Bir önceki bölümde “zihinsel resimler” şeklinde fikirlerin parlamasıyla başlayan, arzu ile devam eden ve bir karar ile harekete geçen zihin döngüsünden bahsettim. Önce motoru çalıştırarak başladık, daha sonra vitesi geçirdik ve sürüşe başladık. Bu süreç tam bir çevrimdir, bu noktada fikirler yeniden akmaya başlar, ama bu kez irade tarafından belirlenen belirli bir yönde.
Sakin ve rahat bir şekilde oturun, yavaşça ve nazik bir şekilde dikkatinizi belirli bir nesneye çevirin ve neler olduğuna bakın. Bir örnek vereceğim. Bunu yazarken Hollywood’un çimli yamaçlarındaki bir bahçede, sol elimde küçük bir defter, sağ elimdeyse bir kalemle yatıyorum. Sol bileğim ağrımaya başlayınca defteri indirmek zorunda kalıyorum ve böylece yansıyan düşüncenin akmasına fayda sağlıyor. Sağımda bana öğlen güneşinin eğik ışıklarından hoş bir alacalı gölge sağlayan limon ağacı var. Solumda çok yüksek çamların koruduğu iki büyük çalı ile bir portakal ağacı var. Önümde biraz uzakta güzel bir evin parçalarını görüyorum ve hemen önümde 12 metre yüksekliğinde bir palmiye ağacı var. Şimdi gözlerimi kapatıp sadece palmiyeyi düşünüyorum.
“Zihinsel resimler”in işlenmesi başlıyor. İşte, yıllar önce yaşadığım Güney Hindistan’daki bir bahçedeki palmiye korusu geliyor. Palmiye korusunun ortasında bir havuz vardı; şimdi kendimi onun kenarında durmuş ve oradaki nilüferlere -mavi lotuslara- bakarken buluyorum. Ve sonra (Hepsi beklenmedik şeyler. Düşüncelerimi yönlendirmedim) mavi bir pastel boya ve kendimi elli yıl önce okulda bir sırada otururken buluyorum. İlgilenmeden izlemeye devam ediyorum ve şimdi okulda harita çizme çalışması geliyor; sahil kenarları boyanmış Hindistan haritası. Şimdi haritanın bir parçası -kuzeybatı köşesine “Haydarabad” yazıyorum (gerçek bir anı) ve şimdi İndüs nehri çiziliyor. Düşüncelerim tekrar yirmi beş yıl atlıyor: Haydarabad’taki kolejin müdürü oldum – kongredeki öğrencilerle konuşuyorum – fizik dersi – cam bir tüp – cam – Venedik camı – bir antikacı dükkanı – eski bir sallanan sandalye – bir beşik – bir bebek… Ve böyle devam ediyor.
Sürücü orada olmadığı zaman gerçekleşen zihinsel işlem böyledir. Araba yolda benim bilinçli tercihlerim olmadan gitmeye devam eder. Tesadüfen fark ediyorum ki resimlerin gelmesini sağlayan ben değilim, hatta düşüncenin akışını bile sağlayan ben değilim ama ben yöneticiyim; tabii eğer onları yönetebilirsem. Diğer zamanlar ben sadece izleyiciyim, tıpkı kendi kan akışımı veya sindirim sürecimi izlediğim gibi.
Şimdi beni düşünmeyi bırakın. Kendi “palmiye”nizi veya herhangi bir nesneyi seçin. Ona bakın, sonra gözlerinizi kapatın ve zihninizdeki “zihinsel resimler”in ve fikirlerin akışını gözlemleyin. Bunu birçok sefer farklı nesnelerle yapın, sonra akışın içine atlayıp veya akışı yönlendirerek onu durdurabileceğinizi gözlemleyin. Bunu yapabilmek için akışın içindeki nesnelerden birinin üzerine atlamalısınız. Onu tutun ve onunla neler yapabileceğinize bakın. Ondan çıkan fikirleri gözlemleyin, bu yeni olanlardan bir taneyi alın ve ondan türeyen fikirlere bakın; böylece düşüncenin akışını yönetmeye devam edin.
Bu sürece bir örnek olarak; diyelim ki sizin “palmiye”niz bir inek. Bu sizin zihin gözünüzün yakaladığı nesnedir, şimdi onu tutun ve fikirlerin türemesini seyredin. İşte onun etrafında hep birlikte duran fikirler; Süt, dana, boynuz, boğa, ahır, tarla, çim, amcanızın en sevdiği siyah ineği, sabır nezaket ve çok daha fazlası. Bunların arasından bilinçli olarak, diyelim ki çimi seçtiniz ve şimdi çimden fikirler türemesine izin veriyorsunuz ve tekrar bilinçli olarak seçim yapın. Şimdi gözlenen ve öğrenilen seçme gücüdür; diğer işlemleri de ileri de kullanacağız.
Bu zihinsel deneyimden yeni bir zihinsel gücü tecrübe edeceksiniz, bunun ismi irade tarafından yönetilen konsantrasyon gücüdür. Aynı zamanda “Ben” bilgeliğine ulaşıp bunu tecrübe edeceksiniz. Daha sonra ayrıntılı olarak açıklayacağım gibi üçüncü bir kazanım olarak da nasıl düşündüğümüzü öğreneceksiniz.