Tarih Kitaplarının Görmezden Geldiği Şoke Edici Kristof Kolomb GerçekleriNesrin 14 Mart 2022
1492’den çok önce Amerika’ya ulaşma konusunda onu alt eden kaşiflerden Atlantik’teki kötü şöhretli gemi sorunlarına kadar Kristof Kolomb hakkındaki şoke edici gerçekleri keşfedin.
Hemen hemen herkes Kristof Kolomb’un Yeni Dünya’ya yaptığı yolculukla ilgili temel gerçekleri bildiklerini düşünür: Asya’ya yeni bir rota aramak için 1492’de İspanya’dan üç gemiyle – Niña, Pinta ve Santa Maria – yola çıktı. Şimdiki Bahamalar’a indiğinde, Yerli sakinler tarafından karşılandı ve ihtiyatla karşılandı.
Ardından konukseverliklerine, köylüleri köleleştirerek, kaynaklarını yağmalayarak ve onlara çiçek hastalığı gibi yıkıcı hastalıklar bulaştırarak karşılık verdi.
Bu Kristof Kolomb gerçeklerin çoğu kısmı doğrudur. Kolomb, Avrupa’dan Amerika’ya yelken açtı ve oraya vardığında, açgözlülük ve korsan benzeri bir zihniyet tarafından yönlendirilen acımasız bir liderdi. Ancak, ilk ve sonraki yolculukları hakkında, onunla ilgili bazı mitleri canlı tutan önemli miktarda yanlış bilgi var.
Kristof Kolomb’un yolculuğunun dünya tarihinde çığır açıcı bir dönüm noktası olduğu yadsınamaz olsa da kendisinin mirası her zaman tartışmalı olmaya mahkumdu. Aşağıda, Kristof Kolomb’un tarihteki karmaşık yerini tanımlayan şoke edici gerçeklerden bazılarını bulacaksınız.
Kristof Kolomb’un Erken Yaşamı Hakkında Gerçekler
Tarihçiler, Kristof Kolomb’un 1451’de Cenova’da bir yün tüccarı ve karısının çocukları olarak doğmasının ve gençken bir ticaret gemisinin mürettebatına katılmasının ötesinde erken yaşamı hakkında çok az şey biliyorlar.
Akdeniz’i dolaşan genç Kolomb, muhtemelen zamanın denizcilerine özgü bir yaşam sürdü. Yunanistan’ın Sakız adasına yapılan kayda değer bir yolculuk, Kolomb’un aslında Asya’ya ulaşabileceği en yakın noktayı işaret ediyordu.
Bununla birlikte, genç bir denizci olarak hayatı, 1476’da, birlikte yelken açtığı ticaret gemilerinin filosuna korsanların saldırması ve üzerinde bulunduğu tekneyi Portekiz kıyılarının hemen dışında batırmasıyla şiddetli bir şekilde sona erdi.
Bir tahtaya tutunan Kolomb, kıyıya kadar yüzebildi ve sonunda Portekiz’in başkenti Lizbon’a yerleşti.
Denizci yaşamına ara vererek haritacılık, denizcilik, matematik ve astronomi okumaya başladı ve sonunda kendisini ünlü yapacak olan yolculuk fikrini geliştirmeye başladı.
Reconquista ve İspanya’nın Yükselişi
*Reconquista: Endülüs döneminde İber yarımadasındaki Hristiyanların, Müslümanların yarımadadaki varlıklarını ortadan kaldırma çabaları
Kolomb Lizbon’da okurken, İspanya Krallığı – Kral II. Ferdinand ve Kraliçe Isabella yönetiminde – İber Yarımadası’nın keşfini tamamlıyordu.
MS sekizinci yüzyılın sonlarından bu yana, Müslüman çoğunluklu Moors, İber Yarımadası’nın çoğuna hükmetti ve üç yüzyıldan biraz fazla bir süredir Avrupa’da önemli bir İslami dayanak kurdu.
1000’lerden başlayarak, İber Yarımadası’ndaki daha küçük Hıristiyan krallıkları, Sancho III Garcés’in yarımadada Hıristiyan Aragon krallığını kurmasından sonra bölgeyi geri almak için bastırmaya başladı.
Sonraki dört yüzyıl boyunca, yarımadadaki Müslüman dayanağı yavaş yavaş geri alındı. 1476’da genç Kolomb Portekiz’de karaya çıktığında, Ferdinand ve Isabella neredeyse birleşik bir İber yarımadasını “Katolik Hükümdarlar” olarak yönetti.
1492’de, Moors’un İber Yarımadası’ndan nihai olarak kovulması, Grenada’nın fethi ile tamamlandı ve İspanya’yı tüm dünyada Avrupa Hıristiyan genişlemesinin bir sembolü haline getirdi.
Bu dini şevk ve askeri zafer havasının ortasında, Kristof Kolomb, Asya ile kazançlı ticareti kontrol eden Müslüman aracıları ortadan kaldırmak için bir planla İspanyol sarayına geldi. Bu plan, elbette, Asya’ya ulaşmak için Atlantik Okyanusu’nu geçmeyi içeriyordu.
İngiltere ve Fransa da dahil olmak üzere diğer birçok ülke tarafından reddedilen Kolomb, başlangıçta İspanya’nın sözde Katolik Hükümdarları tarafından da reddedildi. Birçok uzman bu gezinin zaman kaybı olacağına inanıyordu.
O zamanlar, Portekiz ve diğer ülkeler zaten Afrika çevresinde keşif seferleri başlatıyor ve bu süreçte zenginleşiyorlardı. İspanya bu çabaya katılmak istese de İspanyol mahkemesinin yolculuğu finanse etmeyi kabul etmesi için Kolomb’un biraz inandırıcı olması gerekecekti.
Ancak sonunda Kolomb’un planını kabul ettiler ve 1492’de Kolomb dünya tarihine yelken açtı. Ancak bu noktadan itibaren Kristof Kolomb hakkındaki gerçekler genellikle efsanelerle iç içe girer.
Yeni Dünyaya Yolculuk
3 Ağustos 1492’de İspanya’dan üç gemiyle yola çıkan Kolomb, yaklaşık 10 hafta süresince Atlantik boyunca batıya doğru yol aldı. Ekim ayı geldiğinde, mürettebat arasında isyan çalkantıları başladığına dair işaretler vardı. Kolomb’un günlüğüne göre, 10 Ekim’de gemilerde belirgin bir şekilde bir tür protesto vardı:
“Burada [mürettebat] daha fazla dayanamadı. Ama [Kolomb] onları elinden gelen en iyi şekilde neşelendirdi ve onlara buradan kazanabilecekleri avantajlar konusunda iyi umutlar verdi. Ne kadar şikayet ederlerse etsinler, Hint Adaları’na gitmesi gerektiğini ve onları bulana kadar devam edeceğini ekledi… “
Kolomb ve gemideki diğer kişilerden daha sonra elde edilen kaynaklara göre, durum günlükte anlatılanlardan çok daha vahimdi – ve hatta Kolomb’u denize atıp İspanya’ya geri dönmek için bir komplo bile olabilirdi.
Ancak hemen ertesi gün, suda yüzen böğürtlenlerle kaplı bir dal da dahil olmak üzere karaya yaklaştıklarının işaretleri mürettebatın moralini yükseltti. O akşam gün batımından hemen sonra, Pinta’da bulunan Rodrigo de Triana adlı bir denizci, yolculukta karayı gören ilk kişi olarak kaydedildi.
Ertesi gün, gerçekten de karaya ulaşmışlardı. Kolomb, Asya’ya geldiğine inanarak, bugün Bahamalar olan bir adaya ayak bastı.
Kolomb sonraki birkaç ayı, Avrupalıların Asya’dan geldiğini bildikleri değerli metalleri, baharatları ve emtiaları aramak için Karayipler’de adadan adaya yelken açarak geçirdi. Biraz altın ve baharat bulsa da beklediği kadar zenginlik bulamamıştı.
Kolomb 1493’te İspanya’ya geri döndüğünde, aceleyle inşa edilmiş bir yerleşim yerinde birkaç düzine adamı geride bırakmak zorunda kaldı. O yıl 1492 ile 1502 yılları arasında Amerika’ya yaptığı dört yolculuğun ikincisinde mal arayışına devam etmek için dönecekti. Ama yine de Kolomb başlangıçta aradığı zenginliklerin çoğunu asla bulamadı.
İspanya’ya bir miktar değerli “mal” göndermiş olmak amacıyla Kolomb, Amerika’dan Kraliçe Isabella’ya köleleştirilmiş 500 Yerli göndermeye çalıştı. “Keşfedilmiş” olan herhangi bir Yerli halkın artık İspanya’nın fiili tebaası olduğunu düşünen Isabella, dehşete düştü ve Kolomb’un teklifini reddetti.
Bunu takip eden on yıllar ve yüz yıllarda, elbette, güçlü Avrupalılar böyle bir fikir karşısında çok daha az dehşete düşecekler ve Amerika’da aktif olarak sağlam bir köle ekonomisini teşvik edeceklerdi.
Kristof Kolomb’un İlk Yolculuğuna İlişkin Gerçeklerle Efsaneleri Birbirinden Ayırmak
Şimdiye kadar, Kristof Kolomb hakkında daha iyi bilinen gerçeklerden biri, aslında Dünya’nın yuvarlak olduğunu “kanıtlamamış” olmasıdır. Bu, eski Yunanlıların zamanından beri biliniyordu ve Avrupa’daki denizciler, Dünya’nın çevresi hakkında az çok doğru bir fikre sahipti. Ancak Kolomb bunu ispatlamadı.
Planı, Müslüman halifeler tarafından sıkı bir şekilde kontrol edilen Asya’ya giden yerleşik ticaret yollarını atlamaktı. Ayrıca, Asya’ya ulaşmak için devasa Afrika kıtasını dolaşan Portekizli tüccarların öncülük ettiği zorlu deniz yolundan da kaçınmak istedi.
Japon ulusunun İspanya’nın Kanarya Adaları’nın sadece 2.300 mil batısında olduğuna inanan Kolomb, Atlantik Okyanusu’nu geçerek sözde Doğu Hint Adaları’na ulaşmak için bir yolculuk planladı.
Bu arada, Atlantik boyunca Asya’ya olan gerçek mesafe 2,300 değil, 12.000 mile daha yakındı. O sırada birçok uzman Kolomb’a hesaplamalarının çok yanlış olduğunu ve yolculuğunun düşündüğünden çok daha uzun süreceğini söyledi. Aslında, İngiliz ve Fransız mahkemelerinin Kolomb’un planını reddetmesine neden olan bu konuydu.
Bu okyanus yolunun tamamen karadan yoksun olduğuna inanarak, bunun büyük bir zaman ve para kaybı olacağını düşündüler. Onlara göre, ticaret yapmak için en azından limanların bulunduğu Afrika’yı dolaşmak daha mantıklıydı.
Kolomb’un ilk yolculuğuyla ilgili bir başka büyük yanılgı da onun Amerika’yı bulan ilk Avrupalı olduğudur – öyle değildi. Kaşif Leif Erikson tarafından yönetilen İzlandalı Vikingler yaklaşık 500 yıl önce Kolomb’un öncesinde, MS 1000 civarında Amerika’ya ayak basan bilinen ilk Avrupalılardı.
Ama Erikson yolculuğuna hiç çıkmamış olsa bile, Kolomb’un Amerika’yı “keşfettiğini” iddia etmek yine de yanlış olur. Sonuçta, milyonlarca Yerli insan zaten Amerika’da binlerce yıldır yaşıyordu. Yani bu, önce Yeni Dünya denen şeyi keşfetmeleri gerektiği anlamına gelir.
Kolomb’un kendisine gelince, öldüğü güne kadar Asya’ya ulaştığından emindi ve yolculuğunun gerçek önemini asla bilmiyordu. Ancak bu, Kristof Kolomb hakkındaki doğru olmayan gerçeklerin büyük bir hızla yayılmasını engellemedi.
Kolomb’un Karmaşık Mirası
Amerika kıtasının Asya’dan tamamen ayrı olduğu Avrupalı güçler tarafından çok geçmeden anlaşılacaktı. Bu fikir ilk olarak 1500’lerin başında İtalyan kaşif Amerigo Vespucci tarafından popüler hale getirildi. Avrupalılar, bu “yeni” toprakları potansiyel olarak sömürgeleştirebileceklerini de çok geçmeden anladılar.
