Telepinu
Kategori: Mitoloji
Telepinu, M.Ö. 1500'lü yıllarda yaşamış bir Hitit kralıdır. Dönemine ilişkin bilgiler, adını taşıyan ferman metninden öğrenilmektedir. Kral Ammuna'nın oğludur. Kendinden önceki kral I. Huzziya'nın kız kardeşi İştapariya ile evli olduğu için, bir kargaşa sürmesine karşın ölümden kurtulmuştu. Bir darbeyle eniştesini tahttan uzaklaştırdı, ilk iş olarak taht çekişmeleri nedeniyle zayıflayan devleti toparlamak için bir ferman yayınladı. Öncelikle tahta çıkmak için gerekli kuralları ve ilkeleri koydu. Krallık soyundan gelen en yaşlı erkeğin öncelikle tahta çıkmasını sağlayan yasal düzenlemeleri yaptı. Soyda erkek kalmamışsa, en büyük kızın kocası kral olma hakkını elde edecekti. Bu arada ceza hukukunda da yeni düzenlemeler yaptı. Zayıflamış olan devleti toparlamak için iç sorunlarla uğraşmayı yeğ tuttu. Fermanın dışında dönemine ilişkin belge yok denecek kadar azdır. Bu nedenle Telepinu'nun nasıl öldüğüne ilişkin belge de yoktur.[1]
Efsane
Telepinu, büyük fırtına tanrısının oğludur. Bolluk ve bitki tanrısıdır. Telepinu kaybolduğu zaman ocakta ateşler söndü. Tapınaklarda tanrılar bunaldı. Ağılarda koyunlar boğuldu, Ahırlarda sığırlar oldu. Koyun, kuzusunu; inek, danasını bıraktı. Telepinu kaybolduğu zaman, tarladan ekinleri beraber götürdü. Artık arpa, buğday bitmez oldu. Koyunlar, sığırlar ve insanlar çiftleşmez, gebeler doğurmaz oldular. Ağaçlar kurudu, filizler çürüdü, kaynaklar kesildi. Ülkeyi kıtlık bürüdü. İnsanlar, tanrılar açlıktan kıvrandılar. Büyük güneş tanrısı, bir ziyafet hazırladı. Bin tanrıyı çağırdı. Yedilerse de doymadılar, içtilerse de kanmadılar.
Bunun üzerine fırtına tanrısı oğlu, Telepinu'yu araştırdı. Telepinu ise kızarak kaçmış, bütün iyi şeyleri beraberinde götürmüştü. Büyük tanrılar, küçük tanrılar Telepinu'yu aramaya çıktılar. Güneş tanrı, kartalı öncü gönderdi ve “Git yüksek dağları, dereleri, yamaçları araştır!”dedi. Kartal, gitti. Telepinu'yu bulamadı. geri dondu. Güneş tanrıya: “Kudretli tanrı! Telepinu'yu bulamadım.” dedi. Fırtına tanrısı, baş tanrıçaya: “Ne yapalım? Açlıktan öleceğiz” dedi. Güneş tanrıçası, fırtına tanrısına: “Ne istersen yap, Telepinu'yu aramaya kendin git.” dedi.
Fırtına tanrısı, Telepinu'yu aramaya gitti. Onun şehrindeki evinin kapısını çaldı. Fakat o evde değildi. Kapı açılmadı. Kendi evine dönerek tahtına oturdu. Tanrıça, kartalı bir daha gönderdi. Ona: “Git Telepinu'yu ara!” dedi. Fırtına tanrısı, tanrıçaya: “Büyük tanrılar, küçük tanrılar onu aradılar, fakat bulamadılar. Bu kartal mi onu bulacak? Bunun gözü keskinse onların gözleri de keskindir.” dedi. Tanrıça, yine kartalı gönderdi: “Git yüce dağları ara, tara!” dedi. Kartal, uçtu; yüce dağları araştırdı, bulamadı. Şu haberi getirdi: “Ben, onu bulamıyorum.”
Tanrıça, bu defa Ari'yi gönderdi: “Git Telepinu'yu sen ara! Bulursan onun ellerini, ayaklarını sok! Onu al getir. Mum al, onu yıka, temizle ve bana getir.” dedi.
Fırtına tanrısı tanrıçaya dedi ki: “Büyük tanrılar, küçük tanrılar onu aradılar; fakat bulamadılar. Bu arı mı onu bulacak?”
Tanrıça fırtına tanrısına dedi ki: “Sen, arıyı bırak. O gidip onu bulacak!”
Arı, oradan uçtu. Aramaya başladı. Her tarafı dolaştı. Irmakları, kaynakları araştırdı. Sonunda Telepinu'yu uyurken buldu.[2] Arı etrafında vızıldayarak bir müddet uçmasına rağmen Telepinu'yu uyandıramadı. Şöylece kolundan hafiften sokunca Telepinu, fırladı. Kolundaki arıya vuracakken
“Sen zaten öleceksin, neden beni soktun.” dedi.
“Ben, öleceğim; ama sen ülkene geri döneceksin.” dedi ve arı, ölene kadar Telepinu'yu ikna etti.[3] Telepinu, acele evine geldi. O zaman ocaklara ateş geldi, ağıllara koyun, âhırlara sığır doldu. Ana çocuğunu, koyun kuzusunu ve inek danasını doğurdu.[2]
Tanrı Telepinu, Teşup'un ve Wuruşama'nın huzurunda öfkesini yerin yedi kat altında, yedi sürgülü, yedi kilitli, yedi kapının ardında yedi kapaklı yedi küpe öfkelerini hapsetti. Yedi kere küplerin ağzını bağlamış, yedi kere yedi kapıyı sürgüledi, yedi kere yedi kapıyı kilitledi ve yerin yedi kat altından, gökyüzünün yedi kat arşındaki Tanrılar sarayında Yüce Teşup'a yedi kere söz verdi.[3]
Telepinu (English)
Telepinu was the god of agriculture of the Hittites, people who lived in the ancient Near East in what is now Syria and Turkey. Like his father the storm god, Telepinu had a quick temper. When he was angry, plants and animals ceased to grow and people suffered.
According to a Hittite legend, Telepinu awoke one day in such a terrible mood that he put his boots on the wrong feet. Enraged, he stormed off into the countryside. After a while he became tired and lay down in a meadow to sleep.
While Telepinu was away, the earth dried up completely. All the plants and trees died for lack of water. Animals and humans stopped giving birth. The land was barren and nearly lifeless. Alarmed, the sun god sent an eagle to find Telepinu, but the eagle could not locate him. Then the great mother goddess Hannahanna asked the storm god to find his son, but he too failed.
deity god or goddess
Finally Hannahanna sent a bee to seek the missing god. The other deities thought the plan was crazy. If they could not locate Telepinu, how could a mere bee do so? But the bee searched in places the gods did not think to look and eventually found Telepinu asleep in the meadow. Following Hannahanna's instructions, the bee stung Telepinu several times. Although the stings woke the god, they only made him angrier. So the sun god sent Kamrusepas, the goddess of healing, to soothe Telepinu's temper. When Telepinu returned to his temple, the plants and animals resumed their growth, and the people thrived again.[4]
Kaynaklar
[1] www.botav.org/telepinu/
[2] Murat Uraz, "Türk Mitolojisi", Düşünen Adam Yayınları, İstanbul, Şubat 1992.
[3] www.erciyestv.com.tr/yazar_detay.php?id=383
[4] www.godchecker.com/pantheon/middle-eastern-mythology.php?deity=TELEPINU
Bu sayfa hakkında yorum ekle: