Gecenlerde UEFA tarafindan yaptirilan profesyonel futbolda meydana gelen sakatliklara ilgili bir calismanin (Profesyonel futbolda sakatlik olusum sikligi ve sakatlik sekilleri )"Injury incidence and injury patterns in professional football: the UEFA injury study: J Ekstrand, M Hägglund, M Waldén " adinda bir makalesini okudum ve bazi onemli noktalari paylasmak istedim.
Calisma 2001 yilindan 2008 yilina kadar 23 ust duzey futbol takiminin saglik ekiplerinden alinan verilerin degerlendirilmesi ile gerceklestirilmis.
Tablo 1'de calismaya katilan takimlarim isimleri ve hangi ulkeye ait olduklarini, hangi takimin hangi sezonlarda kac oyuncusuyla calismaya dahil olduklarini goruyoruz.
Calismaya Arsenal FC, Manchester United FC, FC Internazionale Milano, Real Madrid CF ve PSV Eindhoven takimlari 7 sezon boyunca araliksiz veri gondermisler.
Tablo 2'de arastirmaya dahil olan oyuncularin yas ortalamalarini, arastirmaya dahil edilen mac ve antrenman saatlerinin kac saat oldugunu, maclardan, antrenmanlardan kac oyuncudan faydalanildigini sezon sezon ve toplam ortalamalari olarak goruyoruz.
Arastirmada 2226 oyuncudan gelen 4483 sakatlik detayli sekilde rapor edilmis.
Bu sakatliklarin %57 sinin (2546) mac sirasinda, %43 unun (1937) de antrenman esnasinda gerceklesmis oldugu gorulmus.
Mac sirasinda gerceklesen sakatliklarin %21 inde hakemin faul dudugu var. Faulden kaynakli olusan sakatliklarin basini % 15 ile ayak bilegi burkulmasi, %10 la "thigh" denen diz ve kalca arasindaki bolgenin darbe sonrasi ezilmesi,yaralanmasi ve %9 la dizin esnemesi,donmesi cekiyor.
Meydana gelen tum sakatliklarin %87 si alt ekstremitede meydana gelmis.
Tablo 3'de yedi sezon boyunca yapilan calisma sonrasi en cok sakatlik yasanilan bolgeleri, sakatligin ne tur bir sakatlik oldugunu ve kac gun surdugunu goruyoruz.
Tablo 3'e gore en cok sakatlik yasanilan yerler en cok karsilasilandan en azina dogru:
1."Thigh" denen kalca ve diz arasindaki kisim.
2.Diz
3.Ayak bilegi
4.Kalca/kasik
5.Bacagin dizin altinda kalan kismi/asil tendonu
6.Ayak/parmak
7.Bel/pelvis
8.Omuz/koprucuk kemigi
9.Kafa ve boyun
1 numarayi olusturan "thigh" bolgesinde de sakatligin bu bolgenin arka tarafinda olusma yuzesi (%12) on tarafinda olusma yuzdesinden (%5) cok daha yuksektir.
Yine detayli bakildiginda Tablo 3 de oyuncunun takima geri donmesinin 28 gunu gecen ciddi sakatlik diye nitelendirdikleri bolgelerin basini
1. Diz
2. "Thigh" denen kalca ve diz arasindaki kisim.
3. Bacagin dizin altinda kalan kismi/asil tendonu cekiyor.
Tablo 3'e gore en cok yasanilan sakatlik turleri (en cok karsilasilandan daha azina dogru):
1.Kas sakatliklari/zorlanmalari
2.Burkulma/bag sakatliklari
3.Hematom/ezik/curuk
4.Tendon sakatliklari
5.Asiri kullanim sakatliklari
6.Kirik/catlak
7.Sinovit
8.Meniskus/kikirdak
Yine detayli bakildiginda Tablo 3 de oyuncunun takima geri donmesinin 28 gunu gecen ciddi sakatlik diye nitelendirdikleri sakatlik turlerinin basini
1.Kas sakatliklari/zorlanmalari
2.Burkulma/bag sakatliklari
3.Kirik/catlak lar cekiyor.
Yine calismaya gore sakat bolgenin tekrar sakatlanmasinda eski sakatlik ve yetersiz rehabilitasyon en buyuk risk faktorlerini olusturuyor.
Eski tarihli arastirmalarla yakin tarihli arastirmalar kiyaslandiginda yeniden sakatlanma olasiliginin %31 lerden %12 lere azaldigi gorulmustur.
Arastirmacilara gore bu farkin olusmasindaki en onemli etken ust duzey Avrupa futbol takimlarinin saglik ekiplerini daha pofesyonel hale getirmeleri ve rehabilitasyon surecine daha fazla onem verip sureci bireysellestirmeleridir.
Ve Calisma su iki baslik altinda noktalaniyor
# Profesyonel futbolda meydana gelen sakatliklar konusuyla ilgili zaten neleri biliyorduk:
*Profesyonel erkek futbol kuluplerinde maclarda sakatlik olusum sikligi oldukca yuksektir.
*Profesyonel seviyede en cok karsilasilan sakatlik cesidi Hamstring zorlanmasi dir.
# Bu calisma neler ekliyor
*Sakatlik olusum sikligi arka arkaya oynanan sezonlarda bir degisiklik gostermiyor.
*Sakatlik riski macin her iki devresinde de sonlara dogru artiyor.
Fenerbahce Spor Kulubu Futbol A takim saglik ekibi olarak yaptigimiz bir degerlendirme bizim de en cok problem yasadigimiz kas gurubunun hamstring oldugunu gosterdi.
Biraz hamstringin anatomisini inceleyelim;
Kirmiziyla renklendirilmis 1 numarali kas Biceps Femoris'in uzun basidir. Bu kas ishium'dan baslar tibianin lateral kondiline ve fibulanin basina yapisir.
Yesille renklendirilmis 2 numarali kas Biceps Femoris'in kisa basidir. Bu kas femur'un asagiya dogru arka tarafindan baslar ve Biceps femoris'in uzun basi gibi tibianin lateral kondiline + fibulanin basina yapisir.
Morla renklendirilmis 3 numarali kas Semitendinosus'dur. Bu kas ishium'dan baslar ve tibia'nin orta kondiline yapisir.
Turuncu ile renklendirilmis 4 numarali kas Semimembranosus'dur. Bu kas da semitendinosus gibi ishium'dan baslar ve tibia'nin orta kondiline yapisir.
Bu dort kas hepberaber Hamstring'i olusturur.
Hamstring kasi dizin fleksiyonunu (bukme) ve ice + disa rotasyonunu (cevirme) yaptirir.
Ayni kas kalcanin ekstansiyonunu (germe) yaptirir.
Sporun/futbolun icinde analiz ettigimizde hamstring kaslari; oyuncu kosarken, sut atarken, pas verirken sicrarken ve topa hamle yaparken calisan ana kas guruplarindandir. Oyuncu buhareketleri siddetli yaptiginda yani, cok suratli kosu yaptiginda, cok sert sut cektiginde, iyi bir sicrama yaptiginda, orta-uzun mesafeli kaliteli pas yaptiginda ve bir topu kazanmak ya da bir sutu engellemek icin ani bir hamle yaptiginda hamstring uzerine binen yuk daha da artar.
Futbol maci izlerken gordugumuz toplu ya da topsuz hizli hucuma suratli bir sekilde kosarak giden oyuncunun bir anda hizini kesip sekmeye baslayarak eliyle kalcasinin altini tuttugu goruntu tipik bir hamsring sakatligi vakasidir.