Tarihi kaynaklarda Melik Tapar adı ile bilinen Gıyaseddîn Muhammed Tapar, Taceddin Seferiyye Hatun ve Sultan Melikşah'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Babasını kaybettiğinde daha 10 yaşında olan Tapar, çok uzun süre boyunca taht savaşı verdi.
Muhammed Tapar, 21 Ocak 1082 tarihinde doğdu. Annesi cariye kökenli Seferiyye Hatun babası ise Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı olan Melikşah'tı.
Yeğeni Muizzeddin Melikşah'ın ardından Büyük Selçuklu tahtına çıkan Muhammed Tapar, 1104 yılına kadar kardeşi Sultan Berkyaruk ile mücadele etti.
Babasının ölümünden 1 sene sonra Bağdat'a giden Sultan Berkyaruk, kardeşi Muhammed Tapar'ı da beraberinde götürdü ve onu Gence'ye melik olarak gönderdi.
Tapar, abisi Berkyaruk tarafından kendisine azledilen vezir Müeyyidülmülk'ün de etkisiyle saltanat mücadelesi vermeye karar verdi. Ve yaklaşık 20 yıl süren taht mücadeleleri başlamış oldu.
Taht mücadeleleri süresince Sultan Berkyaruk ile Muhammed Tapar sık sık karşı karşıya geldi. Berkyaruk, sadece tek bir savaşta kaybetti. Diğer bütün savaşları kazandığı için Muhammed Tapar ve bütün Büyük Selçuklu hanedanına devletin hakimi olduğunu kabul ettirdi.
Yıllarca süren iç savaşlardan sonra devlet çok yıprandığı için iki kardeş anlaşarak barış yapmaya karar verdiler. 1104 yılında gerçekleştirilen bu antlaşmaya göre Muhammed Tapar'ın belli bölgeleri yönetmesine ve Sultan Berkyaruk'un ölümünden sonra tahta geçmesine karar verildi.
1104 senesinin sonunda Berkyaruk vefat etti. Berkyaruk'un ölümünden sonra Tapar, Bağdat'a geçti ve 13 Şubat 1105 tarihinde Büyük Selçuklu Devleti'nin sultanı oldu.
1118 senesine kadar Büyük Selçuklu Devleti'ni yöneten Tapar, merkezi otoriteyi sağlamak için büyük çaba sarf etti.
18 Nisan 1118 tarihinde Bağda'ta vefat eden Sultan Muhammed Tapar'ın cenazesi İsfahan'da kendisi tarafından yaptırılan medreseye defnedildi.