Alerjilerin taramasını yapmak; bazen immünterapinin (duyarsızlaştırma) etkinliğini izlemek veya doktorunuz, saman nezlesi, dermatit, rinit (nazal konjesyon), kızarık ve kaşıntılı gözler, astım veya karın ağrısı gibi rahatsızlıklarınızın sebebinin alerji kaynaklı olduğundan şüpheleniyorsa bu test yapılır.
Testler:
Immünoglobülin E (IgE), alerjik reaksiyonlarla ilişkili bir proteindir ve normalde kanda çok küçük miktarlarda bulunur. IgE, vücudun bağışıklık sisteminin bir bileşeni olarak (antikor) “saldırganlara karşı” savunma fonksiyonu görür. Alerjiye yatkın biri, bir alerjene (besinler, otlar veya hayvan tüyü) ilk kez maruz kaldığında, o kişi duyarlı hale gelir. Vücut potansiyel alerjeni yabancı bir cisim olarak algıladığında kan dolaşımınızdaki mast hücrelerine ve bazofillere bağlanan spesifik bir IgE antikoru üretir. Mast hücreleri vücudunuzun her tarafındaki dokularda bulunmasına rağmen en fazla derinizde, solunum sistemi ve mide-bağırsak sisteminizde bulunur. Daha sonraki maruz kalmalarda bu bağlı IgE antikorları alerjeni tanımakta, mast hücreleri ve bazofil hücrelerin histamin ve başka kimyasal maddeleri serbestleştirmesine neden olmakta, alerjene maruz kalınan o bölgede başlayan alerjik reaksiyona yol açmaktadır.
Belli bir alerjene karşı oluşan alerji için alerjene spesifik IgE antikor testi kullanılmaktadır. Kanda kuşkulanılan IgE antikorunun miktarı ölçülmektedir. Her bir alerjenle ilgili seçim ayrı bir testtir. Testler çok spesifiktir (örn: yaban arısına karşı bal arısı, yumurta sarısına karşı yumurta beyazı, batı kanarya otuna karşı dev kanarya otu gibi). Bu testler besin panelleri veya bölgesel ot, çimen, küf panelleri gibi gruplandırılabilir. Alternatif olarak siz ve doktorunuz alerjilerinize neden olduğundan kuşkulanılan uzun bir bireysel antijenler listesinden seçim yapabilirsiniz.
Alerjene spesifik IgE testi çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Kullanılmakta olan geleneksel yöntem RAST olmasına rağmen yerine laboratuvarların çoğunda geniş ölçüde daha yeni IgE-spesifik immün ölçüm metodu kullanılmaktadır. Spesifik bir metodoloji olmasına ve test eden laboratuvarın kullanmakta olduğu test tam olarak aynı olmamasına rağmen tüm IgE alerji testlerine RAST denmektedir.
Ne anlama gelir?
Alerjen-spesifik IgE antikor testi kişide belli bir madde veya maddelere karşı akut veya kronik alerji-benzeri belirtiler varsa alerji (tip I aşırı duyarlılık) taraması için yapılır. Bu kişide belirtiler tekrarlıyor ve bu belirtieri belirli bir şeyin başlattığı düşünülüyorsa (örneğin bir gıda veya belirli çevre koşulları) ve diğer aile bireylerinin alerjiye sahip olduğu düşünülüyorsa bu testlerin yapılması gerekebilir.
Birçok farklı tipte alerji testi hastalara tıbbi gözetim altında farklı maddeler verilerek yapılabilir. Ancak bu testlerin kullanılabilirliği kişinin derisindeki durumlardan (örneğin dermatit veya egzema) ve aldığı ilaçlardan (örneğin histaminikler veya antidepresan ilaçlar) etkilenebilir. Ayrıca bazı testlerde hayatı tehdit edebilecek aşırı reaksiyon potansiyeli de mevcuttur. Bu durumlarda alerjen-spesifik IgE antikor testi alternatif olarak istenebilir. Bu testler kan numunesinde çalışıldığından test istenen kişiye herhangi bir etkisi olmamaktadır.
Alerjen-spesifik IgE antikor testi immünterapiyi (duyarsızlaştırma) izlemek veya çocukta alerjinin geçip geçmediğini anlamak için de kullanılabilir. Ancak IgE düzeyi alerjik reaksiyonun şiddet derecesiyle korelasyon göstermez ve alerjisi geçmiş birinde daha sonra yıllar boyu IgE pozitifliği devam edebilir.
Ne zaman istenir?
Bir veya birden fazla sayıda maddeye alerjiniz olduğunu düşündüren belirtiler ve bulgularınız olduğunda genellikle alerjen-spesifik IgE antikor testi istenir.
Test sonucu ne anlama gelir?
Normal, negatif sonuçlar olasılıkla “gerçekten alerjiniz” olmadığı, bu spesifik alerjene karşı IgE aracılı yanıt göstermediğiniz anlamı taşımakla birlikte alerjen-spesifik IgE antikor testlerinin sonuçları her zaman doktorun önerileri eşliğinde yorumlanmalı ve kullanılmalıdır. IgE test sonucu normal olsa bile alerjik olma ihtimaliniz tamamen ortadan kalkmamıştır.
