Macaristan’ın en önemli besteci ve söz yazarlarından biri olan Rezso Seress, 1933 yılının bir pazar gününde ıslık çalarak kendi kendine mırıldanırken, bir anda kulağına çok hoş gelen bir melodi keşfetti. Macarcası Szomoru Vasamap olan şarkının Türkçe ismi ise Kasvetli Pazar‘dı.
Rezso Seress
Derin şarkıda aşık olduğu kız tarafından terk edilen bir gencin düştüğü umutsuzluk ve keder anlatılıyordu.
Seress’in şarkıyı bestelemesinden hemen sonra, şarkıyı dinleyen kadın, bir şişe zehir içip hayatına son verdiğinde arkasında sadece iki kelimelik bir not ve ölü duygular bırakmıştı. Çünkü bu kadın, Seress’in aşık olduğu kadından başkası değildi. Ve notta yazanlar şöyleydi: Gloomy Sunday.
Şarkısıyla “uğursuz” etiketini üzerine yapıştıranlara bir cevap veremeyen Seress, kapısına gittiği her plak şirketi tarafından tekrar ve tekrar uğursuz olarak damgalanmasına rağmen kararlıydı, şarkısına güvenmeye devam etmişti. Ve haklı da çıkmıştı, Gloomy Sunday 1936 yılında Hal Kemp Orkestrası tarafından çalınmasıyla birlikte, tüm Avrupa’da bir anda popüler hala gelmişti.
Şarkının popülaritesi yayılmaya devam ediyorken, 1936 yılının Şubat ayına gelinmişti. O günlerden birinde, Budapeşte polisi, ismi Joseph Keller olan bir ayakkabı tamircisinin cesedini buldu. İntihar etmiş olan Keller, şakağının ortasına bir el ateş ederek kendini öldürmüş ve arkasında ise Gloomy Sunday’in sözlerinden birkaç dize yazdığı notu bırakmıştı. Bu intiharın üzerinden daha sadece birkaç gün geçmişti ki, adı bilinmeyen bir çingene orkestrası tarafından bir gece kulübünde çalınan şarkı beraberinde bir intiharı daha getirdi. Gece kulübünden dışarı hızlıca çıkan bir adam alnına ateş ederek intihar etti. Toplumda tepki uyandırmaya başlayan şarkıyı, Budapeşte polisi yasaklama kararı almayı düşünüyordu. Bu kararı tetikleyen en önemli özellik ise, intihar edenlerin pikaplarında bıraktığı Gloomy Sunday plakları veya şarkının sözlerinden oluşan notlardı.
Macar söz yazarı Lazsio Javor ile birlikte şarkının hüznünü derinleştirmek isteyen Seress, Gloomy Sunday’i birkaç söz dizesiyle daha da zenginleştirdi. 1941 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Billie Holiday, Gloomy Sunday’i seslendirdiğinde şarkı İngilizce sözleriyle birlikte tüm dünyaya yayıldı. Avrupa kültür mozaiğini parçalara ayıran şarkı, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya, Macaristan ve Avusturya radyolarında defalarca ve defalarca çalınıyordu.
Artmaya başlayan intiharlar, Berlin’de bir ayakkabı tüccarının kendisini asması ve arkasında bir Gloomy Sunday notu bırakmasıyla devam ediyordu. New York’ta bir daktilo yazarı, kendisini gazla zehirleyerek öldürdüğünde, pikabındaki plak Gloomy Sunday’di.
İntihar edenler göz önüne alındığında, bunun yaşla ilgisi olmadığı anlaşılıyordu. 82 yaşındaki bir adam evinin penceresinden kendini atarken, Gloomy Sunday çığlığıyla hayata veda etmişti. Daha sonra 14 yaşındaki bir kız çocuğu kendini boğarak hayatına son verdiğinde cebinde “Macar İntihar Şarkısı” yazılı bir not bulunmuştu.
Yaşanan en ilginç intihar ise Roma’da gerçekleşmişti. Genç bir adam, yoksul bir dilencinin bu şarkıyı dinlediğini duyunca, bisikletini kenara park etmiş ve cebinde ne kadar parası varsa hepsini bu dilenciye verdikten sonra bulunduğu yerdeki köprüden atlayıp kendini derin sulara bırakarak intihar etmişti.
Gloomy Sunday’in yarattığı kasvetli intihar dalgası, başta Macaristan olmak üzere tüm Avrupa ve hatta tüm dünyada olmak üzere etkisini göstermişti.
Bir Nazi toplama kampından sağ olarak kurtulmasına rağmen artık eski sağlığı yerinde olmayan Rezso Seress, bir daha hiçbir zaman Gloomy Sunday kadar hit olabilecek bir şarkı çıkaramadı. Zaman içinde kaybettiği özgüvene, ruhunu saran umutsuzluğa ve sevdiği kadının ölmüş olmasıyla birlikte gelen yalnızlığa daha fazla dayanamamış olan Seress, 1968 yılında Budapeşte’nin en büyük ve yüksek binalarından birinden kendisini aşağı bırakarak intihar etti.
Şarkı ise ölümcül ölümsüzlüğünü hiçbir zaman kaybetmedi.
Şarkının orijinal versiyonu:
Şarkının büyük etki yaratan Billie Holiday versiyonu: