Ali Tezel Reform adı altında emeklilerin ve emekli olacakların maaşının nasıl düşürüldüğünü anlattı.
1 EKİM'DE FARKLILAŞTI
Emekli olduktan sonra çalışmak ülkemiz gerçeklerinden birisi ve yeni sosyal güvenlik sisteminde de bu duruma uygun düzenleme yapılmıştır. Ancak, (SGDP) Sosyal Güvenlik Destek Primi ile çalışma olgusu yeni dönemde de yani 01.10.2008 günü ve sonrasında eskiye göre epey farklılaştı. Ülkemizde 1986 yılından beri SSK'dan emekli olanların hem emekli aylıklarını alıp hem de sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödeyerek çalışmaya devam etme imkanı vardır, öte yandan Bağ-Kur'dan emekli olanlara SGDP uygulaması 1999 yılından beri uygulanmaktadır.
1- Emekli olduktan sonra işçi olarak çalışanların durumu
01.10.2008 öncesinde; Nereden emekli olursa olsun emekli olduktan sonra bir fabrikada veya işyerinde işçi olarak çalışmaya başlayan bir kişinin emekli aylığına hiç dokunulmaz. Sadece işe başladığı işyerinde aldığı ücretin yüzde 30'u oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) SSK'ya ödenirdi. Bu yüzde 30 oranının dörtte biri yani yüzde 7.5'u işçi ücretinden, yüzde 22.5'u da işverenden alınırdı.
01.10.2008 sonrasında;Kanun 01.10.2008 gününde yürürlüğe girdi ve yukarıda açıklanan uygulamada çok önemli bir değişiklik olmadı ama ödenecek prim oranı biraz arttı. Yüzde 30 olan SGDP oranına bir de işyerinde yapılan işin tehlike derecesine göre yüzde 1 ila yüzde 6,5 arasında olmak kaydıyla kısa vadeli sigorta primi de alınmaya başlandı ve bu primi işveren ödeyecektir. Yani prim oranı yüzde 31 ila 36,5 arasında olacaktır.
2- Emekli olduktan sonra bağımsız çalışanların durumu
01.10.2008 öncesinde; Eskiden geçerli olan 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu gereğince;
Bağ-Kur'dan emekli birisi yine Bağ-Kur'a tabi olan işine devam ederse aldığı emekli aylığından yüzde 10 oranında kesinti yapılırdı. Bağ-Kur dışındaki
kurumlardan (SSK veya Emekli Sandıklarından) emekli olan birisi Bağ-Kur'a tabi olmayı gerektirecek şekilde vergi mükellefi veya şirket ortağı olursa emekli aylığını almaya devam eder ama Bağ-Kur'un 12'nci basamağının gelir tutarının yüzde 10'u kadar yani 75 YTL Sosyal Güvenlik Destek Primini her ay götürüp Bağ-Kur'a ödemek zorundaydı.
01.10.2008 sonrasında; Nereden emekli olursa olsun Bağ-Kur'a tabi olmayı gerektirecek şekilde vergi mükellefi veya şirket ortağı olanların SGK'dan aldıkları emekli aylıklarından yüzde 15 kesinti yapılacaktı.
KİMLERİN AYLIĞI KESİLİR
Ama yüzde 15 oranı reformun yürürlüğe girdiği yıl olan 2008'de yüzde 12 olarak uygulandı ve takip eden yıllarda da yüzde 15'e yükseltilecektir. Mesela bu sene oran yüzde 13'dür.
3-Emekli olduktan sonra aylıkları kesilecek olanlar
a- Emekli olduktan sonra kamuda işe girenin emekli aylığı kesilir. Nereden emekli olursa olsun ne kadar ücret alıyor olursa olsun kamuda memur veya işçi olarak işe başlayanların emeklilere, 5335 Sayılı Kanun gereğince emekli aylığı ödenmez.
b- Yurtdışında iş bulanın emekli aylığı kesilir. İster şimdi emekli olsun isterse şu an çalışan veya reformdan sonra ilk kez sigortalı olsun ne zaman emekli olursa olsun bir kişi yurtdışında bir işe girerse SGK'dan (Sosyal Güvenlik Kurumundan) aldığı emekli aylığı verilmeyecektir. Ama SGK'nm genelgesine göre yeni Kanunun yürürlük tarihi olan 01.10.2008 günü (veya öncesinde) yurtdışında çalışıyor olanların aylıkları kesilmeyecek.
c- 01.10. 2008 günü ve sonrası ilk defa sigortalı olanlara çalışma yasak. Halen emekli olanlar ile çalışanlar için SGDP uygulaması yukarıda açıklandığı gibi bazı küçük-büyük değişikliklerle devam edecektir. Ancak, 01.10.2008 sonrasında ilk defa işe girenlerin, ilerde 65 yaşına gelip de emekli olduktan sonra işçi-memur olmaları halinde SGDP ile çalışma hakları olmayacak.