Hepimiz güldük. Bazıları diğerlerine göre daha fazla güldürebilir, ancak oybirliğiyle insanlığa özgü bir özelliktir. İyi hissettiriyor ve insanları bir araya getiriyor. Gerçekten, kahkaha giriş gerektirmez, ama ne için?
Şakalara gülüyoruz (her şaka olmasa da). Stresli olduğumuzda, hatta hiç bir sebepten ötürü, alaycı, sinirli bir şekilde de güldürebiliriz.
Kahkahamız kontrol edilemez ya da manyak olabilir ve ayrıca zorla, sahte ya da kasıtlı olarak uzatılabilir.
Gülmek o kadar yaygın ki bilim adamları tarafından görmezden gelinebilir; tüm sınırları aşıyor. Dünyadaki her kültürden insanlar güldüler. Kör ve sağır olan, gülmeyen birini duymayan ya da kahkaha sesini duyan bebekler hâlâ güldüler.
Sesin ve havanın bu tekdüze çıkarılması kadar önemli olan her şey önemli olmalı.
Bu yazıda, kahkaha kaynağının kökenlerine ve ne zaman eğlendiğimizde beyinde neler olduğuna kısaca değineceğiz. Aynı zamanda kahkahaların tıbbi koşulları rahatlatma yeteneğine sahip olup olmadığını incelemek için bilimsel literatürde bir gezinti yapacağız.
Akrabaların kahkahası
Kahkaha, en yakın kuzenlerimiz olan büyük maymunlarla paylaştığımız bir özelliktir. Bu, muhtemelen, binlerce yıldan beri muhafaza edilen eski bir icat olduğu anlamına gelir. Evrimin korunduğu çoğu şeyde olduğu gibi, yararlı olmalı.
Tuhaf ama anlayışlı bir çalışma, çeşitli maymun türlerini ve insan bebeklerini gıdıklamayı içeriyordu. Araştırmacılar daha sonra üretilen kahkaha seslerini karşılaştırdılar. İlginçtir ki, kendimizle daha yakından ilgili türler (bonobolar ve şempanzeler gibi), daha uzak akrabalarımızla (örneğin goriller ve orangutanlar) karşılaştırıldığında insanlara daha benzer akustik verilere sahipti.
Yazarların açıkladığı gibi, onların verileri “büyük maymunların ve insanların iyi kurulmuş genetik ilişkileri” ile eşleşiyor.
Sosyal hayvanlar gittikçe, insanlar oldukça büyük gruplar halinde toplanırlar. Bir teori, kahkahaların (konuşma ile birlikte) bizi daha verimli bir şekilde birleştirmemize yardımcı oldu. Her bir bireyi kabilemize fiziksel olarak dikmek zorunda kalmak yerine, kulak tıkacı içinde durabiliriz ve birbirimizi güldürebiliriz. Tahviller, uzaktan ve birden fazla oyuncu ile inşa edilebilir.
Bu teorinin su içip içmediği ispatlamak zor olsa da, gülmenin insanları birbirine yaklaştırdığı konusunda hiçbir soru yoktur. Kahkaha, ilişkilerin kurulmasına yardımcı olur ve savandaki bir grupta yaşarken, başarılı bir şekilde bağ kurmak yaşam ve ölüm arasındaki fark olabilir.
Kahkahaların sosyal tutkal olarak hareket edebilmeleri, insanların neden sahte, zorlanmış veya aşırı uzun süreli bir gülüşü tanımanın bu kadar kolay olduğunu açıklamaya yardımcı olur.
Bazı şakalar tam bilişsel yeteneğimize ve yanal düşünce dozuna ihtiyaç duysa da, gülme eylemi ilkel bir şey gibi görünmektedir.
Kahkaha nörobilim
Kahkaha gibi karmaşık, farklı ve anlamlı bir eylemin, beynin tek bir bölgesiyle sınırlı olmadığı bir sürpriz olmayacaktır. Bununla birlikte, araştırmacılar, ilgili alanların yelpazesini anlamak için çaba sarf ettiler.
Dergide yayınlanan bir çalışma, beynin hangi bölgelerinin çalışmakta olduğunu araştırmak için MR taramalarını kullandı. Katılımcıları üç gruba ayırdılar: İlk grup ayağın dibinde gıdıklandı ve gülmek için izin verildi, ikinci grup gıdıklandı ama kahkahalarını bastırmak için söylendi ve son grubun gıdıklanmadan gıdıklanmadan gülmesi istendi.
İlk grubun beyninde – katılımcıların gerçekten güldüğü – bazı bölgeler diğer iki grupla karşılaştırıldığında daha tutarlı bir şekilde harekete geçti. Bunlar:
- Yanal hipotalamus – uyarılma ve beslenme davranışının teşvik edilmesi, ağrı algısının azaltılması, sindirim fonksiyonları ve tansiyon gibi bir dizi süreçte yer alır.
- Parietal operculum – dokunma ve sıcaklık gibi duyuların işlenmesinden kısmen sorumludur
- Amygdala – anıların işlenmesinde, kararlarda ve duygusal tepkilerde yer alma
- Sağ beyincik – görsel dikkat, dil ve başkalarının devletlerini hayal etmek önemlidir.
Bu çalışmada, gönüllü ve istemsiz kahkaha sırasında periaqueductal gri cevherin aktivasyonunu ölçtüler, ancak kahkaha önlendiğinde değil. İlginç bir şekilde, periaqueductal gri cevherin analjezide rol oynadığı bilinmektedir. Aslında, bölge kronik ağrıları olan hastaları tedavi etmek için beyin uyarıcı implantlar için bir hedeftir.
Kahkaha sırasında, ventromedial prefrontal korteks bölgeleri aktive olur, endorinler serbest bırakılır – bunlar ağrıyı azaltmak ve öforiyi arttırmakla ünlüdür.
Hipokampus ve amigdala’nın katılımı da dikkate değerdir; Bunlar, derin oturmuş duyguların, beslenmenin ve diğer hayatta kalma-kritik rollerin kontrolünde yer alan beynin eski bir bölümü olan limbik sistemin bir parçasıdır.
Ilaç olarak kahkaha
Bir zamanlar filozof Bertrand Russell’ın söylediği gibi: “Kahkaha en ucuz ve en etkili mucize ilaçtır. Kahkaha evrensel bir ilaçtır.” Yıllar boyunca, araştırmacılar çeşitli tıbbi koşullara karşı yeteneklerini ortadan kaldırdı.
Psikonöroimmünoloji gibi alanlardaki son gelişmeler, psikolojiyi, nörolojik aktiviteyi ve hormonal durumumuzu yavaş yavaş birbirine bağlamaktadır. Zihnin pozitif bir çerçevesi, bizi fiziksel olarak daha iyi yapar. Her şey akılda değil; psikoloji fizyolojiyi değiştirir.
Kahkaha’nın terapötik etkilerini özellikle araştıran çalışmalar az ve çok arasındadır ve literatürde bulunanlar, sadece katılımcıların küçük bir havuzunu kullanma eğiliminde olup, sonuçta karar vericidir. Ancak, birleştirilmiş sonuçları ilginç bir okuma yapar.
Aşağıda, kahkahaların potansiyel iyileştirici güçlerini ortaya çıkaran bazı yeni çalışmalar bulunmaktadır.
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
Yayınlanan bir çalışmada, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireyler için kahkaha yararları, solunum yollarını bloke ve solunum zorlaştıran bir grup ilerici koşullar araştırıldı.
Çalışmada, her biri mizah anlayışını, depresyon ve anksiyete düzeylerini, yaşam kalitesini ve son hastalığını değerlendiren anketleri tamamlayan 46 birey yer almıştır. Katılımcıların yaklaşık yarısı aynı zamanda, yoğun ve nötr bir videodan önce ve sonra akciğer fonksiyonunun, duygudurumun ve nefes darlığının (solunum zorluğu) değerlendirildiği bir “kahkaha indüksiyon çalışması” nı tamamladı.
Yazarın sonuçları tatlı ve ekşi idi:
“KOAH hastalarında mizah duygusu, pozitif psikolojik işlevsellik ve yaşam kalitesinin artması ile ilişkilidir, ancak yüksek sesle gülmek, daha kötüleşmiş hiperinflasyona bağlı olarak pulmoner fonksiyonda akut bozulmaya neden olabilir.”
Damar fonksiyonu
Depresyon ve anksiyete gibi olumsuz duygusal durumlar, kardiyovasküler hastalık riskini artırabilir. Bu sıkı bir şekilde kurulmuştur. Bir kişi, olumsuz duyguların vasküler problemlere katkıda bulunabiliyorsa, pozitif olanların vasküler sağlığı iyileştirmesi gerektiğini kolayca söyleyebilirdi. Yayımlanan bir çalışma, bunun gerçekten böyle olup olmadığını görmek için yola çıktı.
Çalışmada, 17 katılımcıya bir çizgi film ya da belgesel gösteriliyordu. Her birey her iki filmi de farklı günlerde izledi, böylece sonuçları karşılaştırılabilirdi.
Katılımcılar komedi izlediklerinde değil, belgeseli izlerken hem kalp hızı hem de tansiyonun önemli ölçüde arttığını gördüler.
Ekip ayrıca, arterin esnekliğinin ve basınçtaki artışlara katlanabilmesinin bir ölçüsü olan karotis arteriyel uyumuna da baktı. Daha yüksek uyum seviyeleri, daha sağlıklı arterlerin bir göstergesidir.
Sonuçlar, komedi izlendikten sonra karotis arteriyel kompliyansın önemli ölçüde arttığını, sadece 24 saat sonra başlangıç değerlerine döndüğünü gösterdi.
Belgesel sırasında uyum sabit kalmıştır.
Her ne kadar çalışma küçük çapta yapılsa da araştırmacılar şu sonuca varmışlardır: “Bu sonuçlar, komik filmler tarafından ortaya çıkarılan gülünç kahkahaların vasküler fonksiyon üzerinde yararlı etkiler yarattığını göstermektedir.”
Kardiyovasküler sağlık
Japonya’da yapılan araştırmalarda yayınlanan ve benzer bir soruya biraz farklı bir bakış attı.
Araştırmacılar, birinin günlük olarak ne sıklıkla güldüğü ile kalp hastalığı ve inme riski arasında bir ilişki olup olmadığını anlamak istedi. Veriler 65 yaş ve üstü 20.934 erkek ve kadından analiz edildi.
Hiperlipidemi (kandaki yüksek yağ seviyesi), yüksek tansiyon, depresyon ve vücut kitle indeksi (VKİ) gibi bir dizi faktör için ayarlama yapıldıktan sonra bile sonuçlar açıktı.
“Hiç ya da neredeyse hiç gülmeyen” bireyler, günlük güldüğünden% 21 daha yüksek kalp hastalığı riskine sahipti. Benzer şekilde, nadiren gülüşenlerde inme prevalansı, düzenli gülüşten% 60 daha yüksekti.
Kahkaha yoga ve depresyon
Kahkaha yoga son yıllarda popülaritesinde yükseldi. Kısacası, nefes egzersizleri içerir ve kendinizi güldürmeye zorlar. Bu zorla kahkaha, grubun hepsinin ne kadar gülünç olduğunu fark ettiğinden, kısa bir süre sonra gerçek bir aynaya dönüşüyor.
2012 yılında yayınlanan bir pilot çalışma, 4 haftalık bir dönemde altı katılımcıya 10 kahkaha yoga seansının etkilerini değerlendirdi.
Her bir seanstan önce ve sonra belirli sağlık durumları için bir risk faktörü olarak kabul edilen kalp hızı değişkenliğini (HRV) ölçtüler – kan basıncı ve ruh hali. Çalışmanın başında ve son oturumdan hemen sonra, grubun uzun süreli kaygı ve depresyon da değerlendirildi.
Yazarlar sonuçlandı:
“Katılımcılar, kahkaha girişiminden sonra anlık duygudurum (dinç etkinlik ve arkadaşlık) ve artan HRV gösterdiler. Hem gülüşmeler hem de kontrol müdahaleleri uzun vadeli kaygıyı iyileştirdi.”
Daha yaşlı yetişkinler
2011 yılında dergide “Kahkaha terapisinin toplumda yaşayan yaşlılar arasında depresyon, biliş ve uyku üzerine etkileri” başlıklı bir çalışma yayınlandı.
Toplamda 109 katılımcı görev aldı. Dağınık yarısı, kahkaha terapisine (bir ay boyunca dört seans) alındı ve diğerleri kontrol olarak kullanıldı. Anketleri kullanarak, araştırma öncesi ve sonrası genel ruh sağlığı, depresyon, kendi bildirdikleri fiziksel sağlık ve uyku kalitesini değerlendirdiler.
Etkiler önemli olmasa da, yazarlar şu sonuca varmışlardır: “Kahkaha terapisi [a] yaşlılarda depresyon, uykusuzluk ve uyku kalitesi üzerinde olumlu etkileri olan [a] yararlı, maliyet-etkin ve kolay erişilebilir bir müdahale olarak kabul edilir.”
Kahkaha olsun ya da olmasın koruyucu bir güç alanı hala onaylanmalıdır, ancak insan toplumunda önemini inkar etmemektedir. Bir ilaç olarak kahkaha lehine olan kanıtlar yetersiz olsa da, verilerin toplanmasını beklerken, kendi kendine ilaç kullanmanın bir zararı yoktur.