Avustralya Hükümeti’nin denetleyici kurumunun en uzun süre görev yapan üyesi Terry Carney, görevi sona erince İnsani Hizmetler Bakanlığı’nın otomatik borç tahsil programını topa tuttu.
Carney, 2017 Eylül ayında görevi sona erene kadar İdari Mahkeme’nin sosyal güvenlik bölümünde 39 yıl çalıştı.
Görevini bıraktıktan sonra Carney, robo-borç (robo-debt) programını yüksek sesle eleştiren bir kişi olarak öne çıktı.
Carney, Centrelink’in sürekli program hakkında açık yasal savunma yapmayı reddettiğini söyledi.
Carney, “İnsani Hizmetler Bakanlığı’nın uygulaması berbat. Bu beş para etmez bir üçüncü dünya ülkesinden bekleyeceğiniz bir uygulama. Hiçbir aşamada Centrelink bu borçları çıkardığı yasadışı temeli savunma yoluna bile gitmedi. Bu biraz mafya deyişine benziyor, bilirsiniz: “Bana borcun var. Bana borcun olduğunu ispatlamak zorunda mıyım? Hayır değilim” diyerek programı yerden yere vurdu.
Robo-borç programı Avustralya Vergi Ofisi’nden gelir bilgileriyle sosyal yardım alan kişilerin Centrelink’e bildirdiği gelir bilgilerini karşılaştırıyor.
Eğer uyumsuzluk belirlenirse, insanlara otomatik olarak mektup gönderilerek bordro ve banka makbuzu gibi yıllar öncesinden bilgi-belgeler isteniyor.
2016’dan bu yana Youth Allowance ve Newstart gibi yardımları alanlardan, 2010 yılı kadar geriye doğru gelirlerini ispatlamaları isteniyor.
Eğer kişiler cevap vermez ya da çalışma detaylarına dair kanıt bulamazlarsa, bazen kendilerine borç çıkaran ikinci bir mektup gönderiliyor. İşin kötüsü borcu olmadığını kanıtlama sorumluluğu kişiye yükleniyor.
“İnsanların hayatlarını çok olumsuz etkileyen bir uygulama”
Devi Barker adlı kadın, vergi memurları kendisiyle iletişim kurduğunda 7,616.05 dolar borcu olduğunu öğrendi.
Bayan Barker, “Ödeme yapmamı istiyorlardı. Strese girdim, özellikle maaşlarımdan düşüleceğini ve ülkeden çıkamayacağımı söylediklerinde gerildim” dedi.
Borçlar 2010-2012 arasındaki bir döneme aitti. İnsani Hizmetler Bakanlığı, sistemle ilgili yaptığı gözden geçirme sonrasında artık bu döneme yönelik borç çıkarmıyor.
Kadın, “Bankaya gidip makbuz almaya çalıştığımda bankadan 7 yıldan daha eski kayıtları artık tutmadıklarını söylediler” dedi, “Centrelink’e doğru bilgi verdiğimden eminim” diye konuştu.
Bayan Barker’ın vakası, otomatik borç çıkarılan kişilerin yaşadığı zorlukları ortaya koyuyor: İşverenlerden bordro bulmak ya da bankalardan makbuz almak güç olabiliyor. Kanıt olmadan da kişiler borca karşı itiraz konusunda büyük bir sorunla karşılaşıyor.
Bayan Barker, “Suçlu bir kişi gibi gösterildim. Bu borçlar insanların hayatlarında ve sağlığında büyük olumsuz etki yapıyor. Borcunuz olmadığını kanıtlayamamak aşırı strese yol açıyor. Hiçbir gücünüz yok ve yine de borç takibi yapıyorlar” diyor.
Robo-borç programı şu an büyük bir yasal mücadeleyle karşı karşıya bulunuyor. Victoria Legal Aid, müşterileri aleyhine çıkarılan otomatik borçların geçerliliğine karşı 2 federal dava açmış durumda.
Kurum, İnsani Hizmetler Bakanlığı ilk mahkeme başvurucusunun borcunu sildikten sonra Haziran ayında ikinci davasını açtı.
Eğer davalar başarılı olursa, programda ciddi değişiklikler söz konusu olabilecek.
Davayı takip eden kişi sayısı da oldukça yüksek, 2016 Temmuz ile 2018 Aralık arasında 444,989 robo-borç vakası olduğu bildiriliyor.