Olimpiyatlar ve Sosyal Psikoloji
Doğru tahmin ettiniz- bu yazım şu yaz günlerinde beni koltukta hophoplatan, Çin’in üstünlüğünü görünce ağzımı açık bıraktıran ama Türkiye hiç madalya kazanamadığı için de biraz eziklik kompleksine sürükleyen Olimpiyatlarla ilgili. Bu yazımla ilgili ilk bilgimi üniversitenin ilk senesinde Psychology 101 dersinde almıştım. Sosyal psikoloji ile ilgili bölüme geçtiğimizde en çarpıcı resimlerden biri benim yukarda koyduğuma benzeyen 3 sporcunun Olimpiyat podyumundaki resmiydi. Resmin altında şöyle yazıyordu: Olimpiyatta podyum fotoğraflarına hiç dikkat ettiniz mi? Nedense gümüşü alan bronzu alana göre her zaman çok daha mutsuz görünür.
Sosyal psikolojinin incelediği düşünce tarzlarından biri olan karşı-olgusal (counterfactual) düşünme olimpiyat fotoğraflarında sık gözlemlediğimiz bu durumu açıklıyor. Karşı-olgusal düşünme biçimi, insanlar ellerindeki sonuç durumu, olabilecekle karşılaştırdıklarında oluyor. Örneğin, gümüş madalyayı kazanan sporcu, nasıl aslında altını kazanabileceğini düşünüyor, bu da tabii ki onu üzüyor. Bronz madalyayı kazanan sporcu ise, neredeyse podyuma çıkamama ihtimali olduğunu düşünüp, bronzu kazandığı için seviniyor. Yani bronzu kazanan sporcular için diğer alternatif daha kötü sonuca gidiyor, dolayısıyla podyuma çıktıklarında yüzlerinde, gümüşü kazananın aksine, bir gülücük oluyor.
Gümüş madalyayı kazanan olimpiyat sporcularının üzüntüsü belki birkaç saat sürüyor, ancak karşı-olgusal düşünme biçimi bir alışkanlık haline geldiğinde kişiyi depresyona kadar sürüklüyor. Her zaman olabilecekle elindekini karşılaştıran kişi, sonsuz olabilecek pozitif durum yaratıp, elindekini ve sonunda kendini değersiz görüyor ve gittikçe mutsuzlaşıyor.
Londra Olimpiyatları’nda Amerika’yı temsil edip, 2.lik madalyası kazanan McKayla Maroney’nin show’unu izlemek için linke tıklayın.