1 DÖLLENME VE BÖLÜNMELER Ovulasyonda kendisini saran corona radiata hücreleri ile birlikte ovaryumdan atılan ve ovidukta düşen yumurta hücresi, ovidukt silyumlarının ve düz kas kontraksiyonlarının etkisiyle fertilizasyon bölgesi olan ampullaya gelir. Oosit bu bölgede durmaz ve yoluna devam eder. Bu nedenle; Spermatoozonun bu bölgeye daha önceden gelip oositi beklemesi gerekir. Oosit II saat canlılığını koruyabilir. Eğer döllenmezse; uterusa geçer, dejenere olur ve ölür.
2 Cinsel ilişki yada suni tohumlama yoluyla dişinin genital kanalına verilen spermanın seminal plazması uterus mukozası tarafından absorbe edilerek spermatozoonlar serbest kalırlar. Serbest kalan spermatozonlar kuyruk hareketleri ve cinsel ilişki sırasında salgılanan oksitosin in vagina, cervix ve uterus düz kaslarında oluşturduğu düz kas kontraksiyonunun sonucu, (rheotaxis) ile önce cervix, sonra uterus ve ovidukta geçerler. Ovulasyon sırasında tuba uterinada artan kas aktivitesinin oosit kadar spermatozoonun taşınmasında da önemi vardır. Spermatozoonların bir kısmı dk da ovidukta ulaşırken bir kısmı cervix ve uterusun mukoza dürümlerinde depolanırlar.
3 Spermatozoonun oosit II yi dölleyebilmesi için Sırasıyla spermatozoonun kapasitasyonu ve akrozom reaksiyonunun şekillenmesi gerekir.
4 Spermatozoon un kapasitasyonu Çiftleşme ile dişi genital kanala boşaltılan spermatozoonlar dölleme yeteneğine sahip değillerdir. Spermatozoonlar bu yeteneklerini dişi genital kanalından geçişleri sırasında tamamlarlar. Bu olaya kapasitasyon denir.
5 Kapasitasyon esnasında özellikle uterus ve oviduktta bulunan salgıların etkisiyle, spermatozoon un akrozom bölgesini örten hücre membranı üzerindeki glikoproteinler ve seminal plazma proteinleri tamamen uzaklaştırılır. Böylece kapasitasyon tamamlanır ve akrozom reaksiyonu başlar.
6 Akrozom reaksiyonu Kapasitasyonunu tamamlamış olan spermatozoonlar hücre membranlarında bulunan yüzey reseptörleri vasıtasıyla ampullada bulunan sekonder oositi yakalarlar. Sekonder oositin zona pellucidasında değişik tür glikoproteinlerin oluşturduğu bağlanma bölgeleri vardır. Bu bölgeler spermatozoonların yüzey reseptörleri için türe özgüdür. Spermatozoonların bu bölgelere bağlanmasıyla Ca iyonlarının spermatozoonlara alınması hızlanır ve böylece akrozom reaksiyonu başlar.
7 Akrozomun dış zarı spermatozoonun hücre zarı ile yer yer kaynaşır. Kısa sürede eriyerek açılan bu bölgelerden akrozom enzimleri (hiyaluronidaz, akrozin, proteaz, glukoronidaz) dışarı çıkarlar. Bu bölgelerdeki hücre zarı ve akrozomun dış zarı tamamen erir, geriye sadece iç akrozom zarı kalır. Bu olaya AKROZOM REAKSİYONU adı verilir.
8 Fertilizasyon Fertilizasyon, genelde tuba uterinanın en uzun ve en geniş segmenti olan ampullada gerçekleşir. Kapasitasyonunu tamamlamış olan spermatozoonlar ile ikinci mayoz bölünmenin metafaz aşamasında bulunan sekonder oosit bu bölgede karşılaşırlar. Bazı kemiricilerde döllenme uterusta olur.
9 Döllenme;sperm ve oositin temas etmesiyle başlayan, maternal (anneye ait) ve paternal (babaya ait) kromozomların kaynaşmasıyla sonlanan bir olaylar dizisidir Bu olaylar dizisinin herhangi bir evresinde oluşan bir defekt, zigotun ölmesine neden olabilir. Gametlerin yüzeyindeki 'karbonhidrat bağlayan moleküller'; olasılıkla, fertilizasyon olayının gametlerin tanınmasından hücrelerin birleşmesine kadar olan bölümünden sorumludur. Dişi genital kanalına bırakılan milyon spermin ancak 'ü fertilizasyon bölgesine ulaşabilir. Fertilizasyon için bunlardan yalnız bir tanesi gereklidir. Diğerlerinin, fertilizasyonu sağlayacak sperme, dişi gameti koruyan bariyerlerden birincisi olan korona radiyata yı delmesinde yardımcı olduğu düşünülmektedir.
10 Fertilizasyon yaklaşık 24 saat sürer. Akrozom reaksiyonunun başlamasıyla salınan hiyaluronidaz enzimi corona radiyata hücrelerini birbirine bağlayan hiyaluronik asiti hidrolize eder. Coronayı bu şekilde geçen spermatozoonlar zona pellucidayı geçmeye çalışırlar. Akrozomdan salınan enzimler (esterazlar, akrozin ve nöraminidaz), litik etkiyle zona pellusida'da spermin geçeceği bir yol açar. Akrozin enziminin etkisiyle zona pellucida da yer yer geçit bölgeleri açılır. Bu bölgeyi geçen ilk spermatozoon oosit II zarına yapışır.
11 Bu bölgeden spermatozoonun baş ve kuyruğu ile birlikte sitoplazma kısmı oosit II ye geçer. Döllenme sırasında 1.Mitotic spindle with chromatids 2.1rst polar body3.pellucid zone 4.Perivitelline space 5. Cell membrane of the spermatozoon (Remainder as appendage) 6.Kinocilium 7.Nucleus (compact) of the spermatozoon 8. Proximal centrosome of the spermatozoon
12 Bu aşamada zona reaksiyonu olarak adlandırılan diğer spermatozoonların geçişini engelleyen olay meydana gelir. Oosit II sitoplazmasındaki kortikal granüller oolemmada moleküler değişmeye ve zona pellucidada ki özel bağlanma yerlerinin kaybolmasına neden olarak tüm girişler kapatılmış olur. Döllenmeden 2 saat sonra (1.1rst polar body 2. Nucleus spermatozoon 3.Proximal centrosome of the spermatozoon 4. 2nd polar body 5. Remainder of the mitotic spindle with maternal chromosomes )
13 İnsan ve memelilerde monospermy, Kanatlılarda polysmery vardır, ancak sadece bir spermatozoon başı ooist II ile birleşir. Amphioxus ta ve bazı tür balıklarda ve kurbağalarda döllenme dışarıda suda gerçekleşir. 1 ve 2- birinci polar body, 4- ikinci polar body
14 Döllenmeden 4 saat sonra 1. Paternal pronucleus 2. Maternal pronucleus 3. Centrosome brought in by the spermatozoon İkinci mayoz bölünmenin metafaz evresinde bekleyen oosit, spermin sitoplâzmasına girmesiyle, bu bölünmeyi tamamlar ovum (matür oosit) ile ikinci kutup cismini oluşturur. Bundan sonra ovumun nukleusuna dişi pronukleusu denir Ovumun sitoplâzması içinde spermin çekirdeği genişleyerek erkek pronukleusunu yapar ve spermin kuyruğu dejenere olur
15 Döllenmeden 6 saat sonra 1.Paternal pronucleus 2.Maternal pronucleus 3.Paternal centrosome 4."Inner bodies 5.Maternal astral microtubule
16 Döllenmeden 18 saat sonra 1.Paternal pronucleus 2.Maternal pronucleus 3.Duplicated paternal centrosome 4. "Inner bodies"
17 Döllenmeden 20 saat sonra Zigotun kromozomlarının yarısı anneden yarısı da babadan geldiği için, zigotun genetik olarak bir eşi daha yoktur. Zigot, ebeveynlerindeki hücrelerden farklı, yeni bir kromozom kombinasyonuna sahiptir. Bu mekanizma, kalıtım ve türün çeşitliliğinin temelini oluşturur. Mayoz bölünme, maternal ve paternal kromozomların eşey hücreleri arasında bağımsız olarak dağılmasını sağlar Maternal ve paternal kromozomların segmentlerinin yeniden yerleşimi sonucu oluşan crossing over, genlerin birbirine karışmasına neden olur; böylece, genetik materyalin rekombinasyonu sağlanır.
18 Bu iki çekirdek birbirlerine yaklaşarak birleşirler. Pronükleusların zarları kaybolur, kromozomlar şekillenir ve sonra kaynaşırlar. Bu olay esas döllenmedir ve zigotu meydana getirir.
