Kanser Tedavisi Sırasında ve Sonrasında Beslenme Önerileri
Kanser tanısı konulan kişilerin sağlıklı vücut ağırlıklarını korumaları ve besleyici gıdalar ile beslenmeleri gerekir. Ancak ameliyat, kemoterapi ve radyoterapi gibi kanser tedavi seçeneklerinin olası yan etkileri, iştahsızlık ve kilo kaybına neden olabilir. Bazı tedaviler ise, bazı hastalarda kilo alımına neden olabilir.
Kanser Tedavisi Sırasında Beslenme Kuralları
Kanser tedavisi gören bireyler için bazı genel beslenme tavsiyeleri şunlardır:
Sağlıklı ve ideal kiloyu korumak: Birçok kişi için, her gün yeterli miktarda kalori alarak kilo kaybı önlenebilir. Obez insanlar içinse, kilo vermek önemlidir. Kanser tedavisi sırasında kilo vermenin sakıncalı olup olmadığını doktorunuza sorarak öğrenin. Doktorunuz tedavi bittikten sonra fazla kiloları vermenizin daha iyi olabileceğini söyleyebilir. Eğer bir sorun yoksa, haftada maksimum yarım kilo vermenizin ideal olabileceği söylenebilir.
Temel besinler: Protein, karbonhidrat, yağ ve su içeren; vücudun ihtiyaç duyduğu temel besin kaynaklarını düzenli almanız önemlidir.
Olabildiğince aktif olmak: Örneğin; gün içinde yürüyüş yapabilirsiniz ya da doktorunuzun önerdiği egzersizleri uygulayabilirsiniz. Uzun süre oturmak ya da çok fazla uyumak, kas kütlesi kaybına ve vücudun yağ oranının artmasına neden olabilir.
Gerekli Besinleri Almak ve Sağlıklı Kiloyu Korumanın Yolları
Beslenme danışmanları, kanser hastalarının protein, vitamin ve mineraller gibi temel besinleri almalarına yardımcı olacak bir beslenme programı oluşturabilirler. Aynı zamanda, sağlıklı vücut ağırlığının korunmasına yardımcı olabilirler.
Diyetisyenler ve sağlık ekibinin diğer üyeleri, kanser hastaları için aşağıda yer alan önerilerde bulunabilirler:
- Multivitamin ve/veya belirli vitamin ve mineralleri yeterince almak
- Sıvı beslenme takviyeleri, besin değeri yüksek içecekler ve atıştırmalıklar
- Beslenme tüpleri veya vücut için uygun diğer beslenme destekleri
Yan Etkiler Ve Beslenme
Kanser tedavisi genellikle bulantı, ağız yaraları, yutma güçlüğü, yeme ve içme zorlukları gibi yan etkilere neden olur. İhtiyacınız olan besinleri almanıza yardımcı olabilecek ipuçları şöyledir:
- Eğer az su içiyorsanız, yiyecek ve içeceklerden daha fazla sıvı almaya gayret edin. Örneğin; çorba veya karpuz, çay, süt gibi gıdalar tüketerek vücudun sıvı ihtiyacının bir kısmını karşılayabilirsiniz. İçme suyuna taze kesilmiş meyveler ilave ederek de suyu lezzetlendirebilir ve daha fazla miktarda su tüketebilirsiniz.
- Gıdaların tadı hoş gelmiyorsa, lezzetli baharatlar ilave ederek yemeyi deneyebilirsiniz. Örneğin; yemeklerinizde dereotu, sarımsak veya biberiye kullanmayı deneyebilirsiniz.
- Eğer kanser tedavisi nedeniyle ağız içinde yaralar varsa, iyileşene kadar asitli ve baharatlı olmayan yiyecekleri tercih etmeniz gerekebilir.
- Daha az sayıda büyük öğün yerine, gün içinde küçük öğünlerle daha sık beslenin. Bu küçük öğünler ile günlük ihtiyacınız olan kaloriye ulaştığınıza emin olun.
- Eğer canınız et yemek istemiyorsa, diğer gıdalarla protein almaya gayret edin. Örneğin; balık, yumurta, peynir, kuru yemiş, fıstık ezmesi, tofu ya da yüksek proteinli içeceklerle vücudunuzun protein ihtiyacını karşılayabilirsiniz.
