Freud Psikoseksüel Gelişim Teoriyi
Freud, kişilik yaradılışında bebeklik ve çocukluk senelerinin ehemmiyetini vurgulayan ilk teoricidir. Freud, şahsiyetin ilk 6 senede oluştuğunu söyler. Bu teori gereksinimlerin ve güdülerin etraf ile nasıl etkileşime girip şekillendiğini vurgular.
Freud, kişilik yaradılışında bebeklik ve çocukluk senelerinin ehemmiyetini vurgulayan ilk teoricidir. Freud, şahsiyetin ilk 6 senede oluştuğunu söyler. Bu teori gereksinimlerin ve güdülerin etraf ile nasıl etkileşime girip şekillendiğini vurgular. Başka Bir Deyişle lüzumun etraf ile karşılanma seviyesine bakılır. Lüzum az mi karşılanmış, çok mu karşılanmış?
Bu teori; Oral Yarıyıl, Anal Yarıyıl, Fallik Yarıyıl, Gizil Yarıyıl, Genital Yarıyıl olmak üzere 5 düzeyden oluşur.
İlk Aşama “Oral Yarıyıl” : 0-1 yaş Haz kaynağı ağızdır. Çocuk bu yarıyılda anneden parçalamak istemez. Anne çocuğunu sevgi ve şefkatle beslerse, çocuk sevgi ile paylaşmayı bilmiş olur. Bu yarıyılda çocuk pasiftir, devamlı dışarıdan alan bir yapısı vardır. Anne çocuğa yalnızca süt vermez, sevgisini, alaka ve şefkatini de verir. Yetiştirme yurdundaki çocuklarda gelişim geriliği olmasının nedeni, çocuğun anne alaka ve sevgisinden yoksun olmasındandır. Çocuk ilk olarak kendilik bedelini burada oluşturur. Anne sevgi gösteriyorsa çocukta “ben kıymetliyim fikri oluşur.”
“Anal Yarıyıl”: 1-3 yaş Bir evvelki yarıyılda çocuk anneden parçalamak istemiyordu, bu yarıyılda ise ilk kez ayrışma vardır. Hafıza büyür. Artık dış dünyadaki nesne ve simgeleri sözel olarak ifade edebilir. Bu yarıyılda nesnelerle nasıl irtibat kurulduğunu, anne babadan model alma yolu ile bilir. Bu gidişatta anne babanın meblağlı olması gerekir. Zira çocuk, anne baba ne yaparsa benzerini yapacaktır. Bu yarıyılda istem kavramı karşımıza çıkar. Bu duygu çocuğun ilk kez sezdiği bir duygudur. Bu yarıyılda tuvalet eğitimi çok ehemmiyetlidir. Adaleler olgunlaşır ve çocuk tuvaletini yakalayabilir. Tuvalet eğitimi ne çok elastik ne çok katı olmalıdır.
“Fallik Yarıyıl”: 3-6 yaş Çocuk ilk kez cinsiyetini fark eder. Cinsiyet ve kimlik ayrımı yapar. Bunu yaparken sosyal rolleri de bilir. Kız çocuğu, anneden yemek üretimi, konut işleri gibi rolleri bilir. Oğlu, babadan sosyal rolleri bilir. Sevgi ile alakalı meselelerin kaynağı annedir. Efor, iktidar, hakimiyet gibi meseleler ise babadan kaynaklanır. Bu yarıyılda çocuğun öğrenişsel yapısı olgunlaşmamıştır.
“Gizil Yarıyıl”: 7-12 yaş Çocuğun ilk kez etrafının oluşmaya başladığı yarıyıldır. Çocuk enerjisini mektep, ders ve dost gibi sosyal civarlara yönlendirir. Bu yarıyılda çocuk üzerinde etraf ve dost çok tesirlidir. Çocuk yaptığı tavır için onaylanma, alkış bekler. Bu karşılanmazsa çocukta altlık duygusu ortaya çıkar. Bu yarıyılda ilkokul hocalarına çok rol ehemmiyetli rol düşmektedir. Çocuğa hünerleri miktarında vazife verilmelidir. Verilecek vazife dilimlere ufalayarak verilmelidir. Çocuk vazifeyi parçalara ufalayınca daha basit yapabilir. İlkokul yarıyılındaki galibiyet, gelecekteki akademik galibiyet için çok ehemmiyetlidir. Çocuk kimse ile mukayese etilmemeli, fertsel olarak değerlendirilmelidir. Çocuk için pozitif geri bildirimler ehemmiyetlidir. İlkokul yarıyılında şahsiyetin esasları atılır, mesullük, tasarılama, işbirliği gibi yetiler bu yarıyılda kazanılır.
“Genital Yarıyıl”: 12-20 yaş Bu yarıyılda ergende süratli bir metamorfoz görülmektedir. Hormonlar süratlidir, cinsel olgunlaşma vardır. Ergen zekasal olgunlaşma, ihtimalli düşünce, hipotezsel düşünce, hipotetik düşünce, izafi düşünme gibi yetiler kazanmıştır. Ergen bu yetileri kullanmak ister, test eder, hudutlarını bilmek ister, tehlike alır. Ergenin anne babasıyla çatışması klasiktir. Çatışan ergen sıhhatlidir. Her şeye evet diyen, çatışmayan ergen problemlidir. Ergenin her şeyden münakaşa çıkarması, karakterinin hudutlarını oluşturmakta olduğu içindir. Dostluk, sırdaşlık, vefa, sadakat bu yarıyılda ergenler için oldukça ehemmiyetlidir. Aile çok otoriter, baskıcı ise ergenin onlara karşı bir duruş sergilemesi ters kimlik olarak adlandırılır. Çocuk, aile ne yaparsa tersini yapar. Bu tersini yapma tavır, düşünce, davranış, inanç gibi alanları içerir. Bu terslik tamamen şuursuz yapılır, çocuk farkında değildir.
Yazar:Nur Altn