HALİD ZİYA UŞAKLIGİL
" Ne kadar güçlü olursa olsun, baskıcı yönetim herkesi korkutamaz. Özgürlük için savaşım sürer."
Halid Ziya Uşaklıgil, 1866 yılında İstanbul’da doğmuş ve 1883’ten 1943’e kadar altmış yıl boyunca edebiyatımıza unutulmaz eserleriyle büyük katkılarda bulunmuştur. Servetifünun Edebiyatının en birikimli yazarlarındandır.
Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Farsça ve Arapça bilmektedir. Sultan Reşat döneminde Padişahın yanında Dolmabahçe Sarayı'nda başkatip olarak görevlidir. Anı kitabı, "Saray ve Ötesi'nde bu dönemi anlatır.
Halid Ziya Uşaklıgil, yazmaya çok erken başlayan yazarlardandır. 19. yüzyılın sonlarında gazetelerde tefrika edilen ve ancak birkaç yıl önce kitap olarak yayınlanan "Sefile", "Nemide" romanlarını 18 yaşına bile
girmeden yazan Halid Ziya, "Bir Ölünün Hatıra Defteri" ile "Ferdi ve Şürekası'nı yayınladığında da çok gençtir.
Sefile ve Nemide romanlarını okuduğunuzda bu romanlarda anlatılan hikayelerin, yazarın en görkemli eseri Aşk-ı Memnu'da, çok daha güçlü biçimde yeniden anlatılmış olduğunu görürsünüz.
&&&
Edebiyata İzmir'de yayınlanan günlük gazetelerde tefrika edilen romanlarla girmiştir. Sonrasında hayatını İstanbul'da sürdürmüş, çok güçlü romanlarıyla edebiyatımızın ustası olmuş, ancak şaşırtıcı biçimde son
30 yıllık yaşamında roman yazmamıştır.
En bilinen eserleri, Aşk-ı Memnu, Mai ve Siyah ile Kırık Hayatlar'dır. Nesl-i Ahir güçlü bir roman olmasına karşın üzerinde çok az durulan ve az okunmuş romanlarındandır.
Aşk-ı Memnu iki kez televizyona, Kırık Hayatlar sinemaya uyarlanmıştır. Ancak hiç tereddüt etmeden şunu söylemek isterim; Sefile, Nemide, Bir Ölünün Hatıra Defteri ile Ferdi ve Şürekası romanlarından uyarlanan senaryolar, eserlerin Halid Ziya Uşaklıgil'e ait olduğu belirtilmeden birden daha fazla kez sinema filmi olarak çekilmiştir.
&&&
Halid Ziya Uşaklıgil gerçekçi edebiyatçılardandır. Kırık aşklar, sevdiğine kavuşamayan sevgililer, genç yaşta yaşamını yitiren aşıkların yanısıra, onurlu, gururlu, genç insanların da hikayesini ustalıkla anlatmayı
başarmıştır. Bu eserlerde umutsuzluk, karamsarlık, üzüntüler egemendir. Romanları İstanbul'da geçer.
"Her yazarın anlatısında kendi yaşamından güçlü izler bulunur" değerlendirmesini Halit Ziya için söylemek güçtür. Romanlarında kendisini yansıtan izlere neredeyse hiç rastlanmaz. Roman kurguları, anlatımı çok güçlüdür. Romanlarında olaylar, nedensellikleri ortaya konularak, çok güçlü bağlantılarla birbirine bağlanmıştır. Bu anlamda özellikle son romanları teknik anlamda kusursuzdur.
Romanlarının dili yalın değildir. Arapça, Farsça sözcük ve deyimlere yer verilen romanlarını, 1938'den sonra sadeleştirmiştir. Ancak yine de genç okurlarca anlaşılması kolay değildir.
&&&
27 Mart 1945' de 79 yaşında İstanbul'da ölen yazarın, üzerinde çok durulmayan Nesl-i Ahir romanını,Romanda Estetik Kalkışma -1 kitabında değerlendiren Cengiz Gündoğdu'nun sözleriyle bitirmek isterim. " Ne kadar güçlü olursa olsun, baskıcı yönetim herkesi korkutamaz. Özgürlük için savaşım sürer."