Çocukların Bilişsel Gelişimi
Becerilerin olgunlaşması gerekir – çocukların bilişsel gelişiminde en önemli adımlar Trafikte güvenli bir biçimde davranmak için gerekli beceriler çocuklarda yavaş yavaş gelişir. Görme ve duyma kabiliyeti, konsantrasyon becerileri ve motor beceriler zaman içinde gelişim gösterir. Duisburg-Essen Üniversitesi’nden trafik psikoloğu Profesör Maria Limbourg ile çocukların gelişim aşamaları hakkında konuştuk. Bu röportajda üzerinde durulan önemli noktaların bir özetini aşağıda bulabilirsiniz:
- Bilim adamları çocuğun benmerkezci yaklaşımını vurguluyor: Arabayı görebiliyorum, o zaman araba da beni görebiliyor olmalı! Ve eğer hızla koşar ve sonra birden durursam, karşıdaki otobüs de kesinlikle benim yaptığımı yapabilir. Fren mesafeleri, kör nokta ya da direksiyon başındaki bir yetişkinin olayları kaldırımdaki genç yaya gibi görmemesi: bir çocuğun altı ya da yedi yaşına kadar tüm bunları anlaması oldukça zor. Sekiz yaştan itibaren çocuklar bu benmerkezci yaklaşımı geride bırakıyor: bu, yolu kendi başına kullanmak için önemli bir ön koşul.
- Sekiz yaşından itibaren, çocuklar bir aracın mesafesini nispeten iyi bir biçimde tahmin edebilir. Bunun aksine, daha küçük yaştaki çocuklar büyük nesnelerin daha yakın olduğunu, küçük nesnelerin ise daha uzak olduğunu düşünür. – bir kamyon ve küçük bir araba yan yana olsa bile.
- Doğru büyüklüğün ve mesafenin tahmin edilmesi, aracın yaklaşık hızının belirlenebilmesi açısından önemlidir. On yaşındaki çocuklar genellikle bunu yapmada başarılıdırlar, en azından şehir trafiğinde. Doğru bir tahmin yapmak kolay değildir; yetişkinler bile bir arabanın hızını ya da boş yolları doğru bir biçimde belirlemekte zorluk çekerler.
- Tehlike konusunda farkındalık aşamalı olarak gelişir: Üç yaşındaki çocuklar genellikle riskli durumların farkına bile varmaz. Yaklaşık altı yaşından itibaren, en azından bisikletlerinin üzerinde bir engele doğru tam hızla yol aldıklarını fark edebilirler ancak hiçbir şekilde düşmelerini engelleyemeyeceklerdir. Sekiz yaşındaki çocuklar, yolun bisikletlerini sürmeye uygun olup olmadığını genellikle önceden fark edebilirler. On yaşından itibaren, anında alternatif bir rota düşünme konusunda başarılıdırlar.
- Çocukların görüş açısı, dokuz yaşına kadar, bir yetişkinden %30 daha dardır. Bunun anlamı, köşeden gelen bir arabayı zamanında fark edemeyebilecekleridir.
- Okula başlayan çocuklar halen bir sesin hangi yönden geldiğini bulmakta zorluk çeker; sekiz yaşından itibaren bunu yapmaları kolaylaşır. Ancak bu yaştan itibaren duyma kabiliyetlerini trafikte yollarını belirlemek için kullanmaya başlarlar.
- Düz bir yolda bisiklet sürmek herhangi bir sorun arz etmese de, okula giden çocukların motor becerileri altı ya da yedi yaşına gelene kadar trafikte bisiklet kullanmaya yeterli değildir; çünkü hareket sıralaması fazlaca karmaşıktır. Dengede durmak, hemen frene basabilmek, kavisli yollarda bisiklet sürmek, sinyal vermek, engellerden uzaklaşmak: çocuklar yaklaşık sekiz yaşına geldiklerinde bu becerilerde kendi başlarına trafiğe çıkabilecek kadar yetkin hale gelebilir. Bunun ön şartı ise, okulda gereken yol trafiği eğitimini almalarıdır. O zamana kadar kural şudur: kaldırımdan ayrılma (bisiklet sürerken bile) – bu özellikle sekiz yaş altı çocuklar için çok önemlidir.