Dupont analizi, finansal performansı anlamak için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem, şirketin karlılığını ölçmek için varlıkların verimliliği, borç kullanımı ve özkaynak yeterliliği gibi temel finansal oranları birleştirir.
Dupont analizi, dört farklı finansal oranı birleştirir. Bu oranlar:
Net Kar Marjı: Şirketin her satış dolarından ne kadar kar elde ettiğini gösterir.
Varlık Verimliliği: Şirketin varlıklarını ne kadar verimli kullandığını gösterir.
Finansal Kaldıraç: Şirketin borçları ne kadar etkili bir şekilde kullandığını gösterir.
Özkaynak Karlılığı: Şirketin özkaynaklarını ne kadar verimli bir şekilde kullandığını gösterir.
Bu oranların birleştirilmesi, şirketin karlılığı hakkında daha kapsamlı bir görünüm sağlar. Dupont analizini uygulamak için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
Şirketin gelir tablosu ve bilançosuna erişin.
Net Kar Marjı, Varlık Verimliliği, Finansal Kaldıraç ve Özkaynak Karlılığı oranlarını hesaplayın.
Net kar marjı: Bir şirketin her bir satış dolarından elde ettiği net karı gösteren bir orandır. Net kar marjı, şirketin karlılığı hakkında önemli bir gösterge olarak kullanılır.
Net kar marjı hesaplamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Şirketin gelir tablosundan net karı bulun. Net kar, şirketin tüm gelirlerinden tüm giderleri düştüğünde kalan miktar olarak tanımlanır.
Şirketin gelir tablosundan toplam satışları (veya gelirleri) bulun.
Net karı toplam satışlara bölün. Bu oranı yüzde cinsinden ifade etmek için 100 ile çarpabilirsiniz.
Net kar marjı = (Net Kar / Toplam Satışlar) x 100
Örneğin, ABC Şirketi'nin 2022 mali yılında 10.000.000 TL net satışı ve 2.000.000 TL net karı olduğunu varsayalım. ABC Şirketi'nin net kar marjı şöyle hesaplanabilir:
Net kar marjı = (2.000.000 TL / 10.000.000 TL) x 100 = %20
Bu sonuç, ABC Şirketi'nin her bir satış dolarından 0,20 TL net kar elde ettiğini gösterir.
Varlık verimliliği, bir şirketin varlıklarını ne kadar etkili bir şekilde kullandığını gösteren bir finansal orandır. Bu oran, şirketin satış başına düşen varlık miktarını ölçer ve daha yüksek bir varlık verimliliği, daha etkili bir işletme yönetimi anlamına gelir.
Varlık verimliliği hesaplamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Şirketin gelir tablosundan net satışları bulun.
Şirketin bilançosundan toplam varlıklarını bulun.
Net satışları toplam varlıklara bölün. Bu oranı yüzde cinsinden ifade etmek için 100 ile çarpabilirsiniz.
Varlık Verimliliği = (Net Satışlar / Toplam Varlıklar) x 100
Örneğin, XYZ Şirketi'nin 2022 mali yılında 20.000.000 TL net satışı ve 50.000.000 TL toplam varlığı olduğunu varsayalım. XYZ Şirketi'nin varlık verimliliği şöyle hesaplanabilir:
Varlık Verimliliği = (20.000.000 TL / 50.000.000 TL) x 100 = %40
Bu sonuç, XYZ Şirketi'nin her bir varlık dolarından 0,40 TL net satış elde ettiğini gösterir. Yani, XYZ Şirketi'nin varlık verimliliği oldukça yüksek ve şirketin varlıklarını verimli bir şekilde kullandığı anlamına gelir.
Finansal kaldıraç, bir şirketin borçlarının öz sermayesine oranını ölçen bir finansal orandır. Bu oran, şirketin borçlarının öz sermayesine ne kadar yüklendiğini ve borçlarının şirketin karlılığına olan etkisini gösterir.
Finansal kaldıraç hesaplamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Şirketin bilançosundan uzun vadeli borçları (veya toplam borçları) bulun.
Şirketin bilançosundan öz sermayesini bulun.
Uzun vadeli borçları öz sermayesine bölün. Bu oranı yüzde cinsinden ifade etmek için 100 ile çarpabilirsiniz.
Finansal Kaldıraç = Uzun Vadeli Borçlar / Öz Sermaye
Örneğin, DEF Şirketi'nin 2022 mali yılında 25.000.000 TL uzun vadeli borcu ve 50.000.000 TL öz sermayesi olduğunu varsayalım. DEF Şirketi'nin finansal kaldıraç oranı şöyle hesaplanabilir:
Finansal Kaldıraç = 25.000.000 TL / 50.000.000 TL = 0,5
Bu sonuç, DEF Şirketi'nin borçlarının öz sermayesine oranının 0,5 olduğunu ve şirketin borçlarının öz sermayesinin yarısı olduğunu gösterir. Bu oranın yüksek olması, şirketin finansal kaldıraç yoluyla daha fazla borçlanarak büyümek istediği anlamına gelebilir. Ancak, borçların artması şirketin karlılığını düşürebilir.
Özkaynak karlılığı, bir şirketin öz sermayesi ile elde ettiği kar oranını ölçen bir finansal orandır. Bu oran, şirketin öz sermayesini ne kadar verimli kullandığını gösterir.
Özkaynak karlılığı hesaplamak için şu adımları izleyebilirsiniz:
Şirketin gelir tablosundan net karı bulun.
Şirketin bilançosundan öz sermayesini bulun.
Net karı öz sermayesine bölün. Bu oranı yüzde cinsinden ifade etmek için 100 ile çarpabilirsiniz.
Özkaynak Karlılığı = Net Kar / Öz Sermaye
Örneğin, GHI Şirketi'nin 2022 mali yılında 10.000.000 TL net karı ve 50.000.000 TL öz sermayesi olduğunu varsayalım. GHI Şirketi'nin özkaynak karlılığı şöyle hesaplanabilir:
Özkaynak Karlılığı = 10.000.000 TL / 50.000.000 TL = 0,2
Bu sonuç, GHI Şirketi'nin öz sermayesi ile elde ettiği karın oranının %20 olduğunu gösterir. Bu da, her bir öz sermaye TL'si için 0,20 TL kar elde edildiği anlamına gelir. Yüksek bir özkaynak karlılığı oranı, şirketin öz sermayesini verimli bir şekilde kullandığını ve yatırımcıların yatırım getirilerinin iyi olduğunu gösterir.
Bu oranları birleştirerek Dupont Analizi'ni hesaplayın.
Analiz sonuçları sıklıkla aynı sektördeki şirketlerin karşılaştırılmasında kullanılır.
Dupont analizi, finansal performansın anlaşılması için kullanılan birçok yöntemden sadece biridir. Bu nedenle, analiz sonuçlarına dayanarak şirketin finansal sağlığı hakkında kesin bir yargıya varmak yerine, daha kapsamlı bir değerlendirme yapmak için başka finansal yöntemlerle birlikte de kullanılabilir.