Âdem Askalânî, Bağdâdda yetişmiştir. Orada birçok zâttan ilim tahsil etti. Daha sonra, seyahate çıkıp, her birisi birer ilim ve irfan merkezi olan, Kûfe, Basra, Hicaz, Mısır ve Şama gitti. Buralarda büyük âlimler ile görüşüp onlardan ilim öğrendi ve birçok hadîs-i şerîf rivâyet etti. Daha sonra Askalâna dönüp orada yerleşti. Bu sebeble kendisine Âdem-i Askalânî denir...
Emin ve muteber bir zâttı
Hadîs kitaplarında, bu zâttan başka Âdem bin Ebî İyâs nâmında başka kimse yoktur. Kendisi, Şube bin Haccâc, İbn-i Yûnus, İbn-i Ebî Zib, Hammâd bin Seleme, Leys bin Sad gibi âlimlerden rivâyetlerde bulundu. Kendisinden de, İmâm-ı Buhârî, İmâm-ı Nesâî, Ebû Dâvûd, İbn-i Mâce, Taberânî, Dârimî, Ebû Zûra, Ebû Hatim gibi zâtlar rivâyetlerde bulunmuşlardır.
Ebû Hatim diyor ki:
Âdem bin Ebî İyâs, Allahü teâlânın hayırlı kullarından biri olup, sika (güvenilir) emin ve muteber bir zâttı.
İmâm-ı Ahmed bin Hanbel buyuruyor ki:
Şube bin Haccâcın huzurunda, dâima hadîs-i şerîf zabtı (dinlediği hadîs-i şerîfleri yazmak) ile meşgul olan altı zâttan birisi de Âdem bir Ebî İyâstır.
Kendisine Verrâk denirdi
Âdem bin Ebî İyâs öğrendiği hadîs-i şerîfleri yazmak suretiyle toplar, buna çok itinâ gösterirdi. Ve bunun için de kendisine (Verrâk) denirdi. Kendisi şöyle diyor:
Ben Seri-ul-Hat idim. Yanî çok süratli yazı yazardım. Şube Bin Haccâcdan işittiklerimi hemen yazardım ve insanlar da benim yazdıklarımdan alırlardı.
Bu mübarek zatın, vefat etmeden önceki son sözleri şunlar oldu:
Mülk ve Melekûtun sahibiyle güzelleştim. İzzet ve Azamet sahibiyle terbiye oldum. Uyumayan, gafil olmayan bir Diriye tevekkül ettim. Öleceğim için gayet mesudum...