Etken
Listeria monocytogenes
Klinik bulgular
Genel olarak sporadik seyirli olan infeksiyonlar, insan ve hayvanlarda (koyun, sığır, keçi, manda, geyik, domuz, köpek, kedi, laboratuvar hayvanları, kürk hayvanları, hindi, kaz, çinçila, ördek, güvercin, tavuk, vs) rastlanan birçok olguda latent infeksiyonlar tarzında bir seyir gözlenmektedir.
Beslenme bozuklukları, viral ve paraziter infeksiyonlar hazırlayıcı nedenlerdir. Birçok hayvanın sekret ve ekskretlerinden, infekte hayvanların doku ve organlarından, atık yavru ve yavru zarlarından, süt, gaita, idrar, vajinal akıntılardan, vs), sulardan, toprak, gübre, bulunmaktadır. Silaj yemleri bulaşmada önemlidir.
Etken vücuda sindirim kanalından girerek hastalık oluşturur. İnhalasyon ve konjunktival yolla da infeksiyon alınabilir. Etkenle bulaşık gıda ve sular bulaşmada önemlidir.
Genç hayvanlarda septisemiye neden olan etken, erginlerde meningo-ensefalitis sonucu kendi etrafında dönme,başını bir tarafa bükme, durgunluk, ayakta duramama, tek taraflı yüz felci, diş gıcırdatma, körlük gibi sinirsel belirtilere neden olur.
Septisemi tablosunda ateş, durgunluk, iştahsızlık, şiddetli ishal ve diğer genel sepsis bulgularına rastlanır. Ayrıca abortlara ve ender olmakla birlikte mastitise de neden olur.
Mastit formunda antibiyotiklere cevap alınamaz.
Otopsi bulguları
Septisemi formunda karaciğer, dalak, endokardium ve myokardiumda küçük nekrotik odaklara rastlanır. Meningo-ensefalitis formunda
iç organlarda önemli makroskobik lezyonlar bulunmaz.
Bazı olgularda meningslerde hemorajik odaklar ile ödemlere rastlanabilir. Esas bozukluk medulla oblangatai pons ve spinal kordonda olup burada mikro apseler, irinli meningo-ensefalitis vardır.
Marazi madde seçimi ve gönderme şekli
Hayvanlardan beyin ve medulla oblangata gönderilmelidir. Ayrıca içorganlar da aynı şekilde gönderilir. Yavru atmalarda cenin taze olarak doğrudan veya cenin iç organları ve mide içeriği gönderilmelidir.
Koruma ve kontrol
Listerialar ve L. monocytogenes birçok antibiyotiğe duyarlıdır. Aşısı yoktur. Hazırlayıcı faktörler ortadan kaldırılır. Özellikle silajın depolama şartlarına dikkat edilmelidir. pH’ı 5,5 in üzerindeki silajlar hayvanlara
yedirilmemedir.
Dezenfeksiyon
Dezenfeksiyon için bakterisit etkili dezenfektanlar kullanılmalıdır.