Çeçen Cumhuriyeti 1991de yaptığı bir referandum ile Rusya Federasyonuna katılmayı reddetmiştir ve bağımsızlık ilan etmiştir.
Bu durumu bütün dünya ile birlikte Rusya da tepkisiz karşılamıştır.
Kimse Çeçenistanı tanımamış olmakla birlikte Rusya dahil kimse müdahil olmamış, itiraz etmemiştir.
Rusya ne zaman şartlar lehine gelişip olgunlaşmış ve gücünü yeterli bulmuş, aradan 2.5 yıl geçtikten sonra bu bağımsızlık ilanına itirazını dile getirmiş ve işgale başlamıştır
Sovyetler Birliği Anayasalarına Göre Çeçenistanın Bağımsızlığı
Sovyetler Birliğinin dağılmasından önce geçerli olan Sovyetler Birliği Anayasasına göre şimdiki Rusya Federasyonu sınırları ile belirlenen yer Rusya Federatif Cumhuriyeti idi ve Ukrayna, Kazakistan, Özbekistan, Azerbaycan, Ermenistan ve diğerleri gibi bir federe devlet idi.
Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra tıpkı Sovyetler Birliğinin kuruluşu esas alınarak Rusya Federasyonu oluşturulmuştur. Bu esasa göre Sovyetler Birliği zamanındaki Özerk bölgeler birer Federe Devlet statüsü kazanmışlardır.
Federasyonların oluşumu tarafların gönüllü olarak iştirak ettikleri bir federasyon anlaşması ile olmak gerektirir.
Çeçen Cumhuriyeti 1991de yaptığı bir referandum ile Rusya Federasyonuna katılmayı reddetmiştir ve bağımsızlık ilan etmiştir.
Bu durumu bütün dünya ile birlikte Rusya da tepkisiz karşılamıştır.
Kimse Çeçenistanı tanımamış olmakla birlikte Rusya dahil kimse müdahil olmamış, itiraz etmemiştir.
Rusya ne zaman şartlar lehine gelişip olgunlaşmış ve gücünü yeterli bulmuş, aradan 2.5 yıl geçtikten sonra bu bağımsızlık ilanına itirazını dile getirmiş ve işgale başlamıştır. (Kostarikadaki 2.5 yıllık Tinoco hükümeti dönemini meşru hükümet olarak kabul eden İngilterenin, çifte standart uygulamadığında, Çeçenistanı da bağımsız bir devlet olarak kabul etmesi ve Rus işgaline menfi tavır koyması icap eder.)
Self-Determination (halkların kendi kaderini tayin hakkı) uluslar arası teamülde 2. Dünya Savaşı sonrasında sömürgelerin bağımsızlık taleplerinde uygulanmış bir ilkedir. Sonraları ve yakın geçmişte federasyonlar içindeki federe devletler için de uygulanmak geleneği yerleşmiştir. Yugoslavya Federasyonundan Bosna-Hersek, Hırvatistan, Slovenya ve Makedonya kendi kararları ile ayrılmışlar, bu durum bütün devletlerce Self-Determination ilkesi doğrultusunda kabul edilmiş ve bu yeni devletler Yugoslavya federal otoritesinin kabulü aranmaksızın tanınmışlardır. Birleşmiş Milletlere üye olmuşlardır. Karadağ ile Sırbistan ise bir anlaşma ile Yeni Yugoslavya Federasyonunu oluşturmuşlardır.
Çekoslovakyanın Çek Cumhuriyeti ve Slovak Cumhuriyeti olarak ayrılmasında, hatta Sovyetler Birliğinin dağılmasında da aynı ilkeler uygulanmış, bağımsızlık ilanları ve Birleşmiş Milletler üyelikleri bu ilkeler doğrultusunda kabul görmüştür.
Bu doğrultudaki uygulamalara ve milletlerarası hukuka kaynak oluşturan teamüle göre federe devletler kendi kararları ile federasyondan ayrılabilirler.
Çeçen Cumhuriyeti de, daha federasyonun oluşumu sırasında anlaşmaya taraf olmamış ve bağımsızlık ilan etmiştir.
