Bolivya ya da Çokuluslu Bolivya Devleti bir Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır.
Ülke İspanyol sömürgeciliği döneminde Yukarı Peru olarak adlandırılan bu bölgeye daha sonra Güney Amerika`yı İspanyol boyunduruğundan kurtaran Simón Bolívar`ın anısına Bolivya (Bolivar`ın ülkesi) ismi verilmiştir.
Tarihi
Bolivya, 1809 yılında İspanya`ya karşı bağımsızlığını ilan etmesine karşın, İspanyol askerlerin ülkeden kovulması çok daha sonra, ancak 1825 yılında gerçekleştirilebildi.
Bağımsızlık sonrası Bolivya`daki siyasal yaşam sık sık kesintiye uğramıştır. Ülke ulusal bağımsızlığını kazandığı 1825 yılından günümüze değin 180`e yakın darbe, ondan fazla değişik anayasa ve seksen civarında cumhurbaşkanı gördü. Cumhurbaşkanlarından bazıları yönetimi kan dökerek ele geçirdiler ve yine aynı şekilde kaybettiler. Altı cumhurbaşkanı görev başındayken öldürüldü.
Bolivya`nın komşularıyla özellikle Şili ve Paraguay ile olan ilişkileri dengesiz olmuştur. 1879 yılında müttefiki Peru ile birlikte, sınır anlaşmazlıkları yaşadığı güçlü komşusu Şili`ye saldırdı. Ancak 1883`de biten Pasifik Savaşı Bolivya için tam bir yıkım oldu. Pasifik Okyanusu bölgesindeki kıyı şeridini Şili`ye kaptıran Bolivyanın okyanus ile olan bağlantısı kesildi ve ülke bir kara devletine dönüştü. Bolivya halkı bu savaşın sonuçlarını bugün bile unutabilmiş değildir. Ülke yine bir sınır sorunu yüzünden 1932 yılında komşusu Paraguay ile savaşa tutuştu. Chaco Savaşı olarak adlandırılan bu savaş 1935 yılında, Paraguay`ın zaferi ve sınır sorununun çözülmesini sağlayan bir barış antlaşmasının imzalanması ile sona erdiğinde, Bolivya tartışmalı bölgenin ancak yüzde yirmi beşini (%25) topraklarına katabildi.
1966 senesinde Ernesto Che Guevara önderliğinde ve Küba desteğiyle başlatılan Bolivya devrim hareketinde, Guevara`nın yaklaşık elli kişiden oluşan ve ELN (Ejército de Liberación Nacional de Bolivia - Bolivya Ulusal Bağımsızlık Ordusu) adı altında eylem yapan gerilla kuvveti iyi donatılmıştı ve dağlık Camri bölgesinde Bolivya düzenli ordusuna karşı bazı başarılar elde etti. Eylül`de ise Ordu iki gerilla grubunu ve liderlerden birini öldürmeyi başardı. Daha sonraları gittikçe başarısızlığa doğru giden bu devrim girişimi, 9 Ekim 1967`da La Higuera`da Che`nin öldürülmesiyle son buldu. Ama Che`nin Bolivya da öldürülmesi bir sempatinin oluşmasına neden oldu. Bunun sonucu olarak Sosyalizme Doğru Hareket Partisinin günümüzde iktidar olmasını sağladı.
Ekonomi
Bolivya, doğal kaynaklar açısından zengin olmasına karşın, GSMH ve kişi başına gelir düzeyi bakımından birçok Güney Amerika ülkesinin gerisinde yer almaktadır. Altyapı eksiklikleri ülkenin önemli sorununu teşkil etmektedir. Hidrokarbon kaynakları Bolivya ekonomisinin belkemiğini oluşturmaktadır. Doğalgaz ihracatı tüm ihracatın %50den fazlasını oluşturmakta olup, doğalgaz sektöründe faaliyet gösteren şirketlere uygulanan vergiler hükümetin en önemli gelir kaynağıdır.
Bolivya doğalgazın yanı sıra, stratejik maden olarak nitelenen ve şarj edilebilen elektrik bataryalarının temel hammaddesi konumunda bulunan lityumun dünya rezervlerinin %60dan fazlasına sahiptir.
Referandum sonucu kabul edilen ülkenin yeni Anayasası çerçevesinde belirlenen ulusal ekonomik kriterler çerçevesinde 2010 yılında birçok hidroelektrik santrali millileştirmiş olup elektrik üretiminin yaklaşık %80i devlet kontrolündedir.
Siyasi Görünüm
Bolivya Çokuluslu Devleti, 2005 yılında yapılan ve %54lük oy oranıyla Evo Moralesin devlet başkanlığı görevine gelmesiyle köklü değişikliklerin başladığı yeni bir döneme girmiştir. 1993-1997 yılları arasında devlet başkanlığı görevini yürüten Gonzalo Sanzhez döneminde, ülkenin sahip olduğu gaz ve hidrokarbon şirketlerinin özelleştirilmesine karşı yapılan halk hareketlerinde lider konumda bulunan ve 185 yıllık Bolivya tarihinde ilk kez yerli kökenli biri olarak devlet başkanlığına seçilen Evo Morales, yerli halkın ve fakir kesimlerin doğalgaz gelirlerinden ve toprak reformundan daha adil pay almasını savunan Sosyalizm Hareketinin (Movimiento al Socialismo) ve ülkede yaygın bulunan koka ekimini savunan koka üreticileri federasyonunun da lideri konumundadır.
Aralık 2009da yapılan seçimler sonucunda, %64 oy oranıyla devlet başkanlığına yeniden seçilen Morales, yeni bir anayasa oluşturulmasına hız vermiş, yüksek yargıda ve devletin önemli kurumlarında yerli halk hâkimiyetini esas alan bir yapılanmaya gitmiştir.
Bolivya tarihinin 17. anayasası olan ve 7 Şubat 2009 tarihinde yürürlüğe giren Bolivya Çokuluslu Devleti Anayasası normal yargı sisteminin yanı sıra yerli halkların geleneksel hukuk sisteminin tanınmasına ve uygulanmasına izin vermektedir.