Medeniyetin gelişimi sırasında insanlar dağınık konutlarını birleştirdiler. Duvarlar güneşte ve yağmurda durdu, çağların gelip gittiğini gördüler.
Bu şehirler medeniyetimizin nasıl yeniden canlandığına ve çürümeye düştüğüne dair sessiz tanıklar oldu. Bugün, geçmişin tüm büyük şehirleri insanlara barınak vermeye devam etmiyor, birçoğu sadece harabelerde yatıyor veya Dünya'nın yüzünden tamamen kayboldu.
İngiliz gazetesi "The Guardian", her biri kendine özgü mimarisi ve sıradışı tarihi olan dünyanın en eski 15 kentini seçti. Peki bir kişi sürekli olarak en uzun nerede yaşıyor?
Jericho, Filistin Toprakları. Bu yerleşim burada 11 bin yıl önce ortaya çıktı. Bu, İncil'de birkaç kez bahsedilen dünyanın en eski yerleşim şehridir. Eriha, eski metinlerde “palmiye ağaçlarının şehri” olarak da bilinir. Arkeologlar, burada kentin saygıdeğer yaşını belirlemeyi mümkün kılan 20 ardışık yerleşim kalıntısını buldular. Şehir batı kıyısında Ürdün Nehri yakınında yer almaktadır. Bugün bile burada yaklaşık 20 bin kişi yaşıyor. Ve eski Jericho kalıntıları modern kent merkezinin batısında yer almaktadır. Arkeologlar, çanak çömlek öncesi Neolitik dönemden (MÖ 8400-7300) büyük bir kulenin kalıntılarını burada bulabildiler. Jericho, Kalkolitik döneme ait mezarları, Tunç Çağı'ndan şehir surlarını tutar. Belki de İsraillilerin gürültülü trompetlerinden düşerek "Jericho trompetleri" ifadesine yol açan onlardı. Şehirde yüzme havuzu, hamam, cömertçe dekore edilmiş salonlarla Büyük Kral Herod'un kış sarayı-rezidansının kalıntılarını bulabilirsiniz. Sinagogun tabanında 5-6. Yüzyıla kadar uzanan bir mozaik de vardır. Tel-as-Sultan tepesinin eteğinde peygamber Elisha'nın kaynağı vardır. Tarihçiler, Eriha'nın bitişiğindeki tepelerin Mısır'daki Krallar Vadisi ile karşılaştırılabilir birçok arkeolojik hazineye ev sahipliği yaptığına inanıyor.
Byblos, Lübnan. Buradaki yerleşim zaten yaklaşık 7 bin yaşında. İncil'de adı geçen Gebal şehri Fenikeliler tarafından kurulmuştur. Diğer adı Byblos (Byblos), Yunanlılardan aldı. Gerçek şu ki, şehir onlara Yunanca byblos adı verilen papirüs sağladı. Şehir MÖ 4. binyıldan beri bilinmektedir. Byblos, Baal tapınaklarıyla ünlü oldu, burada tanrı Adonis'in kültü doğdu. Buradan Yunanistan'a yayıldı. Eski Mısırlılar, İsis'in Osiris'in cesedini tahta bir kutuda bu şehirde bulduklarını yazdılar. Şehrin başlıca turistik mekanları antik Fenike tapınakları, XII.Yüzyılda Haçlılar tarafından inşa edilen Vaftizci Yahya Kilisesi, şehir kalesi ve şehir surlarının kalıntılarıdır. Şimdi Beyrut'a 32 kilometre uzaklıktaki Arap şehri Jebeil.
Halep, Suriye. Arkeologlar MÖ 4300'de insanların buraya yerleştiğine inanıyorlar. Bugün bu şehir Suriye'nin en kalabalık şehridir, içinde yaşayanların sayısı 4 milyona yaklaşmaktadır. Daha önce Halpe veya Halibon isimleri altında biliniyordu. Halep yüzyıllarca Osmanlı İmparatorluğu'nun üçüncü büyük şehriydi, sadece İstanbul ve Kahire'den sonra ikinciydi. Şehrin adının kökeni hala belirsizdir. Muhtemelen haleb, bakır veya demir anlamına gelir. Gerçek şu ki, eski zamanlarda üretimleri için büyük bir merkez vardı. Aramice'de "chalaba", bölgedeki toprağın rengi ve mermer kayaların bolluğu ile ilişkili "beyaz" anlamına gelir. Halep şimdiki adını Haçlı Seferleri ile ziyaret eden İtalyanlardan aldı. Antik Halep, Hitit yazıtları, Fırat'ta, İç Anadolu'da ve Ebla şehrinde Mari yazıtlarıyla kanıtlanmıştır. Bu eski metinler kentten önemli bir askeri ve ticaret merkezi olarak bahsediyor. Hititler için Halep, hava tanrısının ibadet merkezi olduğu için özel bir öneme sahipti. Ekonomik açıdan, şehir her zaman önemli bir yer olmuştur. Büyük İpek Yolu buradan geçti. Halep işgalciler için her zaman lezzetli bir lokma olmuştur - Yunanlılar, Persler, Asuriler, Romalılar, Araplar, Türkler ve hatta Moğollara aitti. Büyük Tamerlane burada 20 bin kafatasından oluşan bir kule dikmeyi emretti. Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla Halep'in bir alışveriş merkezi rolü azaldı. Şu anda, bu şehir bir canlanma geçiriyor, Ortadoğu'nun en güzel yerlerinden biri.
Şam, Suriye. Birçoğu inanıyor. Bu Şam dünyanın en eski şehri unvanına layık. İnsanların burada 12 bin yıl önce yaşadığına dair bir görüş olmasına rağmen, başka bir yerleşim tarihi daha doğru görünüyor - MÖ 4300. XII'deki ortaçağ Arap tarihçisi İbn Asakir, Tufan'dan sonra Şam duvarının dikilen ilk duvar haline geldiğini savundu. Şehrin doğuşunu MÖ 4. binyılla ilişkilendirdi. Şam'ın ilk tarihsel kanıtı MÖ 15. yüzyıla kadar uzanıyor. Sonra şehir Mısır ve firavunlarının yönetimi altındaydı. Daha sonra Şam, Yeni Babil krallığı Asur, Pers, Büyük İskender'in imparatorluğunun bir parçasıydı ve ölümünden sonra Seleukids'in Helenistik krallığının bir parçasıydı. Şehir, Aramice döneminde gelişti. Bugün Şam'ın modern su şebekelerinin temeli olan bir su kanalı ağı oluşturdular. Bugün kentsel yığılmanın 2,5 milyon insanı var. 2008 yılında Şam, Arap dünyasının kültür başkenti olarak kabul edildi.
Susa, İran. Buradaki yerleşim zaten 6200 yaşında. Ve Susa'da bir kişinin ilk izleri MÖ 7000'e kadar uzanıyor. Şehir, İran'ın modern Khuzestan eyaletinin topraklarında bulunmaktadır. Eski Elam devletinin başkenti olarak Susa tarihine girdiler. Sümerler kent hakkında ilk belgelerinde yazdılar. Böylece, "Enmerkar ve Aratta Hükümdarı" yazıları Susa'nın Uruk'un hamisi olan tanrı Inanna'ya adanmış olduğunu söylüyor. Eski Ahit'te antik şehre tekrarlanan referanslar vardır, özellikle adı Kutsal Yazılarda bulunur. Daniel ve Nehemya peygamberleri burada MÖ VI yüzyılda Babil esaretinde yaşadılar, Esther şehrinde kraliçe oldu ve Yahudiler tarafından zulümden kurtuldu. Elamit devleti, Ashurbanipal'in zaferleri ile var olmayı bıraktı, Susa'nın kendisi yağmalandı, ki bu ilk kez olmadı. Büyük Cyrus'un oğlu Susa'yı Pers krallığının başkenti yaptı. Ancak Büyük İskender sayesinde bu devletin varlığı da sona erdi. Şehir eski önemini yitirdi. Müslümanlar ve Moğollar daha sonra Susa'da yıkımla yürüdüler, sonuç olarak içindeki yaşam zar zor parladı. Bugün şehre Şuşa denir, yaklaşık 65 bin kişiye ev sahipliği yapar.