- Rusya Federasyonu anayasasına göre Çeçenistanın bağımsızlığı
12 Aralık 1993 tarihinde referandum ile kabul edilen Rusya Federasyonu Anayasası metninin giriş bölümlerinde ülkenin tarihi bütünlüğünü korumak gibi bir hüküm yer almakla birlikte devamındaki satırlarda genel olarak dünya uluslarınca belirlenmiş olan, bilinen, eşitlik ve halkların kendi kaderini tayin prensibini Rusya Federasyonunun ilke olarak benimseyip takip edeceği de belirtilmektedir.
Aşağıda Rusya Federasyonu Anayasasının Çeçen bağımsızlığının meşruiyetini teyit eden maddelerinden bazılarını yorumları ile birlikte takdim ediyoruz:
Madde 2- İnsan hakları ve özgürlükleri en üst değerdir. Hak ve özgürlükleri tanımak, saygı göstermek ve korumak devletin başlıca görevidir
Çeçen topraklarındaki cephe savaşının yerini hedef seçmeyen terör alana dek, bütün dünya Çeçenistan hadisesini evrensel hukukun sadece insan hakları boyutuyla değerlendirmekteydi. Onlara göre bu hadise Rusya Federasyonunun iç işi olmakla birlikte federasyon yönetimi bu bölgede insan haklarını, evrensel hukukun ilgili prensiplerini şiddetle çiğnemekte idi. (Terör üslubu bu mazlumiyetin oluşturduğu müspet yaklaşımları da zaafa uğratmıştır)
Fakat bize göre Çeçenistanda insan hakları katliamlarla çiğnenirken, devletler hukukunun Self-Determination ve De Facto Yönetim prensipleri de çiğnenmiş ve çiğnenmektedir.
Madde 3, fasıl 3- Referandum ve serbest seçimler halkın egemenliğinin en üstün açıklayıcısıdır.
Madde 5, fasıl 3- Rusya Federasyonunun federal yapısı; devletin dürüstlüğüne, otoritenin federal ve federe devletlerin arasında muntazam paylaşımına, eşitliğe ve federasyondaki halkların kendi kaderlerini tayin hakkına dayanır.
Madde 17- Uluslar arası norm ve prensiplerin tanıdığı hak ve özgürlükleri Rusya da tanır ve korunmasını garanti eder.
Madde 26- Herkes kendi kimliğini ifade etmek ve kaderini tayin etmek hakkına sahiptir.
Madde 66- Cumhuriyetlerin statüsünü, Rusya Federal Anayasası ile birlikte yerel anayasa tanımlar.
Devletler hukukunun Self-Determination ilkesini teyit eden bu maddelerin Çeçen davasında (hatta Tataristan için de) uygulanmadığı bilinmektedir.
Madde 11, fasıl 3- Rusya Federe Devletinin ve federal devletlerin otorite ve egemenlik hakları bu anayasaya göre birbirlerine karşı sınırlıdır.
Bu madde ile Rusya Federasyonu kendi federal devletlerinin rızaen iştiraki ile oluşan bir ortaklık olarak kabul edilmektedir. Bu durumda Çeçenlerin bağımsızlığı kendilerine haktır.
Madde 15, fasıl 4- Uluslar arası kamuoyunca tanınmış norm ve prensipler Rusya için de geçerlidir. Bu normlarla federasyon yasaları çakıştığında uluslar arası normların üstünlüğü kabul edilir.
Bu anayasada bir madde ile açılan bir yol diğer bir madde ile kapatılıyor ya da kısıtlanıyor olabilir. Ama bu 15. madde var ki, uluslar arası hukuk prensiplerini çelişkiler halinde kendi diğer prensiplerine üstün saymaktadır. O halde uluslar arası hukuk ilkelerinden kaynaklanan, yukarıda örneklerini verdiğimiz maddeler, diğer ön kesici maddeler var ise onlardan üstündür ve öncelikle geçerlidir.
Yani, gerçekte bu anayasa federasyon yönetimini Çeçenistanın bağımsızlığını kabul etmeye yükümlü kılmaktadır.
Tabii ki bu anayasanın bir çok maddesi zorakidir. Batının baskıları ile monte edilmiştir. Fakirlikten ve otorite belirsizliğinden perişan olmuş, yerlerde sürünen bir Rusyanın toplumsal patlamalarla kendileri tarafından denetlenemeyen bir yönetimi tercih etmeleri riskini, İran benzeri Batı muhalifi, problemli ülkelere nükleer silah ve teknoloji satarak para temin etmeleri ihtimalini engellemek gayesi ile Amerika ve diğer Batı ülkeleri, Rusyaya para yardımı yaparlarken geleceğe yatırım olarak anayasada bu maddeleri ön şart olarak kabul ettirmişlerdir.
Gerçekte Rusya yöneticilerinin idealleri ve hesapları bu anayasanın öngördüğü hükümlerin dışındadır ve sömürgecidir.
Fakat uluslar arası kamuoyu gerek bu anayasadan, gerek devletler hukukunun temel prensiplerinden hareketle Rusyayı baskı altına alarak bu haksızlığı gidermek imkânına sahiptir.
PKK İLE ÇEÇEN CUMHURİYETİNİN BENZETİLMESİ AJİTASYONDUR
Rusya bir federasyondur, üniter devlet değildir. Rusya uymak zorunda olduğu bir federasyon anlaşmasının taraflarından biridir. Türkiye ise üniter devlettir ve üniter devlet yapısının gerektirdiği iç hukuk yapılanmasına sahiptir. İç hukuk düzenlemeleri milletlerarası hukukun kapsamı dışındadır. Türkiye altına imza koyduğu insan hakları beyannamesi doğrultusunda dış dünyaya karşı sorumludur ve bu sorumluluğun gereğini yerine getirmektedir.
PKK ile Çeçen Cumhuriyetinin benzetilmesinin hukuki bir dayanağı yoktur ve mantığa aykırıdır. Bu Türkiye üzerinde baskı oluşturmak için geliştirilen bir ajitasyondur.
- Çeçenistan ve Türkiye
Çeçenistanın bağımsızlığı Türkiyeye ne getirir?
Bu sorunun cevabını bir başka soru ile arayalım ki bu bağımsızlığın ehemmiyetine vakıf olabilelim:
Bakü-Ceyhan boru hattı Türkiyeye ne getirir?
Bakü-Ceyhan boru hattı ülkemiz için başlıbaşına bir büyük ticari kazanç kaynağı olmakla birlikte sadece bu açıdan değerlendirmek eksik ve yanlış olur. Asıl kıymeti Kazakistan petrolünün ve Türkmenistan doğalgazının da dünya pazarlarına asgari maliyetlerle ulaştırılması için bu güzergâhı en öncelikli tercih olarak seçme şansını -hatta zorunluluğunu- getireceğindendir.
Bu netice dünya petrol pazarlarına aynı maliyet şartlarında girmek zorunda olan Rusya federasyonu için de bu güzergahı kullanmak zorunluluğunu getirecektir. (Rusyanın yeni türettiği Trans-Trakya projesi aslında Bakü-Ceyhanı zayıflatmak içindir, iki defa gemi yüklemesi Boğaz geçişinden daha sağlıklıdır belki ama Bakü-Ceyhan varken yeni bir hattın döşenmesi ve iki defa gemi yükleme- boşaltma işlemi yapılması manasız, pahalı ve daha risklidir.)
İleride İran petrolü ve doğalgazı için de bu hatta bağlanmak ihtiyaç olacaktır. Kerkük-Yumurtalık hattı zaten işler halde. Bütün yollar İskenderun limanına çıkacak.
Bu boruların vanasını elinde bulundurmak ise enerjinin hammaddesine hükmetmek demektir. Bilinir ki Enerjiye hükmeden dünyaya hükmeder!
Rusya Bakü-Ceyhan boru hattının bölgede Türkiyeyi kendisinden daha etkin kılacağını bildiğinden alternatif olarak Bakü-Novorosisk hattına işlerlik kazandırmak istemiştir.
Ama Çeçen direnişi bu hattın denetimsiz ve çok riskli olduğunu dünyanın gözü önüne koymuş alternatif olmaktan çıkmasını sağlamıştır.
Azerbaycan yönetimleri de bundan aldıkları cesaretle Rus tezine karşı durabilmişlerdir.
Dünyanın geleceğindeki dengeleri fevkalade etkileyecek olan bu önemli değişme ve gelişmeler Dudayev önderliğindeki Şanlı Çeçen Direnişi sayesinde olabilmiştir. (Şimdiki terör üslubu kabul edilemezdir ve dünyanın gözünde Çeçen Davasına meşruiyet kaybettirmektedir.)
Dileyelim ki Çeçenistan bağımsızlığına kavuşsun veya en azından bu direniş Bakü-Ceyhan hattı işlerlik kazanana kadar sürsün. Umut ederiz ki bu sayede dünya devletleri nezdinde yaptırım gücü çok artacak olan Türkiye yönetimleri de buradan aldıkları politik gücü kendilerine sağlayan Çeçen direnişçilerinin bağımsızlık kavgasına destek vererek kullanır.
Çeçenistanın bağımsızlığı Türkiyeye ayrıca bir kardeş ülke daha getirir desek yanlış olur. Çeçenistanın bağımsızlığı bütün Kafkas Federe Cumhuriyetlerinin bağımsızlığını da beraberinde getireceği için;
Öncelikle Türkiyeye çok sayıda kardeş ülke getirir.
Dünyanın geleceğindeki ulusal ve dinsel çatışmalarda Kızılorduyu Türkiye sınırlarından çok uzaklarda, kolay aşamayacağı engebeli bir coğrafyanın ve kahramanca savaşan Kafkas halklarının ötesinde bırakacaktır.
Bunların sağlayacağı avantajlar ile bütün Türk Dünyası Batıya entegre olurken Türkiye Cumhuriyetini aracı olarak kullanacaktır. Bu hem Türkiye Cumhuriyetinin, hem de bu yeni Türk devletlerinin menfaatinedir.
Bu gelişmeler belki de ve inşallah Türk Birliğini tesis etmeye kadar gidecektir.
Bu temennimizdir. Bu ayrıca görünen gelecektir.
Azerbaycanda Elçibeyle yakalayıp sonrasında elimizden kaçırdığımız bu fırsatı Çeçenistanın bağımsızlığı ile yeniden yakalayabiliriz. Devlet olarak ve millet olarak bunun idrakinde olmalı ve gereğini yapmalıyız.
- Hak güçlünündür (!)
Görüyoruz ki esasta devletler arasında bir hukukun olduğu tartışma götürür. Prensipleri belli olan bir hukuk yerine birilerinin bir diğerlerine istedikleri zaman uyguladıkları kurallardan söz etmek daha mümkündür.
Devletlerarası hukukta, hukukun üstünlüğü ilkesi yoktur. Üstün olan kuvvetin kendisidir ve devletler hukuku da bunu kabul etmektedir.
Üzerinde tarafların hak iddia ettiği bölgede kimin fiili hakimiyeti varsa haklı odur. İşte devletler hukukunun temel prensibi !
Devletler huku fiili hakimiyetin ne ile ve neye göre tam tahakkuk ettiğini belirten kriterlere sahip değildir. Buna göre siyasi sonuçlarını göze alan devletler diğer devletlerin tanımadığı bir devleti tanıyabilirler. Ne tanıyan ülke devletler hukukuna aykırı düşer ne de tanımayan. Yani siyasi sonuçlarından olumsuz etkilenmeyecek kadar güçlü olan yahut riskleri göze alabilecek kadar cesur olabilen hükümetler, cesaretleri ve kuvvetleri oranında tanıma eyleminde bulunabilmek şansına sahiptirler.
Dahası, Birleşmiş Milletler şartı yasak etmekle birlikte egemen devletler ihtilaflı taraflardan birine fiili hakimiyeti tesis edebilmesi için el altından (!) yardım ederler. Bu el altından sır mahiyetinde değildir. Sadece resmi mahiyeti yoktur.
Bu yardım örnekleri Sırbistan için, Irak için, Ermenistan için ya da yer altı zenginliklerine sahip çok sayıda azgelişmiş Afrika ülkelerinin her biri için hep yaşanır. Ama bunu Güvenlik Konseyinden aleyhine kararlar çıkmayacak kadar güçlü olan ülkeler ve bu kararların risklerini göze alacak kadar sebebi ve cesareti olan ülkeler yapabilir ancak.
Türkiyenin Çeçenistan için (ve Azerbaycan için, Kırım için, Kerkük için, Doğu Türkistan için, Batı Trakya için ve hepsinden önce de Kıbrıs için) riskleri göze almayı gerektirecek yeterli sebepleri vardır.