Ebeveynleri onlara aşırı kaba ya da aşırı hoş davrandığı için insanlar narsist olurlar mı? Bu iki karşı teorinin de destekçileri var, fakat ikincisi; (çok hoş davranmak) çocuklarda narsist özellikler üzerine yapılan ilk uzun süreli çalışma neticesinde daha fazla destek buldu.
Freudcu psikanalistler, ilk kez; soğuk ve sevgisiz ebeveynlere sahip çocukların kendilerini dengelemek için kendilerine yönelik aşırı sevgi ve övgü geliştirdiklerini ileri sürmüşlerdi. Fakat yeni yapılan bir çalışma ile; diğer psikanalistler narsizmin zıttı şekilde geliştiğini ileri sürdüler. Yani ebeveynler tarafından çocuklara yönelik; aşırı övgüler düzmenin, çocukların kendi değerlerine ilişkin şişirilmiş duygular geliştirmelerini sağlamanın; çocuklarda, narsizmi geliştirdiği ileri sürüldü.
Bu durum daha sezgisel gibi görünebilir, ancak soğuk ebeveynler teorisi hala güncel ve bazı psikanalistler arasında da kabul görmeye devam ediyor. Bu fikri test etmek için; University of Amsterdam’dan Eddie Brummelman ve araştırma ekibi; bencillik, ben merkezcilik ve kibirlilik gibi narsist özelliklerin göründüğü periyot olan 7-12 yaş aralığındaki 565 çocuk üzerinde çalıştılar. Bundan önceki çalışmaların tamamı yetişkinler üzerinde yapılmıştı, araştırmacılar bu çalışma ile narsizmin zamanla nasıl geliştiğini görmek istediler.
18 aydan fazla bir süre boyunca; çocuklara ve ebeveynlere; narsist özellikleri ve ebeveyn davranışını ölçmek üzere hazırlanmış çeşitli, oldukça detaylandırılmış araştırma ölçekleri verildi. Örneğin çocuklara derecelendirdikleri; -mesela- ” annem beni sevdiğini bana belli eder ” ya da ” benim gibi çocuklar daha fazlasını hakeder “ gibi cümlelerin olduğu bir ölçek verildi.
Ebeveynlerin sıcak davranışlarının çocukların narsist özellikleri üzerinde bir etkisi olmamasına karşın, 6 ay sonra çocukların narsist özellikler göstermesi ile ebeveynlerinin çocuklarına övgüler düzmesi arasında her seviyede küçük ama oldukça önemli bir bağ olduğu ortaya çıktı. Etkinin çok küçük olması diğer parametrelerin de insanları bencil ve ben-merkezci yaptığını gösteriyor. Belki genetik de bu durum üzerinde etkili olabilir.
Hemen hemen her jenerasyonda; “bugünün gençliğinin eksiklikleri” hakkında eleştiriler duyulur, ancak durum narsizme geldiğinde, klişe belki bir kereliğine de olsa bu defa mantıklı geliyor. Amerika’daki kolej düzeyindeki öğrenciler arasında yapılan meta analizlerine göre; 1980 yılından beri insanların gerçekten de daha narsist olma yönünde olduğu gözlemlenmiş [1].
Geçmiş bir çalışmada, araştırma ekibi, çocuklara matematik testleri vererek; ebeveynlerin çocuklarına fazladan değer biçme davranışını ne kadar yaptıklarını ve sonrasında çocuklarına ne kadar övgü sunduklarını görmek için bir ölçek geliştirmişlerdi [2]. Bu çalışmada da; fazla değer biçen ebeveynlerin; çocuklarının ne kadar iyi yaptıklarını önemsemeden onlara övgüler düzdükleri ve çocuklarının IQ değerlerini de olduğundan fazla gösterdikleri gözlemlenmişti.
Öte yandan; University College London‘da psikanalist Peter Fonagy ‘ye göre; soğuk ebeveynlik yaklaşımı teorisi; psikanalitik durumun fazla basitleştirilmesidir. Fonagy çocuklarda narsizmin; ebeveynlerin çocuklarını küçümsemeleri ya da hakettikleri anda övgüler düzmemeleri arasında güçlü bir korelasyon olabileceğini düşünüyor.
[1] http://spp.sagepub.com/content/1/1/99
[2] http://psycnet.apa.org/?&fa=main.doiLanding&doi=10.1037/pspp0000012
Makale Referansı: Proceedings of the National Academy of Sciences, DOI:10.1073/pnas.1420870112
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.