Danimarka Krallığı ya da kısaca Danimarka,Kuzey Avrupa`da İskandinavya`da başkenti Kopenhag olan ülkedir. Danimarka anayasal bir monarşi olup, devlet başkanı 2`inci Margrethe`dır. Grönland ve Faroe Adaları da Danimarka`ya aittir. İzlanda ise 1944`e dek Danimarka`nın egemenliği altında kalmıştı.
Danimarka`nın büyük bir bölümü Jylland yarımadası üzerindedir. Başkent, Danimarka adalarının en büyüğü olan Sjælland`ın üzerinde kurulmuştur. Sjælland, dar bir boğaz olan Sont Boğazı ile İsveç`ten ayrılır. Ayrıca, (bir köprü ile Jylland`a bağlı olan) Fyn, Lolland, Falster, Langeland ve Baltık Denizi`ndeki Bornholm adaları da Danimarka`ya aittir. Ülkenin güney komşusu Almanya`dır, İsveç doğu komşusudur.Danimarka 1973`ten beri Avrupa Birliği üyesidir.
Tarihi
Danimarka`ya hakim olan ilk kavim 8. yüzyıl-11. yüzyıl hüküm süren Vikinglerdir. Savaşçı bir ulus olarak tanınan Vikingler batıda Britanya, İzlanda, Grönland ve hatta Kuzey Amerika`ya kadar ulaşarak sömürgeler kurdular. Doğuda ise Karadeniz ve Hazar Denizi kıyılarına kadar uzanan yerleşim birimleri kurmuşlardır. İngiltere`nin büyük bir bölümü bu dönemde Viking egemenliği altında kaldı.
İskandinavyalı I. Harald (Danimarkalı) Mavi Diş Harald 980 yılında ilk defa olarak Danimarka ve Norveç`i birleştirerek bir krallık kurmayı başardı. Ayrıca Alman misyonerlerin etkisiyle Hristiyanlığı kabul etti. 1363 yılında Danimarka kralı IV. Valdemar`ın kızı I. Margrete, Norveç kralı VI. Håkon`la evlenerek iki ülkeyi bir bayrak altında birleştirdi. 1397 yılında İsveç, Norveç, Danimarka ve sömürgeleri (Faroe Adaları, İzlanda, Grönland ve Finlandiya) birleşerek Kalmar Birliği adı altında büyük bir İskandinav İmparatorluğu haline geldiler.
1521 yılında İsveç Kalmar Birliği`nden resmen ayrıldı. Bu arada İskandinav ülkeleri Martin Luther tarafından Almanyada başlatılan Protestan Reformu ile sarsıldı. Danimarka ve Norveç 1821 yılına kadar Danimarka-Norveç adı altında birlikte hareket etmeye devam ettiler. 19. yüzyılın başlarında Danimarka Napolyon Savaşları`yla temelinden sarsıldı. Birleşik Krallık filosu 1801 yılında Kopenhag`a saldırdı. Danimarka`nın müttefiki olan Fransa savaşı kaybedince Danimarka 1814 yılında imzaladığı Kiel Antlaşması uyarınca savaşı kazanan tarafın üyesi olan İsveçe Norveç`i bırakmak zorunda kaldı.
20. yüzyılın ilk yıllarında Danimarka`nın Karayiplerdeki sömürgeleri ABD`ye satıldı. Danimarka Dünya Savaşları`nda tarafsız kaldı. Danimarka I. Dünya Savaşı`nda tarafsız kaldı. Danimarka II. Dünya Savaşı`nda tarafsız kalması rağmen 9 Nisan 1940 tarihinde Almanya tarafından işgal edildi. Buna karşılık Birleşik Krallık ordusu Adaları ve İzlanda`yı işgal etti. İzlanda 17 Haziran 1944 tarihinde bağımsızlığını ilan ederek Danimarka`dan ayrıldı. Faroe Adaları ise 1948`de Danimarka`ya geri verildi.
