Kırgızların millî destanı Manas, Mani dinini yaşayan Karahitaylar ile Müslüman Karahanlılar arasındaki mücadeleyi ve ünlü Kırgız kahramanı Manas'ı anlatır. Kırgızların İslam'la şereflenmesinin de hikayesi olan destanın kahramanı Manas'ın hacca gittiği rivayet ediliyor.
Çeşitli kaynaklarda tarihi 15. yüzyıla kadar dayandırılan ve 500 bin mısradan oluşan destan, Homeros'un ünlü eseri İlyada ve Odysseia'dan 20 kat daha uzun olması nedeniyle en uzun destan ünvanına sahip.
Kırgızların kahramanlık hikâyelerini anlatan Manas destanı, manasçı olarak adlandırılan destan anlatıcıları sayesinde bugüne kadar ulaşırken, ilk derlemesi Türkolog Wilhelm Radloff tarafından Kırgızistan'ın Tokmok şehrindeki bir manasçıdan alınarak 1869'da hazırlanan Manas destanı, Kırgız'ların hem kutsal tarihlerinin tanığı, hem de ulusal kültürlerinin önemli bir sembolü olarak biliniyor.
Dünyanın en büyük destanı olan Manas ve devamı, Semetey, Seytek üçlemesi, Unesco'nun somut olmayan kültürel miraslar listesinde yer alıyor.
KIRGIZ KAHRAMANI MANAS
Henüz doğduğu ilk gün, hakkında büyük bir kahraman olacağı söylenen Cakıp Han'ın oğlu Manas, destanda anlatıldığına göre, 10 yaşına gelince tam bir kahraman olur ve saldırdığı düşmanlarını perişan eder. Hızına yetişilmez atları ve ok işlemez zırhları vardır. Kalmuk baskınlarına karşı Kırgız halkının birlik ve bütünlüğünü korumasından ötürü, Kırgızlar için bir hürriyet ve kahramanlık sembolü olmuştur.