Nefes darlığı yaşıyorsanız (nefes almada zorluk), nefesinizi tutamazsınız bundan dolayı ciğerlerinize yeterli hava giremez. Nefes darlığı, acele tedavi gerektiren bir sağlık sorununun ihtar işareti olabilir.
Sağlıklı bir yetişkinseniz, dakikada 20 defaya kadar soluk alırsınız. Bu, günde ortalama 30.000 nefesi temsil eder. Ağır egzersiz ya da soğuk algınlığı zaman zaman bu düzeni değiştirebilir, sadece neredeyse asla nefes darlığı hissetmezsiniz. Dispne nefes almada zorluk çekmek, ciğerlere ehil hava gitmemesi anlamına gelmektedir.
Dispne (nefes almada zorluk) Emareleri Nelerdir?
Nefes darlığınız olduğunda şunları yaşayabilirsiniz;
- Nefes darlığı
- Kafa bandı
- Derin nefes alamama
- Boğulma hissi
- Akut (ani soluk darlığı) veya kronik (sürekli soluk almada güçlük).
Akut dispne dakikalar veya saatler içinde adım atar. Ateş, kızarıklık ya da öksürük benzer biçimde başka semptomları da olabilir. Kronik soluk darlığı, odadan odaya yürümek ya da kalkmak benzer biçimde günlük işleri yaparken nefes darlığı hissetmenize neden olabilir.
Bazen nefes darlığı vücudun belirli bölgelerinde düzelir ya da kötüleşir. Örneğin, belirli kalp ve akciğer hastalığı türlerine haiz kişilerde, düz yatmak nefes darlığına neden olabilir. Belirtilerinizi takip etmek, doktorunuzun neyin yanlış olduğunu anlamasına ve sizin için en iyi tedaviyi önermesine destek olacaktır.
Dispne (nefes almada güçlük) Sebepleri Nelerdir?
Birçok vaziyet soluk darlığına neden olabilir. Nefes darlığının en yaygın nedenleri şunlardır;
- Anksiyete bozuklukları
- Astım
- Pulmoner emboli denilen akciğerlerde kan pıhtıları
- Kırık kaburgalar
- Kalp etrafında aşırı sıvı
- Solunum tıkanıklığı
- Çökmüş akciğerler
- Kalp krizi
- Kalp yetmezliği
- Kalp ritmi problemler
- Düşük kırmızı kan hücresi sayısı, anemi olarak da bilinir
- Zatürre ve öteki solunum yolu enfeksiyonları
- Hamilelik
- Şiddetli bir alerjik reaksiyona anafilaksi denir
- Ani kan kaybı
Bazı Akciğer Sorunları da Nefes Darlığına Neden Olur
Örnek:
- Akciğer kanseri
- Önceki akciğer hastalığı
- Tüberküloz (tüberküloz)
- Plevral efüzyon (akciğerlerin genişlemesini önleyen plevral membranlar arasında sıvı) akciğerler
- Pulmoner ödem (akciğerde aşırı veya anormal sıvı)
- Sarkoidoz (akciğerlerde (bağışıklık sistemindeki) inflamatuar hücrelerin anormal birikimi ile karakterize bir hastalıktır)
- Özellikle muayyen kalp problemleriyle ilişkili solunum güçlüğü
- Kardiyomiyopati (kalp kasını etkileyen bir grup hastalık)
- Kalp ritmi sorunları
- Kalp yetmezliği
- Perikard iltihabı (perikard)
Kalıcı soluk darlığının daha yaygın nedenlerinden bazıları şunlardır;
- Peripulmoner sıvı
- Astım
- Amfizem dahil kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)
- Sarkoidoz
- Konjestif kalp yetmezliği dahil kalp hastalığı
- Kalp çevresindeki göğüs dokusunun iltihabı
- Akciğerlerde yüksek tansiyon, hem de pulmoner hipertansiyon olarak da bilinir.
- Obezite Kardiyomiyopati olarak da malum sert, kalınlaşmış ya da şişmiş kalp kası
- Akciğer kanseri ve tüberküloz gibi diğer şeyler soluk darlığına neden olabilir.
Nefes almakta güçlük çekiyorsanız ve nedenini bilmiyorsanız, doktorunuza görünün.
Nefes Darlığı (nefes almada güçlük) Nasıl Teşhis Edilir?
Doktorunuz kapsamlı bir fizik muayene ile dispneyi (soluk alma zorluğu) teşhis edebilir. Kişinin soluk darlığı ataklarının iyi mi başladığını, ne kadar sürdüğünü, ne sıklıkla meydana geldiğini ve ne kadar şiddetli olduğunu ayrıntılı olarak belirlemek önemlidir.
Nefes darlığını teşhis edilmesi ve bir bireyin kalbini, akciğerlerini ve diğer alakalı alanlarını incelemek için klasik bir göğüs röntgeni yada bilgisayarlı tomografi (BT) taraması kullanılabilir. Bir elektrokardiyogram (EKG), nefes darlığı sebeplerinden düşünülen muhtemel bir kalp krizini tespit edebilir.
Hastanın hava akışını ve akciğer kapasitesini ölçmek, teneffüs problemlerinin nedenini ve kapsamını belirlemeye destek olabilir. Hastanın kanındaki oksijen miktarları ve kanın oksijen taşıma kapasitesinin ölçülmesi benzer biçimde ek testler de yapılabilir.
Önce doktorunuz ciğerlerinizi dikkatlice muayene edecek ve dinleyecektir. Akciğerlerinize ne kadar hava soluyabileceğinizi ve bunu ne kadar hızlı yaptığınızı ölçmek için spirometri ismi verilen bir akciğer fonksiyon testi yapar. Bu astım ve KOAH teşhisine destek olabilir.
Yapılabilecek diğer testler şunlardır:
1. Nabız oksimetresi
Doktorunuz parmağınıza veya kulak memenize kanınızdaki oksijen miktarını ölçen bir cihaz takar.
2.Kan testleri
Kansızlığınız veya enfeksiyonunuz olup olmadığını söyleyin ve akciğerlerinizde kan pıhtısı yada sıvı olup olmadığını kontrol edin.
3. Göğüs röntgeni ya da BT taraması
Zatürre, akciğerlerde kan pıhtılaşması yada başka bir akciğer hastalığınız olup olmadığını görmek için kullanılır. CT taraması, tam bir resim kurmak için değişik açılardan alınan birkaç röntgeni birleştirir.
4. Elektrokardiyogram (EKG)
Kalp krizi geçirip geçirmediğinizi görmek ve kalbinizin ne kadar süratli attığını ve sıhhatli bir ritmi olup olmadığını öğrenmek için kalbinizden gelen elektrik sinyallerini ölçer.
Dispneye Tetikleyen Durumlar Nelerdir?
- Kimyasallar, duman ve toz gibi çevresel kirleticiler, kronik nefes darlığı (mesela KOAH) olan kişilerde nefes almayı fazlaca daha zor hale getirebilir.
- Astımlı kişilerin polen, küf ya da sigara dumanı gibi alerjenlere maruz kalması nefes darlığına neden olabilir.
- Tütün benzer biçimde bazı hava kirleticileri test edilebilir ve önlenebilir.
- Tüm bu durumlar soluk almayı oldukça daha zorlaştırabilir. Bu nedenle pak hava sahası oluşturma çabaları çok değerlidir.
Koah Nedir?
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı), kronik bronşit ve amfizem temelinde gelişen ciddi bir esenlik sorunudur. Nefes yollarının tıkanmasına sebep olan kronik inflamatuar akciğer hastalığıdır. Kalp ve damar hastalıkları ve kanserden sonra en çok can yitirilmesine neden olan hastalık grubudur. Semptomlar nefes darlığı, öksürük, balgam ve hırıltıdır.
Genellikle tahriş edici gazlara veya partiküllere, bilhassa sigara dumanına uzun süre maruz kalmanın bir sonucu olarak ortaya çıkar. KOAH’lı kişiler akciğer kanseri, kalp hastalığı ve birçok başka hastalık geliştirme riski altındadır. Nefes darlığı olan her insanın KOAH’ı yoktur, sadece KOAH’lı kişilerde altta yatan niçin sigaradır.
Dispne (nefes almada güçlük) Nasıl Tedavi Edilir?
Nefes alma ve gevşeme teknikleri yardımcı olabilir. Ancak soluk darlığınızın tedavisi soluk darlığınızın nedenine bakılırsa değişiklik gösterecektir. Örneğin, astımınız varsa, alevlenmeniz olduğunda kullanmak için bir gereken cihazlardan birini satın alabilirsiniz. Akciğerlerinizde sıvı varsa, doktorunuzun sıvıyı boşaltması gerekebilir. Bir enfeksiyon yada kan pıhtısı soluk almanızı engelliyorsa ilaca ihtiyacınız olabilir. Ayrıca oksijen soluyabilirsiniz. İlaç alıyorsanız, her zaman tam olarak doktorunuzun önerilmiş olduğu halde almalısınız.
Dispne Soluk Darlığı ile Yaşamak (soluk almada zorluk)
Genel olarak egzersiz yaparak akciğerlerinizi güçlendirebilirsiniz. Bu yüzden doktorunuza hangi aktivitelerin sizin için uygun bulunduğunu sıkıntı. Sigara içiyorsanız bırakın. Sigara içmek nefesiniz ve genel sağlığınız için kötü bir alışkanlıktır.
Kimyasal dumanlar ve aşırı sıcaklık gibi hava kirliliğinden uzak durmaya çalışın. Yüksek rakımlı bir yere seyahat ediyorsanız, o yere alışmak için kendinize bolca vakit verin.
Ne Vakit Doktora Görünmeli?
Nefes darlığı görmezden gelinecek bir semptom değildir. Belirtileriniz değişirse, inhalerinizi kullandıktan sonrasında sorununuz kötüleşirse ya da solunumunuza aşağıdakiler eşlik ediyorsa doktorunuzu arayın;
- Hırıltı,
- Nefes almada zorluk (boğulma hissi)
Dispne Nefes Darlığına Ne İyi Gelir?
•Sigara içmek önerilmez.
•Alkolden kaçınılmalıdır.
•Temiz hava soluyun.
•Kapalı bir odadaysak acilen açık alandan çıkın.
•Kimyasal temizlik ürünlerinden kaçının.
•Stres gibi etkenlerden kaçının.
•Kilolu insanlar kilo vermelidir.
Nefes Darlığına İyi Gelen Bitkiler?
Nefes almakta zorlanıyorsanız evde yapabileceğiniz yöntemlerden biri de bitkiseldir. Doğal çözümler sunan bitkiler sayesinde rahat nefes alma imkânına sahipsiniz.
- Adaçayı
- Zencefil
- Zencefil ve karabiberli çay
- Akgünlük
- Limon suyu
- Soğan ve bal
- Soğan
- Sarımsak
- Nane
- Ilık suda veya sütle bal
- Kurtpençeleri sıcak suda ıslatılmış
Nefes Darlığına İyi Gelen Hareketler Nelerdir?
Egzersizler nefes alma sorunları için çok önemlidir. Nefesinizi doğru kullanmak istiyorsanız basit yöntemlerle yapabilirsiniz.
- Ayakta iken sırtınızı duvara dayayarak. Kollarınızı göğsünüze bırakın. Başınızı öne doğru eğin.
- Bir sandalye alın oturun dirseklerinizi bacaklarınıza koyun, başınızı öne doğru eğin.
- Tekrar oturun. Bu sefer kollarınızın yumuşaklığını kucaklayın. Başını yatağa koyun ve bekleyin.
- Yere bağdaş kurarak oturun. Vücudunuzu düz tutun. Başınızı hafifçe öne eğik tutun. Ellerinize karnın üst bölgesine koyun. Hafif baskı yapın. Burnunuzdan derin nefes alarak ağzınızdan yavaşça verin.
- Daha sonra ellerinizi göğsün üstüne koyun. Burundan nefes alın ve 3 saniye tutun. Büzülmüş dudaklardan nefes verin. 3-4 kez tekrarlayın.
- Aynı pozisyonda, gövdenizi geriye doğru uzatın ve derin nefes alın. Ardından öne eğilerek öksürükle nefes verin.
- Eğer egzersizlerin faydası olmuyorsa en kısa zamanda uzman doktora başvurulmalıdır.
Nefes Darlığını Neler Açabilir?
Bal, Anzer balı, soğan, rezene, nane gibi bitkilerle soluk darlığına iyi gelir. Solunum güçlüğü için havası pis yerlerden uzak durmak, yaşanılan ortamı düzenli olarak havalandırmak, tütün ve alkolden uzak durmak gerekir.