Seçici Konuşmazlık (Selektif Mutizm)
Seçici konuşmazlığı (selektif mutizm) olan çocuklar, toplumsal etkileşimleri sırasında başkalarıyla karşılaştıklarında konuşmayı başlatmazlar ya da kendilerine söylenenlere bir karşılık vermezler. Çocuklarla ya da erişkinlerle olan toplumsal etkileşimlerinde konuşmazlar. Seçici konuşmazlığı olan çocuklar, evde, yakın aile bireylerinin yanında konuşurlar; ancak, çoğu zaman yakın arkadaşlarının ya da büyükanabaları ya da kuzenleri gibi ikinci derecede akrabalarının yanında bile konuşmazlar. Bu bozukluk, çoğu zaman, yüksek düzeyde bir toplumsal kaygı ile belirlidir. Seçici konuşmazlığı olan çocuklar, çoğu zaman, okulda konuşmaya karşı çıkarlar, öğretmenleri bu kişilerin okuma gibi becerilerini değerlendirmekte çoğu zaman güçlük çektikleri için, okulda ya da aldıkları eğitim açısından başarısız olurlar. Bu bozukluğu olan çocuklar, iletişim kurmak için, kimi zaman konuşma dışı ya da sözel olmayan yolları (homurdanma, gösterme, yazma gibi) kullanırlarsa da ve konuşmanın gerekmediği toplumsal etkileşimlere (okul oyunlarında sözel olmayan bölümler gibi) katılma konusunda istekli olabilirlerse de, konuşmuyor olmaları toplumsal iletişimlerini bozuyor olabilir.
Seçici konuşmazlığa eşlik eden özellikler arasında aşırı utangaçlık, toplum içinde utanma korkusu, toplumdan uzaklaşma ve içine kapanma, yapışma, zorlantı davranışları, olumsuzlanma, öfke patlamaları ve ağır olmayan karşıt olma davranışı vardır. Bu bozukluğu olan çocukların dil becerileri genellikle olağan sınırlarda ise de, kimi zaman bir iletişim bozukluğu elik edebilir, ancak özel bir iletişim bozukluğu ile birlikteliği tanımlanmış değildir. Bu bozukluklar olduğunda bile kaygı vardır. Seçici konuşmazlığı olan çocuklara, klinik ortamlarda neredeyse her zaman ek olarak ayrı bir kaygı bozukluğu tanısı konur, bunlar arasında en çok konan tanı toplumsal kaygı bozukluğudur (sosyal fobi).
Seçici konuşmazlığın başlangıcı genellikle beş yaşından önce olur, ancak çocuk okula başlayana dek, toplumsal etkileşimleri artana ve yüksek sesle okuma gibi eylemlerde bulunması gerekene dek klinik ilgi odağı olmayabilir. Bozukluğun kalıcılığı değişkendir. Klinik bildiriler, birçok kişide, yaşın ilerlemesiyle birlikte seçici konuşmazlığın kalmadığını bildiriyorsa da, bu bozukluğun boylamsal gidişi bilinmemektedir. Özellikle toplumsal kaygı bozukluğu olanlarda olmak üzere, kimi olgulara seçici konuşmazlık ortadan kalkar, ancak toplumsal kaygı belirtileri kalır.
Olası Etkenler
Yaradılış: Seçici konuşmazlıkla ilgili yaradılıştan kaynaklanan hastalık ortaya çıkma olasılığı tam belirlenmemiştir.
Çevresel: Anababalarının toplumsal sınırlılıkları çocuklar için az konuşma ve seçici konuşmazlık örneği olabilir. Dahası, seçici konuşmazlığı olan çocukların anababaları, aşırı koruyucu ve başka bir bozukluğu olmayan ya da başka bir kaygı bozukluğu olan çocukların anababalarına göre daha denetimci olarak tanımlamışlardır.
Kalıtımsal ve fizyolojiyle ilgili etkenler: Seçici konuşmazlık ve toplumsal kaygı bozukluğu arasında belirgin bir örtüşme olduğu için, bu iki durum arasında ortak birtakım kalıtımsal etkenler olabilir.
Kültürle İlişkili Tanısal Konular: Başka bir dilin konuşulduğu ülkelere göç eden ailelerin çocukları, o dili bilmedikleri için, yeni bir dili konuşmaya karşı çıkabilirler. Yeni dili anlayabiliyorlar, ancak konuşmaya karşı çıkıyorlarda, seçici konuşmazlık tanısı konması gerekir.
Seçici Konuşmazlığın İşlevsel Sonuçları
Seçici konuşmazlığı olan çocuklar, başka çocuklarla karşılıklı toplumsal etkileşime girme konusunda çok kaygılı olabilecekleri için, bu durum toplumsal işlevsellikte bozulma ile sonuçlanabilir. Seçici konuşmazlığı olan çocuklar büyüdükçe toplumdan uzaklaşma ile karşı karşıya kalabilirler. Bu çocuklar, okul ortamlarında, okul başarısızlığı gösterebilirler, çünkü çoğu zaman eğitimleriyle ilgili konularda ya da kişisel gereksinimleri konusunda (sınıf içinde verilen görevleri anlayamama, tuvalete gitmek için izin istememe gibi) öğretmenleriyle iletişime girmezler. Yaşıtlarının alay etmesinin sonuçlarını da kapsayan, okulda ve toplumsal işlevsellikte ileri derecede bozulma, sık görülen bir durumdur. Seçici konuşmazlık, belirli birtakım durumlarda, toplumsal karşılaşmalarda ortaya çıkan kaygıyı azaltmak için ödünleyici bir yöntem olarak iş görür.
Eştanı
En sık eştanılar diğer kaygı bozukluklarıdır. Bunlardan en sık toplumsal kaygı bozukluğu (sosyal fobi), ayrılma kaygısı bozukluğu ve özgül fobi eştanısı konur. Seçici konuşmazlığı olan çocuklarda karşıt olma davranışlarının olduğu bildirilmiştir, ancak karşıt olma davranışları konuşmayı gerektiren durumlarla sınırlı olabilir. Seçici konuşmazlığı olan kimi çocuklarda iletişim gecikmeleri ya da bozuklukları ortaya çıkabilir.
(Yararlanılan Kaynak: DSM-5 Ruhsal Bozuklukların tanısal ve Sayımsal Elkitabı)
Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri) Uzmanı


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Seçici Konuşmazlık (Selektif Mutizm)" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Doç.Dr.Murat Eren ÖZEN'in izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.