Prematüre Bebeklerde Göz ve Kulak Meseleleri
Prematüre bebekler, 37. hafta veya daha erken doğmuş bebeklerdir. Olağan bir gebelik takribî 40 hafta sürdüğünden dolayı, prematüre bebekler anne karnında büyümesi için daha az zaman geçirmiş iş olurlar. Bu onların sağlık karmaşıklıklarına ve doğum yanılgılarına sahip olmalarını sağlar. Erken doğan bebekleri etkileyebilecek sağlık meselelerinden kimileri görme ve duyma problemlerini içerir. Bunun sebebi görme ve […]
Prematüre bebekler, 37. hafta veya daha erken doğmuş bebeklerdir. Olağan bir gebelik takribî 40 hafta sürdüğünden dolayı, prematüre bebekler anne karnında büyümesi için daha az zaman geçirmiş iş olurlar. Bu onların sağlık karmaşıklıklarına ve doğum yanılgılarına sahip olmalarını sağlar. Erken doğan bebekleri etkileyebilecek sağlık meselelerinden kimileri görme ve duyma problemlerini içerir. Bunun sebebi görme ve duyma gelişiminin son evrelerinin gebeliğin son birkaç haftasında alana gelmesidir. Uzmanlar, erken doğum görme bozukluğu olaylarının yüzde 35’inin ve öğrenişsel ya da duyma bozukluğu olaylarının yüzde 25’inin mesul olduğunu bildirmiştir.
Erken Doğum İçin Tehlike Etkenleri Nelerdir?
Her sene 10 bebekten 1’inin erken doğduğunu hipotez edilmektedir ve erken doğumun nedeni her zaman meçhul. Bununla beraber, bazı tehlike etkenleri erken doğuma katkıda bulunabilir. Bu tehlike etmenlerinden kimileri altta listelenmiştir.
Değiştirilemeyen Tehlike Etkenleri
• Yaş: 17 yaşın altındaki ve 35 yaşın altındaki bayanların erken doğum yapma ihtimali daha yüksektir.
• Kavmi köken: Afrika kökenli bebekler, öteki kavmi kökenlerden daha erken doğarlar.
Gebelik ve faize sıhhati ile alakalı tehlike etkenleri
• Evvelki erken doğum
• Erken doğumlu bir aile hikayesi
• Çoklu bebeklere hamile olmak
• Son bebeğin doğumundan sonraki 18 ay içinde hamile kalmak
• İn vitro fertilizasyondan sonra hamile kalmak IVF
• Rahim veya rahim ağzınızdaki geçmiş veya aktüel mevzular
Genel Sağlık ile Alakalı Tehlike Etkenleri
• Yeme bozukluğu
• Fazla kilolu veya zayıf olmak
• Diyabet, trombofili, yüksek tansiyon ve preeklampsi dahil olmak üzere bazı tıbbi gidişatlar
Yaşam stiliyle alakalı tehlike etkenleri
• Stres veya uzun saatler çalışmak
• Sigara içmek ve sigara dumanı
• İçki içmek
• İlaç kullanımı
Öteki Tehlike Etkenleri:
Aile içi şiddet, gebelik sırasında karmaşıklık tehlikesini çoğaldırmaktadır.
Prematüre Bebeklerde Hangi Göz Problemleri Yaşanabilir?
Gebeliğin son üç ayında gözlerde büyüme reelleşir. Bu, bebek ne kadar erken doğarsa, göz problemleri yaşama ihtimali o kadar yüksek olur. Bir Hayli göz meseleyi görmenin bozulmasına neden olabilecek anormal kan damarlarının büyümesinden kaynaklanır. Gözler olağan görünse de, bebeğin nesnelere veya ışıktaki farklılıklara yanıt vermediği fark edilebilir. Bu anormallikler bir görme problemi veya göz yanılgıyı bulguları olabilir. Karşılaşılan göz problemlerinden kimileri alttaki gibidir:
Prematüre Retinopatisi ROP
Göz hastalığı, prematüritenin retinopatisi ROP, kan damarları gözde anormal biçimde geliştiğinde büyür. Milli Göz Enstitüsüne göre, ROP 31 hafta evvel veya çok erken doğmuş bebekler arasında en sık tesadüfülen düşük doğum ağırlığı problemidir. Milli Göz Enstitüsü, her sene Amerika Birleşik Devletleri’nde doğan milyonlarca prematüre bebeğin düşük ağırlıkta olduğunu belirtmektedir. 14.000 ile 16.000 arasında ROP yaşanmaktadır, ancak çoğu bebeğin görme yanılgıyı hafiftir. Her sene sadece 1.100 ila 1.500 bebek, rehabilitasyonu garanti altına alacak kadar ciddi ROP geliştirmektedir.
