Antalya ili Manavgat ilçesi sınırları içerisinde bulunan Side Antik Kenti, Manavgat ilçesine bağlı Side mahallesinde 350-400 m. genişliğinde bir yarımada üzerine kurulmuş Pamfilya’nın en büyük liman kentlerinden bir tanesidir. Side M.Ö. 7. yüzyılda yerleşim merkezi olmuş ve sonrasında Pamfilya ile birlikte Lidya Krallığı’nın egemenliğine girmiş, Lidya Krallığı’nın yıkılışından sonra Perslerin hakimiyeti altına girmiştir.
Büyük İskender’in Anadolu seferinde hiçbir direniş göstermeden kapılarını Makedonya kralına açan Side, daha sonraları Büyük İskender’in Anadolu da kurduğu büyük sikke basım merkezlerinden bir tanesi olmuştur. Büyük İskender’in ölümünden sonra Helenistik Dönem krallıkları arasında sürekli el değiştiren Side, M.Ö. 3. yüzyılda, önce Ptolemaios Krallığı sonrasında M.Ö. 215-189 yıllarında da Seleukos İmparatorluğu egemenliği altına girmiştir. Seleukos İmparatoru III. Antiohos ile dostça ilişkilerde bulunan Side; Suriye Krallığı, Bergama ve Rodos krallıklarının desteğini sağlamış ve Seleukos İmparatorluğu’nun Roma İmparatorluğu’na karşı açtığı savaşta donanmasıyla Seleukos İmparatorluğu’nun yanında yer almıştır. Bu savaş sonrasında Seleukos İmparatorluğu yenik düşünce M.Ö. 188 yılında yapılan Apameia Barış Antlaşmasına göre Pamfilya ve Side Kenti Bergama Krallığı’na verilmiştir. Side Antik Kenti, bir süre sonra yeniden bağımsızlığına kavuşarak kendi tarihi içerisinde en parlak devrini yaşamıştır.
M.Ö. 1. yüzyılda Pisidya ve dağlık Kilikya bölgelerinde başlayan korsanlık, Pamfilya ve Side’ye de atlamış, korsanlarla başa çıkamayan Side Antik Kenti liman ve pazarlarını açmak zorunda kalmıştır. M.Ö. 78 yılında Romalı Konsül, Publius Servilius Vatia Isauricus’un bölgeyi korsanlardan temizlemesi üzerine Pamfilya’nın diğer kentleri gibi Side’de Roma İmparatorluğu’na bağlanmıştır. M.S. 2. ve 3. yüzyıllarda parlak bir dönem yaşayan Side, 4. yüzyılda fakirleşmiştir. Side, 5. ve 6. yüzyıllarda üçüncü ve son parlak dönemini yaşamış ve doğu Pamfilya’nın başkenti olmuştur. 9. ve 10. yüzyıllarda Arap akınlarıyla iyice zayıflayan Side Halkı Attaleia (Antalya)’ya göç ederek kenti boşaltmıştır.
Ticaret ve liman kenti olarak tanınan Side Antik Kenti kalıntıları üzerinde 20. yüzyıl başlarında Giritli göçmenler tarafından Selimiye Köyü kurulmuştur. Bir yarımada üzerine kurulmuş olan Side, diğer Pamfilya kentlerinde olduğu gibi şehrin ana kapısından başlayan bir anıtsal cadde boyunca uzanmaktadır. Kuzeydoğudaki Büyük Kapı’dan başlayan ana cadde, Tiyatro önündeki kavis dışında hemen hemen düz bir çizgi şeklinde yarımada boyunca ilerleyerek tapınaklar yakınında büyük bir meydanla sona ermektedir. Side’nin ikinci büyük caddesi de Büyük Kapı’dan kentin güneyine doğru uzanmaktadır. Her iki cadde de sütunlu olup, iki taraflarında korint başlıklı sütunlu portikler ve bunların gerisinde de bir sıra dükkân bulunmaktadır.
Adres:
Side, Manavgat/Antalya
Koordinatlar:
36.76797, 31.39058
Fotoğraflar: