1920 yılında ermenilerle doğu cephesinde yapılan savaşın sonunda hangi antlaşma imzalandı bilgi90'dan bulabilirsiniz
Gümrü Antlaşması
Gümrü Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında 3 Aralık 1920'de imzalanan antlaşmadır. Ayrıca TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır.
Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]
30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Mütarekesi'nden sonra Osmanlı Devleti, Brest Litovsk Antlaşması hükümlerine rağmen Kafkasya Cephesi'ndeki birliklerini geri çekmek zorunda kalmıştı. Yeni kurulan Bolşevik rejiminden yardım alan Ermeniler 1919'da Doğu Anadolu'da bazı bölgeleri işgal etmişti.
Sovyet Rusya'nın genel siyasetini dikkate alan Türkiye Büyük Millet Meclisi, Hariciye Vekili Bekir Sami Bey başkanlığında Moskova'ya bir heyet göndermişti. Bu heyet, Sovyet Rusya ile TBMM Hükûmeti arasında yapılacak antlaşmaya esas olacak ve Brest Litovsk Antlaşması'na dayanan bazı hususları tespit etmiş ve böylece 20 Ağustos 1920 tarihinde iki hükûmet arasında olumlu görüşmeler başlamıştı.
Antlaşma[değiştir | kaynağı değiştir]
Sovyet Rusya Dışişleri Komiseri Georgiy Çiçerin'in Kafkasya'da Türkiye'ye ait bazı bölgelerin Ermenistan'a verilmesini istemesi üzerine antlaşmanın imzalanmasından vazgeçilmişti. Bunun üzerine Eylül 1920'de Doğu Cephesi'nde taarruza geçen Kâzım Karabekir komutasındaki 15. kolordu, Mîsâk-ı Millî sınırları içinde olan Sarıkamış, Kars, Ardahan, Artvin, Batum ve Iğdır'ı geri alıp Gümrü'yü de işgal edince, barış görüşmeleri 22 Kasım 1920 tarihinde Gümrü'de başladı.
Ermenistan Taşnak Hükûmeti ile Türkiye arasında imzalanan bu antlaşma ile doğudaki harekât sona erdi. Kars sancağının bütünü, antlaşma öncesi Ermenistan'ın elinde bulunan Tuzluca kazası Türkiye topraklarına katıldı. Antlaşmanın 10. maddesiyle Ermenistan, Doğu Anadolu'da bir miktar toprağın Ermenilere verilmesini öngören Sevr Antlaşması'nı tanımadığını kabul etti. Türkiye sınırları içinde Ermenilerin çoğunlukta bulunduğu hiçbir bölge olmadığı kabul edildi. Erzurum-Bakü Demiryolu açıldı. Türkiye-Sovyet Rusya arasında doğrudan bağlantı bu yolla sağlanarak Türkiye'nin bu devletten yardım alması kolaylaştı. Türk kuvvetleri doğudan emin bir şekilde güney ve batıda savaşma olanağı buldular.
Antlaşmanın imzalanmasından bir gün sonra Ermenistan, Bolşevik Kızıl Ordu'nun denetimine girince burada bir Sovyet Hükûmeti kurulduğu için Gümrü Antlaşması onaylanamadı. Bunun yerine Moskova Antlaşması ve Kars Antlaşması imzalanarak yürürlüğe girdi.
Önemi[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org
Gümrü Antlaşması Kısaca Özeti: Tarihi, Maddeleri (Şartları), Önemi Ve Özellikleri
Gümrü antlaşması Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin imzalamış olduğu ilk uluslararası antlaşmadır. Ankara hükumeti ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında imzalanan bu antlaşma Kurtuluş Savaşı esnasında yaşanmış bir antlaşmadır. Antlaşmanın metinleri Türkçe ve Ermeniceden oluşmaktadır. Kurtuluş savaşında Doğu cephesinde yaşanan antlaşma ile birlikte Ermeni heyetinin isteği üzerine bir antlaşma imzalanma gereği duyuldu.
Gümrü Antlaşması Kısaca Özeti
1. Dünya savaşından mağlup ayrılan Osmanlı imparatorluğuna karşı dayatılan Sevr antlaşması hiçbir yerde kabul görmedi. Bunun neticesinde Anadolu'da geniş çaplı bir direniş başladı. Doğu cephesinde, güney cephesinde ve batı cephesinde olmak üzere yurdun dört bir yanında işgal hareketlerine karşı büyük bir direniş gösterildi.
Ermeniler Türkiye'nin Doğu tarafından hak iddia ediyordu. Doğu Anadolu ise Ermeni işgali altına girmişti. Ermeniler burada bağımsız bir devlet kuracak ve böylece topraklarını genişletecekti. Başlatılan Kuvay-ı Milliye birlikleri Doğu cephesinde büyük başarılar elde ediyordu.
Doğu cephesinde Ermeniler ve Türkler arasında yaşanan çatışmalarda Ermeni tarafı büyük kayıplar veriyor ve geri çekilmeye zorlanıyordu. Bunun üzerine ise Ermeniler daha fazla kayıp vermemek ve antlaşmaya vakıf olmak amacı ile Türk tarafına bir barış teklifinde bulundu. Antlaşma yaparak doğu cephesinde çatışmaları durdurmayı hedefliyordu.
Türk tarafına önerilen bu teklif kabul edildi. Ardından Türk ve Ermeni heyetleri arasında Gümrü Antlaşması imzalanmış oldu. Gümrü antlaşması çok önemli maddeler içeriyordu. İmzalanan antlaşma ile birilkte Türkiye Büyük Millet Meclisi ilk defa uluslararası alanda bir antlaşma imzalamış oluyordu.
Antlaşmayı Ermeni heyetinden Aleksandr Hatisyan ve Türk heyetinde ise Kazım Karabekir imzalamıştır.
Gümrü Antlaşması Tarihi
Gümrü antlaşması 3 Aralık 1920 tarihinde imzalanmış olan bir antlaşmadır.
Gümrü Antlaşması Maddeleri (Şartları)
- Kars ve çevre bölgeleri Türkiye'ye geri verilecektir.
- Aras nehrinden Çıldır gölüne kadar sınır bölgeleri kabul edilecektir.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi aleyhine olan bütün antlaşmaları Ermenistan'da kabul etmeyecektir.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Ermenistan arasında kalan sivil haklar eşit haklara sahip olacaklardır.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Ermenistan arasında en kısa zamanda diplomatik ilişkiler başlayacaktır.
- Ermenistan silah ithal edemeyecektir.
- Eğer Ermenistan zor duruma düşerse Türkiye Büyük Millet Meclisi yardım edecektir.
- Antlaşmaya vakıf olan iki devlet arasında en kısa zamanda iletişim ağları kurulacaktır.
- Antlaşmaya vakıf olan iki devlette birbirlerine herhangi bir savaş tazminatı ödemeyecektir.
- Ermenistan Doğu Anadolu'da ki toprak hak iddialarından vazgeçecektir.
- Türkiye'den göç eden Ermeniler herhangi bir katliama karışmadıysa altı ay içerisinde tekrardan Türkiye'ye geri dönebilecekler.
Gümrü Antlaşması Önemi
Gümrü Antlaşması Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından uluslararası arenada imzalanmış olan ilk antlaşmadır. Aynı zamanda bu antlaşma TBMM'nin ilk siyasi zaferi olarak bilinen bir antlaşmadır. İlk kez resmi bir antlaşmada da Türkiye adından söz edilmiştir. Ermenilerin Büyük Ermenistan hayali bu antlaşma ile birlikte son bulmuştur.
Gümrü Antlaşması Özellikleri
- Sınırları belirleyen bir antlaşmadır.
- Türkiye adı içeren bir antlaşmadır.
Yazı kaynağı : www.milliyet.com.tr
GÜMRÜ ANTLAŞMASI İMZALANDI (02 ARALIK 1920) « Köroğlu Gazetesi | Bolu
Rusya’nın durumundan yararlanarak kendi devletlerini kuran Ermeniler ve Gürcüler, Wilson İlkeleri’ni kendilerine göre yorumlayarak, Doğu Anadolu’nun kendilerine verilmesini istemişlerdi.
Birinci Dünya Savaşı sonunda, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi’nden sonra Osmanlı Devleti, Kafkasya Cephesindeki kuvvetlerini geri çekmek zorunda kaldı. Önce Kafkasya ve Azerbaycan’ı boşaltarak Kars, Ardahan, Batum’a çekildi. Ancak, İngilizler buranın da boşaltılmasında ısrar ettiler. Kars, Ardahan ve Batum da 31 Ocak 1919’da boşaltıldı. Bu arada Kars’ta “Güney-Batı Kafkas Millî Şura Hükümeti” kuruldu. 13 Mart 1919’da Kars’ı işgal eden İngilizler, Millî Şura Hükümetini dağıtarak şehri, Ermenistan Cumhuriyeti askerlerine teslim ettiler. 20 Nisanda da Gürcistan Cumhuriyeti, Ardahan’ı işgal etti.
