Hamam Böcekleri, Atom Bombası veya Nükleer Kış Gibi Bir Felaketten Sağ Çıkabilir mi?
Gerçeklik Analizi Nedir?
Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
İddia
Hamamböcekleri öylesine dayanıklı hayvanlardır ki, bir atom bombası atılan bir yerde bile hayatta kalmayı başarabilirler.
Gerçek mi?
Gerçek Ne?
Hamam böceklerinin radyasyon direnci insanlarınkine göre yüksek olsa da, radyasyona karşı tamamen dayanıklı değillerdir. Aslına bakarsanız hamam böceklerinin radyasyon direnci, böceklerin genel ortalamasının altındadır ve bazı böcek türleri, radyasyona karşı hamam böceklerinden 10 kata kadar daha dirençlidir. Dolayısıyla bir atom bombasına olan mesafelerine ve ortamda ne süreyle bulunduklarına bağlı olarak hamam böcekleri de ölecektir.
İddianın Kökeni
Hiroşima ve Nagasaki'ye atılan atom bombalarından sonra yapılan arama kurtarma çalışmalarında, yıkılan binaların içerisinde hamam böceklerine rastlanmıştır.[1] Bu durum, hamam böceklerinin radyasyona karşı tamamen dirençli olduğu sanrısını yaratmıştır; halbuki aynı binalarda, hayatta kalan insanlara da rastlanmıştır. Sonrasında, 2008 yılında Wall-E filminde de insanların yok olması sonrasında arta kalan tek hayvanın bir hamam böceği olması, bu yöndeki miti güçlendirmiştir. Ancak hamam böceklerinin radyasyon direnci, sıra dışı sayılacak bir düzeyde değildir.
Bilgiler
Hamam böcekleri, muhtemelen evrensel olarak en çok nefret edilen böceklerden biridir. Yerde karşılaştığımızda korkumuzu bir nebze bastırarak haykırmamayı başarsak da, uçarken gördüğümüz hamam böcekleri karşısında neredeyse hiç şansımız yoktur. İngilizce’de halk arasında kullanılan “Everybody gangsta until the cockroach starts flying” (“Hamam böceği uçana kadar herkes gangsterdir”) söylemi de buradan geliyor.[2]
Yaklaşık 300 milyon yıldır buralarda olan bu canlılar, evrimsel olarak da oldukça başarılılar. Pek çok insan; başları olmadan bir hafta, yemek yemeden bir ay yaşayabilen ve çalışan bir mikrodalga fırının içinde etkilenmeden durabilen, vücut ağırlıklarının 900 katına kadar kuvvete dayanabilen hamam böceklerinin, bir nükleer felaket durumunda türümüzü ve muhtemelen tüm türleri geride bırakabileceğine inanıyor. Süregelen bu inancın bir kısmı da Hiroşima ve Nagazaki'deki atom bombalarının ardından her yerde hamam böceklerinin dolaştığı yönündeki söylentilerden kaynaklanıyor.[3]
Hamam böcekleri, radyasyona karşı bazı diğer hayvanlardan, özellikle de insanlardan, daha yüksek bir toleransa sahiptir. Bunun nedeni, mutasyon geliştirebilecek daha az gen içeren, nispeten basit organizmalar olmalarıdır. Hücreleri, insan hücrelerine göre daha yavaş bölünür ve bu da onlara kırık DNA iplikleri gibi radyasyonun neden olduğu sorunları düzeltmeleri için daha fazla zaman verir. Bir insanı öldürmek için 1000 rad radyasyon yeterliyken, hamam böcekleri bu miktarın 6-15 katına kadar dayanabilir. Karşılaştırmak isterseniz; tüm vücut tomografi taraması 2 veya 3 rad’lık bir doz verir. Radyasyonla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.
Ancak bu düzey, böcekler sınıfı için pek de sıra dışı değildir. Birçok böceğin radyasyon direnci, hamam böceklerinden çok daha yüksektir. Dolayısıyla bir atom bombasından kurtulabiliyor olmaları, pek bir anlama sahip değildir. Nobel Ödüllü toplum ve küresel sağlık uzmanı Tilman Ruff şöyle diyor:
Hamam böceklerinin atom bombasından arta kalan yığınlarda hayatta kaldıklarını gösteren bir kanıta rastlamadım. Ama Hiroşima'ya ait fotoğraflarda, yaralı insanların üzerindeki sinekleri gördüğümü hatırlıyorum. Dolayısıyla bazı böceklerin patlamadan sağ çıkmış olması normaldir. Ancak insanlardan daha dirençlilermiş gibi gözükseler de, patlamadan etkileneceklerdir.
