Selçuklu Dönemi Türkmen İsyanları
Oyuz Melik İsyanı
Oyuz Melik İsyanı (1249)
Üçlü saltanat döneminin ilk siyasî olayı olan Oyuz Melik İsyanı hakkında çok az bilgiye sahibiz. İbn Bîbî, bu isyan hakkında şu bilgileri verir: “Vezirlik makamına gelen Kadı Necmeddin, Celâleddin Karatay’ın da görüşünü alarak Beylerbeyi (Melikü’l-Ümerâ) Yavtaş ile Emîr-i Âhur Fahreddin Arslandoğmuş’u uç taraflarında çıkan âsî (haricî) Oyuz Melik isyanını bastırmak için yola çıkardı. Emîrler uçlarda meydana gelen bu Türkmen isyanını da bastırarak geri döndüler.” (İbn Bîbî, 1996: c.II, 127)
Biz bu bilgilerden isyan hakkında şunları öğreniriz;
1- Uçlarda çıkan bir Türkmen isyanıdır.
2- Büyük çaplı bir isyandır. Çünkü bastırılması uzun sürmüş ve bu iş için Beylerbeyi ve Emîr-i Âhur görevlendirilmiştir.
3- Bu isyan kısa süre önce aynı bölgede çıkan Türk Ahmet isyanından cesaret alan Türkmenler tarafından çıkarılmıştır.
Bu isyanlar Türkmen topluluklarının yaşadıkları bölgelerde huzursuz olduklarını ve merkezi otoritenin zayıflığını gösteren batı bölgelerdeki bir diğer isyandır. Merkezî otoritenin kaybolma sebebi de tabiî ki, kardeşler arasındaki taht mücadelesi ve devlet adamlarının çıkar çatışmasıdır. Zamanla Selçuklu Devleti kendi, iç meseleleri ve Moğol baskısından dolayı uçlarda meydana gelen isyanlarla mücadele edemeyecek duruma gelmiştir.
Kaynakça
Moğol İstilâsından Sonra Türkiye Selçuklu Devleti İçinde Çıkan Türkmen (Oğuz) İsyanları (1243-1262) Mehmet Suat BAL*