Fayum, Mısır. Bu şehrin 6 bin yıllık bir geçmişi var. Kahire'nin güney batısında, aynı adı taşıyan vahada, Crocodilopolis'in bir bölümünü işgal ediyor. Bu antik yerde, Mısırlılar timsah tanrısı kutsal Sebek'e ibadet ettiler. 12. hanedan Firavunları Fayyum'u ziyaret etmeyi severdi, daha sonra şehre Shedit denirdi. Bu gerçek, Flinders Petrie'nin bulduğu mezar piramitlerinin ve tapınaklarının kalıntılarından kaynaklanmaktadır. Fayyum'da Herodot'un tanımladığı ünlü labirent vardı. Bu alanda çok sayıda arkeolojik buluntu bulunmuştur. Ama dünya ünü Fayum çizimlerine gitti. Enacaustic tekniği kullanılarak yapılmışlar ve Roma Mısır zamanından kalma mezar portreleriydi. Halen El Fayyum şehrinin nüfusu 300 binden fazladır.
Sidon, Lübnan. İnsanlar ilk yerleşimlerini MÖ 4000'de burada kurdular. Sidon, Beyrut'un 25 kilometre güneyinde Akdeniz kıyılarında yer almaktadır. Bu şehir en önemli ve en eski Fenike şehirlerinden biriydi. Bu imparatorluğun kalbi oydu. M.Ö. X-IX yüzyıllarda. Sidon dünyanın en büyük ticaret merkeziydi. İncil'de Amorite ve Hitit'in erkek kardeşi “Kenan'ın ilk doğumu” olarak adlandırıldı. Hem İsa'nın hem de Havari Pavlus'un Sidon'u ziyaret ettiğine inanılıyor. Ve MÖ 333'te. şehir Büyük İskender tarafından ele geçirildi. Bugün şehre Saida denir ve Şii ve Sünni Müslümanlar tarafından yaşar. Lübnan'ın 200.000 nüfusu ile üçüncü büyük şehridir.
Filibe, Bulgaristan. Bu şehir ayrıca MÖ 4 bin yıl içinde ortaya çıkmıştır. Bugün Bulgaristan'ın en büyük ikinci, Avrupa'nın en eskilerinden biri. Atina, Roma, Kartaca ve Konstantinopolis bile Filibe'den daha genç. Roma tarihçisi Ammianus Marcellinus, bu yerleşimin adının Trakyalılar - Eumolpiada tarafından verildiğini söyledi. MÖ 342'de. şehir efsanevi fatihin babası Makedon II. Philip tarafından fethedildi. Kral onuruna, Filipopolis yerleşim yerini adlandırırken, Trakyalılar bu kelimeyi Pulpudeva olarak telaffuz ettiler. 6. yüzyıldan beri, Slav kabileleri şehri kontrol etmeye başladı. 815'te Pyldin adıyla İlk Bulgar Krallığı'nın bir parçası oldu. Önümüzdeki birkaç yüzyıl boyunca, bu topraklar Osmanlı Türkleri tarafından uzun süre ele geçirilinceye kadar Bulgarlardan Bizans'a el ele geçti. Haçlılar Plovdiv'e dört kez geldi ve şehri yağmaladı. Bugün şehir önemli bir kültür merkezidir. Burada zengin bir tarihe tanıklık eden birçok kalıntı var. Roma su kemeri ve amfi tiyatrosunun yanı sıra Osmanlı Hamamları da dikkat çekiyor. Filibe şimdi yaklaşık 370 bin kişiye ev sahipliği yapıyor.
Gaziantep, Türkiye. Bu yerleşim M.Ö. 3650 yıllarında ortaya çıktı. Türkiye'nin güneyinde, Suriye sınırının yakınında yer almaktadır. Gaziantep tarihini Hititler döneminden almaktadır. Şubat 1921'e kadar şehre Antep adı verildi ve Türk parlamentosu, ülkenin bağımsızlığı için yapılan savaşlar sırasında konut sakinlerine esasları için gazi öneki verdi. Bugün burada 800 binden fazla insan yaşıyor. Gaziantep, Anadolu'nun güneydoğusundaki en önemli antik merkezlerden biridir. Bu şehir Akdeniz ve Mezopotamya arasında yer almaktadır. Burada güney, kuzey, batı ve doğu arasındaki yollar kesişti ve Büyük İpek Yolu geçti. Şimdiye kadar Gaziantep'te Büyük İskender dönemi Asurlar, Hititler döneminden kalma tarihi kalıntılar bulabilirsiniz. Osmanlı İmparatorluğu'nun gelişmesiyle birlikte şehir refah zamanları yaşadı.