19 Embriyonun krozomal cinsiyeti, ovumu fertilize eden sperme (X ya da Y) göre belirlenir; bu nedenle, doğacak yavrunun cinsiyeti anneye değil, babaya bağlıdır. Fertilizasyon X kromozomuna sahip bir spermle olmuşsa yavru dişi Y kromozomuna sahip bir spermle olmuşsa erkek olacaktır. Zigotta kromozom sayısı diploidtir. Çünkü, dişi ve erkek cinsiyet hücrelerine ait haploid kromozomlar birleşmişlerdir. Kromozom sayıları çeşitli canlılarda değişik sayılardadır. Örn. Domuz ve kedide 38, tavşanda 44, insanda 46, koyunda 54, sığır vekeçide 60, atta 64, köpekte 72, tavukta 78.
20 BÖLÜNMELER Döllenmiş yumurta hücresinin (zigot) bölünerek çoğalmasına bölünme denir. Bölünme, döllenmiş yumurta hücresinin sitoplazmadan zengin olan animal kutbunda, kutup hücresine yakın bir yerde başlar ve vejetatif kutupta sonlanır. Bu durum, yumurta tipine bağlıdır. Bölünme sonucu meydana gelen yavru hücreler blastomer adını alır. Bunlar birbirlerinden tamamen ayrılmayıp sitoplazma köprücükleriyle yapışıktırlar.
21 İlk bölünme animal ve vejetatif kutuplardan geçecek şekilde meridyonal bir yön takip eder. Böylece 2 eşit blastomer meydana gelir.
22 Birbirlerine yapışık olan bu iki blastomer yine meridyonal olmak üzere fakat birinciye dik biçimde ikinci bir bölünme geçirir ve 4 blastomer meydana gelir.
23 Üçüncü bölünme ekvatoryal yönde olur ve bu defa 8 blastomer meydana gelir.
24
25 Bu üçüncü bölünmeyi takip eden her bölünme bir meridyonal bir ekvatoryal olmak üzere devam ederek 8, 16, 32, 64 vb. Çok blastomerli bir hücre kümesi ortaya çıkar.
26
27
28
29
30
31 Fertilizasyon; 1. Sekonder oosit'in ikinci mayoz bölünmesini tamamlamasını stimüle eder. 2. Kromozomların diploid sayısının restorasyonu sağlanır. 3. Maternal ve paternal kromozomların karışmasıyla türlerin çeşitliliği sağlanır. 4. embriyonun kromozomal cinsiyeti belirlenir. Fertilizasyonu X kromozomu taşıyan sperm döllemişse embriyo dişi, Y kromozomu taşıyan sperm döllemişse embriyo erkek olacaktır. 5. ovumun metabolik aktivasyonuna neden olur ve yarıklanmayı (zigotun hücre bölünmesi) başlatır.
32 Çeşitli hayvanların yumurtaları sitoplazma ve vitellus miktarı bakımından fark gösterdiklerinden bölünmeler de farklı şekillerde olur. Yumurta tipleri Lecithus (vitellus) maddesinin miktarına ve yumurta hücresi içerisindeki dağılımına göre 4 ana gruba ayrılır. 1. Oligolecithal yumurtalar: Lecithus maddesi azdır ve yumurta içerisinde eşit bir dağılım gösterir. Amphioxus, insan ve memeli yumurtaları 2. Mesolecithal yumurtalar: Bunlarda vitellus maddesi orta derecededir. Yumurta içerisinde eşit bir dağılım göstermez ve vejetatif yarıma yerleşmiştir. Kurbağa yumurtaları
33 3. Polylecithal yumurtalar: Vitellusu çok olan yumurtalardır. Bol olan vitellus maddesi hücrenin büyük bir kısmına yayılmıştır. Sitoplazma çok azdır ve nükleus ile birlikte animal kutba yakın bir yerde bulunur. Örn. Kanatlı yumurtaları ve balık yumurtaları 4. Centrolecithal yumurtalar: Bu tip yumurtalar da polylecithal gruptandır. Ancak bu tip yumurtalarda vitellus maddesi yumurtanın ortasında toplanmıştır. Sitoplazma nükleusla birlikte ince bir tabaka halinde vitellusu çepeçevre sarar. Örn böcek yumurtaları
34 BÖLÜNME ŞEKİLLERİ 1. TOTAL BÖLÜNME: Döllenmiş yumurta hücresi tüm olarak bölünmeye katılır. A) Eşit büyüklükte yavru hücreler (blastomerler) meydana gelirse TOTAL EQUAL BÖLÜNME adını alır. Amphioxus, insan ve memeli hayvan yumurtalarında B) Eşit büyüklükte olmayan kardeş hücreler şekillenirse TOTAL İNEQUAL BÖLÜNME denir. Kurbağa yumurtalarında
35 2. PARTİAL BÖLÜNME: A) Döllenmiş yumurta hücresi belirli bir bölgede bölünme gösterir, büyük bir kısmı bölünmeye katılmaz. Bölünme, sitoplazma ve nükleusun bulunduğu animal kutupta olur. Burada bölünmüş hücrelerden ibaret, disk şeklinde bir alan meydana gelir. Bu nedenle bölünme PARTİAL-DİSCOİDAL BÖLÜNME adını alır. Kanatlı ve balık yumurtalarında durum böyledir. B) Bir de vitellusu merkezde, sitoplazma ve nükleusu periferde bulunan yumurtalarda (Böcek yumurtaları) görüldüğü gibi yumurtanın yalnızca yüzlek kısmı bölünür. Bu bölümeye de PARTİAL-SUPERFİCİAL BÖLÜNME denir.
