Başkan Donald J. Trump, Fed başkanı Jerome H. Powell'ın faiz oranlarını daha da artırarak ABD'nin ekonomik büyümesini tehdit ettiğini söyleyerek Federal Rezerv'i (Fed) devraldı. Ana akım ekonomistler, finans basını ve hatta bazı politikacılar öfkeyle tepki verdi: Başkanın yorumları Fed'in siyasi bağımsızlığını baltalayarak ABD dolarına olan güveni potansiyel olarak tehlikeye atıyor. Ana akım ekonomistler merkez bankasının siyasi bağımsızlığını bir "altın buzağı" meselesi ilan ettiğinden, böyle bir kamuoyu tepkisi ilk bakışta anlaşılabilir.
Para teorisyenleri, politik olarak bağımsız bir merkez bankasının para birimi ve ekonomi için en iyisi olduğunu savunuyorlar. Sonuç olarak, Fed dahil olmak üzere dünyadaki çoğu merkez bankası siyasi olarak bağımsız hale getirildi. Ama bu böyle mi? Ekonomi gelişirse, politikacılar Fed'i rahat bırakır. Ekonomi tökezlerse veya Fed popüler olmayan önlemler alırsa, Kongre'nin veya başkanın 1913 tarihli Federal Rezerv'i revize edip gücünü elinden alma riskini taşır.
Varsayarsak: İyi zamanlarda, Fed siyasi partilerin taleplerinden az çok korunur. Peki ya bankacılık sektörü gibi 'özel çıkar gruplarının' Fed politika yapımı üzerindeki etkisi? Fed'in her şeyden önce ticari ve yatırım bankalarının ihtiyaçlarını karşıladığına şüphe yok. ABD dolarının tekel üreticisi olarak, bankacılık topluluğuyla yakın işbirliği içinde, çoğunlukla yoktan var eden kredi genişlemesi yoluyla yeni Greenback'ler yaratıyor. Bu anlamda Fed ve özel bankalar bir karteli temsil ediyor.
Bu kartel enflasyon üretir ve sadece tüketici fiyatlarında değil, hisse senedi, konut ve gayrimenkul gibi varlıkların fiyatlarında da artışlara yol açar. Bu da ABD dolarının satın alma gücünü düşürür ve birçoğunun pahasına bazılarına fayda sağlar. Her zamankinden daha fazla miktarda ABD doları basmaya devam eden Fed-banker karteli aynı zamanda ekonomik rahatsızlıklara, spekülatif balonlara ve yükseliş ve düşüş döngülerine neden oluyor; ve tüketicileri, firmaları ve hükümeti daha fazla borca girmeye teşvik ediyor. Özellikle, Fed banka kredisi için faiz oranını belirlerken ve bunu yaparken temel olarak kredi piyasalarındaki tüm faiz oranlarını kontrol eder.
Fed-banker karteli, kredi genişletme yoluyla para arzını genişletirken, piyasa faiz oranı yapay olarak bastırılır: Fed'in kredi ve para arzını yoktan var etmeden genişletmediği bir duruma kıyasla daha düşük bir seviyeye itilir. Düşen piyasa faiz oranının bir sonucu olarak, tasarruflar azalırken, tüketim ve yatırım bir ekonomik yükselişi harekete geçirir. Ancak, piyasa faiz oranı yükseldiğinde bu ani yükseliş, düşüşe dönüşecektir – ki bu kaçınılmaz olarak sisteme daha fazla yeni kredi ve para pompalanmadığında gerçekleşir; Fed, faiz oranlarını önceden düşürdükten sonra yükseltirse.
Bunu duymak korkutucu olabilir, ancak Fed "doğru" faiz oranı seviyesinin nerede olduğunu bilmiyor. Faiz oranı politikası açısından “deneme yanılma” yaklaşımı izlemektedir. Tarihin çok iyi gösterdiği gibi, Fed, finansal ve ekonomik kriz zamanlarında faiz oranlarını keskin bir şekilde düşürür. Gelen veriler ekonominin büyümeye döndüğünü gösteriyorsa, Fed faiz oranını yükseltmeye başlar ve faiz oranı 'çok yüksek' hale gelene kadar artırmaya devam eder ve bu da yükselişi başka bir çöküşe dönüştürür. Fed'in mevcut faiz artışı döngüsünün başka bir fiyaskoyu tetiklemesi şaşırtıcı olmaz.
Bu açıdan bakıldığında, Başkan Trump'ın Fed'in son faiz artırımları serisini eleştirmekte kesinlikle haklı olduğu bir nokta var. Ancak Fed'i faiz oranlarını daha uzun süre yapay olarak düşürülmüş seviyelerde tutmaya zorlamak asıl sorunu çözmüyor. Bu sadece finansal ve ekonomik sistemde daha fazla bozulmaya yol açacak ve kaçınılmaz krizin maliyetlerini öngörülebilir şekilde daha da artıracaktır. Başka bir deyişle: Gerçek şu ki, Fed politikası sorunun çözümü değil, sorunun en önemli parçasıdır. Fed'i hemen kapatmak bir seçenek değilse, başkana açık olan yollardan biri Fed'in para tekelini sona erdirmektir. Bu, her şeyden önce değerli madenler, altın ve gümüş başta olmak üzere değişim araçlarının ve siber para birimlerinin parasal amaçlarla kullanılmasının önünde duran tüm vergilere ve düzenleyici gerekliliklere son verilerek yapılabilir. Aslında, parada serbest bir piyasa açabilir. İnsanlar daha fazla seçeneğe sahip olacaklar ve böylece isterlerse aşırı maliyetlere maruz kalmadan ABD dolarından kolayca çeşitlendirebilecekler.
Fed-banker kartelinin manevra alanı, artık kredi ve para arzını eskisi gibi şişirmeye devam edemeyecekleri için önemli ölçüde daralacaktı. Bunu yaparlarsa, ABD doları tüm gözler için alternatif paralar karşısında değer kaybedecek, bu da Amerikan Dolarını daha az rekabetçi hale getirecek ve potansiyel olarak ABD dolarını piyasadan tamamen çekecek. Serbest para piyasasının ilk aşamasında, insanlar muhtemelen ABD doları tasarruflarının ve vadeli mevduatlarının bir kısmını bir değer deposu olarak altın ve gümüşe yönlendireceklerdi. Daha sonra sadece depolama ve saklama hizmeti veren değil, ödeme ve takas hizmeti de veren işletmeler ortaya çıkacak ve nihayet 'dijitalleştirilmiş' altın ve gümüş para ile günlük ödeme yapma imkanı açılacaktı. ABD yönetimi gerçekten "Amerika'yı Yeniden Harika Yapmak" istiyorsa, bir noktada ABD doları itibari para sorununu çözmenin bir yolu yoktur. Başkanın Fed'in faiz oranı politikasına yönelik son eleştirisi şüphesiz doğru yöne işaret ediyor. Eleştirisini tartışmasız doğru gerekçelerle desteklemek için, parada serbest bir piyasa oluşturmaya yönelik açık çabalar eşlik etmelidir. Neyse ki, çok sayıda ABD eyaleti zaten bu yönde ilerliyor. Başkan Trump, muhtemelen takip etmek ve federal düzeyde parada serbest bir piyasayı zorlamak için en iyi nedenlere sahip olacaktır.
Yazar - Thorsten Polleit
Çevirmen - Zorbey Uyanık