Nöro-dilbilimsel programlama (NLP), başarılı bireyler tarafından kullanılan stratejileri analiz etmeyi ve bunları kişisel bir hedefe ulaşmak için uygulamayı içeren psikolojik bir yaklaşımdır. Deneyim yoluyla öğrenilen düşünceleri, dili ve davranış kalıplarını belirli sonuçlarla ilişkilendirir.
NLP’nin savunucuları, tüm insan eylemlerinin olumlu olduğunu varsayar. Bu nedenle, bir plan başarısız olursa veya beklenmedik bir durum olursa, deneyim ne iyi ne de kötüdür – sadece daha yararlı bilgiler sunar.
NÖRO-DİLSEL PROGRAMLAMA NASIL ÇALIŞIR?
Modelleme, eylem ve etkili iletişim, nöro-dilbilimsel programlamanın temel unsurlarıdır. İnanç şudur ki, eğer bir kişi başka bir kişinin bir görevi nasıl başardığını anlayabilirse, süreç kopyalanabilir ve başkalarına iletilebilir, böylece onlar da görevi yerine getirebilirler.
Nöro-dilbilimsel programlamanın savunucuları, herkesin kişisel bir gerçeklik haritasına sahip olduğunu öne sürüyorlar. NLP’yi uygulayanlar, bir duruma sistematik bir genel bakış oluşturmak için kendi bakış açılarını ve diğer bakış açılarını analiz ederler. NLP kullanıcısı bir dizi perspektifi anlayarak bilgi kazanır. Bu düşünce okulunun savunucuları, duyuların mevcut bilgiyi işlemek için hayati önem taşıdığına ve beden ile zihnin birbirini etkilediğine inanırlar. Nöro-dilsel programlama, deneyimsel bir yaklaşımdır. Bu nedenle, bir kişi bir eylemi anlamak istiyorsa, deneyimden öğrenmek için aynı eylemi gerçekleştirmelidir.
NLP uygulayıcıları, doğal öğrenme, iletişim ve değişim hiyerarşilerinin olduğuna inanırlar. Altı mantıksal değişim seviyesi şunlardır:
- Amaç ve maneviyat : Bu, din, etik veya başka bir sistem gibi kendisinden daha büyük bir şeye dahil olabilir. Bu en yüksek değişim seviyesidir.
- Kimlik: Kimlik, kendinizi olarak algıladığınız kişidir ve sorumluluklarınızı ve hayatta oynadığınız rolleri içerir .
- İnançlar ve değerler: Bunlar kişisel inanç sisteminiz ve sizin için önemli olan konulardır.
- Yetenekler ve beceriler: Bunlar sizin yetenekleriniz ve yapabileceklerinizdir.
- Davranışlar: Davranışlar, gerçekleştirdiğiniz belirli eylemlerdir.
- Çevre: Çevreniz, çevrenizdeki diğer insanlar dahil, sizin bağlamınız veya ortamınızdır. Bu, değişimin en düşük seviyesidir.
Her mantıksal seviyenin amacı, altındaki bilgileri düzenlemek ve yönlendirmektir. Sonuç olarak, daha düşük bir düzeyde değişiklik yapmak, daha yüksek bir düzeyde değişikliklere neden olabilir. Bununla birlikte, NLP teorisine göre, daha yüksek bir seviyede değişiklik yapmak, alt seviyelerde de değişikliklere neden olacaktır.
TERAPİDE NÖRO-DİLBİLİMSEL PROGRAMLAMA
NLP’nin temel bir kavramı “Harita bölge değildir” diyerek özetlenebilir, çünkü inanç ve gerçeklik arasındaki farkları vurgulamaktadır. Her bireyin bir nesnellik konumundan ziyade kendi perspektifi içinde çalıştığına işaret eder. NLP’nin savunucuları, herkesin dünya algısının çarpıtılmış, sınırlı ve benzersiz olduğuna inanıyor. Bu nedenle, NLP’yi uygulayan bir terapist, tedavideki bir kişinin “haritasını” nasıl algıladığını ve bu algının o kişinin düşünceleri ve davranışları üzerindeki etkisini anlamalıdır.
Bir bireyin dünya haritası, duyular yoluyla alınan verilerden oluşur. Bu bilgi işitsel, görsel, koku alma, tat alma veya kinestetik olabilir. NLP uygulayıcıları, bu bilgilerin kalite ve önem açısından bireysel olarak farklılık gösterdiğine ve her bir kişinin deneyimleri bir birincil temsil sistemi (PRS) kullanarak işlediğine inanmaktadır. Bir NLP terapistinin tedavideki bir kişiyle etkili bir şekilde çalışması için, terapistin kişisel haritasını kullanmak için o kişinin PRS’sini eşleştirmeye çalışmalıdır. NLP uygulayıcıları, göz hareketleri gibi ipuçlarını kullanarak temsil sistemlerine erişmenin mümkün olduğuna inanıyor.
