Anksiyete aslında faydalı mıdır?
“Anksiyete iyi bir dilsizlik gibi kendini ifade edebilir”
1844 yılının varoluşsal filozofu Soren Kierkegaard.
Kierkegaard, çalışmalarının çoğunu kaygının acı verici doğasını analiz ederek harcadı, ama kaçınılması gereken duygusal bir durum olmadığını düşündü. Bunun yerine filozof yıllarca, kişinin kaygısızlıkla boğuşmadan otantik bir hayat yaşayamayacağını savundu.
O zamandan beri, psikiyatride kaydedilen ilerlemeler, anksiyete tedavisi için giderek daha iyi yöntemler buldular. Ancak, bu süreçte Kierkegaard’ın temel fikrini terk ettik. Aslında kaygılanmak insan doğası için yararlı olabilir mi?
Columbia Ph.D. tez ve “Korkunun Fethi: Kaygı Kierkegaard’dan Xanax’a” adlı bir kitap yazan Simon Wolfe Taylor kaygıyı, ruhun bir hastalığından akıl hastalığına doğru ilerleten bir tabir değil, duygularla baş etmenin yararlı bir yolu olduğuna inanıyor.
Taylor , “Bunu romantik bir görünüm olduğu için değil ya da ilaç tedavisi iptali için söylemiyorum” diyor ve ekliyor; “Ama edebiyat, en az 150 yıl boyunca ve tartışmalı olarak 1,500 yıl boyunca, bize her zaman kaygılı insanların potansiyelini göstermeye çalıştı… Kierkegaard, kaygının berbat olduğunu söylüyor, gerçekten korkunç ve yaşayabileceğiniz en acı verici şeylerden biri. Ama kaygısız, yaratıcı bir insan olmak zor. Bence yaratıcı bir insan olmanın giriş maliyeti budur. ”
Daha önceki yıllarda Homer, anksiyetenin İncil ve diğer edebi klasikleri okuyarak tedavi edildiğine dikkat çekti. “Bugün, anksiyete bozukluğu tanısı konduğunda çok az sayıda insan hastalıklarını tedavi etmek için Pascale veya Montesquieu kopyasını açmayı düşünüyor. Bu tıbbi paradigmada çok fazla görülüyor” dedi.
Açık olmak gerekirse, kaygıyı gidermek için bulunan çeşitli tedaviler ve ilaçlar tamamen olumlu bir gelişmedir ve birçok insan Homer’ın dediklerine yönelmez, çünkü okumak çokta yardımcı olmaz.
Ancak diğerleri için, elbette anksiyeteye yanıt olarak hem tıbbi tedavi, hem de kendi kendini araştırma için fırsat oluşur. Kendi anksiyete sürecimde Kierkegaard’ın varoluşçuluğunu keşfettim. Bu fikirlerin kendi endişeli durumumu ortadan kaldırmasına yardım edip etmediğini kontrol ettim. Bir kez daha okumaktan zevk alabileceğim kadar kötü olduğumu söyleyemem, ancak Kierkegaard ile kişisel olarak böyle duygularla yüzleşmeden böyle derin bir bağlantı hissedemezdim.
Olaf Koleji’nde bir felsefe profesörü olan Gordon Marino, Temel Varoluşçuluk Yazmalarına da benzer şekilde kişisel bir açıklama getiriyor; “Bir boşanmadan sonra, soğukkanlı bir depresyonun soğuk algınlığından sonra varoluşçuluktan geldiğini fark ettim.” Kierkegaard’ın Aşk Eserleri kitabını bir kitapçıda bulduğunda nasıl bir vahiy yaşadığını anlatan Morino; “Bugün, ortodokside ani psikolojik değişikliklerin doğada kimyasal olarak var olduğu, ancak bir fikri veya deneyiminizi yorumlarken bu deneyimin sayfasını döndürebileceğine inandığımız bir zaman elbet vardır” diye ekliyor.
ABD bugün anksiyeteyi tedavi etmek için ön planda tutsa da Simon Wolfe Taylor, Soğuk Savaş sırasında anksiyeteyi kutlamak için yurtsever bir etkinlik olduğunu belirtti. Kamu entelektüel Arthur Schlesinger Jr., teolog Reinhold Niebuhr ve anksiyetenin demokratik bir toplumun doğal bir şartı olduğunu öne süren varoluşsal psikolog Rollo May gibi isimlere işaret ediliyor. Bu tür fikirler açıkça kaygının karşılaştığımız özgürlüğe bir cevap olduğuna inanan Kierkegaard, bu özgürlük ışığında her bir kararımız için üstlendiğimiz sorumluluğunun kaygının kendisi olduğunu öne sürüyor.
Bu endişeyi benimseme girişimi hakkında konuşan Simon Wolfe Taylor; “Birçok insan için korkunç,büyük, fiziksel ve zihinsel acıya neden olan endişe bozuklukları var. Ancak, şu anda anksiyete bozuklukları nedeniyle tedavi görmekte olan birçok insanın, farklı şekilde çerçevelenip ele alınmaları durumunda, bunun hafifletebileceği veya daha kolay yönetilebilir hale getirebileceği kanısındayım. Yaratıcılık ve fikir üretmek için kavranan insanlar, kaygıya birebir maruz kalıyor.”
Yani araştırmalar gösteriyor ki anksiyete inceleyen farklı kültürlerin, farklı ruh sağlığını tecrübe ederken, kaygının performansı arttırdığını görüyor. Örneğin, Japonya’da depresyonu olanların duygusal semptomlardan ziyade fiziksel olarak tedavi talep etme olasılığı çok daha fazladır.
Günümüzde psikiyatrlar genellikle kaygının olumsuz yönlerine odaklanmakla birlikte, olumlu olanlarını da tanıyan bazıları vardır. California San Francisco Üniversitesi’ndeki yetişkin psikiyatrisi kliniklerinde profesör ve yardımcı direktör olan Tracy Foose, kaygının duygusal olarak sizi daha iyi bir insan yapabileceğini belirtti. Foose; “Bireyin bakış açısından anksiyete, mizacı dürüstlük, detaylara dikkat, güçlü bir dürtü, mükemmellik arayışı ve başkalarına olan gereksinimlere sosyal uyum ile karakterize olan birinin genetik profili ile ilişkilendirilme eğilimindedir” diyor. Son olarak Foose; “Neden endişenin duygusal bir durum olarak daha fazla takdir edilmediğini bilmiyorum” diyor. “Kültürel olarak bir korku korkusu geliştirmiş görünüyoruz.”