Güneş Patlaması; parlaklıkta çok ani, yoğun ve hızlı bir değişimdir. Bu patlamalar veya parlamalar, haftada bir kaç kez olmak üzere her hafta farklı yoğunluklarda ve frekanslarda gerçekleşir. Güneşin, döngüsünün minimum aşaması sırasında çok az ya da düşük sıklıkta patlama yaşadığı zamanlar vardır. Güneş patlamaları, döngünün maksimum seviyesine ulaştığında, sık sık patlama gerçekleşir.
Güneş Patlaması Neden Olur?
Manyetik enerji güneş atmosferinde birikir ve serbest bırakılması esnasında, güneş patlaması meydana gelir. Tipik bir patlamada üç aşamada vardır;
- Manyetik enerjinin serbest bırakılması ilk aşamada (öncü aşamada) gerçekleşir. Bu aşamada, yumuşak x-ışını emisyonu açığa çıkar.
- Dürtüsel aşamada, elektronlar ve protonlar 1 milyon elektron volt üzerinde enerji salınımı yapar. Bu aşamada sert radyasyon, radyo dalgaları ve gama ışınları yayılır.
- Çürüme evresi üçüncü ve son aşamadır. Bu aşamada yumuşak röntgen ışınlarının yavaş gelişmesi ve bozulması tespit edilir.
Güneş patlamalarının aşamaları değişebilir. Sıklıkları veya sürelerini tahmin etmenin güvenilir bir yolu yoktur. Bu aşamalardan herhangi biri, bir saat veya birkaç saniye sürebilir.
Güneş patlamaları tipik olarak manyetik alanların daha yüksek olduğu güneş bölgeleri üzerinde gerçekleşse de, patlamaların neden ve neye sebep olduğu tam olarak anlaşılamamıştır. Bilim adamları hala manyetik enerjinin nasıl dönüştürüldüğü konusunda veya parçacıkların hızlanmasına neden olan şeylerden emin değillerdir.
Güneş Patlamaları Nasıl Tespit Edildi
Güneş patlamaları çıplak gözle görülemez ve bu denenmemelidir. Patlamaları tespit etmek için özel aletler kullanılır. Parlama ataklarını görmek için optik teleskoplar kullanılabilir. Güneş fişeklerinin dalga boylarını yakalayan radyo teleskopları da vardır. Uzay teleskopları alevlerin görüntülerini yakalamak ve verileri yeryüzüne iletmek için de kullanılır. Güneş patlamaları çoğu insan tarafından fark edilmemekle birlikte, güçlü alevlerin iletişim ve elektrik sistemlerine zarar verdiği bilinmektedir.
Güneş Patlamasının Zararları
Güneş patlamalarını tahmin etmenin hiçbir yolu yoktur. Ancak en büyük tehlike uzayda astronotlar için geçerlidir. Ateşleme ışınlarından gelen radyasyon, uydulardaki herhangi bir astronotu yeryüzündeki herkesten daha hızlı ve daha güçlü etkileyebilir. En büyük konsantrasyonda proton içeren güneş parlaması 20 Ocak 2005’te meydana geldi (bugüne kadar doğrudan ölçülen). O sırada astronotların barınmak veya saklanmak için yalnızca 15 dakikası vardı.
Güneş patlamaları sonucu ortaya çıkan diğer problemler arasında, düşük yörüngeye sahip uyduların hasar alarak yörüngeden çıkması ve uzay aracı elektroniklerindeki hasar oluşmasıdır. Genel olarak, güneş patlamalarının neden olduğu güneş rüzgarları, dünyanın manyetosferini etkileyebilir ve astronotlar, kozmonotlar ve uzay aracı için radyasyon tehlikeleri yaratabilir.