Gerçekten de, 2012 yılında Mythbusters ekibi hamam böceklerinin atom bombasından sağ çıkarak hayatta kalma hipotezini test etmek için, bir grup hamam böceğini radyoaktif malzemeye maruz bırakmışlardır. Hamam böcekleri, insanların dayanabileceğinden çok daha uzun süre radyasyona dayanabilmişlerse de, yüksek doz radyasyon altında hepsi ölmüştür.
Elbette, radyasyona maruz kaldıktan sonra kaç gün yaşanabildiği bir şeydir; bu süreçte yumurta üretip üreyebilme yetisi başka bir şeydir. Melbourne Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Mark Elgar, Mythbusters testinin bunu göz ardı ettiğini düşünüyor:[4]
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Hamam böceklerinin gama ışınlarına oldukça dirençli olduğuna işaret eden bazı veriler var; ancak böcekler sınıfı içerisinde en dirençli olanlar değiller. Bazı karıncaların, özellikle de yerin derinliklerine yuvalar yapan karıncaların, bu tür bir kıyametten çok daha başarılı bir şekilde kurtulacağını iddia etmek mümkündür.
Tüm organizmalar yüksek dozda radyasyondan etkilenir çünkü radyasyon, DNA'ya kalıcı olarak zarar verir. Uzun süreli ve yüksek dozlu radyasyon dozları ise hücreleri öldürür. Nükleer felaketlerde radyoaktif maddeler, tatlı su sistemlerinde, okyanusta ve yeryüzünde birikir ve döngüye dâhil olur.
Hamam böcekleri kısa sürede zarar görmemeyi başarsalar bile, besin zincirinin tepesindeki diğer canlılar gibi çevrelerinden binlerce kat daha yüksek seviyelerde radyoizotop içerebilir. Dolayısıyla, bir organizma başlangıçta daha az duyarlı olsa bile, yine de zarar görmüş bir ekosistemin parçasıdır.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İçerikle İlgili Sorular
- Bu tür canlı(hamam böceği) orğamizmaların dünyaya gelişlerinde, geldikleri toprak, kaya gibi oluşumlarlardaki yerlerde bir farklılık olabilir mi?
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Kadının kemik iliğinden sperm üretilmesi?
- Boksör kırığı isimli kırık iyileşince el eski haline döner mi?
- Işık olmadığında neden siyah renk görürüz?
- 14
- 7
- 3
- 2
- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- R. Schweid. (2015). The Cockroach Papers: A Compendium Of History And Lore. ISBN: 9780226260501. Yayınevi: University of Chicago Press.
- Science 20. Ants, Twinkies, Cockroaches; What Could Really Survive A Nuclear Apocalypse?. (20 Şubat 2019). Alındığı Tarih: 30 Kasım 2020. Alındığı Yer: Science 20 | Arşiv Bağlantısı
- B. Radford. Could Cockroaches Really Survive A Nuclear Winter?. (09 Ağustos 2010). Alındığı Tarih: 30 Kasım 2020. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
- E. Voices. Could Cockroaches Survive A Nuclear Apocalypse? | Earthsky.org. (23 Şubat 2019). Alındığı Tarih: 03 Aralık 2020. Alındığı Yer: earthsky.org | Arşiv Bağlantısı
- H. Nicholls. Cockroaches Are Not Radiation-Proof And Most Are Not Pests. (26 Eylül 2016). Alındığı Tarih: 30 Kasım 2020. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
- L. Villazon. Is It True That Cockroaches Could Survive A Nuclear Holocaust? © Getty Images Is It True That Cockroaches Could Survive A Nuclear Holocaust?. (30 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 30 Kasım 2020.
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/01/2021 00:20:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9637
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Biyoloji> Zooloji> Artropodoloji> Entomoloji
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Gözlemci Haberciliği> Gerçeklik Analizi Araştırmaları
- Böcek Böcekler Tutarlılık İspat Yükü Gerçek Atom Factchecking Doğruluk Payı Teyit Mitler Ve Gerçekler Mit Mitler Veri Kanıt İspat Araştırma Gazetecilik Radyasyon Atom Bombası Etimoloji Nükleer Bomba Böcek Bilimi