Hagen Dağı'ndan çıkan yol kilometrelerce bozuluyor, küçük şehrin çukurlu asfaltı, Papua Yeni Gine'nin yaylalarının derin yeşili boyunca kazınmış kırmızımsı tekerlek izlerine çökmeden önce kire dönüşüyor. Nebilyer Vadisi'ndeki dağınık bir kahve tarlası olan Kilima'dan önceki son bölümde, Toyota Land Cruiser'ımız düşük viteste sürünerek, kraterler ve su birikintileri arasında yalpalayarak ve sendeleyerek ilerlemek zorunda.
Bob Connolly, ön koltukta zıplayarak ve yalpalayarak yuvarlanıyor. 70 yaşının biraz üzerinde ama sağlam, koyu renk saçlı ve fıçı göğüslü, hâlâ çocuksu görünen yuvarlak bir yüzü var. Sürüş hakkında homurdanıyor: Şehirde çok fazla trafik, diğer her yerde çok az bakım. Daha genç bir adamken, Hagen Dağı'ndan Kilima'ya arabayla 35 dakika sürdü. Şimdi iki kat daha uzun sürüyor.
Bob 1980'lerin başında Kilima'ya ilk geldiğinde yaylalar çok fazla umut vaat ediyor gibiydi. Bob Avustralyalı bir belgesel yapımcısı ve yıllarca burada kunai otlarıyla kaplı bir kulübede yaşadı ve karısı Robin Anderson ile film çekti. Sonsuz sıralar halinde yayılan plantasyon, kahve kirazlarıyla ağır ağaçlar, güneşte kuruyan bakire fasulye ile solgun geniş tarlalar. O zamanlar, Kilima'nın sahibi Joe Leahy zengin ve güçlüydü ve bahçelerini beslemek ve kağıt hamuru fabrikasını çalıştırmak için düzinelerce yerel insanı istihdam etti. Ganiga kabilesindeki birçok kişi sonunda onun ortağı oldu ve kahve işinde de zengin olacaklardı.
Bob ve Robin, Highlands'de ikisi Joe Leahy ve komşuları hakkında olmak üzere üç belgesel yaptılar. Her biri birer zaferdi ve hâlâ bir türün ikonları, hem antropolojinin hem de filmin mihenk taşları olarak kabul ediliyorlar. İlk olan, İlk temas , bir Akademi Ödülü'ne aday gösterildi ve son olarak, Kara Hasat , olağanüstü bir tarihsel rezonansa sahipti, New York Times O kadar zengin ki, onu izlemek, ekonomi ve kültürel antropoloji alanında ilham verici bir hızlandırılmış kurs almak gibi hissettiriyor. Haber Haftası klasik trajedinin ölçeğine ve zenginliğine sahip olduğunu söyledi. Bu doğruydu, çünkü her şey çok kötü bitti.
Yirmi yılı aşkın bir süre sonra, berrak, aydınlık bir yaz sabahı Bob, büyük bir kristal havayı içine çeker. Dikenli teller ve odun dumanıyla sarılmış kaotik bir kasaba olan Hagen Dağı'ndan uzakta, yaylalar el değmemiş. Bob her zaman bundan etkilenmişti, mekanın netliği. Geri kalanına gelince – Kilima, Joe, bu topraklarda sayısız nesiller boyunca yaşamış Ganiga – Bob her şeyin nasıl olduğundan emin değil ve bu yüzden 25 yıldan uzun bir süre sonra ilk kez geri döndü. Belki dördüncü bir film için bile yeterli hikaye bulur.
Yol, son bir metruk tepeden aşağı yuvarlanıyor ve eski, paslanmış bir baraka ile yeni, demir çatılı bir köktendinci kilisenin arasında toprak bir ovaya dönüşüyor. Sonra daralır ve bir sonraki tepede Joe'nun evine doğru tekrar yükselir. Kulübe ile kilise arasındaki yolda yürüyen beş kişi var, bunlardan biri sabah için fazla sıcak görünen mavi ceketli ve şapkalı bir Ganiga adamı. Toyota'ya durması için el sallıyor.
Bob'un şapkadaki adamı tanıması, yüzünü ve adını hafızasından ayırması biraz zaman alır. Paraka! daha sonra parlak bir şekilde diyor ve Paraka ışınlanıyor. Pencereden içeri doğru eğiliyor, Bob'u hafifçe kucaklıyor. Seni gördüğüme sevindim, Bob ona hala kullanılabilir pidgin'inde söylüyor. Evde neler oluyor? Bob sorar. Bob, Joe'nun dönüşünün şerefine bir domuzu öldüreceğini duydu. Bir kutlama olabileceğini düşünüyor, bir düzine ya da daha fazla kabile üyesi, hepsi eski arkadaşlar. Belki konuşmalar olacak, hatta belki bir karşılama şarkı söylemek . Hayır, bana söyleme, dedi Bob aniden. Şaşırmak istiyor.
Paraka, Toyota tepeyi tırmanırken izliyor ama o takip etmiyor. Joe Leahy'nin evinde hoş karşılanmadığını biliyor. Joe'nun Ganiga komşularıyla karmaşık bir ilişkisi var ve bu hiç değişmedi.
**********
Misyonerlerden çok sonra ve Avrupalılar 19. yüzyılda Yeni Gine kıyılarına yerleştiler, dağlık iç kısım keşfedilmemiş kaldı. 1920'lerde, yabancılar adanın doğudan batıya doğru uzanan dağlarının, orada kimsenin yaşayamayacağı kadar sarp ve engebeli olduğuna inanıyordu. Ancak 40 mil içeride altın keşfedildiğinde, maden arayıcıları servetlerini aramak için Mercan Denizi'nin kuzeyine gittiler. Bunların arasında Avustralya, Queensland'den üç erkek kardeş vardı: 1930'ların başlarında bir grup yerli hamalla dağların tepesine tırmanan İrlandalı göçmenlerin çocukları Michael, James ve Daniel Leahy. ahşap tabanca (veya silahlı muhafızlar) kıyıdan.
Yaylalarda Leahyler, daha sonra yüzlerce kabile ve klana ayrılmış bir milyon insanı beslediği tahmin edilen bahçe arazileriyle süslenmiş geniş, verimli vadiler buldular. Yaylalılar kereste ve kunai otu kulübelerinde yaşıyor, taş aletler kullanıyor ve tahta mızraklar ve oklarla savaşıyordu. Beyaz yerleşimciler onların varlığından habersiz oldukları gibi, yaylalılar da dağların ötesinde kimsenin yaşadığını bilmiyorlardı.
İlk başta, beyaz adamların ruh olduğundan şüphelendiler ya da belki de dünyaya yıldırım geldi. Korkmaktan çok meraklıydılar, çelik baltalar ve deniz kabukları karşılığında beyaz adamlar, tatlı patatesler, domuzlar ve kadınlarla ticaret yaptılar (kıyılarda bol miktarda bulunur, ancak yaylalarda nadirdir ve çok değerlidir). Keşif seferi yeni kabilelerle karşılaştığında, en büyük kardeş ve kabul edilen lider olan Michael Mick Leahy, üstün ateş gücünü göstermek için bir domuzu vururdu. Kabile büyüklerinden biri savaşçılarını bir baskın ekibine toplamaya çalışırsa, Mick ve ahşap tabanca birkaçını da vuracaktı.
Leahyler, 1933'te şimdiki Hagen Dağı'nın yakınında bir iddiada bulunana kadar yaylalarda dolaştı. Orada bir uçak pisti inşa ettiler, dost canlısı yerliler toprak düzlüğü sonsuz bir şekilde damgaladılar. şarkı söyler ve akarsulardan parlak kayaları tarayarak mütevazı bir servet yapmak için yerleşti. Zamanla Leahys, iç mekanı dış dünyaya açmasıyla ünlendi ve Hagen Dağı ülkenin en büyük şehirlerinden biri haline geldi.
(Guilbert Gates)
Yaklaşık 50 yıl sonra, o zamanlar Sidney'de genç bir gazeteci olan Bob Connolly, her ikisinin de televizyon için belgeseller yapmak için çalıştıkları Avustralya Yayın Şirketi'nde Robin Anderson ile tanıştı. İki aşık oldu ve bağımsız projeler aramaya başladı. Bir akşam, Yeni Gine'nin kolonizasyonunun sözlü tarihi üzerinde çalışan bir arkadaşlarıyla yemekte, Mick Leahy'nin bir maden arayıcı ve kaşif olmasının yanı sıra amatör bir fotoğrafçı olduğunu öğrendiler. keşif gezilerinde hala kamera ve film kamerası vardı, ancak filmlerinin ve fotoğraflarının hayatta kaldığı söyleniyor.
Robin, Mick Leahy'nin, Papua Yeni Gine'nin sahil kasabası Lae'de tavan arasına giren ve 11 kutu film alan oğullarından birinin izini sürdü. Dahası, Robin yaylalarda beyaz adamların ilk geldiği zamanı hala hatırlayan insanlar olduğuna dair hikayeler duydu. Sidney'e uçtuktan sonra kısa süre sonra geri döndü - bu sefer Bob ile birlikte kamera ekipmanı ve ikisi aylarca Leahys'in orijinal rotasını takip ederek geçirdi.
Sonuç filmi, İlk temas , 1983'te piyasaya sürüldü. Mick'in sarsıntılı siyah-beyaz görüntülerini ve dağlılarla karşılaşmalarının fotoğraflarını, Bob ve Robin'in orada bulunan yerli erkek ve kadınlarla yaptığı röportajlarla birleştirmek dikkate değer bir başarıydı. Bunlarla aralar, ikisi de o zamanlar çok yaşlı olan ve uzun zaman önce dağlık bölgelere yerleşmiş olan hayatta kalan iki Leahy kardeşle uzun süreli oturmalardı. (Mick 1978'de ölmüştü.) Bob ve Robin filmi alışık oldukları formatta ürettiler: 54 dakika, televizyon uzunluğu, kiralık bir ekip tarafından çekildi, profesyonel bir seslendirme sanatçısı tarafından anlatıldı. Bunun gibi bir arketipsel hikayenin yeniden inşası - diğerini bilmeyen iki farklı kültür arasındaki son karşılaşmalar arasında - genellikle günlüklerden, gemi kütüklerinden ve diğer asırlık hesaplardan çıkarılmalı ve parçalardan, tozdan yeniden yaratılmalıdır. Ancak bu durumda, dağlıların ve beyaz adamların birbirlerini nasıl gördüklerini tahmin etmeye, başıboş ipuçlarından anlamaya gerek yoktu: hepsi bir kameraya baktı ve kendileri için konuştu. Bob, arkadaşlarına sadece Azteklerde Cortez'in olmadığını söyledi. Cortez'de Aztekler var!
Örgü şapkalı ve polyester gömlekli yaşlı bir adamın sıkı bir fotoğrafını çektiler, beyaz adamlar geldiğinde bir çocuk olarak nasıl olduğunu hatırladılar. İnsanlar şöyle dedi: Onlar diri değiller. Ölüler diyarından atalarımız olmalılar. O zamanlar dış dünya hakkında hiçbir şey bilmiyorduk. Yaşayan tek insan olduğumuzu düşündük. Ölülerimizin oraya gittiğine inandık -uzak bir yeri işaret etti- beyaza döndü ve ruhlar olarak geri döndü.
Black Harvest'i çekerken 1990 yılında yaylalarda bir aşiret savaşı patlak verdi. Joseph Madang ile resimde görülen Bob, film ekipmanını savaş alanına getirdi.(Bob Connolly ve Robin Anderson)
Leahy'nin yaylalara yaptığı keşif gezileri, 1933'te Chimbu Vadisi'nden gelen bu adamlar da dahil olmak üzere, yabancılarla hiç tanışmamış kabilelerle karşılaştı.(Bob Connolly)
Çoğunlukla sağır ve yarı kör olan Danny Leahy, şiddetin pragmatizmini bir nebze de olsa savunmacı bir tavırla açıklıyordu: İnsanları öldürmemizin tek nedeni, eğer biz onları öldürmemiş olsaydık, bizi ve tüm insanlarımızı öldürecek olmalarıydı. taşıyıcılar, bizimle birlikte olan tüm insanlar. Altının bununla hiçbir ilgisi yoktu.
Bir başka yaşlı yaylalı, yokuşta çömelmiş: Babamın kafası paramparça oldu. Sonra oradaki insanları vurdular, dedi el hareketiyle. Ve orada. Orada ve her yerde.
Sondan dokuz dakika sonra, yine yün şapkalı adam, şimdi eski püskü bir ceket ve kravat takıyor: Geçmişte her insan kendi patronuydu. Ama bu beyaz adam geldiğinde sona erdi. Çalışmamızı söylediklerinde çalıştık.
