Haftalık Economist dergisinin bu haftaki kapak konusu, aralarında Türkiye ve Brezilya'nın da bulunduğu dünyanın pek çok noktasındaki protesto eylemleri.
'Protestoların ilerleyişi' manşetini atan derginin kapağındaki karikatürde, 1789 Fransız Devrimi, 1968'deki protestolar, 1989'daki komünizm karşıtı eylemler ve son dönemdeki protestoları simgeleyen karakterler yer alıyor.
Son dönemdeki eylemleri sembolü olan kadın karakter, bir elinde kağıt kahve bardağı, diğerindeyse bir akıllı telefon tutuyor.
Farklı yerlerdeki protestoların farklı nedenleri olduğunu vurgulayan dergi, eylemlerin ortak noktalarını şöyle açıklıyor:
Ortak noktalar
"Son bir kaç haftadır, bir ülkeden diğerine protestocular hayret verici bir hızda harekete geçti. Demokrasilerde, diktatörlüklerden daha aktiftiler. Talepler listesi olan çeşitli lobilerden ziyade, sıradan, orta sınıf insanlardı. Şölenleri ve öfkeleri, yolsuzluğu, verimsizliği ve iktidardakilerin küstahlığını mahkum ediyordu.."
Eylemlerin ritminin teknoloji sayesinde hızlandığını belirten dergi, V for Vendetta filmindeki Guy Fawkes maskesinin hem Sao Pulo'da, hem de İstanbul'da görüldüğünü söylüyor ve şöyle devam ediyor:
'Elinde akıllı telefonu olan herkes haberler yayıyor, ama bu haberler her zaman güvenilir olmuyor. Polis 31 Mayıs'ta İstanbul'daki Gezi Parkı'nda kurulan çadırları yaktığında, olanlar Twitter'da anında yayıldı. Türkler öfkelerini ifade etmek için sokağa çıktıklarında, polisin acımasız müdahalesinde göstericilerin öldüğü haberleri alevi körükledi. O ilk haberlerin yanlış olduğu ortaya çıksa da, artık protesto moda olmuştu."
Economist eylemlerin daha önceki gibi sendikalar ya da diğer çıkar grupları tarafından örgütlenmediğini söylüyor ama bu organizasyon eksikliğinin eylemlerin gündemini ve taleplerini kaçınılmaz olarak bulanıklaştırdığını belirtiyor.
Bu geniş tabanlı 'iyi hava eylemciliğinin' ortaya çıktığı hızda kaybolabileceğini de söyleyen dergi, 2011'deki İşgal (Occupy) eylemlerinin akıbetini hatırlatıyor. Ancak dergi bu kez eylemcileri derin bir hoşnutsuzluktan beslendiğini kaydediyor. Dergi bu noktada, geçen ay İsveç'te, 2011'de de İngiltere'de yaşanan gençlik isyanlarını hatırlatıyor.
'Genç orta sınıflar öfkeli'
Economist, özellikle kalkınmakta olan ülkelerde hızla büyüyen orta sınıfların siyasi beklentilerinin daha büyük bir güç olduğunu belirtiyor ve bu noktada Hindistan'da 23 yaşındaki bir kadının tecavüz edilip, öldürülmesine karşı yapılan eylemleri ve 2011'deki yolsuzluk karşıtı protestoları hatırlatıyor.
Türkiye'de de üniversiteden mezun olanların sayısının 1995'ten bu yana her yıl yüzde 8 arttığını belirten dergi, "Bunun yarattığı genç orta sınıflar, büyük aileler ve alkole denetim isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın, dinci muhafazakârlığına karşı öfkeli" diyor.
Economist'in başyazısı şu satırlarla sona eriyor:
"Demokratlar diktatörlerin gösterileri durdurma yeteneklerine imrenerek bakıyor olabilir. Çin çok sayıda yerel düzeyde gösterinin, bir ulusal harekete dönüşmesini engellemeyi başardı. Suudi Arabistan muhaliflere sessiz kalmaları için rüşvet verdi. Rusya, para cezası ve hapis tehditleriyle gözleri korkuttu. Ama uzun vadede otokratlar daha büyük bir bedel ödeyebilir. Sultan Erdoğan'ın ileride görebileceği gibi, insanları sokaklardan uzaklaştırmak için güç kullanmak hükümetleri ölümcül derecede zayıflatabilir ve Arap hükümetlerinin iki yıl önce gördüğü gibi, diktatörlüklerde protestocuların öfkelerini yönlendirebileceği kurumlar pek bulunmuyor. 2013'te demokrasilerin sıkıntılar çektiğini gören Pekin, Moskova ve Riyad'daki liderler rahatsız hissediyor olmalı."