2008 yılından bu yana, 15 yıl öncesinin teknolojisine sahip, 21,5 inç bir monitör karşısında kıvranıp durdum. Eski monitörümle yaşadığım en büyük sorun, mavi ışık denilen, ekrana birkaç saat baktıktan sonra insana ızdırap veren, bilgisayar karşısındaki tüm motivasyonunu yok eden parlaklık (ışık) oldu. Birkaç gün sonra 44 yaşıma giriyorum. Son yıllarda ışığa karşı hassasiyet oluşmasının yanı sıra, küçük puntolu karakterleri de seçemez hale geldim.
Göz yorgunluğuna neden olan mavi ışık nedir?
En büyük mavi ışık kaynağı güneştir. Güneşe doğrudan bakmadığımız için, bu durum büyük bir sorun oluşturmaz. Doğal olmayan mavi ışık kaynakları ise aşağıdaki cihazlardır:
- Floresan lambalar ve tasarruflu ampuller
- LED ışıklar
- LED televizyonlar
- Bilgisayar monitörleri, akıllı telefon ve tablet ekranları
Sağlık için mavi ışığa ihtiyaç duyarız, ancak zamanında ve doğal yollarla:
- Mavi ışık uyanıklığı artırır, hafızaya ve bilişsel işlevlere yardımcı olur ve ruh halini yükseltir.
- Vücudun doğal uyanma ve uyku döngüsü olan sirkadiyen ritmi düzenler. Gündüz saatlerinde mavi ışığa maruz kalmak, sağlıklı bir sirkadiyen ritmi sürdürmeye yardımcı olur. Gece geç saatlerde (televizyonlar, akıllı telefonlar, tabletler ve bilgisayarlar aracılığıyla) mavi ışığa çok fazla maruz kalmak, uyanma ve uyku döngüsünü bozarak uyku sorunlarına ve gündüz yorgunluğuna yol açabilir.
- Çocukların güneş ışığına yeterince maruz kalmaması, gözlerin büyümesini ve görmenin gelişmesini etkileyebilir.
Görünür mavi ışığın neredeyse tamamı kornea ve mercekten geçerek retinaya ulaşır. Bu ışık görme kabiliyetini etkileyip, gözleri erken yaşlandırabilir. Araştırmalar, mavi ışığa çok fazla maruz kalmanın şunlara yol açabileceğini gösteriyor:
Dijital göz yorgunluğu: Bilgisayar ekranlarından ve dijital cihazlardan gelen mavi ışık dijital göz yorgunluğuna neden olabilir. Yorgunluk, kuru gözler, kötü aydınlatma veya bilgisayarın önünde oturma şekliniz göz yorgunluğuna neden olabilir. Göz yorgunluğu belirtileri arasında ağrılı veya tahriş olmuş gözler ve odaklanmada güçlük yer alır.
Retina hasarı: Çalışmalar, zaman içinde mavi ışığa sürekli maruz kalmanın retina hücrelerinin hasar görmesine neden olabileceğini göstermektedir. Bu durum, yaşa bağlı makula dejenerasyonu gibi görme sorunlarına neden olabilir. Retina hasarları kalıcıdır, tamiri mümkün değildir.
LG 32QN600-B / 32QN650-B QHD Monitör
32QN600-B ile 32QN650-B aslında aynı monitörler. Aralarındaki tek fark, 32QN650-B modelinin standının monitör yüksekliğini ayarlamaya izin veriyor olması, o kadar. Bu farkın haricinde, monitör ünitesi birebir aynı.
Bu monitörün fiyatını 2-3 aydır takip ediyorum. Tuhaf bir biçimde, bazen N650-B modeli 400 lira daha pahalı oluyor, bazen de yükseklik ayarına imkan tanımayan N600-B modeli pahalanıyor. İncelemeyi yazdığım bugün itibarıyla, N650-B modeli 350 lira daha ucuz.
Ergonomik ve görsel özellikler
32QN650-B modelinin standı yükseklik ayarına izin veriyor. 600-B ve 650-B modellerinin her ikisinde de ekranın açısını aşağı-yukarı bakacak şekilde değiştirebiliyorsunuz. Her iki modelde de ekranı dik bir şekilde konumlandırmak mümkün değil. Her iki modelin stant ayağı aynı model. Metalden mamul bu ayak ark şeklinde, oldukça şık ve elips/dikdörtgen şeklinde olmadığı için masanızı daha etkin kullanmanıza imkan tanıyor.
Masanız 75 santimden daha alçak değilse, yükseklik ayarına çok takılmayın. Stant ile ilgili eleştirebileceğim tek konu, monitörü sağa ve sola döndürmeye imkan tanımaması. 7.2 kilogram ağırlığındaki monitörü döndürmek için biraz uğraşmak gerekiyor.
Monitörün çok hoşuma giden bir özelliğinden de bahsetmek istiyorum. Panelin üzerinde herhangi bir düğme yok. Monitörün tüm özelliklerini panelin orta alt kısmında yer alan joystick üzerinden değiştirmek mümkün. LG bununla yetinmemiş, “on-screen control” adını verdiği, monitöre doğrudan PC üzerinden kumanda etmenizi sağlayan bir yazılım geliştirmiş. Monitöre dokunmadan bir çok ayarı değiştirebiliyorsunuz.
Monitörün çerçeveleri kalın sayılmaz, ancak incecik değiller. İki monitörü yanyana birleştirip kullananları ilgilendiren bu durum benim için sorun teşkil etmiyor. Monitörün üzerinde dikkat dağıtacak herhangi bir ışık bulunmuyor. Panelin arka bölümü oldukça derli toplu. Ürün kutusundan kabloları bir araya getirmeye yarayan ufak bir aparat çıkıyor.
Bağlantı özellikleri
Panelin arkasında 1 adet display port, 2 adet HDMI giriş bulunuyor. Monitörü QHD, yani 2560×1440 çözünürlükte 75 Hz kullanmak için HDMI 1.4 ve üstü kabloya ihtiyaç duyuyorsunuz. Paketten bir adet display port, bir adet de HDMI kablo çıkıyor. Kablolar çok uzun sayılmaz, ancak iş görüyorlar. Görüntü girişlerinin yanında bir adet 3,5 mm jack çıkışı bulunuyor. Eleştirebileceğim tek konu, 3,5 mm. jack çıkışının panelin arkasında yer alması.
Görüntü özellikleri
Panelin dış katmanındaki yansıma önleyici tabaka işini kusursuz biçimde yapıyor. Göz yoran, dikkat dağıtan yansımalar bu monitörde bir sorun olmaktan çıkmış.
Monitörde LG üretimi bir IPS panel kullanılmış. Maksimum 2560×1440 çözünürlük destekleyen panel, en fazla 75 Hz yenileme hızını destekliyor. Panelin arkasında yer alan display port, AMD FreeSync ile beraber kullanıldığında güya daha akıcı bir deneyim sunuyormuş.
IPS panelin izleme açısı oldukça geniş. Üstten-alttan ve sağdan-soldan 178 dereceye kadar görüntüde herhangi bir bozulma olmadan izlemek mümkün.
Panel en fazla 350 cd/m² (nits) parlaklık sunuyor. Yazı ve kod yazarken parlaklığı %10'a kadar düşürdüğümü bilmenizi isterim. Oyun oynarken %20, uzaktan film seyrederken %40 parlaklık yeterli geliyor. Daha da yukarı parlak seviyelere gözüm dayanmıyor.
Monitör, HDR 10 adı verilen uyduruk bir standart destekliyor. HDR destekli oyun oynamak istiyorsanız DisplayHDR sertifikalı monitör veya televizyonlara yönelmelisiniz. Bir monitörün DisplayHDR 400 standardını karşılaması için minimum 400 cd/m² (nits) parlaklık üretmesi gerekiyor. DisplayHDR 400-500-600-1000 ve 1400 standartları arasında en iyi HDR performansı sunan cihazlar 1000 ve 1400 sertifikasyonunu almayı başarmış, fiyatları 4000 dolardan başlayan modeller. 400-500 ve 600 sertifikalı cihazları almanız, HDR kalitesi açısından pek bir şey ifade etmiyor. Linus Sebastian, aşağıdaki videoda HDR kaliteleri arasındaki farkı çok net biçimde açıklamış. Özet olarak, incelemeye konu olan monitörde HDR desteği olmadığını, bunun pazarlamaya yönelik uyduruk bir şey olduğunu söyleyebilirim.