**********
Onlar yaparken İlk temas Avustralya'nın en iyi belgesel filmi seçilen Bob ve Robin, Mick Leahy'nin oğullarından bir başkasıyla tanıştılar: 40'lık bir kahve ekici olan Joe Leahy.
Joe'nun annesi, Jiga kabilesinden bir kadındı - taş devrinde bir kadın, demeyi severdi - ve o daha bebekken öldü. Mick onu asla kabullenmedi, bu yüzden Joe, hiçbir zaman tam olarak uymadığı annesinin klanı tarafından büyütüldü. Cildi daha açıktı, saçları daha inceydi, tören tüylerini asla tutamıyordu. Altın tükendiğinde kahve yetiştirmeye başlayan amcası Danny, Joe'yu gençken aldı ve ona kahve işini öğretti, onu iş hattında başlattı ve çalışmasını sağladı.
Bob ve Robin onunla tanıştığında, Joe'nun kendi çiftliği Kilima vardı ve Nebilyer Vadisi'ndeki en zengin adamlardan biriydi. Hagen Dağı'nda mülkü vardı ve bir Range Rover sürdü ve verandası, resmi bir yemek odası ve ön bahçesinde dev bir uydu anteni olan sağlam bir beton blok evde yaşadı. Topraklarını Ganiga kabilesinin Tumul adındaki büyük bir adamından ucuza satın almıştı ve emeğinin çoğu, çevresinde ot kulübelerinde yaşayan, domuzlara ve tatlı patates bahçelerine bakan Ganiga kabilesinden geliyordu.
Joe'ya yer yoktu İlk temas , yarım yüzyıl önce gerçekleşmiş olaylarla ilgiliydi. Ancak Joe, tam da bu karşılaşmaların bir ürünüydü, Papua Yeni Gine'nin modern dünyaya sarsıcı girişinin vücut bulmuş haliydi. Bob, Joe'nun akıl hocalarının beyaz, sömürge Avustralyalılar olduğunu söylüyor. Asla nezaket göstermemeniz öğretildi, çünkü nezaket zayıflıktır. Bu insanlara asla izin vermiyorsun - biliyorsun, bu insanlar — kafalarını kaldırın ve eğer yaparlarsa, onları yere serersiniz.
Joe, doğuştan bu insanlar sadece karmaşık konular. Bu da onu başka bir film için ideal bir konu haline getirdi. Robin, Joe'yu asla kabul etmese de, Bob onu yeterince sevdi. Ona birçok yönden hayrandım, diyor. Muazzam güçlü, muazzam kararlı bir adam olduğunu düşündüm. Ayrıca gözlemsel belgesel film yapımı açısından asla daha iyi bir konu bulamayacağıma dair tam bir inancım vardı. Sadece o değil, içinde bulunduğu durum da. İşleri aşırı basitleştirmek kolaydır, ancak bu anıtsal kültür çatışmasıydı. Yavaş yavaş, bu tür bir hikayenin hayatında bir kez olduğunu fark ettim.
1985'te Bob ve Robin, Joe Leahy hakkında yeni bir film yapmak için dağlık bölgelere döndüler. 18 ay kaldılar, Joe'nun arazisinde sazdan bir kulübede yaşadılar, bir kamera ve ses ekipmanına sarıldılar, Joe ve Ganiga komşuları arasındaki yoğunlaşan bir anlaşmazlığın sahnelerini yavaş yavaş bir araya getirdiler. Joe, Kilima ile birlikte, toprağın alınıp satılabileceği ya da zenginliğin tek bir kişiye tahakkuk edebileceği fikrinin akıl almaz olduğu, ortak geleneklere sahip bir ülkede kapitalist bir işletme işletiyordu. Aslında, Ganiga'nın büyük adamı Tumul, klanının tatlı patates tarlalarından bir kuruş için vazgeçmişti çünkü Joe'nun beyaz adamın iş Tümül'ün halkını da zengin etmesi gerekiyordu.
Tüm yalanlar, Joe Tumul hakkında öfkelendi Joe Leahy'nin Komşuları , 1989'da piyasaya sürüldü. Hiç kimseye hiçbir şey için söz vermedim. Filmden, Joe'nun buna gerçekten inanıp inanmadığı, eğer bu bir yanlış anlama mı yoksa bir dolandırıcılık mı olduğu asla net değil. Ayrıca gerçekten önemli değil. Ganiga haklarını istedi.
Filmin kahramanlarından biri, sonunda Bob ve Robin'in en yakın arkadaşlarından biri olan Joseph Madang adında genç bir kabile üyesidir. Madang, Bob'un kamerasına 800.000 kâr ettiğini söyle. Şimdi 800.000 yapmak istiyoruz. O sahibi, ha? Biz sahip ol. Kilima'yı aldığında bize sadece 600 kina ödedi. mutlu değiliz Biz ortak sahipleriz. Joe ve biz. O zengin, şimdi sıra bizde. Bir adamın tüm parayı kazanması adil değil.
Bugün Joe Leahy, Kilima'da bir avuç kahve toplayıcı çalıştırıyor. Bob, orijinal ağaçlarının yarısından daha azının ürettiği bir plantasyon olduğunu söylüyor.(Stephen Dupont)
Hagen Dağı'nda kahve çuvalları. Nebilyer Vadisi'nin yaşadığı zor zamanlara rağmen, kahve, ülkenin palm yağından sonra en büyük tarımsal ihracatı.(Stephen Dupont)
Kahve çekirdekleri aslında burada Joe'nun Kilima plantasyonunda resmedilen kahve kirazlarının içindeki tohumlardır.(Stephen Dupont)
Mount Hagen'in tembul fındık pazarı(Stephen Dupont / İletişim Basın Görselleri)
Joe Leahy'nin çiftliğinde bir kadın olgun kahve kirazları topluyor.(Stephen Dupont / İletişim Basın Görselleri)
İşçiler kahve çekirdeklerini kurutur ve çuvalları tarladan taşır.(Stephen Dupont / İletişim Basın Görselleri)
Bob ve Robin, bir yıldan fazla bir süre boyunca Madang'ın Kilima'yı geri almak için para toplamaya yönelik gizli girişimini filme aldı. Aynı zamanda, komşularına karşı yükümlülüklerini yerine getirirken, orada burada birkaç kina dağıtarak, cenaze hediyeleri teklif ederken ve kahve hırsızlarını taciz ederken Joe'yu takip ettiler. Bir noktada Joe, Tumul'u, Tumul'un kabile halkının birçoğunun açık memnuniyetsizliğine göre, arızalı bir kamyondan başka bir şeyle yatıştırır.
Sonunda, Madang'ın para toplama çabası çöktüğünde ve Ganiga'nın giderek daha fazla tedirgin olmasıyla Joe, Popina Mai adlı başka bir Ganiga büyük adamın yakındaki arazisinde Kaugum adını verdikleri ikinci bir plantasyon başlatmayı kabul eder. Joe parayı yatıracak, kabile emeği gösterecek ve kâr aralarında paylaşılacak - finansal riski üstlendiğini iddia eden Joe için yüzde 60 ve toprağı ve emeği sağlayan 500 Ganiga için yüzde 40.
Bu, hem umutlu hem de uğursuz bir son, anlayışlı ve saflık arasındaki belirsiz çizgiyi aşan bir geleceğin vaadi.
**********
Kara Hasat , Highlands Trilogy olarak bilinen filmdeki son film, beş yıl sonra, Kaugum'un ilk yağ hasadı olan yakut kahve kirazlarıyla dolup taştığı zaman başlıyor. Joe, Popina Mai'ye, taze ekilmiş kahve ağaçlarının koruluğunda gülümseyerek dururlarken, iyi fiyatlarla, gırtlağınıza kadar para kazanacaksınız, demişti. Boyunlarına kadar!
Popina Mai gülümsedi. Kabilem zengin olacak ve bize teşekkür edecekler, dedi. Fakir adamlar zengin, zenginler daha zengin olacak.
Bob ve Robin yaylalara dönüp başka bir kulübe inşa edip yeni bir bahçe diktiklerinde -artık yedekte yeni doğmuş bir kızıyla birlikte- Ganiga'nın yeni buldukları zenginlikle ne yapacağına dair bir film yapmayı umuyorlardı: Kaugum'un ilk mahsulü hasat edildikten hamur haline getirilmiş, yıkanmış ve kurutulmuş olsaydı, Ganiga'nın yüzde 40'lık payı birkaç yüz bin dolar değerinde olurdu.
Sonra iki şey oldu: küresel pazardaki kahve fiyatı aniden düştü - Ganiga için şaşırtıcı bir gelişme. Beyaz adamın tüm bu çalışmasının amacı neydi? iş , uzak bir hayalet tarafından yok edilebilirse?
Bununla birlikte, bu felaket, eve daha yakın bir şey tarafından hızla birleştirildi: müttefik bir kabileden birkaç kadının vadinin dört bir yanından düşmanlar tarafından tecavüze uğramasının ardından bir kabile savaşının patlak vermesi. Suçlar misilleme gerektiriyordu ve Ganiga doğrudan dahil olmasa da gelenek onları savaşa katılmaya zorladı. Bob ve Robin kendilerini bunun ortasında buldular.
Dağlık bölgelerdeki kabile savaşları, belirli zamanlar ve yerler için planlanmış savaşlar ile neredeyse teatral olaylardı - örneğin, bir tarla yakıldı ve kimse pusu kuramayacaktı, böylece çimleri yok etti - ve esas olarak mızraklar ve oklar, büyük tahta kalkanlar ve ara sıra ev yapımı ev yapımı silahlarla savaştı. pompalı tüfek. Bob ve Robin bir süre için teçhizatlarını savaş alanına taşıyabildiler. Onlarca can kaybı oldu. Bir noktada, artık Bob ve Robin'in en yakın arkadaşlarından biri olan Joseph Madang, kuşatıldı, o ilkel silahlardan biri tarafından vuruldu, çelik baltalarla kesildi ve öldürüldü. Bob cenazesinde açıkça ağladı.
Erkeklerin kavga etmesi ve kahve fiyatlarının iyi bir ücreti destekleyemeyecek kadar düşük olmasıyla, Kaugum'un mahsulü ağaçlarda çürümeye başladı ve film, Joe'nun iktidarsız öfke ile kendisi için artan umutsuzluk arasında bocaladığını ve gardiyanları olarak gördüğü Ganiga'yı kararsız bir şekilde ele alıyor. Kapitalizm ve kabilecilik ona ve Ganiga'ya karşı komplo kurmuş gibiydi. Neredeyse tüm mahsul buruştu, siyaha döndü. Joe, iğrenmiş ve mağlup olmuş, arazisine sahip olduğu ve karısını ve çocuklarını okula göndermeye gönderdiği Brisbane, Avustralya'ya gitti.
1990'da Brisbane'e gitmeden kısa bir süre önce Mount Hagen'deki Leahy ailesi. Joe en solda; genç bir Jim kırmızı bir gömlek giyiyor.(Bob Connolly ve Robin Anderson)
Sonunda Kara Hasat , Popina Mai harap oldu. Ortağı ve hamisi Avustralya'ya gitti. Arkadaşı Madang öldü. Kabilesini modern dünyaya getireceğine inandığı servetini ve itibarını riske attığı tarla, çürüyen kahve kirazlarıyla kaplıydı. Çaresizlik içinde savaş alanına yürüdü ve bir okun vurmasını bekledi.
Sonra bir kulübede yan yatmış kamera onun üzerinde. Göğsü bir ok yarasından kanla şişmiş. Bir arkadaş ayaklarının dibine oturmuş, sinekleri sallıyor. Oda, Bob'un kamerasında çerçevelenmiş bir Pietà olan gölgeler ve altın rengi ışıkla süslenmiştir. Plantasyonumu ve beni yok ettiler, diyor Popina. Oklar geldiğinde, ekimimi düşündüm. Joe'yu düşündüm. Ve sonra ok vurdu. Yüzünü buruşturdu. Bu yeterli. Konuşmak acı verici. Kamera oyalanıyor, sonra çevredeki kahve tarlalarına gidiyor, bomboş ve harap.
Highlands Üçlemesi burada sona eriyor. Bob şimdi, çoğu zaman diğer insanların talihsizliğinin bir film yapımcısının şansı olduğunu söylüyor. Bir anlığına asılı kalmasına izin veriyor. Söylemesi korkunç bir şey ama bu doğru. Filmler, hala üniversite antropolojisi ve film bölümlerinde gösterilen belgesel klasikleri haline geldi. Hawaii Üniversitesi'nde yayla bölgesini inceleyen antropolog Alex Golub, tarihin duygusunu aktardıkları için dönüm noktası filmler olduklarını söylüyor. Aynı zamanda, çok basit bir kültürel temas hikayesi anlattığınızda kaybolabilecek birçok nüansı da aktarıyorlar. Ahlaki bir belirsizlik var. Karanlıkta kalan siyah insanlara bilgelik getiren muzaffer beyaz kalkınma hikayesinden kaçınırlar, ancak aynı zamanda cesur yerli halkın sömürgecilik tarafından ezilmesi hikayesinden de kaçınırlar.
