DHEA Nedir ve Ne İşe Yarar?
Hormonların dengelenmesi, yaşamın anahtarıdır. Bunun için birçok doğal yol olmasına rağmen, ilaç veya takviyeler hormon düzeylerini değiştirerek sağlığa fayda sağlar. DHEA, vücuttaki diğer hormonların seviyelerini etkileyebilen hem doğal hem de hormonal bir takviyedir.
Kemik yoğunluğunu artırma, vücut yağını azaltma, cinsel fonksiyonu geliştirme ve bazı hormonal problemleri düzeltme potansiyeli üzerinde çalışılmıştır.
Bu yazıda “DHEA nedir”, “DHEA yararları” ve “DHEA zararları” hakkında bilgi verilecektir.
DHEA nedir?
DHEA veya “dehidroepiandrosteron”, vücut tarafından üretilen bir hormondur. Bazıları, erkek ve kadın seks hormonları testosteron ve östrojene dönüştürülür.
DHEA‘nın doğal olarak üretildiği göz önüne alındığında, neden takviye olarak tüketildiğini merak ediyor olabilirsiniz. Bunun ana nedeni, yaşlandıkça DHEA seviyelerinin azalması ve bu azalmanın çeşitli hastalıklara sebebiyet vermesidir.
Bu hormon seviyelerinin yetişkinlikte % 80’e kadar düştüğü tahmin edilmektedir. Seviyeler 30 yaşlarında azalmaya başladığı için bu yalnızca yaşlı erişkinlerle ilgili bir durum değildir.
DHEA ne işe yarar?
Düşük DHEA seviyeleri kalp hastalığı, depresyon ve mortalite ile ilişkilendirilmiştir. Bu hormonu takviye olarak aldığınızda, vücuttaki seviyesi yükselir.
Bazısı da testosteron ve östrojene dönüştürülür. Bu üç hormon seviyesinin artması, bu yazıda incelenecek çeşitli etkiler üretir.
DHEA Faydaları
Kemik yoğunluğunu artırır
Vücutta bu hormonun düşük olması, genç yaşta kemik yoğunluğunun düşmesi ile ilişkilidir. Aynı zamanda, bu durum kemik kırığı riskinin artmasına da neden olur.
Bundan dolayı, DHEA kullanımının yaşlı erişkinlerde kemik yoğunluğunu artırabileceği konusunda çeşitli çalışmalar yapılmıştır.
Bazı araştırmalar, DHEA hapının bir ila iki yıl boyunca alınmasının, yaşlı kadınlarda kemik yoğunluğunu iyileştirebileceğini ancak erkeklerde bir etkisinin olmadığını belirtmiştir.
Diğer çalışmalar, bunun altı veya daha az süreyle yapıldığında kemik yoğunluğuna bir etkisinin olmadığını gözlemlemedi. Kemik yoğunluğunun artması için bu takviyeyi daha uzun süre almak gerekebilir ve bu etki yaşlı kadınlarda daha fazladır.
Kas boyutu ve gücüne etkisi yoktur
Birçok kişi, testosteron seviyelerini arttırma kabiliyeti nedeniyle, DHEA‘nın kas kütlesini veya kas gücünü artırabileceğine inanıyor. Ancak araştırmaların çoğu, DHEA hormon ilacının alınmasının kas kütlesini veya kas performansını etkilemediğini göstermektedir.
Bu, genç, orta yaşlı ve yaşlı erişkinlerde dört haftadan bir yıla kadar süren zamanlarda denenmiştir. Az miktarda araştırma, yaşlı erişkinlerde veya düzgün çalışmayan adrenal bezleri olanlarda güç ve fiziksel performansı artırabileceğini bildirmiştir.
Birçok çalışma, yaşlı erişkinlerde fiziksel performansı artırmadığını ancak diğerlerinde üst ve alt vücut güçlerinde artış olduğunu bildirdi.
Genel olarak, çok sayıda çalışma kas büyüklüğü veya mukavemet için hiçbir fayda sağlamadığını belirttiğinden, DHEA muhtemelen bu iki bakımdan etkili değildir.
Yağ yakma üzerindeki etkisi belirsizdir
Kas kütlesi gibi, araştırmaların çoğu, DHEA‘nın yağ kütlesini azaltmada etkili olmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, bazı kanıtlar DHEA tabletin, adrenal bezleri düzgün çalışmayan yaşlı erkeklerde veya yetişkinlerde yağ kütlelerinde küçük düşüşler üretebileceğini belirtmektedir.
Bir çalışma, adrenal bez problemi olan hastalarda olduğu gibi, DHEA‘nın dört aylık sürede yağ kütlesini yaklaşık % 4 oranında düşürdüğünü bulmuştur.