- Eğer kanser tedavisine bağlı ağzınızda metalik bir tat varsa; nane şekeri emebilir, sakız çiğneyebilir ya da taze narenciye yiyebilirsiniz. Ayrıca, yemekten önce dişlerinizi fırçalamayı deneyebilirsiniz.
- Eğer kanser tedavisine bağlı yan etkiler olarak ağzı yaraları veya diş eti enfeksiyonu şikayeti varsa, sebze ve etleri blender kullanarak daha pürüzsüz hale getirerek, kolaylıkla yiyebilirsiniz. Taze meyve suları da vücudunuzda ekstra nem sağlayabilir. Ek kalori içinse; yemeklerinize yağ, hafif soslar ya da krema ekleyebilirsiniz.
Kanser tedavilerinin bazı yan etkileri genellikle ilaç ile tedavi edilir. Eğer bu yan etkiler beslenme ve sıvı alımını etkiliyorsa, doktorunuzla mutlaka konuşunuz.
Diyet Takviyeleri Kullanımı
Multivitaminler gibi düşük doz diyet takviyeleri, eğer besinlerden tüm besin değerlerini almak mümkün değilse, kanser hastaları için yararlı olabilir. Multivitaminler; günlük gerekli vitamin, mineral ve eser elementlerin çoğunu içeren besin takviyeleridir.
Ayrıca, örneğin kalsiyum, magnezyum veya demir gibi bazı mineraller içerebilirler. Bunlar tipik olarak hap, kapsül, tablet, sıvı veya toz halinde ağız yoluyla alınır. Belirli besin takviyelerinin yüksek dozda alınması zararlı olabilir. Eğer kanser tedavisi sırasında veya sonrasında besin takviyesi almayı planlıyorsanız, doktorunuzla konuşunuz.
Gıda Güvenliği
Kanser tedavisinde insanlar gıda güvenliği bilincinde olmalıdır. Bazı ilaçlar bağışıklık sistemini zayıflatabilir ve bir enfeksiyona neden olabilir. Zararlı bakteriler, virüsler ve mantarların yol açtığı gıda kaynaklık enfeksiyonlar kişiyi hasta yapabilir. Kanser hastalarında enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olacak bazı temel gıda güvenlik ipuçları şöyledir:
- Yemek hazırlamadan önce ve sonrasında ellerinizi yıkayın. El temizliğine özen gösterin.
- Sebze ve meyveleri yemeden önce güzelce yıkayın.
- Gıdaları güvenli bir şekilde muhafaza edin. Örneğin;
- Et ve sebzeler için ayrı kesme tahtaları kullanın.
- Et ve balıkları buzdolabının ayrı bir rafında saklayın.
- Donmuş gıdaları tezgah üzerinde veya ılık su ile çözmeyin.
- Yiyecekleri herkese servis ettikten sonra buzdolabında muhafaza edin.
- Tam pişmiş gıdalar yiyin. Örneğin; yumurtayı katı olarak, iyice pişince yiyin. Balık, istiridye ya da kabuklu deniz ürünlerini çiğ tüketmeyin.
- Pastörize edilmemiş gıdalar yemek ve içmekten kaçının. Pastörize edilmemiş, çiğ sütten yapılan peynir gibi gıdalar sağlık için güvenli değildir.
- Satın aldığınız gıdaların son kullanma tarihinin geçmediğine emin olun. Gıdaların etiketlerinde yer alan muhafaza etme yönergelerini uygulayın.
Kanser Tedavisi Sonrası Beslenme ve Diyet
Beslenme önerilerinin çoğu meyve, sebze ve tam tahıllı gıdalar içerir. Ancak kanser sağ kalım oranları üzerinde beslenme faktörlerinin özel etkisi anlaşılmış değildir ve aktif olarak bu konuda araştırmalar devam etmektedir. Yine de, kanserden kurtulan kişiler için sağlıklı bir diyet ve beslenme programı takip edilmesi önemlidir. Çünkü kanseri yenen kişilerde kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve kemik erimesi gibi sağlık sorunları riski olabilir.
Kanser tedavisi tamamlandıktan sonra diğer hastalıkların riskini azaltmak için doktorlar genellikle kanseri yenen kişilerin ortak önerileri izlemelerini tavsiye ederler. Bunlara; sağlıklı ve ideal kiloyu korumak, alkol tüketimini en aza indirmek, fiziksel olarak aktif kalmak, besin değeri yoğun ve bitkisel gıdalar yemek, sigarayı bırakmak örnek verilebilir