Kekemelik, konuşmanın akıcılığını doğrudan etkileyen bir konuşma bozukluğudur. Bu, genellikle çocukluk döneminde başlayan ve daha sonra hayat boyunca süren bir konuşma problemidir. Bir kişi kekelediğinde konuşma sesi de bozuk çıkar. Kekemelik, konuşmanın akıcılığını etkiler ve kişi doğru veya düzgün konuşamaz. Buna ek olarak kekemelik, kişinin söylemek istediğini ifade etmesinin uzun zaman almasına neden olabilir.
Ses üretme konusundaki meydana gelen aksamalar, bir problem olmayabilir. Ancak bazı durumlarda, konuşmaların doğal akışını engelleyerek sorun haline gelir. Bir kişinin konuşma esnasında çok fazla kekelemesi, kişinin hayatının tüm yönlerini etkileyebilir.
Çoğu insanda, Kekemelik yalnızca belirli aktiviteleri gerçekleştirirken meydana gelir. Yani, her zaman bir kekeme muzdarip olmayabileceği anlamına gelir. Ancak, bazıları için kekemelik konuşmalarının daimi bir parçasıdır ve bu nedenle onların bir çok önemli etkinliğe katılımlarını kısıtlayabilir.
Birçok kişi kelimeleri yeniden düzenleyerek veya söylediklerini unutmuş gibi yaparak bu sorunu gizlemeye çalışıyor. Bir kısım kekeme hastaları da, utançtan kendini tamamen toplum içinde veya herhangi bir ortamda konuşmaktan kaçınarak kendilerini kurtarırlar.
Kekemeliğe bağlı utanmalardan dolayı, birçok insan sosyal hayattan kendisini soyutlar. Hatta, herhangi bir ortamda fikirlerini söylemekten çekinir hâle dahi gelebilirler. Ayrıca alay konusu olmaktan korkan kekeme insanlar da vardır.
Dolayısıyla, kekemeliğin insan hayatına etkisi daha da çoğaltılabilir. Kekemelik, kişinin hem sosyal hayatını hem de psikolojik durumunu doğrudan etkilemektedir.
Kekemelik Nedenleri
Konuşma Geliştirme Sorunları: Küçük çocukların çoğu, kendi dillerini tamamen geliştirmedikleri için kekelemektedir. Kekemelik, konuşmayı tam sökememe ve konuşma gelişiminden kaynaklanıyorsa, çoğu çocuk bu sorunu atlatabilir. Normalde bir çocuk dört yaşına geldiğinde, kekelemeksizin konuşabilmeli.
- Beyin Anormallikleri: Eski zamanlardan beri görülen bir sorun olmakla beraber, bu durum genellikle ırsi değildir. Ancak bazı insanlarda beynin dil merkezinde genetik bir anomali durumu olabilir. Bu, kekemeliğe sebep olur ve eğer anomali genetik ise, sonraki nesillere de geçebilir.
- Beyin Hasarları: Beynin bir dil merkezi vardır. Kafaya sıklıkla darbe almak ya da beyin hasarları beyindeki konuşma merkezini etkileyebilir. Yani, kafanızdan sürekli darbe alıyorsanız konuşma bozuklukları ile karşı karşıya kalmanız kuvvetle muhtemeldir. Diğer fiziksel travmalar da konuşma problemlerine neden olabilir.
- Duygusal Travmalar: Bu durum nadir görülmekle birlikte; Duygusal travma veya kötü zihin sağlığı konuşma problemlerine neden olabilir. Eskiden, zihinsel sağlık sorunlarının kekelemenin tek nedeni olduğuna inanılırdı. Ancak, yıllar içinde yapılan araştırmalarla bu tür sorunların nadiren kekemelik nedeni olduğu açık bir şekilde ortaya çıkmıştır.
Kekemeliğin İşaret ve Belirtileri
Kekemelik genellikle belirli kelimelerin veya kelimelerin yalnızca belirli bölümünün tekrarıdır. Bazı kişilerde bu tekrarlardan kaynaklı konuşma sesini yükselttiği ve normal düzeyde konuşamadığı görülmektedir. Kekemeliğin diğer bir belirtisi ise; belirli kelimeleri söylemeden önce veya sonra nefes kontrolünün kaybolmasıdır. Çoğu zaman, kekeleme kaygı veya heyecan belirtisi gibi görünebilir. Kişi rahatsız, endişeli ve stresli görünebilir .
Genellikle konuşma esnasında kişi söyleyeceklerini hiç söyleyemez ve kişi birkaç saniye tamamen konuşmayı bırakabilir. Bir kelimeyi veya cümleyi tamamlamakta zorlanma görülebilir. Bazen, kişi herhangi bir ses dahi üretemez.
Konuşma zorluklarının yanı sıra, genellikle hızlı hızlı göz kırpa gibi fiziksel tikler eşlik eder. Ayrıca yüz ve dudaklarda titreme de görülebilir. Konuşmaya ısrarla devam edilince durum daha da kötüye gider. Kekemelik ayrıca heyecan, sinirlilik veya şaşkınlık durumlarında daha da belirginleşmeye eğilimlidir.
Kekemelik Teşhisi Nasıl Konur?
