"Satürn-5"
Bu, "meslektaşları" arasında en güçlü roket. Bu tekniğin üç aşamalı sistemi, Dünya'nın yörüngesine 140 tona kadar kargo koymayı mümkün kıldı. Ay'a uçuş için tasarlanan Satürn-5'in gelişimi 1962'de başladı, ilk testler 1966'da başladı. İşler kötü gidiyordu - ilk model basitçe dağıldı. Roketin tamamlanması gerekiyordu ve ancak bir yıl sonra başarıya ulaşıldı. Ancak sonraki testler yine başarısız oldu: üçüncü aşama motor çalışmayacaktı. Ve burada Amerikalılar son derece riskli bir karar veriyorlar - ek testler yapmadan aya başka bir monte roket göndermek. Acele, SSCB'nin tekrar ABD'yi geride bırakacağı korkularıyla ilişkilendirildi. Fırlatma 9.11.1967 Kasım XNUMX'de gerçekleşti ve başarılı oldu.
Birçoğu, Satürn-5 için proje belgelerinin kaybıyla bağlantılı olduğu iddia edilen garip bir hikaye duydu. Mesela, bu yüzden Amerikalılar bugün bu tür füzeleri yapamıyorlar, onları yaklaşık 3 kat daha pahalı olan Mekiklere tercih ediyorlar. Bu arada, Satürn'ün fırlatılması da ucuz değil: 1969'daki bir sonraki roket fırlatmasının toplam 3,19 milyar dolara (bugünün parasıyla) mal olduğu tahmin ediliyor.
ABD neden artık böyle füzeler üretmiyor? Bu sadece finansla ilgili değil, aynı zamanda teknolojiyle de ilgili.
"Satürn-5" Aşamaları
Bunlardan sadece üçü var: Boeing, Douglas ve North American Aviation blok üretimiyle uğraştı. Bu iş bölümü, baş tasarımcı, ünlü von Braun tarafından seçildi. Boeing ilk aşamayı geliştirdi. Gazyağı ile çalışan beş Rocketdyne F-1 motoruyla donatılmıştı. Kuzey Amerika Havacılık ikinci aşamayı üretti. Burada, kerosene ek olarak, yakıt olarak ayrıca sıvı hidrojen kullanılmıştır. Aynı üreticiden beş motor da var, ancak J-2 modifikasyonları. Douglas Aircraft Company üçüncü aşamadan sorumluydu. Bu blokta aynı J-2 santrali vardı, sadece bir tane.
Toplamda, roketin oluşturulmasına 20 binden fazla müteahhit katıldı. Ve her birinin kendi teknik belgeleri vardır. Aynı zamanda, küçük şirketler bir yana, bugün Kuzey Amerika Havacılığı da yok. Ve yarım yüzyıldan fazla bir süre önce roketin bir veya başka bir bölümünün yaratılmasıyla ilgili belgeler nerede, neredeyse hiç kimse söyleyemez.
Ancak her şey korunmuş olsa bile, Satürn'ün iyileştirilmesi ve test edilmesi dikkate alınarak yeniden yaratılması birkaç yıl alacaktı. Unutmayın: Yeni bir araba geliştirmek bir yıldan fazla sürer. Ama zaten “her şey biliniyor” - temelde yeni bir şey yok! İşte 3 milyon parçadan oluşan eşsiz bir tasarım. İnşa edilse bile böyle karmaşık bir sistemi yönetmek için eğitim alması gereken personel aramak zorunda kalacaksınız.
"N-1"
Büyük boyutları nedeniyle "Çar Roketi" olarak adlandırıldı. Tasarımın askeri amaçlar, bilimsel araştırmalar ve diğer gezegenlere uçuşlar için kullanılacağı varsayılmıştır. Bununla birlikte, ikinci durumda, Çar Cannon'da olduğu gibi her şey yolunda gitti: gezegenler arası uzayın geliştirilmesi projesi sadece kağıt üzerinde kaldı.
Kötü şans
İlk roket fırlatma 21.02.1969 Şubat 10'da gerçekleşti. 12. saniyede, motorlardan birinin hatalı kapanması meydana geldi ve 1 km yüksekliğe ulaşıldığında tüm santraller çalışmayı durdurdu. Sonuç olarak, "N-1969" bozkıra düştü. İkinci test de başarısız oldu - 23 yazında roket 1971. saniyede çöktü, üzerinde bir yangın çıktı. Tüm yapı fırlatma rampasında çöktü. Üçüncü lansman, 51'de, Amerikalıların ay programında kudret ve ana ile ustalaştığı zaman gerçekleşti. Aynı zamanda başarısız oldu - 20. saniyede tüm motorlar kapandı ve roket fırlatma sahasından XNUMX km düştü.
