Adidas yıllardır tüm dünyanın en popüler markalardan biri. Peki kimler Adidas’ın ilginç kuruluş hikayesini biliyor? Gelin Adidas’ın herkesi şaşkına çevirecek kuruluş hikayesi için vakit kaybetmeden yazımıza geçelim.
Habil ve Kabil. Adidas ve Puma. Sizce bu ikililer arasında nasıl bir ilişki olabilir? Birçoğunuzunda bildiği gibi Habil ve Kabil düşman kardeşlerdir. Adidas ve Puma'da tıpkı Habil ve Kabil gibi iki düşman kardeşin kurduğu iki büyük markadır.
Dünyanın en tanınmış iki markası arasındaki rekabet kurumsal rekabetin çok ötesine geçen bir özelliğe sahip. Bu ailevi kavga sadece iki kardeşi karşı karşıya getirmekle kalmayıp aynı zamanda yaşadıkları şehirde halkın ikiye bölünmesine de yol açmış ve tam 60 yıl sürmüş.
1920'lerde Adolf ve Rudolph Dassler kardeşler küçük bir Alman şehri olan Herzogenaurach'ta yaşıyorlarmış. Adolf ve Rudolph annelerinin çamaşırhanesinde faaliyet gösteren Dassler Brothers Shoe Company'de ortakmış. Adolf ya da Adi ayakkabıları tasarlayıp, üretirken, daha dışa dönük bir karaktere sahip olan Rudolph ya da Rudi ise satışını gerçekleştiriyormuş. 1993 yılında Hitler başa geçtiğinde, iki kardeş Nazi partisine üye olmuşlar. Ancak bu durum 1936'da değişmiş. Çünkü 1936 yılı Olimpiyatları'nda dört altın madalya kazanan efsanevi Afro-Amerikan atlet Jesse Owens'a ayakkabı vermişler. Owens'ın zaferi ayakkabıların uluslararası çapta tanınmasını sağlarken, Dassler kardeşlerin ayakkabılarının satışında da patlama yaşanmış. Bu sıçrayış aslında iki kardeşin hayatlarındaki en büyük dönüm noktalarından biridir.
Fakat bu büyük başarı, iki kardeş arasındaki sürtüşmeyi daha da artırmış. Çünkü Rudi, ayakkabıların Owens'a verilmesinden son derece rahatsızlık duymuş. Ayrıca eşleri anlaşamamasına rağmen kardeşler beraber aynı evde yaşıyorlarmış. Bu gerilimleri irili ufaklı olaylar tetiklerken asıl kavga Müttefikler İkinci Dünya Savaşı sırasında Herzogenaurach'ı bombalarken patlak vermiş. Bu gerilim ise şu şekilde gelişmiş. Adi ve eşi, daha önceden Rudi ve karısının bulunduğu sığınağa geldiğinde, Adi Müttefikleri kastederek 'kahrolasılar yine geldiler' demiş. Rudi ise bu sözün kendisini ve ailesini hedef aldığını düşünmüş ve bunun üzerine, tam anlamıyla kıyamet kopmuş.
İki kardeş arasındaki ipler Rudi'nin askerliğe çağrılma süreciyle birlikte iyice kopma noktasına gelmiş. İlk olarak Rudi askerliğe çağrıldığında bunun Adi ve karısının tezgahı olduğunu düşünmüş. Rudi, kardeşinin kendisini cepheye göndererek, işe el koymayı planlamış olabileceğine inanıyormuş. Ardından Rudi iki kere tutuklanmış ve her defasında da kendisini ihbar edenlerin kardeşi ve karısı olduğuna inanmış. İlkinde, askerlik hizmetinden firar ettiği için Almanlar, ikincisinde ise Gestapo adına çalıştığı gerekçesiyle Müttefikler tarafından tutuklanmış. Rudi'nin kardeşi Adi'nin kendisini ihbar ettiği yönündeki şüpheleri, Amerikalı soruşturma yetkililerinin yayımladığı raporla iyice desteklenmiş olmuş. Rudi savaş kampına gönderilirken ise Adi işi yeniden inşa etmiş.
