-
ORUCUN MANASI
1. Orucun mukaddes İslam şeriatında manası, insanın gün boyu (fecrin doğuşundan akşama kadar) Allahın emrine itaat etme kastıyla yemekten, içmekten ve ayrıntıları daha sonra söylenecek olan işlerden kaçınmasıdır.
- ORUCUN ÇEŞİTLERİ:
2-Bir bakış açısıyla oruç dört çeşittir:
-Vacip oruç. Ramazan ayının orucu gibi.
-Sünnet oruç. Recep ve şaban ayının orucu gibi.
-Mekruh oruç. Aşura gününün orucu gibi.
-Haram oruç. Ramazan (şevval ayının ilk günü) ve kurban bayramı(Zilhicce ayının onuncu günü) günlerinin orucu gibi.
VACİP ORUÇLAR
3- Vacip oruçlar şunlardan ibarettir:
-Mübarek Ramazan ayının orucu.
-Kaza orucu.
-Keffare orucu.
-Baba ve annenin kaza oruçları.
-Adak, ahit ve yemin yoluyla vacip olan sünnet oruçlar.
-İtikafın üçüncü gününün orucu.
-Hactaki kurban yerine tutulan oruç.*
*Eğer hacı, hacta kurban kesmeğe gücü yetmez ve borç alarak kurban kesmeside mümkün olmazsa on gün oruç tutması gerekir. Bu on günün üç gününü hacta ve yedi gününüde kendi memleketinde tutar.
AŞURA GÜNÜNÜN ORUCU
4. Acaba aşura günü oruç tutmak caiz midir?
Cevap: Mekruhtur
SUKUT ORUCU
5. Ben sukut orucunun tutulmasının haram olduğunu duydum. Ama bazıları adak adanırsa bunun helal olduğunu söylüyorlar.Acaba bu söz doğru mudur?
Cevap: Haramdır
KADIN VE ÇOCUĞUN ORUCU
6. Haram oruçları şöyle sayıyorlar: Kadının kocasının hakkına zarar verdiği orucu tutması, çocuğun babasına ve annesine eziyet etmesine neden olan orucu tutması v.b. Sorum şu ki, bu oruçlar sadece sünnet olurlarsa mı böyledir, yoksa vakti geniş olan vacip oruçlar içinde bu durum geçerli midir?
Cevap: Bu durum vacip oruçları kapsamaz.
-
-
-
-
-
-
-
-
RAMAZAN BAYRAMI NAMAZI
GAYBET ZAMANINDA BAYRAM NAMAZI
249. Sizce Kurban, Ramazan ve Cuma namazları hangi farz türündendir?
Cevap: Günümüzde Kurban ve Ramazan bayramlarının namazları farz değil, müstehaptır. Ancak, Cuma namazı farz-ı tahyirîdir.
ATANMAYAN BİRİSİNİN BAYRAM NAMAZINA İMAMLIK YAPMASI
250. Acaba Veliyi Fakin hükümet yetkisinin olduğu zamanımızda kurban ve ramazan bayramı namazlarını sadece onun tarafından atanan kişiler mi kıldırabilir, yoksa cami ve benzeri yerlerde ki camaat imamları da bayram namazı kıldırabilirler mi?
Cevap: Veliyi Fakin tarafından atanmayan şahısların vurud kastı olmaksızın sevap alma ümidiyle bu namazı kıldırmalarının sakıncası yoktur. Elbette Veliyi Fakih tarafında atananlardan başkasının bu namazı kıldırmaması daha iyidir.
CAMİ İMAMLARI TARAFINDAN BAYRAM NAMAZININ KILDIRILMASI
251. Geçmişte cemaat imamlarının her biri Ramazan bayramının namazını kendi camilerinde kıldırıyordu; şimdi de bayram namazlarının cemaat imamları tarafından kılınması caiz midir?
Cevap: Veliyy-i fakih tarafından izinli olan temsilcilerin bayram namazı kıldırmaları, yine veliyy-i fakih tarafından atanan Cuma imamlarının günümüzde bayram namazını cemaatle kıldırmaları caizdir. Ancak, diğerleri bayram namazlarını ihtiyaten münferit olarak kılmalıdırlar. Ama hadislerde emrolduğu kastıyla değil de, bel-ki sevabı olur diye cemaatle kılınırsa sakıncası yoktur. Evet; maslahat gereği şehirde bir bayram namazı kılınması gerekirse, bayram namazını veliyy-i fakih tarafından atanmış olan Cuma imamı dışında birinin kıldırma-ması daha iyidir.
RAMAZAN BAYRAMI NAMAZINDAN ÖNCE İKAMET OKUMA
252. Ramazan bayramı için ikâmet getirmek gerekir mi?
Cevap: Ramazan bayramı için ikâmet getirilmez.
253. Cemaat imamı, Ramazan bayramı namazında ikâmet getirirse onun ve diğer namaz kılanların namazlarının hükmü nedir?
Cevap: Bu, cemaat imamı ve memumların namazlarının sıhhatine zarar vermez.
CUMA YADA BAYRAM NAMAZININ İKİNCİ REKATINA YETİŞME254. Eğer birisi ramazan bayramı veya kurban bayramı namazlarının yada Cuma namazının ikinci rakatına yetişirse vazifesi nedir?
Cevap: Namazın geriye kalanını kendisi tamamlasın.
BAYRAM NAMAZININ KUNUTLARINI ARTTIRMA VEYA EKSİLTME
255: Bayram namazlarının kunutunun eksik veya fazla olması namazı batıl eder mi?
Cevap: Eksik veya fazlalıktan maksat kunutları uzun yada kısa okumaksa bu iş namazın batıl olmasına neden olmaz. Ama eksik veya fazlalıktan maksat kunut sayılarını azaltıp çoğaltmaksa, kunutların sayısını fıkıh kitaplarında yazıldığı şekilde yerine getirmelidir.
BAYRAM NAMAZININ KUNUTUNDA ŞÜPHE ETME
256. Eğer birisi kurban veya ramazan bayramının kunutunu dört kere mi yoksa beş kere mi yaptığında şüphe ederse namazının hükmü ne olur?
Cevap: Eğer kunutun yeri geçmemişse az olan sayıya göre hareket etmelidir.
VAHDETİ KORUMAK İÇİN BAYRAMI ERTELEME
257. Acaba vahdeti korumak için bayram namazını bir gün sonraya erteleyebilir miyiz? Ayrıca bazı hadislerde de bayram namazının ikinci ve üçüncü gün kılınabileceğinin söylendiğini de göz önünde bulundurun.Cevap: Her halükarda sevap alma ümidiyle bayram namazının ikinci gün kılınmasının sakıncası yoktur.
RAMAZAN BAYRAMI NAMAZININ KAZASI
258. Ramazan bayramı namazının kazası var mıdır?
Cevap: Kazası yoktur.
-
-
SADECE KAZANIN VACİP OLDUĞU YERLER
259. Eğer birisi ramazan gününde oruca niyet etmez veya riya ederek oruç tutar ve akşama kadar da orucu bozacak bir şey yapmazsa o günün kazası ona vacip olur, ama keffare vacip değildir.
260. Eğer birisi ramazan ayında cenabet guslü almayı unutur ve bir veya birkaç gün o şekilde oruç tutarsa o günleri kaza etmek ona vacip olur.
261. Eğer ramazan ayında sahur vaktinde sabah olup olmadığını araştırmadan orucu batıl edecek bir şey yaparsa ve daha sonra sabah olduğu anlaşılırsa o günün orucunu kaza etmesi gerekir. Ama araştırır ve sabah olmadığı kanısına varırsa ve daha sonra bir şeyler yerse ve sonradan sabah olduğu anlaşılırsa o günün kazasını tutması gerekmez.
262. Eğer ramazan gününde birisi, hava karardığı için veya sözü şer'i açıdan delil olan birisi akşam olduğunu söylerse ve şahıs orucunu bozar ve daha sonra akşam olmadığı anlaşılırsa o günün orucunu kaza etmesi gerekir.
263. Eğer hava bulutlu olduğu için şahıs akşam olduğunu sanarak iftarını açarsa ve daha sonra akşam olmadığı anlaşılırsa o günü kaza etmesi ona vacip değildir.
264.Ramazan ayının sahurunda sabah olduğuna emin olmayıncaya kadar orucu batıl edecek şeyleri yapabilir. Ama daha sonra sabah olduğu anlaşılırsa hükmü 261. meselede söylendi.
265. Şahıs, Ramazan gününde akşam olduğuna emin olmadan orucunu bozacak bir şey yapamaz. Ama akşam olduğuna emin olduktan sonra orucunu açar ve daha sonra akşam olmadığı anlaşılırsa 262. 263. meselelerde hükmü söylendi.
266. Eğer oruç tutan birisi vacip namaz için abdest alırken ağzına bir miktar su alıp çalkalar ve elinde olmadan bu sudan bir miktar yutarsa orucu sahihdir ve kaza etmesi ona vacip değildir. Ama vacip olmayan namazların abdestinde bu iş gerçekleşirse ihtiyatı vacip gereği o günün orucunu kaza etmesi gerekir.
