İDRAR KAÇIRMA TEDAVİSİ VE İLAÇLARI
İdrar kaçırmanın sorununun tedavisi, idrar kaçırmanın türüne, sorunun şiddetine ve idrar kaçırmanın altta yatan nedenlerine bağlıdır. Doktorunuz durumunuz için en uygun tedavi yaklaşımlarını size önerecektir. Bazen birkaç tedavinin kombinasyonu gerekli olabilmektedir.
Sponsorlu Bağlantılar
Çoğu durumda, doktorunuz ilk önce cerrahi olmayan invaziv tedaviler önerecektir, bu nedenle ilk olarak davranış teknikleri ve fizik tedavileri deneyeceksiniz. Eğer bunlarda başarılı sonuçlar alınamazsa, daha sonra tıbbi tedavi seçeneklerine geçilir.
Davranış teknikleri
Davranış teknikleri ve yaşam tarzındaki bazı olumlu değişiklikler, idrar kaçırmanın belirli türlerinde etkili olmaktadır. Aşağıda yer alan davranış teknikleri belki de tedavi için ihtiyacınız olan tek şeydir:
• Mesane eğitimi. Doktorunuz idrar dürtüsü ve idrar kaçırmanın kontrol edilebilmesi için tek başına veya diğer tedavilerle birlikte mesane eğitimi yapılmasını önerebilir. Mesane eğitimi ile ani bir şekilde gelen idrar geciktirilmeye çalışılır. Örneğin ilk etapta idrarınızı 10 dakika geciktirmeye çalışırsınız. Bu eğitim ile amaç kısa olan idrar yapma aralıklarını uzatarak iki ila dört saat gibi normal bir süreye çekmektir.
Sponsorlu Bağlantılar
Mesane eğitimi ayrıca iki defa idrar yapma da içerebilir. İlk idrarınızı yaptıktan sonra birkaç dakika bekleyip tekrar idrar yapılması denenir. Bu egzersiz, taşma tipi idrar kaçırmalarını önlemek için mesanenin tam boşaltılması için yapılır. Buna ek olarak, mesane eğitimi ani gelişen idrar ihtiyacını kontrol etmeyi öğrenmeyi içermektedir. Yavaş ve derin nefes egzersizleri ile rahatlamaya ve başka aktiviteler yaparak dikkatinizi başka taraflara çekmeye çalışınız.
• Tuvalete gitme zamanlarının planlanması. Her idrarınız geldiğinde tuvalete çıkma yerine, zamanlanmış bir şekilde idrara çıkma size tuvalet rutini kazandıracaktır. Bu teknik ile idrara çıkma süresini iki ila dört saate kadar çekilebilir.
• Sıvı tüketimi ve diyet ayarlamaları. Bazı durumlarda, mesane kontrolünü yeniden kazanmak için günlük alışkanlıklarınızı değiştirmeniz faydalı olabilir. Alkol, kafein ya da asitli gıdaların tüketimini azaltmak ya da kesmek gerekebilir. İdrar kaçırma sorununun ortadan kaldırabilmesi için uygulanabilecek diğer yaşam tarzı değişikliklerine sıvı tüketimini azaltmak, fazla kiloları kaybetmeye çalışmak ya da fiziksel aktiviteleri arttırmak gösterilebilir.
Fizik tedavi:
• Pelvik taban kas egzersizleri. Bu egzersizler üriner sfinkter ve pelvik taban kaslarını güçlendirerek, kontrollü bir şekilde idrara çıkmanızı sağlar. Doktorunuz bu egzersizleri sık sık yapmanızı önerebilir. Stres tipi ve dürtülü idrar kaçırmaları için faydalı olabilirler.
Pelvik taban kas egzersizlerini yaparken (Kegel egzersizleri) idrar akışını durdurmaya çalıştığınızı düşünün. İdrarınızı durdurmak istiyorsanız, kasarlınızı sıkınız ve üçe kadar içinizden sayınız.
Genellikle kendinizi sıktığınızda, eğer sıktığınız kasları hissedebiliyorsanız, doğru kasları kullanıyorsunuz demektir. Erkekler penislerinin vücutlarına doğru hafifçe çekildiğini hissedebilirler. Doğru kasları çalıştırdığınızdan ve sıktığınızdan emin olmak için egzersizleri bir ayna önünde yapabilirsiniz.
Eğer doğru kasları kastığınızdan emin olamıyorsanız, yardım için doktorunuza danışabilirsiniz. Doktorunuz bir fizyoterapist ile çalışmanızı veya biofeedback tekniklerini denemenizi önerebilir. Doktorunuz ayrıca kadınlarda pelvik tabanın güçlenmesine yardımcı olan vajinal kozalakları önerebilir.