Dünya savaşlarından sonra Danimarka tarafsızlık siyasetine son verdi. 1945 yılında Birleşmiş Milletler`e üye oldu.1949 yılında ise NATO`nun kurucu üyelerinden biri oldu. 1 Ocak 1973 tarihinde de Avrupa Birliği`ne katılan Danimarka bazı konularda Avrupa Birliği`nin dışında kalmayı tercih etmektedir. Örneğin 2000 yılında yapılan bir referandumun reddedilmesi üzerine Danimarka Euro Alanı dışında kalmayı yeğlemiştir.
Coğrafya
Yüzölçümü 43.092 km2 olan ülke, Jutland Yarımadası ile 483 adadan müteşekkildir. Jutland Yarımadası Kuzey Avrupa düzlüğünün bir uzantısıdır. Kuzeyde Limfiyord Boğazı ile ayrılan yarımadanın batı kıyıları düzgün ve kum alanlarıyla kaplıdır. Kum alanlarının doğusunda bataklıklar yer alır. Son derece girintili, çıkıntılı olan doğu kıyılarında verimli moren (buzultaş) ovaları bulunur. Ovaların düzlüğünde seyrek rastlanan tepelerin en yükseği 173 m ile Yding Skovhojdur. Doğu kıyılarının açıklarında Büyük Fionie, Syaelland, Seeland ve Lolland adalarıyla birlikte yüzlerce küçük ada vardır. Buraya bağlı olan Grönland % 90ı buzlarla kaplı, yüksek yayla görünümündedir. Yüzölçümü küçük olan Danimarkanın yüksekliği fazla olmadığından, akarsuları da küçüktür. En uzun akarsuyu Jutlanddaki Guden Irmağı (160 km), Stor Irmağı (100 km), Skern Nehri (90 km), Fyn adasındaki Odenja Nehri (60 km) ile Sjelland Adasındaki Sus Nehri (82 km) Danimarkanın belli başlı ırmaklarındandır. Önemli bir gölü yoktur.
İklim, fiziki yapıdan dolayı her yerde aynı özelliği gösterir. En sıcak ayda sıcaklık 15-17°C, en soğuk ayda ise 0°C civarındadır. Yağışlı gün sayısı yılda 130-180 gün arasında değişir. En yağışlı aylar ağustos ve ekim olup, yağış ortalaması 130-180 mm, Batı Jutlandda ise 800 mmdir. Rüzgarlar genellikle batıdan eserler ve çok serttirler. Katlegat ile Baltık Denizi arasındaki boğazların sert kışlarda aylarca donmuş şekilde kalmalarına rağmen Jutland kıyısı buz tutmaz. Kış ve sonbahar ayları fırtınalı geçer. Danimarkada nisan ve haziran aylarında senenin en güzel günleri yaşanır.
Tabii kaynakları bakımından oldukça fakirdir. Yüzölçümünün % 10unu kaplayan ormanların büyük bir kısmı halkın yaptığı ağaçlandırma çalışmaları ile meydana gelmiştir. Kayın, meşe ve kozalaklı ağaçlar yaygındır. Arazinin doğu kısmında verimli ovalar bulunurken, diğer kısımları mera veya kırlık arazidir. Yabani hayvanların bir özellik göstermediği Danimarkada, maden olarak porselen kili, granit, tuğla yapımında kullanılan kil, turba ile tebeşir yatakları ve az miktarda kömür yatakları bulunur. Balık bakımından kıyıları zengindir. Balıkçılar, Baltık denizinde ve Kuzey denizinde bol miktarda balık avlarlar.