Birinde kekemelik sorunu olup olmadığını anlamak kolay gibi görünüyor. Ancak, öyle değil. Aslında, kekemeliğe bağlı konuşma bozuklukları her zaman ortaya çıkmaz. Bu sorunun aslında yalnızca bir anksiyete mi, yoksa bir konuşma engelini mi olduğunun farkına varamayabilirsiniz. Kekemelik aslında bir kişinin konuşmasından çok daha fazlasını etkiler. Dinleyiciler konuşmada kekemelik olup olmadığını her zaman anlayamazlar.
Kekemelik tanısı bir konuşma dili patologu tarafından yapılabilir. Patolog sizden çok farklı bağlamlarda konuşmanızı isteyecektir. Ardından terapist, bir kişinin çeşitli durumlarda sergilediği konuşma sorunlarını not alacaktır. Terapist ayrıca, bir kişinin konuşmasındaki aksamaları gözlemler ve bunlarla neden olan etkenleri değerlendirir. Bu, patolojistin kişinin sahip olduğu belirli konuşma problemlerini belirlemesine yardımcı olur.
Kekemelik için laboratuvar testleri yoktur. Bununla birlikte, terapistler hastayı gözlemler ve bilgi toplar. Bu, tıbbi bilgilerin yanı sıra hastanın bilinçaltına ve ruhsal durumuna dair bilgileri de içerir. Patolog da, dil becerilerinin değerlendirilmesi ve konuşma hızının tespiti gibi çeşitli değerlendirmelerde bulunabilir. Ardından terapist, konuşmanın akıcılığını ve konuşma hızını analiz eder. Bu, terapistin bir konuşma akıcılığı bozukluğu veya konuşma bozukluğu olup olmadığını anlamasına yardımcı olur .
Aile fertlerinde kekemelik veya benzeri diğer konuşma bozuklukları olan kişiler, ortamlarda konuşurken endişe, kaygı ve aşırı stres yaşıyorsa bir uzmana görünmelidir.
Kekemelik Nasıl Tedavi Edilir?
Kekemelik tedavisi terapistin yaptığı teşhise dayanır. Terapist bir davranışsal tedavi programı tasarlar. Bu, terapistin size sözlü iletişiminizi geliştirmenize yardımcı olabilecek belirli becerileri öğretmesine yardımcı olur. Aynı zamanda sıklıkla kekelemeye bağlı fiziksel tikler yaşamanızı önleyebilir.
Çoğu terapist, hastanın davranışını analiz eder ve onlara konuşma hızını izleme gibi basit tedavi yöntemleri sunar. Konuşmayı düzeltmenin yanı sıra, kişilerin kekemeliğe bağlı fiziksel tiklerin de nasıl kontrol edileceğini öğrenmeleri mümkündür.. Bu aynı zamanda onların rahatlamasına yardımcı olur. Konuşurken nefesi kontrol etmek için uygulanan bazı basit solunum egzersizleri vardır.
Kekemelik için evde kesin tedavi yöntemi yoktur. Ancak, terapist size evde uygulama yapabileceğiniz bazı teknikler verebilir. Konuşmanızı, fiziksel tiklerinizi ve nefesinizi kontrol edebildiğiniz zaman, kekemeliğiniz de azalacaktır. Başka bir teknik de, kısa cümleler ve kelimeler kullanmaktır, böylece hem akıcı hem de doğal konuşabilirsiniz.
Kekeleme Nasıl Önlenir?
Kekelemeyi her zaman engelleyemezsiniz. Konuşma terapistleri ve tıp doktorları bu sorunu uzunca bir süredir araştırsalar da, kekemeliğin tamamen durdurulmasını veya önlenmesini sağlayacak bir yol bulamamışlardır. Bununla birlikte, araştırmalar kekelemenin duygusal bir durumla ilişkili olduğunu göstermiştir.
Duygularınızı kontrol edebiliyor ve daha akılcı tepkiler verebiliyorsanız, durumun tamamen önüne geçebilirsiniz. Konuşma ile duyguları birbirinden bağımsız şekilde kontrol etmek için çalışmak gerekir. Yani duygularınızı ifade ederken, ruhsal durumunuzu konuşmanıza yansıtmamaya gayret gösterin. Konuşurken duygularınıza değil kelimelere odaklanmaya çalışın.
Kekemelik sorunu aile fertlerinde varsa, sizin için bir sorun haline gelmeden önce önlemini almak gerekir. Konuşmanız üzerinde daha fazla kontrole sahip olmanıza yardımcı olabilecek bazı sözlü egzersizler yapabilirsiniz.
Kekeleme, çok sayıda sosyal ve psikolojik duruma etki ettiğinden, kontrol altına almak biraz zor olabilir. Kekemelik sorunu ile başa çıkmak için, vesvese, evham, aşırı stres ve takıntılarınızdan kurtulmanız gerekir. Kendinize güveninizi arttırmak önemlidir. Psikoterapi ve davranış terapisi doğal konuşma cesareti ve özgüveni artırmak için yardımcı olacaktır. Kendinizden ne kadar emin olursanız, kekemeliğinizin üstesinden gelme şansınız o kadar iyi olur.
Düzenli terapi ve uygulama ile konuşma sorunlarının çoğunun üstesinden gelebileceksiniz. Bu konuda uzmanlarından destek almak da önemlidir. Bazı kişiler, sizi alay konusu yapmaya, küçük düşürmeye çalışabilir. Ancak unutmayın ki; sizin özgüveniniz ve kararlılığınız ne kadar sağlam olursa, hayatta o kadar başarılı olursunuz.