Aquinalı Thomas
- Önem : Orta Çağ'In en etkili teologlarından
- Doğum : 1125
- Ölüm : 1274
Orta Çağ’ın en etkili teologlarından biri olarak kabul edilen Aziz Aquinaslı Thomas Thomas Roma yakınlarındaki Roccasecca kasabasında babasına ait bir kalede dünyaya geldi. Aristokrat bir İtalyan ailenin çocuğu olan Thomas, küçük yaşlarda dini eğitim alması için bir manastıra gönderildi. Ne var ki babasının bu yöndeki talebine karşı çıkarak 19 yaşında kaçtı ve Paris Üniversitesi’ne gitti. Yoldayken babasının adamları tarafından kaçırıldı. Onu İtalya’da kalmaya ikna edebileceklerini düşünüyorlardı. Yaklaşık bir yıl kadar esaret altında kaldı. Bu süreçte onu kararından vazgeçiremeyen ailesi en sonra üniversiteye yazılmasına izin vermek zorunda kaldı.
Thomas’ın yazılarının temelini oluşturan Aristo felsefesi, rasyonalizm ve bilime yaptığı vurgu nedeniyle Hristiyan inançlarına ciddi bir tehlike oluşturuyordu. 1526 yılında teoloji mastırını tamamladı. Hemen ardından iki ünlü kitabı olan “Summa contra Gentiles” ve “Summa Theologiae” üzerinde çalışmaya başladı. Kitaplarında inanç ve akıl arasındaki ilişkiyi inceliyor, Aristo’nun sorduğu sorulara yanıtlar bulmaya çalışıyordu. Kimi gelenekselci teologlar Thomas’ın düşüncelerini dine karşı bir tehdit olarak algıladılar. Thomas ise Aristo’nun eleştirel aklını kullanarak dinin daha derin bir şekilde kavranacağına inanıyordu. 1272 yılında memleketine dönen Thomas, Napoli Üniversitesi’nde çalışmaya başladı. Papa 10. Gregory tarafından Paris’te bir konferansa çağrıldı. Ancak hastalandı ve yolda öldü. 1323 yılında aziz ilan edildi ve 1567 yılında Kilise Doktoru olarak kabul edildi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Muhammed Nasır
Akyiğitzade, ilk eğitimine Tatar medresesinde dini bilgiler ve Tatarca öğrenmekle başladı. Daha sonra Çembar’daki dört sınıflı Rus mektebini, 1884’te Penza Lisesi’ni bitirdi. Yüksek öğrenim için Moskova ve Kazan üniversitelerine başvurduysa da o dönemde asiller ve Rus hükümetine hizmet eden ailelerin çocukları dışında Müslüman Türkler üniversiteye alınmadığından buralara giremedi. Bir ara Gaspıralı İsmail’in yayımlamakta olduğu Tercüman gazetesinde çalışan Akyiğitzade, üniversite öğrenimi yapabilmek için İstanbul’a gitti ve Mekteb-i Mülkiyye’den 1891’de mezun oldu. Bir yıl sonra Mekteb-i Harbiyye’ye Rusça ve iktisat hocası olarak tayin edildi. II. Meşrutiyet’in ilanından kısa bir süre sonra Metin adıyla bir gazete yayımlamaya başladı. Buradaki yazılarında Meşrutiyet’in ilanını büyük bir sevinçle karşılamış ve hasta durumdaki vatanın ancak bu şekilde iyileşebileceğine inandığını belirtmiştir.
-
İskenderiyeli Hypatia
Bir kaşif, matematikçi ve filozof olan Hypathia antik dönemin en verimli yazarları arasında yer almaktadır. Tanınmış bir matematik öğretmeni olan Theon’un kızı olan Hypathia antik dünyanın en önemli entelektüel merkezlerinden biri olan aynı zamanda Büyük İskenderiye Kütüphanesi’ninde bulunduğu şehirde yetişti. Hristiyan bir grup tarafından öldürüldüğü sırada Mısır’daki İskenderiye’nin önde gelen sakinlerinden biri ve şehrin en önemli öğretmenlerindendi.
-
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye
Tanzimat’tan itibaren Osmanlı Devleti’nde gerek adlî teşkilât gerekse kanunlaştırma alanında yapılan köklü reformlar arasında bulunan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye’nin hazırlanması yönündeki ilk girişim, Meclis-i Tanzîmât bünyesinde İslâm hukukuna dayanan bir kanun ortaya koymak için bir ilmî cemiyetinin kurulmasıyla başladı. Sadece Hanefî mezhebi esas alınarak gerçekleştirilen bir kanunlaştırma çalışması olan Mecelle’de mezhep içi görüşler arasında dönemin ihtiyaçlarına göre bazı tercihler yapılmışsa da mezhepler arası bir tercihe gidilmedi. Mecelle’nin, dönemine göre sade bir dili ve nisbeten basit bir üslûbu vardı. Birçok maddenin normatif nitelikteki birinci kısmını konuya açıklık getiren örnek kısmı takip etmekteydi. Kuralın örneklerle açıklanması kanun tekniğine çok uygun değilse de nizâmiye mahkemeleri üyelerinin hukukî birikimleri dikkate alındığında bu usulün dönemin şartlarına uygun olduğu söylenebilir. Mecelle, gerek uygulandığı ülkelerde gerekse diğer İslâm ülkelerinde düzenlenen kanunları etkiledi. Bunda sahasında hazırlanan ilk kanun olmasının rolü vardı.
-
Koca Hüsrev Paşa
Bir devrin başlı başına temsilcisi olan Hüsrev Paşa, XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı tarihinin çok önemli rol oynamış şahsiyetlerinden biriydi. Koca Hüsrev Paşa küçük yaşta İstanbul’a getirilerek Çavuşbaşı Said Efendi’nin köleleri arasına alındı ve daha sonra Enderun’a kabul edildi. Küçük Hüseyin Paşa’nın yanında III. Selim devrinin ıslahat taraftarları arasında yer aldı. Bu sıfatı ona ileride II. Mahmud döneminde yeni orduyu kurmak üzere seraskerlik makamına getirilmesini de sağladı. Mısır’ı Fransızlar’ın elinden kurtarmak üzere harekete geçen donanma ile birlikte Mısır’a gitmesi, hayatının dönüm noktasını teşkil etti. Kaptanıderyâ Küçük Hüseyin Paşa karaya çıkardığı 6000 kişilik kuvvetin başına onu getirdi. Bir miktar İngiliz askeriyle birlikte Reşîd’i ele geçirerek, Osmanlı-İngiliz kuvvetlerinin Mısır içlerine doğru ilerlemesini sağladı. Ayrıca ilerleyen orduya karşı saldırıya geçen General Belliard’ın kumandasındaki Fransız birliklerini esir aldı. Bu başarıları İstanbul’da takdir edilerek kendisine vezirlik rütbesiyle İzmit sancağı tevcih edildi. Çok geçmeden Mısır valiliğine getirildi.
-
Köroğlu
Köroğlu, Türk halk ozanı.Bolu iliyle özdeşleşmiştir.Kendi ismini taşıyan efsanevi Köroğlu Destanı da vardır.Kaynaklarda asıl adı Ruşen Ali olarak geçer.16. yy halk şairleri arasında kavganın ve başkaldırının simgesidir.Bolu Bey'inden babasının intikamını almaya çalışmak için dağlara çıkmıştır.Rivayetlere göre III. Murat ile İran'a karşı yapılan savaşlara katılmıştır.Adına atfedilen Köroğlu Destanı ise Yaşar Kemal Üç Anadolu Efsanesi adlı eseriyle günümüz edebiyatına aktarmıştır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun