Mahkeme Kararı (Hükmü) Nasıl Verilir?
Mahkeme Kararı (Hükmü) Nasıl Verilir?
Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra son kararın verilmesi evresine geçilir. Son karar yargılama makamının önüne getirilen uyuşmazlığı doğrudan çözen karardır. Kanun koyucu son kararlara “hüküm” adını vermiştir (CMK m.223/1).
Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen fiil ve fail hakkında verilebilir. Davasız yargılama olmaz ilkesi gereği, hâkim ancak hakkında dava açılmış fiil ve faille ilgili hüküm verebilir. Fakat mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir (CMK m. 225) Bir başka açıdan söylemek gerekirse iddianamede gösterilen husus dışında başka bir fiil ile failin cezalandırılması mümkün değildir. Mahkeme iddianamede gösterilen fiil ve fail ile bağlıdır. Fakat fiilin nitelendirilmesi ile bağlı değildir.
Duruşmada Suçun Hukuki Niteliğinin Değişmesi
Mahkemede sanık hakkında iddianamede gösterilen suçun hukukî niteliği değiştiği için başka bir kanun hükümden karar verilecekse sanığa savunmasını yapması için imkan tanınması gerekir. Sanık savunmasını hazırlamak için süre talep ederse, sürenin tanınması zorunludur. Eğer sanığa savunmasını yapması için imkân sağlanmazsa, istemi halinde savunmasını yapması için yeterince süre verilmezse sanığın iddianamede kanunî unsurları gösterilen suçtan başkasıyla mahkûm edilmesi mümkün olmaz (CMK m.226/1). Bu imkânların sanığa sağlanmaması savunma hakkının önemli ölçüde kısıtlanması anlamına gelir. Kanunumuz bunu “mutlak hukuka aykırılık hali” olarak göstermiştir. Mahkemenin verdiği son kararın bozulmasını gerektirir (CMK m. 289/1-h).
Cezanın artırılmasını veya cezaya ek olarak güvenlik tedbirlerinin uygulanmasını gerektirecek hâller, ilk defa duruşma sırasında ortaya çıkmışsa yukarıda belirtilen şekilde hareket edilir. Ek savunma verilmesini gerektiren hâllerde istem üzerine sanığa ek savunmasını hazırlaması için süre verilir. Burada yazılı olan bildirimler, varsa müdafiye yapılır. Müdafii sanığa tanınan haklardan onun gibi yararlanır (CMK m.226/2,3,4).
Son Karar (Hüküm) Çeşitleri
Uyuşmazlığı sonlandıran kararlara son karar denir. Kanun koyucu bunlara hüküm ismini vermektedir. Mahkemenin uyuşmazlığın esasını çözen son kararları Ceza Muhakemesi Kanununda sayma suretiyle gösterilmiştir.
- Beraat,
- Ceza verilmesine yer olmadığı,
- Mahkûmiyet
- Güvenlik tedbiri,
- Davanın reddi,
- Davanın düşmesi, ceza muhakemesinde mahkemenin hükmedebileceği son kararlardandır (CMK m.223/1).
İddianamenin kabulünden sonra mahkemenin bu son kararlardan birisini vererek kovuşturmayı bitirmesi gerekir. Ceza muhakemesinde başka son karar (hüküm) yoktur.