İlk önce biraz hikayeler. 1875 yazında, Hersek Ortodoks Hristiyanları, Osmanlı tarikatlarına isyan ettiler. 1876'te Sırbistan ve Karadağ'ın Slav beylikleri Türkiye'ye savaş ilan etti ve Bulgaristan'da bir ayaklanma başladı. Rusya gönülden Sırp mücadelesini destekledi. Ruslar Ortodoks Slavlara para ve ilaç gönderdiler ve pek çok Rus gönüllü mücadele etmek için Balkanlara gitti. Rus gazeteleri, Tolstoy’un romanından Anna Karenina’daki Koznyshev ve Prens Shcherbatsky’nin yaptığı konuşmada açıkça görüldüğü gibi Sırp mücadelesi hakkında yazmaya başladı:
“Dünyanın entelijansiyanlığının bütün partileri, daha önce düşmanca davrandılar, hepsi birleşti. Her anlaşmazlık sona ermiştir, tüm kamu kurumları tek bir şey söyler, herkes kendilerini ele geçiren temel gücü algılar ve onları bir yönde taşır. ”
Prens, “Evet, bütün gazeteler öyle” dedi. - Bu doğru. Evet, bu yüzden tek bir şey var, sadece bir fırtına öncesi kurbağalar. Onlar yüzünden ve hiçbir şey duymuyorum. "
1876 yazından 1877'in ilkbaharına kadar, ülkenin Balkanlar'daki çatışmaya müdahale edip etmemesi gerektiği konusunda Rusya'da canlı bir tartışma yapıldı. Fyodor Dostoyevski tutkuyla insani ve yurtsever nedenlerle askeri müdahaleyi savundu. Lev Tolstoy, henüz kesin bir pasifist olmamasına rağmen, Rusya'nın katılımı noktasını görmedi.
Dostoyevski, toplumda geçerli olan ruh hali ile birlikte konuştu. Yazar Günlüğü zamanının bazı bölümlerinde yazdığı yazılar, genellikle bana 2002-03 döneminin “ABD askeri bloglarını” hatırlatıyor. Dostoyevski'nin savaşı desteklemedeki çeşitli argümanlarının ve motivasyonlarının bir araya gelip birbirlerini pekiştirmeleri dikkat çekicidir. En övgüye değer motivasyonu, acı çekmek için büyük bir empati, Türklerin acımasızlığına son vermek için güçlü bir insancıllık duygusu ihtiyacı. Ancak derhal korkunç vahşet tanımlarından, Ortodoksluğun merkezi olan Rusların Konstantinopolis'i ele geçirme konusundaki fantezilerine gitti. Dostoyevski, Rus kahramanlarına hayranlık duyuyor ve yabancı diplomatlar hakkında küçümseyerek konuşuyor, "savaşın ekonomik anlamda verebileceği zarardan bahsedenleri kınıyor". Cumhurbaşkanı, Sırpların Rus müdahalesini memnuniyetle karşılayacağına duyduğu güveni açıkça dile getiriyor ve olmayacak olanlar, bu kendi halklarından ayrı yaşayan temsilci olmayan bir sınıf. Vahşiliğin her iki taraf tarafından da işlendiği hissine sahip değil.
Dostoyevski, Rusya'daki ulusal hastalığın mağlup edildiğini, Sırplara yapılan halkın destek düzeyinin halkın entelijansiya üzerindeki manevi üstünlüğünü kanıtladığını düşünüyor. Türklere sempati duyan Ruslara kızdı. Kesinlikle zaferden emin ve tarih onun tarafında. Osmanlı Devleti'nin yenilgisinden sonra ne yapılması gerektiğiyle ilgili ipuçları ve öneriler ortaya koydu. Kendi ülkesinin münhasırlığından, savaş hareketinin, “kurbanlık niteliği ve bencilliği nedeniyle, haklı bir sebepten dolayı acı çeken dindar susuzluğuyla, diğer uluslar arasında neredeyse emsali olmadığına” ikna olmuştur. Farklı gözükenlerin inancına inanmakta zorlanıyor. Bazen “haçlı seferleri” diye düşünür ve Hristiyanlıkla İslam arasında kesin bir savaşın kıyamet düşlerini hayal eder.
İngiliz muhalefet lideri William Gladstone (William Gladstone) Bulgaristan'daki Türk vahşeti tarafından şok edildi ve İngiltere'nin Türkleri bu ülkeden kovmasına yardım etmesi gerektiğine inandı. Ancak realpolitik ruhuyla hareket eden Başbakan Benjamin Disraeli (Benjamin Disraeli), Türkiye’nin Rusya ile Türkiye’ye karşı ittifak üzerindeki resmi çizgisini takip etti. Disraeli'nin bir Yahudi olması Dostoyevski'ye komplo teorileri inşa etmeleri için kesin bir fırsat verdi.
