Özbekistan’ın Buhara kentinde 930-1037 yıllarında yaşamış olan İbn-i Sina, İran’ın Hamedan şehrinde vefat etmiştir. Yaklaşık hayatı boyunca 200 kitap yazmıştır. Tıp ve Felsefe konularında yazdığı kitaplar, Üniversitelerde ders olarak halen okutulmaktadır.
İbni Sina’nın babası Abdullah Bin Sina Samani İmparatorluğunun Belh şehrinden Buhara’ya (Bugün ki Özbekistan’da bulunmaktadır) maliye görevlisi olarak gelmiştir. İbn i Sina 980 yılında Buhara yakınlarındaki Afşana şehrinde dünyaya gelmiştir. Asıl adı Ebu Ali el-Hüseyin İbn-i Abdullah İbn-i el-Hasan İbn-i Ali İbn-i Sina el-Belhi dir. Batı dünyasında adı Avicenna’dır ve modern bilimin kurucusu, hekimlerin lideri olarak tanır.
İbn-i Sina’nın ailesi, Belh şehrinden Buhara’ya yerleşmiştir. Deha olduğu kabul edilen İbn-Sina, 10 yaşında Kuran-Kerim’i ezberlemiştir. 18 yaşına kadar tıp ve pek çok bilimde uzmanlaşmıştır. Gece gündüz kitapların başından kalkmadan çalıştığı söylenir. Buhara Emiri İbni Masur çok ağır bir hastalığa yakalanınca İbn-i Sina onu tedavi eder. Bu nedenle, o dönemin en iyi kütüphanesi olan saray kütüphanesinde çalışma izni alır. Böylece, ulaşmak istediği her bilgiye rahatlıkla erişir.
Doktor Unvanı Alıyor
Küçük yaşlardan itibaren özel felsefe, mantık, hukuk, matematik derslerini özel olarak almıştır. 10 yaşına geldiğinde hafız olmuştur. 16 yaşına geldiğinde ünlü filozof Natili’den dersler almış ve hekim olarak tanınmıştır. Kuşyar adındaki hekimden dersler almıştır. 18 yaşında Buhara Emiri Nuh İbn-i Mansur’u tedavi etmiş ve zamanın önemli kütüphanesi Samani Kütüphanesinden istediği gibi yararlanma ödülü almıştır. 19 yaşında doktor olarak hiçbir ücret almadan hastaları tedavi etmeye başlamıştır.
El Biruni ile Çalışıyor
22 yaşına geldiğinde babasını kaybetmiştir. Aynı dönemde emir ölmüş ve Samani Devleti yıkılmıştır. Gazneli Mahmut kendisini davet etmiş, fakat o batıya gitmeyi tercih etmiştir. Bugün ki Özbekistan’da bulunan Harezm’in Urgenç şehrine gitmiştir. Merv, Nişabur ve Horasan şehirlerini dolaşarak buralarda çalışmalar yapmıştır.
Kanun Kitabını Yazıyor
İbn-i Sina daha sonra Cür-can şehrine yerleşmiştir ve burada Şiraz’lı Ebu Muhammed’den destek alarak burada El-Kanun fi’t Tıb kitabını yazmıştır. “Tıpta Kanun” olarak bilinen bu kitap Latinceye de çevrilmiş ve Batı ülkelerinde 400 yıl boyunca tıp alanında ders kitabı olarak kullanılmıştır.
Batı dünyası tarafından, Ortaçağ Biliminin kurucusu kabul edilmektedir. Ayrıca, doktorluk mesleğinin önderi kabul edilir. Pek çok kitabı Latinceye çevrilmiştir. Avrupa’da olan ismi, Avicenna’dır. El kanun fi’t Tıb isimli kitabı yedi asır tıp fakültelerinde ders olarak okutulmuştur.
Son Dönemleri ve Ölümü
Buhara Emiri vefat edince, Harzem’de El Buruni’den dersler alır. Buradan ayrılarak, Hamedan’a yerleşir. Burada, felsefe, fizik, astronomi ile ilgili yaklaşık 100 eser yazar. Tüm eserleri Arapça olarak yazar. Fakat, günümüze 450 kadar makalesinden ancak 240 tanesi gelmiştir. 150 felsefe, 40 tane tıp eseri bulunmaktadır.
Bir müddet sonra Hamedan (O dönemki İran İslam Cumhuriyeti’nin bir eyaleti) şehrine gitmiştir. Eserlerini yazarken İsfahan eyaletine yerleşmiştir. İsfahan valisi Ebu Cafer’in yanında doktor ve bilim danışmanı olarak çalışmıştır. Bu arada eserlerine devam etmiştir. Hamedan’a yapılan bir savaş seferi sırasında midesinden rahatsızlanmıştır. Hasta yatağında iken tüm mallarını yoksullara bağışlamış ve kölelerini serbest bırakmıştır. 1037 yılının Haziran ayında ölmüştür. Mezarı Hamedan’dadır.
İbn-i Sina Öğütleri
Yemeği az yiyin, yedikten sonra 5 saat kadar daha yemeyin, şifa hazımdadır. Nefse ve mideye en zorucu hal, yemek üstüne yemek yemektir. Tarihte ilk olarak görünmeyen mahlukların yani bakteri ve virüsleri anlamış bunlardan kitaplarında bahsetmiştir. İbn-i Sina, her yönü ile tıp ve diğer bilimlerde dönemin çok önünde bir bilim insanıdır. Dünya halen onu tıp ilminin kurucusu olarak bilmektedir.
İbn-i Sina’nın Eserleri
- El-Kanun fi’t Tıp (Tıp ile ilgili zamanın bilgilerini içerir.)
- Kitab’ül-Necat (“Kurtuluş Kitabı” Metafizik konularını içerir)
- Risale fi-İlmü’l-Ahlak (Ahlak Konusunda Kitapçık)
- İşaret ve’l-Tembihat (Mantık, fizik ve metafizik konularını içerir.)
- Kitabü’ş Şifa (Bir felsefe ansiklopedisidir. rağmen tıptan çok matematik, fizik, mantık, metafizik, ilahiyat, ekonomi, siyaset ve musiki konularını içerir.)