Rüzgâr Nedir: atmosferde bulunan havanın Dünya yüzeyine yakın vaziyette ve çoğunlukla yatay olan hareketleridir. Havanın bu şekilde yer değiştirmesi olayına rüzgâr denir. Rüzgâr, alçak basınç ile yüksek basınç arasında yer değiştiren hava akımlarıdır. Sürekli olarak yüksek basınçtan alçak basınç alanında doğru hareket ederler. Bu iki bölge arasında basınç farkı ne kadar fazla olursa, hava akımı da o kadar fazla olur. Böylelikle rüzgâr hızlarına göre esinti, samyeli(keşişleme), meltemler ve fırtına gibi isimler ile adlandırılırlar.
Rüzgârın yönü rüzgar gülü, hızı ise anemometre ile ölçülür. Rüzgar gülü ile ayrıca enerji depolaması da sağlanır. Rüzgar gülleri ülkemizde en fazla İzmir’in Çeşme ilçesinde bulunur. Rüzgar alan yüksek alanlara kurulurlar. Anemometre ise, rüzgârın bir pervaneyi döndürme hızından yararlanarak rüzgâr hızını gösteren basit ölçü aletidir. Denizler ve okyanuslardaki akıntıların nedeni olan rüzgarlar, geçmiş zamanlarda da kıyıların şekillenmelerinde etkili olmuştur. Kıyılarda tombolo, kıyı oku, falez, lagün gibi şekillerin oluşumu dalgalarla ilgilidir. Karalarda ise özellikle çöllerde etkilidir. Çöllerde su bulunmadığından akarsu ve dalgalar etkili olamazlar. Çöllerde tek şekillendirici güç rüzgârlardır. Kumul, yardang, tafoni, çöl kaldırımı gibi şekiller rüzgar ile alakalıdır. Rüzgarlar bir bitkiden diğerine bitki sporlarını taşıyarak onların döllenmesini de sağlarlar. Yeldeğirmeni ve yelkenli gemilerde gücünden faydalanılan rüzgâr orman yangınlarında olumsuz etki yaparak yangının büyümesine sebep olur.
Rüzgârın Nedenleri
Yüksek basınç alanından, alçak basınç alanına doğru akarken:
- Dünyanın dönüşü
- Yüzey sürtünmeleri
- Yerel ısı yayılması
- Başka atmosferik olaylar
- Yeryüzünün topografik yapısı
rüzgârın yönü ve türbülansın varlığı veya yokluğu gibi durumları belirler.
Rüzgâr, alçak (siklon) ve yüksek (antisiklon) alanlarda farklı özellikler barındırır.
Rüzgâr Türleri Nelerdir?
- Sürekli Rüzgarlar: Yıl boyunca aynı yönde hareket eden rüzgarlardır. Yani devamlı yüksek basınçlı alanlardan, alçak basınçlı alanlara doğru hareket eden rüzgarlardır. Sürekli rüzgarlar; Batı Rüzgarları, Alizeler ve Kutup Rüzgarlarıdır.
- Mevsimlik Rüzgarlar: Birbirlerine komşu olan kara parçaları ve okyanusların sene içerisinde farklı oranlarda sıcaklık ve soğukluklarına göre oluşan basınç bölgelerinde etkisini gösterirler. Mevsimlik rüzgarlar; Kış Musonları ve Yaz Musonları olarak ikiye ayrılır.
- Yerel Rüzgarlar: Bu rüzgarların bir kısmı, genel hava dolaşımlarının etkisi ile yerel olarak değişikliklere uğraması ile oluşmaktadır. Bazı yerel rüzgarlarda tamamen yöresel olarak gerçekleşen basınç farklılıkları neticesinde oluşmaktadır. Yerel rüzgarlar; Sıcak Yerel Rüzgarlar, Soğuk Yerel Rüzgarlar, Meltemler (Günlük Devirli Rüzgarlar)ve Tropikal Rüzgarlardır.