KÜLTÜREL ANARŞİZM NEDİR?
Amacımıza yönelik olarak kültürel anarşizmi, toplumun “ekonomik” ya da “politikasiyasal” alanlarından yanlarından ziyade geleneksel olarak “kültürel” alanına ait olarak görülen değerlendirilen yanlarını ele alarak, anti-otoriter-karşıtı değerlerin öne çıkarılması olarak tanımlayacağız –örneğin, sanat, müzik, drama, edebiyat, eğitim, çocuk-yetiştirme pratikleri, cinsel ahlaketik, teknoloji vb. aracılığıylaele alınarak.
Kültürel ifadeler, otoriter değer ve tavırları — en geleneksel kültürel biçimlerin, başta tahakküm ve sömürü olmak üzere– otoriter değer ve tavırları öne çıkarmamaya yarayan en geleneksel kültürel biçimlerin eğilimlerine saldırdıkları, [onları] zayıflattıkları veya çökerttikleri bastırdıkları ölçüde anarşist olarak değerlendirilebilirler. Dolayısıyla, Bu nedenle savaşın kötülüklerini betimleyen bir roman, basitçe “savaş cehennemdir” modelinin dışına çıkarak, okuryucunun militarizmin otoriter kurumlarla (örn. kapitalizm ve devletçilik) veya otoriter koşullandırmalarla belirlemelerle (örn. geleneksel ataerkil aile içinde yetişmeserpilmesi) nasıl bir ilişki içinde olduğunu görmesine imkan olanak verdiği takdirde kültürel anarşizm içinde ele alınabilir. Veya John Clark’ın ifade ettiği gibi, kültürel anarşizm, “tahakküm sisteminin çeşitli faklı yönlerini gün ışığına çıkaran sanat, medya ve diğer sembolik biçimlerin geliştirilmesini ima eder ve onları özgürlük ile ve topluluğa dayanan k temelli bir değerler sistemiyle karşılaştırır”. Bu “kültürel mücadele, … ekonomik, politik, ırka dayalı, dini veya cinsel olsun, tüm tahakkümcü sınıfların maddi ve ideolojik iktidarlarıyla özgürleşmenin çok boyutlu bir uygulamasıyla mücadele eden” genel bir savaşımın bir parçası olacaktır. Başka bir deyişle, “grevler, boykotlar, iş eylemleri, işgaller, doğrudan eylem grupları ile liberter işçi grupları federasyonları örgütlenmeleri, işçi meclislerinin, kolektiflerin ve kooperatiflerin geliştirilmesi gibi ekonomik eylemleri; baskıcı hükümet politikalarına aktif müdehaleler, toplumun askerileştirilmesi ve bürokratikleştirilmesine karşı boyun eğmeme ve direnme; karar alınmasına ve yerel denetime doğrudan katılımı artırmayı amaçlayan hareketlere katılım” gibi “politik eylemleri” de kapsayan ancak bunlarla sınırlı olmayan “daha geniş bir sınıf analizi düşüncesi” ve “daha kuvvetli bir sınıf savaşımı pratiği” (Anarşist An, s. 31 Unsur: Kültür, Doğa ve İktidara Yansımaları).
Kültürel anarşizm önemlidir (aslında yaşamsaldır), çünkü otoriter değerler aslında politik siyasi ve ekonomik yönlerin ötesine geçen çok yönlü bir bütüncül tahakküm sisteminin içinde gömülüdür yer almaktadırlar. Bu nedenle, nüfusun büyük bir kısmında köklü psikolojik değişimler olmadan, ekonomik ve politik siyasal kombinasyonlu bir devrimle bile bu [otoriter] değerlerin kökü kazınamaz. Çünkü Bunun sebebi ise, bugünkü sistemde gözlenen kitlesel sessiz onamanın kökleri, son beş ya da altı bin yıldır süregelen ataerkil-otoriter uygarlıkla beraber gelişen, birçok koşullandırmabelirleme ve toplumsallaştırma biçimlerince üretilmiş olan insanoğlunun tinsel yapısında (Wilhelm Reich’in ifadesi ile “karakter yapısı”nda) bulunmaktadır kök salmış olmasıdır.