Erken doğumlarda ROP’nin ortaya çıkması daha olasıdır zira erken doğum olağan kan damarı gelişmesini maniler. Bu ağ tabakada anormal damarların oluşmasına neden olur. Kan damarları, düzgün göz gelişimi için gözlere kesintisiz bir oksijen akışı sağlar ve bir bebek erken doğduğunda, oksijen akışı değişir. Özellikle, prematüre bebeklerin çoğu, sağlık kurumunda, akciğerleri için aşırıdan oksijen gerektirir. Değişen oksijen akışı olağan oksijen seviyelerini bozar. Bu bozulma, ROP’un büyümesine yol açabilir.
Anormal kan damarları yanlış oksijen seviyeleri sebebiyle şişmeye ve kan sızdırmaya başlarsa ağ tabaka zarar göreöğrenir. Bu hakikatleştiğinde, ağ tabaka görme meselelerini tetikleyerek göz küresinden ayrılabilir. Bazı gidişatlarda âmâlığa neden olabilir. ROP’un öteki potansiyel karmaşıklıkları şunları içerir:
• Çapraz gözler şaşılık
• Miyopluk
• Hipermetropluk
• Göz üşengeçliği ambliyopi
• Glakom
ROP kaynaklı karmaşıklıklar genellikle çocuklukta ve yetişkinlikte görülmez. Bebeğin ROP açısından ne sıklıkla taranması ağ tabaka’nın gidişatına bağlıdır. Genellikle görme testleri ROP iyileşene veya stabilize olana kadar her iki haftada bir yapılır. ROP hala mevcutsa, çocukta ROP’un makûslaşmamasını veya rehabilitasyon gerektirmemesini sağlamak için her dört ila altı haftada bir muayene edilmesi gerekebilir. Bebeklerin çoğu, vaziyet ılımlı olsa dahi bir vakit hakimiyet gerektirecektir. Ciddi ROP olanların erişkinlikte de görme testleri yapılmaları gerekebilir. Tüm prematüre bebekler, ROP için 1 aylıktan itibaren kumpaslı test ve izleme alacaktır. Rastgele bir evham olursa, gözler haftalık olarak izlemeye alınır. Rehabilitasyon bebeğe ve ROP’un şiddetine bağlıdır. Daha fazla ilerlemeyi önlemek için alternatifler bebeğin hekimiyle görüşülebilir.
Şaşılık
Şaşılık çapraz gözler 5 yaşın altındaki çocuklarda sık görülen bir göz rahatsızlığıdır. Gözlerin birinin veya her ikisinin yanlış hizalanmasına neden olur. Erken teşhis ve rehabilitasyon edilmezse kalıcı görme meselelerine neden olabilir. ROP de dâhil olmak üzere şaşılık için muhtelif tehlike etkenleri vardır. Bir 2014 çalışmasında, düşük doğum ağırlıklı bebeklerin sonraki yaşamında büyüyen şaşılık tehlikesini çoğaldırdığı tespit etilmiştir. Şaşılığa, göz hareketine neden olan kranial asaplar zayıf olduğunda veya göz adalelerinde bir mesele olduğunda neden olabilir. Değişik şaşılık tipleri değişik semptomlara sahiptir:
• Yatay şaşılık: Bu tipte, bir veya her iki göz de içe doğru döner. Çapraz gözlü olarak adlandırılabilir. Yatay şaşılık ayrıca dışarıya açılan gözlere veya gözlere de neden olabilir.
• Dikey şaşılık: Bu tipte, bir göz olağan olarak yerleştirilmiş bir gözden daha yüksek veya daha düşüktür.
Âmâlık
Âmâlık, erken doğum ile ilişkili başka bir mümkün karmaşıklıktır. ROP ile ilişkili ağ tabaka dekolmanı bazen buna neden olur. Ayırma tespit edilmezse, âmâlığa neden olabilir. Prematüre bebeklerde öteki âmâlık gidişatları ROP’dan ayrıdır. Bazı bebekler göz küresi veya iris gibi gözün belli kısımları olmadan doğar ve bu da görme kaybına neden olur. Bu gidişatlar çok enderdir ve prematüre bebeklerde kesinlikle daha yaygın değildir.
Prematüre Bebeklerde Hangi Kulak Problemleri Yaşanabilir?