Son, dördüncü test sırasında, N-1'e bir yük olarak ay modülünün bir modeli takıldı. Roket uçuşun 107. saniyesinde patladı. Bir yangın sırasında N-1'den otomatik olarak ayrılan ay bloğu, bozkıra düzgün bir şekilde indi ve pratikte yaralanmadı.
Çok fazla deneyim birikmiş gibi görünüyor: başarısızlıklara rağmen roket geliştirildi ve beşinci fırlatma planlandı. Ancak liderliğe gelen Valentin Glushko, yaklaşık 1 milyar dolar harcanan N-5,5 programını kısıtladı ve şimdi hangi fırlatma araçları (LV) kullanılıyor? Rusya Federasyonu'nda, uzay aracının fırlatılması, devlet şirketi Roscosmos'un işidir. Bugün, Sovyet projelerine dayanan birkaç fırlatma aracı kullanılıyor.
"Birlik"
Uzay endüstrisinin gerçek "beygir gücü". Tasarım ve temel kararlar açısından bu füze, Sovyet R-7 ve Vostok'ta uygulanan fikirlerin halefidir. Günümüzde Soyuz-2 ve FG'nin modifiye edilmiş versiyonları kullanılmaktadır. İkincisi, ISS'ye insanlı uçuşlar yapan tek rokettir. Soyuz-2.1v, yörüngeye 2,8 tona kadar kargo teslim edebilen operasyonda da bulunuyor.
2022'de, 5 Şubat'ta, fırlatma aracının bir sonraki lansmanı Plesetsk kozmodromundan gerçekleşti. Savunma Bakanlığı'nın çıkarları doğrultusunda başlatılan bir Soyuz-2.1a modifikasyonuydu.
"Proton"
Üç aşamalı ağır roket. UR-60'ün askeri tasarımı temelinde 500'larda geliştirildi. En gelişmiş sürüm Proton-M'dir. Bu roket 3 tondan fazla kargo "taşıyabilir". Bir lansmanın maliyeti 65-70 milyon dolar.Bugün, Proton'un üretimi, aşağıda tartışılan daha gelişmiş bir tasarımla değiştirilmesi gerektiği için durduruldu.
"Angara"
15-35 ton taşıma kapasiteli bir dizi roket, modifikasyonlardan biri olan Angara-A5V'nin aya insanlı uçuşlar için kullanılabileceği varsayılmaktadır. 2021'in başında, Roskosmos'un başkanı Dmitry Rogozin, Angara-3'ün bir sonraki modifikasyonunun serbest bırakılmasının “belirsiz” olduğunu, çünkü RD-171MV motorlu başka bir fırlatma aracı olan Irtysh'in yetenekli olduğunu söyledi. 17 tona kadar kargonun uzaya fırlatılması.
Enisey
Birçok müteahhit tarafından inşa edilen umut verici bir fırlatma aracı. Baş geliştirici RSC Energia'dır. Yeni fırlatma aracının 100 tona kadar kargo taşıyabileceği varsayılıyor. Yenisey'in gelişiminin temel amacı, ayın keşfidir. Ancak bugün, roketin yaratılması yavaşladı. Bunun nedeni, şu anda çok ileride olan geçen yüzyılın teknolojileri ve malzemeleri temelinde geliştirilmiş olmasıdır.
2021'in başında, Rusya Bilimler Akademisi, Roscosmos başkanına Yenisey'in (2028 olması gerekiyordu) üretimini ertelemeyi ve Angara'nın yardımıyla Ay'a ilk uçuşları gerçekleştirmeyi teklif etti.
Yenisey'in tüm sorunu motorlarda. Bugün metanla çalışan enerji santralleri yolda (süper ağır fırlatma araçlarında tekrar tekrar kullanılabilirler). Bu motorların Yenisey'de kullanılması, tüm tasarım konseptinin gözden geçirilmesini gerektiriyor. Sonuç olarak, roketin zaman alacak metan güç ünitelerine “uydurulması” planlanmaktadır.
Bulgular
Unutulmamalıdır ki diğer ülkelerdeki fırlatma araçlarının üretimi de durağan değildir. ABD ve Çin başı çekiyor. Çin, 5 ton kargoyu yörüngeye yerleştiren, Ay ve Mars'a uçma kabiliyetine sahip Long March 3Y25'ü başarıyla test etti. Amerika Birleşik Devletleri, ISS'ye halihazırda kargo teslim eden (maksimum kapasitesi 9 ton) ve diğer fırlatma araçlarına sahip Elon Musk'ın Falcon 22,8'una sahiptir. Yarışmacılar uyumaz!