Ekonomi
Danimarkada hayvancılık çok gelişmiştir. Et, süt ve süt ürünleri, Avrupa piyasasında son derece makbuldür. Nüfusun % 16sı tarım alanında çalışır. Ülke topraklarının üçte ikilik kısmında ekim yapılır. Arpa, buğday ve şekerpancarı yetiştirilen ürünlerin başında gelmektedir. Balıkçılık, bilhassa açık deniz balıkçılığı ileri seviyededir. Batı Jutland kıyılarındaki Esbjerg en önemli balıkçı limanıdır. Balık yağı ve diğer balık ürünleri üretimi ve işlenmesi için gelişmiş fabrikalar yapılmıştır. Tabii kaynaklardan mahrum olmasına rağmen sanayi ileri bir seviyededir. Dışardan alınan ham petrol ve hammaddeler işlenir. Sanayi liman şehirlerinde fazladır. Gemi yapımı ve fabrika makinalarının yapımı ileri seviyededir. Sanayi makinaları, gemi ve tersane inşa sanayiinde dünyanın önde gelen ülkelerindendir. Hayvan ürünleri (et, süt, süt mamulleri vs.), balık ve balık ürünleri, gemi, sanayi makinaları, diğer ülkelere kurulan tersaneler ülkenin başlıca ihraç mallarıdır. İşlenmiş petrol satışı da mühimdir. İthal malları arasında yiyecek maddeleri, gübre, tohum, işlenecek hammadde başta gelmektedir. Ticaretini genellikle batı Avrupa ülkeleri, ABD ile yapar.
Danimarka, Avrupa Birliği ülkeleri içinde Maastricht kriterlerine en kolay uyum sağlayan ülkelerden biri olmuştur. Ülkenin genel ekonomi politikası denk bütçe, sağlıklı kamu finansmanı, düşük oranlı enflasyon, istikrarlı para birimi ve daha fazla istihdam amacına yöneliktir. 2000li yılların başından itibaren istikrarlı büyüyen ekonomi refah düzeyini yükseltmiş ve Danimarkanın dünyanın en zengin ilk 5-6 ülkesi arasına girmesini sağlamıştır. 2000 yılında yapılan referandumda olumsuz sonuç çıkan Danimarka, Avro bölgesine dahil değildir.
Bununla birlikte, 2009 yılından bu yana yaşanan ekonomik kriz ülkedeki büyüme eğilimini durdurmuş, iç tüketimdeki düşüş, işsizlik oranlarındaki artış ve verimlilikteki düşüş sonucu Danimarkanın refah düzeyi dünya sıralamasında 12-13. sıralara inmiştir. 2010 yılında özel tüketim ve ihracatta yaşanan göreceli yükselme ile genelde kırılgan bir istikrar sağlanabilmişse de ekonomi halen kriz öncesi dönemi yakalayamamıştır. 2011 yılında, GSYİHda 2010 yılına oranla sadece %1 oranında artış kaydedilebilmiş, bütçe açığı ise 85 milyar DKK (yaklaşık 11 milyar Euro) olarak açıklanmıştır. Yıl içinde ekonomik büyümeyi ihracattaki sınırlı artış yönlendirmiş, Hükümetin ekonomiyi canlandırmak için aldığı önlemler kapsamında öne çıkan devlet yatırımlarının artırılmasını içeren canlandırma paketi, gönüllü erken emeklilik katkısı ve çeşitli gıda ve tüketim maddelerine getirilen yeni vergiler ile 2012-2013 yılları için büyüme oranlarının artırılması ve işsizliğin azaltılması amaçlanmıştır. Ancak 2012 yılında Danimarka ekonomisi %0,25 küçülmeye devam etmiş, işsizlik Danimarka standartlarına göre yüksek bir oran olan %7,4e çıkmıştır. Hükümet tarafından 2013 yılında uygulamaya konulan ekonomik ve mali tedbirlerin etkisiyle büyümenin %1 civarında gerçekleşmesinin beklendiği açıklanmıştır.
Danimarka katma değeri yüksek ürünler üreten sanayileşmiş bir ülke olup, üretim yüksek teknik standartlara sahip uzmanlık gerektiren, know-howa dayalı hafif sanayi kolları çerçevesinde yoğunlaşmaktadır. Eczacılık ürünleri, mobilya, rüzgâr türbinleri, bira, elektronik ürünler, gelişmiş metal sanayi ürünleri Danimarka sanayisinin uluslararası alanda tanınırlığını sağlayan sektörlerdir. Petrol alanında net ihracatçı konumunda olan ülkede ayrıca hizmet sektörü son derece gelişmiştir.
