Otistik Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocukların ebeveynleri için yatma vakti bir kabus olabilir. OSB’li hastalarda uykusuzluk endemik olarak kabul edilir, spektrumdakilerin % 80 kadarı düzenli olarak bir tür uyku bozukluğuna sahiptir. Bu, OSB'si olmayan çocuklarda % 20-40' gibi oranlarda görülür. Uyku sorunları, OSB'li çocuklarda aşağıdakileri içerir.
• Uykuya dalmakta zorluk
• Uykudan kalmakta zorluk
• Sabah erken uyanma
• Kısa uyku süresi
• Düzensiz uyku
• Yatmadan önce aşırı duyarlılık veya endişe
• Gün boyunca aşırı uyku hali
OSB’li Bireyler için Uykusuzluk Nedenleri
Uyku düzenimiz, kimyasal ve psikolojik olmak üzere çok çeşitli faktörlerle belirlenir. Dahili olarak enerji ve konsantrasyon seviyelerimiz için iç vücut saatimize ipuçları veren sirkadiyen ritimlere sahibiz. Bu ritimler hormon salınımı ile belirlenir ve bunlar da aktivite düzeyi ve ışığa maruz kalma gibi çok çeşitli şeylere tabidir. OSB'li kişiler için beynin dış ipuçlarına cevap verme yeteneği diğer çocuklardan genellikle farklıdır ve bu nedenle sirkadiyen ritimlerde bozukluklar görülebilir. Bu, yatma vaktinde yorgunluk hissetmek yerine, OSB'li çocukların aşırı duyarlılık durumuna girebileceği anlamına gelebilir. Ya da güneş doğduğunda uyanmak yerine gecenin ortasında OSB'li olanlar uyanık kalabilirler ve uyuyamazlar. Vücut saatinin daha fazla dinlenmeyi sağlamak için düzenlenmesi, OSB'li çocuklar üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabilir.
Katkıda Bulunan Faktörlerin Ele Alınması ve Rutinlerin Belirlenmesi
OSB'li çocuklar için uyku bozukluğuna neden olan çeşitli faktörler vardır. Yaygın faktörler rutin değişiklikler, yetersiz bir uyku ortamı, egzersiz eksikliği, yiyecekler ve yatmadan önce beynin aşırı uyarılmasıdır.
Rutinleri Ayarlayın
Rutinlerin sabitlenmesi ve tekrarlanması gerekiyor. OSB'li olanlar için rutinler çok önemlidir. Bu rutinler hormon seviyelerinin düzenlenmesine ve vücut saatinin sıfırlanmasına yardımcı olabilir.
Uygun Bir Uyku Ortamı Yaratın
Yatak odalarının karanlık ve sessiz olması gerekir. OSB'li bazı çocuklar, daha ağır çarşafların baskısı ile daha iyi uyuduğunu, ancak aynı zamanda aşırı ısınmadan dolayı uyanmaktan kaçınmak için serin bir odaya ihtiyaç duyduklarını bildirmiştir.
OSB’li hastaların çoğu aşırı duyarlılığa sahiptir, bu nedenle tüm yatak örtüleri ve pijamaların çocuğunuz için mümkün olduğu kadar rahat olması gerekir.
Egzersize Teşvik Edin
Gündüz egzersizi veya diğer fiziksel aktivite, OSB'li bir çocuğun gece doğal olarak yorgun hissetmesine yardımcı olabilir. Günlük bir fiziksel aktivite rutini, beyine hem enerji hem de dinlenme ve toparlanma ihtiyacını tanımayı öğretir.
Yemek ve Atıştırmalık Zamanlarını İzleyin
Son yemekler yatmadan birkaç saat önce yenilmeli ve uyumak için şekerli bir atıştırmalık olmamalıdır. Çocuğunuzun yatmadan önce sıvı bir şeye ihtiyacı olursa, triptofan içeren bir bardak ılık süt uykuyu teşvik edebilir.
Gevşeme Tekniklerini deneyin
Meditasyon yapmayı, dinlendirici müzik dinlemeyi veya yatmadan önce kitap okumayı deneyin.
Yatmadan Önce Teknolojiye Limit Koyun
Yatmadan önce TV, iPad, oyun cihazları vb. dahil teknoloji kullanımı olmamalıdır. Tüm yatak öncesi davranışları sakin aktiviteler olmalıdır.
Sakin Olun
Yatma zamanı yorgun bir ebeveyn için sinir bozucu bir zaman olabilir, ancak öfke, stimülasyona neden olabilir. Cezalandırmak yerine doğru davranışın olumlu ödüllendirilmesi işlerin sakin kalmasına yardımcı olur ve çok daha iyi sonuçlar alınır. Bu yüzden sakin olun ve uykusuzluğun yönetimine yardımcı olmak için her gece aynı sisteme geri dönün.
Tıbbi Müdahale
İlaçlar, rutinler uygulandıktan ve davranışsal tedaviye girildikten sonra alternatif bir yöntemdir. Bununla birlikte, doktorlar, son çare olması gereken ilaçları reçeteye yazmadan önce uyumayı etkileyebilecek başka hastalıkların olup olmadığını görmek isteyebilirler.
Son Olarak;
Bir çocuğun öğrenme (dikkat), oyun (enerji) ve sosyalleşme (ruh hali) için yeterli miktarda uykuya ihtiyacı vardır. Bu nedenle, otizmi olan çocuğunuza olabildiğince fazla uyuma şansı vermek çok önemlidir. Uykusuzluğun giderilmesi karmaşık bir sorun olabilir, bu nedenle yukarıda belirtilen dış uyaranları yöneterek başlayın.
Bazı nedenleri ortadan kaldırmak, çocuğunuzun uykusuzluğuna neden olabilecek diğer olası faktörlere odaklanmayı kolaylaştıracaktır.
Kaynakça: https://kidmunicate.com/insomnia-and-autism-facts-and-strategies/
Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!