Tanzanya’daki Yangınlar, Kilimanjaro Dağı’nın eşsiz ortamını şekillendirdi
Tanzanya’daki itfaiyeciler, Afrika’nın en yüksek dağı ve dünyanın en büyük bağımsız dağı olan Kilimanjaro Dağı’ndaki bir dizi yangına müdahale etmek zorunda kaldı.
Dağ ve çevresindeki ormanlar, 1987’de UNESCO Dünya Mirası olarak adlandırılan Kilimanjaro Ulusal Parkı’na düşüyor. Andreas Hemp, dağın doğal çevresine ve karşılaştığı zorluklara bir bakış sağlıyor.
İlk defa bu büyüklükte bir yangın mı var? Daha önce böyle yangınlar olsaydı, dağın bitki örtüsüne ne kadar zarar verildi ve iyileşmesi ne kadar sürdü?
Kilimanjaro’nun yüksek bölgelerinde, kurak mevsimin sonunda Şubat’tan Mart’a ve Eylül’den Ekim’e kadar yangınlar oldukça yaygındır. Ateş toprağın örtüsünü dönüştürebilir ama aynı zamanda onu korur.
Meslektaşlarımla yaptığım araştırmam (50.000 yıl öncesine ait gömülü polen kayıtlarını kullanarak), yangınların dağ bitki örtüsü kuşaklarının şekillenmesinde her zaman bir rol oynadığını göstermiştir.
Örneğin, dev araziler (Dendrosenecio) gibi bazı türler ateşe uyum sağlamıştır. Ayrıca ormanları açan ateşler olmadan ünlü dev lobeliler gibi ışık talep eden birçok tür büyümezdi.
Bununla birlikte, son birkaç on yılda, Kilimanjaro’da toprak örtüsünü önemli ölçüde değiştiren birkaç şiddetli yangın oldu.
1996 ve 1997’deki yangınlar – alışılmadık derecede kurak mevsimler – eski bulut ormanlarının geniş alanlarını yok etti. Bunlar, benzersiz ortamlar yaratan, yüksek rakımlı bölgelerde karakteristik olarak nemli ormanlardır. Ormanın yerini bir çalı aldı.
Bitki örtüsü iyileşmeye başladı ve çalılar filizlendi, ancak ateşsiz büyümesi en az 100 yıl alacak bir ormandan uzak.
Bu eski ormanların önemli bir sisleme işlevi olduğundan, bu ormanların kaybı, dağın su dengesi üzerinde ekolojik olarak ihmal edilebilir eriyen buzulların etkisinden çok daha büyük bir etki anlamına gelir.
Bu eski yangınların etkisi, ormanı değil “yalnızca” çalılık alanları etkileyen son yangından çok daha büyüktü.
Kilimanjaro Dağı’nda ne tür bir bitki örtüsü var ve bu ne kadar eşsiz?
Kilimanjaro, muazzam yüksekliği nedeniyle birkaç farklı bitki kuşağına sahiptir.
Eteklerinde eşsiz bir tarım, savan ve orman karışımı dikimlerle çevrilidir. Bu, kıtadaki en uzun ağaçları ve çok zengin bir biyolojik çeşitliliği içerir.
Dağın yukarısında – yaklaşık 1.800 ila 3.000 metre arasında – dağlık bir orman kuşağı tüm dağı çevreliyor. Bu, Doğu Afrika’daki en büyük orman bloklarından biridir.
Daha da yüksekte, 3.000 ila 4.000 metre arasında, Doğu Afrika’daki yüksek dağlara özgü bir fundalık kuşağı var. Bu bitki örtüsü, çoğu endemik olan ve yalnızca bir veya birkaç dağda görülebilen Erica, Protea, Stoebe ve diğer birçok çalı türünden oluşur.
Erica çalıları çok kolay yanar, bu da bu bitki kuşağını özellikle yanıcı hale getirir. Yangının olmadığı yağışlı dönemlerde, eski orman yeniden inşa edilebilir ve 4000m’de ağaç sırasına kadar genişleyebilir.