Takvimler 1948 yılını gösterdiğinde ise şirketi ikiye bölmüşler. Şirket ikiye bölünüp, çalışanlar ve varlıklar da paylaşıldığında iki kardeş arasındaki gerilim iyice artmış. Adi, şirketine adı ve soy isminin kombinasyonu olan Adidas ismini vermiş. Rudi ise kardeşini taklit ederek ilk önce şirkete 'Ruda' adını vermiş. Fakat daha sonra daha atletik bir çağrışımı olan 'Puma'ya çevirmiş. Her ikisi de yaşadıkları şehrin Aurach nehrinin iki yakasında fabrikalar kurmuşlar. İki kardeş kısa sürede Herzogenaurach'ın ekonomisinin büyük bir bölümüne hakim olmuşlar. Öyle ki şehirdeki hemen herkes bu iki şirketten birisinde çalışıyormuş.
Böylece bütün şehir de ister istemez Dessler ailesinin kavgasında taraf haline gelmişler. Oluşan durum ise rekabeti daha da gülünç boyutlara ulaştırmış. Mesela iki şirket çalışanları arasında flört ve evlilik yasakmış. Kasabanın diğer yakasına geçmemeye özen gösteren çalışanlar, diğer firma çalışanlarının gittiği market, lokanta gibi mekanları da kullanmıyorlarmış. Zamanla Herzogenaurach 'eğik boyunların şehri' olarak tanımlanmaya başlanmış. Bunun nedeni, insanların birileriyle konuşmadan önce ilk olarak hangi ayakkabıyı giydiklerine bakmalarıymış.
Ayrıca şehirde yalnızca Adidas'a ya da yalnızca Puma'ya hizmet sunan yerel işler türemiş. Rudi'nin satış ekibi ve ürün teslimatı daha iyiyken, Adi de daha iyi bir teknik bilgiye ve ayakkabıları dünyaya tanıtabilecek atletlerle daha iyi ilişkilere sahipmiş. Tüm bunlar ise Puma'ya kıyasla Adidas markasına üstünlük sağlıyormuş. Yine de iki şirket birbiriyle çok fazla uğraştığından, spor ayakkabısı endüstrisine damgasını vuran Nike'ın tehdidine karşı harekete geçmekte yavaş davranmışlar.
Bu iki firma arasındaki rekabet 60 yıl boyunca sürmüş ve Adidas ila Puma markaları arasındaki altmış yıllık rekabet 2009 yılında iki şirketin çalışanları arasında sembolik bir dostluk maçıyla sona ermiş. O tarihte, Dassler kardeşler hayatta değillermiş. Aslında hayatlarını kaybettikten sonra bile iki kardeş arasındaki hasımlık devam etmiş. Öyle ki iki kardeş aynı mezarlıkta ama birbirinden olabildiğince uzak iki yere gömülmüş. İki kardeş dünyaya bu iki büyük markayı hediye etseler de, birbirlerine küs olarak hayata veda etmişler. Ve ilginç bir şekilde her iki markanın da genel merkezi hala Herzogenaurach kasabasında bulunmaktadır.
1987 yılında Adolf Dassler'in oğlu Horst Dassler'in vefatının ardından Adidas Fransız sanayici Bernard Tapi'e 1.6 milyar dolar karşılığında satılmış. Ancak 1993 yılında Adidas iflasın eşiğine gelmiştir. Ünlü Fransız finans uzmanı Robert Louis Drefyus ise şirketi halka açarak iflastan kurtarmıştır.
Avrupa'nın en büyük spor ürünleri markası olan Adidas'ın, en büyük rakibi ise Amerika menşeli Nike markasıdır. Özellikle gençlerin favori spor ürün markalarından olan Adidas ürünleri yaklaşık 200 ülkede satılmaktadır. Verilere göre sadece 2011 yılında 245 milyon çiftten fazla ayakkabı üreten Adidas erkek ve kadın kategorilerinde tüm yaş gruplarına hitap etmektedir. Ayakkabı, şapka, çanta, spor giyim ve diğer spor ekipmanları gibi çok çeşitli ürünleri müşterilerine sunmaktadır.
Firma 2001 yılında 'Impossible is nothing' Türkçesi 'İmkansız diye bir şey yoktur.' sloganını ile 50 milyon dolar'lık reklam kampanyası başlatmıştır. Adidas'ın değerinin ise yaklaşık 15 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir.