36
37 IVF In Vitro Fertilizasyon (Tüp bebek) In Vitro Fertilizasyon (IVF) kavramı, döllenme işleminin vücut dışında, meydana geldiği bir kısırlık tedavisi yöntemine verilen bilimsel isimdir. IVF, kadında yumurta kanalının tıkalı/kapalı olması veya mevcut bulunmaması sebebi ile çocuksuz kalınması ve erkeğin çocuk sahibi olmasına herhangi bir engelin bulunmaması durumunda olan çiftler için akla gelen klasik bir yöntemdir. Normalde yumurta kanalında meydana gelen bütün gelişmeler vücudun dışında ve laboratuarda gerçekleştirilir. Bu anlamda yumurta hücreleri ile spermler cam tüpte bir araya gelir, döllenme burada olur ve ilk hücre bölünmeleri de burada gerçekleşir.
38 Vücut dışında gerçekleşecek olan döllenme işlemin gerçekleştirilebilmesi için bir çok ön aşamadan geçilmesi gerekir. Bunlar; 1) Yumurtalıkların baskılanması 2) Yumurtalıkların uyarılması 3)Yumurta toplanması 4)Spermle yumurtanın döllenmesi 5)Embriyo transferi
39
40 Yumurtalıkların Baskılanması: Bu işlem yumurta gelişiminin doktor kontrolünde gerçekleşmeşi için yapılır. Böylece yumurtaların eşit olarak gelişmesi sağlanmış ve erken yumurtlama engellenmiş olur. Bu amaçla beklenen adet gününden 1hafta önce veya adetin ilk gününden itibaren ilaç kullanımı başlar. Cilt altı enjeksiyonlar veya burun spreyi şeklindedir.
41 Yumurtalıkların uyarılması: Yardımla üreme tekniklerinde gebelik şansının arttırılması için birden fazla yumurta elde edilmesi amaçlanır. Yumurtalıkların uyarılması için çeşitli ilaçlar kullanılır özellikle Gonadotropinler uygulanarak ovaryum foliküllerinin büyümesi ve olgunlaşması stimüle edilir ve bu ilaçlara genellikle adetin 3.günü başlanır. İlaçlar her gün belirli dozlarda kullanılır. Aynı zaman diliminde yapılan; ultrasonografik ölçümler ve kandaki estradiol seviyesi kontrolleri ile yumurta gelişimi takip edilir. Yumuların içinde bulunduğu foliküllerin çapları 18 mm ve sayılarıda en az 3 tane olduğunda kullanılan ilaçlar kesilerek yerine çatlatmak için başka bir iğne yapılır. Bu iğneden yaklaşık saat sonra yumurta toplama işlemi gerçekleştirilir.
42 YUMURTA TOPLAMA ISLEMI: Ovulasyon indüksiyonu ile belirli büyüklüğe ulaşan folliküllerden vaginal yol ile ultrasonografi probuna ilave edilmiş bir iğne eşliğinde, Buyuk bir cogunlukla genel anestezi ile uygulama gerceklestirilir ancak local anestezi ile de islem yapmak mumkundur. Ovulasyon indüksiyonu ile belirli büyüklüğe ulaşan folliküllerden vaginal yol ile ultrasonografi probuna ilave edilmiş bir iğne eşliğinde, yumurtaların toplanması işlemidir. Her bir follikül içine girilerek follikül sıvısı özel bir aspiratör yardımı ile boşaltılır.ve alınan sıvı hemen laboratuara ulaştırılarak yumurta içerip içermediği incelenir.bu şekilde tüm follüküller aspire edilinceye kadar işleme devam edilir.
