Eğer en iyi popüler filmlerin ticaret ve sanatın birleşimi olarak harika bir örneği varsa, o da “The Godfather”dır. Film, genellikle sürükleyici ve zorunlu olarak okunabilir olarak kabul edilen bir çöp romanından başlıyor (belki de filmler çöp iştahımı tatmin etmekten daha fazlası nedeniyle) okunamaz buldum. Karakterlerin kim ve ne oldukları size birkaç keskin, güçlü cümlede söylenir, ve hepsi bu kadar.
Geçmişleri ve seks yaşamları hakkında gösterişli bir veya iki anekdotla bilgilendirildiniz ve yazar, birer birer olaylar arasında ilerliyor. Mario Puzo, iyi bir yazar olarak üne sahiptir, bu nedenle kitabı, kendisini Irving Wallace-Harold Robbins sınıfında ait olduğu sansasyonel bir kitap gibi göstermek için bir hava yaratılmıştır. Puzo’nun romanı, Paramount tarafından yazımı sırasında finanse edildi ve bir Sinatra klişesini, seks ve katliamı, küçük belaları ve kalp kırıklıklarını içeriyor.
Film, zengin mitolojik kökenlere sahip, gangster türünün klasik şablonlarından sapmış ve farklı bir yaklaşım sergilemiştir. Yönetmen Francis Ford Coppola’nın genç yaşta Hollywood yabancısı olarak bu proje üzerindeki etkisi ve çabaları, filmi efsane alanına taşımıştır. Ayrıca, yapımda yer alan diğer kişilerin katkıları, filmi tamamlamak için önemli olmuştur.
“The Godfather,” döneminde yeni bir estetik getirmiş ve gangster türünü farklı bir boyuta taşımıştır. Diğer gangster filmlerinden farklı olarak, karakterlerin psikolojisine odaklanmış ve gangsterlerin etnik kimliklerini daha az spesifik hale getirmiştir. Önceki dönemde gangster türüne ilgi azalmıştı, ancak “The Godfather” ile bu tür yeniden canlandırılmış ve başka bir boyuta taşınmıştır.
Francis Ford Coppola’nın filmdeki yaklaşımı da önemli bir faktördür. O, geleneksel motiflerle dışarıdakiler arasında denge sağlamış ve filmin farklı bir estetik ve anlatıya sahip olmasını sağlamıştır. Yönetmen, Hollywood’un genç başlangıçlı film sanatçılarından biri olarak New Hollywood hareketine katılmış ve mevcut durgun ve güvenli ürünlere meydan okumuştur. Coppola’nın yönetmenlik tarzı, filmin başarı ve efsanevi statü kazanmasında etkili olmuştur.
Sonuç olarak, “The Godfather,” büyüleyici hikaye anlatımı, oyunculuk performansları, yönetmenlik ve türdeki yenilikçi yaklaşımıyla sinema tarihindeki önemli bir dönüm noktası olmuştur. Film, Hollywood efsanesi haline gelmiş ve popüler kültürde ve mitolojide köklü bir yer edinmiştir.
Filmi yöneten ve senaryoyu Puzo ile birlikte yazan Francis Ford Coppola, kitabın hızlı ve çekici yapısına sadık kaldı, ancak aynı zamanda popüler romanların sahip olduğu genişlik ve güçle bir film yaptı. Fazla seks ve fahişelik azaltılarak ve “Elinde bir highball ile şarkı söyleyen Niino” gibi karakterler çıkarılarak film, bu tür kitapların diğer uyarlamalarıyla çok az benzerlik taşıyor.
Puzo, Coppola’nın ihtiyaç duyduğu şeyi sağladı: bir hikaye anlatıcısının olayları ve ayrıntıları seçebileceği bir akış, başlıkların arkasındaki folklor, ısı ve yakınlık, zengin tanıdık. Ve Puzo’nun biraz utandırıcı cazibesi muhtemelen Coppola’yı daha iyi bir kitapla uğraşmaktan daha rahat bıraktı; kitabın tarzını nasıl en iyi aktaracağı konusunda endişelenmeyecek kadar gevşek hissetti. Puzo, para kazanmak için dışarıda olduğunu kabul eden biri olarak “hediyelerimin altında” yazdı ve kişi aynı fikirde olmalı.