Popina'nın kulübesindeki olaydan kısa bir süre sonra Bob ve Robin, Hagen Dağı yakınlarındaki bir misafirhaneye gitmek için Kilima'dan ayrıldılar. Plantasyon bir savaş bölgesiydi ve ihtiyaçları olan şeyi filme almışlardı. Geriye kalan tek şey, Thomas Thyme adlı bir Ganiga'nın yardımıyla diyalogları tercüme etmekti. Bir öğleden sonra, bir grup Ganiga kabilesi Hagen Dağı'na gitti ve burada Bob'u pazarda sebze satın alırken buldular. Ona sekiz şeklinde bükülmüş bir baston parçası verdiler. Bu, söyleyeceklerinin son derece önemli olduğunun bir simgesiydi: bir düşman kabilesi olan Kulga, Bob'u öldürecekti.
Bob korkmuş olduğu kadar şaşkındı. O ve Robin hiçbir zaman taraf tutmamışlardı. Ama Thomas Thyme'ın bir silah satın aldığı ortaya çıktı ve Kulga, Bob ve Robin'in ona bunu yapması için para verdiğini varsaydı. Bunu kısmen, Bob'un Madang öldürüldükten sonra ağladığını duydukları için varsaydılar. Robin, yürümeye başlayan kızları gibi güvendeydi. Ama Bob bir hedef listesindeydi.
Çevirileri bitirmek için Thomas'ı Sidney'e uçurmayı göze alamazlardı, bu yüzden Bob, uyurken yanında tuttuğu altın ticareti yapan bir arkadaşından bir silah ödünç aldı ve baltalı bir çift muhafız tuttu. Birkaç hafta daha acele ettiler ve sonra Bob ve ailesi ayrıldı. Hiç hoşçakal demedi.
**********
bir düzine veya daha fazlası yok Ganiga evde. Arkada, küçük bahçenin yanında, nişastalı sebzeleri -manyok, taro, muz, tatlı patates- soyan ve kesen yalnızca birkaç kadın ve odun ateşinde kayaları ısıtan dört adam var. Bir domuz, bir muz ağacının gölgesinde bir patatesi kokluyor. Dört bin kina, o domuz, diye duyurur Joe. Yaklaşık 1.200 dolar, belki daha fazla. Bob yıllar önce, dağlık bölgelerde domuzun onu sağlayan adamın bir ölçüsü olduğunu öğrendi, ancak bir bakıma Joe'nun duyurusu bir tekliften çok bir muhasebeye benziyor.
Joe, Bob'la evin önünde, artık pasla kaplanmış ve artık bir uyduya bağlı olmayan dev uydu çanağının yanında buluştu. Neredeyse resmi bir selamlama, el sıkışma ve merhaba, ne kadar zaman geçtiğine dair birkaç mırıldanmaydı. Joe, sevgi gösterilerine verilen bir adam değil. Şimdi ya 77 ya da 80 yaşında - ikisinin de farklı noktalarda olduğunu söylüyor - ve şakaklarında otoriter gri olan kalın siyah saçları kaybetti. Aksi takdirde, Bob ve Robin'in filmlerindekiyle hemen hemen aynı görünüyor, her gün Kilima'da kilometrelerce yürümekten hala sağlam.
Bob daha önce hiç geri dönmemişti, dedi bana, korkudan. Dürüst olmak gerekirse, kafamı uçurmak istemedim, dedi. Gittiğim koşulları unuttuklarından emin değildim. Avustralya'da kaldı, belgeseller çekti ve bir kitap yazdı. Yapımı Kara Hasat , o üçüncü, kader filmi yapma deneyimi hakkında bir anı. 2002 yılında Robin kanserden öldü. Bob daha sonra Sophie Raymond adında bir müzisyen ve film yapımcısına aşık oldu ve 2015'te bir kızları oldu.
Kısa bir süre sonra Bob, birdenbire Kilima'ya dönmeye cesaret edecek kadar merak uyandıran bir e-posta aldı. Eski tercümanı Thomas'ın oğlu Joshaia Thyme'dendi. Joshaia, sahildeki başkent Port Moresby'de yaşıyordu ve onun hesabına göre üniversiteden mezun olan ilk Ganiga'ydı. Bir kadın olan ikinci bir Ganiga'nın da üniversite diploması aldığını söyledi. Joshaia, liderlerimizin kabile savaşlarından yüz çevirdiğini ve her şeyin barışçıl olduğunu yazdı.
Bu bir umut hikayesi miydi? Bunu öğrenmek için, Temmuz 2016'da Bob, kendisi ve Robin'in ayrılmasından bu yana nelerin değiştiği hakkında yarım saatlik bir televizyon raporu hazırlamak için Avustralya Yayın Kurumu ile bir araya geldi. Ayrıca dördüncü bir film olup olmadığını, ilerleme hakkında daha büyük bir hikaye olup olmadığını görmek için kendi başına biraz keşif yapmayı planladı.
Evde, Joe Bob'u arkaya götürür. Sıska bir köpek kaçar. Joe, başka bir köpeğim olduğunu söylüyor. Üç kez, beni ısırdı. Yani bir sopam vardı. Ben de 'Şimdi patronu ısırıyorsun' dedim. Alacağın şey bu. Duruyor, Bob'a bakıyor, sanki Bob'un cümlesini bitirmesini bekliyor ama Bob bitmiyor. Onu ben öldürdüm, diyor Joe. Zayıf olana bakar. Bu aptal bir köpek.
Joe, Bob bana daha sonra söyler, bence çok hasarlı bir adam. Sarhoş olduğunda, her şey ortaya çıktı. Kanlı beyaz adamlar, kahrolası kanakalar, Yerli işçiler için aşağılayıcı Avustralya argosunu kullandığını söylerdi. Herkesten nefret ediyordu, bir bakıma da kendinden nefret ediyordu. İçinde savaşın patlak verdiğini gördüm ve onun için sonsuz derecede üzüldüm.
Ve o zaman Joe zengin bir adamdı, feodal bir lord gibi küçük bir imparatorluğu yönettiği zamandı. Evi hâlâ ayakta, ama duvarlardaki kağıtlar dökülüyor, cam kırıkları kırık pencere çerçevelerinde sallanıyor ve derme çatma direklerle sarkık bir oluk tutuluyor. Servetinin bir anıtı olan uydu çanağı, düşüşüyle alay ediyor. Yıllarca yetiştirdiği şeylerle yaşadı; patates, zencefil, mandalina ve muz. Şimdi bile yemeklerinin çoğunu arka bahçedeki bir kulübede odun sobasında yapıyor.
Kabile savaşı başladıktan bir süre sonra Joe Avustralya'da kaldı, ancak birkaç ay içinde karısını ve üç çocuğunu kahvesinden geriye kalanlara geri dönmek için terk etti. Yaklaşık beş yıl önce, Joe kanserden öleceğini düşündüğünde, o sırada Hagen Dağı'nda büyümüş ve yaşayan oğlu Jim'den çiftliği devralmasını istedi. Jim ve karısı iki yıllarını ve tüm birikimlerini buna adadılar, ağaçları budadılar, fabrikayı yeniden inşa ettiler. Yine yaşlı ağaçlarda büyüyen kirazları var.
Joe, oğlu Jim ile Kilima'da. Jim, Nebilyer Vadisi'ndeki Leahy'lerin sonuncusu olabiliriz, diyor. Bunun yüksek bir olasılığı var.(Stephen Dupont)
Sonra Joe iyileşti ve geri döndü ve onları kovdu. İşlerin ona göre yapılmasını istiyordu. Plantasyon şimdi biraz üretiyor, birkaç toplayıcı çalıştırmaya yetecek kadar, bu da Bob'un ilk geldiği zamandan yüz kadar daha az. Joe çeşitlendirmeye çalışıyor, fıstık ve tatlı patates ekiyor ve büyük evin arkasındaki gölgede olan da dahil olmak üzere 27 domuzu var.
Sebzeler hazır olduğunda ve kayalar ısındığında domuz ateşe götürülür. Sonra Korapen adında bir adam tahta bir sopayla suratına vurur ve domuz ciyaklayıp seğirmeyi bırakana kadar onu döver.
Bob yere basıyor, elleri ceplerinde. Pekala, özellikle kimseye, bunun o kadar da kötü olmadığını söylüyor. Uzaklara bakıyor. Kesinlikle daha kötülerini gördüm. Joe ve diğer adamlar onu kesmeden, uzunlamasına ikiye bölmeden ve daha sonra yarıları daha küçük parçalara ayırmadan önce, saçların şarkı söylemesi için karkas ateşe kaldırılır. Domuz ve sebzeler, sıcak kayaların olduğu bir çukura dizilir ve muz yapraklarıyla kaplanır. mumu saatlerce yemek yapacak.
**********
Bir kaç gün sonra, Bob, Nebilyer Vadisi'nin kırmızı-toprak yollarında yürür ve yerliler onu bahçelerinden ve tarlalarından görür ve adını haykırır. Onunla birlikte yürümeye geliyorlar, o hareket ettikçe eski dostlardan oluşan bir kalabalık onun etrafında toplanıyor. 80'lerde, Bob ve Robin burada yaşarken, sadece onlar vardı. kundulya (beyazlar) dağlıların çoğu, kimin misyoner ya da bürokrat olmadığını daha önce biliyorlardı.
Bob, kalabalığa paslı pidginiyle beni elinizde tuttunuz, diyor ve ben de sizi kafamda ve kalbimde tutuyorum.
Buna sıcak gülümsemeler var, bir tezahürat. İnsanlar ona Robin için ne kadar üzgün olduklarını söylüyorlar. Döndüğü için ne kadar mutlu olduklarını söylüyorlar. Ona dağlıların savaştan yüz çevirdiklerini, Tanrı'ya döndüklerini, sonsuza kadar müreffeh ve barışçıl olmak istediklerini söylerler.
Sadece bir garip an var ve bu tamamen beklenmedik değil. Joseph Wagaba adında bir adamın yaptığı belgesel filmimiz başlıyor, dünya çapında yayınlandı ve hepimizin bildiği gibi bunun için büyük bir ödül aldınız. Yani ilgi, insanların sizden öğrenmek istediği şey, size yardımcı olması, bu filmi yapmak için sizinle işbirliği yapması için topluluğa yapacağınız bir tür tazminat veya ödeme var mı?
Bob, filmlerin Ganiga'nın (ya da Joe'nun) işbirliği olmadan yapılabileceğine dair hiçbir yanılsama içinde değil ve alınan sayısız ödül arasında, eserler şunlardı: Kara Hasat 1993 yılında bir Japon film festivalinde yaklaşık 30.000 dolar değerindeki büyük ödül. Bob ve Robin, paranın Ganiga ile paylaşılması gerektiğine inanıyorlardı. Gelirlerin yarısını Mount Hagen'deki bir hesaba yatırdılar ve kontrolü Joe, Thomas Thyme ve okuma yazma bilmeyen dört Ganigalı uzun adama devrettiler ve banka kağıtlarına X işareti koydular. Bob ve Robin paranın kullanılması gerektiğini önerdiler. burslar için.
Sonra ortadan kayboldu.
Bob, sonunda, Port Moresby'deki bir alışveriş merkezi yemek alanında, Kilima'ya varmadan birkaç gün önce, kaybolan fonlar hakkında Thomas'la yüzleşti. Önce Thomas paranın sadece yarısını aldığını söyledi ki bu doğru değildi. Köye elektrik hatları getirmek istediğini ama bunun için yeterli olmadığını söyledi ve sonra onu Kaugum'a yatırmak istedi, ancak diğer büyük adamların hiçbiri kabul etmedi. Bunun yerine, hepsini başka bir tüfek, mermi ve onları almak için bir uçak biletine harcadığını itiraf etti. Bir savaş olduğunu söyledi ve Ganiga'nın silahları zayıftı.
Kabile halkının çok azı bunun tüm parayı oluşturduğuna inanıyor. Konsensüs, Thomas'ın basitçe aldığı yönünde. Değil çaldı sadece aldı, çünkü o kabileye aitti ve Thomas da kabilenin bir parçasıydı.
Yaylalara döndüğümüzde Bob, Joseph Wagaba'nın sorusunu ustaca ele alıyor. Parayı gönderdik ve Ganiga'ya gitmesine gerçekten sevindik, diyor. Paraya yalnız sen bakarsın. Benimle alakası yok. İşim bitmişti. Bu yüzden şimdi gelip sizi ziyaret etmekten mutluyum ama 25 yıl önce çözülmüş bu konuda benimle mutsuz olmanızdan mutlu değilim.
