Washington'daki
Amerikan Alman Marshall Fonu adlı düşünce kuruluşu
tarafından yayınlanan Transatlantik Eğilimler raporu Türk halkının
büyük çoğunluğunun Türkiye'nin dış politika konularında kendi başına hareket
etmesini istediğini ortaya koyuyor. Raporu hazırlayan Amerikan
Alman Marshall Fonu Dış İlişkiler Direktörü John Glenn Amerika'nın Sesi'ne konuştu.
Bize zaman ayırdığınız için teşekkür
ediyoruz. Bu yılki rapor geçen senekine göre Türkiye'nin daha olumlu bir
tablosunu çiziyor. Dikkat çeken nokta Türk halkının hala içe dönük bir tavır
sergilemesi ve yabancı ülkelere
güvensizliğinin devam etmesi. Bu durumu nasıl açıklıyorsunuz?
Biz Türkiye'nin transatlantik eğilimlerin
anlaşılmasında önemli bir rol oynadığını düşünüyoruz. Bütün ülkeler doğal
olarak en çok kendilerini beğenirler ama bir yandan da kendilerine yakın
gördükleri ülkelere benzer derecede
yakınlık duyarlar. Türkiye'deyse böyle bir durum sözkonusu değil. Türkiye'nin
kendine verdiği notla en çok sempati duyduğu Filistin'e verdiği not arasında
bile büyük fark var. Ama bu Türkiye'nin geçen yıl yaşadığı siyasi dalgalanmadan
sonra anlaşılır bir durum.
Ankete katılanlar, Türkiye'nin dış politika
konularında kiminle birlikte hareket etmesini istediklerini sorduğunuzda nasıl
bir yanıt verdiler?
Türk halkının yüzde 48'i Türkiye'nin dış
politika konusunda tek başına hareket etmesini istiyor. Ardından Avrupa Birliği
ve Ortadoğu ülkeleriyle birlikte hareket edilmesini isteyenler geliyor.
Türkiye'nin Amerika'yla ortak hareket etmesini isteyenlerin oranı çok az,
yaklaşık yüzde 14 civarında. Sonuncu sırada Rusya yer alıyor. Türkiye'deki bu
yalnız başına hareket etme vizyonu, Türkiye'nin içe dönüklüğü Türkiye'de neler
olup bittiğini anlamak açısından çok ilginç. Türkiye'nin yalnız hareket
etmesini isteyen bu yüzde 48'lik kesim kimlerden oluşuyor? Bu kesimin küçük bir bölümünün muhafazakar
milliyetçi ve Avrupa Birliği üyeliği karşıtı olduğunu görüyorsunuz. Ama geri
kalan büyük çoğunluk AB üyeliğinin yararlı olduğunu düşünüyor. Dolayısıyla bu
sonuç da bana göre Türkiye'nin yüzünü doğuya ya da batıya çevirmemiş olduğunu kanıtlıyor.
Geçen yıla kıyasla Türkler'in Amerika'ya
bakışı nasıl? Rapora göre 3 puanlık olumlu bir gelişme var ancak hata payı
hesaba katıldığında bu fazla hatırı sayılır bir gelişme değil.
Evet bu doğru. Türkler hala Amerika'yı en çok
eleştirenlerin başında geliyor.
Özellikle PKK'yla mücadelede yapılan
işbirliği, istihbarat paylaşımı ve Başbakan Erdoğan'ın Amerika ziyareti göz
önüne alındığında ben bu sayının geçen yıl içinde artacağını düşünmüştüm. Resmi
düzeyde ilişkiler çok daha iyi ama aynı gelişimi halk düzeyinde göremiyoruz.
Ama bu sadece Türkiye için geçerli değil başka ülkelerde de aynı eğilimi
görüyoruz. Örneğin Fransa Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy Amerika yanlısı bir
lider ama Fransız halkının Amerika'ya bakış açısının değiştiğini göstermiyor.
Fransızlar hala Amerika'yı en çok eleştirenler arasında yer alıyor.
Ankette Türk halkının dindarlık düzeyinin
ölçüldüğü bir soru da var. Araştırmanızda Türkiye'de dinin dış dünyaya bakışta
etkisine rastladınız mı?
Dışardan baktığınızda Türkiye'de devam eden bir AKP tartışması ya da
başörtüsü tartışması olduğunu görüyorsunuz. Biz de bu tartışmanın halk düzeyine
ne kadar indiğine baktık. Çok basit bir ölçümle halka düzenli olarak beş vakit
namaz kılıp kılmadıklarını sorduk. Aldığımız yanıtları aynı kişilerin Amerika
ve Avrupa Birliği'yle ilgili görüşleriyle karşılaştırdık ve arada hiç de büyük
bir fark olmadığını gözlemledik. Din
konusunun Türkiye'de bir iç mesele olduğunu kanıtlaması açısından bu gözlem çok
rahatlatıcı. Verilere göre din, halkın dış politika konusundaki görüşleri ya da
Türkiye'nin yabancı ülkelere bakışında belirleyici bir rol oynamıyor.