Addison Hastalığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Addison hastalığı, böbrek üstüne oturan adrenal bezlerin, kortizol ve aldosteron hormonlarını yeteri miktarda üretemediği bir hastalıktır.
Genel bakış
Addison hastalığı, böbrek üstü bezlerin (adrenal bezlerin), kortizol ve aldosteron hormonlarının yeterince üretmediği bir hastalıktır. (Hormonlar, doku veya organların işlevini kontrol eden kimyasallardır.)
Kortizol, hastalık, yaralanma veya ameliyat stresi dahil, vücudun strese cevap vermesine yardımcı olur. Ayrıca kan basıncı, kalp fonksiyonu, bağışıklık sistemi ve kan şekeri seviyelerini korumaya da yardımcı olur.
Aldosteron, kandaki sodyum ve potasyum dengesini etkiler. Bu da böbreklerin idrar olarak çıkardığı sıvı miktarını kontrol eder ve kan hacmini ve kan basıncını etkiler.
Bu hastalık aynı zamanda birincil adrenal yetmezlik olarakda bilinmektedir.
Addison hastalığı nedenleri
Bu hastalık, vücudun bağışıklık sisteminin kendi organ ve dokularına saldırması sonucu ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktan kaynaklanır. Bu hastalık ile bağışıklık sistemi, kortizol ve aldosteronun yapıldığı adrenal bezlerin (korteks) dış kısmına saldırır.
Hastalığın diğer nedenleri arasında aşağıdakiler vardır.
- Adrenal bezlerde yaralanma
- Tüberküloz , HIV ve AIDS ile ilişkili enfeksiyonlar
- Vücudun başka bir bölgesinden adrenal bezleri istila eden kanser hücreleri
- Adrenal bezlerde kanama
- Böbrek üstü bezi tümörünün (adrenal tümörün) cerrahi olarak çıkarılması
- Amiloidoz (organlarda belirli proteinlerin anormal birikmesi)
- Genetik hastalıklar
Ne kadar yaygındır?
Dünyada binlerce kişi bu hastalıktan etkilenmektedir. Hem erkeklerde hem kadınlarda eşit olarak ve tüm yaş gruplarında görülür, ancak en çok 30-50 yaş aralığında görülmektedir.
Addison hastalığı belirtileri
Adrenal bezlere verilen hasar zamanla ve yavaşça ortaya çıkar. Belirtiler genellikle yavaş yavaş farkedilir. En sık görülen semptomlar aşağıda sıralanmıştır:
- Karın ağrısı
- Anormal adet dönemleri
- Tuzlu yiyeceklere duyulan istek
- Depresyon
- İshal
- Aşırı sinirlilik
- Ayağa kalkarken baş dönmesi
- İştah kaybı
- Düşük kan şekeri
- Düşük kan basıncı
- Kas güçsüzlüğü
- Mide bulantısı
- Ciltte koyu renkli lekeler, özellikle de yara izleri (ayrıca bu cilt kanserinin tipik bir belirtisidir)
- Soğuğa duyarlılık
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Kusma
- Aşırı yorgunluk
Addison hastalığının belirtileri bazı durumlarda (yaralanma, hastalık veya yoğun stres zamanı gibi) hızlı bir şekilde ortaya çıkabilir ve Addison krizi veya akut adrenal yetmezlik adı verilen ciddi bir olaya neden olabilir. Bir Addison krizi tıbbi ve acil bir durumdur. Eğer tedavi edilmezse, şok ve ölüme neden olabilir.
Addison krizinin olası belirtileri aşağıda sıralanmıştır:
- Huzursuz, şaşkın, korkmuş veya diğer zihinsel değişiklikler
- Aşırı zayıflık
- Uyanık kalmakta zorluk ya da tam bilinç kaybı
- Yüksek ateş
- Baş dönmesi
- Solukluk
- Şiddetli kusma ve ishal
- Bel kısmında derin ağrı
Nasıl teşhis edilir?
Addison hastalığı olup olmadığınızı belirlemek için doktorunuz aşağıdaki yöntemleri kullanabilir:
- Sağlık geçmişiniz
- Fiziksel muayene
- Kan testleri
- Bilgisayarlı tomografi
- X ışınları
- Stimülasyon testi
Addison hastalığı nasıl tedavisi
Addison hastalığını tedavi etmek için doktorunuz adrenal bezlerin ürettiği hormonlara benzer hormonlar verebilir. Örneğin, kortizol yerine hidrokortizon ilaçları reçete edebilir.
Doktorunuz durumunuzu göz önüne alarak tuz alımınızda ayarlar yapabilir ve size egzersiz yapmanızı söyleyebilir.
Acil durumlarda ve cerrahi sırasında, bazı ilaçlar doğrudan damara verilmektedir.
Not: Addison krizi hakkında ilgili videoyu aşağıda izleyebilirsiniz: