Saçkıran, derinizin üzerinde özellikle, sakal, kirpik, kaş bölgesinde ve diğer vücut kıllarının bulunduğu bölgelerde bulunmakta ve belli bir belirtisi olmaksızın, kılların ve tüylerin dökülmesi sonucunda oluşmaktadır. Bu yazımızda saçkıran nedenleri hakkında sizleri bilgilendirerek bu konuda sizlerin bilinçli bir şekilde hareket etmesini sağlayacağız.
Saçkıran, cildinizin üst tabakası üzerinde gelişen bir mantar enfeksiyonudur. Kırmızı dairesel döküntü ile karakterize olmaktadırlar. Bu durum kaşıntıya da neden olmaktadır. Ayrıca tinea korporis olarak adlandırılan bu sağlık sorunu, atlet ayağı (tinea pedis), kasık mantarı (tinea cruris) ve kafa derisi (tinea capitis) saçkıranI olmak üzere 3 farklı şekilde bulunmaktadır.
- Vücut (tinea korporis) ve saçkıran: Bu form cildinizin üst tabakası üzerinde kırmızı, pullu halka ya da döküntü daire halinde bulunmaktadır.
- Atlet ayağı (tinea pedis): Saçkıran, ayak parmakları arasında ve bazen de yürürken ayağınızın nemli alanlarını etkiler.
- Kasık mantarı (tinea cruris): Bu form cinsel organları, iç üst uyluk ve kalçayı etkiler.
Saçkıran genellikle enfekte bir kişi ya da hayvan ile doğrudan cilt teması ile yayılır. Kafa derisini etkileyen saçkıran ise en çok okul çağındaki çocuklarda ve bebeklerde görülmektedir. Mantar ilaçları, saçkıranların tedavisinde de kullanılmaktadır. Sahip olduğunuz saçkıranın derecesine göre ilaç kullanım süresi de değişiklik göstermektedir. Şiddetli saçkıranların derinizde iz bırakma olasılığı çok yüksektir.
Saçkıran Belirtileri Nelerdir?
Vücudun saçkıran belirtileri şunlardır;
- Göğüs, karın, kollar, bacaklar veya arka yüzünde.
- Kırmızı ve pullu veya nemli ve kabuklu olan kenarları. Döküntü aynı zamanda blister benzeyen küçük tümsekler olabilir. Döküntü merkezi halka şeklinde görünüm veren, kırmızı bir küme olabilir.
- Büyük, yuvarlak yamalar oluşturabilir.
Yüz saçkıran belirtileri şunlardır;
- Yüz, kulaklar, ya da her ikisi üzerinde.
- Güneşte kaldıktan sonra kötüleşebilir.
Kasık mantar belirtileri şunlardır;
- Kasık üzerinde, deri, iç uyluk, kalça bölgesinde bulunmaktadır. Döküntü yalnızca skrotum ya da penis üzerinde oluşmaz.
- Çok farklı ve pullu olabilir ya da kenarları kabarcıklar gibi diken diken olabilir .
- Kırmızı-kahverengi bir merkeze sahip olabilir.
Doktora Ne Zaman Görünmemiz Gerekmektedir?
Bu bahsetmiş olduğumuz kızarıklar 2 hafta içerisinde iyileşmediyse, mevcut olan kırmızı pullu alan sürekli olarak artıyorsa doktora görünmeniz gerekmektedir. Ayrıca saç dökülmesi, alışılmadık bir derecede kaşıntı varsa ve derinizin görünüşünde farklılık bulunuyorsa, vakit kaybetmeden doktora gitmeniz gerekmektedir.
Saçkıran Neden Olur?
Saçkıran, cildinizin dış tabakasındaki hücrelerin canlı kalıp, parazitlerin neden olduğu bulaşıcı bir mantar enfeksiyonudur. Saçkıranın oluşmasında ve yayılmasındaki nedenler ise şöyle sıralanmaktadır;
1.İnsan-İnsan
Saçkıran genellikle kişi ile doğrudan cilt teması ile yayılmaktadır.
2.İnsan-Hayvan
İnsanların hayvan ile iletişimleri sonunda, mantar kapabilme ihtimali oldukça yüksektir. Saçkıranlar çoğunlukla hayvanların çiftleşme sırasında yayılmaktadır. Ayrıca en çok ineklerde görülmektedir. Bunların yanı sıra kedi ve köpeklerde de sıklıkla görülmektedir.
3.İnsan-Nesne
Saçkıran, giyim, havlu, yatak ve çarşafları, tarak ve fırçalar kişi ya da hayvanların dokunduğu nesnelerden veya yüzeyleri ile temas sonucunda kolaylıkla yayılmaktadır.
4.İnsan-Toprak
Nadir durumlarda, saçkıran toprakla temas ile insanlara yayılır. Enfeksiyon büyük olasılıkla toprak ile uzun süreli temas sonucunda oluşmaktadır.
Saçkıran Risk Faktörleri Nelerdir?
- 15 yaşından küçük çocuklar
- Nemli veya kalabalık koşullarda yaşamak
- Enfekte bir kişi veya hayvan ile yakın temasta olduğunda
- Giyim, yatak ya da biriyle havlu paylaşımınız varsa bir mantar enfeksiyonu vardır.
