-
francis bacon'un aklin saplantilari diye de cevirebilecegimiz "the idols of the mind" nosyonunun ilki.
ingilizcesi idols of the tribe olan bu nosyonda bacon, esas olarak aristocu deduktif mantigin hatalarina gonderme yapmaktadir. idola tribus, insan varliginin dogayi, gercekte oldugundan daha duzenli, muntazam, reguler olarak idrak etmesi; seyleri belirli kaliplara (ilk ilkelere belki de) ve pesin hukumlerimize göre görüp seylerin hukumlerimizle ne derece uyumlu oldugunu onemsememeye atifla kullanilir bacon tarafindan.
-
"idols of the tribe", yani soy putları şeklinde tercüme edilebilecek, ilk kez bacon tarafından kullanılmış latince mefhum.
mezkur kavram, insan doğasının, eşyayı bireyin öznel zihnî referanslarına dayanarak algılama eğilimine atıfta bulunur. insanların şuurlarının, görüntüleri algılayışının evrensel ve mutlak bir seviye belirtmediğini, gözlerin ışık ve rengi indirgeyip yorumlayarak çarpıttığını söyler bacon; der ki insanın anlayışı, yanıltıcı bir aynadır.
bazı örnekler mevcut; işte ne bileyim, üzerinde allah yazılı karpuz gibi sıkça karşılaştığımız misallerin yanında, bir dilim kek üzerinde jesus'u, virgin mary'yi görenlerden tutun, damal dağında mustafa kemal'i görenlere kadar.. neler neler...