Hakikî hava sürati
Hakikî hava sürati[1] ya da gerçek hava sürati (TAS), bir hava taşıtının içinde hareket ettiği hava kütlesine nazaran sürati. TAS, İngilizce true airspeed kavramının akronimidir. İçinde bulunduğu hava kütlesi ile birlikte aynı yönde ve hızda hareket eden bir nesnenin (örneğin serbest salınan bir sıcak hava balonu veya bulut) hakikî hava sürati sıfırdır.
Hava taşıtlarının tamamına yakınında ana sürat saati işarî hava süratini (IAS) gösterir. Deniz seviyesinde, standart atmosfer basıncında ve düşük süratlerde (100 KIAS ve altı) işarî hava sürati ve hakîki hava sürati hemen hemen aynıdır.[2] Hava yoğunluğu irtifa arttıkça düşer. Çok yüksek irtifalarda hava yoğunluğu sıfıra yakın değerlere ulaşır.[3] Örneğin Dünya'nın yörüngesinde dönen bir yapay uydu saatte binlerce km yer sürati ile hareket eder. Eğer bu uydunun sürati normal uçaklardaki pito-statik sistemle ölçülürse; işari (IAS), düzeltilmiş (CAS) ve eşdeğer (EAS) süratlerinin neredeyse sıfır olduğu görülür.[3] İrtifa arttıkça, aynı IAS'ı muhafaza edebilmek için TAS'ın gitgide arttığı görülür.
Hesaplanması[değiştir | kaynağı değiştir]
IAS veya CAS kullanarak hakikî süratin hesaplanabilmesi için pilotun uçtuğu irtifadaki hava yoğunluğunu ve sıcaklığını bilmesi gerekir. Bazı sürat saatleri bu dönüşümü yapacak mekanizmalara sahiptir. TAS'ı yaklaşık olarak hesaplamaya yarayan basit bir yöntem, her 1000 feet irtifa artışı için IAS veya CAS'ı %2 oranında artırmaktır.[2] İrtifa arttıkça TAS ile IAS arasındaki fark (TAS lehine) artacaktır (TAS yükselecektir).
Hakikî hava sürati, rüzgar şiddetinin sıfır olduğu durumlarda yer sürati (GS), yani taşıtın yerdeki izdüşümünün sürati ile aynıdır. Rüzgarın yönü ve şiddeti biliniyorsa TAS'a etki eden rüzgar vektörü hesaplanarak uçağın yer sürati hesaplanabilir.[3]
Rüzgâr sapması hesaplamalarında TAS ve uçağın başı (HDG), "TAS/HDG" vektörünü oluşturur ve bu vektör düz bir çizgi üzerinde tek yön oku ile gösterilir.
Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]
TAS/HDG, W/V ve TR/GS vektörleri ile rüzgâr sapması
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
|Havacılık ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.|