43 SPERM ILE YUMURTANIN DOLLENMESI: Yumurta toplama islemi sonucunda elde edilen yumurtalar kendileri icin hazirlanmis ozel besi yerlerine alinarak 2-3 saat burada bekletilirler. Diger taraftan ise erkekten alınan sperm hucreleri cesitli islemlerden gecirilerek kullanima hazir hale getirilir. Sonra elde edilen spermler:herbir yumurta icin 200 bin hareketli sperm olacak sekilde ayarlanip yumurtalarin icinde oldugu kultur ortamina birakilir. Burada esas olan spermlerin yumurtayi kendi liginden döllemesidir.
44 EMBRIYO TRANSFERI: Döllenmiş yumurtadan elde edilen embriyoların anne rahmine yerleştirilmesi işlemidir. Transfer işleminin ne zaman yapılacağına embriyo gelişimine, sayısına, laboratuar koşullarına vb sebeplere göre belirlenir. Genellikle 3 gün ve blastosist aşamasında transfer yapılması tercih edilir. Transfer işlemi sırasında anesteziye gerek yoktur.
45 Laboratuarda katetere cekilen embriyolar rahime yerlestirilir. Transferden sonra 1-2 saat dinlenilmeli ve 24 saat aktif hareketten kacinilmalidir.
46 Embriyonun dondurularak saklanması IVF sonucu oluşturulan embriyo ya da blâstosistler, kryoprotektanlar (ör; gliserol) içinde dondurularak uzun süre saklanabilir. Daha sonra donu çözülerek uterusa transfer edilip, başarılı bir gebelik sağlanabilir.
47 Özet: 1-Gonadotropinler uygulanarak ovaryum foliküllerinin büyümesi ve olgunlaşması stimüle edilir 2-Matür foliküllerden çok sayıda matür oosit laparoskopi ile aspire edilir. Oositler ultrason yardımıyla ve özel bir kateterle vajen duvarından girilip, ovaryuma ulaşılarak da toplanabilir. 3-Oositler özel bir kültür medyumu ve kapasite edilmiş spermler içeren petri kutularına alınır. 4-Oositlerin fertilizasyonu ve yarıklanma mikroskopla izlenir. 5-Bölünen zigotlar (yarıklanan embriyolar) dört ya da sekiz hücreli evreye ulaştıklarında, bir kateter yardımıyla, vajina ve servikal kanal yoluyla uterusa taşınır. 6-Gebeliğin başarı oranı artırmak için en az üç embriyonun bırakılması gerekir.
48 MICROENJEKSIYON yöntemi tüp bebek tedavisinden daha ileri bir yontemdir ve son yillarda kisirlik tedavisinde devrim yaratmistir. Daha once diger yontemlerle cocuk sahibi olamayan bir cok cift bu yontem ile basarili sonuclar elde etmistir. Mikroenjeksiyon, basitçe; seçilmiş sağlıklı bir spermin, yine seçilmiş sağlıklı bir yumurta içerisine enjekte edilerek, vücut dışında döllenmenin gerçekleştirilmesi işlemidir den beri şiddetli erkek infertilitesinin çözümünde, giderek artan başarı oranlarında, yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda, semendeki(menideki) sperm sayısında azlık (oligospermi), sperm haraketlerinde zayıflık (astenospermi) ve sperm morfolojisinin normalin altında (teratospermi) olması gibi durumlarda veya bunların bir kaçının birarada olması halinde mikroenjeksiyon, en denemeye değer olan tekniktir. Burada amaç, normal birleşme ile yumurtaya ulaşamayacak ve onu dölleyemeyecek kadar zayıf özellikteki bu tip bir spermin, vücut dışında, doğrudan yumurta içine verilmek suretiyle gebeliğin gerçekleşebilmesidir. Micromanipulator ile gerceklestirilen bu islemin laboratuvar asamasindan once gerceklestirilen tum hazirlik ve tedavi islemleri tup bebek ile aynidir.
FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit
YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Yumurta tipleri : Çeşitli hayvan yumurtaları, taşıdıkları lecithus (vitellus) maddesinin azlığına
DİŞİ EŞEY HÜCRELERİNİN GELİŞMESİ OLGUNLAŞMASI Doç. Dr. A. Gürol BAYRAKTAROĞLU OVOGENEZİS Dişi eşey hücresinin gelişip olgunlaşmasına ovogenezis denir. Spermatogenezisteki gibi çoğalma, büyüme ve olgunlaşma
Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) Üreme hücreleri erkeklerde sperm dişilerde yumurta adını alır.yumurtanın meydana gelişi oogenezis, spermin meydana gelişi ise spermatogenezis adını
Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.
Giriş Fertilizasyon Pre-Embriyogenez Prof.Dr. Alp Can Histoloji-Embriyoloji Anabilim Dalı Embriyoloji (Gelişim Bilimi) [embriyo=cenin, logos=bilim] İnsanın gelişimindeki yapı-işlev ilişkisi Tanımsal (deskriptif
KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden
MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa
10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini
CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir
HÜCRE BÖLÜNMELERİ Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. I. MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu
HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli
DİŞİ ÜREME ORGANLARI Dişi üreme organları dişi gamet hücresi ovumu (yumurtayı) üreten ovaryumlar ile ovumun döllendiği, döllenme sonrasında gebeliğin şekillendiği ve gelişen yavrunun dışarı çıkarıldığı
Mitoz - Mitozda 2 yavru hücre oluşur ve bunların genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin aynıdır. - 2n --- 4n (anafaz) ------2n - İdentik kardeş kromatidler ayrılarak yavru hücrelere giderler. - Somatik
AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER Amphioxus (Branchiostoma lanceolatum): Derin olmayan tuzlu sularda, kumda kazdıkları oyuklarda yaşar. Omurga ya da kafa bulunmaz. Çiftleşme mevsiminde bu oyuklardan
Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 29.09.2004 DÖLLENME VE DÖLLENME ANOMAL LER N N YARDIMLA ÜREME TEKN KLER NDEK ÖNEM Dr. F. Gürcan BEB TO LU * firstname.lastname@example.org
Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme Hayvanlarda üreme, omurgalı hayvanlarda üreme olarak ele alınmaktadır. Omurgalı hayvanların tamamı ayrı eşeyl olarak çoğalmaktadır. Üreme ve çoğalmalarında
YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 10. Sınıf 1) Hücre döngüsünün interfaz evresini yeni tamamlamış bir hücre ile bu hücrenin döngü sonunda oluşturduğu yeni hücrelerde; I. DNA miktarı II. Gen Sayısı III. Gen
Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler 1 Amphioxus Derin olmayan tuzlu sularda (Deniz sahillerinde) kumda kazdıkları oyuklarda yaşarlar. Erkek ve dişiler, eşey hücrelerini suya bırakırlar. ----------------DÖLLENME
1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I
MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye
Genital siklus Pubertaya ulaşan bir dişide, hipotalamus ve hipofiz bezinin kontrolü altında ovaryum ve uterusta bazı değişiklikler meydana gelir. Ovaryumda meydana gelen değişiklikler ovogenezis ve ovulasyon
KANATLILARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Polylecithal tip olan kanatlı yumurtasında vitellus membranı ile sarılmış bulunan yumurta hücresi, yumurta sarısı, sitoplazma ve nükleustan ibarettir. Ovulasyonda,
OVOGENEZİS Dişi eşey hücresinin gelişip olgunlaşmasına ovogenezis denir. Spermatogenezisteki gibi çoğalma, büyüme ve olgunlaşma evreleri vardır. Dişi üreme sistemi; ovumun üretilmesi, erkek ve dişi eşey
MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye
1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi
Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve
ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ ÜREME FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire İnsanların, nesillerini devam ettirebilmeleri için, kadın ve erkek cinsine ihtiyaç vardır. İnsanların üreme sistemi, ergenlik dönemiyle
GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus
İN-VİTRO FERTİLİZASYON (IVF) VE EMBRİYO TRANSFERİ (ET) Yardımcı üreme tekniklerinin (YÜT) (Assisted Reproduction Techniques, ART) temel amacı, infertil çiftin sağlıklı bir bebek sahibi olmasıdır. IVF-ET
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin
ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde
MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ Kalıtıma giriş Ebeveynler yavrularına gen adı verilen kodlanmış bilgileri verirler. Genler DNA parçalarıdır. Çoğu gen, hücreyi özgün enzimler ve diğer proteinleri sentezlemesi
Hücre Yapısı: Somatik ve Germ Hücrelerinin Bölünme ve Farklanmaları Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker Embriyonal yaşamın başlangıcından itibaren hücre bölünmesi başlar ve gelişmeyle ilgili her aşama hücre bölünmesiyle
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #15 1) Bir hücrede meydana gelen bölünme evrelerinden birine ait şekil yukarıdaki gibi ise; I. Diploit kromozomludur. II. Glikozu nişasta şeklinde depolar. III. Sitoplazması boğumlanma
10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.
MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Döllenmiş yumurta hücresinden birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. Bunlar eşit büyüklüktedirler.
SPERMATOGENEZİS Olgun erkek eşey hücresinin meydana gelişidir, (spermatogonyum, primer spermatosit, sekonder spermatosit, spermatid, sperm hücrelerinden ibarettir) Goniyogenezis, spermatositogenezis ve
MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Türe ait genetik özelliklerin soylar arası aktarılmasına kalıtım adı verilir. Bu işleyişte türlerin genetik bilgisinin
BÜYÜME VE GELİŞME Zigot ile başlayıp yeni bir birey oluşması ile sonlanan olayların tamamına gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, segmentasyon (bölünme), gastrula (hücre göçü),farklılaşma ve organogenez
HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,
Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı
ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.
1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki
1. TEOG1 DENEME SINAVI 2 ( DNA, Mitoz,Mayoz Kapsamlı) Yukarıdaki şekil için aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Hücre 2 kere mitoz bölünme geçirmiştir. B) Oluşan yavru hücreler ana hücrenin
ADIM ADIM YGS-LYS 32. ADIM HÜCRE 9- SİTOPLAZMA 2) Sitoplazma Hücrenin içini dolduran sıvıdır. İçinde inorganik ve organik maddeler vardır. Ayrıca görevleri birbirinden farklı olan organeller de bulunur.
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 Miktar 1) I.Hemoglobinin yapısındaki karbon atomu sayısını tespit etmek II. Solunumda kullanılacak gazların hangi molekülle taşınacağını tespit etmek III. Kanın ph ını tespit
8. Sınıf Fen 8. Sınıf Bilimleri Fen Bilimleri İNSANDA İNSANDA ÜREME, ÜREME, BÜYÜME BÜYÜME VE VE GELİŞME GELİSME Ahmet KARAYEL KARAYEL Süleyman Süleyman ALTINTAS ALTINTAŞ HÜCRE DNA DNA NIN ÖZELLİKLERİ NEDİR:
Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması
8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 2016-2017 KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır
Allel: Bir genin seçenekli biçimi Wild Tip: Normal allel. Bireylerin çoğunda bulunan Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda
This information (19) on pre-implantation genetic diagnosis is in Turkish İmplantasyon öncesi Genetik Tanı (İngilizce'si Pre-implantation Genetic Diagnosis) Kalıtsal genetik hastalığı (genetic disorder)
HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 email@example.com KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ
ADIM ADIM YGS LYS 191. Adım EVRİM EVRİM İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER Evrim, geçmiş ile gelecekteki canlıların ve olayların yorumlanmasını sağlayarak, bugün dünyada yaşayan canlılar arasındaki akrabalık derecesini
BMM307-H02 Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK firstname.lastname@example.org 1 BİYOELEKTRİK NEDİR? Biyoelektrik, canlıların üretmiş olduğu elektriktir. Ancak bu derste anlatılacak olan insan vücudundan elektrotlar vasıtasıyla
HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME I. HAYVANLARDA ÜREME Gerek omurgalılarda gerekse omurgasızlarda üreme organlarına gonad denir. Genellikle dişi organ ovaryum, erkek organ testis olarak adlandırılır. Omurgasız
Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2014 Amitoz Robert Remak 1815-1865 E. Coli de Amitoz Kromozom orjini hücrenin diğer
HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.
