Bir İmparatorluk… Bir at… Bir seyis... Üç kent…
Viyana, Buda, İstanbul…
1683'te Osmanlı'nın Viyana'yı kuşatmasıyla başlayan bir tarih sahnesi.
Sahnenin önünde varlığını atıyla bütünleştirmiş ‘Gazi' yemini eden evlad-ı fâtihan bir Seyis ve kökleri Orta Asya'ya Atilla'ya ve Cengiz Han'a uzanan Türkmen soyundan bir Karaman atı Azaraks (Ateşin Oğlu).
Kökleri gibi yaşamları da aynı olan bu iki varlığın yazgıları da bir.
Osmanlı'nın İkinci Viyana Kuşatması'nda oradalar. Bozgunu yaşıyorlar. Ardından Hıristiyan orduları Buda Kalesi'ni kuşattığında (1686) ise yine birlikteler. 'Buda düşerse İstanbul da düşer' diyorlar ve diğer Gazi'lerle birlikte kaleyi kahramanca savunuyorlar.
Ancak tarihin kırılma noktasında Osmanlı'nın yazgısını değiştiremiyor ve Buda Kalesi'yle birlikte onlar da bir İngiliz birliğine esir düşüyorlar.
İstanbul, Viyana, Buda derken kader onları bu sefer Londra'ya sürüklüyor.
Aristokrat Albay Robert Byerley hem Azaraks'ı hem de Seyis'i satın alıyor ve sahipleniyor.
Bundan böyle Azaraks'ın adı İngiltere'de Byerley Turk olarak anılacaktır.
Atın şöhreti bütün İngiltere'ye yayılmıştır. Hem aygır hem yarış atı olarak fırtınalar estiren kahramanımızın şeceresi bugün günümüze kadar hâlâ devam ediyor.
Tarihsel gerçekliğin içine oturtulmuş nefes kesen, sürükleyici bir kurgu. Bilinmeyen şaşırtıcı bir gerçek. Ayrıntılarda saklı kalmış tarihsel bir roman.
Kral III.William tam iki kez atın etrafında dolaştı. Elindeki sarı gülü kokluyordu. Derken, Byerley'in karşısına geldi ve durdu. Bir ata bir Byerley'e baktı.
"Hayır, Albay, bu at kralların atı değil, o atların kralı."
Orjinal adı "The Byerley Turk" olan kitabın arka kapağında yer alan yukarıdaki satırlardan romanın içeriği hakkında eminim bir fikir edinmişsinizdir. Kitabın yazarı Jeremy James, hayatının büyük bir bölümünü Afrika, ve Ortadoğu'da atlar üzerine yaptığı çalışmalarla geçirdi. Türkiye'den Galler'e at sırtında yaptığı yolculuğunu anlattığı Saddletramp ile ilk kitabını okurlarının beğenisine sunmuştu. Yazarında belirttiği üzere; kitap, yaya, at üstünde ve akademik bir yolculuk sonucu ortaya çıkmış. Byerley Turk hakkında verdiği bilgiler açısından bulunmaz bir eser özelliği taşıyor. Türkiye, Bulgaristan, Sırbıstan, Romanya, Macaristan, Avusturya, Almanya, Belçika ve Fransa'yı at sırtında geçen yazar kitabı tamamlamak adına sabırla ve adım adım ilerlemiş. ;Okurlar olarak bizlere düşen görev bu büyük çabalar sonucu ortaya çıkmış eseri almak ve okumaktır.
Kitabın giriş bölümünde yer alan şu cümleleri paylaşmadan geçemeyeceğim:
"...At, Yaşamdır. İnsanoğlunun ruhudur, serveti ve dostudur. Sıcak soğuk demeden insanın yanındadır. Atın sahibi onun hızına, yüreğine güvenir ve onun bedeninin ritmini içinde hisseder, onun geniş dünyasına kendini bırakır. Atının gördüğünü görür -çok uzak mesafelere kadar..."
İngiliz Yarış Atlarının Atası Türk Atı