Bir twitter hesabında Erhan Afyoncu'nun "Sahte Mesih" isimli kitabından Osmanı Devleti ile ilgili bir bölümünü tweet dizisi şeklinde paylaştı. Yaptığı paylaşımda Malchi isimli Yahudi bir tacirin, "Osmanlı o dönemde çeşitli nedenlerden ötürü ekonomik sorunlar yaşıyor, askere verilen gümüşün ayarı düşürülüyordu. Gelirleri azalan sipahiler, Malchi'nin önemli bir vergi defterini kontrol altına aldığını öğrenince tepki göstermeye başladı." ifadelerine yer verdi.
İşte o tweet dizisi
"1* Osmanlı'nın imparatorluk döneminde önemli bir iş bölümü ortaya çıkmıştı. Zanaat işleri genelde Ermenilerdeydi. Bürokrasi çoğunlukla devşirmelerin elindeydi. Ticaret ise Yahudilerin ağırlıklı olduğu bir alandı. İstanbul'da pek çok Yahudi tacir bulunuyordu.
2* Bu tüccarlar zamanla saraydaki nüfuzlarını artırdı. Yahudiler aynı zamanda hekimlikle de ilgileniyordu. Kanuni döneminde padişah hekimlerinin 10'dan fazlası Yahudiydi. Yahudiler Avrupa'nın pek çok yerinde öldürülürken, Osmanlı topraklarında rahatça faaliyet güdebiliyordu.
3* 1500'lerin sonlarına gelindiğinde, Yahudi tüccarlar sarayla ilişkilerini iyice geliştirdi. Sultan 3. Murat'ın eşi, Venedikli Sofia Baffo, yani bilinen adıyla Safiye Sultan'ın çevresinde de bu tüccarlardan bulunuyordu.
4* Sultan 3. Murat'ın ölümünün ardından yerine Sultan 3. Mehmet geçti. Yeni sultan, taht üzerindeki tehlikeleri bertaraf etmek için çoğu çocuk olan 19 kardeşini boğdurttu. Sultanın annesi Safiye ise zaman içerisinde gücünü artırdı ve pek çok Paşa'yı etkisi altına aldı.
5* Safiye Sultan'ın çevresindeki Yahudi tacirlerden biri de Esperanzo Malchi'ydi. Oldukça zeki ve başarılıydı. Zamanla sultanın güvenini kazandı ve danışmanlığını yapmaya başladı. Yahudi tacirlerin saraydaki konumu asker ve ulemadan bazı grupların tepkisini çekiyordu.
6* 1597'de Süleymaniye vaizi Seyyip Abdülkerim Efendi, Malchi ve gücünü üstü kapalı eleştirince, aynı gece Safiye Sultan'ın emriyle zindana atıldı. Safiye Sultan'ın haber alma ağı oldukça genişti ve vaizi kısa sürede cezalandırabilmişti.
7* Yahudi bir taciri eleştirdiği için vaizini kaybeden Yeniçeriler bu duruma tepki gösterdi. Vaiz serbest bırakılana dek İstanbul'da hiçbir vaizin vaaz veremeyeceğini ilan ettiler. Vaiz kısa süre içerisinde serbest bırakıldı. Fakat hesap kapanmamıştı.
8* Safiye Sultan bir süre sonra önemli bir vergi defterini elde etmek için oğlu Sultan 3. Mehmet'i ikna etmeyi başardı. Bu defter Malchi'nin kontrolüne verilecek, gelirleri o toplayacak ve Safiye Sultan adına işletecekti. Ve servetine servet katacaktı...
9* Osmanlı o dönemde çeşitli nedenlerden ötürü ekonomik sorunlar yaşıyor, askere verilen gümüşün ayarı düşürülüyordu. Gelirleri azalan sipahiler, Malchi'nin önemli bir vergi defterini kontrol altına aldığını öğrenince tepki göstermeye başladı.
10* Tepkiler gittikçe arttı ve saraya dayanan bir isyan halini aldı. Askerler Malchi'nin yolsuzluklarının cezasının verilmesini istiyordu. Bir takım asker avluya hücum ederken bir kısmı da Şeyhülislam Sunullah Efendi'ye giderek Malchi'nin katline ferman istedi.
11* Sunullah Efendi bu siyasi eyleme önce direnmek istedi. Ama isyanın farklı bir doğası vardı. Ona direnenlerin kellesini tehdit edebiliyordu. Sunullah Efendi askerin taşkınlığını fark edince konuyu Sultan 3. Mehmet'e taşıyacağına söz verdi.
