HARUN REŞİT, Abbasî halifelerinin en ünlüsüdür (766 – 809). Halife Mehdi’nin oğludur. Rey şehrinde doğdu, ilk öğrenimini Bermekoğln Yahya’nın gözetiminde yaptı. Genç yaşında Azerbaycan’a vali atandı. Doğu Roma İmparatorluğu üzerine iki sefere çıktı. 786’da hükümdar oldu. Bermekoğlu Yahya’yı geniş yetki ile vezirliğe getirdi. Onun oğulları Fazıl ile Cafer’in yardımlarıyla on yedi yıl Islâm imparatorluğunu başarı ile yönetti.
Harun Reşit’in halifeliği sırasında, Suriye, Mısır, Kuzey Afrika, Horasan ve daha başka yerlerde çıkan karışıklıklar ve ayaklanmalar güçlükle bastırılabildl. Harun Reşit, Afrikiye (Tunus, Cezayir) valiliğini yılda kırk bin dinar karşılığında İbrahim bin Ağleb’e vermeyi kabul etti. Ağlebîler 800 yılında bağımsızlıklarını İlân ettiler. Daha önce de Endülüs’te Emevi devleti kurulmuş, Mag-rib’de (Fas) İdrisî hanedanı bağımsızlık kazanmıştı. Böylece Ispanya’da ve bütün Kuzey Afrika’da Abbasilerin egemenliği sona ermiş oldu.
Harun Reşit, hükümdarlığının ilk yıllarında Doğu Roma imparatorluğu sınırlarında «Avasım» eyaletini kurdu. 797’de büyük bir ordu ile Anadolu’ya girdi. Islâm ordusu Ankara’ya kadar İlerledi. Kraliçe Iren’ln ağır bir vergi vermeyi kabul etmesi koşuluyla barış yapıldı. Bu durum Nlkeforos’un 802’de İmparator olmasına kadar sürdü. Harun Reşit, yeni imparator vergi vermeyi kabul etmeyince, hemen sefere çıktı (803) ve başarı sağladı. Bu devlete karşı son seferini 806 yılında yaptı. Islâm ordusu Ereğli’yi ele geçirdi. Nlkeforos, daha çok vergi vermek koşuluyla barış yapmak zorunda kaldı.
Batılı kaynaklar, Harun Reşit’le Frank kralı Şarlman (Charlemagne) arasında iyi ilişkiler kurulduğunu yazmaktadır. Bu kaynaklara göre, Şarlman, Harun Reşit’e değerli hediyelerle birlikte elçiler gönderdi; ondan, Hıristiyanların, kutsal bir kent olan Kudüs’ü serbestçe ziyaret etmelerini rica etti. Bu istek kabul edilerek dostluk antlaşması yapıldı. Harun Reşit de karşılık olarak elçiler ve hediyeler gönderdi. Yapılan görüşmelerle aradaki dostluk _ kuvvetlendirildi. Harun Reşit’in hediyeleri arasında çok beğenilen ve o zaman Avrupa’da bilinmediği söylenen bir de çalar saat vardı.
Harun Reşit, Horasan’da çıkan bir ayaklanmayı bastırmak için sefere çıktı. Tus şehrine gelince hastalandı ve genç yaşta öldü.
Harun Reşit’in yirmi üç yıllık hükümdarlığı zamanı. Abbasî imparatorluğunun en parlak dönemidir. Uygarlıkta büyük bir ilerleme sağlanmıştır. Harun Reşit, bilime ve sanata önem verdi. Sarayında değerli kişileri topladı. Bunlar arasında tartışmalar yaptırdı. Ticareti geliştirdi. Bu dönemin saray hayatını canlandıran bin bir gece masalları, ona doğuda ve batıda büyük bir ün kazandırmıştır.
Harun Reşit, son zamanlarında, büyük değer verdiği ve yakın ilişki kurduğu Bermekoğullarını çekemediği için devlet işlerinden atmış, bazılarını da öldürtmüştür. Onun adalete ve insanlığa uymayan bu davranışı ününü lekelemiştir.