM HĐKMET .
yapı yeri toz toprak. Türkü söyler gibi yapılmıyor yapı bu iş biraz zor. Bu iş biraz zor. kar. Yapıcıların yüreği bayram yeri gibi cıvıl cıvıl ama yapı yeri bayram yeri değil. Çamur.KANTER ĐÇĐNDE Yapıcılar türkü söylüyor Yapı türkü söyler gibi yapılmıyor ama. . ne ekmek her zaman pamuk gibi yumuşak ne herkes kahraman ne dostlar vefalı her zaman. Yapı yerinde ne çay her zaman şekerli her zaman sıcak. Yapı yerinde ayağın burkulur ellerin kanar.
Bir yürek çarpıntısı var her putrelinde her tuğlasında her kerpicinde. Saksılar konuldu pencerelere alt katlarında. Đlk balkonlara güneş taşıyor kuşlar kanatlarında.zor ama yapı yükseliyor. NÂZIM HĐKMET MEMLEKETĐMDEN ĐNSAN MANZARALARI'NDAN Haydarpaşa garında . Yükseliyor. yükseliyor yapı kanter içinde. yükseliyor.
"Mektebe gitsem" diye düşündü 10 yaşında. Korkak. Merdivenlerdeki adam -Galip Ustatuhaf şeyler düşünmekle meşhurdur: "Kâat helvası yesem her gün" diye düşündü 5 yaşında. Merdivenlerin üstünde güneş yorgunluk ve telâş Bir adam merdivenlerde duruyor bir şeyler düşünerek. Burnu sivri ve uzun yanaklarının üstü çopur. Zayıf.1941 baharında saat on beş. "Babamın bıçakçı dükkânından Akşam ezanından önce çıksam" diye düşündü 11 yaşında. .
"Đşsiz kalırsam" diye düşündü 23 yaşında. "Gündeliğim artar mı?" diye düşündü 20 yaşında. "Babam ellisinde öldü. "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 22 yaşında. Ve zaman zaman işsiz kalarak "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 50 yaşına kadar. . 51 yaşında "Đhtiyarladım" dedi. "Babam neden kapattı dükkânını?" Ve fabrika benzemiyor babamın dükkânına" diye düşündü 16 yaşında. "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 24 yaşında. ben de böyle tez mi öleceğim?" diye düşündü 21 yaşındayken."Sarı iskarpinlerim olsa kızlar bana baksalar" diye düşündü 15 yaşında.
... Denizde balık kokusuyla Döşemelerde tahtakurularıyla gelir Haydarpaşa garında bahar Sepetler ve heybeler merdivenlerden inip merdivenlerden çıkıp merdivenlerde duruyorlar......" Şimdi 52 yaşındadır.............. Şimdi merdivenlerde durup kaptırmış kafasını düşüncelerin en tuhafına: "Kaç yaşında öleceğim? Ölürken üzerimde yorganım olacak mı?" diye düşünüyor...... Yanaklarının üstü çopur........ ........... ............. Burnu sivri ve uzun........."babamdan bir yıl fazla yaşadım....... ............. Đşsizdir............
Hikmet . başları yıldızlardaüç selvi.Selviler sallanırlardı rüzgarda.Selviler sallanmıyorlar rüzgarda.Selviler rüzgarda sallanırlardı. başları yıldızlardaüç selvi.Bir gece düşman bastı evi.Nâzım HĐKMET ÜÇ SELVĐ Kapımın önünde üç selvi vardı.Kökleri yerde.Üç selvi.Üç selvi.N.Artık ne kökleri yerde.1933 .Kanlı bir baltayı aydınlatıyorüç selvi.Üç selvi.Üç selvi.Mermer bir ocakta parçalanmış yatıyorüç selvi.Yatağımda öldürüldüm ben.Üç selvi.Kesildi selviler köklerinden.Üç selvi.Üç selvi.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?