-
KAZA ORUCUNUN HÜKÜMLERİ
267. Birisi bir veya birkaç gün baygın kalırsa ve bundan dolayı vacip oruçlarını tutamazsa o günleri kaza etmesi gerekmez.
268. Eğer birisi sorhoş olduğu için orucunu tutmazsa mesela sorhoşluktan dolayı oruca niyet etmezse, gün içerisinde hiçbir şey yememiş olsa dahi o günün orucunu kaza etmesi vaciptir.
269. Birisi oruca niyet ettikten sonra günün tamamını veya bir kısmını sarhoş geçirirse, ihtiyatı vacip gereği o günü kaza etmesi gerekir. Özelliklede aklı devre dışı bırakan sarhoşluklarda. Bu meselede ve bir önceki meselede sorhoş olan şahsa sorhoş edici şeyleri kullanması ister haram olsun ve isterse hastalığından dolayı veya meseleyi bilmediğinden dolayı helal olsun fark etmez.
270. Kadın adetli olduğundan veya doğumundan dolayı tutamadığı oruçları ramazan ayından sonra kaza etmelidir.
271. Eğer birisi ramazan ayı orucunun bir kısmını mazereti olduğunda dolayı tutamazsa ve bu günlerin sayısını bilmiyorsa, mesela yolculuğa ramazanın 25'de mi çıkmış yoksa 26'sında mı emin olmadığında altı günmü yoksa beş gün mü kaza boynuna geldiğini bilmiyorsa az ihtimale göre kaza yapsa yeterlidir. Ama yolculuğa ne zaman gittiğini bilirse, mesela biliyor ki 5. Gün yolculuğa çıkmış ama onuncu gece mi yoksa onbirinci gece mi döndüğünü bilmiyorsa ve bundan dolayı kazasının beş gün mü yoksa altı gün mü olduğundan emin değilse bu durumda ihtiyata uygun olan altı gün kaza tutmasıdır.
272. Ramazandan birkaç gün kazası olan hangi günün kazasını önce tutarsa sakıncası yoktur. Ama son ramazandan boynunda kalan kazaların vakti daralırsa mesela son ramazandan boynunda beş gün kaza varsa ve ramazan ayınada beş gün kalmışsa önce son ramazanın kazalarını tutması gerekir.
273. Ramazan ayından kalan kazalarını tutan birisi eğer kazaların vakti daralmamışsa isterse öğleden önce orucunu bozabilir. Ama vakit darsa yani tutacağı kaza sayısı kadar ramazana vakit kalmışsa ihtiyat gereği öğleden önce de orucunun bozmamalıdır.
274. Eğer birisi hastalığından dolayı ramazan ayının orucunu tutamazsa ve bu hastalığı bir sonraki ramazana kadar devam ederse geçen ramazanın kazaları onun boynundan kalkar ve her gün için yaklaşık 750 gram yiyecek fakire vermesi gerekir.
275. Eğer birisi yolculuktan dolayı ramazan oruçlarını tutamazsa ve bir sonraki ramazana kadar yolculuğu devam ederse geçen ramazan ayının kazaları onun boynundan kalkmaz ve daha sonra onları kaza etmesi gerekir. İhtiyatı müstehaba uygun olan keffare de (Her gün için yaklaşık 750 gram yiyecek) vermesidir.
276. Eğer insan ramazan ayında mazereti olduğu için orucunu tutmaz ve ramazan ayından sonra da mazereti kalktığı halde kazaları bir sonraki ramazana kadar yerine getirmezse hem geçmiş oruçları kaza etmeli ve hem de her gün için fakire yaklaşık 750 gram yiyecek vermelidir.
277. Ramazan ayının kazalarını birkaç yıl gecikirse onların kazasını yapmalı ve üzerinden yıl geçtiği için hergün için yaklaşık 750 gram yiyecek fakire vermelidir.
278. Hergün için 750 gram yiyeceği keffare olarak verecek şahıs isterse birkaç günün keffaresini bir fakire verebilir.
279.Baba ve ihtiyatı vacip gereği anne bir mazeretten dolayı(yolculık dışında) oruçlarını tutamazlarsa ve daha sonra kazasını tutabilecekleri halde kazasını da tutmamışlarsa büyük oğula onların ölümünde sonra bu kazaları tutmak veya birilerine tutturmak vaciptir. Ama yolculuktan dolayı tutamadıkları oruçları kaza etme fırsatları olmadan dahi ölseler büyük oğlan çocuğunun onları tutması vaciptir.
