Avuç içi terlemesi nedir?
Terleme vücudun kendini soğutma şeklidir ve bu herkesin başına gelir. Tıbbi adı palmar hiperhidroz olan avuç içi terlemesi, etkilenen kişinin avuçlarının soğuması için gerekenden çok daha fazla, bazen de damlama noktasına kadar terlemesi durumudur. Aşırı stres, ateş, ağır egzersiz veya kullanılan bir ilacın yan etkisi gibi durumlarda avuç içi terlemesi normal olsa da, bazı durumlarda açık nedeni olmayan kronik bir sorun olabilir.
Hiperhidroz olarak da bilinen aşırı terleme, ayak tabanları (plantar hiperhidroz), kasık ve koltuk altları (aksiller hiperhidroz) gibi vücudun diğer kısımlarını da etkileyebilir. Plantar hiperhidroz genellikle palmar hiperhidroz (avuç içinin terlemesi) ile birlikte görülür, ancak avuç içiyle birlikte vücudun farklı bölgeleri de aşırı derede terleyebilir.
Avuç içi terlemesi utanç verici ve sinir bozucu bir durum olsa da, kendi başına tehlikeli değildir. Bununla birlikte, avuç içlerinin ve ayak tabanının aşırı terlemesi başka bir tıbbi durumun sonucuysa tedaviye ihtiyacınız olabilir. Sorun kötüleşmeye başlarsa, doktora görünmeniz ve uygun tanı/tedavi almanız önemlidir. Doktorunuz tedavi seçenekleri hakkında size gereken bilgiyi verecektir.
Avuç içi terlemesine baş dönmesi, göğüs ağrısı, mide bulantısı veya nefes almada zorluk gibi diğer ciddi semptomlar eşlik ediyorsa, bu bir kalp krizinin işareti olabilir. Bu yüzden bunun gibi semptomlarla birlikte avuç içiniz aşırı terliyorsa vakit kaybetmeden doktora görünmeniz, hatta gerekirse acil servise gitmeniz önemlidir.
Avuç içi terlemesine başka hangi belirtiler eşlik edebilir?
Avuç içi terlemesi belirtileri genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar ve çoğu zaman kronik bir sorundur. Altta yatan bir neden olmadığında buna birincil fokal hiperhidroz denir. Bazen avuç içlerinin ve ayak tabanının aşırı terlemesi başka bir sağlık sorununun veya kullandığınız bir ilacın yan etkisinin bir belirtisidir ve buna ikincil hiperhidroz denir. Bu hiperhidroz türlerinin her birinin kendine özgü semptomları olabilir.
Birincil fokal hiperhidroz belirtileri
Avuç içleri terleyen insanlar, ellerinden aşağı damlayacak kadar aşırı terleme yaşayabilirler. Bu, nesneleri kavramayı engelleyebilir veya utanç verici bir el sıkışmasına neden olabilir.
Birincil fokal hiperhidroz belirtileri şunları içerir:
- Renk değişikliği: Avuç içlerindeki cilt soluk veya bazen pembemsi olabilir.
- Maserasyon: Aşırı nemin neden olduğu hücresel hasar nedeniyle cilt son derece kırılgan hale gelebilir ve kolayca çatlayabilir.
- Bilateral: Terleme vücudun her iki tarafında simetrik olarak gerçekleşir.
- Sıklık: Aşırı terleme altı ay veya daha uzun süre boyunca haftada en az bir kez olur.
Avuç içi terleyen bir kişi vücudun diğer bölgelerinde de aşırı terleme yaşayabilir. Örneğin, palmar hiperhidrozu olan birinin ayaklarının alt kısmında plantar hiperhidroz adı verilen aşırı terleme olabilir. Bu çok yaygındır – avuç içi terli hastaların yarısından fazlasında palmar ve plantar hiperhidroz birlikte görülür, yani hem avuç içleri, hem de ayak tabanı terlemesinden muzdariptirler. Bazen aşırı terleme koltuk altı, baş ve kasıkları da etkileyebilir.
İkincil hiperhidroz belirtileri
Birincil fokal hiperhidroz semptomlarına ek olarak, ikincil hiperhidrozu olan bir insan aşağıdaki gibi ek semptomlar yaşayabilir:
- Gece boyunca aşırı terleme
- Avuç içi terlemesinin şiddetlenmesi
- Vücudun farklı bölgelerini de etkileyen terleme
Ciddye alınması gereken belirtiler
Bazı durumlarda, aşağıdaki gibi hemen bir doktor tarafından değerlendirilmesi gereken daha ciddi semptomlarla birlikte avuç içi terlemesi meydana gelebilir:
- Göğüs ağrısı
- Baş dönmesi
- Mide bulantısı
Avuç içi terlemesi neden olabilir?
İki tip hiperhidroz vardır: birincil fokal hiperhidroz ve ikincil hiperhidroz. Palmar hiperhidroz (avuç içi terlemesi) bu kategorilerden birine girebilir.
İkincil hiperhidroz, başka bir sağlık durumundan veya kişinin aldığı bir ilacın yan etkisinden kaynaklanır. Öte yandan, birincil fokal hiperhidroz, aşırı terlemenin koşulun kendisi olduğu zamandır – bu birincil sorundur.
