Biliyorsunuz Birleşik Krallık'ta vergi yılı 6 nisanda başlayan ve bir sonraki yılın 5 nisanına kadar olan dönemdir. Sizleri nisan 2016 başlayacak vergi yılının genel vergi kuralları ile ilgili aydınlatmak için bazı vergileri ve kuralları başlıkları ile yazdım.
Vergiden Muaf Limit (Personal Allowance)
İngiltere'de her bir vergi mükellefinin vergiden muaf baraj limiti (personal allowance) vardır. Birey bu baraj limitinin üstündeki kazancına gelir vergisi öder. Nisan 2016'da başlayacak vergi yılında her bir bireyin £11,000 vergiden muaf kazanç hakkı olacak. Bu muaf kazanç hakkı yıllık brüt kazancı £100,000'un üzerinde olanalara verilmiyor.
Gelir Vergisi Oranları (Income Tax Rates)
Birleşik Kirallık'ta bireylerin kazançlarına göre değişen gelir vergileri yüzdeleri vardır ve bu yüzdeler şöyledir:
Yıllık brüt kazancı £43,000'un (bu vergi yılı için) altında olanlar standart vergi mükellefi olarak adlandırılır ve bu kişiler vergiden muaf kazançlarından sonraki kazançlarına 20% gelir vergisi öderler.
Yüksek vergi yüzdesi ödeyen vergi mükellefleri yıllık brüt kazançları £43,000'un üzerinde olanlar için 40%'dır. Yukarıda da belirttiğim gibi yıllık brüt kazancı £100,000'un üzerinde olanların 'personal allowance' hakkı yoktur.
Birde ek vergi yüzdesi ödeyen vergi mükellefleri vardır. Onlarda yıllık brüt kazançları £150,000'un üzerinde olanlardır ve bu kişiler kazançlarına 45% gelir vergisi öderler.
Sigorta Primleri (National Insurance Contributions)
İşçi sigorta primi (employee’s NIC), işçi olarak çalışan bir birey için işçinin ödediği sigorta primidir. Yıllık kazancı £8,060'un üzerinde olanlar için 12%’dir. Ayrıca yıllık kazancı £43,004 üzerinde olanlar ek olarak 2% daha sigorta prim payı öderler.
İşveren sigorta prim payı (employer’s NIC) ise işverenin işçisi için ödediği sigorta prim payıdır. İşçinin yıllık kazancı £8,112'un üzerinde ise işvereni bu kişi için prime tabi rakamın 13.80%’ni öder.
Serbest meslek (self-employed) çalışanlarının sigorta primleri işçi olarak çalışanlardan farklıdır. Serbest meslek çalışanları iki ayrı sigorta primi öderler. Yıllık kârları £5,965 üzerinde olanlar ‘Class 2’ primi öderler bu haftalık fix £2.80’dir. Birde yıllık karı £8,060’un üzerinde olanlar, prime tabi kazancının 9%’unu ‘Class 4’ primi olarak öderler. Ayrıca yıllık karı £42,385’un üzerinde olan serbest meslek çalışanları 2% daha sigorta primi öderler. Bu yılki bütçede ‘Class 2’ sigorta prim payının Nisan 2018’den itibaren tamamen kaldırılacağı belirtildi.
İşveren Sigorta Primi Ödeneği (Employer National Insurance Contribution Allowance)
Nisan 2014’ten buyana verilen bu ödenek işveren sigorta prim paylarını £2,000’a kadar ödememeyi sağlıyordu. Nisan 2016’dan itibaren bu rakam £3,000 olucak ancak limited şirketlerinin tek işçisi tek müdür (director) ise bu ödeneği alamayacak.
Ulusal Yaşam Ücreti (National Living Wage)
1 Nisan 2016’dan itibaren 25 yaşın üzerinde olanlar için bugüne kadar uygulanan ulusal asgari saat başı ücreti (national minimum wage rate) yerini ulusal saat başı yaşam ücretine bırakacak. 25 yaşından büyükler için ulusal yaşam ücreti yani işverenin kişiye ödemesi gereken asgari saat başı ücreti £7.20 olucak. 25 yaşından küçükler (21 yaşından büyükler) için şu an hala £6.70 olarak devam edicek. Ayrıca hatırlatmak isterim işçilerine ulusal yaşam ücretinin altında ödeme yapan işverenler £20,000'a kadar ceza alabilirler.
KDV Vergisi (VAT)
1 Nisan 2016’dan itibaren VAT’ye kayıt olma baraj limiti şu anki £82,000’dan £83,000’a yükseliyor. VAT'den çıkma baraj limiti ise £81,000'dur. O vergi yılı için belirlenen baraj limitini geçtikten 30 gün içinde işletmelerin (kayıt olması gerekenlerin) VAT’ye kayıt olması gerekir.