Diğer bir deyişle, hemen yarın kapitalizm ve devlet hemen yarın devrilse defedilse bile insanlar çok geçmeden kısa bir zamanda onların yerine yeni otorite biçimleri yaratacaklardır. Çünkü, oOtorite aslında –güçlü lider, emir-komuta zinciri, birisinin emirler vererek diğerini kendi başına düşünmenin sorumluluğundan kurtarması– itaatkâr/otoriter kişiliğin kendisini en uyumlu hissedeceği olacağı durumdur. –Özgürlük, demokrasi ve eşitlik devrimci ülkülerine ideallerine ihanet edilerek, yeni hiyerarşi ve yönetici sınıfların çabucak yaratıldığı başarısız devrimler ve özgürlük hareketlerinin uzun listesinden gözlenebileceği üzere,– ne yazık ki insanoğullarınınlunun çoğunluğu gerçek özgürlükten korkmaktadır ve aslında onunla ne yapacağını da bilmemektedir. Bu başarısızlıklar genellikle gerici reaksiyon gösteren politikacıların ve kapitalistlerin entrikalarına manipülasyonlarına ve devrimci liderlerin ihanetlerine bağlanır; ancak gerici reaksiyoner politikacılar, ancak sıradan insanların karakter yapısında otoriter ideallerinin yeşermesi için elverişli bir zemin bulunmasından ötürü olduğundan yandaş bulabilmektedirler.
Bu nedenle, insanların yavaş yavaş kendi içlerindeki itaatkâr/otoriter niteliklerin farkına vardıkları, koşullandırmayla belirlemelerle bu niteliklerin nasıl yeniden üretildiğini gördükleri ve yeni kültür biçimleriyle –özellikle yeni çocuk yetiştirmme ve eğitim metodlarını,yla– bunların üstesinden nasıl gelinebileceğini, nasıl ortadan kaldırılabileceğini anladıkları– bir bilinç-artışıyükselişi dönemi anarşist bir devrimin ön koşuludur. Bu konuyu Kısım B.01.5’te (Otoriter medeniyetin kitlesel-psikolojik temeli nasıl yaratıldı?What is the mass-psychological basis for authoritarian civilisation?), Kısım J.06’da (Anarşistler ne tür çocuk yetiştirme yöntemleri tavsiye ederler?What methods of child rearing do anarchists advocate?) ve Kısım J.05.13’te (Modern Okullar nedir?What are Modern Schools?) daha etraflıca tartışacağız.
Kültürel anarşist fikirler hemen hemen anarşizmin tüm okullarınca paylaşılmaktadır ve bilinç-yükseltmeişi her anarşist hareketin hayati bir kısmı olarak görülmektedir. Anarşistlere göre, için yaşamımızın tüm yönlerinde “eskinin kabuğun içinde yeni bir dünyayı inşa etmek kurmak” önemlidir ve anarşist bir kültür yaratılması da bu faaliyetin bir parçasıdır. Öte yandan, anarşistlerin pek azı bilinç-yükseltmeyiimini kendi başına yeterli görür, bu nedenle kültürel anarşizm faaliyetlerini, kapitalist toplumda örgütlenme, doğrudan eylem kullanımı ve özgürlükçü alternatifler kurulmasıyla birleştirirler. Anarşist hareket, her faaliyetin diğerini beslediği ve desteklediği, pratik özkendinden-faaliyet ile kültürel çalışmayı faaliyeti bir araya getiren bir harekettir.
ÇEVİRİ: Anarşist Bakış
Kaynak: “A.3 What types of anarchism are there?”, Anarşist Sıkça Sorulan Sorular (versiyon 11.2).