Safra kesesi taşları ve Safra hastalıklarının oluşumu hakkında oldukça uzun bir liste vardır. Taş oluşumları genelde beslenme hatalarından kaynaklanır. Ayrıca kadın olmak bu riski arttırır. Bu yüzdendir ki kadınlarda özellikle hamilelik döneminde safra taşı veya çamuru vakasına sık rastlanır. Bu konu hakkında ayrıca bu makalemi de okuyabilirsiniz. Hamilelikte Safra Taşları
Kadınlarda daha fazla görünmesindeki nedenlerden biri, östrojen hormonunun daha fazla olması. En çok rastlanan safra taşı çeşidi “Kolesterol” taşlarıdır. Bu taşların oluşumu için üç koşulun yerine gelmesi yeterlidir. Bunlar:
- Safranın kolesterole aşırı doygun hale gelmesi
- Sara kesesi mukusunun aşırı fazla salgılanması
- Kolesterolün hızla kristalleşmesi
Litojenik Safra ve Safra Taşı Oluşumu
Yunancada “lito” taş anlamına gelir. Kök kelimede belirtildiği gibi “litojenik safra” potansiyel bir taş oluşma ortamıdır. Bazen, aşırı doymuş safra olarak da adlandırılır. Litojenik safra karaciğerde aşırı kolesterol üretimi veya azalmış safra asidi ve fosfolipid sekresyonu olduğunda meydana gelir. Ayrıca her iki koşulun kombinasyonundan da safra taşları oluşabilir.
Normal şartlar altında, karaciğer vücudun metabolik süreçlerini desteklemek için yeterli kolesterol üretir. Kolesterolün vücuttaki işlevlerinden bazıları şunlardır:
- Östrojen, testosteron ve adrenal hormonlar gibi bazı hormonların sentezi,
- Hücre zarlarının ve hücre yapılarının oluşumu,
- D vitamini üretimi,
- Safra asidi üretimi,
Alkolden kaynaklanmayan karaciğer yağlanması (NAFLD), siroz ve hepatit gibi karaciğer hastalıkları, karaciğerin standart kolesterol üretim hızını yükseltebilir. Kalıtım, yaş, cinsiyet gibi faktörlerde kişinin yüksek kolesterol seviyelerine yatkın hale getirir. Doymuş ve trans yağ oranı yüksek gıdalar kandaki ve safradaki kolesterol doygunluğunu etkiler.
Safra Kesesi Mukusları Safra Taşı Oluşumuna Katkıda Bulunur
Safra kesesinde bulunan mukus, safra hareketi için gereklidir. Jel oluşturan müsinler ayrıca safranın deterjan etkisinden koruma görevi gören polimerler oluşturur. Ayrıca, safra kesesini kaplayan mukoza zarı, organ içindeki sıvı emilim alanını arttırır. Safra kesesi mukusunun varlığı, organın safradan su ve inorganik tuzları emmesine yardımcı olur. Mukoza zarının hücreleri, kesede depolanan safrayı konsantre hale getirir. Bu nedenle, safra kesesindeki safra karaciğerde üretilen safradan 5 ila 15 kat daha konsantre haldedir. Konsantre olmasının en büyük avantajı yağları ve yağda çözünen vitaminleri sindirmede çok daha etkilidir.
Bazı Nedenlerden Dolayı Fazla Mukus Salgılanır
Ne yazık ki, bazı koşullar safra kesesi mukusunun hipersekresyonuna (aşırı çalışmasına) neden olur. Aşırı safra kesesi mukus üretiminin kesin nedenleri ve mekanizmaları hala bilinmemekle birlikte, çalışmalar litojenik safra, inflamasyon, alerji atakları ve yüksek kolesterollü beslenmenin aşırı üretimi tetiklediğini göstermektedir. Vücut çok fazla yağ alımı tespit ettiğinden, kolesterol taşınmasına yardımcı olmak için daha fazla mukus üretmeye çalışır. Çok fazla mukus olduğunda, safra kesesi lümeni içinde viskoz (koyulaşmış, pıhtılaşmış) bir jel olarak birikir. Bu jel, kolesterol parçacıklarının kristalleşmesi için elverişli bir ortam haline gelir.
