“Herkes Neden Bu Kadar Akılsız Allahım”
Akıl yürütme hataları hakkında yazdığım kitabım bitti, ve daha önemlisi, sonunda iflas etmeyen bir yayıncı buldu, sözleşme yapıldı. Hedef tarih 2019 sonbahar.
E-kitap haklarını sakladım (hayatta bulamazsınız), dolayısıyla erişemeyenlere buradan satacağım. “Satacağım” diyorum, çünkü benim gönlümden geçen bağış bazlı sunma fikri, gördüğüm tüm yayıncı sözleşmelerine aykırıydı. Makul bir fiyat olacaktır.
Eleştirel düşünme, inanç, tartışma, psikoloji, propaganda, manipülasyon, aşk, şevhet, intikam, kısacası reytingler için gerekli her şeyi içeren bir dizi bu. İlk bölümün konusu akıl yürütme hataları ve tarihi.
Bilerek "mantık hataları" demiyorum, çünkü safi mantık bu konunun ufak bir kısmı, asıl cümbüş onun ötesinde.
Genelde bu soruya, toplumsal faydalara işaret eden idealist cevaplar verilir: Daha sağlıklı bir tartışma kültürü, daha bilinçli bir seçmen kitlesi, daha objektif bir medya, daha az sayıda jöleli danışman…
Oysa benim insanlığı veya memleketi kurtarmaya niyetim yok. Memleketin de kurtulmaya niyeti yok zaten.
Esas mesele aklımızı kullanarak, onun zaaflarını keşfetmek. Yani Delfi'deki Apollon tapınağının girişinde 2500 senedir kazılı olan öğüdü yerine getirmek:
“Kendini Tanı!"
Kapitalist yanımın bu soruya cevabı: herkes ve yedi sülaleleri. İdealist yanımın cevabı ise öğretmenler ve liseli ergenler.
İnsanın kendi düşünce sürecini tanıyabilmesi, zekaya kıyasla daha önemli bir yetenek. Ve ne kadar erken öğrenirseniz o kadar kolay olur.
Eskiden ortalama bir mağara adamı, hayatı boyunca kaç farklı kişiyle tartışıyordu? Ailesi ve kahvedekiler dışında belki hiç kimseyle. Mezun olduktan sonra kaç sayfa yazı yazıyordu? Bir iki mektup ve bayram tebriği dışında muhtemelen hiç.
Sosyal medya ise bize iki yönlü bir platform ve yaklaşık iki yüzer tane fahri doktora verdi. Bu kadar bağlantılı bir Dünya'da, sürekli olarak kendimizi sorgulamamız imkansız. Fakat en azından önemli konularda, iyi niyetli insanlarla verimli tartışabilmemiz, verimsiz olacağı belli diyalogları da uzaktan tanıyıp yolumuzu değiştirmemiz bir zorunluluk.
Amacımız hataları ezberleyip, yeri geldiğinde "demin ad hominem yaptın ve şimdi sevgilim gelip seni dövecek" demek değil. Hastaneye gittiğinizde doktorun tek işinin, semptomlarınızın Latince isimlerini söyleyip, sizi eve geri yollamak olduğunu düşünsenize. Asıl mesele o semptomları yorumlamakta.
Bir akıl yürütme hatasının kök nedeni nedir?
Niye bu kadar yaygın?
"Hata" olmaktan çıkıp makul olduğu durumlar var mı?
Wikipedia tanımlarında bulamayacağınız şeyler bunlar. O yüzden, kuru kuruya bir derleme yapmak yerine, bunları genel bir tarihsel çerçeveye oturtmak ve temel kavramları birbiri üstüne inşa ederek gitmek çok daha eğlenceli oldu.
***
Eylemlerimiz sürecek. Bu kitap, bir serinin ilk kısmı sadece. Sesli kitap da olacak (podcastimiz çoktan hazır zaten). Duyurulardan haberdar olmak ve e-kitap haline herkesten önce ulaşmak için email listesine yazılın.
"p'ler q'lar, or'lar morlar, neither nor'lar,
kimin umrunda arkadaş bunlar.
if'le iff olunmaz, tümdengelen tümevaramaz
mantık bu hayattaki her şeyi açıklamaz.”