12* Ertesi gün Halil Paşa'nın evini çeviren Sipahi, "Kira kadının elinden defterler alınmaz ise meydana ineriz" diye tehdit savurdu. Tehdidin ciddiyetini gören Sultan Mehmet, Malchi'nin bulunup getirilmesi için emir verdi. Çavuşbaşı Ömer Ağa, Malchi'yi bulup getirmeyi başardı.
13* Haberi alan Sipahi saraya dayandı. Malchi'nin kendilerine teslim edilmesini istediler. Malchi canını kurtarmak için din değiştirdiğini, Müslüman olduğunu söyledi. Fakat isyanın doğası sertti. Başladı mı kan akmadan durmuyordu.
14* Malchi'nin Fatma adıyla müslüman olduğu açıklansa da, Sipahi yatışmadı. Padişah durumun kendi aleyhine dönmesinden endişe edince direnmeyi bıraktı ve kadının askerlere teslim edilmesini emretti.
15* Halil Paşa padişahtan aldığı emirle Malchi'yi Sipahiye teslim etti. Askerler kadını hançerlerle paramparça edip yerlerde sürüdü. Malchi katledilince, Sipahi evlere dağıldı. Ertesi gün yeniden toplanıp bu kez Malchi'nin ailesini katletmek için hareket geçtiler.
16* Sipahi, Halil Paşa'nın evinin önünde toplanıp, kadının ailesini istedi. Bu talep üzerine Malchi'nin oğlu Sipahiye teslim edildi. Malchi'nin büyük oğlu da annesi gibi parçalanıp katledildi.
17* Malchi'nin küçük oğlu ise annesinin gizli servetini Sipahiye vereceğini taahhüt edip Müslüman oldu. Verdiği sözü tutup serveti askerlere verince canı bağışlandı.
18* Olaylardan sonra saraya dayanan askerler, padişaha haber yollayıp Yahudilerin ekonomik konularla ilgili makamlara getirilmemesini istedi. Padişah asilere "evlatlarım" diye hitap ederek, isyanı sonlandırmalarını istedi. Annesi Safiye Sultan'ı uyaracağına dair söz verdi.
19* Padişah, istekleri kabul edince, asiler padişaha saygılarını sunup dağıldılar. Böylece isyan son buldu. Kira kadınların devri kapandı. Dönemin İngiliz elçisi Henry Lello, olaydan sonra Malchi'nin cesedini görmek için Atmeydanı'na gider. Vaziyet içler acısıdır.
20* Malchi'nin parçalanan cesedi köpekler tarafından yenmiş, bir eli de asiler tarafından kesilip Anadolu kadısının kapısına çakılmıştı.
21* Bunun sebebi, Anadolu kadısının göreve, Malchi ve Safiye Sultan'ın desteği sayesinde gelmesidir. Kapıya çakılan elde bir not bulunur. Notta "Şimdiye kadar nice defa öptüğün bu eli bir defa daha öp" yazmaktadır. Malchi'nin kafası da kesilip dolaştırılmıştır.
22* İngiliz rahip John Sanderson, kadının cesedinin "fahişeye bakın" diye bağırılarak yahudi mahallelerinde dolaştırıldığını yazmıştır. Malchi öldürülünce, tüm serveti hazineye devredildi. Malchi'ye ait 50 milyon akçe, askerin 3 aylık ödemesini karşılayabiliyordu.
23* Malchi'nin 42 yerde, onlarca gayrimenkulu olduğu tespit edildi. Bunların dışında sayısız mücehver ve ticari malları bulunuyordu. Malchi'nin serveti o kadar fazlaydı ki, oğluna "ufak padişah" lakabı takılmıştı. Bu servetin kaynağı, Safiye Sultan'la olan ilişkisiydi.
24* İngiliz elçi Lello, Malchi'nin ölmeden önce padişahı İngilizlere kapitülasyon vermesi konusunda ikna ettiğini rapor etmiştir. Malchi öldürülmeseydi, İngiltere'ye verilecek kapitülasyonlar karşılığında İngilizlerden yüklü bir komisyon alacaktı. Kısmet olmadı.
25* Osmanlı'nın aydınlık ve şanlı günleri olduğu gibi karanlık günleri de bulunuyor. Bir dönem, Müslümanların vergilerinden bazılarını Yahudiler toplayıp işletiyor, yolsuzluğa bulaşıyor, yasal olmayan kazanç sağlıyor üstelik bunu sarayın gölgesinde yapıyordu."
Güncelleme Tarihi: 14 Ocak 2020, 14:21