Genellikle uyku sırasında yapılan diş gıcırdatma, yani burksizm; çene hareketleri ile dişlerin sıkılması ve sıkılan dişlerin farkında olmadan hareket ettirilmesi durumudur. Peki, dış gıcırdatma neden olur?
En önemli sebebi; stres olarak kabul edilen bu durum birçok sorunu da beraberinde getirir. Aynı zamanda çene ağrısının nedenleri arasında da sayılabilir.
- Baş ağrısı
- Çene, yüz ve kulaklarda ağrı
- Dişlerin yıpranması
- Gevşek veya ağrılı dişler
- Çatlak, hasar görmüş veya kırık dişler
- Dolguların kırılması
Diş gıcırdatma (burksizm) hakkında merak ettikleriniz için okumaya devam edin.
Diş gıcırdatma nedir?
Diş gıcırdatma dişlerinizi sıktığınız, gıcırdattığınız bir durum. Eğer bruksizminiz varsa uyanıkken farkında olmadan (uyanıkken bruksizm) veya uyku sırasında (uyurken diş gıcırdatma- uyku bruksizmi) dişlerinizi sıkabilirsiniz.
Uyku bruksizmi, uyku ile ilişkili bir hareket bozukluğu olarak kabul edilir. Uyku sırasında dişlerini sıkan veya gıcırdatan kişilerin horlama ve nefes almada duraklamalar (uyku apnesi) gibi diğer uyku bozukluklarına sahip olma olasılığı daha yüksektir.
Hafif bruksizm tedavi gerektirmeyebilir. Bununla birlikte, bazı kişilerde diş gıcırdatma (bruksizm) çene bozukluklarına, baş ağrılarına, dişlerde hasara ve diğer sorunlara yol açacak kadar sık ve şiddetli olabilir.
Uyku bruksizmine sahip olabileceğiniz ve komplikasyonlar gelişene kadar bundan habersiz olabileceğiniz için diş gıcırdatma belirti ve semptomlarını bilmek ve düzenli diş bakımı yaptırmak önemlidir.
Diş gıcırdatma neden olur?
Diş gıcırdatma nedir, artık biliyorsunuz. Peki diş gıcırdatma neden olur? Söz konusu diş gıcırdatma nedeni olduğunda; her zaman tek veya tanımlanabilir bir nedenden bahsedilemeyebilir. Ancak onunla ilişkili bir dizi faktör vardır. Diş gıcırdatma sebepleri, bruksizmin tipine göre değişiklik gösterir.
Birincil bruksizm
Primer bruksizm kendi kendine oluşur ve başka bir durumdan kaynaklanmaz. Buna katkıda bulunduğu bilinen faktörlerden bazıları şunlardır:
- Büyüyen dişler: Diş gıcırdatma küçük çocuklarda yaygındır. Çocukların yaklaşık %40'ı dişleri büyürken genellikle bu durumu yaşar (*). Ancak çocukluk döneminde dişler ve çene hızla büyüdüğü için bruksizm genellikle kalıcı bir hasara neden olmadan kendi kendine düzelir.
- Yanlış hizalanmış ısırık: Bazı insanlarda diş gıcırdatma, kişinin ısırığı hizalanmadığı veya eksik dişleri olduğu için gelişebilir. Ağızdaki tahriş de gıcırdatmaya veya diş sıkmaya neden olabilir.
- Stres: Yetişkinlerde bruksizmin ana nedenlerinden biri ister uykuda ister uyanıkken ortaya çıksın, strestir.
- Sigara, alkol ve kafein: The Journal of the American Dental Association'da yayınlanan 2016 tarihli bir araştırma, bu maddelerin kullanımının diş gıcırdatma ile ilişkili olduğunu buldu (*). Buna göre, düzenli olarak sigara içen veya alkol tüketenlerin bruksizm olma olasılığı bu tür maddeleri kullanmayanlara kıyasla yaklaşık iki kat daha fazlayken, günde 8 fincandan fazla kahve içenlerinki 1.5 kat daha olasıydı.
İkincil bruksizm
İkincil bruksizm, aşağıdakiler gibi başka bir tıbbi durum veya durumun bir sonucu olarak ortaya çıkar:
- Ruh sağlığı koşulları: Anksiyete vedepresyon diş gıcırdatma ile ilişkilidir. Bu ilişki kısmen bu koşullara katkıda bulunabilecek strese bağlı olabilir.
- Nörolojik durumlar: Huntington hastalığı ve Parkinson hastalığı gibi durumlar, uyku sırasında bruksizme neden olabilir.
- İlaçlar: Diş gıcırdatma aynı zamanda bazı ilaçların yan etkisi olabilir. Bu tür ilaçlar arasında bazı antidepresanlar ve antipsikotikler vardır.
- Uyku apnesi: Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun geçici olarak durmasına neden olan bir durumdur. Uyku kalitesini düşürebilir ve sık uyanmalara neden olabilir, bu nedenle bruksizm için bir risk faktörü olarak sayılabilir. Uyku apnesi, uykuyu bölerek diş gıcırdatmaya neden olabilir.
Uykuda diş gıcırdatma neden olur?
