B5 vitamini, diğer bir adıyla pantotenik asit, B grubu vitaminlerindendir ve suda eriyebilirler. Suda eriyebilmeleri demek, suyun onları çözebilmesi demektir. Kan akışı ile vücutta dolaşırlar ve idrarla vücuttan atılırlar. Biz B5 vitaminini depolamayız. Bu nedenle ihtiyacımız olan B5 vitaminini günlük olarak almamız gerekmektedir.
Diğer bir ismi pantotenik asiti olan B5 vitamininin ismi yunanca “pantos” kelimesinden gelmektedir ki bu “her yerde” demektir. Zira B5 vitamini de bütün canlı hücrelerde bulunur.
B5 Vitamini Bulunan Besinler
- Mantarlarda,
- karnıbaharda,
- tatlı patateste,
- brokolide,
- pancar yaprağında,
- kuş konmazda,
- şalgamda,
- dolmalık biberde,
- salatalıkta,
- avokadoda,
- mercimekte,
- bezelyede,
- hindide,
- tavukta,
- yoğurtta,
- somonda,
- çavdarda,
- kırmızı ette,
- yumurtada,
- patateste,
- buğdayda,
- mısırda,
- karideste,
- papayada,
- balkabağında,
- inek sütünde,
- morina balığında,
- karalahanada,
- ahudududa,
- bürüksel lahanasında,
- greyfurtta,
- ananasta,
- karpuzda,
- havuçta,
- portakalda,
- kızılcıkta,
- pazıda,
- ıspanakta,
- lahanada,
- rezenede,
- hardal yapraklarında,
- domateste,
- deniz bitkilerinde,
- incirde,
- marulda
- ve çin lahanasında
çokça B5 vitamini bulunur. (Bu yiyeceklerin hepsi B5 vitamini açısından zenginse de, bulunma oranına göre çoktan aza doğru sıralanmıştır.)
En önemlisi de bir gıdada bulunan B5 vitamininin işlenmesi durumunda büyük oranda kaybolmasıdır. Bu nedenle yukarıda sıralanana sebze, meyve ve etlerin konserve edilmiş, arıtılmış veya dondurulmuş halleri yerine taze halleri ile tüketilmeleri gerekmektedir.
B5 Vitamininin Sağlığa Faydaları Nelerdir?
Yeterli miktarda B5 vitamini yani pantotenik asit, vücudun kimi bazı işlevleri yerine getirmesi açısından önemlidir. Bunlar:
- Yiyeceklerin glikoza çevrilmesi ve enerji olarak kullanılmaları
- Enerji üretimi için yağ, karbonhidrat ve protein yıkımları
- Kolesterol sentezlenmesi
- Kırmızı kan hücrelerinin üretilmesi
- Seks ve stres ile ilgili hormonların üretilmesidir.
Siyasetçilere bilimsel tavsiyelerde bulunarak yardımcı olmaya çalışan European Food Safety Authority (EFSA)’ye göre pantotenik asidin besinlerle alınmasında sağlık yönünden bağzı kesin faydalar mevcuttur. Bunlar:
- Metabolizmaya enerji vermesi
- Normal mental performans
- Steroid hormonlarının, D vitamininin ve bazı sinir sistemi taşıyıcılarının normal sentezi ve metabolizmadaki dönüşümlerine yardımcı olur.
- Yorgunluk ve bitkinliğin azalmasını sağlar
Diğer bazı faydaları da:
- Yaraları iyileştirmesi: Çoğu test tüplerinde ve hayvanlar üzerinde ve pek azı insanlar üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda özellikle ameliyat sonrası yaraların iyileşmesine B5 vitamininin yardımcı olduğu görülmüştür.
- Yüksek kolesterol ve trigliserit: Pek çok küçük çalışma B5 vitamininin, kanlarında yüksek oranlarda yağ bulunan insanların kolesterol ve trigliserit seviyelerini düşürür.
- Eklem İltihabı: Daha başlangıç düzeyinde olan bulgular B5 vitamininin eklem iltihabının belirtilerinin giderilmesinde yardımcı olabileceğini göstermiştir.
Sentez Yapıcı Olması: İnsan vücudunun ihtiyacı olan pek çok önemli bileşenin sentezlenmesinde B5 vitamini önemli bir rol oynar. Örnek olarak, yağların, proteinlerin, karbonhidratların, amino asitlerin ve antibiyotiklerin oluşturulması için B5 vitaminine ihtiyaç duyulur. Aynı zamanda, adrenal hormonlarının da uyarılmasında görev alır.
Stres Azaltıcı olması: Stresi azaltma özelliği olduğu gibi aynı zamanda akıl sağlığı için de yararlı bir vitamindir. Örneğin depresyon ve kaygı gibi ciddi mental rahatsızlıkların giderilmesinde B5 vitamini önemli bir rol oynar. Akıl sağlığı ile ilgili işlevlerini, bu problemlerin ortaya çıkmasına sebep olan hormonları düzenleyerek yerine getirir.
Kalp Sağlığı: İnsan kalbinin normal çalışma koşullarında çalışmasını sağlamak gibi önemli bir görevi vardır. Kolesterol seviyesini düzenlediği gibi kan basıncını da düzenler.
Takat verir: Vücuttaki yorgunluk, bitkinlik ve halsizlik halinin azalmasına yardımcı olur. Bütün vücudun metabolik aktivitelerinin düzene sokulması için elzemdir. Bu da vücudun pek çok işlevi yerine getirebilmesi için gerekli olan takatin bu vitamin tarafından arttırıldığı ve kuvvetlendirildiği anlamına gelmektedir. Bu özellikle günlük hayatlarında fiziksel olarak aktif olan bireyler ve sporcular için çok yararlı bir vitamin olduğunun göstergesidir.
Saç ve Deri: Her şeyden çok, B5 vitamini, derinin sağlıklı kalmasına ve görünüşünün güzel olmasına yardımcı olur. Kırışıklıklar ya da yaşlılıktan doğan noktacıklar gibi erken yaşlanma belirtilerinin ortaya çıkmasını geciktirir. Çalışmalar B5 vitamininin aynı zamanda saçın pigmentleşmesinde de önemli bir rolünün olduğunu da göstermektedirler. Bu vitamin, saçın uzun yıllar boyu kendi rengini muhafaza etmesini sağlar.
Suda Çözünebilmesi: B5 vitamini suda çözünebilen vitaminler gurubuna girdiğinden dolayı, metabolizmada herhangi bir toksik atık bırakmaz. Bu nedenle her yaştan ve her cinsiyetten insanlar bu vitamini rahatlıkla kullanabilirler.
Bağışıklık sistemi sağlığı: Bağışıklığı güçlendirmede oldukça etkilidir. Belli başlı enfeksiyonlar ve hastalıklarla savaşmamızda bizlere yardımcı olurlar. Vücudunuzun tehlikeli bir durumla karşılaşma ihtimalini azaltmanız için beyaz kan hücrelerinizin maksimum sayıda olduğundan ve yeteri kadar B5 vitamini tüketerek bağışıklık sisteminizin düzgün çalıştığından emin olunuz.
Hemoglobin Seviyeleri: B5 vitamini tüketilmesi durumunda insan vücudunun hemoglobin seviyelerinde bir artışın olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda bu vitamin, karaciğerin, zehirli maddeleri işlemesinde ve zararsız hale getirmesinde rol oynar. Son olarak, hücre bölünmesi ve DNA’nın yeniden üretilmesi için temel bir gereksinimdir.
Diğer Faydaları: B5 vitamini insan vücudunu astım, osteoartit, autism candidiasis, Parkinson hastalığı, premenstural sendromu gibi çeşitli problemlerden ve hastalıklardan korur. B5 vitamini en becerikli ve en işlevsel vitaminlerden biridir ve beslenmeniz onsuz olmamalıdır.
B5 Vitamini Eksikliğinin Semptomları Nelerdir?
B5 vitamini eksikliğinin en yaygın görülen ve en rahatsız edici belirtisi ayak yanması sendromudur. Bu sendromda kişi ayaklarında bir hissizlik oluşur. Ayaklarda oluşan bu hissizliğe yoğun ve yanma şeklinde olan bir ağrı eşlik eder. Bütün bu semptomlara ek olarak vücutta kalıcı bir yorgunluk ve güçsüzlük gözlemlenir. Diğer belli başlı belirtiler olarak: uykusuzluk, anemi, kusma, kas kasılmaları, deride görülen anormal gelişmeler olarak sıralanabilirler.
Kaynak:
- WH Foods: Pantothenic Acid
- Nutri-Facts: Vitamin B5
- Organic Facts: Health Benefits of Vitamin B5 or Pantothenic Acid