Yüksek sonuçlar genellikle bir alerjinin varlığına işaret etmekle birlikte spesifik IgE testiniz pozitif çıksa ve söz konusu maddeye maruz kalsanız bile gerçek bir fiziksel reaksiyon gösterebilir veya göstermeyebilirsiniz. Spesifik IgE düzeyi mutlaka reaksiyonun potansiyel şiddet derecesini öngörmemektedir. Alerji tanısını doğrulamak için klinik öykünüz ve tıbbi gözetim altında yapılan diğer alerji testlerinize gerek duyulabilir.
Doktorunuz bazen süregelen bir alerjik sürecin dolaylı belirtisi için total IgE düzeyi veya tam kan sayımı ve lökosit formülü (spesifik olarak eozinofiller ve bazofilleriniz) gibi başka kan testlerini de isteyecektir. Bu test sonuçlarında yükselmeler alerjiyi akla getirebilmesine rağmen başka nedenlerden dolayı da sonuçlar yükselebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Başka hangi alerji testleri mevcuttur?
Bir alerji uzmanı veya dermatolog genellikle deri delme veya çizme testi, yama testleri ve oral besin yükleme testlerini gerçekleştirir. Doktorunuz diyetinizden bazı besinleri çıkarmaya çalışabilir. Daha sonra hangisine alerjik olduğunuzu anlamak için onları yeniden diyetinize dahil eder. Yaşamı tehdit edici anafilaktik reaksiyon olasılığı nedeniyle bu testlerin sıkı bir tıbbi gözetim altında yapılması önemlidir.
Bu testlerin alerjene karşı özgüllüğü Alerjen-spesifik IgE antikor (SP IgE) kadar değildir.
2. Alerji testim negatif çıkmasına rağmen yakınmalarım devam ediyor. Başka ne olabilir?
Çölyak hastalığında glutene duyarlılık veya laktoza tahammülsüzlüğe neden olan laktaz eksikliğine benzer bir enzim eksikliği gibi bir genetik aşırı duyarlılık sorununuz olabilir. IgE ‘nin aracılık etmediği alerjiye benzer bir durum da olabilir ancak bununla ilgili bir laboratuvar testi yoktur. Doktorunuzun yardımıyla bireysel durumunuzu araştırmanız önem taşımaktadır.
3. Alerjik yakınmalarım genellikle hafif derecededir. Gerçekte bu durum ne kadar ciddidir?
Alerjik reaksiyonlar kişiye özgüdür. Hafif veya orta derecede olduğu gibi alerjenden alerjene değişebilmekte, zamanla kötüleşebilmekte (veya kötüleşmemekte), tüm vücudu tutabilmekte ve bazen ölümcül olabilmektedir.
4. Alerjilerim geçer mi?
Çocuklar büyüdükçe bazı alerjiler geçmesine rağmen erişkinlerde genellikle geçmez. En kötü reaksiyonlar, örneğin yer fıstığının neden olduğu anafilaksi genellikle geçmez. Alerjenden kaçınmak ve kazayla oluşan maruziyetlere önceden hazırlıklı olmak için en güvenli yaklaşım yanında antihistaminikler ve adrenalin enjeksiyonları taşımaktır. Bazı kaçınılmaz alerjilerde immünterapi yakınmaların azalmasına yardımcı olabilirse de besin alerjilerinde işe yaramaz. Besin alerjilerinde genellikle yıllar boyu düzenli aralıklarla enjeksiyonlar yapılması gerekebilir.
5. Ağaçların polenlerine karşı alerjim olmasına rağmen, niçin taze meyveden kaçınmam söyleniyor?
Havayla taşınan bazı alerjenlerle meyve proteinleri arasında çapraz etkileşimler söz konusudur. Vücudunuz meyveyi ağaç poleni sanarak alerjik reaksiyon oluşturur. Ancak göreceli olarak seyrek görülen bir olgudur.
Kaynakça
- American Academy of Allergy, Asthma, and Immunology
- Asthma and Allergy Foundation of America: “What are allergies?”
- American College of Allergy, Asthma, and Immunology: “Allergic Reactions to Stings from Hornets, Wasps, Bees and Yellowjackets: Patient Information”
- American Academy of Family Physicians: Food Allergies
- Food Allergy & Anaphylaxis Network (FAAN)
- World Allergy Organization
- About, Pediatrics: Food Allergies and Kids
- Thomas, Clayton L., Editor (1997). Tabers Cyclopedic Medical Dictionary. F.A. Davis Company, Philadelphia, PA [18th Edition].
- National Institute of Allergy and Infectious Diseases (1999 January, last revision). Food Allergy and Intolerances [ 56 paragraphs]. WebMD [On-line serial]. Available FTP: http://my.webmd.com/content/article/1680.50303
- National Institute of Allergy and Infectious Disease Something in the Air: Airborne Allergens [76 paragraphs]. WebMD [On-line serial]. Available FTP:http://my.webmd.com/content/article/1680.50308
- WAO Overview of Allergy, Its Diagnosis and Treatment [7 paragraphs]. World Allergy Organization [On-line information]. Available FTP:http://www.worldallergy.org/public/descriptions_of_allergies/overview.shtml
- MEDLINEplus Allergy testing [20 paragraphs]. MEDLINEplus Health Information [On-line Information]. Available FTP:http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003519.htm