Hiroşima atom bombasının izlerini nasıl bu kadar çabuk sildi?
6 Ağustos 1945’te Hiroşima’nın üzerinde 16 kilotonluk bir atom bombası patladı. Patlama esnasında 80 bin kişi hayatını kaybetti, şehrin neredeyse tamamı yok oldu. Yıl sonunda ölü sayısı radyasyon ve yaralanmalar nedeniyle 140 bini bulmuştu.
Peki ilginç olan Hiroşima nasıl oldu da bu kadar kısa sürede toparlanmayı başardı? Bu bombanın izleri nasıl oldu da bu kadar çabuk bir şekilde silindi ve Hiroşima yeniden yaşayan bir şehir oldu?
Bomba aslında sanıldığı gibi Hiroşima’ya düşürülmedi. Etkisinin daha büyük olması için bomba Hiroşima’nın 600 metre yukarısında patlatıldı. O esnada sıcaklık 3 bin ila 4 bin dereceye çıktı. Saniyede 440 metre hızla esen rüzgarlar bütün şehri yerlebir etti. Yarım saat içinde iki kilometre çapındaki bütün binalar alev alev yanıyordu. Şehirde bulunan 76 bin binanın yüzde 90 ya tamamen ya da kısmen yanmış veya moloz yığınına dönüşmüştü.
Bombalanan şehir tanınamıyordu. Ahşap evlerin tamamı alev fırtınaları nedeniyle küle dönüşmüştü. Şehirde bulunan nehirler ölmeden önce su arayan insanların cesetleriyle dolmuştu. Birkaç betonarme bina haricinde hiçbir bina kalmamıştı.
Ancak Japon halkının çabası ile haritadan silinen şehir, atomik patlamadan hemen birkaç saat sonra onarılmaya ve yeniden yaşanılabilir bir yer haline getirilmeye başladı.
Hiroşima Barış Enstitüsü’nün raporlarına ve kayıtlarına bakarak aktarıyorum.
Atom bombası 6 Ağustos’ta patladı.
7 Ağustos’ta şehrin Ujina bölgesine elektrik sağlanmaya başladı.
8 Ağustos’ta Hiroşima Tren İstasyonu’na elektrik sağlandı ve şehirde kalan evlerin yüzde 30’unda elektrik vardı.
Kasım 1945’e gelindiğinde bütün şehirdeki evler elektriğe kavuştu.
Şehre su sağlayan su pompaları saldırıdan dört gün sonra çalışmaya başladı. Fakat zarar gören boruların tamiri için zaman gerekiyordu.
Telefon merkezi yok olmuş ve bütün çalışanları hayatını kaybetmişti. Ancak temel ekipmanlar kurtartılıp onarıldı. 14 Ağustos’ta telefon hatları da çalışmaya başlamıştı.
Japonya Baknası’nın Hiroşima şubesi betonarme bir binaydı. Ancak şubenin 18 çalışanı ve 12 büro elemanı patlamada hayatını kaybetti. Ancak banka iki gün sonra çalışmaya başladı. Binanın içi çalışmaya müsait değildi bu yüzden banka çalışanları binanın önünde, açık havada işlemler gerçekleştirdi. Yağmur yağdığında ise şemsiye açtılar.
9 Ağustos’ta Hiroşima’da tramvay seferleri kısıtlı olarak başlamıştı. Aynı gün bu sefer Nagasaki’ye atom bombası düştü ve 70 bin kişi hayatını kaybetti.
Higashi polis istasyonu geçici yönetim tarafından bir arama, kurtarma ve rehabilitasyon merkezine dönüştürüldü.
Tarihçiler hızlı ve çabuk onarımın şehre gelen gönüllüler sayesinde olduğunu söylüyor. Hiroşima’nın yakınındaki Fuchu, Kure ve Yamaguchi gibi şehirlerden binlerce gönüllü yaraları sarmak için şehre akın etmiş. Buna benzer bir durumu 2011’deki Tohoku depreminde de gördük.
Hiroşima atom bombasını yaralarına sarmaya devam ederken bu sefer de doğanın gazabına uğradı. 17 Eylül’deki Makurazaki tayfunu şehrin kalıntılarını sular altında bıraktı ve geçici olarak kurulan hastanelere zarar verdi. Bu tayfunun iyi yanı ise şehre çökmüş olan radyasyonun sularla denize karışmasıydı. Şehirdeki radyasyon seviyesi önemli bir miktarda azalmıştı.
Hayatt kalmayı başaranlar ve gönüllüler Hiroşima’da gıda talebini karşılamak, yaralılarla ilgilenmek ve cenazeleri yakmak için çalışıyordu. Hiç de kolay bir iş değildi. Şehirdeki 16 hastanenin 14’ü yok olmuştu. 298 doktorun 270’i ölmüştü. 1780 hemşireden 1654’ü hayatta kalmıştı. Barınacak evlerin kalmaması şehri bir kulübe şehrine dönüştürmüştü. 10 bin tane ahşap kulübe inşa edilmişti.
ABD askerleri 1946’da Hiroşima’ya geldiğinde şehrin kontrolünü Britanya güçlerini devretti. Müttefiklerin şehrin yeniden inşaasına bir katkısının olup olmadığına dair bir kanıt bulunmuyor. Ancak gıda ve ilaç konusunda yardımlarda bulunmuşlar.
Japonya savaşta teslim olduğunu duyurduktan sonra fabrikalar, atölyeler devletin savaş gücü için çalışmak yerine normal bir şekilde üretimlerine kaldıkları yerden devam ettiler. Beş yıl sonra 1952’de Kore’de başlayan savaş nedeniyle ABD ve müttefiklerinin tekrar Japon endüstrisine ve limanlarına ihtiyaç duymaya başlayınca Hiroşima ve diğer kentler yeniden kalkınmaya başladı.
Hiroşima bugün bütün yaraları sarmış durumda. Şehir yeniden inşa edildi ve 60 yıl önce bu şehre atom bombasının atıldığına dair çok az iz kalmış.