İslam dininde abdest veya taharat için özel bir rol verilmiştir. Müslümanlar bir takım ibadetleri abdestsiz yapamazlar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in dediği gibi: “Cennetin anahtarı namaz, namazın anahtarı da abdesttir.” Uygun abdest olmadan, bir Müslümanın namazı geçersiz olacaktır.
“Taharat” terimi, bir kişinin sadece dış kirlilikten değildir. Aynı zamanda içseldir. Sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal olanlardan da arınması anlamına gelmektedir. Taharat iç ve dış olarak ikiye ayrılmaktadır. İç taharet, doğruluk ve tövbe ile, dış taharet ise tam veya az abdest ile elde edilmektedir.
“Abdest” terimi, inananların gün içinde tekrar tekrar yapmaları arzu edilen ve hatta zorunlu olan ritüel temizlik anlamına gelmektedir.
Çeşit
Abdest ikiye ayrılmaktadır;
- Küçük veya vudu,
- Tam veya gusül.
Gusül, gusül veya tüm vücut yıkama, ritüel saflık durumunun bir miktar bozulmasından sonra yapılmalıdır. Bu işlem doğumdan sonra, samimiyet gerçekleştikten sonra ve ayrıca kadınların adet dönemini tamamladıktan sonra olmaktadır.
Vücudun bazı bölgelerinin abdesti veya küçük bir abdesti sadece arzu edilmemektedir. Aynı zamanda bir Müslüman veya Müslüman bir kadın namaza başladığında yapılmalıdır.
Küçük abdest veya abdest
Namaz için küçük bir abdest, zorunlu ritüel temizlik türlerinden biridir. Bu prosedür özellikle ritüel abdest ihlal edildiğinde düzenli olarak yapılmalıdır. Ayrıca Müslüman veya Müslüman bir kadının bunu gerçekleştirmek için tamamen çıplak olması gerekmemektedir.
Abdest herhangi bir uygun pozisyonda alınabilmektedir. Ancak daha sık oturarak veya ayakta durarak alınmaktadır. Abdest şu durumlarda yapılmalıdır;
- Müslümanın namaz kılabilmesi için namazdan önce abdest alması gerekir;
- Allah’ın kutsal kitabı Kuran-ı Kerim’i okumaya başlamak isteyen kişi;
- Bir kişi Kabe’yi tavaf etmeye başlamak üzere ise;
Abdest sırasında yapılması gerekenler
Küçük abdest alırken farz olanlar şunlardır;
- Niyet;
- Yüz yıkama;
- Elleri dirseklere kadar yıkamak;
- Kafayı silmek;
- Ayak yıkama;
- Bu sırayla eylem dizisi.
Noktalarından biri bozulursa işlem tekrarlanmalıdır. Aynı zamanda, gerekirse kısa ve kısa bazı hareketler yapılarak abdest işlemi kesilebilmektedir. Kapıyı açın, ev aletlerini kapatın veya başka herhangi bir zorlama varsa kapatın. Ardından ise, kesintiye uğrayan noktadan abdest almaya başlayın.
Kutsal Kitap Kur’an’da tüm bu fiillerden bahsedilmekte ve bu tür aşamaların Müslümanlara farz olması buna dayanmaktadır. “Ey iman edenler! Namaza kalktığınızda yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın, başlarınızı silin ve ayaklarınızı ayak bileklerine kadar yıkayın” (Maide Suresi, 6. ayet).
Abdest ne zaman bozulmaktadır?
Mümin, küçük bir abdest aldıktan sonra, paklık halindedir. Bu durumda namaz kılabilmektedir. Kur’an-ı Kerim’i okumaya başlayabilir. Ritüel saflık durumu, inanan tarafından bu duruma aykırı bir şey yapana kadar korunmaktadır.
Küçük bir abdest aldıktan sonra ritüel saflık durumunu ihlal eden eylemler ve işler şunlardır;
- Bir Müslüman kendini rahatlattıysa ve/veya bağırsaklardan gaz çıkışı olduysa;
- Bir Müslüman bilincini kaybetmişse;
- Yatarak uyumak (kişinin bilinci açık ise ayakta veya oturur pozisyonda uyuklama bu tür durumlar için geçerli değildir);
- Bir kişinin vücuttan büyük miktarlarda irin veya kan gibi başka akıntıları varsa;
- Bu süre zarfında bir kişi cinsel organlarına dokunduysa, ancak cinsel organlara doku yoluyla dokunmak böyle bir durum için geçerli değildir;
- Belirtilen dönemde bir Müslümanın o kadar şiddetli kusması varsa, tüm ağız boşluğu kusmukla dolmuşsa.
Tam abdest veya gusül
Bir Müslümanın, ayinsel bir pislik halindeyken yapması gereken, bedeni ve tüm parçalarını yıkamak. Kur’an-ı Kerim’de denildiği gibi, “Eğer kirliysen, yıkan” (5:6).
Küçük bir abdestin yeterli olmadığı ve bir Müslümanın gusül veya tam abdest alması gereken durumlar vardır. Bu durumlar şunları içermektedir;
- Sadece cinsel organlarla temas halinde olsa ve boşalma olmasa bile bir Müslümanın yakınlığa girmesinden sonraki durum;
- Boşalmanın gerçekleştiği, ancak yakınlık olduğu için değil, bir Müslümanın uyarılmaya yol açan tutkulu düşüncelere sahip olması veya çıplak bedenleri tasvir eden yasaklanmış görüntüleri izlemesinin bir sonucu olduğu bir durum. Boşalma ıslak rüyaların sonucuysa;
- Bir kadının adet sonrası dönemde olduğu bir durum, çünkü adet döneminde kadınların oruç tutması ve namaz kılması yasak olduğundan, bu dönemde ritüel kirlilik içindedir ve adet bittikten sonra gusül etmelidir;
- Bir kadının doğum sonrası dönemde olduğu bir durumdur. Çünkü bu dönemde doğum sonrası kanaması devam etmektedir. Ayrıca tamamlandıktan sonra kadının gusül etmesi gerekiyordur;
- Bir kişinin İslam’a yeni girdiği ve şehadetini telaffuz ettikten sonra tam bir abdest alması gereken bir durum;
- Bir Müslümanın ölümü halinde, ölünün bedeni tamamen yıkanmalıdır.
Gusülsüz ne yapmak haramdır?
Bir Müslüman, abdest almadan abdesti bozmak durumundayken, bazı şeyleri yapması yasaklanmıştır;
- Bir Müslüman’ın, metni tamamen Arapça yazılmış olan Kuran’ın Kutsal Kitabına dokunması yasaktır. Diğer dillere yapılan çevirilere dokunmasına izin verilir;
- Namaz kılmak;
- Camiyi ziyaret etmek;
- Kutsal Kabe’nin etrafında ritüel bir tavaf yapmak.
Gusül için doğru prosedür nasıldır?
Guslü nasıl alınır? Tam abdest, aşağıdaki kurallara ve aşağıdaki sıraya göre yapılmaktadır.
- Niyet, abdest almadan önce yapılması gerektiği gibi, tam abdest veya gusül almak için zihinsel olarak telaffuz edilmektedir;
- “Bismillahir-Rahmanir-Rahim” sözlerini yüksek sesle okuyun;
- Elleri bilek bölgesine kadar üç defa yıkayarak ve parmak aralarına dikkat ederek abdest almaya başlarlar ve bu ellerin yıkanmasına sağ elden başlanması gerekir;
- Cinsel organlara dikkat ederek yıkamaya devam ederler ve tüm pisliklerin yok olması için özel bir özenle silinmeleri gerekmektedir. Ayrıca sağ el ile değil, sol el yardımı ile yıkanmaları gerekir;
- O zaman küçük bir abdest sırasında gerçekleştirilen tüm eylemleri gerçekleştirmelisiniz: ellerin avuçlarını yıkama prosedürünü tekrarlayın, ancak ayakları en sonunda silin;
- Sonra baş yıkanır: Başa üç defa su dökülerek tüm saçlar ıslanır, ayrıca bıyık ve sakal ıslanır, dipten uçlara kuru saç kalmaz;
- Sonra bedeni yıkamalı, sağ tarafını yıkamalı, çünkü bunun için sağ tarafını üç defa yıkamaya yetecek kadar su kullanmalı, fakat suyu fazla israf etmemeli;
- O zaman vücudun sol tarafını üç kez yıkamak gerekir;
- Son adım ayakları yıkamak, ayak parmakları arasındaki cildi iyice yıkamak.
Abdest sırasında yapılması gereken ve istenen davranışlar
Gusül ve abdest almak hem farz, hem de arzu edilen amelleri içermektedir. Tüm Müslüman mezhepleri, hukuk okulları, tam abdestle ilgili tüm nüanslar üzerinde hemfikir değildir. Hanefi mezhebinin temsilcilerine göre, gusül alırken farz, ağzı çalkalar, burun boşluğunu çalkalar ve tüm vücuda döker. Şafii mezhebine göre ise gusül alırken farz, farzdır. Niyet, tam dozlama ve safsızlıkların ortadan kaldırılmasıdır.