280. Anne ve babanın bilerek tutmadıkları oruçlar ihtiyat gereği büyük oğul tarafından (ya kendisi yada başkasını kiralayarak) kaza edilmelidir.
KAZA ORUCU VARKEN SÜNNET YADA ADAK ORUCU TUTMA
281. Boynunda vacip oruç kazası olan birisi sünnet oruç tutabilir mi?
Cevap: Ramazan ayından boynunda kaza olan birisi sünnet oruç tutamaz.
282. Acaba boynunda ramazan ayından kazası olan birisi adak orucu adayabilir mi?
Cevap: Eğer adak orucunu kaza orucunu tuttuktan sonra tutma kastı olursa adağı sahihdir.
KAZAYA KALMIŞ ORUÇLARI YOLCULUKTA TUTMA
283. Ramazan ayında dini bir görev için seferde olmam nedeniyle üzerimde 18 gün kaza oruç var, vazifem nedir? Acaba üzerime kaza farz olur mu?
Cevap: Seferde olmanız yüzünden tutmadığınız Ramazan ayının oruçlarını kaza etmeniz farzdır.
HÜKMÜ BİLMEDİĞİNDEN ORUCU BATIL ETME
284. Meseleye cahil olduğundan dolayı bilerek orucunu batıl eden şahısla ilgili sizin görüşünüz nedir? Acaba sadece kaza mı ona vaciptir, yoksa keffare de vacip olur mu?
Cevap: Eğer şer'i hükmü bilmediğinden dolayı orucu batıl edecek bir şey yaparsa (mesela ilaç içmenin diğer yeme içmeler gibi orucu batıl ettiğini bilmediğinden oruçluyken ilaç içerse) orucu batıl olur ve onu kaza etmesi gerekir. Ama keffare boynuna gelmez.
KAZA ORUÇLARININ SAYISINI BİLMEME
285. Eğer birisi tutmadığı oruçların ve kılmadığı namazların sayısını bilmiyorsa vazifesi nedir? Ayrıca oruçlarını şer'i bir mazeretten dolayı mı yoksa bilerek mi yediğini bilmeyen şahsın vazife nedir?
Cevap: Kaza olduğuna yakin ettiği miktarda oruç ve namazla yetinmesi caizdir. Eğer insan orucunu bilerek yediğinde şüphe ederse keffare vacip olmaz.
KAZA ORUCUNU TUTMADA ŞÜPHE ETME
286. Eğer boynumda olan kaza oruçlarını tutup tutmadığımda şüphe edersem vazifem nedir?
Cevap: Eğer boynunuza önceden kaza orucu geldiğine eminseniz bu kazayı yerine getirdiğinize emin olacak kadar oruç tutmanız vaciptir.
KAZA ORUÇLARINI TUTMAĞA KADİR OLMAMA
287. Bazı şahıslar koministlerin yoldan çıkarıcı probagandalarının etkisinden kalarak yıllarca oruç ve namazlarını terk ettiler. Ama daha sonra İmam Humeyni'nin Eski Rusya yöneticilerine gönderdiği o tarihi mektubun ardından tövbe ettiler. Şu anda o tutmadıkları oruçların ve kılmadıkları namazların tamamının kazasını yerine getirmeğe kadir değildirler. Bu durumda vazifeleri nedir?
Cevap: Onların, güçlerinin yettiği kadar namaz ve oruçlarını kaza etmeleri ve güçlerinin yetmediğini de öldükten sonra vasilerinin yerine getirmesini vasiyet etmeleri vaciptir.
BULUĞ ALAMETLERİNİ BİLMEMEKTEN DOLAYI ORUCUN TUTULMAMASI
288. Ben yaklaşık altı ay önce buluğa erdim. Buluğa ermeden önce kameri onbeş yaşı bitirmenin tek buluğ alameti olduğunu sanıyordum. Ama şu anda erkek çocukların buluğ alametlerini yazan bir kitap okuduğumda başka alametlerin de olduğunu ve bu alametlerin bende olduğunu gördüm, ama ne zaman bende bu alametlerin belirdiğini bilmiyorum. Acaba şu anda benim boynunda kaza orucu ve kaza namazı var mıdır? Elbette daha önceden de ben bazen namaz kılıyordum ve geçen yıl ramazan ayının tamamının orucunu tuttum. Bu durumda benim şimdi ki vazifem nedir?