Bu meseleyi şimdilik halledecek gibi görünüyor. Konuşmalar başlar ve konuşma gelişme, iş ve gelecek üzerinedir. Joe'nun oğlu Jim Leahy orada ve Bob'la değil, dağlılarla en son konuşan o. Her zaman başkalarından balıklarını istemek yerine, çalışmak ve ter atmak ve mecazi olarak balık tutmayı öğrenmek için bir boğaz sarıcısıdır. Joe'nun yaylalılara yatırım hakkında ders verdiği sahnenin Bob'un filmlerindeki pek çok şeye ne kadar benzediği dikkat çekicidir. iş ve sorumluluk. 40 yıldır bu konuşmayı dinliyorum, diyor Jim ama herhangi bir aksiyon görmedim.
Jim gider ve insanlar alkışlar.
**********
Joe ve Bob, Kilima'da. Bob, Joe'nun onu tasvir etmemizden hoşlanmayacağından endişelendim, ancak filmlerden dolayı üzülürse bize asla söylemediğini söylüyor.(Stephen Dupont)
Bir öğleden sonra, Bob ve Joe, Joe'nun evinden Joe'nun kahvesini kurutmak için kullandığı tarlaya giden uzun yolda yürürler. Kunai otu ile kalın, beli yüksek, hafif bir esintiyle sallanıyor. Bob ve Robin'in evlerini inşa ettikleri küçük bir açıklığa geçerler. Bob, uzaktaki Tümül'ün gömülü olduğu bir noktayı işaret ediyor. Tumul, Joe'ya arazisini bir kuruşa verdi, ancak halkı anlaşmadan ikinci el bir kamyondan fazlasını göremeden öldü. Bob, Tumul'un ailesinin, Joe'nun her gün mezarına bakmak zorunda kalması için o yeri seçtiğinden bahseder.
Joe ifadesiz bir şekilde başını salladı. Karmaşık bir ilişkileri vardı, o ve Tumul ve bu bağlantılar zamanla daha da düğümlendi: Domuz katili Korapen, Tumul'un oğlu, Joe'nun hala anlaştığı birkaç Ganiga'dan biri.
Tepenin daha aşağısında, Joe'nun şimdi bağlı olduğu köktendinci bir Hıristiyan mezhebine ait kontrplak ve oluklu metalden bir bodur bina olan kilise var. Bob bundan etkilenir -Joe 25 yıl önce kesinlikle dindar bir adama benzemiyordu- ve bu fırsatı Joe'ya neden Hıristiyanlığa döndüğünü sormak için kullanır.
Joe, ilk başta dağlıları kastederek, anlamalarını sağlamak için tüm geleneksel yöntemlerimi denedim, diyor, bu da kulağa bir çağrıdan çok bir yönetim aracı gibi geliyor. Bob tekrar iter ve Joe, Musa'nın çölde dolaşmasıyla ilgili dolambaçlı bir analojiye girer. Musa oldum! Güler. Joe, dinin ya da en azından kiliselerin çoğalmasının sonunda Nebilyer'e barış getirdiğini kastediyor gibi görünüyor. Ya da belki de Vaat Edilen Toprakları gördüğünü, halkını oraya götürdüğünü kastediyor - ama Musa gibi, kendisinin de asla orada ikamet etmemesinin kaderinde olduğunu söylüyor. Bob asla daha net bir cevap alamaz. Joe, inancının bir Tanrı olduğuna ve muhtemelen Joe'yu cehenneme göndermeyeceğine inanmanın ötesine geçmese de, kendisinin doğru bir adam olduğuna inanıyor.
Bunu düşünmek için kiliseye giderler. Ayrıca dinlenmek için, çünkü ikisi de artık genç bir adam değil ve Bob'un dizini ağrıyor. Temmuz ayında asılmış Noel çelenklerinin altında arkadaki bir bankta oturuyorlar, iki yaşlı boğa.
Ben öldükten sonra ne olacağını bilmiyorum, diyor Joe.
Değil?
Ölüp gitmiş olacağım.
Bu senin hayatının işiydi, değil mi? Kilima? Bob, onu inşa etme şeklinizle gerçekten gurur duyuyordunuz, diyor.
Kesinlikle. Yolları ve tüm bunları biz yaptık. Ama bir gün bırakmak zorundayım.
Joe kilisede Kilima'yı satacağını söylüyor. Kim parayla gelirse, onu alacak, diyor, ekimi kastederek. Ganigalar için de iyi bir ders olacak çünkü devralmaya hazır değiller.
Bob ona bunun o kadar basit olmadığını, dağlıların çoğu için toprağın takas edilebilir bir meta olmadığını hatırlatıyor. Onlar için toprak, alıp sattığınız bir şey değil, diyor. Hemen bebeklerini, çocuklarını alıp satarlardı. Doğru?
Joe homurdanıyor. Aynen, diyor. İçin para .
Bu, elbette, Bob'un kastettiği şey değil.
**********
Bir düzine yıl önce, Bob yayınlandığında Kara Hasat Yapmak Robin'le kendisinin ve gelecek nesiller için yakaladığı olayları düşünmek için zaten bir düzine yılı vardı. Kitabın sonunda Bob, Papua Yeni Gine'deki son gecesini, hayatı için dehşete düştüğünü, karısı ve yürümeye başlayan kızının pencerede nöbet tutarken uyuduğunu, yakınlarda bir silah olduğunu hatırladı. Bob, o gece o şeyi birine doğrultmak ve gerekirse onları vurmak konusundaki kara kararlılığımla birlikte, o silahın hatırası şimdi hala benimle, diye yazdı. Bu kararlılıkla kuralları çiğnedim, çağrıma ihanet ettim, gözlemci ile katılımcı arasındaki çizgiyi aştım. Yeni Gine'de geçirdiğim onca yıl boyunca hiç bu kadar araya giren biri gibi hissetmemiştim. Artık burada kalmamızla işimiz yoktu, meşruiyetimiz de yoktu. Eve gitme zamanıydı.
Bugün Bob, zevkle, gururla ve sağlıklı bir doz nostaljiyle bu filmleri yapmak için harcadığı zamana bakıyor. O 12 yıl benim kişisel ve mesleki vurgumdu, diyor bana. Ve itiraf etmeliyim ki, filmlerin gözlemsel film yapımının dikkate değer örnekleri olduğunu düşünüyorum.
