İkizlerle İlgili İlginç Gerçekler: İkizlerin Parmak İzi ve Genleri Aynı mı?
-
- 5 dakika
- 25,069
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Ne zaman güneş lekeleri oluşmadı?
- Bitkiler de kanser olurlar mı? Bu,hayvanlarınkinden ne kadar farklı bir proses izler?
- Evrim ağacında nasıl moderetör olunur ve olmak için neler yapılmalı?
- Stereotip (kalıp yargı) nedir? Stereotipler eleştirel düşünmeyi nasıl etkiler?
- Üniversitede bölüm olarak fizik okumak (fizikle alakalı bir bölüm okumak ve sonunda mesleği fizikle alakalı olma durumu) nasıldır?
- Kütle çekim kuvveti arttıkça ağırlık azalır mı?
Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Aynı gebelikte doğan çocuklara "ikiz" diyoruz ve ikizler dünya popülasyonunun yüzde ikisi gibi büyük bir oranını oluşturmaktadır; yani her gördüğünüz 100 insandan birinin ikizi vardır. Evrim Ağacı'nın Twitter takipçileri için durum şöyle:
Buna rağmen ikiz doğumları, insanlar için en şaşırtıcı olaylardan birisidir. Tek yumurta ikizlerinin birbirlerine son derece benzer olmasına ya da bazı çift yumurta ikizlerinin birbirinden nasıl o kadar farklı olabildiklerine şaşırırız.
Bu yazımızda genel olarak, ikizlerle ilgili insanların kafasını kurcalayan sorulara cevap vermeye çalışacağız.
İkizler Nasıl Döllenir ve Oluşur?
İkizler tek yumurta veya çift yumurta ikizleri olabilirler. Tek yumurta (monozigotik) ikizleri, tek bir yumurtanın tek bir spermle döllenmesi ile oluşan zigotun bölünüp iki embriyonun gelişmesi ile oluşurlar. Bölünme ve embriyolar döllenmeden sonraki 14 gün içinde gerçekleşir. Tek yumurta ikizleri aynı DNA’yı paylaştıkları için birbirlerine çok benzerler ve aynı cinsiyettedirler; ama daha sonra da açıklayacağımız üzere genleri yüzde yüz aynı değildir.
Çift yumurta (dizigotik) ikizleri ise iki farklı yumurtanın iki ayrı spermle döllenmesi ile iki zigotun oluşup iki embriyonun gelişmesi ile oluşurlar. Çift yumurta ikizleri genetik olarak birbirinden farklıdır; çünkü farklı DNA’lara sahip farklı sperm ve yumurtalardan oluşmuşlardır. Bildiğimiz üzere normal kardeşler belirli bir oranda aynı DNA'ya sahiptirler. Kardeşlerin DNA’larının yaklaşık %50'si aynıdır, dolayısıyla çift yumurta ikizi olmak farklı zamanlarda doğmuş normal kardeşler gibi olmaktır. Farklı veya aynı cinsiyette olabilirler.
Afrika ve Hindistan gibi dünyanın bazı bölgelerinde yüksek oranda çift yumurta ikizlerine rastlanmaktadır. Çift yumurta ikizlerine sahip olma ihtimalinin genetik bir bileşeni vardır ve kalıtsal olabilen bir özelliktir.
Tek Yumurta İkizlerinin Genleri Tamamen Aynı mıdır?
Çoğumuz bu soruya hiç düşünmeksizin evet deriz çünkü aynı yumurta ve aynı spermden oluşan ve ikiye ayrılmış bir zigottan meydana gelen embriyoların aynı genlere sahip olmasını bekleriz; ama bu sorunun cevabı hayırdır.
Yakın geçmişe kadar tek yumurta ikizlerinin farklılıklarının çevresel etkenlerden kaynaklandığı sanılıyordu; fakat Birmingham'da bulunan Alabama Üniversitesi'nden genetik bilimci Carl Bruder ve ekip arkadaşları, 19 çift ve tek yumurta ikizinin genomlarını incelediler ve bazı ikizlerin genetik farklılıklarını keşfettiler. Genetik farklılığın olduğu bölgelerde ikizlerden biri, aynı genin daha fazla sayıda kopyasına sahipti. Buna kopya sayısı varyantı (çeşidi) deniyor. Bruder şöyle anlatıyor:
Ancak genom içerisinde bazı bölgeler vardır ki, iki-kopya kuralından sapmalar görülür. İşte bu durumda kopya sayısı varyantları var demektir. Bu bölgelerde bir genin hiç kopyasının bulunmamasından, 14'e varan sayıda kopyasının bulunmasına kadar birçok farklı durum görülebilir.
Ayrıca insan genomunda yaklaşık üç milyar baz çifti vardır, bu nedenle embriyonik gelişim sırasında her bir embriyoda 10 ila 100 arasında yeni mutasyonun oluşması beklenir. Normal DNA testleri bunu algılayamayabilir çünkü DNA'nın sadece kısa bir bölümünü incelenmektedir. Fakat tüm genom dizildiğinde farklılıklar ortaya çıkmaktadır.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Tek Yumurta İkizlerinin Parmak İzleri Aynı mıdır?
Aynı döllenmiş yumurtadan oluşan tek yumurta ikizleri birbirinin aynısı gibi göründüğü kadar kişisel özelliklerinde de benzerlik gösterirler. Standart bir DNA testinde tek yumurta ikizlerini birbirinden ayırt etmek mümkün olmayabilir ancak onları ayırmanın kesin bir yolu vardır; tek yumurta ikizleri aynı parmak izlerine sahip değildirler.
Parmak izleri fiziksel görünüm gibi büyük ölçüde çevresel etkenler tarafından şekillenmektedir. Fetüs gelişirken, parmak izini oluşturan halkalar ve kıvrımlar rahim içindeki basınç ve amniyon sıvısı ile temas gibi birçok faktörden etkilenmektedir. Bir insanın parmaklarındaki, avuçlarındaki ve ayaklarındaki desenler hamileliğin beşinci ayının sonunda tamamen oluşmuş olur ve herhangi bir sakatlanma veya cilt hastalağına yakalanmadığı sürece yaşamı boyunca aynı kalır.
Siyam İkizleri (Yapışık İkizler) Nasıl Oluşur?
Bu sorunun cevabı kesin olarak verilememiş olsa da nedenine ilişkin kuvvetli bir öneri bulunmaktadır. Yapışık ikizler, fiziksel olarak birbirine yapışık olarak doğan bebeklerdir. Tek yumurta ikizleri (monozigotik ikizler), tek bir döllenmiş yumurtanın yani zigotun ikiye bölünmesiyle oluşur. Gebe kaldıktan sekiz ila 12 gün sonra, ikizleri oluşturmak üzere ayrılacak olan embriyonik tabakalarda belirli organ ve yapılar gelişmeye başlar.
Gebe kalındıktan sonra 14 gün içinde embriyoların ayrılma işlemi gerçekleşmiş olur. Bu süre tamamlanadıktan sonra gerçekleşen ayrılmalar ise tam olarak gerçekleşemez ve siyam ikizleri oluşur. Sıklıkla fiziksel olarak olarak göğüs, karın, pelvisden ve başları yapışık olarak doğarlar. Yapışık ikizler ayrıca bir veya daha fazla iç organı paylaşabilirler.
Yapışık ikizlerin çoğu ölü doğar veya doğumdan kısa bir süre sonra ölür. Hayatta kalan bazı yapışık ikizler cerrahi olarak ayrılabilirler. Ameliyatın başarısı ise ikizlerin nerede birleştiğine, hangi organların paylaşıldığına ve cerrahi ekibin deneyim ve becerisine bağlıdır.
Siyam ikizleri terimi, 1811'de Siam'da (şimdi Tayland) doğan yapışık ikizler Eng ve Chang Bunker'dan ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapışık ikizler tek yumurta ikizleri olduğu için aynı cinsiyette olmaktadır. Bu konuda daha fazla bilgiyi siyam ikizleri ile ilgili yazımızdan alabilirsiniz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Ne zaman güneş lekeleri oluşmadı?
- Bitkiler de kanser olurlar mı? Bu,hayvanlarınkinden ne kadar farklı bir proses izler?
- Evrim ağacında nasıl moderetör olunur ve olmak için neler yapılmalı?
- 15
- 10
- 4
- 3
- 3
- 2
- 2
- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- Genealogy Explained. Do Siblings Have The Same Dna?. (08 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: Genealogy Explained | Arşiv Bağlantısı
- Science Learning Hub. Twins. (08 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: Science Learning Hub | Arşiv Bağlantısı
- Luis Villazon. Do Identical Twins Have Identical Genes?. (08 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: Science Focus | Arşiv Bağlantısı
- Çağrı Mert Bakırcı. İkizlerin Genleri Birebir Aynı Değil!. (13 Aralık 2014). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
- ANAHAD O'CONNOR. The Claim: Identical Twins Have Identical Fingerprints. (02 Kasım 2004). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
- Mayo Clinic. Conjoined Twins. (08 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 08 Haziran 2019. Alındığı Yer: Mayo Clinic | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/11/2020 16:39:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7826
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.