Yürüme analizi; Yürüyüşün sistematik ölçümü ve değerlendirilmesi olarak tanımlanabilir. Bu yazımızda yürüyüş analizi testi hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Yürüyüş analizi nedir?
Yürüyüş analizi yürüyüşteki bozuklukların tanısı ve vücudun yürüyüş sırasında ki normal yürüyüş anatomisine göre orta çıkan değişikliklerin değerlendirilerek, bu bozukluklara yönelik tedavi ve yürüyüş işlevselliğinin yeniden kazanılmasını sağlamak için yapılan bir değerlendirmedir. Bir başka deyişle yürüme analizi, yürümenin sayısal olarak değerlendirilmesi, tanımlanması ve yorumlanmasıdır.
Yürüme analizinden önce fizik muayene yapmak önemlidir. Yürüyüş anatomisi testi yapmadan önce yapılan fizik muayenede;
- Eklem hareket açıklığı
- Kas tonusu
- Kas gücü
- Selektif motor kontrol değerlendirilir.
Yapılan değerlendirmelerden alınan sonuçlar bir kağıda yürüyüş anatomisi testi fizik muayene sonuçları olarak kayıt edilir.
Yürüme analizinde neler değerlendirilir?
Yürüme analizin testinde;
- Üç boyutlu eklem açıları
- Üç boyutlu eklem momentleri
- Dinamik kas EMG’si
- Eklemin ürettiği mekanik güç değerlendirilir.
Yürüme Analizi Neden Yapılır?
Yürüme analizi bir çok nedene bağlı olarak yapılabilir. Yürüme analizi yapan hastaneler tarafından yürüme analizi şunun için yapılır;
- Sporcularda yapılan sporun kalitesini artırmak için.
- Fazlaca düşen kişilerde düşmenin sebebini bulmak için.
- Yürürken ağrı hisseden kişilerde.
- Hasta bireylerde; Tedavi planını çizmek.
- Tedavi etkinliğini değerlendirmek.
- Patolojik mekanizmaları kompanzatuvar mekanizmalardan ayırt etmek.
- Kalıcı bir kayıt sağlamak.
- Bilimsel araştırma yapmak.
- Tedavi protokolleri geliştirmek ve farklı tedavilerle kıyaslamak.
- Ortez ve protezlerin etkinliğini araştırmak.
- Yeni protez dizaynları geliştirmek.
- Eğitim.
Yürüme Analizinin Yapıldığı Hastalıklar
Bir çok hastalıkta yürüme analizi laboratuvarında yürüyüş analizi yapılmaktadır. Kısaca yürüme anatomisinin değerlendirildiği hastalıkları şu şekilde sıralayabiliriz;
- Serebral palsi
- Amputasyon
- Spina bifida
- Müsküler distrofi
- Parkinsonizm
- İnflamatuvar ve dejeneratif eklem hastalıkları
- Hemipleji
- Kafa travması sekelleri
- Omurilik yaralanması
- Multiple skleroz
- Artroplasti
- Spor yaralanmaları
Yürüme Analizi Laboratuvarında Kullanılan Değerlendirme Yöntemleri
Yürüme analizi genellikle bir laboratuvar ortamında, yürüme analizi cihazı kullanılarak yapılır. Analiz sırasında bir çok değerlendirme yöntemi kullanılmaktadır. Kısaca analiz sonrasında laboratuvarda kullanılan değerlendirme yöntemleri şunlardır;
- Gözleme dayalı analiz ve video
- Kinematik analiz
- Kinetik analiz
- Dinamik pedobarografi
- Dinamik elektromyografi
- Enerji ölçümleri
Yürüyüş anatomisi testi; Gözleme dayalı analiz ve video ve Kantitatif yürüme analizi (Gözleme dayalı analiz ve video dışındakiler) olarak iki kısımda yapılabilir. Sırayla bu iki olgunun yürüme analizi nasıl yapılır kısaca açıklayalım.
Gözleme dayalı analiz ve video
Görsel yürüme analizi bilgisayarlı analize göre daha subjektif bir değerlendirme sunmaktadır. Gözleme dayalı analiz ve video değerlendirmesi yapılırken genelde tercih edilen yöntem aşağıdan yukarı doğru ayak- diz-kalça sıralaması ile izlemdir. Gözleme dayalı yürüme analizi ve yürüme video değerlendirmesi aşağıda ki sıralama takip edilerek yapılır.
- Öncelikle adım uzunluğu iki tarafta ayrı ayrı değerlendirilir.
- Topuk vuruşunda ve yerden itmede ayak bileği açısına bakılır.