Birincil fokal hiperhidroz nedenleri
Avuç içindeki aşırı terlemenin nedeni birincil fokal hiperhidroz olduğunda, terlemenin genellikle tıbbi veya sağlıkla ilgili bir nedeni yoktur. Avuç içinin terlemesi kalıtsal (genetik) olabilir, yani aşırı terlemenin başka bir açıklaması yoksa ailenizde genetik olarak aktarılıyor olabilir.
Avuç içi terlemesi genetik olarak aile geçmişinizde yoksa, bu durum kendiliğinden de ortaya çıkabilir. Ancak yine de şunu aklınızda bulundurun: İnsanlar genellikle semptomları hakkında (özellikle bu terleme gibi hassas bir semptom ise) başkalarıyla konuşmaktan çekindikleri için, bu durum sizin bilginiz olmadan da aile bireylerinde olabilir.
İkincil hiperhidroz nedenleri
İkincil hiperhidrozda, kişinin aşırı terleme ile sonuçlanan başka bir tıbbi durumu olabilir veya kişi, yan etki olarak avuç içlerinin terlemesine neden olan bir ilaç kullanıyor olabilir. Ayrıca, avuç içi terlemesi opioid yoksunluğunun bir yan etkisi de olabilir.
Avuç içi terlemesşnin ikincil nedenleri şunlardır:
- Diyabet veya düşük kan şekeri
- Sinir sistemi bozuklukları
- Aşırı alkol kullanımı
- Kalp veya akciğer hastalığı
- Menopoz nedeniyle sıcak basması
- Aşırı kilo, obezite
- Tiroid ile ilgili sorunlar
- Bazı kanser türleri
Ciddi nedenler
Avuç içinin veya ayak tabanının aşırı terlemesine göğüs ağrısı gibi ciddi belirtiler eşlik ediyorsa, bu acil bir durumun (kalp krizi gibi) işareti olabilir, bu yüzden bu tür semptomların yaşandığı durumlarda vakit kaybetmeden acil servise gitmeniz gerekebilir.
Avuç içi terlemesi için ne zaman doktora görünmeli?
Terlemek hususunu konuşmak utanç verici olsa da, aşırı derecede avuç içleriniz terliyorsa- başka hiçbir semptomunuz olmasa bile – doktorunuzla konuşmanız önemlidir. Terlemeden başka semptomlarınız yoksa, aile hekiminizle sorun hakkında konuşabilirsiniz, başka semptomlarınız varsa da aile hekiminiz sizi ilgili bir uzmanlığa yönlendirecektir.
Doktora görünmeniz gereken durumlar
Avuç içi terlemesi birincil fokal hiperhidrozun bir sonucu olduğunda, durum tehlikeli veya yaşamı tehdit edici değildir. Bununla birlikte, özellikle günlük yaşamınızda strese veya endişeye neden oluyorsa, belirtileriniz hakkında doktorunuzla konuşmanız önemlidir. Aşırı terleyen avuç içleri (ve bazende beraberinde gelişen ayak tabanı terlemesi) yaşam kalitenizi hem sosyal hem de duygusal olarak etkileyebilir, ancak bu sonsuza kadar yardım almadan başa çıkmanız gereken bir şey değildir. Doktorunuz size tedavi seçenekleri hakkında gereken bilgiyi verecektir.
Acil tıbbi bakım yardım almanız gereken durumlar
Terlemeniz gece uyurken oluyorsa, aniden kötüleşiyorsa veya vücudunuzun yalnızca bir tarafında oluyorsa, ikincil hiperhidrozunuz olabilir. Bu, aşırı terlemeye başka bir sağlık koşulunun neden olduğu anlamına gelir. Doktorunuz diyabet, tiroid sorunları veya kanser gibi belirli tıbbi durumlar açısından sizde bazı testler yapmak isteyebilir. Bu koşullar hemen yaşamı tehdit etmese de, semptomları fark etmeye başlar başlamaz teşhis ve tedavi almak yine de çok önemlidir.
112’yi aramanız gereken durumlar
Avuç içi terlemesiyle beraber baş dönmesi, göğüs ağrısı, nefes almada zorluk veya mide bulantısı gibi kalp krizi belirtileri yaşıyorsanız vakit kaybetmeden 112’yi aramanız önerilir.
Avuç içi terlemesi nasıl teşhis edilir?
Çoğu zaman doktorunuz semptomlarınızı ve tıbbi geçmişinizi sizinle görüştükten sonra birincil fokal hiperhidrozu teşhis edebilecektir. Doktorunuz, avuçlarınızın terlemesine neden olan altta yatan başka bir tıbbi durumunuz olup olmadığını belirlemek için bazı testler de yapmak isteyebilir.
Doktorunuz tanı koymanıza yardımcı olmak için randevunuz sırasında aşağıdaki gibi birçok soru sorabilir:
- Belirtileriniz tam olarak nedir?
- Ne zamandır terliyorsunuz?
- Ayak tabanı terlemesi de var mı?
- Belirtileriniz tipik olarak ne zaman ortaya çıkıyor?
- Gece uyurken terliyor musunuz?
- Terleme bir tarafta mı yoksa her iki tarafta mı oluyor?
- Belirtilerinizi kötüleştiren veya hafifleten bir şey var mı?
- Ailenizde avuç içi terleyen başka biri var mı?
Tanı için testler
Doktorunuz, avuçlarınızın terlemesine neden olan altta yatan bir durumunuz olabileceğinden şüpheleniyorsa, aşağıdaki gibi bazı testler yaptırmanızı isteyebilir:
- Teşhis testleri: Kan, idrar veya diğer laboratuvar testleri, doktorunuzun altta yatan başka bir sağlık sorununuz olup olmadığını belirlemesine yardımcı olabilir.
- Ter testleri: Bir nişasta-iyot testi aşırı terin tam olarak nerede olduğunu gösterecek ve bir kağıt testi vücudunuzun ne kadar ter ürettiğini ölçecektir.
Bu tür testlerin sonuçları, doktorunuzun avuç içi terlemesinin altında yatan nedeni teşhis etmesine yardımcı olabilir. Ancak bazen, herhangi bir neden bulunamayabilir.
Avuç içi terlemesi nasıl tedavi edilir?
Avuç içi terlemesi için tedavi seçenekleri, bu duruma neyin tetiklediğine bağlı olarak değişecektir.
Avuç içi terlemesine neden olan bir sağlık sorununuz varsa, doktorunuz bu sorunu kontrol altına almanızı önererek aşırı terlemeyi hafifletebilir. Aldığınız ilaçlardan biri avuçlarınızın terlemesine neden oluyorsa, ilaçları değiştirmek mümkün olabilir, ancak buna doktorunuz karar verecektir.
Altta yatan tıbbi bir durum olmasa bile, avuç içi terlemesi kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir ve çoğu durumda okulda, işte veya sosyal durumlarda stres ve kaygıya neden olabilir. Tedavinin amacı, yaşam kalitesini iyileştirmek için aşırı terlemeyi azaltmaktır.
Tedavi seçenekleri
Avuç içi terlemesinin tedavisi için çeşitli seçenekler mevcuttur ve bazı kişilerin terlemeyi etkili bir şekilde azaltmak için birden fazla tedaviyi birleştirmesi gerekebilir.
Avuç içi terlemesinin olası tedavi seçenekleri genel olarak aşağıdakileri içerir:
- Terlemeyi önleyebilen ilaçlar: Bu tür ilaçlar genellikle sabah saatlerinde etkilenen cilt alanına uygulanır ve akşam olduğunda da ilacın kullanıldığı bölgeler yıkanır.
- Sinir bloke edici ilaçlar: Oral olarak (ağızdan) alınan bu ilaçlar, belirli sinirlerin iletişim kurmasını ve fazladan ter üretmesini engelleyebilir.
- Bazı antidepresanlar: Bazı antidepresanlar terlemeyi azalttığı gibi, terlemeyi daha da kötüleştirebilecek olan kaygıyı da azaltabilir.
- Botoks: Ellere enjekte edilen botoks, aşırı terlemeye neden olan sinirleri bloke edebilir. Bu tedavi genellikle altı aydan bir yıla kadar sürer ve daha sonra tekrarlanması gerekir.
- İyontoforez: İyontoforez, özel bir cihazın mineralize su aracılığıyla düşük yoğunluklu elektrik akımı yayması ve bu sayede ellerinizdeki ter bezlerini bloke etmesi işlemidir. Bu tedaviden sonuç almak birkaç hafta sürebilir. Elektrik akımı, güvenlik sorunu olmayacak kadar düşüktür.
- Ameliyat: Bir cerrah, avuç içinde terlemeye neden olan sinirleri bloke etmek için spinal cerrahi yapabilir, ancak bu genellikle son çare bir tedavidir.
Bu tedavilerin çoğunun yan etkileri de vardır. Hangi seçeneğin sizin için doğru olduğuna karar vermeden önce, her tedavinin artıları, eksileri ve yan etkileri hakkında doktorunuzla konuşmanız önemlidir. Tedaviyi seçerken, aşırı terlemenin günlük yaşamınızı ne ölçüde etkilediğini de göz önüne almanız gerekir.
Avuç içi terlemesinin olası komplikasyonları nelerdir?
Birincil fokal hiperhidroz nedeniyle avuç içi terli olan kişiler tipik olarak ciddi komplikasyon tehlikesiyle karşı karşıya değildir. Aşırı terleme cilt enfeksiyonu riskini artırabilse de, çoğu zaman terlemeyle ilgili en büyük sorun utanç ve endişedir.
İkincil hiperhidrozu olan kişilerde, tedavi olmaksızın daha da kötüleşebilecek altta yatan başka bir sağlık sorunu olabilir. Diğer semptomlarla birlikte terleme sorunu yaşıyorsanız, doğru teşhis ve tedavi alabilmeniz için doktora başvurmanız önemlidir. Çünkü tedavi edilmediğiniz takdirde komplikasyon riskiniz artacaktır.
Kaynak:
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: