

Gürcüstanda İran-Osmanlı hakimiyeti ve buna karşı mücadele
Rostomun Kartli valiliğine tayini
1632 yılında İran-Kartli ilişkilerinde yeni dönem başladı. Bu tarihten 1744 yılına değin Kartli Müslüman hükümdarların idaresinde kaldı. Bu hükümdarlara İran dilinde Vali deniyordu. Valiler İran Şahlarının vekilleriydi. Kartliden İrana yıllık haraç ve vergiler gönderiliyordu. Ayrıca Şahın şahsına değişik hediyeler yanı sıra seçme, genç Gürcü kız ve erkek odalıklar gönderiliyordu.
Rostom Kartlide gerçek anlamda tutunabilen ilk Müslüman idareci oldu. Bunu başarabilmek için o uzun mücadeleler vermek zorunda kaldı.
Rostom Kral Simonun kardeşi, Davitin Şindisi köylü cariyesinden dünyaya gelmişti. Rostom İranda doğmuş, orada büyümüş Müslümanlaşmış, İranlılaşmış bir Gürcü Prensiydi.
Teymurazın Kahetiye dönmesi
İmeretide gizlenen Teymuraz 1634 yılında tekrar Kahetiye dönüp idareyi ele aldı. 14 yıl
boyunca Kahetiyi elde tutabilmek için Rostomla bitmez tükenmez mücadeleler verdi. Bu mücadeleleri sırasında birçok Tavad Teymurazın yanında yer aldı. İran-Osmanlı savaşı sürüyordu. Teymuraz Rostoma karşı verdiği savaşta Osmanlılardan destek sağlamak ümidindeydi. Öte yandan Rusyadan da yardım almak çabasındaydı. Kaheti Kralı Teymurazın arzu ve niyeti tüm Gürcü krallık ve beyliklerin Rus himayesine sokulmasıydı. Bunu bir kalemde gerçekleştirebilmek için önce tüm krallık ve beyliklerin birleştirilmesi gerekti.
Teymuraz bu işte başarı sağlayamadı. 1642 yılında İran-Osmanlı savaşı anlaşma ile sonuçlandı. Teymurazın Osmanlı yardım ümidi de böylece hayal oldu. Rus Çarının da Gürcü devlet ve beylikleri himayesi altına alma isteği yoktu. Teymurazdan yana olan Kartli Tavadları birer birer kendisini terk etti. Çünkü bu Tavadlar Rostorna karşı giriştikleri birçok ayaklanmalarda iyice yıpranmışlardı.
Rostom idaresinin pekiştirilmesi
1648 yılında Şahın direktifi üzerine Rostom Kızılbaşlardan yararlanarak Kaheti üzerine yürüdü. Teymuraz Rostoma karşı tutunamayarak ülkeyi terketti. Şah Kahetiyi de Rostom idaresine verdi.
Rostomu başarıya götüren tutum, onun savaşlarda Gürcü toplumunu hedef almaması, onların malına, canına yaşam düzenine el uzatmamasıydı. Her şey Gürcü toplumunun gelenek ve arzularına göre yürüyordu. Hıristiyanlık dini de Rostom tarafından herhangi bir baskı görmüyordu. Hıristiyanlığı terk edip İslama girme konusu özellikle yönetici, feodal sınıf için söz konusuydu. Buna karşın ülke uzun yıllardır hasretini çektiği barış ve huzur ortamına kavuşmuştu. Kızılbaş soygunları son ermiş, Tavad sürtüşmeleri de azalmıştı. Ülkede yasa hakimiyeti kurulmuş, işlemeye başlamıştı. Ormanlara, mağaralara sığınmış Gürcü Halkı evlerine dönmeye, köyler, kırlar yeniden şenlenmeye, şurada burada kentler, köyler yükselmeye, ticaret ve sanat canlanmaya başlamış, ülke kısa süre içinde bolluk ve bereketle dolmuştu.
Koşulların düzelmesi Kartli feodallerini Rostoma yaklaştırdı. Artık Gürcülük mücadelesi yöntem değiştirecekti. Uyuşmaz, anlaşmaz bir adam olan Teymuraz çevresini yitirip yalnız kaldı. Mücadele parkurundan çekilmek zorunda kaldı. Fakat o bundan sonra da gelişmelere ilgisiz kalmadı.
(Gürcüstan Tarihi, Nikoloz Berdzenişvili, Simon Canaşia, İvane Cavahişvili, s.255, Sorun yayınları)