Uyumada zorluk çekiyorsanız doktorunuzla veya sağlık ekibinizle konuşarak, ihtiyacınız olan yardımı almaya çalışın. Uzun süre devam eden uyku sorunları anksiyete veya depresyon riskini artırabilir.
Fiziksel ve zihinsel sağlığınız için iyi uyumak önemlidir. İyi bir gece uykusu, yalnızca pozitif düşünmenize yardımcı olmaz, aynı zamanda kan basıncınızı düşürür, iştahınızı artırır ve bağışıklık sisteminizi güçlendirir.
Uykusuzluk olarak da adlandırılan uykuya dalma ve/veya uykusuz kalma gibi uyku sorunları kanser tedavisi gören insanlar arasında yaygındır. Çalışmalar, tüm hastaların yarısının uyku ile ilgili sorunları olduğunu göstermektedir. Bu sorunlar, kanser tedavisinin, bu tedavi ile birlikte kullanılan diğer ilaçların, uzun süre hastanede yatmanın ya da stresin yan etkilerinden kaynaklanabilir.
Uyumada zorluk çekiyorsanız doktorunuzla veya sağlık ekibinizle konuşarak, ihtiyacınız olan yardımı almaya çalışın. Uzun süre devam eden uyku sorunları anksiyete veya depresyon riskini artırabilir. Doktorunuz, uyku problemlerini doğru teşhis ve tedavi etmek için “polisomnogram” ( Uyku sırasında alınan ve beyin dalgalarını, solunum hızını, kalp atış hızı gibi diğer aktiviteleri gösteren kayıtlar) adı verilen bir değerlendirme yapabilir. Uyku sorunları zaman içinde değişebileceğinden değerlendirmeler zaman zaman tekrarlanabilir.
Uyku Sorunlarını Yönetmenin Yolları
Tekrar iyi uyumanıza yardımcı olabilecek bazı stratejileri şöyle sıralayabiliriz:
- Uykuya dalmanıza veya uykusuz kalmanıza neden olan fiziki sorunlar hakkında doktorunuza bilgi verin: Hastalığa bağlı vücudun herhangi bir yerindeki ağrılar, mesane veya mide-bağırsak problemleri gibi yan etkilere karşı tedavi almak, daha iyi uyumanıza yardımcı olabilir.
- Bilişsel davranış tedavisi ve rahatlama egzersizleri yardımcı olabilir: Bu tedavileri uygulamak, rahatlamanıza yardımcı olabilir. Örneğin, bir psikoterapist/psikiyatrist, olumsuz düşünceleri ve uyku hakkındaki negatif düşüncelerinizi veya inaçlarınızı pozitife dönüştürmeyi öğrenmenize yardımcı olabilir. Kas gevşemesine yönelik egzersizler ve kendi kendine hipnoz gibi stratejiler de size yardımcı olabilir.
- Yatma alışkanlığınızı düzenleyin: Sadece uykunuz varken yatağa yatın. Yattığınız yer mümkün olduğu kadar sessiz, karanlık ve rahat olsun. Uykuya dalmazsanız, yataktan kalkın ve uykunuz gelince tekrar yatın. Yatmadan birkaç saat önce televizyon izlemeyi bırakın veya diğer elektronik cihazları (telefon, tablet vb.) kullanmayın. Yatmadan önce çok fazla içmeyin veya fazla yemek yemeyin. İdrar söktürücü kullanıyorsanız bu ilacı gündüz alma konusunda doktorunuzla görüşün. Gündüz düzenli egzersiz yapmak hem aktif kalmanızı hem de gece uykuya kolay dalmanızı sağlarken, yatmadan birkaç saat önce egzersiz yapmak uykuya dalmanızı güçleştirebilir.
- Uyku ilacı reçete edilebilir: Doktorunuz, diğer stratejiler işe yaramazsa, kısa bir süre uyku ilacını reçete edebilir. Tavsiye edilen uyku ilacı, aldığınız diğer ilaçların yanı sıra, sadece özel sorununuza (Uykuya dalma veya uykusuz kalma sorunu) bağlı olacaktır.
Sağlık ve umutla kalın…
Prof. Dr. H. İsmail Sarı
İç Hastalıkları ve Hematoloji Uzmanı
KAYNAKLAR
- Lillis TA et al. Sleep Disturbance Mediates the Association of Post-Traumatic Stress Disorder Symptoms and Pain in Patients With Cancer. Am J Hosp Palliat Care 2017.
- Chen D, Yin Z, Fang B. Measurements and status of sleep quality in patients with cancers. Support Care Cancer 2018;26(2):405-414.
- www.cancer.gov