Dünyadaki en yoğun deprem kuşakları şöyledir:
1.Pasifik Deprem Kuşağı: Bu kuşakta yeryüzündeki depremlerin yüzde 81’i gerçekleşir. Bu bölge Şili’den kuzeye doğru Güney Amerika kıyıları, Orta Amerika, Meksika, ABD’nin batı kıyıları ve Alaska’nın güneyinden Aleutian adaları, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, Güney Pasifik adaları ve Yeni Zelanda’yı içine alır.
3.Atlantik Bölgesi: Bu kuşak ise Atlantik okyanusu sırtı boyunca uzanır.
Deprem kuşakları dereceleri
Alp-Himalaya kıvrım kuşağında bulunan Anadolu’nun büyük bir bölümü ikinci derece deprem kuşağında yer alır. Bu durum Anadolu’nun jeolojik gelişimini henüz tamamlamadığını gösterir. Türkiye’deki deprem kuşakları 5 grupta toplanır :
I. Dereceden Deprem Kuşağı : Tektonik çukurluklar ve aktif kırık hatları yakınındaki alanlardır. Burada meydana gelen depremler büyük ölçüde can ve mal kaybına neden olur.
II. Dereceden Deprem Kuşağı : Depremlerin birinci derece deprem kuşağındakine oranla daha az zarar verdiği alanlardır.
III. Dereceden Deprem Kuşağı : Sarsıntıların az zararla geçtiği alanlardır.
IV. Dereceden Deprem Kuşağı : Sarsıntıların çok az zararla ya da zararsız geçtiği alanlardır.
V. Dereceden Deprem Kuşağı : Sarsıntıların çok az olduğu ya da hiç hissedilmediği alanlardır.
DÜNYADAN BAZI ÖRNEKLER:
Büyük Şili Depremi
Depremin merkez üssü başkent Santiago de Chile'nin yaklaşık 700 km güneyindeki Valdivia şehridir. Deprem Büyük Okyanus'da yayılan tsunamiye sebebiyet verir. 10.000 Kilometre mesafedeki Hilo, Hawaii ve Güney Afrika'nın sahil bölgelerini tahrip eder. Deprem kurbanlarının sayısı 3.000 kişi tahmin edilir.Şili'nin zararları
Pakistan'da 8 Ekim 2005'te meydana gelen 7.6 büyüklüğündeki deprem Türkiye saati ile 7:50'de oldu ve 1dk 19sn sürdü. Ölü sayısı resmi kayıtlarda yaklaşık 75 bin kişi olarak belirtilmiştir. Ölenlerin 73.338'i Pakistan'da 1.400 kadarı da Hindistan'da bulunmaktadır[1]. Merkez üssünün İslamabad'ın 95 kilometre kuzeydoğusundaki Keşmir bölgesi olduğu bildirilmiştir. Deprem, Hindistan ve Afganistan'da da etkili olmuştur.
Kızılay kurtarmaya katılmış ilk ekiplerden biridir. Halihazırda birçok insani yardım örgütü çalışma yürütmektedir.Ankara Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğü personellerinden 20 kişi arama ve kurtarma faaliyetlerine katılmıştır.Kurtarma ve ceset çıkartma işleri yanında, kireçleme ve kullanım sularının ilaçlanması görevlerini de gerçekleştirmiştir.Shaanxi Depremi
Shaanxi Depremi veya Hua ilçesi Depremi yaklaşık 830.000 kişinin ölümüne sebep olarak en çok kişinin ölümüne sebep olmuş deprem olarak kaydedilmiş depremdir. 23 Ocak 1556 sabahında Shaanxi, Çin'de meydana gelmiştir. Shaanxi, Shanxi, Henan, Gansu, Hebei, Shandong, Hubei, Hunan, Jiangsu ve Anhui illerinin 97'den fazla ilçesi etkilenmiştir[1]. 835 kilometre (520 mil) genişliğinde bir alan harap olmuştur ve bazı ilçelerde nüfusun %60'ı ölmüştür. O zamanlarda nüfusun büyük çoğunluğu yapay lös (kül rengi toprak) toprağından uçurumlardaki yapay mağaralarında yaşamaktaydılar, felaket sırasında bu mağaraların birçoğu göçmüştür.Deprem Ming hanedanından İmparator Jiajing'in saltanatı zamanında olmuştur.
Jeolojik verilere dayanarak yapılan modern tahminlere göre, depremin MSK (moment magnitude scale) ölçüsüne göre yaklaşık sekiz şiddetininde olduğunu tahmin edilmektedir. Tarihte en ölümcül deprem ve en ölümcül beşinci doğal felaket olmasına rağmen, daha büyük şiddette depremler de olmuştur. Artçıl şoklar ayda birkaç kere olmak üzere yarım yıl kadar sürmüştür. Depremin merkezi Shaanxi'de bulunan Hua Dağı yakınındaki Hua ilçesidir (enlem 34.5, boylam 109.7).
Çin vakayinamelerinde şu şekilde anlatılır:1556 kışında, bir deprem felaketi Shaanxi ilçesi ve Shaanxi ilinde gerçekleşti. Hua ilçemizde çeşitli talihsizlikler meydana geldi. Dağlar ve nehirler yer değiştirdi ve yollar harap oldu. Bazı yerlerde zemin birden yükseldi ve yeni tepeler meydana geldi, bazı yerlerde ise birden bire çöktü ve yeni vadiler oluştu. Diğer yerlerde, aniden bir dere ortaya çıktı veya yer yarıldı ve su yolları açıldı. Birden tüm kulübeler, resmi daireler, tapınaklar ve şehir duvarları yıkıldı.
Bilgin Qin Keda deprem sonucunda sağ kalmıştır ve ayrıntılarını kaydetmiştir. Deprem sonucunda şunu yazmıştır "Depremin ilk başında, içerideki insanlar hemen dışarı çıkmamalıdırlar. Çömelmeli ve şanslarını beklemelidirler. Yuva çökse bile, içinde bulunan bazı yumurtalar sağlam kalabilirler."[5] Bunun gösterdiği, içeride kalanların bazılarının sağ kalırken, birçok insanın kaçmaya çalışırken öldüğüdür.Maliyeti
|"Shaanxi"||Çin Halk Cumhuriyeti||1556||830.000|
|"Hint Okyanusu"||Endonezya yakınında||2004||283.100|
|"Tangshan"||Çin Halk Cumhuriyeti||1976||242.000|
|"Halep"||Suriye||1138||230.000|
|"Gansu"||Çin Halk Cumhuriyeti||1920||200.000 (yaklaşık)|
Depremin sebep olduğu maddi zararın şu anki terimlerle ölçülmesi imkansızdır. Ancak ölü sayısı, geleneksel olarak 830.000 olarak belirtilmektedir. Mülk zararı ise hesaplanamayacak kadar büyüktür, iç Çin'in tüm bir bölgesi yok olmuştur ve bölgenin nüfusunun yaklaşık %60'ı ölmüştür. Zararın maliyeti, eksiksiz bir nükleer silahın patlamasının açacağı yıkıma eşit olurdu (yan etkileri hariç).
1990 İran depremi
1990 İran depremi ya da Manjil-Rudbar depremi, Haziran 1990'da İran'da, 1000 km. yarıçapındaki bölgede büyük hasara yol açan ve merkezi Rasht şehri ile Tahran'ın yaklaşık 200 km. kuzeybatısı olan deprem felaketidir.
Rudbar, Manjil ve Lushan şehirleriyle 700 köy ciddi zarar gördü, 300'den fazla köy de depremden etkilendi. Hazar Denizi'nin güneybatısındaki Gilan ve Zanjan illerinde, 7 milyon dolarlık hasar meydana geldi.
Yüz bin kerpiç ev büyük hasar gördü ya da yıkıldı. Bunun sonucunda, 40 bin kişi öldü, 60 bin kişi ise yaralandı. 500 bin kişi evsiz kaldı.
1755 Lizbon Depremi
1755 Lizbon Depremi, (Büyük Lizbon Depremi) 1 Kasım 1755 günü saat 9:40'da meydana gelen depremdir. Tarihteki en yıkıcı depremlerden biri olan Lizbon Depremi sırasında 60.000 ile 100.000 kişi arasında tahmini ölü vardır. Depremi bir tsunami ve kentin pek çok yerinde başlayan yangınlar takip etmiş ve Lizbon'un nerdeyse tamamının yerleşim alanları kullanılmaz duruma gelmiştir.
Bu deprem sonucu Portekiz'i son derece olumsuz etkileyen bu afet, Portekiz'de politik tansiyonun yükselmesine, ekonominin çökmesine ve zaten gerileyen koloni imparatorluğunun 18. yüzyılda büyük ölçüde yıkılmasına yol açtı.