İngilizlerin teşvik ve desteğiyle Doğu Anadolu’daki bazı bölgeleri işgal eden Ermeniler, Müslüman halka akla gelmedik işkence ve zulümleri yaptılar. Şehirleri, köyleri ve kasabaları yağmaladılar. Bunun üzerine Büyük Millet Meclisi Hükümeti, Ermenilere savaş açtı. TBMM, Mondros Mütarekesi kararı gereği boşaltılan Kars, Artvin ve Ardahan’ın tekrar geri alınması için gereğinin yapılması yolunda ayrıca yetki verdi. TBMM Hükümeti, Doğu Cephesinde askerî harekâta başlanmasını kararlaştırdı. Kazım Karabekir Paşanın komuta ettiği Doğu Cephesi kuvvetleri, 28 Eylül 1920’de ileri harekâta başladı. 29 Eylül’de Sarıkamış, 30 Ekim’de Kars geri alındı.
Ermenistan Cumhuriyetini barışa zorlamak için Gümrü yönünde ileri harekâtı sürdüren Türk birlikleri, Ermenileri geri atarak Şahnalar’ı ele geçirdi ve Ermeni askerlerini Arpaçay’ın batı sırtlarına kadar sürdü. Türk birliklerinin ilerlemesi üzerine, Ermenistan Cumhuriyeti ateşkes istedi. Kazım Karabekir Paşanın ateşkes şartları kabul edilmeyince, Doğu Cephesi kuvvetleri, Arpaçay’ı geçerek 7 Kasım 1920’de Gümrü’yü aldı. Gümrü’nün doğusunda bir hattı tutan Ermeni kuvvetleri, yeniden bozguna uğratıldı. Ateşkes şartlarını kabul etmek zorunda kalan Ermenistan Cumhuriyetiyle, 22 Kasımda, Gümrü’de, barış görüşmelerine başlandı.
28 Kasım’da imzalanan ateşkes antlaşması uyarınca, Ermeni kuvvetleri Arpaçay’ın 15 km doğusundan geçen hattın gerisine çekildiler.
Ermenistan Taşnak Hükümeti ile TBMM Hükümeti arasında sürdürülen barış görüşmeleri sonucunda, 2 Aralık 1920’de Gümrü Antlaşması imzalandı.
Gümrü Antlaşması şöyleydi:
Görüşmelerde Türkiye Büyük Millet Meclis’ini Kazım Karabekir, Erzurum Milletvekili Süleyman Necati Bey, Erzurum Valisi Hamit Bey, Ermenistan’ı ise Başbakan Aleksandr Katisyan ve beraberindekiler temsil etti.
Gümrü Antlaşması’nın imzalanmasından bir gün sonra, Ermenistan Cumhuriyeti Kızılordu’nun işgaline uğradı ve Erivan’da Sovyet Ermeni Cumhuriyeti kuruldu. Sovyet Ermenistan Cumhuriyeti’nin kurulması ile Gümrü Antlaşması’nın onaylanması askıya alınmış, antlaşmanın yürürlüğe girmesi mümkün olmamıştır. Doğu Cephesi’nde kazanılan zafer doğu sınırlarının belirlenmesinde yararlı olmuş, önce 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması, daha sonra 13 Ekim 1921 Kars Antlaşması ile ufak değişikliklerle Türkiye ile Ermenistan arasındaki sınır belirlenmiştir.
Gümrü Antlaşması, TBMM’nin imzaladığı ilk antlaşma olmasından dolayı önemlidir.
28 KASIM
1912- Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
1919- Fransızlar Maraş kalesindeki Türk bayrağını indirerek, yerine Fransız bayrağı çekti. Bu hareket, halk arasında büyük bir infial yarattı. Halk, direnişi örgütlemeye başladı.
1928- İlk kadın avukat Beyhan Hanım, İstanbul I. Ticaret Mahkemesinde bir kadını savundu.
1934- Hâkimiyeti Milliye gazetesi ”Ulus” adıyla çıkmaya başladı.
1935- Bursa’da Merinos Fabrikası ile Gemlik’te Suni İpek Fabrikasının temeli atıldı.
1936- Ereğli Kömür Şirketi, hükümetçe Fransızlardan satın alınarak millileştirildi.
1943- Churchill, Stalin ve Roosevelt, Tahran’da bir araya geldi.
1967- NATO Genel Sekreteri Brosio, Ankara’da Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil ile görüştü ve Atina’ya geçti. Türk jetleri Kıbrıs üzerinde uyarı uçuşları yaptı.
1998- Hakkâri’nin Çukurca ilçesi yakınında bir askeri helikopter, teröristlerin açtığı ateşte pilotun vurulması sonucu düştü. 16 asker şehit oldu.
29 KASIM
1935- İstanbul’da Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası açıldı.
1936- Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Devrim Tarihi dersleri başladı.
1937- Hatay’da bağımsız rejim yürürlüğe girdi.
1967- Yunanistan, Türkiye’nin koşullarını kabul edince bunalım giderildi.
30 KASIM
1919- Fransa’daki seçimlerde kadınlara ilk kez oy hakkı tanındı.
1925- Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına ilişkin kanun kabul edildi.
1925- Salahiyetsiz sarık ve ruhani kıyafet taşıyanların cezalandırılmasına ilişkin kanun çıktı.
1952- ABD ilk hidrojen bombasını Eniwetok Adası’nda patlattı.
1973- Anadolu, Çukurova ve Dicle üniversiteleri kuruldu.
1997- Genel Nüfus Tespiti ve Seçmen Yazımı gerçekleştirildi. Türkiye’nin nüfusu 62 milyon 865 bin 574 olarak belirlendi.
2007- İstanbul-Isparta seferini yapan Atlas jet’e ait uçak, Isparta’nın Keçiborlu ilçesi yakınlarında düştü. 7’si mürettebat 57 kişi öldü.
2009- Türk Patent Enstitüsü, rakıya ‘’milli içki’’ tescili verdi.
01 ARALIK
1921- Fransızlar, Adana ve Mersin’i Türklere teslim etti. Adana hükümet konağına Türk bayrağı çekildi.
1928- Yeni Türk harflerinin kullanımı yürürlüğe girdi. Gazeteler, mecmualar, levha, tabela ve ilanlar yeni
harflerle basılmaya başladı.
1928- II. İktisat Şurası toplandı.
1950- Türk askerleri, Kore’de Kunuri Zaferi’ni kazandı.
1964- Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında ortaklık kurulmasını öngören, 12 Eylül 1963’te imzalanan Ankara Antlaşması yürürlüğe girdi.
1980- Turgut Özal, Başbakanlık Müsteşarlığına atandı.
02 ARALIK
1920- Gümrü Antlaşması ile Kars, Ermenistan’dan alındı.
1963- Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon’da açıldı.
2003- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kayıp trilyon davasında kapatılan RP’nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan’a ”özel belgede sahtecilik” suçundan verilen 2 yıl 4 ay hapis cezasını oy birliğiyle onadı.
03 ARALIK
1923- Teşkilatı Esasiye Encümeni yeni anayasayı görüşmeye başladı.
1956- İngiltere ve Fransa, Süveyş’ten çekileceklerini açıkladılar.
1959- Dr. Fazıl Küçük Kıbrıs Cumhurbaşkanı Yardımcısı oldu.
1971- Pakistan-Hindistan Savaşı başladı.
1989- Malta’da bir araya gelen ABD Başkanı George Bush ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov, ”soğuk savaş”ın bittiğini resmen ilan ettiler.
1999- Bakanlar Kurulu, Bolu’ya bağlı Düzce ilçesinin il, Kaynaşlı ve Derince beldelerinin de Düzce’ye bağlı ilçe
yapılmasına karar verdi.
04 ARALIK
1929- Türk parasının değerini yükseltmek için alınacak önlemlerle her yerde yerli malı kullanılmasını hedefleyen bir kararname yayımlandı.
1933- Eskişehir Şeker Fabrikası kuruldu.
1943- İnönü-Churchill-Roosevelt arasında Kahire Konferansı yapıldı.
1955- Türkiye’de ilk elektrikli tren, İstanbul’da Sirkeci-Halkalı arasında çalışmaya başladı.
1981- ABD Başkanı Ronald Reagan CIA’nin ülkedeki casusluk faaliyetlerine izin vererek örgütün yetkilerini
genişletti.
Yazı kaynağı : www.koroglugazetesi.com
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.