- Güreş gibi cilt teması özelliği olan sporlarla ilgilenmek
- Mantar enfeksiyonları duyarlı veya önceden bir mantar enfeksiyonu geçirmişseniz
- Sıkı veya kısıtlı giysiler tercih etmeniz
- Zayıf bir bağışıklık sistemine sahip olmanız dahilinde saçkıran olma riskiniz diğer kişilere oranda daha yüksektir.
Komplikasyonları Nelerdir?
Bir mantar enfeksiyonu nadiren de olsa ciddi cilt hastalıklarına neden olmakta ve cilt yüzeyinin altında yayılmaktadır. Ancak, bu tür HIV/AIDS gibi zayıf bağışıklık sistemlerine sahip olan insanlar bu hastalıktan enfeksiyon kapabilmektedirler.
Ayrıca, saç dökülmesine ve cildinizde yara izleri bırakmanıza neden olabilmektedir.
Saçkıran Testleri ve Tanısı Nelerdir?
Doktorunuzun yapacak olduğu fiziksel bir muayane ile birlikte saçkıran sorunu teşhis edilebilir. Bunun yanı sıra aşağıdaki testleri de sizlere uygulayabilecektir. Derinin mantar için testleri şunlardır;
- Bir KOH (potasyum hidroksit) hazırlanması: Bu test, mantarın kızarıklıklığının neden olup olmadığını bulmanıza yardımcı olabilir. Doktor hafifçe enfekte olan alanı kazıyarak cildinizin bir örneğini alacaktır. Örnek potasyum hidroksit (KOH) çözeltisi hafifçe ısıtılarak bir lam üzerine yerleştirilir. Mantar hücreleri varsa, doktorunuz mikroskop ile onları görebilir.
- Bir Wood ışığı sınavı: Bu test döküntünün bir mantar sebebiyle olup olmadığını görmek için kullanılabilir. Doktorunuz sizlerde döküntü varsa cildinize özel bir ışık uygulayacaktır. Mantarların belirli türlerde olanları, bu ışık altında parlamaktadırlar.
- Bir fungal kültür (cilt kültürü): Bu test ile birlikte enfeksiyona neden olan mantar türünü tespit edebilirsiniz. Genellikle tanı zor ise ya da cilt durumu tedaviye yanıt vermiyorsa sadece bir kültür testi yapılır. Bu mantarın büyümesi zaman alır, çünkü bu test yaklaşık 4 hafta kadar sürebilir.
Saçkıran Tedavisi Nedir?
Kasık mantarı ve el saçkıranı dahil derinin mantar vakalarının çoğunda mantarları öldürmek için cildinize krem veya merhem tedavisi uygulamanız gerekmektedir. Bunlara topikal antifungal denir. Sizler bu ilaçları ve kremleri reçetesiz olarak alabilirsiniz. Marka isimleri Micatin, Tinactin, içeriklerden, Mycelex ve Lamisil’dir.
Enfeksiyon yaygın ise farklı saçkıran ilaçları denemeniz gerekmektedir. Oral tedaviler dahil azoller gibi flukonazol (Diflucan), alilaminler, terbinafin (Lamisil) ve griseofulvin (Grifulvin V). Muhtemelen 2 ile 4 hafta tedaviye devam etmek gerekir. İlaçlarınızı düzgün kullanmanız ile birlikte, saçkıran hastalığından kurtulabilirsiniz.
Eğer tedavi edilmezse, saçkıran yayılabilir ve cilt tahriş ile birlikte ağrılı hale gelebilir. Cilt ayrıca kabarcıklar ve bakterilerle enfekte olabilir. Bu durumda, antibiyotik almak gerekebilir.
Korunma Yöntemleri Nelerdir?
Mantarların önlenmesi zordur. Mantar belirtileri yaygın ve bulaşıcıdır. Ancak, şu adımları atarak saçkıran riskini azaltmaya yardımcı olabilirsiniz;
- Kendinizi ve çevrenizdeki kişileri bu konu hakkında bilgilendirin.
- Hayvanlardan gelebilecek olan hastalık riskinin farkında olun.
- Cildinizi temiz ve kuru tutun. Günde en az bir kez çorap ve iç çamaşırı değiştirin.
- Gevşek pamuklu giysiler giyin. Sıkı iç çamaşırı, pantolon ve külotlu çoraptan kaçının.
- Her zaman duş veya banyodan sonra bedeninizi tamamen kurulayın. Bir havluyla cildinizi kurutmadan sonra, elbiselerini koymadan önce cildinizin kurumasına izin verin. Ayrıca cildinizi kuru, serin bir ortamda ayarlanmış saç kurutma makinesi ile kurutunuz.
- Giyim, spor malzemeleri, havlu, çarşaf ya da diğer kişisel eşyalarınızı paylaşmayın. Eğer mantara maruz kaldığınızı düşünüyorsanız, mantar öldürücü (mantar öldürücü) sabun ile sıcak suda yıkayın.
- Soyunma odaları, duşlar ve halka açık yüzme alanlarında terlik veya sandalet giyin.
- Cilde temas gerektiren herhangi bir spor sonrası duş alın ve şampuanlanın.