Serviks rahmin vajene inen ve doğum sırasında açılan kısmıdır. Rahim ağzı yani serviks kanseri kadınlarda en sık görülen ölümcül kanserdir. Ancak erken teşhisle 5 yıllık sağ kalım oranı %92 kadar yüksektir. Bu erken teşhiste yer alan testler pap smear ve hpv testidir. HPV her zaman lezyona yol açmaz veya kansere yol açmaz. Bağışıklık sistemi HPV'yi yok edebilir. Ancak yüksek riskli olarak tabir edilen 13 tipten özellikle 16 ve 18 'i rahim ağzı kanserinden sorumludur.
Rahim ağzı kanseri risk faktörleri şunlardır:
• HPV teşhisi konmuş kadınlar • HPV aşısı yaptırmamış kadınlar • Prekanseröz lezyonlar için düzenli Pap smear yaptırmamış kadınlar • Anormal Pap smear sonucu olan ya da kanser öncesi servikal hücre değişiklikleri tanısı öyküsü olan kadınlar • Daha önce serviks kanseri öyküsü olan kadınlar • HPV infeksiyonu riskinin artmasına neden olan birden fazla cinsel partneri bulunan kadınlar • Yüksek riskli cinsel aktivitede bulunan partneri olan kadınlar (Örneğin, bir çiftteki herhangi bir partner birçok partner ile ilişkiye girerse, çifti oluşturan her iki partnerin de HPV enfeksiyonu riski bulunmaktadır) • Erken yaşta ilk cinsel ilişkisinde bulunan kadınlar • Otoimmün bir durumu, HIV enfeksiyonu ya da Bağışıklık sisteminin zayıflatan herhangi bir durumu olan kadınlar. Zayıf bir bağışıklık sistemi kadında HPV enfeksiyonu gelişme olasılığını artırarak serviks kanseri gelişme riskini arttırır. Sigara kullanan kadınlar.
Servikste kanser öncesi değişimlerin tespitini sağlayan pap smear testidir, ancak tek bir test ile high grade lezyonları tespit etmede %50-80 duyarlılığa sahiptir. Bu yüzden bu testin öngörme ve önleyicilik gücü düzenli ve seri taramalarda yatar. Kanseroz değişiklik diye tabir ettiğimiz hücresel değişiklikler yıllar içersinde gerçekleşir. Servikal smear taraması konvansiyonel yöntemle veya sıvı bazlı yöntemle yapılabilir. Sıvı bazlı yöntemin diğerine üstünlüğü hpv tiplendirmenin de sağlanabilmesidir (cotest).
2013'te sağlanan son konsensusa göre tarama şekli şöyle:
21-29 yaş arası: 3 yıl arayla sadece smear ile tarama önerliyor. HPV testi 30-65 yaş arası: 3 yıl arayla sadece smear ile tarama veya 5 yılda bir smear ve HPV testini birarada yaptığımız co test öneriliyor. 65 yaş üstü: Daha önce yeterli tarama yapılmış ve önceki 20 yılda cın 2 tanısı olmayanlarda smear taramasına gerek yoktur. Hısterektomıze hastalarda anemnezde cın 2 ve ustu bulgu yoksa smear taramaya gerek yoktur.