Beyrut, Lübnan. İnsanlar, İsa'nın doğumundan 3 bin yıl önce Beyrut'ta yaşamaya başladı. Bugün bu şehir, ülkenin ekonomik, kültürel ve idari merkezi olan Lübnan'ın başkentidir. Ve Lübnan, modern Lübnan topraklarının Akdeniz kıyılarının ortasında kayalık bir toprak seçerek Fenikeliler tarafından atıldı. Şehrin adının "iyi" anlamına gelen "birot" kelimesinden geldiğine inanılmaktadır. Beyrut uzun bir süre, bölgedeki arka planda, daha önemli komşularının (Tire ve Sidon) arkasında kaldı. Sadece Roma İmparatorluğu döneminde şehir etkili oldu. Burada, Justinian Code'un temel postülalarını geliştiren ünlü bir hukuk fakültesi vardı. Zamanla, bu belge Avrupa hukuk sisteminin temeli haline gelecektir. 635 yılında Beyrut, Arap Araplar tarafından kenti birleştiren Araplar tarafından işgal edildi. 1100'de şehir Haçlılar tarafından ve 1516'da Türkler tarafından ele geçirildi. 1918'e kadar Beyrut, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. Geçen yüzyılda, görkemli bir tarihe sahip bir şehir, Doğu Akdeniz'de önemli bir kültürel, finansal ve entelektüel merkez haline geldi. Ve 1941'den beri Beyrut yeni bağımsız devletin başkenti oldu - Lübnan Cumhuriyeti.
Kudüs, İsrail / Filistin Toprakları. Şüphesiz bu büyük şehir MÖ 2800'de kuruldu. Kudüs, hem Yahudi halkının ruhsal merkezi hem de üçüncü kutsal İslam şehri haline geldi. Kent, Batı Duvarı, Kubbet-üs Sahra ve Kutsal Kabir al-Aksa Tapınağı gibi çok sayıda önemli dini mekana sahiptir. Kudüs'ün sürekli fethedilmesi şaşırtıcı değil. Sonuç olarak, kentin tarihi 23 kuşatma, 52 saldırı içeriyor. 44 kez yakalandı ve 2 kez yok edildi. Antik şehir Ölü Deniz ve Akdeniz arasındaki havzada, deniz seviyesinden 650-840 metre yükseklikte Yahudi Dağları'nın mahmuzlarında yer alır. Bu alandaki ilk yerleşimler M.Ö.4. Binyıldan kalmadır. Eski Ahit'te Kudüs, Jebusitlerin başkenti olarak konuşulur. Bu nüfus Yahudilerden önce bile Yahudiye'de yaşıyordu. Kenti kuran, başlangıçta onu dolduran onlardı. Kudüs ayrıca MÖ XX-XIX yüzyıllarda Mısır figürinlerinde de belirtilmiştir. Orada, düşman şehirlere yapılan lanetler arasında Rushalimum'dan da bahsedildi. MÖ XI. Yüzyılda. Kudüs, onu İsrail Krallığı'nın başkenti ve MÖ 10. yüzyıldan itibaren ilan eden Yahudiler tarafından işgal edildi. - Yahudi. 400 yıl sonra, şehir Babil tarafından ele geçirildi, daha sonra Pers İmparatorluğu onu yönetti. Kudüs birçok kez sahiplerini değiştirdi - bunlar Romalılar, Araplar, Mısırlılar, haçlılardı. 1517'den 1917'ye kadar şehir Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçasıydı ve daha sonra Büyük Britanya'nın yetki alanına girdi. Bugün 800.000 nüfusu ile Kudüs İsrail'in başkentidir.
Tire, Lübnan. Bu şehir İ.Ö. 2750'de kuruldu. Tire ünlü bir Fenike şehri ve büyük bir ticaret merkeziydi. Kuruluş tarihi Herodot'un kendisi tarafından seçildi. Ve modern Lübnan topraklarında bir yerleşim vardı. MÖ 332'de. Tire, yedi aylık bir kuşatma gerektiren Büyük İskender'in birlikleri tarafından alındı. MÖ 64'den itibaren Tire bir Roma eyaleti oldu. Elçi Pavlus'un burada bir süre yaşadığına inanılıyor. Orta Çağ'da Tire, Orta Doğu'daki en emprenye edilebilir kalelerden biri olarak biliniyordu. 1190'da Almanya Kralı ve Kutsal Roma İmparatorluğu İmparatoru Frederick Barbarossa gömüldü. Şimdi büyük bir antik yerleşim yerinde küçük bir Sur kasabası var. Artık özel bir anlamı yok, ticaret Beyrut üzerinden yapılmaya başlandı.
Erbil, Irak. Bu yerleşim şimdiden 4.300 yaşında. Irak'ın Kerkük şehrinin kuzeyinde yer alır. Erbil, Irak'ın tanınmayan Kürdistan devletinin başkentidir. Tarihi boyunca bu şehir Asurlular, Persler, Sasaniler, Araplar ve Türkler olmak üzere farklı halklara aitti. Arkeolojik araştırmalar, insanların bu alanda 6 bin yılı aşkın bir süredir kesintisiz yaşadıklarını doğruladı. Bunun en güzel kanıtı Kale'nin tepesidir. Eski yerleşimlerin kalıntılarını temsil eder. Etrafında İslamiyet öncesi zamanlarda yapılmış bir duvar vardı. Erbil Perslerin yönetimi altındayken, Yunan kaynakları ona Hawler veya Arbeli adını verdi. İran merkezinin tam ortasından Ege Denizi kıyılarına uzanan Kraliyet Yolu geçti. Erbil aynı zamanda Büyük İpek Yolu'nda bir sahne göreviydi. Şimdiye kadar, 26 metre yüksekliğindeki antik kale kalesi uzaktan görülebiliyor.
Kerkük, Irak. Bu şehir MÖ 2200'de ortaya çıktı. Bağdat'ın 250 kilometre kuzeyindedir. Kerkük, antik Hurrian ve Asur başkenti Arrapha bölgesinde yer almaktadır. Şehir önemli bir stratejik konuma sahipti, bu yüzden üç imparatorluk bunun için savaştı - Babil, Asur ve Medya. Kerkük üzerinde kontrolü uzun süre paylaşan onlardı. Bugün bile, hala 4 bin yıllık kalıntılar var. Modern şehir, en zengin alana yakınlığı nedeniyle Irak'ın petrol başkenti haline gelmiştir. Bugün burada yaklaşık bir milyon insan yaşıyor.
Belh, Afganistan. Bu antik kent MÖ 15. yüzyılda ortaya çıktı.Balk, Hint-Aryanların Amu Darya'dan geçişleri sırasında yarattığı ilk büyük yerleşim yeri oldu. Bu şehir Zerdüştlük'ün büyük ve geleneksel bir merkezi haline geldi, Zarathustra'nın burada doğduğuna inanılıyor. Geç antik dönemde Balkh, Hinayana'nın önemli bir merkezi oldu. Tarihçiler, 7. yüzyılda, şehirde yüzden fazla Budist manastırı olduğunu, sadece 30 bin keşiş yaşadığını söyledi. En büyük tapınak Navbahar'dı, adı Sanskritçeden çevrildi "yeni manastır". Devasa bir Buda heykeli vardı. 645 yılında, şehir ilk olarak Araplar tarafından ele geçirildi. Ancak, soygundan sonra Balkh'dan ayrıldılar. 715'te Araplar, uzun bir süre şehre yerleşmiş olarak buraya döndüler. Balkh'ın daha sonraki tarihi, Moğolların ve Timur'un gelişini biliyordu, yine de, kenti tanımlayan Marco Polo bile ona “büyük ve değerli” dedi. 16. ve 19. yüzyıllarda Pers, Buhara Hanlığı ve Afganlar Balkh için savaştılar. Kanlı savaşlar sadece şehrin 1850'de Afgan Emir'in yönetimine geçmesiyle sona erdi. Bugün burası pamuk endüstrisinin merkezi olarak kabul edilir, deri "Farsça koyun derisi" elde iyi burada yapılır. Ve şehirde 77 bin kişi yaşıyor.