A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini
12/13/13 E. Coli de Amitoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Kromozom orjini hücrenin diğer tarafına hızlı bir şekilde hareket etmeye başladığı anda kromozom replikasyonu başlar. Erciyes Üniversitesi
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 1) Aşağıda bazı dönüşüm tepkimeleri gösterilmiştir. a 2) Enzimlerin çalışma hızına etki eden faktörlerle ilgili; RH RH ADP + Pi ATP I II b Buna göre a ve b yönlerindeki değişimlerle
SPERMANIN ALINMASI VE MUAYENESİ VEYSEL TAHİROĞLU SPERMA Memeli spermatozoitleri hareket yeteneği bulunan, haploid yapıda ve dişi oositine bağlanma yeteneği olan hücrelerdir. Spermatozoon baş, orta bölüm
Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde
EMBRİYOLOJİ 1 EMBRİYOLOJİDE TERİMLER ve KAVRAMLAR Gonadlar: Dişide ovaryumlar (yumurtalıklar), erkekte testisler. Gametler: Yeni bir canlının gelişmesini başlatmak için bir araya gelen dişi ve erkek cinsiyet
KALITIM #12 MODERN GENETİK UYGULAMALARI (BİYOTEKNOLOJİ) SELİN HOCA BİYOTEKNOLOJİ Canlılara temel bilimlerin ve mühendislik ilkelerinin uygulanmasıdır. Gen mühendisliği, genetik madde lan DNA üzerinde yapılan
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula
Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı korunması gerekir.
İnfertilite hakkında en çok merak edilen sorular 1-Kısırlık nedir? Kısırlık ya da infertilite 1 yıl içinde, haftada en az iki kez cinsel birliktelik olduğu halde gebe kalamama durumu olarak ifade edilir.
KALITIMIN GENEL İLKELERI Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1 Eşey Tayini Kromozoma dayalı eşey saptanması çok hücreli canlılarda gerçekleştirilebilir. Otozomal kromozomlar üzerinde her iki eşeye ait özellikleri
KLONLAMA (the cloning) Klonlama Nedir? Moleküler biyoloji teknikleri kullanarak bir DNA dizisine eş DNA üretmek veya bir hücreden yola çıkarak hücre bölünmesi ile genetik olarak birbirine eş hücre grubunun
This information (1) on Autosomal Dominant genetic disorders is in Turkish Otozomal Baskın Genetik Hastalıklar (Kadınlar İçin) (İngilizce si Autosomal Dominant Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalığa,
TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) 4. 1.Şekilde hayvan hücresinin mitoz bölünmede bir evresi gösterilmiştir. Bu evreden sonra aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez? A) Kalıtım maddesinin
Nükleotid - en - Dna - Kromozom Fen ve eknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz 6. Kromozomlar DN molekülü ve protein kılıftan oluşmuşlardır. DN molekülünün yapısında da genler bulunur. enler ise nükleotitlerden
KLONLAMA Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz Tek yumurta ikizleri doğal klonlardır. Araştırıcılar ilk önceleri bu doğal olayı taklit ederek klonlama çalışmalarına başlamışlardır. Tek yumurta ikizlerinde embriyo
Çiftlik Hayvanlarında Cinsiyetin Denetimi Cinsiyetin belirlenmesi Demokritus (MÖ: 470-402) Sağ testisten erkek, sol testisten dişi yavruların dünyaya geldiğini ileri sürmüştür. Fötal yaşamda cinsiyetin
Tüp bebekte son gelişmeler Tüp bebek tedavisinde gelişen teknoloji ile birlikte uzmanlar, tüp bebek yöntemine başvuran hastaların normal yaşantılarından kopmadan, daha az maliyetle tedavi olabileceklerini
ISLAH AÇISINDAN BAHÇE BİTKİLERİNDE ÇİÇEK VE DÖLLENME BİYOLOJİSİ Bitkilerde çoğalma tohumla (seksüel) ya da vegetatif organlarla (aseksüel) gerçekleşmektedir. Seksüel çoğalmada, üreme hücreleri adı verilen
MENSTURASYON VE HORMONLAR İLK ADET KANAMASI" Çocukluk çağından ergenlik çağına geçiş döneminde, ortalama olarak 12.5 yaşında kız çocuğu ilk adet kanamasını görür. Bu "ilk kanama" henüz yumurtlama süreci
YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.
Kanatlı Hayvanlarda Genital Sistemin Yapısı Yumurtanın Oluşumu ve Yapısı Genital Sistemin Bölümleri 1.Ovaryum 2.Yumurta Yolu (Ovidukt) -İnfundibulum -Magnum -İstmus -Uterus 3.Vagina KLOAKA Kanatlı Hayvanlarda
Mitoz, Amitoz ve Mayoz Dersin AMACI Hücre Bölünmelerini Kavramak Doç. Dr. Metin Aytekin www.metinaytekin.com Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2015 Kromozom orjini
MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa
To ensure the functioning of the site, we use cookies. We share information about your activities on the site with our partners and Google partners: social networks and companies engaged in advertising and web analytics. For more information, see the Privacy Policy and Google Privacy & Terms.
Your consent to our cookies if you continue to use this website.