Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), İran raporunu bugün açıklıyor. Rapor, BM Güvenlik Konseyi'nin bundan sonra atacağı adımlar açısından belirleyici olacak. Rapor resmen açıklanmadan basına sızdı. Buna göre, raporda İran'a açık bir suçlama yöneltilmiyor.
IAEA raporunda, 'İran'ın nükleer programının barış amaçlı olduğu sonucuna da varılamadığı' vurgulanıyor. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed El Baradey'in hazırladığı ve resmen bugün açıklanacak olan 11 sayfalık rapordan öne çıkan bazı başlıklar şöyle:
Rapor, İran'ı nükleer silah peşinde koşmakla suçlamıyor, ama nükleer silahların ham maddesi olan 'zenginleştirilmiş uranyum' elde etmeye yönelik çalışmaların hız kazandığını vurguluyor.
Rapora göre, İran şu anda uranyumu zenginleştirecek 20 santrfüjü deniyor. Tahran'ın amacı öncelikle 3 bin ardından da 50 bin santrıfuju işler hale getirmek.
Uranyum zenginleştirmek için bu santrfujların kullanılması gerekiyor.
Bir nükleer bomba yapmak içinse 3 bin santrıfuj lazım. Ancak, zenginleştirilmiş uranyum sadece nükleer silahlarda değil, nükleer yakıt elde etmek için de kullanılıyor.
İran da çalışmalarını bu amaçla yürüttüğünü savunuyor. Rapor, İran dosyasının 2 şubatta sevkedildiği Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sunulacak. Konsey de bundan sonraki adımlarını bu rapora göre atacak.
İran ile yakın ekonomik ilişkileri bulunan Konsey'in iki daimi üyesi Çin ve Rusya, yaptırımlara sıcak bakmıyor. İki ülkenin, krizi çözme girişimleri ise sürüyor.
Çin, AB ve Rusya'ya "İran'la müzakerelere devam edin" çağrısı yaptı.
İngiliz Daily Telegraph'tan iddia
Bu arada, İngiliz Daily Telegraph gazetesi, zenginleştirilmiş uranyum izlerini ortadan kaldırmak için İran'ın başkenti Tahran'daki bir parktan binlerce ağacın söküldüğünü yazdı.
Gazetede, 'Batılı istihbarat servislerine' dayandırılarak verilen haberde, ''Lavizan Atom Araştırmaları Merkezi yakınlarındaki bir parkta suçlayıcı nükleer izler taşıyabilecek 7 binden fazla ağaç ortadan kayboldu'' denildi.
Tesisin düzleştirildiğini ve 20 santimetre kadar toprağın ortadan kaldırıldığını ileri süren Daily Telegraph'ta, bir üst düzey batılı yetkili, ''ağaçların ortadan kaldırılması, İranlıların nükleer programlarının gerçek yapısını maskelemek için almaya hazır olduğu önlemlere yeni bir örnektir'' diye konuştu.
İran BM'ye sevkedilmişti
9 ocakta bir açıklama yapan İran yönetimi, nükleer yakıt çalışmalarına geri döndüğünü bildirmişti.
İran yönetimi, AB üçlüsü ile geçtiğimiz yıl ağustos ayında kopan görüşmelere 21 aralıkta yeniden başlamış ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini gönüllü olarak askıya alacağını taahhüt etmişti.
Viyana'daki Fransa daimi temsilciliğinde yapılan İran-AB görüşmelerinin ilk turunda, tarafların karşılıklı olarak birbirlerinin önerilerini dinledikleri belirtilmiş ve görüşmelerin ikinci turunun 18 ocak 2006'da yapılacağı bildirilmişti.
Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olan İran, nükleer tesislerinde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu müfettişlerinin ani denetimler yapmasını öngören NPT ek protokolünü de imzalamıştı.
Ek protokol parlamentoda onaylanmadığı için, İran yönetimi nükleer tesislerindeki ani denetimlere gönüllü olarak izin veriyordu.
İran'ın 9 ocakta nükleer yakıt çalışmalarına geri dönmesinin ardından ABD, AB ve İsrail sert tepki göstermiş ve İran'ın geri adım atmaya yanaşmaması üzerine, İran dosyası 4 şubatta BM Güvenlik Konseyi'ne sevkedilmişti.
Uranyum zenginleştirme de başladı
Bu gelişmelerin ardından Tahran, 14 şubatta uranyum zenginleştirme çalışmalarına geri döndüğünü duyurdu. İran Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinecad, Nükleer Silahların Yayılmasını Önlenme Anlaşması'ndan da çekilebileceklerini söyledi. Washington, İran'ı nükleer başlık üretimi için nükleer yakıt üretmek istemekle suçluyor. Tahran ise nükleer programının barışçıl amaçlara dönük olduğunun altını çiziyor.