Diş gıcırdatma sebepleri nelerdir, yukarıda detaylıca açıkladık. Tüm bunlar aynı zamanda uykuda diş gıcırdatma nedenleri arasında yer almakta. Daha önce de belirttiğimiz gibi, bu duruma sahip kişiler uyku sırasında ve uyanıkken farkına varmadan dişlerini sıkabilir, gıcırdatabilirler.
Diş gıcırdatma tedavisi nedir?
Diş gıcırdatma sorununu ortadan kaldırmak için diş hekiminize başvurun. Doktorunuz sizin için en uygun diş gıcırdatma tedavisini uygulayacaktır. Bununla birlikte diş gıcırdatmayı önlemek için aşağıdaki ipuçlarından da yardım alabilirsiniz.
Koruyucu dişlik
Dişlerin ve diş etlerinin zarar görmesini azaltmak için dişleri ve diş etlerini örten ağız koruyucuları dişlerinizi sıkarak zarar vermelerin önüne geçmek için kullanılır. Genellikle gece kullanılan bu silikon plaklar Burksizm tedavisinde kullanılan ilk yöntemlerden biridir. Dişlerinizi fırçaladıktan sonra plaklarınızı takarak uyuyabilirsiniz.
Diş fırçalama rutininize de hassas bir diş fırçası ve macununu dahil etmenizde fayda var. Signal Nature Element Serisi Diş Macunları ve Signal Ultra Reach Sensitive Diş Fırçasından yardım alabilirsiniz.
* Diş ve çene yapınıza uygun plak seçimi için diş hekiminize başvurun.
Botoks
Şiddetli bruksizm vakalarında, botulinum toksin enjeksiyonları veya botoks bir tedavi olarak uygulanabilir. Botoks diş gıcırdatmasını durdurmak için uyku bruksizminden sorumlu kasları geçici olarak felç ederek çalışır. Bununla birlikte bu uygulama pahalı olabilir ve etkileri korumak için düzenli enjeksiyonlar gerektirir.
Botoksun sizin için uygun olup olmadığını öğrenmek için doktorunuza danışın.
Stresi yönetmek
Söylediğimiz gibi Burksizm’in en temel sebeplerinden biri olarak kabul edilen stresi yöneterek bu sorununun önüne geçebilirsiniz. Ayrıca stresi yönetmek diğer tüm fiziksel ve ruhsal sorunlarınızın da önüne geçer. Bunun için birkaç yöntem deneyebilirsiniz.
- Meditasyon: Stresi azaltır ve kaygı, ağrı ve depresyonu hafifletir. Bir meditasyon uygulaması kullanmayı, meditasyon videoları izlemeyi deneyebilirsiniz.
- Konuşma Terapisi: Bir terapist, danışman veya güvenilir bir arkadaşla konuşmak kaygı, depresyon ve stresi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Egzersiz: Biraz hareket etmek iyi hissettiren endorfinler üretmenizi ve stresi yönetmenize yardımcı olur.
Kas egzersizleri
Dil ve çene kası egzersizleri, çene ve yüz kaslarını gevşetmenize yardımcı olur. Basit birkaç teknikle bu egzersizleri uygulayabilirsiniz.
- "N" harfini yüksek sesle söyleyin. Bu, üst ve alt dişlerinizin birbirine değmesini önleyecek ve dişlerinizi sıkıştırmamanızı sağlayacak.
- Dişlerinizin arasına bir kalem alın ve kalem ağzınızdayken konuşmayı deneyin. Bu diksiyon için uygulanan yöntem çene kaslarınızın gelişmesini de sağlayacak.
- Ayıca çenenize küçük masajlar yapmayı da ihmal etmeyin.
Önemli Not: Uzun süreli takip ve tedavi için diş hekiminizden bir randevu almayı unutmayın.
Ayrıca dişlerinizi gıcırdatmaya yeni başlamış ve durumun farkına varamamış olabilirsiniz. Yukarıda bahsettiğimiz yan etkilerden birinden şüpheleniyorsanız da bir diş hekimine danışmanızda fayda var.
Eğer ağrılarınızın sebebi gıcırdatma değilse, diğer alternatifleri öğrenmek için diş ağrısı nedenleri hakkındaki yazımızı okuyabilirsiniz.
Diş gıcırdatma nasıl önlenir?
Birincil bruksizmi olan kişiler, öz bakım uygulamaları ile belirtileri azaltabilir veya önleyebilirler.
- Alkol, tütün ve kafein tüketiminden kaçının.
- Aşınma ve yıpranmayı artırabileceği veya daha fazla öğütmeyi teşvik edebileceği için sakız çiğnemekten kaçının.
- Ağrı ve gerginliği gidermek için çeneye hafif ısı uygulayın.
- Kaçınılabilir stresi azaltın ve kaçınılmaz stresi yönetmek için adımlar atın.
Dış olaylar ve koşullar da strese neden olabilir, ancak stres bu olayları algılama şeklinizden de kaynaklanabilir. Her iki durumda da, onu yönetmenin yolları vardır.
Destek aramak, rahatlamak için kendinize zaman ayırmak ve farkındalık uygulamaları stresle mücadelede size yardımcı olabilir. Ayrıca nefes egzersizleri, meditasyon, yoga veya diğer gevşeme teknikleri de ruhsal durumunuza katkı sağlayabilir.