Standart tabletlerin yağ kütlesi üzerindeki etkileri etkileyici olmakla birlikte, bunun farklı bir formu daha umut vericidir. 7-Keto DHEA adı verilen bu formun aşırı kilolu erkeklerde ve kadınlarda metabolik hızı arttırdığı bildirilmiştir.
Ayrıca, kilolu yetişkinlerde sekiz haftalık bir egzersiz programı sırasında, 7-Keto DHEA takviyelerini aldıktan sonra plaseboya(etkisiz ilaç) kıyasla vücut ağırlığı ve yağ kütlesi üç kat azaldı.
Bu çalışmada, takviyeyi alan bireyler yaklaşık 2.9 kg vücut ağırlığı ve % 1.8 vücut yağı kaybetti. Plasebo grubundaki kişiler sadece 1 kg ve vücut yağından % 0,6 kaybettiler. Daha fazla araştırma gerekliyse de, bu DHEA formu yağ kaybetmenize yardımcı olabilir.
Cinsel işlev, doğurganlık ve libidoyu artırır
Erkek ve dişi seks hormonlarını etkileyen bir takviyenin cinsel fonksiyonu da etkilemesi şaşırtıcı değildir. Yeni başlayanlar için, DHEA takviyeleri, doğurganlığı bozulmuş kadınlarda yumurtalıkların fonksiyonunu iyileştirebilir.
Nitekim doğurganlık sorunu yaşayan 25 kadında in vitro fertilizasyonun (IVF) başarısı arttı. Bu kadınlara, DHEA tedavisinden önce ve sonra IVF uygulanmıştır. Tedaviden sonra kadınlar daha fazla yumurta üretti ve daha yüksek oranda yumurta döllendi.
Bir çalışma, IVF sırasında DHEA kullanan kadınların kontrol grubundaki canlı doğum oranının % 4’ü ile karşılaştırıldığında % 23’lük bir canlı doğum oranına sahip olduğunu buldu.
Ek olarak, birkaç çalışma, bu takviyelerin hem libido hem de cinsel işlevleri erkek ve kadınlarda artırabileceğini göstermiştir.
Ancak en büyük fayda, cinsel fonksiyon bozukluğu olan bireylerde görülmüştür. Çoğu zaman, cinsel problemleri olmayan bireylerde hiçbir fayda görülmemiştir.
Bazı adrenal sorunları gidermeye yardım edebilir
Böbreklerin üstünde bulunan adrenal bezler, bu hormonun önde gelen üreticilerinden biridir. Bazı bireylerde adrenal yetmezlik adı verilen ve adrenal bezlerin normal miktarda hormon üretemediği bir durum söz konusudur. Bu durum yorgunluk, halsizlik ve kan basıncında değişiklikler yaratabilir. Hayatı tehdit eden bir hale gelebilir.
DHEA supplement, adrenal yetmezlik belirtilerini tedavi etmenin bir yolu olarak incelenmiştir. Bazı araştırmalar, bu bireylerin yaşam kalitesini artırabileceklerini gösteriyor. Adrenal yetersizliği olan kadınlarda, anksiyete ve depresyon duygularını azaltırken genel iyi olma ve cinsel memnuniyeti de geliştirmiştir.
Adrenal yetmezlik veya diğer adrenal sorunlardan muzdarip olmanız durumunda doktorunuza “DHEA hormonu nasıl artırılır?” diye sorun ve takviyenin size yardımcı olup olamayacağını öğrenin.
DHEA Nasıl Kullanılır?
Genellikle tavsiye edilen ortak doz günlük 25-50 mg’dır. Ciddi yan etkiler olmaksızın iki yıla kadar olan çalışmalarda güvenle kullanılmıştır.
DHEA ilacı yan etkileri olarak yağlı cilt, akne ve koltukaltı ve bikini bölgesinde kıllanmada artış belirtilmiştir.
Önemlisi, DHEA takviyeleri cinsel hormonlardan etkilenen kanser hastaları tarafından alınmamalıdır. Herhangi bir yan etki ile karşılaşmamak için bunu kullanmadan önce bir doktorla konuşmak en iyisidir.
Sonuç olarak;
DHEA ile ilişkili yararlı etkiler, öncelikle düşük hormon düzeyleri olan veya belirli sağlık koşullarına sahip kişilerde fark edilir.
Genç, sağlıklı bireyler için takviye muhtemelen gerekli değildir. DHEA hormonu vücutta doğal olarak üretilir ve bunun fazlasına gerek yoktur.
Ancak bu hormon düzeylerinin artırılması bazı bireylere, özellikle yaşlı erişkinlere ve belirli adrenal, cinsel veya fertilite sorunlarına sahip kişilere fayda sağlayabilir. Bu takviyeyi almayı düşünüyorsanız doktorunuza danışmanız önerilir.