İspanya, Portekiz, İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinden Amerika’ya daha sonra yapılacak seferler, Amerika’nın kolonizasyonuna, Yerli halkların soykırımlarına ve uygarlıklarının çoğunun yıkımına yol açacaktı. Birçok yönden, Kristof Kolomb’un yolculuğu hem Amerika’daki Yerli halkları hem de Afrika’dan zorla alınan insanları içerecek olan erken-modern kölelik döneminin başlangıcı olarak görülebilir.
Daha önceleri okyanusla ve binlerce yıl boyunca ayrılmış olan hastalıkların, bitki örtüsünün ve hayvan yaşamının değiş tokuşu da Kolomb’un yolculuklarıyla başladı ve ayrı yarım kürelerin medeniyetlerini geri dönülmez bir şekilde dönüştürdü. Bu süreç şimdi Kolomb Takası olarak biliniyor.
Avrupa hastalıklarının Amerika’ya girişi özellikle dikkat çekiciydi çünkü Amerika’dan Avrupa’ya bulaşan hastalıklardan çok daha öldürücüydüler. Çiçek hastalığı ve kızamık gibi hastalıklar Amerika kıtasına hızla yayıldı ve devam eden birkaç yüzyıl boyunca birçok Yerli insanı yok etti.
Kuzey ve Güney Amerika kıtalarındaki bu nüfus azalması, hayatta kalan Yerli halkları, yüzyıllar boyunca Avrupalı sömürgecilerin ellerinde çekecekleri acımasız sömürüye karşı kendilerini etkili bir şekilde savunamaz hale getirdi.
Kolomb’un mirası her zaman tartışmalı olmaya mahkumdu. Ancak Kolomb, Yerli halkın sömürülmesine seyirci değildi – aktif bir katılımcıydı. 1492’de Bahamalar Yerlileri ile ilk etkileşimleri hakkında günlüğünün girişinde şunları yazdı:
“Sahip oldukları her şeyi isteyerek takas ettiler… İyi yapılılardı, iyi vücutlu ve yakışıklıydılar… Silahları yoktu ve onları tanımıyorlardı, çünkü onlara bir kılıç gösterdim, onu kenarından tuttular ve cehaletten kendilerini kesip attılar. Demirleri yok… İyi hizmetçilik yapıyorlar… Elli adamla hepsini boyunduruk altına alabilir ve istediğimizi yaptırabiliriz.”
Son yıllarda, Kolomb’un yolculukları için yapılan kutlamalar, Kolomb’un Yeni Dünya’ya gelmesinden kısa bir süre sonra vahşice boyun eğdirilen Amerika’nın Yerli halkları için daha fazla bilim insanı sesini yükselttiği için yeniden gözden geçirildi.
Kolomb Günü ile aynı gün Yerli Halklar Günü kurma çabası büyümeye devam ediyor. Minnesota, Maine, Alaska ve Vermont gibi eyaletler şimdi son aktivizme tepki olarak bu kutlamayı gözlemliyor.
Arizona Eyalet Üniversitesi’nde Amerikan Kızılderili Çalışmaları profesörü ve güneydoğu Montana’nın Kuzey Cheyenne Ulusu vatandaşı Leo Killsback, “Kolomb Günü sadece bir tatil değil, Batı yarımküredeki şiddetli kolonizasyon tarihini temsil ediyor” dedi. “Yerli Halklar Günü, Amerikan değerlerinin çok daha dürüst ve adil bir temsilini temsil ediyor.”
Açıkçası, Kristof Kolomb’un seferleriyle ilgili gerçekler, günümüzde tartışmaları körüklemeye devam ediyor. Yolculukları, dünya tarihindeki en önemli anlardan biriydi ve muhtemelen önümüzdeki yıllarda da öyle kalacak.
Gemileri genellikle yanlış isimlerle anılır.
Niña, Pinta ve Santa Maria genellikle yanlış kullanır (veya kullanımda olan birkaç isimden en az üçü). Niña’ya aslında “la Santa Clara” deniyordu, Pinta genellikle “la Pintada”, İspanyolca’da “boyalı olan” olarak biliniyordu ve Santa Maria’ya genellikle “la Gallega” deniyordu.
