Bu pazar günü, değerli uzay kayası parçalarını taşıyan bir kapsül, göz yaşartan bir hızla atmosferi geçip, Dünya'ya indi. Böylece ABD'nin bir asteroid üzerinden "eve" örnek getirdiği ilk görev tamamlanmış oldu.
Kapsülün Utah çölüne düşüşü, uzayda yedi yıl ve 6,4 milyar kilometre süren yolculuğa son noktayı koydu. Getirilen asteroit parçaları, bilim insanlarına Güneş Sistemi'nin gizemlerini çözmede ve hatta Dünya üzerinde yaşamın nasıl başladığına dair bilgiler vermede yardımcı olabilecek.
NASA, Salt Lake City'nin güneybatısına inen mantar şeklindeki kapsülün nihai hedefi olarak Utah Test ve Eğitim Alanı'nı seçti çünkü bu devasa askeri üs, uzaydan gelen misafirin "kimsenin kafasına düşme ihtimali olmayacak kadar" büyük.
Ancak Bennu asteroidinden taş ve toprak parçaları taşıyan ve atmosferimizden içeri girerken "közlenen" kapsül uzun süre düştüğü yerde kalmayacak. Bir helikopter yardımı ile, ABD ordusunun en büyük ve izole tesislerinden biri olan Dugway Tecrübe Alanı'na götürülecek. Burada sonraki işlemler yapılacak.
NASA, OSIRIS-Rex'in inişini tarihi bir başarı olarak açıkladı. NASA'nın canlı yayınını anlatan James Tralie, kapsülün Dünya'ya iniş anını "Asteroid Bennu'ya ve ardından tekrar Dünya'ya uzanan milyarlarca kilometrelik yolculuk burada sonlanıyor. ABD'nin ilk örnek getirme görevi, antik Güneş Sistemimizden bir zaman kapsülü açmaya benziyor" sözleriyle izleyenlere aktardı.
İnişten dört saat kadar önce, uçuş kontrol görevlileri uzay aracına kapsülü Dünya'nın 100 bin kilometre üzerindeyken bırakması komutunu verdi. Dünya üzerinde iniş için hedeflenen alan ise sadece 650 kilometrekareydi. Isı kalkanı ile korunan modül, atmosferde "düşerken" saatte 44 bin 500 kilometre hıza ulaştı.
Geçtiğimiz hafta boyunca bölgede yaşanan yağış, çöl zeminini daha yumuşak ve çamurlu bir hâle getirdi. Ancak hava durumu kapsül avı için tam da doğru zamanda düzeldi ve görev Pazar sabahı rüzgarsız bir hava ile açık bir gökyüzü altında tamamlandı.
Hava Kuvvetleri de operasyona destek verdi, radar sistemleri ve kameralar kullanılarak kapsülün iniş noktası belirlenip kurtarma ekibine iletildi. Parlayan kuyruğu ile pilotlar tarafından hızla fark edilen kapsül, inişinden 30 dakika sonra başına bir çok personeli toplamıştı bile. Kapsülün sağlam olduğu sadece burnunun toprağa gömüldüğü görüldü.
Şimdi ise işin zor kısmı başlıyor. Bilim insanları örnek kutusunun içeriğinin anlaşılmasının günler hatta belki de haftalar sürebileceğini söylüyor. Uzay aracının düşüş hızına dayanarak yapılan tahminlere göre, kutunun içinde 225 gram kadar uzay taşı ve toprağı olduğu söyleniyor, ancak kimse bundan emin değil.
Dünya'nın dört bir yanından yüzlerce bilim insanı ve 60 laboratuvar Bennu'dan gelen örneklerin küçük parçaları üzerinde çalışacak. Ancak örneğin ilk durağı NASA'nın Houston'da bulunan Johnson Uzay Merkezi. Değerli örnek Pazartesi günü bir C-17 uçağı ile buraya gönderilecek.
Bir kapsülü bıraktı, sıra ikincide!
Kapsülün Dünya'ya bırakılmasından 20 dakika sonra, uzay aracı motorlarını ateşledi ve Dünya'dan kaçınma manevrasını yaptı. Ardından resmen yeni görevine başladı: OSIRIS-Apex — hedefte yeni bir asteroid var. Eğer her şey yolunda giderse, uzay aracı Apophis'e 2029'da ulaşacak.
OSIRIS-Rex'e gelecek olursak, bilim insanları kutunun kapağını Pazartesi ya da Salı günü açmayı planlıyor.
Elisha Sauers'in haberini Erinç Eröz Türkçeleştirdi