Adidas markasının kuruluş hikayesi bu şekilde. İki kardeşin arasındaki düşmanlıktan iki büyük marka dünyaya gelmiş. Gelin şimdi de Adidas'in efsanevi logolarının ortaya çıkış süreçlerine bakalım. İlk olarak 3 çizgili markalamanın bir ayakkabının üzerinde kullanılışı 1949 yılına dayanıyor. Adidas'ın, üç çizgili ilk ve efsane logosu kurucusu Adolf Dassler tarafından dizayn edilmiştir. Emil Zapotek 15 yılda 18 dünya rekoru kırdığı kariyerinde 3 çizgili koşu ayakkabısını ilk giyen sporcu olmuştur. Ünlü 3 çizgi 1960'lı yıllardan itibaren Adidas'ın ürettiği giyim malzemelerinde de kullanılmaya başlamıştır.
Adidas'ın 3 yapraklı ünlü logosu ise 1971 yılının Ağustos ayında ortaya çıkmış. Trefoil yani Üç yapraklı yonca logo da denen görsel, yüzlerce çalışmanın içerisinden seçilerek 1972 yılından itibaren Adidas ürünlerinde kullanılmaya başlanmış. Logo günümüzde Adidas Originals koleksiyonunu temsil ediyor.
Şirket 1997 yılında ise entegre bir kurumsal tasarımı daha halka tanıtmış. Yaratıcı direktör Peter Moore tarafından 1990 yılında tasarlanan ve Equipment performans ürünleri koleksiyonunda kullanılan logo artık Adidas'ın tüm ürün gamında kullanılacak logo olarak tarihe geçmiş. Bu logoda klasik Adidas'ın üç çizgisine vurgunun yanı sıra yükselen bir dağ sembolü ile aşılması gereken engel ve başarılması gereken hedefler vurgulanmaktadır. Logonun asıl esin kaynağı ise Adidas ayakkabıların yandan bakıldığında görülen siluetin logoyu oluşturmasıdır.
Temmuz 2002'de ise Adidas-Salomon AG firma için devrim niteliğinde yeni bir iş stratejisini açıklamış. Buna göre firma ürünleri üçe bölünerek anılmaya başlanmış. Bu aynı zamanda yeni bir lgonun da Adidas ailesine katılımı demek oluyor. Adidas Sport Style departmanı ve yeni logosu açıklanmış. Yeni logo ise bu şekilde.
Böylece ürün gamı binlerce farklı modele ulaşan firma performans ve spor ekipmanları için genel üç barlı logosunu, Originals serisi klasik ürünleri için üç yapraklı logosunu, yeni sport style serisi için ise dünya şeklindeki logosunu kullanmaya başlamış. Ayrıca şirket bundan böyle pek bilinmese de Adidas Group olarak anılmaya başlanmış.
Adidas Group altında sadece biraz önce bahsettiğimiz departmanlar yok. Reebok, Taylor Made gibi çok önemli spor markaları da bu grubun bünyesinde yer alıyor. 2006 yılında ise Adidas grubu ürünleri Spor-Performans, Stil, Klasik isimleri altında toplamış. Daha sonra ise ürünleri, yeni, sert ve güçlü, kendine güveni yüksek lider bir logo tasarımı ile tüketicilerin beğenisine sunulmaya karar verilmiş. En yeni logo ise bu gördüğünüz. Şu aralar yeni logo özellikle 'adidas all in' kampanyalarında çok, ama çok başarılı bir şekilde karşımıza çıkıyor.
Bugüne kadar hem hikayesi, hem ürünleri, hem de yaptığı sponsorluklar ile gerçekten kelimenin tam anlamı ile bir dünya markası olan Adidas'ın hem kuruluş hem de markalama ve logolarının hikayesi bu şekilde. Adidas yıllardır birçok kişi için vazgeçilmez bir marka olmaya devam ediyor ve devam edecek de. Peki Adidas sizin vazgeçilmez markanız mı? Adidas'ın kuruluş hikayesi ve markanın kendisiyle ilgili görüşlerinizi yorumlar kısmından bize yazmayı unutmayın.
Bir önceki yazımız olan Komşular Bu Adamı Yıkadı ve Temizledi. Neye Benzediğine İnanamayacaksın! başlıklı makalemizde evsiz adam, şanslı insan ve story hakkında bilgiler verilmektedir.