

düzenle
Bizans İmparatorluğu Portali
Bizans İmparatorluğu, (Yunanca: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, Basileía tôn Rhōmaíōn "Rum İmparatorluğu"; Latince: Imperium Romanum) ya da 16. yüzyılda Alman Hieronymus Wolff'un adlandırmasıyla Bizans İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun 395'te Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmasıyla ortaya çıktı. Başkenti Roma olan Batı Roma İmparatorluğu 5. yüzyılda Germen kabilelerince yıkıldı. Merkezi Konstantinopolis (bugünkü İstanbul) olan ve Bizans İmparatorluğu da denen Doğu Roma İmparatorluğu ise, bin yılı aşkın süre varlığını sürdürdü. Bizans'ın ortaya çıkışı, Roma İmparatoru I. Konstantin'in başkenti, Roma'dan bugünkü İstanbul'a taşımasıyla da yakından ilişkilidir.
Roma İmparatoru I. Konstantin (Büyük Konstantin), 330'da imparatorluğun başkentini eski Yunan kenti Byzantion'a (Bizans) taşıdı ve yeni başkente, Konstantin'in kenti anlamına gelen Konstantinopolis (Constantinopolis) adını verdi. Büyük Konstantin, Roma'dan senatörler ve yüksek memurlar getirterek Konstantinopolis'te yeni bir yönetim oluşturdu ve kenti yeniden imar etti. Roma çok tanrılı olmasına karşın, Konstantinopolis'i bir Hıristiyan kenti yaptı ve kendisi de bu dini benimsedi.
Bizans'ın yöneticileri kendilerini Roma İmparatorluğu'nun gerçek mirasçıları olarak kabul ettiler ancak öte yandan Roma ile ilişkilerini de sürdürdüler. Roma İmparatorluğu'nun batı kesimi küçük devletlere ayrılıp parçalanırken, Bizans İmparatorluğu bütünlüğünü korumayı başardı. Batıdan bağımsız olarak Doğu Akdeniz'de egemen olan Bizans İmparatorluğu, klasik Yunan ve Roma uygarlıklarının son merkezi oldu.
Daha fazlası...
| Anthemius, 346 yılında Doğu'nun Praetorian prefect'i olan Flavius Filippus'un torunudur. Arcadius'un hükümdarlığında yaklaşı 400 yılında comes sacrarum largitionum ("Saklı Hazine Kontu") olduğunda sivrilmeye başlamıştır. Sonra 404 yılında magister officiorum ("Ofisterin başı") olmuştur.


