"Ermeni soykırımı emperyalist bir yalandır" dediği için İsviçre'de hapis cezasına mahkum olan, ancak AİHM'in ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirerek mahkumiyetini bozduğu İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek'in davası, Strazburg’daki AİHM Büyük Daire'de bugün görüldü.
Peki bugünkü dava sürecine nasıl gelindi?
İSVİÇRE’DE “SOYKIRIM YOK” DEDİ
Perinçek, 2005 yılının Mayıs, Haziran ve Eylül aylarında İsviçre’de katıldığı çeşitli konferanslarda, Osmanlı İmparatorluğu’nun 1915 yılında ve sonrasında Ermenilere karşı “soykırım” suçunu işlemediğini kamuoyu önünde söyledi. “Ermeni soykırımı” iddiasını “uluslararası bir yalan” olarak tanımladı.
İsviçre-Ermenistan Derneği, 15 Temmuz 2005 yılında Perinçek ile ilgili suç duyurusunda bulundu. 9 Mart 2007’de Lozan Sulh Ceza Mahkemesi, Perinçek’i, İsviçre Ceza Kanunu’na göre “ırkçılık yapmak”tan suçlu buldu.
Perinçek’in temyiz talebi, Vaud Kanton Mahkemesi’nce reddedildi. Bu Mahkemeye göre; “Ermeni soykırımı”, “Yahudi soykırımı” gibi kanıtlanmış tarihsel bir olguydu. Federal Mahkeme, 12 Kasım 2007’deki kararında Perinçek tarafından yapılan son itirazı da reddetti.
AİHM’YE BAŞVURDU
Perinçek, AİHS’nin 10. maddesine dayanarak İsviçre Mahkemelerinin ifade hakkını ihlal ettiği şikâyetinde bulundu. İsviçre Ceza Kanunu’nun ilgili maddesinin yasal sonuçları bakımından öngörülebilir olmadığını, mahkûmiyetinin meşru bir hedef ile gerekçelendirilmediğini ve iddia edilen ifade özgürlüğü ihlalinin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı iddiasında bulundu.
Başvuru, 10 Haziran 2008 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapıldı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 17 Aralık 2013 günü “Perinçek – İsviçre” davasında; Perinçek’in, “Ermeni soykırımı”nın varlığını kamuoyu önünde sorgulaması ile ilgili açılan cezai kovuşturmasının, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesinin (ifade özgürlüğünün) ihlali olduğuna oy çokluğuyla karar verdi.
MAHKEMELER KARAR VEREMEZ
Mahkeme, Perinçek’in İsviçre’deki düzenlediği çeşitli konferanslarda, “Ermeni soykırım”nın “uluslararası bir yalan” olduğunu söylemekle sözleşmenin 17. maddesini ihlal etmediğini saptadı. Mahkeme, doğası gereği hassas ve tartışmaya açık olan soruları tartışma hakkını kullanmanın, ifade özgürlüğünün en temel unsurlarından birisi olduğunu; bunun, toleranslı ve çoğulcu demokratik rejimi, totaliter ve diktatoryal rejimlerden ayırdığının altını çizdi. Mahkeme ayrıca, “Ermeni soykırımı”nın hakiki karakteri konusunda karar verme talebinde bulunulmadığını ifade etti. Mahkeme, “Ermeni soykırımı”nı resmi olarak tanıyan devletlerin, resmi bakış açısını sorgulayan bireylere cezai yaptırımlar uygulanması için kanun yapmayı uygun bulmadığını da söyledi. Perinçek’in söz konusu zaman diliminde yapılan katliamları ve tehciri hiçbir zaman sorgulamamış olduğunu fakat bu olayları “soykırım” olarak tanımlamayı reddetmiş olduğuna işaret etti.
20 ÜLKE TANIYOR
Mahkeme dünyadaki 190 ülkeden sadece yaklaşık 20’sinin “Ermeni soykırımı”nı resmen tanıdığına, bu tanımanın, -İsviçre’de olduğu gibi- mutlaka bu devletlerin hükümetlerinden değil, aynı zamanda parlamento veya yasama meclislerinden birinden de kaynaklanabildiğine dikkat çekti.
GÖREV ALAN HAKİMLER
Mahkeme’de görev alan hâkimler şunlardı:
Guido Raimondi (İtalya) – Başkan
Peer Lorenzen (Danimarka)
Dragoljub Popovic (Sırbistan)
Andras Sajo (Macaristan)
Nebojsa Vucinic (Karadağ)
Paulo Pinto de Albuquerque (Portekiz)
Hellen Keller (İsviçre)
ve Stanley Naismith (Katip)
FRANSA, İSPANYA VE ALMANYA’NIN KRİTİK KARARI
Davada gündeme gelen 2 önemli ayrıntı daha var. İspanyol Anayasa Mahkemesi, Kasım 2007'de, “inkâr suçu”nu anayasaya aykırı buldu ve “soykırımı inkâr suçu” nun, şiddete doğrudan teşvik teşkil etmediği kanaatine vardı. İkincisi; Şubat 2012'de,Fransız Anayasa Konseyi, hukuken tanınan soykırımların varlığını inkâr etmeyi suç haline getiren yasayı, ifade ve araştırma özgürlüğüyle bağdaşmadığı için Anayasaya aykırı buldu.
Son olarak geçtiğimiz günlerde Almanya Dışişleri Bakanlığı hükümet adına verilen soru önergesine yanıtında, 1915/1916 olaylarının soykırım olarak adlandırılmasına karşı olduğunu açıkladı. Almanya Dışişleri Bakanlığı bu olayların değerlendirilmesinin tarih bilimcilerine bırakılması gerektiğini belirterek, Türkiye’nin tezini benimsedi.
Odatv.com
Nazım Hikmet ve Necip Fazıl arasındaki benzerliklere şaşıracaksınız