Erken doğan bebeklerde kulak problemleri de ortaya çıkabilir. Bazı bebeklerde hem duyma hem de görme bozukluğu olabilir. Ötekilerinde görme meseleyi olmayan duyma meseleleri olabilir. Kulakların fiziksel anormallikleri de prematüre bebekleri etkileyebilir. Duyma kaybı ve duyma güçlükleri en yaygın kaygılar arasındadır. Prematüre bebeklerde sık görülen duyma problemleri alttaki gibidir:
Konjenital Duyma Kaybı
Konjenital duyma kaybı, doğumda mevcut olan duyma problemlerini ifade eder. Bu meseleler bir kulağı veya her iki kulağı etkileyerek kısmi veya bütün sağırlığa neden olabilir. Bebeklerde duyma kaybı en çok genetik yanılgının neticeyidir. Bununla beraber, prematüre bebeklerde duyma bozukluğu tehlikeyi daha fazladır. Bu özellikle, annenin gebelik alttaki problemleri yaşadığı gidişatlarda duyma problemleri yaşama tehlike çoğalmaktadır:
• Sitomegalovirüs CMV ismi verilen bir cins kapsayan herpes
• Frengi
• Alman kızamığı kızamıkçık
• Toksoplazmoz, paraziter bir enfeksiyon
2017 tarihli bir incelemesinde yüzde 2 ve 4 arasında yüksek tehlikeli bebeklerin duyma kaybının etkilendiğini bildirilmiştir ve erken doğan bebekler yüksek tehlikeli olarak kabul edilir.
Fiziksel Anormallikler
Kulakların fiziksel anormallikleri prematüre bebeklerde duyma kaybı kadar yaygın değildir, ancak oluşabilir. Bunlar altta uyuyan bir sağlık meselesinden kaynaklanabilir. Seyrek, gebelik sırasında ilaca maruz kalmak prematüre bebeklerde kulaklarda fiziksel anormalliklere neden olabilir. Bebekleri etkileyebilecek mümkün kulak anomalileri şunlardır:
• Kulak çevresindeki sığ bunalımlar
• Kulağın iç ve dış kısımlarında görünebilen cilt kirleri
• Genellikle kromozomal meselelerin neden olduğu kulak malformasyonları
Göz ve Kulak Problemleri Nasıl Teşhis Edilir?
Sağlık Kurumular veya doğum merkezlerinde tüm yeni doğanlar bebekler ebeveynlerine teslim edilmeden evvel hem görme ve duyma meseleleri için ekranlı hakimiyet sistemi ile hakimiyet edilirler. Bununla beraber, erken doğmuş bebekler mümkün meseleleri tespit etmek için daha ileri testlerden geçebilir.
Görme Testleri
Göz hekimi bebeğin görüş sıhhatini hakimiyet edecek ve ROP bulgularını hakimiyet etmek için testler uygular. Bu, göz problemlerinin rehabilitasyonu ve teşhisinde uzmanlaşmış bir göz hekimidir. ROP testi sırasında, bebeğin gözlerine dilate etmek için damlalar yerleştirilir. Hekim daha sonra başlarına bir oftalmoskop yerleştirecek ve böylece bebeğin ağ tabakasını araştırabilecek. Bazı gidişatlarda hekim minik bir vasıtayla göze basabilir veya gözün fotoğrafına sürükleyebilir. Bu test ROP’u izlemek ve hakimiyet etmek için kumpaslı olarak yinelenecektir. Bebeğin göz hekimi şaşılık bulguları aramak için gözlerin pozisyonunu da hakimiyet edebilir.
Duyma Testleri
Bebek duyma imtihanını geçemezse, bir duyma uzmanı onları muayene edebilir. Odyologlar duyma bozukluklarının teşhis ve rehabilitasyonunda uzmanlaşmıştır. Duyma meselelerini tespit etmek için başka testler yapabilirler. Asıllaştırılabilecek duyma testleri şunları içerir:
• Otoakustik emisyonlar OAE testi: Bu test, iç kulağın seslere ne kadar iyi tepki verdiğini ölçmektedir.
• Beyin sapı işitsel uyarılmış cevap BAER testi: Bu test, bir bilgisayar ve elektrotlar kullanılarak işitsel asapların tepkinini ölçer. Elektrotlar yapışık yamalardır ve bebeğin bedenine bir ölçü yapıştırılır. Daha sonra ses verilir ve bebeğin tepkilerini kaydedilir. Bu test aynı zamanda otomatik bir işitsel beyin sapı tepkisi AABR testi olarak da öğrenilir.