Bu sırada Tolstoy, Anna Karenina'yı bitiriyordu. Anna'nın intiharından sonra, Vronsky savaşa gitti ve kendi parasıyla bir filo topladı. Ve bu savaş sadece herhangi bir yerde değil, Sırbistan'da da var. Katkov’un Rus Herald’ı, Tolstoy’nun son derece popüler romanının yayınlandığı bölümlerde, sekizinci bölümü yazdırmayı reddetti ve bunun yerine aşağıdaki notu yayınladı:
"Bir önceki sayımızda, Anna Karenina'nın bir sonraki bölümünün sonunda," Devam ediyor. " Fakat kahramanın ölümüyle birlikte, roman aslında sona erdi. Yazar, telaşlı ve kederli bir Vronsky'nin Sırbistan'a askeri gönüllü olarak gittiğini öğrendiğimiz çok sayfalı bir epilog planladı. Diğer kahramanlar canlı ve iyi durumdalar ve kırsal kesimdeki geri çekilmelerinde sadece Levin hala gönüllülere ve Slavophiles'e karşı düşmanca davranıyor. Belki de yazar, romanın özel bir baskısında bu konuda birkaç bölüm ekleyecektir. ”
Herald sinsice anlatıyor ki, Tolstoy'dan yazılan romanın kahramanı Levin çok sağlıklı değil. Anna'nın sondan fazla sayıdaki intiharı, okuyucunun gerginliğini koruma açısından çok mantıklı değil. Ancak gerçekte, sorun, Vestnik'in Çar II. İskender'in boşalmaya devam ettiği şartlar altında Balkanlara müdahale için kampanya yapması gerçeğinde yatmaktadır.
Sekizinci bölümde, Levin, Slavophiles'e karıştığı kadar "düşman" değildir. Koznyshev gibi insanlarla yapılan konuşmalarda yüzleşmeye bile gitmiyor ve anlaşmazlığı uzun süre desteklemiyor. Onun pozisyonu - ve bu esasen Tolstoy'un kendisinin pozisyonu - neden bu kadar çok insanın bu kadar tutkuyla çok az tanıdıkları bir ülkede harekete geçmeye çağırdıkları konusundaki şaşkınlıkla sınırlıdır. Aynı duygu, bazen Libya’yla olan ilişkilerimizdeki mevcut müdahalelerden yana argümanlar duyduğumda ortaya çıkıyor. Levin, insanlar tutkuyla uzak bir işletmeye bağlı olduklarında, kendilerini daha yakın olan problemleri çözmeye adamak yerine, bunun nedeni psikolojilerinde araştırılmalıdır.
Bu, Dostoyevski'nin algılarının teşhisine benzer. Yazarın getirdiği savaş lehine olan bu çok sayıda tartışma, bunun asıl sebep olduğu konusunda şüphe uyandırıyor. Slavoj Zizek (Slavoj Žižek), George W. Bush ve Irak'taki savaş hakkında da benzer bir tartışma yürütüyor. Yazarın Günlüğü'ndeki Dostoyevski, savaşın Rusya'nın çeşitli sınıflarını birleştirmenin tek yolu olduğunu, Rusya'nın ahlaki görevinin bu "zayıf ve ezilenlerin savunulması için benzeri görülmemiş bir savaşı" yürütmek ve dünya çapındaki tarihi çerçevesini yerine getirmek için bir şans olduğunu belirtiyor. Dostoyevski'nin en doğru cevapların parlak duygular içinde ve dünyanın dönüşüm için olgunlaştığı inancında aranması gerektiğini savunduğu yerde, Tolstoy tutkusuz ve mantıklı bir karar anlamına gelir. Tabii ki, Tolstoy’nun politik görüşleri eşit derecede, kendi duygusal durumunun, etrafta hüküm süren askeri histeriden kopma hissinin bir yansımasıdır. Belki de bu kopma, Tolstoy'da kişilik krizi duygusunu derinleştirdi ve daha sonraki pasifizminin koşullarını yarattı.
Tolstoy, Anna Karenina'nın sekizinci bölümünü ayrı bir basımda ve kendi parasıyla yayınladı. Okuduktan sonra, Dostoyevski öfkeli oldu. Yazar Günlüğünde, derisinin babasından sökülmesini izlemeye zorlanan bir kızın korkunç halini tanımlayarak ve bu açıklamasını büyük mülklerinde felsefe yapan Levin'in resmine koyarak cevapladı. Pasifizm bir kişinin duygusal mesafeyi korumasını gerektirir. Dostoyevski, Tolstoy'u doğrudan duygusal bir temyiz ile atlatır: böyle korkunç şeyler giderken nasıl durup hiçbir şey yapamayız? Belki de Dostoyevski, Tolstoy’un ayrıcalıklı yaşam tarzının böyle bir kopma hissinin ortaya çıkmasına katkıda bulunduğunu söylemekte haklı.
Bu noktada iki yazar arasındaki anlaşmazlıkta, Rusya resmen Türkiye'ye savaş ilan etti. Savaş yaklaşık bir yıl sürdü. Kazaklar sistematik olarak Müslümanlara ve Yahudilere saldırdı ve 1879 tarafından Bosna Hersek'teki tüm Müslümanların üçte biri göç etti veya öldürüldü. Bu tarihi dramanın ilgi çekici anı, savaşın İngiliz müzik salonunun şarkısından çıkan “hurda-yurtseverlik” kelimesini ortaya çıkarmasıydı:
"Savaşmak istemiyoruz, istemiyoruz, kahretsin
Gemilerimiz var, askerlerimiz var, paralarımız var.
Daha önce bir ayıyla savaştık
Ve biz gerçek İngiliziz
Ruslar Konstantinopolis almayacak ”dedi.
Bu durumda, İngilizler çoğunlukla savaştan uzak durdu - Rus ordusu şehre yaklaşmaya başladığında Konstantinopolis'e bir filo gönderdiler. Ardından, Rusya'nın şartlarının çoğunun yerine getirildiğine göre, Rus-Türk anlaşması imzalandı. Sırbistan bağımsızlık kazandı; Bosna Hersek'te özyönetim kuruldu; Türk yönetimi altındaki Hıristiyanlar için kısıtlamalar azaltıldı. Ancak birleşmiş Avrupalı güçler bu anlaşmanın gözden geçirilmesini talep etti ve Berlin Kongresi'nde Rus fetihleri ortadan kalktı. Berlin Kongresi, Avusturya-Macaristan'ın Bosna-Hersek'i işgal etmesine izin verdi. Ancak İngiltere, zamanın bütün yorumcularına şaşkınlık veren mantığı takip ederek, bazı nedenlerden dolayı Kıbrıs'ı ele geçirdi. Ve bu yerlerin hiçbirinde kalıcı bir barış gelmedi.
Bu savaşın daha uzak sonuçları daha sonra büyük Rus nesir yazarı Alexander Solzhenitsyn tarafından tarihsel çalışması The Russian Question'da açıklandı. Solzhenitsyn, sekiz Rus-Türk savaşı olduğunu belirtti: on sekizinci ve dördüncü on dokuzuncu yüzyılda dördü. Yazar, “İki talihsiz fikir acımasızca işkence yaptı ve tüm yöneticilerimizi arka arkaya sürükledi: Transkafkasya'daki Hıristiyanları kurtarmaya ve Balkanlardaki Ortodoksları kurtarmaya yardım etti. Bu ahlaki ilkelerin yüksekliğini fark edebilirsiniz, ancak devlet anlamını tamamen kaybedinceye kadar ve kendi gereksinimlerinizi, aynı zamanda Hristiyan halkını da unutmamak için ...
Solzhenitsyn, özellikle yılın 1877 savaşını kınadı: “Böyle bir“ kazanılan ”savaş kaybedildi ve başlamaması bile daha ucuz olacaktı. Rus askeri ve finansal güçleri baltalandı, halkın havası çöktü - ve devrimcilik ve terör çağı buradan başladı ... ”
Rusya-Türkiye savaşının uzun vadeli ana sonucu, her iki imparatorluğun çöküşüne kadar zayıflamasıdır. İnsani felaketlerin sonuçları, Dostoyevski'nin haklı olarak kınadığı sonuçlardan daha kötüydü. İnsani müdahaleyi gerçekleştirme dürtüsü değerlidir, ancak uzun bir iç savaş, güçlü bir katliam ve müdahaleci devletlerin zayıflaması ile sonuçlanabilir. Gelecekteki tarihçiler, Arap dünyasındaki 21'in şafağındaki savaş serisinin “Amerikan yüzyılın” sonuna giden ana nedenlerden biri haline geldiğini yazmazlar mı?