Sübjektif Dava Birleşmesi – Dava Arkadaşlığı
DAVA ARKADAŞLIĞI (Sübjektif Dava Birleşmesi)
Dava arkadaşlığı, birden fazla kişinin davacı veya davalı tarafta, aynı taraf rolüne sahip olarak birlikte yer alması halidir.
Aynı taraf yanında yer alan kişiler dava arkadaşı adını alır. Dava arkadaşlığı davacı tarafta söz konusu ise, aktif dava
arkadaşlığından; davalı tarafta söz konusu ise, pasif dava arkadaşlığından söz edilir.
Dava arkadaşlığı mecburî dava arkadaşlığı biçiminde olabileceği gibi, ihtiyarî dava arkadaşlığı biçiminde de olabilir.
Mecburî dava arkadaşlığı, maddî dava arkadaşlığı ve şeklî (usulî) dava arkadaşlığı olarak ikiye ayrılır.
MECBURÎ DAVA ARKADAŞLIĞI
Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır (m. 59).
Dava arkadaşları davada aynı şekilde ve hep birlikte hareket edebilirler. Mahkeme, mecburî dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve bir tek karar verir. Bazı hallerde birden fazla kişiye karşı dava açılmasında maddî bir zorunluluk olmadığı halde, kanun, birden fazla kişiye karşı dava açılmasını zorunlu kılmıştır. Bu hallerde, dava arkadaşları davada aynı şekilde ve hep birlikte hareket etmek zorunda değildirler. Yine, mahkeme, dava arkadaşlarından her biri hakkında başka şekilde karar verebilir.
İHTİYARÎ DAVA ARKADAŞLIĞI
Birden çok kişi, aşağıdaki hâllerde birlikte dava açabilecekleri gibi aleyhlerine de birlikte dava açılabilir (m. 57):
a) Davacılar veya davalılar arasında dava konusu olan hak veya borcun, elbirliği ile mülkiyet dışındaki bir sebeple ortak olması.
b) Ortak bir işlemle hepsinin yararına bir hak doğmuş olması veya kendilerinin bu şekilde yükümlülük altına girmeleri.
c) Davaların temelini oluşturan vakıaların ve hukuki sebeplerin aynı veya birbirine benzer olması.
İhtiyari dava arkadaşlığında, davalar birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlarından her biri, diğerinden bağımsız olarak hareket eder (m. 58).