Cevap: Buluğa erdikten sonra kılmadığınıza emin olduğunuz namazlar ve tutmadığınza emin olduğunuz oruçların kazasını yerine getirmek size vaciptir.
289. Ben 14 yaşından önce muhtelim oluyordum ve bunun buluğ alameti olduğunu bilmiyordum. Dolayısıyla 15 yaşına kadar oruç tutmadım. Acaba sadece oruçların kazasını tutsam yeterli midir, yoksa keffare de gerekir mi?
Cevap: Oruçların kazası vaciptir.
-
HASTANIN ORUÇ KAZASI
HASTALIĞIN BU RAMAZANDAN BİR SONRAKİ RAMAZANA KADAR DEVAM ETMESİ
290. Ben gözlük kullanıyorum ve şu anda gözlerim çok aşırı derecede zayıflar. Doktora gittiğimde gözlerimi güçlendirmek için çaba sarf etmezsem gözlerimin daha da zayıflayacağını söyledi. Bundan dolayı oruç tutmazsam vazifem nedir?
Cevap: Oruç sizin gözünüze zararlıysa oruç tutmanız vacip değildir. Hatta orucu yemeniz size vaciptir. Eğer hastalığınız bir sonraki ramazan ayına kadar devam ederse oruçların kazası da size vacip olmaz. Ama hergün için fakire yaklaşık 750 gram yiyecek vermeniz gerekir.
HASTALIĞIN BİR KAÇ YIL SÜRMESİ VE ORUÇLARIN KAZASI
291. Annem yaklaşık 13 yıldır hastadır ve bundan dolayı oruç tutamıyor. Ben onun oruç tutamama sebebinin ilaç kullanmak zorunda olması olduğunu biliyorum. Ümit ediyorum oruçlarını kaza edip etmemesi gerektiği konusunda bizi bilgilendirirsiniz.
Cevap: Eğer orucu tutamama sebebi hastalıksa oruçlarını kaza etmesi gerekmez.
ALZAYMIR HASTALARININ İBADETLERİNİN KAZALARI
292. Alzaymır hastalığına yakalanmış birisi sonradan vefat etmiştir. Acaba ona oruç ve namaz vacip midir? Şimdi bizim bu konuda ki vazifemiz nedir?
Cevap: Eğer delilik haddinde hasta değildiyse namaz ve oruç ona vacipmiş. Bu durumda kılınmamış namaz veya tutulmamış orucu varsa büyük oğlun onu yerine getirmesi gerekir. Elbette kendisi kendi malından bu işlerin yapılması için vasiyette bulunmuşsa ve vasiyet miktarı kendisinden geriye kalan malın üçte birini geçmiyorsa bu durumda kendi malından harcanarak birileri kiralanıp ibadetleri kaza edilmelidir.
-
ANNE VE BABANIN ORUÇLARININ KAZASI
ANNE VE BABANIN ORUÇLARININ KAZASI
293. Eğer büyük çocuk kızsa ve ikinci çocuk erkekse anne ve babanın namaz ve oruçlarının kazası yine bu erkek çocuğa mı aittir?
Cevap: Anne ve babanın kazalarının çocuğa vacip olmasında ki ölçü erkek çocuklar arasında (eğer erkek çocukları varsa) büyük çocuk olmaktır. Sorudaki durumda eğer babanın kazası varsa ikinci çocuk olan erkek çocuğa bu kazalar vaciptir. Yine ihtiyatı vacip gereği eğer annesinin kaza namaz ve orucu varsa onlarda bu çocuğa vaciptir.
BABANIN BİLEREK TUTMADIĞI ORUÇLARIN KAZASI
294. Bir baba bilerek bütün ibadetleri terk etmiştir. Acaba babanın yapmadığı bu ibadetler ki elli yılı bulmaktadır, büyük oğluna vacip midir?
Cevap: Bu durumda da ihtiyata uygun olan onların kaza edilmesidir.
BEYİN KANAMASINDAN DOLAYI BABANIN TUTAMADIĞI ORUÇLARIN KAZASI
295. Babam beyin kanaması geçirdi ve iki yıl bu şekilde kaldı. O dönemde hastalıktan dolayı iyiyi kötüden ayırt etme gücü yoktu. Yani düşünme kabiliyetini yitirmişti. Bu iki yıl zarfında namaz ve oruçlarını yerine getirmedi. Acaba onun büyük oğlu olarak bu iki yılda yapamadığı ibadetlerin kazasını yapmak bana vacip midir? Elbette hasta olmadan bu ibadetleri kazaya kaldığı takdirde onları kaza etmem gerektiğini biliyorum. Bu konuda bana yol göstermenizi ümit ediyorum.
Cevap: Eğer akli zayıflığı delilik haddine ulaşmamışsa veya namaz vaktinin tamamında bilincini yitirmemişse onun oruç ve namazlarının kazası size vaciptir. Ama böyle değildiyse size bir şey vacip olmaz.
KENDİ YADA BABANIN KAZALARININ ÖNCELİĞİ
296. Eğer büyük oğlun kendine ait kaza oruç ve namazları varsa ve buna babanın kazaları da eklenirse hangisi önceliklidir?
Cevap: Bu durumda seçme hakkına sahiptir ve hangisine önce başlarsa sahihtir.
BÜYÜK OĞLUN ÖLMESİ
297. İster buluğa girdikten sonra veya isterse buluğa girmeden önce büyük oğul babadan önce ölürse, acaba babanın kaza namazları diğer çocukların boynundan kalkar mı?
Cevap: Babanın oruç ve namazlarının vacip olduğu büyük oğuldan maksat baba vefat ettiğinde yaşayan büyük oğuldur. İsterse bu gerçekte babanın ikinci oğlu olsun.
298. Eğer babanın kazalarını yerine getirmekle yükümlü olan büyük oğul vefat ederse bu kazalar onun varilerine mi intikal eder, yoksa babanın bir sonraki büyük oğluna mı?
Cevap: Büyük oğula babasından dolayı vacip olan kaza namaz ve oruçları bu büyük oğlun vefatından sonra varislere veya diğer kardeşlere intikal etmez.
BABANIN KAZA ORUCUNDA ŞÜPHE ETME
299. Babamın birkaç yıl kaza orucu vardı, ama onları yerine getirip getirmediğini bilmiyorum. Bu konuyla ilgili bir vasiyeti de yoktur. Bu durumda büyük oğlun vazifesi nedir?
Cevap: Eğer büyük oğul babasının kaza orucunun olduğuna yakini varsa onları yerine getirmesi gerekir.
300. Ben ailenin büyük oğluyum. Acaba babam sağken onun ne kadar kaza oruç ve namazı olduğunu araştırmam gerekir mi, yoksa babamın kazalarının miktarını bana bildirmek babama mı vaciptir? Eğer bu konuda beni bilgilendirmezse benim vazifem nedir?
Cevap: Bu konuda araştıma yapmak sizin vazifeniz değildir. Ama babanızın sağken namazlarını kılması ve kılamadıklarınıda vasiyetinde bildirmesi kendisine vaciptir. Herhalükarda büyük oğul baba öldükten sonra babasının kazaya kaldığına emin olduğu namaz ve oruçlarını kaza etmesi gerekir.
KIZIN BABANIN ORUÇLARINI KAZA ETMESİ
302. Eğer babanın sadece bir kızı olursa acaba babanın ölümünden sonra kızın onun oruç kazalarını tutması gerekir mi?
Cevap: Hayır, vacip değildir.
BABANIN İBADETLERİNİN İKİNCİ OĞULA VACİP OLMASI
303. Eğer evin büyük oğlu vefat ederse ikinci oğula babanın ibadetlerinin kazası vacip olur mu?
Cevap: Babanın oruç ve namazları baba vefat ederken, ilk çocuğu veya ilk oğlu olmasa dahi, yaşayan büyük oğlun boynuna vaciptir.
304. Acaba küçük çocuğa ve mirastan mahrum bırakılmış çocuğa babasının namaz ve oruçlarını kaza etmesi vacip midir?
Cevap: Baba öldüğünde büyük olan oğula babasının kılınmayan namaz ve tutulmayan oruçlarını kaza etmesi vaciptir. Baba ölürken bu evladın buluğa ermiş olması şart değildir. Dolayısıyla küçük olan evlatta büyüdüğünde ona bu ibadetleri kaza etmesi vacip olur. Aynı şekilde miras alma da şart değildir. Dolayısıyla katillik, kafirlik ve benzeri bir sebeple mirastan mahrum olmuş bir evlada da bu ibadetlerin kazası vaciptir.
-
ORUÇ KAZALARINI GECİKTİRME VE HAFİFE ALMA
CEHALETTEN DOLAYI ORUÇ KAZASINI GECİKTİRME
305. Eğer birisi meseleyi bilmediğinden dolayı oruç kazalarını bir sonra ki ramazana kadar geciktirirse, hükmü ne olur?
Cevap: Orucu kaza etmesi gerekriğini bilmeme insanın boynundan orucu geciktirme keffaresini kaldırmaz.
ORUÇ KAZASINDA GEVŞEK DAVRANMA
306. Birisi oruçlarının kazasını tutma konusunda gevşek davranmış şu anda da hasta olduğundan dolayı bu oruçları tutamıyorsa vazifesi nedir?
Cevap: Eğer oruç kazası tutmada gevşeklik etmiş ve şu anda da bir sonra ki ramazana kadar oruçları tutamayacaksa tutmadığı her gün için fakire yaklaşık 750 gram yiyecek keffare vermeli ve daha sonra oruç tutacak güce ulaştığında bu oruçları kaza etmelidir.
KAZA ORUCUNU BATIL ETME
307. Acaba kaza orucu tutmuş birisi herhangi bir sebeple onu bozabilir mi?
Cevap: Eğer öğleden önce olursa sakıncası yoktur. Ama öğleden sonra kaza orucunu bozmak caiz değildir. Eğer öğleden sonra bozarsa keffare vermesi gerekir ve keffaresi on fakire bir birine 750 gram yiyecek vermeli ve bunu yapamıyorsa üç gün oruç tutmalıdır. İhtiyatı vacip gereği bu oruçlar peşpeşe tutulmalıdır.
-
- KİRALIK ORUÇ
YAŞAYAN BİRİSİNDEN TARAF ORUÇ KAZA ETME
308. Babamın boynunda bir miktar kaza namazı var, ama onları kılmağa gücü yok. Acaba babam yaşadığı halde evin büyük oğlu olarak onun kılamadığı namazları kaza etmem veya birisine kazasını kıldırmam caiz midir?
Cevap: Yaşayan birisinden taraf namaz kılınması veya oruç tutulması caiz değildir.
BABANIN MİRASINDAN KAZA ORUÇLARINI TUTTURMAK İÇİN BİR MİKTARINI ALMA
309. Birisi ölürse ve kendisinden geriye sadece çocuklarının oturduğu bir ev kalırsa ve aynı zamanda kendisinin biraz kaza namazı ve orucu varsa, ama büyük oğlu günlük işlerinin yoğunluğundan dolayı bunların kazasını yapacak durumda değilse, acaba bu ibadetlerin kazasını başkasına yaptırmak için oturdukları evi satmaları vacip midir?
Cevap: Sorudaki durumda ev varislerindir ve onu satmaları vacip değildir. Ama babanın kazaya kalan namaz ve oruçları eda etmek her halükarda büyük oğula vaciptir. Elbette eğer vefat eden şahıs namaz ve oruçlarının bıraktığı mirastan kıldırılmasını vasiyet ederse ve bu iş için harcanacak ücret şahsın mallarının üçte birisinden çok olmazsa bu durumda kalan malın üçte biri bu iş için harcanmalıdır.
BÜYÜK OĞLUN VASİYET EDİLEN GÜNLERLER İLGİLİ VAZİFESİ
310. Ben babamın büyük oğlu olduğumdan dolayı onun geriye kalan namaz ve oruçlarını kaza etmek benim vazifemdir. Eğer babamın boynunda birkaç yıl kaza olmasına rağmen benim bir yıllı namaz ve oruçlarımı kaza edin derse benim vazifem ne olur?
Cevap: Eğer vefat eden şahıs kazalarının bıraktığı malın üçte birinden alınarak yerine getirilmesini vasiyet ederse mirastan alınarak birsi kiralanarak bu ibadetleri kaza ettirmek caizdir. Eğer boynundaki kazalar vasiyet ettiği miktardan daha fazla ise size kazalarının tamamını yerine getirmek vaciptir. İsterseniz birsini bu iş için kendi malınızdan ücretini vererek kaydıyla kiralayabilirsiniz.
VEFAT EDENİN MALLARININ KALAN KAZA ORUÇLARIN ÜCRETİNE YETMEMESİ
311. Bir şahıs vefat etmiş ve erkek çocukları olmadığı halde boynunda kaza namaz ve oruçları bulunmaktadır. Kendisinden bir miktar mal kalmıştır ve o mal sadece ya orucun kazası veya namazın kazası için yeterlidir. Bu durumda namazın mı kazası önceliklidir, yoksa orucun mu?
Cevap: Oruç ve namaz arasında bu açıdan fark yoktur ve varislere bu kalan malı onun kazaları için harcamak vacip değildir. Ama şahıs malının kazaları için kullanılmasını vasiyet etmişse bu durumda malının üçte birinin yettiği kadar namaz ve oruçları kaza ettirilmelidir.
BÜYÜK OĞLUN BABANIN KAZA ORUÇLARI İÇİN BİRİSİNİ KİRALAMASI
312. Acaba büyük oğul babasının kaza oruçlarını yerine getirmesi için birisini kiralamak isterse mirastan harcayabilr mi?
Cevap: Hayır, büyük oğlun kendisi bu oruçları kaza etmeli veya kendi malından harcayarak birisini kiralamalıdır. Eğer baba vasiyet etmemişse kalan mirastan bu iş için harcama yapmağa hakkı yoktur.
ADAK VE YEMİN KEFFARESİ VARKEN KİRALIK ORUÇ TUTMAK
313. Acaba boynunda adak ve yemin keffaresi olan birisi kiralık oruç kabul edebilir mi?
Cevap: Sakıncası yoktur.
KAZA YA KEFFARE ORUCU BOYNUNDA OLANIN KİRALIK ORUÇ KABUL ETMESİ
314. Acaba boynunda kaza yada keffare orucu olan birisi başkasının orucunu parayla veya parasız kabul edebilir mi?
Cevap: Parayla sakıncası yoktur, ama parasız sakıncalıdır.
VEKİL YADA KİRALANAN ŞAHSIN KAZAYI YAPMAMASI
315. Bir şahıs bazı insanlar tarafından başkalarının kaza namaz ve oruçlarını yerine getirecek birilerini bulması için vekil ediliyor. Bu şahıslardan kıldıracağı namaz ve tutturacağı oruçların ücretini ödemek için bir miktar para alıyor ama bu paralarları yerine ulaştırmıyor ve kendisi harcıyor. Şu anda bu şahıs yaptığı bu işten dolayı pişman olmuştur ve bu işin vebalinden kurtulmak istemektedir. Acaba bu ibadetleri yapmaları için birilerini kiralaması mı gerekir yada şu anki değeri üzerinden bu paraları sahiplerine iade mi etmelidir, yoksa sadece aldığı para miktarınca mı borçludur? Eğer bu şahsın kendisi bu namaz ve oruçları yerine getirmesi için kiralanmış olsa ve bunları yerine getirmeden vefat etse vazife ne olur?
Cevap: Eğer birisi başka birisinin oruç veya namazlarını eda ettirmek için vekil olmuş ve vekalet süresi sonuna kadar bu işi yapamamışsa almış olduğu parayı geri vermekle yükümlüdür. Eğer vekalet süresi sona ermemişse isterse elindeki parayla bu iş için birilerini kiralayabilir veya parayı sahiplerine iade edebilir. Eğer bu süre içerisinde para değer kaybetmişse ihtiyatı vacip gereği karşılıklı bu fark üzerine anlaşmaları gerekir. Ama namaz veya oruç için kiralanan şahsa gelince eğer bu işi yapması için kendisi kiralanmışsa işi yapmadan ölürse yapılan anlaşma iptal olur ve almış olduğu paralar geriye kalan mirasından ödenmesi gerekir. Elbette bu işi bizzat kendisinin yapması şart değilse bu ibadetlerden dolayı borçlu sayılır ve varisleri ondan geriye kalan mallardan birisini kiralamalı ve bu ibadetleri yaptırmalıdırlar. Ancak bu durum şahıstan geriye bir şeyler miras kalmışsa söz konusudur. Aksi takdirde varislerin herhangi bir sorumlulukları yoktur.
KİRALIK TUTULAN ORUCU BOZMANIN KEFFARESİ
316. Eğer bir şahıs başkasının ramazan orucunun kazasını tutmak için kiralanır ve o şahıs orucu tutup öğleden sonra bozarsa boynuna keffare vermek vacip olur mu, olmaz mı?
Cevap: Keffare ona vacip olmaz.
KAZA ORUCU İÇİN VARİLER DIŞINDA BİRİLERİNE VASİYET ETME
317. Bir şehit arkadaşlarından birisine ihtiyat gereği kendisinden taraf birkaç gün oruç tutmalarını vasiyet etmiş. Ama şehidin ailesinin bu tip meselelerle bir ilgileri yok ve bu vasiyetin onlara söylenmesi mümkün değildir. Şehidin arkadaşı içinse oruç tutmak sıkıntılıdır. Acaba bu meseleyi halletmenin başka bir yolu var mıdır?
Cevap: Eğer şehit, dostunun bizzat kendisinin onun için oruç tutmasını vasiyet etmişse bu konuda şehit ailesinin herhangi bir sorumluluğu yoktur. Eğer kendisine vasiyet edilen şahıs için de oruç tutmak meşakkatliyse bu orucu tutma vazifesi ondan kalkar.
-