Çin’de genetiğiyle oynanmış bebeklerin doğumuyla ilgili tartışmalar sürüyor. New York Times’ın haberine göre, ABD’li bazı araştırmacılar, Çinli bilim insanı He Jiankui’nin bu konuda çalışmaya niyetlendiğini biliyordu fakat onu durdurmayı başaramadı. Şimdi, bilimsel kuruluşlar bu çalışmaları durdurmanın yollarını arıyor.
Stanford’da genetik üzerine çalışan Dr. Matthew Porteus, bir yıl önce Çinli genç bir araştırmacı olan He Jiankui’den, buluşmak istediğini dile getirdiği bir e-posta aldı. Birkaç hafta sonra Porteus’un ofisine gelen He Jiankui, bombayı patlattı: Birçok ülkede yasak olmasına rağmen He, Çin’deki etik kurulundan insan embriyosunun genetiğiyle oynamak için onay almıştı.
Yakın zamanda bir röportaj veren Dr. Porteus, He’ye bunun ne kadar yanlış ve pervasızca olduğunu anlattığını söyledi. Porteus, He’nin yapmayı planladıklarını hiçbir yere şikayet etmedi çünkü Çin’deki bir bilim insanını nereye rapor edeceği belirsizdi. He’nin görüştüğü başka iki ABD’li bilim insanı da aynı şeyi yaptı.
İki ay sonra, Dr. He bilim dünyasını şok eden haberini duyurdu: Genetiğiyle oynanmış ikiz bebekler doğmuştu. Şimdi dünyadaki en büyük bilim ve tıp kuruluşları, bunun tekrar yaşanmaması için acilen uluslararası tedbirler alınmasını istiyor, fakat bunu nasıl yapacakları konusunda kararsızlar.
Bazı bilim insanları, genetiğiyle oynanmış embriyolarla meydana getirilen hamileliklere bir yıl ara verilmesini istiyor. Buna karşı çıkanlarsa, bir yıllık ertelemenin fazla kısıtlayıcı yahut uygulanamaz bir şey olduğunu söylüyor. Yine bazı bilim insanları, bilimsel dergilerin bu konudaki araştırmaları yayınlamayı reddetmesi gerektiğini düşünürken, bazıları ise bunu etkisiz bir adım olarak görüyor.
Bilim insanları yalnızca, bu konuda kuruluşların acilen harekete geçmesi gerektiği konusunda hemfikir. Dünya Sağlık Örgütü, bu konuda küresel standartlar geliştirilmesi için bir panel düzenlemeye hazırlanıyor. Amerikan Ulusal Tıp Akademisi ve Ulusal Bilim Akademisi, Çin Bilim Akademisi ile birlikte, tehlikeli ve etik olmayan deneylerin önlenmesi için diğer ülkelerle de işbirliği içinde olacak bir komisyon kurulacağını duyurdu. Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda da bu konuyla ilgili bir tartışma yapılacak.
Bilimsel çalışmalara getirilecek kısıtlamaların tek tek ülkeler tarafından yapılması gerekiyor. Fakat bu konuda uluslararası bir standart getirilmesi, ülkelerin bunu yapmasını sağlayacak bir itici güç olabilir.
He’nin yaptığı çalışmalarla ilgili tek korku bebeklerin beklenmedik sağlık problemleri yaşaması ya da zeki ve atletik “tasarım bebekler” üretilmesi ihtimali değil. Bilim insanları hastalıkların önlenmesinde veya tedavi edilmesinde etkili olan ve embriyoları içermediği için daha az tartışmalı bir konu olan genetik değiştirmelere, He’nin çalışmaları yüzünden karşı çıkılmasından korkuyor.
Çoğu ABD’li bilim insanı He’nin çalışmalarına karşı çıksa da, onu destekleyen biri de var: He’nin doktora danışmanı olan, Rice Üniversitesi’nden Michael Deem. Deem, Associated Press’e yaptığı açıklamada, He’nin embriyo enjekte etme projesi esnasında, gönüllü çiftlerle birlikte Çin’de olduğunu ifade etti. Yorum yapmayı reddeden Deem’in avukatları, Deem’in bu çalışmada “küçük bir payı” olduğunu, kendisinin insan bedeniyle ilgili araştırma yapmadığını söyledi.
Bilim insanları, Dr. He bu çalışmayı ABD’de bir kuruluşta yapsaydı, meslektaşlarının bu konuda harekete geçeceğini söylüyor. Çin’deki karmaşık sistem yüzünden ABD’li araştırmacılar bu konuda kime nasıl bir uyarıda bulunacaklarını bilmiyor.