Ama dizideki rolü hakkında Tarih ve gözlemci ile katılımcı arasındaki çizgiye göre nerede durduğunu - bu konuda düşünmeyi hemen hemen bitirdi. Uzun zaman önce düşünmenin zor işini yaptı ve kameralı bir adamdan başka bir şey olduğuna dair herhangi bir öneri, ona konunun dışında görünüyor. Bob, göze batmayan, tarafsız tarihçiler olmak için elimizden gelenin en iyisini yapmaya çalıştık, diyor. Sık sık önemli sahneleri çekerken, kendi kendime, kabilenin temas sonrası tarihindeki tarihi olayları belgelediğimizi düşünürdüm. Bazen daha da ileri gittim. 'Bu Aeschylus'un ya da Sophocles'in işi,' derken buldum kendimi. Önümüzde büyük bir trajedi yaşanıyordu ve büyük oyun yazarları olmak zorunda değildik - tek yapmamız gereken sabırlı olmak, dikkati çekmek, dikkat çekmemek, müdahale etmemek, tarafsız kalmak ve konuya odaklanmaktı.
Birlikte çalıştığımız kabile insanlarının çoğunun filmlerle veya herhangi bir tür medyayla çok az teması vardı, diye devam ediyor. İnsanlara hiçbir zaman ne yapacaklarını ya da söyleyeceklerini söylemedik, hiçbir zaman eylemleri tekrar etmelerini sağlamadık ve taraf tutmaktan titizlikle kaçındık - örneğin, Joe'yu neo-kolonyal sömürücü, Ganiga'yı sömürge kurbanları olarak düşünmek. Her zaman, herkesi çok meşgul eden önemli olaylar oldu ve olayların şemasında önemli görülmedik. Bir süre sonra, tabiri caizse gerçekten de mobilyaların bir parçası olduk. Varlığımızın, ortaya çıkanları önemli bir şekilde etkilemediğine gerçekten inanıyorum.
Pişmanlık duyması halinde Bob, işinin sonuna doğru ne kadar mest olduğu konusunda tedirgin olduğunu kabul ediyor. Savaş kötüye gittiğinde ne tür insanlara dönüştüğümüz konusunda biraz endişeliyim, diyor. Popina Mai'yi bir okla yaralanmış olarak filme almaktan ve onu hemen bir doktora götürmek yerine sahnenin nasıl oynayacağı konusunda kendinden geçmiş hissettiğinden bahsediyor. (Aslında, Bob ve Robin, sahneyi çektikten sonra Popina Mai'yi hastaneye götürdüler ve Popina yaradan kurtuldu ve birkaç yıl daha yaşadı.) Bob, bu kadar zorlayıcı bir anlatıya kilitlendiğinizde, bir sonuç veriyorsunuz, diyor. yaratıcı hırsınız için insanlığından bir parça. Buna rağmen, hala çekmeye devam ettiğim için mutluyum. O yüzden ne istiyorsan onu oku.
Bob, bir zamanlar yeni bir kahve ekimi için toprağa katkıda bulunan Ganigalı bir büyük adam olan Popina Mai'nin mezarında. O plantasyon o zamandan beri ormana döndü.(Stephen Dupont / İletişim Basın Görselleri)
**********
Ve gelecek? Bob, dördüncü filmin olmayacağını çok çabuk anladı. Ona anlatacak ne hikayesi kaldı? Bir zamanlar umut vaat eden Kilima ve Kaugum gibi şirketler kendi çelişkileri altında çöktükten sonra toparlanamadılar mı? Ganigas'ın ortak kültürü ve Joe'nun iş Bir arada yaşamanın bir yolunu bulamamıştı, ama tektonik plakaların, biri kayana kadar - bir savaş patlak verene ya da bir emtia fiyatı çökene kadar - amansız bir şekilde baskı oluşturması gibi, birbirlerine karşı öğütüyor muydu?
Bob ve Robin bu hikayeleri zaten anlattılar ve ne yazık ki o zamandan beri belgelenecek yeterli ilerleme olmadı. Bu sadece plantasyonların başarısızlığı değil - Kilima zar zor üretiyor, Kaugum çalının yeşil dallarına teslim oldu. Bob, sadece kademeli bir düşüş olduğunu söylüyor. Gezisi sırasında, Hagen Dağı sarmal bir yay gibiydi, kırılmaya hazırdı ve Nebilyer Vadisi kurumsal olarak terk edilmişti. Konuşacak bir hükümet varlığı yoktu. Yollar hala asfaltlanmamıştı. Mount Hagen hastanesindeki personel, bir ameliyathaneye ham kanalizasyon sızmasının ardından kısa süre önce greve gitmişti. Orada oldu yeni bir yerel ilkokul - onu inşa etmek için para Avustralyalı bir yardım grubundan geldi - ama öğretmene üç yıl boyunca ödeme yapılmadı ve masa, sandalye ya da kitap yoktu.
Yine de Bob bu olguda temel bir umut gördü. O öğretmen hala oradaydı, diyor. Neden? Çünkü o bir Ganiga, biraz toprağı vardı ve karısı biraz tatlı patates yetiştirdi ve tek ihtiyacı olan buydu. Ve bu doğru: yaygın yoksulluğa ve kamu hizmetlerinin veya ekonomik fırsat eksikliğine rağmen, Papua Yeni Gine'nin yüzde 75'inin gıda ve barınma konusunda kendi kendine yeterli olduğu tahmin ediliyor. Hükümetin büyük ölçüde alakasız olduğu ve nüfusun kendi başının çaresine bakmayı öğrendiği bir ülke.
O halde bir bakıma, belki Nebilyer Vadisi o kadar bozulmamış, sadece eski haline dönmüştür. Bob ve Robin, Joe'nun küreselleşme deneyine yalnızca eski kabilecilik tarafından geri alındığını görmek için tanık oldular. Bazı standartlara göre, kabile toplumu yaylaları modern ekonomik refahtan alıkoyuyor gibi görünmektedir; ama başka bir açıdan, mekanı bir arada tutan şey bu. Bin yıldır işlev gören komünal gelenekler ve gelenekler ve geliştirdikleri destek sistemleri, eğer öyleyse, bir yüzyıldan daha kısa bir sürede gerçekten ortadan kaldırılamaz.
Bu, diyor Bob, yerin kurtuluşu.
Tüm videolar nezaketen Belgesel Eğitim Kaynaklarısatın al satın al