Kuru dönemlerde, tekrarlayan yangınlarla (doğal veya insanların neden olduğu) orman kuşağı küçülür ve erik kuşağı genişler.
Dağın doğal çevresi ne gibi zorluklarla karşı karşıya ve yıllar içinde gözle görülür değişiklikler oldu mu?
Son 150 yılda, bölgesel iklim daha kuru hale geldi . Bu, dağın buzullarının önceki boyutlarının neredeyse % 90’ı oranında küçülmesine neden oldu. Daha kuru iklim, Kilimanjaro’nun yukarı bölgelerinde ormanları etkileyen vahşi yangınların sıklığının ve yoğunluğunun artmasının da sebebidir.
Bu yangınların çoğu insanlar tarafından yakılır (örneğin bal toplayıcıları arı tüttürür), ancak bu yangınlar iklim daha nemli olsaydı bu kadar yıkıcı olmazdı.
Doğrudan antropojenik (insanların neden olduğu) ve iklimsel etkiler arasında bir etkileşim vardır.
1911 yılından beri Kilimanjaro üzerinde insan nüfusunun gelmiştir artmış 1.2 milyonun üzerinde 100.000’den. Bu, muazzam bir doğal bitki örtüsü kaybına neden oldu . Kilimanjaro, tarımla çevrili ve izole edilmiş ekolojik bir ada haline geliyor.
Bu dönemde orman örtüsünün %50’sini kaybetti. Alt bölgelerde bu, temelde kayıt tutma ve temizlemeden kaynaklanmaktadır. Üst bölgelerde yangınlardan kaynaklanıyor.
Küresel iklim değişikliği ile birlikte, bu orman tahribi ile sonuçlanan bölgede nem azalmasına. Bu, kısmen sulanması nedeniyle bölgedeki tarımı da etkileyecek.
Dağı korumaktan kim sorumlu ve ne kadar iyi korunuyor?
2005 yılında orman kuşağı, dağın mevcut milli park alanına dahil edildi. Bu, Tanzanya ve Kilimanjaro Ulusal Parkı yetkililerinin sorumluluğunda olduğu anlamına geliyor. Orman kuşağı, bir orman rezervi olarak eskisinden çok daha iyi korunmaktadır.
Milli park yetkilileri tarafından turist rotalarındaki kamp yangınlarının yasaklanması yangın riskini azaltmaya yardımcı oldu. Ancak bu geniş fundalık kuşağındaki riski tamamen dışlamak mümkün değil.
Belki daha büyük yangın söndürme uçaklarının satın alınması yardımcı olabilir. Yangınlar genellikle yüzlerce gönüllü ve itfaiyeci tarafından, el ile ateş kırmak için kürekler ve palalar kullanılarak söndürülür. Bu son yangın, yakınlardaki barajlardan su taşımak için bir helikopterin kullanıldığı ilk yangın oldu.
Başka ne yapılabilir?
Kilimanjaro’nun biyolojik çeşitliliğini korumak için Milli Park’ın altındaki daha büyük derin nehir vadilerinin eşsiz ormanları Milli Park’a dahil edilmelidir. Kilimanjaro, tamamen izole edilmiş ve tarımla çevrili ekolojik bir ada haline geliyor. Bu, hayvan popülasyonlarının değişimini engeller ve biyolojik çeşitliliği etkiler.
Kenya’daki Amboseli ekosistemini ve Kilimanjaro Ulusal Parkı’nı birbirine bağlayan vahşi yaşam koridorunun iyi korunması gerekmesi daha da önemli.
Otlatma ve tarım nedeniyle büyük baskı altındadır. Bu koridor, ormanı yok eden Kilimanjaro’da giderek daha fazla kalan fillerin göçü için önemlidir.
Kaynakça: Haber Merkezi