Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ile dünya zor günler yaşıyor. Son haftalarda Rusya saldırıların şiddetini artırdı. Dünya işgale, Rusya'daki bankaların çoğunun SWIFT sisteminden çıkarılmasından Rusya'ya ait mülklerin dondurulmasına, Avrupa Birliği'nin Rus medyasına ambargo koymasına kadar sert yaptırımlar uygulayarak tepki gösterdi. Rusya'ya uygulanan her şey ve diğer yaptırımlar Rus ekonomisini olumsuz etkiliyor. Rus Rublesi işgalin başlangıcından bugüne kadar dolar başına yaklaşık %30 değer kaybetti ki bu piyasada inanılmaz bir oynaklık ve muazzam bir kredibilite kaybı gösteriyor. Bu tür yaptırımlar Rusya ekonomisine zarar verirken, Rusya'nın bu yaptırımları uygulayan ülkelere zarar verip veremeyeceği merak konusu. 4 Mart itibariyle Brent varil başına 112 dolar civarında seyrederken, Batı Teksas Petrolü, WTI varil başına 110 dolar civarında seyrediyor. Bu fiyatlar sadece birkaç ay önce varil başına 60-65 dolar civarındaydı. Bu artış daha çok Rus işgali ve uzaya giden fiyatlara karşı "OPEC'in sessizliği"nden kaynaklanıyor.Bu yazımda Rusya'nın dünya çapında petrol fiyatlarının yükselmesine nasıl sebep olduğunu anlatacağım.
Öncelikle Ocak ayı Tüketici Fiyat Endeksi'nde yer alan enerji ağırlığını tanıtalım. Enerji kalemi Ocak'ta %0,9 arttı. Brent ve WTI, Ocak ayı sonunda varil başına yaklaşık 90 dolardı. Şu anda Brent ve WTI'nin fiyatını yaklaşık %20'lik bir artış göz önünde bulundurduğumuzda, bu artışın enflasyonun kendisi üzerinde nasıl bir baskı oluşturacağını ve daha fazla enflasyon yığını oluşturacağını tahmin etmek zor değil. Hayat pahalılığının arttığına dair gündelik şikayetlerin arttığı bir ortamda, hızla artan enflasyonla mücadele etmek tüm dünya için daha zor ve daha acı verici olacaktır. Dolayısıyla ABD’de enflasyonu kontrol etmekten sorumlu kurum olan Amerikan Merkez Bankası'nın (FED) harekete geçeceği merak konusu.
FED'in 15-16 Mart toplantısında federal rezerv oranını artırması bekleniyordu. Artan seviyenin %0,25 mi yoksa %0,50 mi olacağı ekonomik ortamda sorgulandı. Ancak çoğu uzman, enflasyonu kontrol altında tutmak için yüzde 0,50'lik bir artıştan yana. İşgal sonrası ekonomik görünüm daha belirsiz hale geldiğinden ve Rusya ile NATO arasında yeni bir savaşın başlaması gibi senaryolar karanlık olacağından, % 0,50'lik bir artış olasılığı azalıyor gibi görünüyor. Bu anlamda birkaç gün önce Çarşamba günü FED Başkanı Jerome Powell bir konuşma yaptı. Konuşmasında faiz seviyesini belirlemeleri gerektiğine dikkat çekiyor. Ardından, yükselen enflasyon gerektiriyorsa FED'in "daha agresif hareket etmeye hazır" olacağını belirtti. Mevcut savaş ve Rusya'ya uygulanan yaptırımlar, dünyanın durumunu oldukça belirsiz kılıyor. Bu ortamda etkin bir para politikası yürütmek, ekonominin beklenmedik bir şekilde gelişme gösterdiğinin kabul edilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle FED gelen verilere tepki göstermede "çevik" olacaktır. Ayrıca, "faiz oranını yaklaşık %0,25 artırmaya meyilli" olduğunu da belirtti. Mart toplantısında faizin artması muhtemel ancak artışın enflasyonla mücadeleye yetip yetmeyeceği de merak konusu.
FED enflasyonla başarılı bir şekilde mücadele edemezse, artan petrol fiyatları tüm topluma ve hayat pahalılığına daha fazla yük bindirecektir. Nitekim Pioneer Natural Resources CEO'su Scott Sheffield, Financial Times'ta yayınlanan bir haberde, Rusya'ya enerji ambargosu uygulanması durumunda ABD'nin kısa vadede arz açığını kapatamayacağını söyledi. Dolayısıyla böyle bir eylem veya yaptırımın petrol fiyatlarının artmasına neden olduğunu kabul etti. Objektif bir perspektiften bakıldığında, Rusya'nın hala oyunun kuralını değiştirebilecek bir güce sahip olduğunu kabul etmeliyiz. Bu, ABD ve Avrupa ülkeleri Rus ekonomisine zarar verebilirken, Rusya'nın da ABD ve Avrupa ülkeleri dahil dünya ekonomisine zarar verebileceği anlamına geliyor.
Ekonomilerine zarar verirlerse ekonomilerini kimse kurtaramaz. Ancak ekonomileri kurtarılabilecek bir ülke var, Ukrayna. Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayınlanan bir makalede , Genel Müdür Kristalina Georgieva, IMF'nin Ukrayna için 2,2 milyar dolarlık ek mevcut olan Stand-By Anlaşmasını sürdürdüğünü söyledi.
Sonuçta kazanan kim olacak sorusunun cevabı önümüzdeki günlerde. Yine de bu savaştan en çok etkilenecek olanın bölgede yaşayan insanlar olduğu anlaşılabilir.