Trafiğiniz durdu, önemli toplantılar gecikti ve birkaç dakika geçti. Beyindeki küçük bir kontrol kulesi olan hipotalamus, "Stres hormonları gönder!" Komutunu göndermeye karar verir. Bu stres hormonları, vücudun "savaş ya da kaç" yanıtını tetiklemekle aynıdır. Kalbiniz atıyor, nefesiniz hızlanıyor ve kaslarınız harekete geçmeye hazır. Bu yanıt, acil bir durumda vücudunuzu korumak için tasarlanmıştır. Bununla birlikte, stres tepkisi artmaya devam ettiğinde, sağlığınızı her geçen gün ciddi bir risk altına sokabilir.
Stres, yaşam deneyimlerine verilen doğal, fiziksel ve psikolojik bir tepkidir. Herkes zaman zaman stres yaşar. Günlük görevlerden (iş ve aile sorumlulukları gibi) ciddi yaşam olaylarına (yeni tanı, savaş veya sevilen birinin ölümü gibi) her şey stresi tetikleyebilir. Acil durumlar, kısa vadeli durumlar için stres sağlığınıza bile fayda sağlayabilir.Potansiyel olarak ciddi durumlarla başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Vücudunuz, kalbinizi ve solunum hızınızı artıran ve kaslarınızı tepki vermeye hazırlayan hormonları salgılayarak strese yanıt verir. Bununla birlikte, stres tepkiniz durmazsa ve bu stres seviyeleri, hayatta kalmanız gerekenden çok daha uzun süre korunursa, sağlığınız için zararlı olabilir. Kronik stres birçok belirtiye neden olabilir ve genel sağlığınızı etkileyebilir. Kronik stresin belirtileri şunları içerir:
- Sinirlilik
- Kaygı
- Depresyon
- Baş ağrıları
- Uykusuzluk hastalığı
Santral Sinir ve Endokrin Sistemler
Merkezi sinir sistemi (CNS), "dövüş ya da kaç" yanıtınızdan sorumludur. Beyindeki hipotalamus topu yuvarlayarak adrenal bezlere stres hormonları adrenalin ve kortizol salgılamasını söyler. Bu hormonlar kalp atış hızınızı artırır ve kanı acil durumlarda kaslar, kalp ve diğer hayati organlar gibi en çok ihtiyaç duyulan bölgelere taşır. Korku hissi ortadan kalktığında, hipotalamus tüm sistemlere normale dönmesini söylemelidir. CNS normale dönemezse veya stres kaynağı ortadan kalkmazsa, yanıt devam edecektir. Kronik stres ayrıca aşırı yeme veya yetersiz yeme, içki veya uyuşturucu kullanımı ve sosyal geri çekilme gibi davranışlarda bir faktördür.
Solunum ve Kardiyovasküler Sistemler
Stres hormonları solunum ve kardiyovasküler sistemlerinizi etkiler. Stres tepkisi sırasında, oksijen bakımından zengin kanı vücudunuza hızlı bir şekilde dağıtmak için daha hızlı nefes alırsınız. Zaten astım ya da amfizem gibi bir solunum probleminiz varsa stres nefes almayı zorlaştırabilir. Stres altında, kalbiniz de daha hızlı pompalanır. Stres hormonları, kan damarlarınızın daralmasına ve kaslarınıza daha fazla oksijen yönlendirilmesine neden olur; böylece harekete geçme gücünüz artar. Ancak bu aynı zamanda kan basıncınızı yükseltir. Sonuç olarak sık veya kronik stres, kalbinizin çok uzun süre çok fazla çalışmasını sağlar. Kan basıncınız yükseldiğinde felç veya kalp krizi geçirme riskiniz de artar.
Sindirim Sistemi
Stres altında, karaciğeriniz size bir enerji artışı sağlamak için ekstra kan şekeri (glikoz) üretir. Kronik stres altındaysanız, vücudunuz bu ekstra glikoz dalgalanmasına ayak uyduramayabilir. Kronik stres, tip 2 diyabet geliştirme riskinizi artırabilir. Hormonların salgılanması, hızlı nefes alma ve artmış kalp atış hızı, sindirim sisteminizi de rahatsız edebilir. Mide asidindeki artış sayesinde mide ekşimesi veya asit, reflü yaşamanızı daha olası bir hale getirir. Stres ülsere neden olmaz (genellikle H. pylori adlı bir bakteri yapar) ancak bunlar için riskinizi arttırabilir ve mevcut ülserin harekete geçmesine neden olabilir. Stres ayrıca yemeğin vücudunuzda nasıl sindirildiğini etkileyebilir; ishal veya kabızlığa neden olabilir. Ayrıca bulantı, kusma veya karın ağrısı da yaşayabilirsiniz.
Kas Sistemi
Stres altında olduğunuzda, kendinizi yaralanmalardan korumak için kaslarınız gerilir. Gevşediğinizde, tekrar gevşeme eğilimindedirler, ancak stres altındaysanız, kaslarınızın gevşeme şansı olmayabilir. Kas gerginliği baş ağrısına, sırt ve omuz ağrısına ve vücut ağrılarına neden olabilir. Zamanla egzersiz yapmayı bırakıp ağrı kesici kullanmaya başladığınızda sağlıksız bir döngüye neden olabilir.
Cinsellik ve Üreme Sistemi
Stres, hem beden hem de zihin için çok yorucudur. Sürekli stres altındayken arzunuzu kaybetmek alışılmadık bir durum değildir. Kısa süreli stres, erkeklerin daha çok erkeklik hormonu (testosteron) üretmesine neden olsa da bu etki çok sürmez. Stres uzun süre devam ederse, erkeğin testosteron seviyeleri düşmeye başlayabilir. Bu, sperm üretimini engelleyebilir ve erektil disfonksiyon veya iktidarsızlığa neden olabilir. Kronik stres ayrıca prostat ve testisler gibi erkek üreme organları için enfeksiyon riskini artırabilir. Kadınlar için stres adet döngüsünü etkileyebilir. Düzensiz, ağır veya daha fazla acı verici dönemlere neden olabilir. Kronik stres de menopozun fiziksel semptomlarını büyütebilir.
Bağışıklık Sistemi
Stres, acil durumlar için bir artı olabilecek bağışıklık sistemini uyarır. Bu uyarı enfeksiyonu ve yara iyileşmesini önlemenize yardımcı olabilir. Ancak zamanla stres hormonları bağışıklık sisteminizi zayıflatır ve vücudunuzun yabancı istilacılara tepkisini azaltır. Uzun süreli stres altında olan kişiler, grip ve soğuk algınlığı gibi viral hastalıklara ve diğer enfeksiyonlara daha duyarlıdır. Stres ayrıca hastalık veya yaralanmalardan kurtulma sürenizi de artırabilir.Görseller: 1, 2