Daha da ilginci? Dünyanın dört bir yanındaki bilim adamları, Kolomb’un zamanına kadar uzanan birçok gemi enkazı keşfetmiş olsalar da hiç kimse İlk Filosunun kalıntılarını bulamadı. Bilim adamları, gizemi Karayipler’in ılık sularına, bölgenin sürekli değişen arazi yapısına ve gemilerden birine ne olduğunu kesin olarak bildiğimiz gerçeğine bağlıyor.
Kuzey Amerika anakarasına asla ayak basmadı.
Birçok kişi Kolomb’dan “Amerika’yı keşfeden” adam olarak söz etse de gerçek şu ki, o asla Kuzey Amerika anakarasının topraklarına ayak basmadı. Asya olduğunu düşündüğü yere vardığında, aslında Karayipler’de, şimdi Bahamalar olarak bilinen adalardaydı. Yolculuğu boyunca, kıyıdaki diğer adaları ve bölgeleri keşfetti, ancak günümüzde Amerika Birleşik Devletleri’nin olduğu yere ulaştığına dair hiçbir kanıt yok.
Hispaniola’daki acımasız yönetimi nedeniyle tutuklandı.
Herkes Kolomb’un Yerli halka karşı vahşetini biliyor. Bununla birlikte, pek çok insan onun aslında zulme uğradığını bilmiyor. Acımasız tiranlığıyla ilgili haberler İspanya’ya geri döndüğünde, Kral Ferdinand ve Kraliçe Isabella (resimdekiler) 1500 yılında Kolomb’u tutuklaması için Hispaniola’ya bir kraliyet komiseri gönderdi. İspanya’ya geri getirildiğinde valilik görevinden alındı.
Aslında Amerika’ya dört yolculuk yaptı.
Kolomb en çok 1492’deki tarihi yolculuğuyla tanınmasına rağmen, kaşif aslında Amerika’ya dört ayrı yolculuk yaptı. Gezileri onu Karayip adalarına, Güney Amerika’ya ve Orta Amerika’ya götürdü. Bütün bu süre boyunca, Asya’da olduğuna ikna olmuştu.
Zamanına göre acımasız olsa da tek vahşi sömürgeci o değildi.
Kolomb’un Yerli adalıların ellerini kesip kendi İspanyol sömürgecilerini idam etme hikayeleri sadece kolonilerde değil, İspanya’da da yaygındı. Ancak Kolomb bu zalimce cezaları devam ettirmiş olsa da onları ortaya çıkarmaktan sorumlu değildir. Korsan zihniyetine sahip tek sömürgeci de o değildi. Birçok güçlü Avrupalı, Amerika’nın sunduğu her şeyin kendilerine ait olduğuna inanıyordu.
İstilacılar, Amerika’nın İspanyol istilasından gelen zenginlik hikayelerini duyduklarında, sadece açgözlülüklerini alevlendirdi. Daha sonra zenginlik aramak için kendi istilalarına başladılar – önlerine çıkan herkese saldırdılar.
Kalıntılarının bugün nerede olduğunu kimse gerçekten bilmiyor.
Kolomb’un 1506’daki ölümünden bu yana, kaşifin kalıntılarının nerede olduğu bir gizem olmuştur. İspanya’nın Valladolid kentinden Sevilla’ya taşındıktan sonra gelini, cesedinin ve oğlu Diego’nun cesedinin denizden Hispaniola’ya taşınmasını ve Santo Domingo’daki bir katedrale gömülmesini istedi.
1795’te Fransızlar bölgeyi ele geçirdikten sonra, İspanyollar kalıntıları kazdı ve Sevilla’ya geri verdi. Ancak 1877’de Santo Domingo katedralinde Kolomb’un adını taşıyan bir kutu insan kalıntısı keşfedildi. 2006’da DNA testi, Sevilla’daki kalıntıların en azından bir kısmının Kolomb’a ait olduğunu ortaya çıkardı, ancak hepsine değil. Bugüne kadar, tüm vücudunun nerede olduğu bilinmiyor ve tarihçiler onun parçalarının hem Yeni Dünya’da hem de Eski Dünya’da gömülü olabileceğine inanıyor.
