Kaldıraçlı ETF’lerin uzun vadeli yatırımcıların bilmesi gereken bazı riskleri ve dezavantajları vardır. Burada, kaldıraçlı bir ETF’nin ne olduğunu ve kaldıraçlı ETF’leri uzun vadede tutmanız gerekip gerekmediğini inceleyeceğiz.
Yatırımcılar, borsanın genel performansını yenmek için pek çok yöntem kullanırlar. Örneğin BIST bazında VIOP veya FUTURES dediğimiz işlemler bunların başında gelmektedir.
Kaldıraçlı borsada işlem gören fonlar (ETF’ler) bu kategoriye girer. Kaldıraçlı bir ETF genellikle bir borsa endeksini, endüstriyi veya varlık sınıfını izler ve fonun getirisini artırmak için borç kullanır. Kaldıraçlı bir ETF’de varlık satın almak, yatırımcıların herhangi bir yatırım kararı vermeden önce açıkça bilmeleri gereken belirli riskler doğurur.
Kaldıraçlı ETF
Hem borcu hem de öz sermayeyi elinde tutan kaldıraçlı bir ETF (borsa yatırım fonu), hissedarlara günlük getiriyi artırmak için borcu kullanır. Kaldıraçsız ETF’ler, aksine, yalnızca hissedar kaldıraçlı öz sermaye tutar ve bu endeks veya varlığın performansını eşleştirme hedefiyle temeldeki bir endeks veya varlık sınıfını izler.
Kaldıraçlı ETF’lerin fon yöneticileri, borcu üstlenme maliyetini aşan getiriler elde etmek amacıyla, temel alınan endeksin veya varlık sınıfının performansının katları olan günlük getiriler üretmeyi amaçlar.
Kaldıraçlı ETF’ler, getirileri artırmak için opsiyon ve vadeli işlem sözleşmeleri gibi türevleri de kullanabilir . Ters kaldıraçlı ETF’ler, bir endeks veya varlık sınıfının günlük getirisinin tersini oluşturmak için türevleri kullanır. Short pozisyon almak gibi bir endeksin veya varlık sınıfının değerinin düşmesini bekleyen yatırımcılar, ters kaldıraçlı bir ETF’de varlık satın alabilir. Bazı ters kaldıraçlı ETF’ler, bir endeks veya varlık sınıfının günlük getirisinin tersinin bir katını oluşturmayı amaçlar.
Kaldıraçlı ETF’ler nasıl çalışır?
nasıl çalıştığını açıklamanın en kolay yolu birkaç örnek vermektir. S&P 500’ü izleyen üçlü kaldıraçlı bir ETF’de hisse sahibi olduğunuzu ve endeksin bir ayda değerinin %20’sini kaybettiğini varsayalım. Kaldıraçlı ETF’deki hisseleriniz, değerlerinin kabaca %60’ını kaybeder. ETF kaldıraçlı olmasaydı, kayıplarınızı telafi etmeniz için S&P 500’ün değerinin yaklaşık %25 artması gerekirdi. (Bir varlık kaybeder ve yeniden değer kazanırsa, geri kazanılan değer, varlığın azaltılmış değerinden daha büyük bir oranını temsil eder.) Ancak üçlü kaldıraçlı ETF ile, S&P’nin değerinin %50 oranında artması gerekir. Birkaç örnek verelim;
ProShares Ultra S&P 500 ETF
S&P 500’ün günlük getirisinin iki katını döndürmek üzere tasarlanmış kaldıraçlı bir ETF’dir. S&P 500’ün değeri bir günde %1 artarsa, bu fonun değeri, yönetim ücretleri düşüldükten sonra kabaca %2 artar, tersinde de, S&P 500 bir günde değerinin %1’ini kaybederse, ProShares Ultra S&P 500 ETF’nin değeri yaklaşık %2 düşer.
ProShares UltraShort S&P 500 ETF
S&P 500’ün günlük performansının iki katı geri döndürmek için tasarlanmış ters kaldıraçlı bir ETF’dir. S&P 500 bir günde %1 değer kaybederse, bu fonun değeri %2 artar. S&P 500 için %2’lik bir değer artışı, ProShares UltraShort S&P 500 ETF için %4’lük bir değer düşüşüyle sonuçlanır.
Kaldıracın etkileri kaldıraçlı ETF’lerle zaman içinde birleştiğinden, bu ETF’ler tarafından üretilen uzun vadeli getiriler, izlemek üzere tasarlandıkları endeks veya varlık sınıfının getirilerini yansıtmaz. Oynaklık dönemleri, kaldıraçlı ETF’lerin izledikleri varlığa veya endekse göre ciddi şekilde düşük performans göstermesine neden olabilir. Yukarıdaki ilk örnekte olduğu gibi, üç kaldıraçlı S&P 500 ETF, temel endeks yalnızca %20 kaybettiğinde %60 kaybeder. Bazı nadir durumlarda, özellikle türevler kullanıldığında, kaldıraçlı bir ETF, değerinin tamamını veya çoğunu bile kaybedebilir.
İsimlerden de anlayacağınız üzere, ETF’in isimlerinde saklı olan birkaç kelime ile bu ETF’in 2x kaldıraç veya 3x kaldıraçlı mı, bir düşüş ETF’i mi, yani dayanak varlık düştükçe mi kazandırıyor, yoksa yükseliş ETF’i mi, yani varlık yükseldikçe mi kazandırıyor bunu anlayabiliriz.
İsminde “Short” kelimesi geçiyorsa bu bir düşüş ETF’i dir. Örnek: Short S&P 500, S&P 500 endeksine bağlı, düştükçe bire bir kazandıran bir ETF’tir.
İsminde “Bull” (yani boğa) geçiyorsa bu bir yükseliş yani long ETF’i, isminde “Bear” (yani ayı) geçiyorsa bu bir düşüş yani short ETF’i dir.
İsminde “Inverse” geçenlere dikkat! Bu da yine bir short, yani düşüş ETF’i dir.
İsminde “Ultra” kelimesi geçiyorsa bu bir 2x kaldıraçlı ETF’tir. Örnek : Ultra S&P 500, S&P 500 endeksine bağlı, yükseldikçe bire 2 kazandıran bir ETF’tir.
İsminde “UltraPro” kelimesi geçiyorsa bu bir 3x kaldıraçlı ETF’tir.
Yani bizim dikkat etmemiz gereken kelimeler “Short”, “Ultra” ve “UltraPro” olacaktır.
Bir tablo ile görselleştirelim;
İlk sıradaki 2x bir long, yani yükseliş ETF’i dir. Tablodan da anlaşılacağı gibi eğer S&P 500 endeksi %1 yükselirse bu ETF %2 yükselirken, S&P 500 endeksi %1 düşerken bu ETF %2 düşer.
İkinci sırada normal bir short, yani düşüş ETF’i bulunmaktadır. S&P 500 endeksi %1 yükselirken bu ETF %1 düşer, S&P 500 endeksi %1 düşerken bu ETF %1 yükselir. Yani bire bir hareket eder.
Son olarak da üçüncü sırada da 3x bir short, yani 3x kaldıraçlı bir düşüş ETF’i var. Aynı şekilde S&P 500 endeksi %1 yükselirken bu ETF %3 düşerken, S&P 500 endeksi %1 düştüğünde de %3 getiri sağlar. İşte bu kadar kolay!
Yine de internette “Leveraged ETF List” şeklinde arama yaptığınız takdirde bu ETF’lerin detaylı bilgilerine de ulaşabilirsiniz. Mesela etfdb sitesindeki kaldıraçlı ETF lerin bilgisine bu linkten ulaşabilirsiniz;
Kaldıraçlı ETF’lerin Artıları ve Eksileri
Kaldıraçlı ETF’ler genellikle kısa vadeli yatırımlar yapan yatırımcılar tarafından kullanılır. Bir yatırımcı petrol fiyatının birkaç gün veya hafta içinde artmasını beklediğini hayal edin. Kaldıraçlı bir ETF’deki küçük bir pozisyon, bu tahmin doğruysa, yatırımcının getirisini büyük ölçüde artırabilir.
Yine bir yatırımcı, petrolün kısa vadeli fiyatının düşmesini bekliyorsa, ters kaldıraçlı bir ETF’de hisse sahibi olmak, potansiyel kayıplara karşı bir koruma sağlayabilir. Ancak, sonucu yanlış tahmin ederse, ETF’nin kaldıraçlı yapısı, kayıpları da artırır.
Kaldıraçlı bir ETF’ye yatırım yapmanın başlıca avantajları ve dezavantajları şunlardır:
|Kaldıraçlı ETF’lerin Faydaları||Kaldıraçlı ETF’lerin Riskleri|
|Kaldıraçlı ETF’ler günlük getirileri artırır ve yatırımcıların büyük getiriler elde etmelerine ve potansiyel kayıplara karşı korunmalarına yardımcı olabilir.||Kaldıraçlı bir ETF’nin güçlendirilmiş günlük getirileri, kısa sürelerde büyük kayıpları tetikleyebilir ve kaldıraçlı bir ETF, değerinin çoğunu veya tamamını kaybedebilir.|
|Kaldıraçlı ETF’lerin hisseleri, açık piyasada bir hisse senedi gibi işlem görür.||Bazı kaldıraçlı ETF’ler yoğun bir şekilde işlem görmez, bu da kaldıraçlı bir fondaki hisseleri satın alma veya satma kabiliyetinizin kısıtlanabileceği anlamına gelir.|
|Kaldıraçlı bir ETF’ye yatırım yapmak, türev sözleşmelerine dolaylı olarak maruz kalma sağlayabilir.||Getirileri artırmak için türevleri kullandıklarından, kaldıraçlı ETF’lerin altta yatan endeksi veya varlığı yakından izleme olasılığı daha düşüktür.|
|Kaldıraçlı ETF’ler, minimum izleme hatasıyla bir endeksin veya varlığın günlük getirilerini yansıtır.||Uzun vadede kaldıraçlı ETF’ler, izledikleri endeksin veya varlığın günlük getirilerini yakından yansıtmaz.|
Uzun Vadeli Bir Yatırımcı Kaldıraçlı ETF’leri Alıp Satabilir mi?
Kaldıraçlı ETF’ler teknik olarak uzun süreler boyunca tutulabilirken, bu pek önerilen bir seçenek değildir. Kısa vadede etkileyici getiri elde etme olasılığı cazip gelebilir, ancak ekonomik düşüş dönemlerinde kaldıraçlı ETF’ler önemli değer kaybedebilir. Kaldıraçsız ETF’ler, uzun vadeli bir yatırımcı için çok daha iyi bir seçenektir.
Bol kazançlar.
Mustafa