Çalışmalar ayrıca, litojenik safranın bir bileşeninin, safra kesesi müsinin aşırı salgılanmasını uyardığını göstermektedir. Bu nedenle, tetik nokta ele alınmadıkça, sonuçta kolesterol safra taşı oluşumuyla sonuçlanan bir döngü haline gelir. Safra Taşı Oluşumu için Üç Koşul
Enflamasyon ve Alerji
Safra kesesinin neden çok fazla müsin üretebileceğinin bir başka olası açıklaması da prostaglandinlerin aktivasyonudur. Prostaglandinler, yaralanma veya iltihaplanma bölgesinde oluşturulan hormonlardır. Normal şartlar altında, vücudun iyileşmesine yardımcı olurlar ve iyileşme sürecinin çok önemli bir parçasıdırlar. Ne yazık ki, safra kesesinin çok fazla mukus salgılamasını da sağlarlar. Prostaglandinler, yağlı yiyecekleri ve alerjenleri yuttuğumuzda aktive olur. Bu reaksiyon aynı zamanda kolesistit veya diğer kronik inflamasyon formlarından mustarip olduğumuzda da olur. Kolesterol bakımından zengin ve alerjenlerle dolu bir beslenme, kolesterolün aşırı doygunluğunu, mukusun hipersekresyonunu şiddetlendirir ve safra sisteminde biriken kolesterolün kristalleşmesini hızlandırır. Bu nedenle, bireysel alerjenlerimizin farkında olmamız ve onları tamamen beslenmemizden uzak tutmamız gerekir.
Kolesterol Kristal Oluşumu
Safra taşı oluşumundaki son adım, kolesterol kristallerinin çekirdeklenmesidir. Kolesterol parçacıklarının birbirine bağlandığı ve kristaller oluşturduğu süreçtir. Aşırı doymuş safranın etkilerini hemen hissetmeyebilirsiniz. Ancak zamanla, safradaki kolesterol kristalleri ve kalsiyum tuzları birleşir ve birikir. Bu, aşırı mukus üretimi, safra stazı ve kolesterol kristalizasyonunun kendi kendini sürdüren döngüsünü tamamlar ve kolesterol safra kesesi taşlarına neden olur.
Sorun Üçgeni Nasıl Önlenir?
Safra taşı oluşumu için bu koşullar göz önüne alındığında, safra taşı gelişim şansınızı azaltmak için yapabileceğiniz birçok şey vardır.
- Diyetinizi önemseyin, yağlı beslenme sadece kolesterolü yükseltmez. Ayrıca müsin ve prostaglandin üretimini de etkiler. Kötü beslenme safra kesenizde iltihap oluşmasına da neden olur. Ayrıca taş oluşumu olasılığını da arttırır. Tüm gıda alerjenlerini beslenmenizden tamamen çıkarın. Safra kesesi taşlarını önlemek için tüketilmemesi gereken gıdaları ayrıca buradan okuyabilirsiniz. Safra Taşlarını Önlemek için Tüketilmemesi Gereken Gıdalar. Taze meyve ve sebze alımınızı iki katına çıkarın, şekeri, rafine unları tüketmeyin ve et tüketimini ve sıklığını önemli ölçüde sınırlayın.
- Safranızın akışkanlığını sağlayın. Beslenme listenizde pancar, yeşillik, zencefil, zerdeçal gibi sağlıklı safra üretimini ve hareketini destekleyecek birçok yiyecek vardır. Öncelikle sebze ve meyvelerden oluşan bir diyet de sağlıklı safraya katkıda bulunacaktır. İngiliz Tuzu kürü uygulayarak safrayı belli aralıklarla temizleyin.
- Enflamasyonunuz yani iltihaplanma olduğunu varsayalım. Lokalize veya sistemik kronik inflamasyon, dikkate alınmazsa sadece safra taşı oluşumuna katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda diğer sağlık problemlerini de yol açar. Ne yazık ki, düşük dereceli inflamasyon genellikle hastalıklar ortaya çıkana kadar fark edilmezler. Bu nedenle, metabolik sendromunuz veya obezite, yüksek kan şekeri, yüksek kolesterol, herhangi bir safra kesesi hastalığı, gastrointestinal semptomlar veya sindirim ağrısı varsa, iltihaplanmanız olduğunu varsaymak en iyisidir. Aşağıdakileri tavsiyelerime dikkat ederek iltihabınızın iyileşmesine katkıda bulunabilirsiniz:
- Sigara, aşırı alkol ve diğer kötülüklerden yoksun bir yaşam tarzı
- Düzenli fiziksel aktivite
- Yeterli uyku ve düzenli dinlenme, stresli ortamlardan uzak durma
- Safra kesesi dostu ve alerjen içermeyen bir beslenme
- Doğal takviyelerden alabileceğiniz tüm yardımı alın.
Beslenme değişikliklerinizi desteklemek için, safrayı hareket ettirmeye veya iltihap yönetimini desteklemeye yardımcı olan doğal takviyeler alabilirsiniz. Çinko, glutatyon ve zerdeçal, iltihapla savaşmanıza yardımcı olacak takviyelerden birkaçıdır. Safra hareketi için, safra tuzları, pancar kökü ve bazı otlar da yardımcı olur. Safra Taşı Oluşumu için Üç Koşul