Yeni Dünya’ya gelen ilk Avrupalı değildi.
Birçok kişi Kolomb’u Yeni Dünya’ya ayak basan ilk Avrupalı olarak görse de o aslında bundan çok uzaktı. Çoğu tarihçi, Leif Erikson’un (resimdeki) Amerika’ya ulaşan ilk Avrupalı olduğuna inanıyor. İskandinav kaşifinin, Kolomb yelken açmadan yaklaşık 500 yıl önce Newfoundland kıyılarına geldiği söyleniyor. Bazı tarihçiler, Fenikeli kaşiflerin Atlantik’i bundan daha önce geçtiğine inanıyor.
Dünyanın yuvarlak olduğunu kanıtlamadı.
Kolomb hakkında yaygın bir yanılgı, onun Dünya’nın yuvarlak olduğunu kanıtlamak için yola çıktığıdır. İlkokullardaki çocuklara, Doğu Hint Adaları’na zamanında ulaşmazsa uçurumdan düşeceğinden korktuğu sık sık öğretilir.
Bununla birlikte, çoğu insanın bilmediği şey, daha altıncı yüzyılda Pisagor’un Dünya’nın bir küre olduğunu teorileştirmeye başladığıdır. Kolomb’un Dünya’nın yuvarlak olduğunun tamamen farkında olduğuna hiç şüphe yok, özellikle de Batlamyus’un Coğrafyasının kişisel bir kopyasına sahip olduğu için, dünyaya yuvarlak olarak atıfta bulundu.
Kolomb, yolculuğunu önerdiğinde birçok ülke onu reddetti.
Kral Ferdinand ve Kraliçe Isabella, Kolomb’un büyük macerasını finanse etmeyi kabul etmeden önce, kaşif birçok kez reddedildi. İngiltere Kralı VII. Henry ve Fransa Kralı VIII. Charles’ın (her ikisi de resimde) danışmanları, hükümdarları kaşifin hesaplarının yanlış olduğu ve yolculuğun büyük bir para kaybı olacağı konusunda uyardı.
Sonunda kabul etmelerine rağmen, Ferdinand ve Isabella bile ilk başta Kolomb’u reddetti. Sonunda Kolomb’un hesaplarının aslında yanlış olduğu ortaya çıktı. Dünya’nın çevresini dramatik bir şekilde hafife aldı ve Amerika’ya ulaşması tamamen şans eseriydi.
Ölümünden sonra bile, İspanya’da sorun yaratmaya devam etti.
Kolomb öldükten sonra bile, İspanyol monarşisi için sorunlara neden oldu. Mirasçıları, monarşinin Kolomb’a ödemesi gereken kârı değiştirdiğini iddia ederek, uzun süreli bir yasal savaşta İspanyol tacını karıştırdı. Davaların çoğu 1536’da açılmış ve karara bağlanmış olsa da yolculuğunun 300. yıldönümünde hala yasal işlemler yürütülüyordu.
Kolomb Günü bugün Roma Katolik İtalyan-Amerikalıların çalışmaları sayesinde kutlanıyor.
Kolomb Günü, kısmen Roma Katolik İtalyan-Amerikalıların çabaları nedeniyle 1937’de federal bir tatil oldu. 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başlarında, bu etnik ve dini grubun üyeleri, Katolik İtalyan Kolomb’u Amerikan tarihinde merkezi bir role yerleştiren bu tatilin kurulması için başarıyla kampanya yürüttüler. Kampanyaları, Leif Erikson’ı Amerika’ya ulaşan ilk Avrupalı olarak onurlandıran federal bir tatil isteyenler tarafından başlatılan kampanyayı geride bıraktı.
İlginizi çekebilecek diğer içerikler
- Shaka: Afrikalı Napolyon Olarak Kabul Edilen Zulu Kralı
- Savaş Tarihinin En Büyük Çatışması Olan Stalingrad Savaşı’ndan 27 Fotoğraf
- Okulda Öğrenmenizin Mümkün Olmadığı Antik Tarih Gerçekleri