Demografi
Danimarka İstatistiklerine göre, Danimarka`da yaşayanların %90,5 `i Danimarkalı soyundandır ki bu da Danimarka Nüfusunun 5 milyonuna tekabül eder.[1] Geriye kalan %9,5 ise komşu ülkelerden veya ağırlıklı olarak Bosna`lı olan göçmenler tarafından oluşturulmaktadır. Söz konusu göçmenler 1983 yılında imzalanan Yabancı Yasası( Udlændingeloven) ile ülkeye gelmişlerdir. Danimarka göçün yanısıra, yabancılara tanıdığı sığınma hakkı ile de ülkeye `ilticacı` kabul etmektedir. İltica edenlerin sayıları 2001 yılından 2006 yılına kadar %84 azalsa da, ülkeye sadece 2006 yılında 1.960 ilticacı sığınmıştır.
Danimarka nüfusu 2010 Mayıs ayında 5.557.709 olarak tespit edilmiştir. Ülke nüfusu, ağırlıklı olarak Büyük Kemer olarak tarif edilen boğazıın doğusunda yer alan Sjælland adasında yer alır. Her ne kadar Sjælland (Zeland) adası 9,622 km² (3,715 sq mi) büyüklüğünde, Danimarka`nın sadece 22.7% si olsa da, ada hem ülkenin başkenti olan Kopenhag`ı içerisinde bulundurmakta, hem de ülke nüfsunun 45%`ni (2.465.348) içerisinde barındırmaktadır. Ülkenin geriye kalanı olan batısında ise; yani Fyn (Fünen) Adası`nda ve Avrupa anakarasına bağlı olan Danimarka`da, 3.010.443 yaşamakta ve 32,772 km² (12,653 sq mil) alan kaplamaktadır.
2006 sayımına göre; ülkenin ortalama yaşı 39,8`dir. Bir kadına 0,98 erkek düşmektedir. Okur yazarlık oranı (15 yaş üstünde) ise %98,2 olan Danimarka`da doğum oranı 1,74`dür.
Ülkede Danca ülkenin resmi dilidir. Ayrıca Almanca ve İngilizce`de halk arasında geniş şekilde konuşulan dillerdir.
2006 rakamlarına göre; Amerika`da yaşayan insanların 1.516.126 Danimarka soyundan gelmektedir. Ayrıca Kanada`da ise 200.035 Danimarkalı soyundan gelen kişi yaşamaktadır.
Din
Danimarka Anayasası`nda devletin dini belirtilmektedir. Ocak 2012 sayılarına göre nüfusun 79%`ı Danimarka Ulusal Kilisesi`nin (Den Danske Folkekirke)üyesidir. Kilise Danimarka Anayasası tarafından belirlenmiş olan Lutheryan mezhebindendir.
Danimarka nüfusunun %4`ü Müslümandır ki müslümanlar Danimarka`nın ikinci büyük dini topluluğunu oluştururlar. Diğer dini gruplar ise nüfusun %1`i civarındadır.
Danimarka`da 2005 yılında yapılan bir araştırmaya göre; Danimarkalılar`ın 31%`i "Bir tanrı olduğuna", nüfusun 9%`u "hayatımızın kaynağı olan bir ruhun veya bir hayat gücün mevcut olduğuna" ve nüfusun 19%`u "tanrı, ruh, veya bir hayat gücünün olmadığına " inanmaktadır. 2005 yılında Zuckerman tarafından yapılan bir araştırmaya göre ise, Danimarka dünyanın en büyük dördüncü ateist veya agnostik grubun yoğunluğuna sahip ülkesidir ki, söz konusu araştırmaya göre ülke deki ateist veya agnostik (tanrının varlığını kabul etmeyen veya bilinemezcilerin) grubun oranı %43 ile %80 arasındadır.