Subklavian Arterlerin Önemi ve Bağlı Olan Rahatsızlıkları
Subklavian Arterler; vücudun bel kemiği olan aorta en yakın ve bu damardan ilk ayrılan arterler olmaktadır. Sağ subklavian ve sol subklavian diye iki ayrı guruba ayrılır.
İçindekiler
Subklavian Arter
Sağ tarafta brakiosefalik damardan, soldaysa arkos adı verilen aort damarından ayrılan subklavin arterın vücutta görevleri oldukça önemlidir. Subklavian arter bir çok kollara sahiptir. Bunların içinde en önemli olanları;
- İnternal torasik arter ( sternum ve memede dolaşımdan sonrumludur)
- Vertebral arter ( Beyin arkasında bulunan bölgede kan dolaşımını sağlar)
Subklavian arter; vücutta bulunan en önemli ve en büyük damarlardan biri olan aort damarın kollarından biri olmaktadır. Aort damarının solunda yer alan trunkus brachiocephalicus damarının sağ tarafından başlayan subklavian arterin uzunluğu yaklaşık olarak sekiz ile on dört santim arasında bulunmaktadır.
Solda bulunan subklavian atardamarı sağdakine oranla vücutta daha derinlerde konumlan maktadır. Sağda bulunan ve düz olarak ilerleyen damarın uzunluğu ise beş ile on bir santimetre arasında olmaktadır. Sağ ve soldaki subklavian arterler akciğere uzanmakta ve akciğerin ihtiyacı olan kanı , oksijeni ve diğer maddeleri alarak beslenmesini sağlamaktadır. Akciğeri sarmalayan bu damarlar; Daha sonra bu damarlar merdiven diye tabir edilen boşluk yardımıyla kaburgalarda doğru ( spatium interscalenum) uzanır.
Vertebral damarlar sağda bulunan subklavian damarların ilk dalı olmaktadır. Arkus aort damarından ayrılan uç damardan ( innominat damarı diğer adıyla brakiosefalik damarı, subklavian damarı ve sol karotis damarı) biri olan subklavian damarı daha sonra kendi arasında sağ ve sol diye iki ana bölüme ayrılır.
Subklavian Arterin Kolları
Genel olarak subklavian arterler beş kola ayrılır. Bunlar:
- Torasik Arter ( iç torasik arter)
- Vertebralis ( vertebral arter)
- Truncus Thyrocervicalis ( Triküspid gövde)
- Trunkus Vostocervicalis ( Kostal Servikal Trunk)
- Transversa Colli ( Boynun Transvers Arteri)
Sağ Subklavian Arter
Arkus damarı aort damarından ayrılan ilk ve en önemli damarlardan biri olmaktadır. Bu damar aorttan ayrılır ayrılmaz; bifürkasyon oluşturarak sağ karotis damarı ile yine sağ subklavian damarını oluşturur.
Vücutta önemli rolleri bulunan sağ subklavian damarlar dört kola ayrılmaktadır. Bunlar:
- İnternal Torasik adı da verilen internal mammarian atardamarları
- Sağ vertebral atardamarı
- Kostoservikal Trunkus atardamarı
- Sağ Tiroservikal atardamarı olmaktadır.
Sol Subklavian Arter
Kısaca LSCA adı da verilmekte olan sol subklavian atardamarı önemli görevleri olan arkus damarından en son ayrılan bir arterdir. Arkusdan ayrıldıktan sonra ilk olarak LSCA atardamarının sol tiroservikal damarı, LVA damarı, ve kostoservikal trunkus damarları ardı sıra ayrılır. Sol Vertebral damarı yani LVA damarı; LSCA nın ilk koludur. Solda bulunan subklavian arterlerde meydana gelen sorunlar sağdakine oranla en az üç misli daha fazla olmaktadır. Bu kalbe yakınlığına bağlı olarak kaynaklanabilmektedir. Bu damarlarla ilgili yaşanabilecek sağlık sorunlarında genel olarak ilaç tedavisi çok fazla sonuç vermemektedir. Damarın durumuna göre cerrahi müdahale her zaman tercih nedeni olmaktadır. Bu arterlerde yapılacak cerrahi operasyonlarda revaskülarizasyon genel olarak intratorasik ya da ekstratorasik bir şekilde olmaktadır. İntratorasik müdahaleler çoğunlukla kalp operasyonlarıyla aynı zamanda yapılmaktadır. Bu damarla ilgili yaşanan sağlık sorunlarında kesin teşhis; düzenli tansiyon kontrolları, karotis damar doppler, anjiyografi gibi tetkikler sonucu ortaya çıkmaktadır.
Aberran Sağ Subklavian Arter Down Sendromu
İnsanlarda bulunan fazla olarak oluşan yirmi birinci kromozom yapısına down sendromu denilmektedir. Nadir olarak rastlanan bu sorun kişilerde hafif veya orta derece zeka geriliğine neden olmaktadır. Çok sık rastlanılmayan bir durumdur. Genel olarak kalp hastalıklarını da beraberinde getiren bu sorun; Aort damarının en sık rastlanılan patolojisi olmaktadır.
Kısaca ARSA denilen abrerran sağ subklavian arter günümüzde oldukça yaygın olarak rastlanılan bir sağlık sorunu olmaya başlamıştır. Bu kısaca kalpten çıkan ve sol kola doğru giden arterin yemek borusunun önünden geçmesi gerekirken arkasında geçmesidir. Bu durun genel olarak insanlarda kromozom bozukluğundan kaynaklanan bir sorun olmaktadır. Burada kromozom bozukluğu olarak belirtilen ve yaklaşık olarak insanların yüzde otuz beşinde rastlanılan soruna down sendromu denilmektedir. Yapılan araştırmalar sonucunda down sendromu olan bir bebekte; normal bir insana oranla daha çok miktarda abberan sağ sabklavian arter görülmektedir. Bu bulgu artık down sendomu hastalığının kesin belirtisi olarak adlandırılamasa da belirtileri arasında yer almaktadır.
Aberran sağ subklavian arter down sendromu durumunda damarların yemek borusunun önünden geçmesi bebeklerde yaş ilerledikçe zeka geriliği göstergesi olamayacağını ama buna karşı sağlık konusunda bir takım sıkıntılar yaşayabileceği saptanmıştır. Örneğin yemek yerken nefes alma zorluğu veya yediğin lokmanın boğazda takılıyormuş gibi bir his uyandırması gibi.
Aberran sağ subklavian arterde zaman ilerledikçe histopatolojik olarak yapı farklılaşması gözlemlenmektedir. Bu nedenle intraoperatif ile postoperatif olarak morbiditede artış olmasına neden olmaktadır. Yaş ilerledikçe aterosklerotik anevrizma, fistülüzasyon, ösefagusa, rüptür, emboli ve tromboz gibi sonu ölümle bitebilen ciddi sorunlara neden olabilmektedir. Bu nedenle bu sağlık sorunu ciddiye alınmalı gerekli olan tedavinin yapılabilmesi için hastanın zaman kaybetmeden düzenli bir şekilde doktor kontrolünde olması gerekmektedir.