Hisse Payı Vergileri (Dividend Tax)
Nisan 2016'dan itibaren hisse payı kazançlarında değişiklikler olucak. Bu yeni uygulumaya göre bireylerin hisse paylarından aldıkları kazançlarının ilk £5,000’u vergiden muaf geriye kalan kazançların vergileri ise kişinin vergi mükellefliği ile orantılı olarak değişecek. Örneğin standart vergi mükellefi bir kişi (20% gelir vergisi ödeyen) £5,000 üzerindeki hisse kazancına 7.5%, yüksek vergi mükellefi bir kişi 32.5%, ek vergi mükellefi bir kişi ise 38.1% gelir vergisi ödeyecek.
Faiz Geliri Vergileri (Interest Income Tax)
Faiz geliri vergileri ile ilgili bilinmesi gerekenlerin başında bireysel tasarruf hesabına (ISA’lara) yatıraılan para eğer yıllık limit, £15,240'u geçmez ise vergisi yoktur. Kişi standart vergi mükelelefi ise yıllık £1,000 vergiden muaf faiz kazanç hakkı vardır. Eğer kişi 40% vergi mukallefi ise yıllık £500 vergiden muaf faiz kazanç hakkı vardır. Ek vergi mükelleflerinin ise (45%) vergiden muaf faiz kazanç hakkı yoktur. Nisan 2016'dan itibaren artık bankalar faiz kazançlarını brüt olarak ödeyecekler yani önceden olduğu gibi faizi öderken içinden 20% gelir vergisi kesemeyecekler. Ayrıca düşük gelirli vergi mükelleflerinin yılda £5,000 vergiden muaf faiz kazanç hakları hala vardır.
Ev Sahiplerinin Gelir Vergileri (Landlord's Income Tax)
Ev sahiplerinin vergiye tabi kazançları brüt £43,000'un üzerinde ise yani bireyler yüksek vergi mükellefi iseler nisan 2016’dan itibaren artık mortgagelerine ödedikleri faizleri gider olarak gösteremiyecekler. Ayrıca evlerini eşyalı kiraya verenler bugüne kadar eşya yıpranma hakkı diye yıllık kira kazançlarının 10%’nunu gider olarak gösterebiliyorlardı fakat artık bu hakları da olmayacak onun yerine satın aldıkları eşyanın alım değerini gider olarak gösterebilecekler.
Sermaye Kâr Vergisi (Capital Gains Tax)
Bu vergi ‘sermaye vergisi’ yada ‘mülk kâr vergisi’ olarakta adlandırılabilir. Örneğin bir dükkan alım satımında yaptığınız kâr, kendi ikamet ettiğiniz evden hariç bir ev alım satımında yaptığınız kâra ödediğiniz vergidir.
Sermaye vergisi kişinin diğer kazançlarına göre değişen bir vergidir ve en son hesaplanır. Örneğin 20% vergi mükellefi bir kişi vergiye tabi sermaye kârına 18% vergi öder. 40% vergi mükellefi bir kişi de 28% vergi öder. Nisan 2016’da başlayak vergi yılında bu vergi yüzdeleri 10% ve 20% olarak düşecek ancak kâr amaçlı ev alıp satanlar, veya alıp kiraya verip sonra satanlar vergiye tabi kazançlarını eski oranlarda ödeyecekler. Ayrıca hatırlatmak isterim her bir vergi mükellefinin yılda £11,100 bu vergiden muaf hakkı vardır.
Devlet Emekliliği (State Pension)
Nisan 2016'dan itibaren tam devlet emekliliğini almak için kişinin 35 yıl prim ödemesi gerekli bu primler kişinin çalışması veye yardım aldığından dolayı kişiye kredi ödenmiş olması ile tamamlanmış olabilir. Nisan 2016’da başlayan vergi yılında bir kişiye ödenen tam devlet emekliliği haftalık £155.65’dur. Radikal değişiklikler geçiren emeklilik sistemi hem erkek hem de kadınlar için kademeli olarak emeklilik yaşlarının yükseltilmesini onayladı, doğum tarihine göre değişmek kaydı ile emeklilik yaşları 60 ile 68 olarak belirlendi. Bu yeni tasarıya göre 6 Nisan 1978’den sonra doğanlar kadın veya erkek fark etmeksizin 68 yaşında emekli olucaklar.
Nisan 2016’da başlayan vergi yılında, asgari saat başı yaşam ücretiyle (£7.20) çalışan bir kişinin çalışmasının emeklilik primlerine sayılması için kişinin haftada en az 22 saat çalışması gerekli (bu bilgi 25 yaşın üstünde ve sigorta prim kredisi almayanlar için)
Bilginize hazırlayan
Muhasebeci Zeynep Altın
BA (Hons) Accountacy and Finance