Coppola, bu ham malzemelerle bir film yapımcısının yapabileceği en iyi şeyi sunmak için hediyelerini kullanıyor. Hiç büyük bir darbe almamış genç bir yönetmen olan Coppola, iddia ettiği gibi, filmi para için yapmış olabilir – gerçekten yapmak istediği filmleri yapmak için, diyor, ancak bu film en yüksek kapasitede yapıldı. Puzo’nun enerjisini kurtardı ve anlatıya değer kattı. Film, “On the Waterfront”, “From Here to Eternity” ve “The Nun’s Story” gibi geniş temalı önceki filmlerin kahramanca ölçeğine sahip. Bir Mafya hanedanının geniş, canlı bir görüntüsünü sunuyor. Bolluk kitaptan; duygu kalitesi Coppola’nın eseri.
Film, 1945 yazının sonlarına doğru başlıyor; ancak filmin kökenleri, erken otuzlu yılların gangster filmlerinde yatmaktadır. Hala çatışan çetelerin birbirini öldürdüğü bir hikaye, ancak şimdi gördüğümüz şey, öldürmenin rekabetle başa çıkmanın bir yolu olduğu koruma ve korku sistemi. Racketeering kabilelerinin birbirine baskın yapmalarını ve bu tür yasadışı işin neden kaçınılmaz bir şekilde şiddete yol açtığını görüyoruz. Erkeklerin sorumluluklarına dayanan etnik bir altkültür görüyoruz – tüm bunları karanlıkta tuttukları şeyler – ve kadınları ve çocukları korumaya çalıştıkları güneşli, yanıltıcı bir cennet.
Otuzlu yılların filmleri bunun bir kısmını gösteriyordu, ancak “The Godfather” bu düzeyde derinlemesine giriyor, temel ve basit olmaya ve temeli anlamaya çalışma isteği, bu filmi epik gücüne kavuşturan şeydir.
Görsel şema, en açık yaşam-ve-ölüm karşıtlığına dayanıyor; erkekler koyu tonlu, kepenkli odalarda buluşuyor ve işlerini gündüzleri bile lambalarla aydınlatıyor, hikaye bu gizli, gece dünyası ile kadınlar ve çocuklarla paylaştıkları güneşli dünya arasında gidip geliyor. Gerilim yeraltı karanlığında toplantılarda; bu gizli hayatın erkekler (ve belki dışlanmış kadınlar) için güneşli dünya dışındaki hayatlarından daha gerçek bir korku şiiri olduğu izlenimi uyandırıyor. Koyu ve aydınlık kontrastı operatik ve açıkça semboliktir, bu da temel niteliğini mükemmel bir şekilde ifade eder.
Kontrast karakterlerin Katolik geçmişine aittir: masumiyet ve bilgi – bu bağlamda bilgi suçlulukla aynıdır. Bu, bir görsel tarz olarak işe yarar, çünkü iç mekanların Goya tarzındaki koyu kahverengi tonlardan siyaha doğru geçişi (ne kadar irrasyonel olursa olsun) bir önceki dönem tarihine işaret ederken, güneşli, yumuşak kenarlı bahçe sahneleri kendi takvimsel güzelliklerini taşır. Nino Rota’nın müziği, eski popüler şarkıları farklı ruh hallerine göre işaretlemek için kullanır ve bir noktada tepe noktasına ulaşır; hem İtalyan operası hem de saf kırkların film müziğidir.
Filmde hatalı, aptalca eylemler vardır, ancak bireysel cesaret eylemleri yoktur.
Cinayet, karanlıkta tasarlanan, gizli dehşettir ve bir kan banyosundan diğerine çıkar. O kadar sık ortaya çıkar ki, bir süre sonra bizi şaşırtmaz ve cinayetin iş politikasının ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul etmek, eskidenki filmlerin fantastik haydutlarından uzaklaştırır. Bu gangsterler, yasayı çiğneme maceralarımızı tatmin etmezler; isyankar değiller, gizli ve itaatkarlar. Kendilerinden daha itaatkâr olmak zorundadırlar; emir alarak yaşıyorlar. Ekranda kimseyle özdeşleşemeyiz – belki bir havuzda bir köpekbalığına hayranlık duyarız.
Hikaye yaklaşık olarak üçte ikisi kadar geçtiğinde olay örgüsü zayıflar ve birkaç yılın geçişine dair belirsizlikler ortaya çıkar, ancak film bir an bile yumuşak kafalı hale gelmez. Yönlendirme kararlı bir şekilde zekidir. Coppola, düğümü çözmeye devam eder ve her şeyi bir araya getirir. Çöp romanı altında duruyor olabilir, ancak olayları ayrıntılardan çıkarmaya çalışıyor. Ne kadar kapsayıcı göründüğü inanılmaz – sadece 1945’ten 1950’lerin ortasına kadar olan bir dönemde, Corleone ailesi zaten rekabet baskısı nedeniyle uyuşturucu işine bulaşmıştır ve operasyonlarını Las Vegas’a taşımaktadır.
Muazzam kadro, Marlon Brando’yu Don Vito Corleone olarak başrolde, James Caan’ı hothead oğlu Sonny, ve Al Pacino’yu düşünceli, eğitimli oğlu Michael olarak başarılı bir şekilde gösteriyor. Brando muhteşem mi? Evet, evet, ancak sık sık muhteşemdir; birkaç yıl önce “Golden Eye’da Yansımalar”da muhteşemdi ve “The Nightcomers” adlı güncel bir filmde çalışkan bir sadist olarak şok edici bir etki yaratıyor, ancak film kendisi izlemeye değmez.
Don Vito rolü, altmışlı yaşlarının başındaki bir patrik olarak, onun kibar rollerinde büyülü ve rahatsız edici olan o nazikliği daha da serbest bırakmasına izin verir. Don Vito, büyülü bir eski savaşçı, soylu bir katil, yakışıklı bir boğa-baba figürü olarak oynanabilirdi, ancak Brando onu debanalize ediyor. Brando’nun cesaretinde tipik bir şeydir, kırık burnu profili ve Rodin’in Balzac’ının başına dönüşen dev, heykel gibi zarafete oynayarak oynamaması. Rengarenk ses, bükülmüş ağız ve sıkı dişlerden çıkıyor; hilekar, kavgacı bir yaşlı adamın yorgun yüzü var ve çenesine kararlı bir itki.
Sesinin tırmalaması, Don Vito yaralandıktan sonra özellikle etkilidir; neredeyse kurşunların onu çatlattığını hissederiz ve çatlamadan önce olmasaydı keşke. Brando, Don Vito’nun gücünü içselleştiriyor, onu daha az fiziksel olarak tehdit edici ve daha derin, içinde gizli hale getiriyor.
Brando’nun oyunculuğu son yıllarda olgunlaştı; eskiden olduğu kadar hemen heyecan verici değil, çünkü ani, şiddetli bir duygusal tepki yok. Etkisi daha ince, daha gösterişsiz ve malzeme kendisine ait. Kendisini bir kara mizah karakterine dönüştüren kendini alaya alma eğilimini kaybetmedi; diğer oyuncuları bazen sallamaya bıraktı ve senaryoyu açığa çıkardı.
En ünlü aktörlerin cilasını elde etmedi; tam tersi, yaşlandıkça daha az şekilli görünüyor, doğrudan yaşamdan ve kendinden besleniyor gibi görünüyor. Onun Don’u, bir ilkel kutsal canavardır ve babasının hikayesi nasıl oluştuğunu görmek için de bakabiliriz (Michael’ın çenesi ezildikten sonra ağzı eğri ve yanakları babası gibi jowly hale geliyor). Pacino, eğilimleri sık sık eğilimleriyle hesaplarına karşı giden bir adamın bölünmüş ruh halini taşımada olağandışı bir yeteneğe sahip.
Michael, uyarlamalarında çoğunlukla iç hesaplamaları nedeniyle babasına benzer hale geliyor, ki bu da onu her adımda daha yoğun, daha küçük ve daha yalnız hale getiriyor. Yönetmen, filmde neredeyse herkese dürüst yaklaşır. Kadınların kocalarının faaliyetlerine olan işbirlikleri belirsiz kalmış olsa da, orada sürekli olarak varlar – tamamen göz ardı edemeyiz. Ve yönetmen yan karakterleri sevimli hale getirmiyor; Clemenza’yı (Richard Castellano) pişirirken olduğu gibi, eski bir iş arkadaşını boğarken olduğu gibi objektif olarak görüyoruz. Birçok aktör (ve olay) daha önceki gangster filmlerinin yankılarını taşıyor, böylece onları bilinçsizce bu filmin öncesi tarihine yerleştiriyoruz.
Castellano, Al Capone ve Edward G. Robinson’a benzeyen görüntüsüyle bu ortama aittir; aynı şeyi yapar Richard Conte (Barzini olarak), bu film de dahil birçok öncüsüne çıkmıştır, ancak belki de Al Lettieri (Sollozzo olarak) B filmi biraz fazla fazla cinayet işçisi gibi davranıyor. Ve belki de yönetmen, Sonny bir otoyol gişesinde vurulurken kanla kaplanmış olarak biraz abartılı oluyor; etki çok gösterişli.
İnsanlar karakterlerine uygun giyinir ve karakterlerine uygun bir şekilde yaşarlar – sadece onlara uygun takılarla. Döneme ait detaylar var – saten bir yastık, modern bir daire lobisi, bir çocuğun dedesi için yapıştırılmış bir kart, ancak Coppola izleyiciyi bir rehber turist haline getirmez, ne göreceğine dair yönlendirilmez. Ayrıca çok fazla yakın plan kullanmaz; yönetmenin tutumunu sabitlemenin en basit yolu budur. Diane Keaton (Michael’ın kız arkadaşı) rahat bir şekilde görülüyor; çekiciliği abartılı değil. Karakteri bize gösteren karakterin bakış açısıyla aynı şekilde çerçevelenmiş tek karakter Apollonia’dır (Simonetta Stefanelli tarafından canlandırılır), Michael’ın Sicilya’da aşık olduğu kadın.
O, onun için olgunlaşmış bir erotik imge olarak kameranın sabitlendiği, çünkü bu onun için ne anlama geldiğidir ve Coppola, kaynaklarını boşa harcamamış olduğu için bu birkaç çerçevede yapabilir. Genel olarak, görüntüleri sabitlemeye çalışmıyor. “Sunday Bloody Sunday”de, John Schlesinger, devrilen dağınık bir kül tablasının yakın çekimde toparlanmasını gösterdi, böylece karedeki anlam sadece dağınıklığın anlamıydı. Coppola’nın açıklığı, keşfetme duygusundan karmaşık bir karmaşıklığın ifadesidir; gösterileni yorumlamaya ihtiyacı yoktur ve bizi buraya veya şuraya itmek istemez. Bu filmdeki varsayım, karmaşıklığın seyirciyi çekip sarmalayacağıdır.
Bu gangsterler yaşam tarzlarını seviyorlar, biz – dışarıdan gördüğümüzde – dehşete kapılıyoruz. Eğer film gangsterinin bir zamanlar, Robert Warshow’un onları 1940’ların sonlarında ifade ettiği gibi, “olmak istediğimiz ve olmak istemeyeceğimizden korktuğumuz şeyi” temsil ettiği, “modern yaşamın niteliklerini ve taleplerini reddeden, ‘Amerikanizm’i’ reddeden Amerikan psikolojisinin bir parçası” olduğu düşünüldüyse, bu başka bir dönemin tutumuydu.
“The Godfather”da, organize suç özgür girişim ruhu ve iş dünyasının doğrudan benzeri olarak kabul edilir – belki de demir perde karşısında bir yüksek sesle Amerikan propagandası olarak yaptığımız kadar, yoksa bir azılı suç örgütü olarak yaptığımız kadar. Kurgusal suçlar, genellikle gerçek suçlar kadar zorlayıcıdır, ancak filmde suç yalnızca bir unsur ve aslında o kadar kritik bir rol oynamaz. Corleones, hayatta kalmak için suç işlerler – ve bu, zengin ve hayatta kalma ve lüksü sürdürme ihtiyacından kaynaklanır. Suç yalnızca bir araçtır ve suçluların yaşamları kendi içlerinde meşrulaştırılmıştır; “normal” yaşamın standartlarına göre değil, kendi ahlaki kodlarına göre değerlendirirler.
Bu, filmin içine düştüğü zorluklardan biridir. Hikayeyi anlatan suçlar oldukça yetersiz kalıyor; bunlar, kendilerini meşru gördüğümüz ve bir şekilde ahlaki standartlarımıza uyduğu izlenimi uyandıran insanların dünyasıdır. Bu dünya, katil Tom Hagen’in korkunç bir ifadesi tarafından daha netleştirilir: “Seni kimin dışarı çıkaracağına karar verirsen, insanları kimin dışarı çıkaracağına karar verirsen, yasayı kimin uygulayacağına karar verirsen, insanların yasasını kimin oluşturacağına karar verirsen, para, hükümet, medya ve din – hükmettin. Yani ne kadar iyi olduğunuzu düşünebilirsiniz, aslında kaçınılmaz olarak kötüsünüz.
“The Godfather”, Amerikan hikayesini anlatıyor, dünyanın her yerinden ahlaki sorunlara değinerek. Suçluların ve suç örgütlerinin suçlarının ötesine geçiyor ve kendi etiklerini ve mantıklarını sorguluyor. Bu, birçok açıdan sinemanın en büyük eserlerinden biri olarak kabul edilir, çünkü kendini ahlaki ve etik soruları sorgulayan ve izleyiciyi düşünmeye zorlayan derinlemesine bir film olarak ortaya koyuyor.
“The Godfather,” ahlak felsefesi ile ilgili çeşitli tartışmalara ve değerlendirmelere konu olan derinlikli bir film olarak kabul edilebilir. Film, suç örgütü lideri Don Vito Corleone ve ailesinin hikayesini anlatırken, suç, ahlak ve insan doğasının karmaşıklığına dair çeşitli soruları ortaya koyar.
Ahlaki İkilem ve Aile Bağları: Filmin merkezinde, aile bağları ve ahlaki ikilemler arasındaki çatışma vardır. Don Vito Corleone, ailesini korumak için suç dünyasında etkin olarak yer alırken, aynı zamanda ailesinin geleceği ve güvenliği için şiddetli ve amoral kararlar almak zorunda kalır. Bu durum, seyirciyi ahlaki olarak zorlayan bir soruyu gündeme getirir: Aile bağları, etik değerler ve yasalara olan bağlılıklar arasında nasıl bir denge kurulabilir?
İnsan Doğasının İkilikleri: Film, suçluların karanlık ve şiddet dolu dünyasını yansıtırken, suçluların da insan duygularına ve insan doğasının derinliklerine sahip olduğunu gösterir. Don Vito Corleone gibi karakterler, aileleri için fedakarlık yapabilirken, aynı zamanda acımasız ve şiddetli eylemlere de imza atarlar. Bu, insan doğasının içindeki ikilikleri ve çatışmaları temsil eder ve izleyiciyi, iyi ve kötü arasındaki ince çizgi üzerinde düşünmeye teşvik eder.
Suç ve Toplum
Film, suç dünyasının toplumla ilişkisini ve suçun toplumsal yapı üzerindeki etkilerini ele alır. Don Vito Corleone’nin suç dünyasındaki gücü ve etkinliği, suçun toplumsal kurumlar ve politik süreçler üzerindeki etkisini gösterir. Bu, suçun toplumun bazı alanlarında nasıl kabul edilebilir ve meşrulaştırılabilir olduğuna dair önemli bir ahlaki soruyu gündeme getirir.
Kişisel Sorumluluk ve Kararlar
Filmde, karakterlerin kişisel sorumlulukları ve aldıkları kararlar önemli bir tema olarak işlenir. Karakterlerin yaptığı seçimlerin sonuçları, hem aileleri hem de toplumu derinden etkiler. Bu da seyirciyi, kişisel sorumluluk ve etik değerler arasındaki ilişkiyi sorgulamaya yöneltir.
Adalet ve Vicdan
Filmde, suç dünyasının içinde adalet ve vicdan kavramları sorgulanır. Karakterlerin suçlarını meşrulaştırma ve vicdanlarını nasıl anlamlandırma çabaları, adaletin nesnel veya göreceli bir kavram olduğunu düşündürebilir. Bu da izleyiciyi, adaletin kesin bir kavram olup olmadığı konusunda düşünmeye yönlendirir.
“The Godfather,” suç dünyasının ötesine geçerek, insan doğasının karmaşıklığını ve ahlaki ikilemleri ustalıkla işleyen bir film olarak, ahlak felsefesi üzerinde düşünmeyi sağlayan güçlü bir eserdir. Seyircileri, karakterlerin içinde bulunduğu zorlu durumları anlamak ve ahlaki soruları sorgulamak için etkileyici bir yolculuğa çıkarır.