NLP terapistleri, düşünce ve davranış kalıplarını, duygusal durumlarını ve isteklerini anlamak için insanlarla birlikte çalışır . Terapist, bir kişinin haritasını inceleyerek, onlara en iyi hizmet eden becerileri bulmalarına ve güçlendirmelerine yardımcı olabilir ve verimsiz olanların yerini alacak yeni stratejiler geliştirmelerine yardımcı olabilir. Bu süreç, terapideki bireylerin tedavi hedeflerine ulaşmasına yardımcı olabilir.
NLP destekçileri, yaklaşımın hızlı, kalıcı sonuçlar ürettiğini ve bilişsel ve davranışsal kalıpların anlaşılmasını geliştirdiğini iddia ediyor. NLP ayrıca, insanların yaratıcılığı ve problem çözme becerilerini artırmasına yardımcı olmak için bilinçli ve bilinçsiz zihinsel süreçler arasında etkili iletişim kurmayı amaçlamaktadır . NLP’nin bazı savunucuları, yaklaşımı bilişsel davranışçı terapi (BDT) ile karşılaştırır, ancak NLP ile daha kısa sürede olumlu değişikliklerin yapılabileceğini iddia eder.
Yaratılışından bu yana, nöro-dilbilimsel programlama çok çeşitli sorunları tedavi etmek için kullanılmıştır. Bunlar şunları içerir:
Kaygı , fobiler ve panik
İletişim sorunları
Travma sonrası stres
Depresyon
Dikkat eksikliği hiperaktivitesi
Bağımlılık
Şizofreni
Takıntılar ve zorlamalar
Sınırda kişilik
NÖRO-DİLBİLİMSEL PROGRAMLAMA ARAŞTIRMASI
Sayıca sınırlı da olsa, bilimsel çalışmalar NLP’nin bir tedavi yöntemi olarak etkinliğini araştırmıştır. 2013 yılında yapılan bir çalışmada araştırmacılar, nöro-dilbilimsel programlamada kullanılan dil ve görselleştirme tekniklerinin, özel eğitim ihtiyacı olan çocukların sınıfta öğrenmeye daha iyi hazırlanmalarına yardımcı olup olmayacağını araştırdılar . Araştırmacılar, NLP tekniklerinin çocukların öğrenmeye elverişli olumlu bir zihin durumu geliştirmelerine yardımcı olduğu sonucuna vardı. Ancak, bunların “kısa, kesin olmayan sonuçlar” olduğu da açıklandı. Diğer sınırlayıcı faktörlere ek olarak, örnek yalnızca yedi çocuktan oluşuyordu.
NLP uygulayıcıları, göz hareketinin yalan tespiti için güvenilir bir gösterge olabileceğini iddia ediyor. 2012 yılında, araştırmacılar bu iddiayı üç çalışmada test ettiler. İlk çalışmada, doğruyu söyleyen ya da yalan söyleyen katılımcıların göz hareketleri önerilen NLP kalıplarıyla eşleşmedi. İkinci çalışmada, bir gruba NLP göz hareketi hipotezi anlatılırken, kontrol grubu anlatılmamıştır. Bununla birlikte, yalan tespit testinden sonra her iki grup arasında önemli bir fark yoktu. Üçüncü çalışmada, her grubun göz hareketleri halka açık basın konferanslarında kodlanmıştır. Yine, aralarında göz hareketlerinde önemli bir fark yoktu.
2012 yılında araştırmacılar tarafından NLP’nin sağlık üzerindeki etkisinin sistematik bir incelemesi yapılmıştır. Bu derlemede, madde kullanımı, anksiyete, kilo yönetimi, sabah bulantısı ve klostrofobi gibi konuları ele alan on çalışma değerlendirilmiştir. Araştırmacılar, NLP’nin etkisiz olduğuna dair güçlü kanıtlar olmasa da, NLP müdahalelerinin sağlığı iyileştirdiğini gösteren çok az kanıt olduğu sonucuna vardı.
NÖRO-DİLBİLİMSEL PROGRAMLAMANIN ENDİŞELERİ VE SINIRLAMALARI
Kısmen eklektik doğası nedeniyle, nöro-dilbilimsel programlamayı bir tedavi yöntemi olarak tanımlamak zordur. Nöro-dilbilimsel programlamanın en önemli sınırlaması, savunucuların öne sürdüğü birçok büyük iddiayı destekleyecek ampirik kanıt eksikliğidir .
Çok sayıda tanıklık yaklaşımı övürken, bugüne kadar ruh sağlığı sorunları için etkili bir tedavi yöntemi olduğuna dair sağlam ve önyargısız kanıt sağlayan çok az bilimsel çalışma yapılmıştır. NLP’nin kurucu ortağı Richard Bandler, NLP’nin bilimsel testiyle sık sık anlaşmazlığı dile getirdi.
Ek olarak, eğitim ve sertifikasyonda düzenleme eksikliği, birçok kişinin güvenilir deneyime veya zihinsel sağlık geçmişine sahip olmamasına rağmen NLP uygulayıcısı olmasına neden olmuştur