Beynimiz Hatırlamaya Hazır mıdır?
Yeni bir çalışma, epilepsi hastalarının onlara verilen bir dizi kelimenin işlendiği sıradaki nöronal kayıtları inceledi. Hastalar bir kelimeyi görmeden önce hipokampal nöronların ateşleme oranları (bkz; firing rates) zaten yüksek olduğunda, o kelimeyi kodlamada (bkz; encoding) ve daha sonra hatırlamada (bkz; remembering) daha başarılı oldukları görüldü. Hipokampal ateşleme oranları bir öğrenme görevine maruz kalmadan önce de yüksek olduğunda, insanlar kodlamak istedikleri şeyleri başarılı bir şekilde kodlayabilirler. Bulgular, hipokampusun hafızadakileri hatırlamayı kolaylaştıran "kodlamaya hazır" (bkz; ready-to-encode) bir moda sahip olabileceğini düşündürmektedir. İnsanlar anı oluşturmaya çalışmadan önce bile hipokampüste olanlar, katılımcıların hatırlayıp hatırlamayacaklarını etkileyebilir.
Bu bulgular hipokampal nöronlar zaten çok fazla yükselmediğinde, yeni bilgilerin kötü kodlanmasının ve daha sonra unutlacağının muhtemel olduğunu gösteriyor.
UC San Diego'da Psikoloji Profesörü ve makalenin baş yazarlarından biri olan John Wixted, "İleriye dönük temel bir soru, bunu yapmak istediğimizde beynimizi" kodlama moduna "nasıl sokacağımızdır," sorusuna "Kodlama modu, sadece eldeki göreve dikkat etmekten daha fazlası. Dikkati kodlamaya vermemiz gerekiyor. Beynin yeni anılar oluşturmak için en önemli kısım olan hipokamptaki aktiviteyi seçici bir şekilde kodlamayla arttırıyor" diyerek cevap verdi.
Çalışmada 34 epilepsi hastasının beyinlerindeki hipokampus, amigdala, anterior singulat ve prefrontal korteks bölgelerinin nöronal kayıtları incelendi. Deneyler sırasında hastalar sürekli akış halinde olan kelimeleri gördü ya da dinlediler. Her kelime için hastanın görevi, yeni mi yoksa tekrar mı olduğuna karar vermekti. İlk başta, tüm kelimeler yeniydi (bkz;novel), ancak bir süre sonra çoğu kelime tekrarlandı.
Araştırmacılar, katılımcıların gördüğü veya duyduğu her kelimeye yanıt olarak bir nöronun ortalama kaç kez ateşlendiğini hesapladı. Ayrıca her kelimeden hemen önce gelen nöronal ateşleme oranlarını da hesapladılar. Bir kelimeyi ilk kez görmeden veya duymadan yaklaşık bir saniye önce hipokampustaki ortalama ateşleme oranı önemliydi: Çünkü bu nöronal aktivite, katılımcıların daha sonra o kelime tekrarlandığında kelimeyi hatırlayıp hatırlamadığını veya unutup unutmadığını tahmin ediyordu.
Yeni anıların, aktif nöronların seyrek koleksiyonları (bkz; sparse collections) tarafından yaratıldığını ve bu nöronların bir anı içinde bir araya toplandığını düşünen araştırmacılar, bu çalışmada çok sayıda nöron halihazırda yüksek seviyelerde ateşlendiğinde, hafıza oluşumu sırasındaki nöronal seçim sürecinin daha iyi çalıştığını göstermekte olduğunu da belirtmişlerdir.
Özetlemek gerekirse: Araştırmacılar "Bir kişinin hipokampal nöronları, bir kelimeyi gördüğünde veya duyduğunda zaten taban çizgisinin üzerinde ateşleniyorsa, beynin bu kelimeyi daha sonra başarılı bir şekilde hatırlama olasılığının da daha yüksek" olduğunu, bu şekilde belki de hafızamızda hatırlamayı kolaylaştıran bir mod olabileceğini ifade etmişlerdir. Aynı zamanda bir şeyi hatırlamaya çalışmadan önce hipakampüste olanlar sonucu etkileyecektir.
KAYNAKÇA
Urgolites, Z. J., Wixted, J. T., Goldinger, S. D., Papesh, M. H., Treiman, D. M., Squire, L. R., Steinmetz, P. N. (2020). Spiking Activity in the Human Hippocampus Prior to Encoding Predicts Subsequent Memory, UCSD, 117(27), 13767–13770, doi:10.1073/pnas.2001338117