• Elektrik stimülasyon. Bu yöntemde, elektrotlar rektum veya vajina içine yerleştirilerek, geçici olarak rektum veya pelvik taban kaslarının uyarılması ve dolayısıyla bu kasların güçlendirmesi hedeflenir.
Nazik elektrik stimülasyonu stres tipi ve dürtülü idrar kaçırmalar için etkili olabilmektedir. Ancak tedavi birkaç ay sürebilmekte ve birden fazla tedavi gerekebilmektedir.
HANGİ İLAÇLAR KULLANILIR?
İlaçlar genellikle davranış teknikleri ile birlikte kullanılmaktadır. İdrar kaçırma probleminde yaygın olarak kullanılan ilaçlar şunlardır:
• Antikolinerjikler. Reçeteli olarak verilen bu ilaçlar aşırı aktif mesanenin sakinleşmesini sağlayarak ani gelişen idrar sıkışmalarını önlemeye çalışır. Oksibutinin, tolterodin, darifenasin, fesoterodine, solifenasin ve trospiyum etken maddeli ilaçlar bu gurupta yer almaktadır. Bu ilaçların olası yan etkileri ağız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme ve ateş basması şeklindedir.
• Topikal östrojen. Vajinal krem, halka veya yama şeklindeki düşük doz topikal östrojen uygulanması, idrar yolu ve vajinal bölgedeki dokularda gençleşmeye yardımcı olmaktadır. Bu uygulama idrar kaçırmanın bazı belirtilerinin azalmasında etkili olabilir.
• İmipramin. Dürtülü ve stres tipi idrar kaçırmalarda “imipramin” etken maddeli trisiklik antidepresanlar etkili olabilmektedir.
• Duloksetin. Bir antidepresan ilaç olan “duloksetin” etken maddeli ilaç, bazen sıkışma tipi idrar kaçırmalarında etkili olabilmektedir.
Kullanılabilen Tıbbi Cihazlar Nelerdir?
İdrar kaçırma probleminin çözümü için etkili bir dizi tıbbi cihaz mevcuttur. Bu cihazlar özellikle kadınlar için tasarlanmışlardır ve şunları içermektedirler:
• Üretral yerleştirme. Küçük bir tampon gibi üretra (idrar yoluna) yerleştirilen tek kullanımlık bu cihaz, idrar sızmasını önlemek için tıkaç görevi görür. Genellikle belirli bir faaliyet sırasında idrar kaçmasını önlemek için kullanılır, ancak gün boyunca da giyilebilir. Bu cihaz 24 saat giyilmek zorunda değildir. Reçete ile alınabilir. Tenis oynamak gibi belirli etkinlikler sırasında olası idrar kaçırma durumlarında kadınlar için faydalı olabilir. Cihaz faaliyetlerden önce yerleştirilir ve idrar öncesinde çıkarılır.
• Ovül (lastik halka). Doktorunuz rahim ağzına yerleştirilen bir araç olan ovülleri reçete edebilir. Bu cihaz vajina içine yerleştirilen ve gün boyunca yerinde kalan sert bir yüzüktür. Cihaz idrar kaçağını önlemek için, vajinanın yakınında yer alan mesaneyi tutmaya yardımcı olur. Cihazın düzenli olarak temizlenmesi için bazen çıkarılması gerekir. Ovül cihazı özellikle rahim veya mesane sarkmasından dolayı idrar kaçırma problemi yaşayan kadınlarda etkili olmaktadır.
Girişimsel tedaviler:
• Şişkin malzeme enjeksiyonları. Hacim oluşturucu maddeler olan karbon kaplı boncuklar, zirkonyum kalsiyum hidroksiapatit veya polidimetilsiloksan üretra çevresindeki dokuya enjekte edilirler. Bu şekilde idrar yolu kapalı tutulmaya çalışılır ve idrar kaçağı azaltılmaya yardımcı olunur. Prosedür genellikle doktor muayenehanesinde minimal anestezi altında yapılabilir ve yaklaşık beş dakika sürer. Dezavantajı ise enjeksiyonların tekrar yapılması gerekliliğidir.
• Botoks enjeksiyonları. Mesane kaslarına yapılan botoks enjeksiyonları aşırı aktif mesanesi olan kişilerde yararlı olabilmektedir. Bu enjeksiyonlar kendi kendine kateterizasyon gerektirdiğinden, ciddi şekilde idrar retansiyonu (idrar saklanması) neden olabilir. Buna ek olarak, tekrar enjeksiyonlarının her altı ile dokuz aylık sürelerde yapılması gerekir.
• Sinir uyarıcılar. Sakral sinir uyarıcıları mesane fonksiyonlarını kontrol etmenize yardımcı olabilir. Kalp piline benzer olan bu cihaz, kalça içinde deri altına yerleştirilir. Cihazdan bir tel kuyruk sokumundaki sinirlere bağlıdır. Kuyruk sokumundaki bu sinir, alt omurilikten gelen ve mesanenin kontrolünü sağlayan önemli bir sinirdir. Cihaz tel üzerinden yaydığı ağrısız elektrik sinyalleri ile mesanenin kontrol edilmesini sağlar. Başka bir cihaz olan “Tibial sinir stimülatörü” aşırı aktif mesane belirtilerini tedavi için onaylanmıştır. Bu cihazda doğrudan sakral sinire elektriksel sinyaller göndermek yerine, ayak bileğinde deri altına yerleştirilmiş bir elektrot ile tibial sinire elektrik sinyalleri gönderilir. Gönderilen bu sinyaller daha sonra sakral sinirlere ulaşarak, aşırı aktif mesaneden kaynaklanan belirtilerin giderilmesini sağlar.
Ameliyat:
Eğer uygulanan diğer tedaviler etkili olmadıysa, idrar kaçırma probleminin çözümüne yönelik ameliyat içeren bir dizi teknik de geliştirilmiştir.
Yaygın olarak kullanılan bazı cerrahi prosedürlerden bazıları şunlardır:
• Sling (askı) prosedürleri. Askı işlemi ile mesane boynu ve üretra etrafında pelvik askı veya hamak oluşturmak için vücudun kendi dokusu, örgü şeritleri veya sentetik malzemeler kullanılır. Askılama işlemi ile öksürük veya hapşırma esnasında idrar yolunun kapalı kalmasına yardımcı olunur. Gerilimsiz, ayarlanabilir ve geleneksel türleri dahil olmak üzere birçok askılama çeşidi bulunmaktadır.
• Mesane boynu süspansiyonu. Bu yöntem ile idrar yolu ve idrar yolunun mesane ile birleştiği yer olan mesane boğazına destek sağlanmaya çalışılmaktadır. Bunun için karından genel ya da spinal anestezi altında bir kesi açılarak prosedür uygulanır.
• Yapay üriner sfinkter. Bu küçük cihaz, özellikle prostat kanseri tedavisi ya da prostat bezinin büyümesi ile zayıflamış olan sfinkteri olan erkeklerde kullanılmaktadır. Çörek şeklindeki bu cihaz mesane boynuna yerleştirilir. Sıvı dolu olan halka idrara çıkma zamanına kadar üriner sfinkteri sıkı ve kapalı bir şekilde tutar. İdrarınızı yapmak için deri altına yerleştirilen vanaya benzer bir cihaz ile halka açılır ve idrar sıvısı boşaltılır.
Emici pedler ve kateterler:
Eğer tıbbi tedaviler idrar kaçırma problemini tamamen ortadan kaldıramadıysa ya da başladığınız yeni bir tedavini etkisini görmek içi bekleme aşamasındaysanız, mevcut rahatsızlıklarınızı hafifletmeye yardımcı bazı ürünler denemek isteyebilirsiniz.
• Pedler ve koruyucu giysiler. Çeşitli emici pedler idrar kaçırma sorununda yardımcı olarak kullanılabilir. Çoğu ürün normal iç çamaşırından daha fazla hantal olmamakta ve günlük giysilerin altında kolayca giyilebilmektedir. İdrar kaçırma problemi yaşayan erkekler, penis üzerine giyilebilen bir idrar toplayıcı emici küçük bir ped kullanabilirler. Erkekler ve kadınlar yetişkinler için üretilen çocuk bezleri, ped veya külotları eczane, süpermarket ve tıbbi malzeme satan mağazalardan temin edebilirler.
• Kateter. Eğer mesaneniz düzgün bir şekilde boşalmıyorsa, doktorunuz size günde birkaç kez mesaneyi boşaltmanızı sağlayacak bir katater önerecektir. Bu yumuşak katateri idrar yoluna yerleştirerek mesaneden kendiniz kalan idrarı çekmeye çalışırsınız. Bu yöntem eğer özellikle taşma tipi idrar kaçırmanız varsa size daha fazla kontrol sağlar. Katateri nasıl temizleyeceğiniz hakkında sağlık personelinden bilgi alabilirsiniz.