- Daha sonra dize geçilerek sırasıyla topuk vuruşu, basma ve salınım fazındaki diz fleksiyonu değerlendirilir.
- Son olarak basma fazı sonu kalça açısı ve gövde açısı değerlendirilir.
Kantitatif yürüyüş analizi
Kantitatif yürüme analizi kas-iskelet sisteminin biyomekaniğinin değerlendirilmesini sağlamaktadır. Kantitatif yürüme analizi, yürüyüş hakkında objektif ve kesin bilgi sağlar. Fakat sistemin kurulmasının belirli bir maliyeti olduğu için çoğu yerde kantitatif yürüme analizi sistemi henüz yoktur. Kantitatif yürüyüş analizi sistemleri sayesinde; Kinematik analiz, kinetik analiz, dinamik pedobarografi, dinamik elektromyografi ve enerji ölçümleri yapılır. Bu ölçümleri de kısaca açıklayarak yazımızı bitirelim.
Kinematik analiz ve temporospatial veriler
Kinematik analiz; harekete katılan güçler dikkate alınmadan sadece hareketin oluşumu ile ilgilenen analiz boyutudur. Hareketin geometriside denir. Kinematik analizde gövdenin, pelvisi, kalça diz ve ayak bileklerinin, her üç düzlemdeki pozisyonu, eklem hareket açıklıkları, lineer ve açısal hız ile ivmeleri ölçülür ve sayısal veri olarak kaydedilir. Bunlarla birlikte temporospatial veri denilen zamansal ve adım uzunluğu gibi ölçümsel veriler hesaplanır.
Kinetik analiz
Kinetik analiz; hareketi oluşturan kuvvetlerin, yani yer tepkime kuvveti, eklem güçleri ve hareketi oluşturan ve kısıtlayan momentlerin incelenmesidir. Bu amaçla, basınca duyarlı, plaka tarzı, zeminde yüzeyi olan kuvvet platformları kullanılmaktadır. Kinetik anlizden elde edilen veriler hareket eden vücuda etki eden kuvvetlerin tanımlanmasını sağlar.
Dinamik EMG
Yürüme analizinde hareket anında kinezyolojik-dinamik EMG yapılır. Dinamik EMG ile yürüme döngüsünde kasılmanın zamanı, kasılma süresi ve ortalama şiddeti hakkında bilgi edinilir. Fakat dinamik emg ile kasılmanın istemli olup olmadığını ve patolojik kasılmayı, kompansatuar kasılmadan ayırt etmez.
Dinamik pedobarografi
Kuvvet platformları tarzında basınç ölçerler ile ayak tabanı basıncının cm2 cinsinden hesaplanmasıdır. Normalde ayakta dururken basınç 80-100 kilopaskal’dir. Yürüme sırasında 200-500 kilopaskal’dir. Diyabetik nöropatide ise 1000-3000 kilopaskala kadar çıkabilir. Pedobarografi; ayak bileği varus ve valgus değerlendirilmesinde, charcot ayağında, diyabetik ayak gibi bölgesel basınç artışı görülen durumlarda değerlidir.
Enerji tüketiminin hesaplanması
Normal yürüme hızında, sağlıklı bir insanda enerji tüketimi bazal metabolizma hızının 4 katı kadardır. (0.8 cal/m/kg). Yürüme analizinde enerji tüketiminin hesaplanması şu şekilde yapılabilir;
- Doğrudan kalorimetri ile enerji ölçümü
- O2 tüketiminin ölçülerek yapıldığı dolaylı kalorimetrik ölçüm
- Yürüyüş sırasında plato değere ulaştıktan sonra yapılan nabız ölçümü gibi farklı yöntemlerle enerji tüketimi hesaplanabilir.
Yürüme analizi nerede yapılır diye merak ediyorsanız yaşadığınız şehri yoruma yazarak yürüme analizi nerede yapılır, hakkında merak ettiklerinize cevap bulabilirsiniz ayrıca yürüme analizi fiyatları hakkında da detaylı bilgi edinebilirsiniz.
Yürüyüş analizi sırasında eğer yürüyüş bozuklukları varsa değerlendirilip teşhis konularak tedavi planı oluşturulur. Yürüyüş bozukluklarıyla ilgili detaylı bilgi için; Üst motor nöronlarında görülen yürüyüş bozuklukları yazımızı ve Alt Motor Nöron Tipi Paralitik yürüyüş bozuklukları yazımızı okuyabilirsiniz.
Bu yazımızda kısaca yürüyüş anatomisi testi hakkında bilgi verdik. Yürüyüş anatomisi hakkında detaylı bilgi için yürüyüş fazları yazımızı okuyabilirsiniz.
Örnek bir yürüyüş analizi videosu;