Sonraki pozisyona, İoannis Hrisostomos'un son Konstantinopolis Başpiskoposluğundan alınmasından sonra ortaya çıkan rahatsızlıklar sırasında getirildi (404 yılının paskalyası). İoannis'in düşmanları kalabalığı sakinleştirmek için ondan askeri kuvvet istemişlerdir. İlk seferde bu talebi red etti sonra sonuçlarından sorumlu olacaklarının bağırarak kabul etti.
405 yılında, Batı Roma'nın konsülü Stilicho ile beraber hem Batı hem de Doğu'nun konsülü oldu. Augusta Aelia Eudoksia'nın ölümünden sonra Aurelian'ın ardılı olarak Doğu'nun Praetorian Prefect'i olarak Doğu Roma'nın imparatordan sonra en güçlü ikinci adamı olmuştur. 28 Nisan 406 tarihinde, Patricius rütbesine yükseltilmiştir. İoannis Hrisostomos'un, Praetorian Prefect olduğu için onu kutlayan mektubunda "onun bu makamla değil, makamın onunla onurlandığını" yazması ile itibar sahibi oldu. Arcadius'un hükümdarlığının kalan yıllarında İmparatorluğun işleri ile uğraştı, öncüllerinin Alman karşıtı politikalarını devam ettirdi ve Doğu Roma impartorluğunun birleşik ve otonom kalması için çabaladı. Bu, onun İlirya eyaletini geri isteyen ve Doğu'nun Batı'ya bağlanmasını isteyen güçlü Stilicho ile ihtilafa düşmesine neden oldu. Aynı zamanda, İlirya'da bulunan I. Alarik ve halkı ile Küçük Asya'nın güney eyaleti Isauria'da bulunan isyanla da uğraştı. Ayrıca Paganlık, Yahudilik ve sapkınlığa karşı bir dizi kanun çıkardı.
Arcadius, 408 yılında öldüğünde, oğlu ve ardılı II. Theodosius, yedi yaşında bir çocuktu. Anthemius, taht naibi oldu ve parlak bir maharet gösterdi. Sasani İmparatorluğu ile yeni bir barış anlaşması imzaladı, Stilicho'nun ölümünün verdiği fırsat ile Konstantinopolis ile Ravenna saraylarının ilişkilerini yeniden uyumlu hale getirdi. Hun Kralı Uldin'in 409 yılındaki istilasının başarı ile püsükürtülmesi sonrası, Moesia Superior ve Scythia eyaletlerini koruyan Tuna Nehri donanmasını güçlendirdi.
Ana olarak Mısır'dan gelen Konstantinopolis'in tahıl arzını düzenledi. Geçmişte, gemi eksikliği nedeniyle tahıl sıkıntısı yaşanır ve bu en sonuncusu 408 yılında yaşanan kıtlıklara neden olurdu. Sonuçta 409 yılında, Anthemius tahıl taşımasını yeniden düzenledi, taşıyıcılardan alınan vergiyi kaldırdı, başka kaynaklardan da tahıl tedariği ve bunun için bir fon oluşturulması ile bunun vatandaşlara dağıtılması içeren bir dizi kurallar oluşturdu. 409 yılında düzenli vergilerin toplanmasını garanti altına alan kurallar oluşturdu fakat 414 yılında 368 ile 407 yılları arasından kalan vergi borçlarını affetti.
Anthemius'un günümüzde ayakta kalmış eserlerinden birisi Theodosius surlarının ana surudur. Erken 5. yüzyılda Konstantinopolis, I. Konstantin'in belirlediği sınırların dışına taşmaya başlamıştı ve Anthemius eskisinin batısına yaklaşık 1500 metre uzaklıkta yeni surlar inşa etmeye başladı. Bu yeni surlar Marmara denizi ile Altın Boynuz yanında Blakernai isimli banliyö arasında 6.5 kilometre uzunluğundaydı. Duvar 413 yılında bitirildi ve şehrin ölçüsünü neredeyse ikiye katlıyordu. John Bagnell Bury onu "bir bakış açısıyla, Konstantinopolis'in ikinci kurucusu" olarak adlandırıyordu.
414 yılında, Anthemius aniden sahneden kayboldu, Augusta Pulcheria taht naibi oldu. Kaderi bilinmemmektedir fakat kızının magister militum Procopius ile evliliğinden sonradn Batı Roma imparatoru olan torunun Anthemius doğmuştur. Oğlu Anthemius Isidorus 436 yılında konsül olmuştur.
| Aya İrini Kilisesi, (Yunanca: (Αγία Ειρήνη) Tanrısal Barış), İstanbul'da, Topkapı Sarayı'nın dış avlusunda, Ayasofya'nın yakınında ve onunla çağdaş olan Bizans kilisesi ve müze.


En büyük Bizans kilisesidir. Eski kaynaklara göre, burada bulunan Roma döneminden kalma Artemis, Afrodit ve Apollon mabetlerinin kalıntılarından yararlanılarak, 4. yy'ın başlarında I. Constantinus (324-337) zamanında yapıldı. Ayasofya'yla aynı avlu duvarı içinde bulunan Aya İrini, 532'deki Nika Ayaklanması sırasında yanındaki Sempson Zenon'la birlikte yanmıştır.
İmparator Jüstinianos Ayasofya'nın yanı sıra Aya İrini'yi de yeniden yaptırmıştır. 532'de yapımına başlanmışsa da bitiş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 8. ve 9. yüzyıllarda yaşanan şiddetli depremler binada önemli hasarlara neden olmuştur. Bizanslıların patrikhane şapeli diye niteledikleri Aya İrini, İstanbul'un fethinden sonra Topkapı Sarayı'nı çevreleyen Sur-ı Sultani içersinde kalmış, bu yüzden camiye çevrilmediği için önemli bir mimari değişiklik olmamıştır. Önce iç cephane, sonra da Harbiye Nezareti'nin silah ambarı olarak kullanılmıştır.
| İstanbul'un fethi, ya da Avrupa kaynaklarında geçen ismiyle Konstantinopolis'in düşüşü, 29 Mayıs 1453 tarihinde Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'in, Fatih Sultan Mehmet önderliğindeki Osmanlı Ordusu tarafından alınmasıdır. Fetihten sonra İslambol -zamanla İstanbul'a dönüşmüştür- adını alan şehir, Osmanlı Devleti'ne başkentlik yapmıştır. İstanbul'un fethi ile 1058 yıllık Bizans İmparatorluğu sona ermiş, Orta Çağ kapanıp Yeni Çağ süreci başlamıştır.


Bizans İmparatoru XI. Konstantin Palaiologos, Papa V. Nicolaus'a iki büyük Hıristiyan mezhebini (Ortodoksluk ve Katolik) birleştirmek için başvurdu. Konstantinopolis'in nüfusu da hızla azalıyordu. 1450 yılında 70.000 ile 80.000 arasında olduğu tahmin edilen nüfus henüz kuşatmadan önce 36.000 oluyordu. V. Nicolaus ise aslen Rum olan ve eskiden Rusya Başpiskopos'u olan Polonya Kardinali İzidor adındaki zatı gönderdi. İzidor, Ayasofya'da Katolik usulüne uygun bir ayin düzenledi. İstanbul halkının bir kısmı ise bu durumu kabullenemeyerek:


||Konstantinopolis'te Latin serpuşu görmektense Türk sarığı görmeyi tercih ederim!


diyorlardı. V. Nicolaus'dan Bizans'a 3 kadırga ve 200 asker, savaş gereçleri ve gıda maddeleri geldi. 30 geminin de vaadi bildirildi. Sakız Adası'nda bulunan Cenevizliler'den 2 gemi ile 700 asker, Galata'daki Cenevizliler'den de 2 gemi ve 300 asker, İspanya ve adalardan da bazı kuvvetler gelmişti. Cenova'dan da Cenevizliler'in teklifi üzerine 500 asker ile 1 gemi gelmişti. Ücretli Türk askeri ise nadiren bulunuyordu. En önemlisi ise Ceneviz'deki Giustiniani ailesinden Giovanni Giustiniani 700 askeri ile yardım ediyordu. Eğer, Osmanlılar yenilerse Limni Adası'na düka tayin edebilme hakkına sahip olacaktı. Toplamında ise 20.000 asker Bizans'ı koruyordu. Gıda durumu ise genellikle Mora Despotluğu ve Sakız Adası'ndan karşılanıyordu. Bizans, ayrıca İstanbul Surları'na ve Galata'dan Sarayburnu'na çekilen zincirlere çok güveniyordu.
Osmanlı Donanması'nın Haliç'e indirilmesi ile birlikte savaşın seyri Osmanlılar'a döndü. İstanbul'a 19 Nisan, 6 Mayıs ve 12 Mayıs'ta büyük hücumlar düzenlendi fakat şehir ele geçirilmedi. Kuşatma oldukça uzun sürmüş, Osmanlı askerleri moral ve fiziki açıdan kötü duruma düşmüştü. Bu gelişmeler üzerine II. Mehmed, 29 Mayıs'ta büyük taaruz için emir verdi. 29 Mayıs'ta günün ilk ışıkları ile başlayan taaruz sonucu, Ulubatlı Hasan'ın Bizans Surları'na çıkarak Osmanlı sancağını dikmesi ile Osmanlı ordusu moral kazandı ve savaşa topyekün karşılık verdi. Açılan gediklerin kapatılamaması ve Osmanlı ordusunun topyekün saldırısı karşısında Konstantinopolis, 29 Mayıs 1453 Salı günü II. Mehmed'in önderliğindeki Osmanlı birliklerine teslim oldu. Konstantinopolis'in alınması ile birlikte topların deldiği surlardan içeri giren II. Mehmed, halkın sevgi gösterisi ile karşılandı. Bu fetihten sonra II. Mehmed, Fatih unvanını aldı ve Fatih Sultan Mehmed olarak anılmaya başladı.