AKPM raporu: Dinden esinlenmek demokrasi düşmanlığı değildir
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin kabul ettiği rapor bir demokrasi manifestosu niteliğinde. Rapor, Türkiye'deki demokratik kurumların işleyişi konusunda sert uyarılarda bulunuyor. AK Parti, başbakan ve cumhurbaşkanı aleyhine açılan davanın "ülkedeki siyasi istikrarı ve kurumların demokratik işleyişini ciddi şekilde etkilediğine" dikkat çeken rapor, AKPM'nin bundan "endişe duyduğunu" dile getiriyor.
Raportör, Denetleme Komitesi'nin Türkiye'deki gelişmeleri yakından izlemesini isteyerek, "gerekirse, denetleme sürecini yeniden başlatma ihtimalini düşünmesini" talep ediyor. Bu, Türkiye'nin 4 yıl önce birinci lige çıktığı demokrasi liginde küme düşmesi anlamına geliyor. Avrupa Konseyi, eski Doğu bloku ülkeleri için oluşturduğu denetleme mekanizmasına 1996'da Türkiye'yi de almıştı. AKPM, 2004'te Türkiye için denetleme mekanizmasına son vererek AB tam üyelik müzakerelerini başlatmasında büyük rol oynamıştı. Bundan dolayı, tekrar denetim altına girmenin, müzakere sürecini de etkileyeceği belirtiliyor.
'Yeni sivil anayasa' şart oldu
Mevcut anayasanın "1980 askerî darbesinin izlerini taşıdığı"na dikkat çeken rapor, AKPM'nin 2004'te denetim sürecini bitirirken Türkiye'den bu anayasayı Avrupa standartları doğrultusunda değiştirmesini ve siyasi partiler yasasının "kapsamlı" olarak gözden geçirilmesini istediğini hatırlatıyor. Fakat, Ahmet Necdet Sezer'in vetoları ve askerî müdahalelerle yavaşlayan siyasi reform süreci cumhurbaşkanlığı seçimi kriziyle tamamen durdu. Bugün yeni, sivil bir anayasa ihtiyacı, hiç olmadığı kadar açık hale geldi.
Yargıtay Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya'nın iddianamesine ayrıntılı olarak yer veren rapor, AK Parti'ye yönelik suçlamalarda Avrupa standartlarını hatırlatıyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin parti kapatmayla ilgili mevzuatına atıf yapılan raporda, seçimle iktidara gelen bir siyasi partinin "bir devletin anayasal ve yasal kurumlarını değiştirebileceğine" dikkat çekiyor. Rapor, bunun için iki şart olduğunu belirtiyor: Öncelikle kullanılan yollar yasal ve demokratik olmalı ve önerilen değişimin kendisi temel demokratik ilkelerle uyumlu olmalı.
AKPM, bu maddeyle Türkiye'de dillendirilen 'Ya bir bir parti yüzde 90'la gelir diktatörlük ilan etmeye kalkarsa?..' şeklindeki eleştirilere de cevap veriyor. Öte yandan, Başsavcı'nın AK Parti'nin Türkiye'ye şeriat getirmek istediği yönündeki iddiasına karşı rapor, "AK Parti'nin 'İslamcı' etiketini reddettiği ve kendini; sosyal bir ajandaya sahip, liberal market ekonomisine bağlı ve AB üyeliği amacı için yoğun reformları başlatan Batı yanlısı merkez bir parti olarak sunduğuna" dikkat çekiyor. Raporda, ayrıca AİHM'ye göre, "dinin empoze ettiği ahlaki değerlerle şekillenen bir partinin, demokrasinin temel ilkelerine düşman olarak değerlendirilemeyeceği" ifade ediliyor. Raporun, hukuki bağlayıcılığı bulunmuyor, fakat siyasi olarak özellikle Türkiye-AB ilişkilerini derinden etkileyecek. Türkiye' nin son yıllarda düzelen demokrasi imajı yeniden bozulacak.
ZAMAN