HAYATINIZDA YAPABİLECEĞİNİZ DEĞİŞİKLİKLER
Cildinizi korumak:
İdrar kaçırma problemi yaşıyorsanız, tahrişlere karşı cilt temizliğine daha fazla özen göstermeniz gerekecektir. Cildinizi korumak için yapabileceğiniz bazı şeyler şunlardır:
• Kendinizi temizlemek için bir bez kullanın.
• Cildinizi kurumasını sağlayın.
• Sık sık yıkanmaktan kaçınınız. Zira bu durum mesane enfeksiyonlarına karşı vücudun doğal savunmasını azaltmaktadır.
• Cildinizi idrardan korumak için vazelin ya da kakao yağı gibi koruyucu kremler kullanmayı düşünebilirsiniz.
Tuvaleti daha uygun hale getirmek:
Eğer ani veya gece idrar kaçırmalarınız varsa:
• Tuvalete giderken yolunuzda çarpışabileceğiniz mobilya tarzı eşyalar olmamasına dikkate ediniz.
• Yolunuzu aydınlatmak ve düşme riskini azaltmak için bir gece lambası kullanabilirsiniz.
Eğer fonksiyonel türü idrar kaçırmanız varsa yapabileceğiniz olası değişiklikler şunlar olabilir:
• Yatak odanıza bir kap bulundurabilirsiniz.
• Yüksek bir klozet ayarlayabilirsiniz.
• Banyo yapacağınız yeri daha uygun hale getirebilirsiniz.
• Mevcut banyonun kapısını genişletebilirsiniz.
ALTERNATİF TIPTA NELER YAPILABİLİR?
İdrar kaçırma tedavisi için etkinliği kanıtlanmış herhangi bir alternatif tıp tedavisi bulunmamaktadır. Hipnoterapi, manyetik stimülasyon ve refleksoloji gibi bazı tedavilerin etkili olduğuna dair görüşler olmakla birlikte kesin bir bilgi yoktur. İdrar kaçırma probleminde belirtileri azaltmada etkisi olduğu düşünülen bir diğer alternatif tedavi de akupunkturdur.
BAŞA ÇIKMA VE DESTEK
Eğer idrar kaçırma problemi ile ilgili oarak başkalrına açılmaktan ya dac tıbbi tedavilere başvurmaktan kaçınıyorsanız kendi başınıza bazı yöntemlerle bu sorunun üstesinden gelmeye çalışmalısınız. Bu yöntemlere dışarı fazla çıkmaktan kaçınmak, yanınıza ekstra giysiler almak ve emici pedler kullanmak örnek verilebilir. Ayrıca fazla idrar üretimine sebep olmaması için sıvı tüketimini azaltmanız gerekebilir.
Ancak idrar kaçırma probleminin üstesinden gelmek için yukarıdaki sayılan yöntemlerden başka daha etkili yöntemler olduğunu belirtmekte fayda vardır. Bunun için bir doktora başvurmalı ve yararlı olabilecek tedaviler hakkında bilgi almalısınız. Aktif olduğunuz ve özgüven dolu bir yaşam için mesane kontrolünü sağlayabileceğiniz etkili yöntemleri denemelisiniz.
ÖNLEYEBİLİR MİYİM?
İdrar kaçırma sorunu her zaman önlenememektedir. Ancak aşağıdaki adımları takip ederek idrar kaçırma riskini azaltmak mümkün olabilir:
• Sağlıklı kilonuzu koruyun. Eğer fazla kilolarınız varsa bunlardan kurtulmaya çalışmalısınız.
• Sigara içmeyin. Tiryaki iseniz bırakmak için uzmanlardan destek alabilirsiniz.
• Kegel egzersizlerini uygulayın. Doktorlar önleyici bir tedbir olarak genellikle gebelik sırasında Kegel egzersizlerinin yapılmasını önermektedirler.
• Mesane tahriş edicilerinden kaçının. Bazı yiyecek ve içecekler kaçınmak veya bunları sınırlamak idrar kaçırmayı önlemede yardımcı olabilir. Örneğin eğer iki fincan kahve içtiğinizde acil olarak idrar çıkma dürtüsü gelişiyorsa, bu demektir ki içtiğiniz kahvenin miktarını ya azaltmalı ya da kesmelisiniz.
• Lifli gıdalardan fazlaca yiyiniz. Diyetlerinizde daha fazla lif içeren besinler bulundurmanız veya fiber takviyeleri almanız kabızlığı önleyerek idrar kaçırma riskini de engellemiş olur.
• Egzersiz. Fiziksel aktivite yapılması da kasları kuvvetlendirerek, idrar kaçırma problemine yakalanma riskini azaltmaktadır.
Sponsorlu Bağşantılar