Eğer oyunlarla ve donanımla elde ettiğiniz değerlerle kafayı bozmuş biri değilseniz, masa üstü uygulamalarda, film izlerken ve keyif için oynanan oyunlarda 75 Hz yeterli geliyor. Şayet bilgisayarınızda doğru ayarları yaparsanız, 75 Hz elde ediyorsunuz. Monitörü bilgisayara bağlayıp hiçbir ayar yapmadan kullanırsanız, 60 Hz kullanmanız olası. Elde ettiğiniz Hz değerini bu siteden teyit edebilirsiniz.
Monitörün gecikme süresi 5 milisaniye. IPS bir panel için iyi bir değer.
Monitör güya renk kalibrasyon işlemine tabi tutulmuş. CIE1931 standardına göre sRGB 99% renk gamutu sunduğu iddia ediliyor. Ürün kutusundan renk kalibrasyonunu doğrular herhangi bir test sonucu çıkmıyor. Grafik tasarımcısıysanız, renk konusunda çok büyük beklentilere girmenizi önermiyorum. Bu monitörü, 5000 dolarlık Apple Pro Display XDR, 32 bin liraya satılan Asus ProArt gibi monitörlerle kıyaslamak saçma kaçar. Yani bu iş için ayırdığınız 3000 lira bütçeniz varsa, 30-40 bin liralık monitörlerin yanına yaklaşacak modelleri arayarak kendinizi yormayın. Ciddi markaların sRGB/Adobe 100% kalibrasyonlu modelleri 2000 dolardan başlıyor.
Bazen aynı model her monitör birbirini tutmayabiliyor. Bendeki ünite ışık sızması konusunda oldukça başarılı. Işık sızması (light bleeding) çok az miktarda mevcut, ancak tiyatro sahnesini anımsatan bir sızma problemi kesinlikle yok. Işık sızma olayının daha çok ince tasarımlı monitörlerde görülen bir problem olduğunu düşünüyorum. Bu monitör çok ince sayılmaz, en ince noktası 2 santim genişliğinde. Panelin ortalarında kalınlık 3.5 santime kadar genişliyor.
Ağırlıklı olarak masaüstü uygulamalarla çalışıyorsanız, günde 1-2 saat oyun oynayacaksanız, en büyük sorununuz gözlerinizin rahatsız olması ise, 32QN650-B harika bir genel amaçlı monitör. sRGB 100% takıntınız yoksa, bence tasarım monitörü olarak da nitelendirilebilir.
2K oyun oynayacaklar için bir hatırlatmada bulunayım. Akıcı bir oyun deneyimi yaşamak istiyorsanız, AMD Radeon RX 6600 XT veya üstü bir grafik kartı kullanmanızı öneririm.
32QN650-B gözleri yoruyor mu?
Monitörü değiştirmemin başlıca nedeni göz yorgunluğu idi. Göz yorgunluğun yanı sıra, gözlerimde çok ciddi kuruluk ve gözün dış yüzeyinde tahriş problemleri çekiyordum. Bunların yanında, bir de boynumun hareketsiz kalması eklenince, bilgisayar karşısında oturmak ızdırap verici bir hal almıştı.
Lafı çok fazla uzatmadan, bu monitörün gözlerime ilaç gibi geldiğini rahatlıkla söyleyebilirim. LG On-Screen Control yazılımından “reader mode” seçip, parlaklığı keyfime göre biraz kısınca, bugüne kadar çektiğim çile sona erdi.
Çoğu monitörün aksine, LG'de reader mode seçiliyken ekranda sarımtırak bir renk oluşmuyor. Mavi ışık en düşük seviyeye düşürüldüğü için renkler bir miktar solgunlaşıyor, ancak web tasarımı dahil, rutin grafik tasarım işlerinizi yapmanıza engel oluşturacak bir bozulma söz konusu değil.
Reader mode en çok kod yazarken, uzaktan eğitim alırken (ders izlerken), bilgisayar başında yazı yazıp okurken işe yarayan bir özellik.
32 inç monitöre alışmak kolay mı?
21,5 inç monitörden 32 inç bir monitöre geçince, hiçbir şey olmasa bile kesinlikle bir şeyler oluyor. Evet, monitör kocaman, ancak yadırgadığımı söyleyemem. Monitörü bilgisayara bağlar bağlamaz, sanki 40 yıldır karşısındaymışım gibi kullanmaya başladım. İnternet'te okuduğum yorumlarda, insanların boyut itibarıyla 32 inç ekranları yadırgadığını gördüm, ancak bu durum bence masa boyutları ile ilgili.
170 x 90 ölçülerinde, 75 santim yüksekliğinde bir çalışma masası kullanıyorum. Çalışma masası dediysem, öyle büro mobilyaları imal eden bir yerden aldığım bir masa değil. Alt tarafı portatif restoran masasından bozma bir iskelete sahip, üst kısmına mahallenin marangozunda 100 liraya kaplamalı sunta kestirip monte ettirdiğim Frankenstein bir masa kullanıyorum. Masanın bana toplam maliyeti 200 lira oldu. İkea'dan 160 x 80 bir masa almaya kalksanız, 1000 ila 1600 lira arasında maliyeti var. Masanızın eni (derinliği) 80 santimden düşükse, 32 inç monitörle çalışmak sıkıntı teşkil edecektir. 60 ve 70 santim derinliğe sahip masalarda 32 inç monitörü kesinlikle önermiyorum. 32 inç monitörü en az 80 santim, ideal olarak 90 ve 100 santim derinliğindeki masalarda rahatlıkla kullanabilirsiniz. Sandalyeye oturduğumda monitörle aramdaki mesafeyi 115 santim olarak ölçtüm.
Özet olarak, boyut itibarıyla korkulacak bir durum olmadığını söyleyebilirim. “Keşke 27 inç alsaymışım” diye düşünmedim. Hatta aynı monitörün 34 inç modeli olsaydı, kesinlikle birkaç yüz lira fazla ödeyip onu tercih ederdim.
QHD ile çalışmak sorun teşkil ediyor mu?
2560 x 1440 piksel çözünürlükle çalışmak yalnızca web tasarım işleri yaparken problem teşkil edebiliyor. QHD, masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda henüz yaygınlaşmış bir çözünürlük değil. PC tarafında Full HD 1920 x 1080 piksel en yaygın çözünürlük. Bu durumun nasıl bir sorun yarattığını ifade etmem için bir bu kadar daha yazı yazmam gerekir. Özet olarak, web tasarımı yaptığımda, ölçeklemeyle ilgili sorunlarla uğraşmamak için çözünürlüğü düşürmek durumunda kalıyorum.
Sonuç
İlk kez monitör incelemesi yapıyorum. Üretici web sitesinden kolaylıkla ulaşılabilir teknik bilgileri buraya yazmak yerine, ürünü araştırırken göz önünde bulundurduğum önceliklerden ve monitörün beklentilerimi ne derece karşıladığından bahsetmeyi uygun gördüm.
LG 32QN650-B, kağıt üzerindeki özellikleri ile değerlendirildiğinde, ülkemizde satılan 32 inç QHD monitörler arasında en iyi fiyat/performans ekranlardan birisi. Emsal özelliklerdeki Samsung ve Asus monitörlere kıyasla yaklaşık %30 daha uygun fiyata satılıyor. Aynı klasmandaki biraz daha uygun fiyatlı ViewSonic monitörleri de araştırdım, ancak okuduğum ölü piksel yorumları yüzünden uzak durmayı tercih ettim.
32QN650-B tüm beklentilerimi karşıladı. Günlük işlerin çok rahat üstesinden gelmesinin yanı sıra, neredeyse ufak bir televizyonu andıran boyutları sayesinde, torrentlerden indirdiğim 4K filmleri yatağımdan 2K olarak izleme imkanı da sundu.
|LG 32QN650-B Monitör fiyatını Online alışveriş sitelerinde kontrol etmek için tıklayın|