Görme ve Göz problemleri Nasıl Rehabilitasyon Edilir?
ROP’lu bebeklerin çoğu rehabilitasyon gerektirmez. Rehabilitasyon gerekirse, bebeğin hekimleri bebek için en iyi fertsel rehabilitasyona karar verecektir ve konuta geldikten sonraki süreçte bir göz hekimi tarafından takibinin yapılması gerekir. Alttaki prosedürler daha ciddi ROP hadiselerini rehabilitasyon edebilir:
• Kriyoşirurji: Ağ Tabakada anormal kan damarlarının donmasını ve yok edilmesini kapsar.
• Lazer rehabilitasyonu: Anormal kan damarlarını yakmak ve ortadan kaldırmak için güçlü ışık ışınları kullanır.
• Vitrektomi: Yara dokusu gözünden kaldırır.
• Skleral burkulma: Ağ Tabaka dekolmanı önlemek için gözün çevresine elastik bir bant yerleştirmekte ibarettir.
• Cerrahi: Tüm ağ tabaka dekolmanını onarabilir.
Çocuk geliştiğinde bebek hekimi noksan gözleri cerrahi implantlar kullanarak rehabilitasyon edebilir. Şaşılık rehabilitasyonu, vaziyetin ciddiyetine bağlıdır. Bebeğin hekimi de en iyi neticeleri elde etmek için bir rehabilitasyon kombinasyonu kullanabilir. Şaşılık için kullanılabilecek rehabilitasyonlar şunlardır:
• Işığı kırmaya dayanakçı olmak için prizmalı veya prizmasız mercekler
• Bir gözün üzerine yerleştirilecek bir göz bandı
• Göz adalelerini kuvvetlendirmek için göz egzersizleri
• Öteki rehabilitasyonlarla düzenlenmemiş ağır gidişatlar veya gidişatlar için gizli operasyon
Duyma ve Kulak Problemleri Nasıl Rehabilitasyon Edilir?
Bir koklear implantın kulağa yerleştirilmesi duyma kaybı için yapılabilir. Koklear implant, kulağın zararlı kısımlarının işini yapan minik bir elektronik makinedir. Beyine ses sinyalleri sağlayarak duymayı geri kazanmaya dayanakçı olur. Koklear implantlar her türlü duyma kaybı için değildir. Koklear implantın kendileri için uygun olup olmadığını görmek için bebeğin hekimiyle konuşulmalıdır. Bebeğin hekimi vaziyete göre şu rehabilitasyon alternatiflerini önerebilir:
• Duyma aygıtları
• Konuşma terapisi
• Dudak okuma
• İşaret dili
Kulağın yaradılışındaki problemleri düzenlemek için genellikle operasyon yapılır.
Göz Ve Kulak Problemleri Olan Bebekler İçin Görünüm Nedir?
Tüm bebekler doğumdan hemen sonra ne kadar erken veya geç doğarlarsa alınsın bir dizi tarama testinden geçirilir. Bununla beraber, bu testler özellikle prematüre bebekler için ehemmiyetlidir, zira karmaşıklıkları daha mümkündür. Bir hekim meseleleri hemen tespit edebilir ve kısa ve uzun süreli bakım için özel tekliflerde bulunabilir. Göz ve kulak problemleri tehlikeyi, prematüre bebekler arasında ehemmiyetli değişiklikler gösterir. Bebek ne kadar erken doğarsa, bu meseleleri yaşama ihtimalleri o kadar fazladır. Erken teşhis özellikle ehemmiyetlidir, zira bazı meseleler zaman içinde daha da makûslaşabilir. Rehabilitasyonların galibiyet oranları değişebilirken, erken müdahale çoğu göz ve kulak problemini çözebilir.
Rastgele bir prematüre bebek için olağan gelişim gösterdiklerinden emin olmak için çocuk hekimlerine periyodik olarak ziyaretler yapılmalıdır. Erken doğmuş bir bebek, ilk birkaç haftasında ve aylarında, görme veya duyma meseleyi olan veya olmayan, bazı ekstra bakım gerektirir. Duyma şartlarının rehabilitasyonu bir duyma uzmanıyla yapılan kumpaslı ziyaretleri kapsayacaktır. Bebeği tasarlanmış tüm buluşmalarına götürülmesi ehemmiyetlidir. Bu hakimiyetler, çocuk hekimlerinin rastgele bir meseleyi erken tutmalarına dayanakçı olacak ve bebeğin sağlıklı bir başlangıç için en iyi bakımı almalarını sağlayacaktır.
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu