1İŞLETMELERDE MALİYET MUHASEBESİ UYGULAMALARI Prof. Dr. A. Vecdi CAN
2Giriş Soruları: İşletme nedir? Muhasebe nedir? (Kuram ve Uygulama) Maliyet Muhasebesi nedir?Maliyet Muhasebesinin Amaçları nelerdir?Maliyet Muhasebesine ne zaman ve niçin gereksinim duyulur?Maliyet, Ödeme, Harcama, Varlık, Kaynak, Gelir, Gider, Kar, Zarar gibi kavramlar ne anlama gelmektedir?
12Maliyet muhasebesinde çok tartışılan bazı kavramlar: Maliyet kavramıGider kavramıHarcama kavramıZarar kavramıVarlık kavramıHasılat kavramıGelir kavramı
13MALİYET NEDİR ?Maliyet çok farklı açılardan tanımlanabilir:En genel ifadesiyle maliyet; bir amaca ulaşmak için katlanılan fedakarlıktır…İşletme açısından geniş anlamda maliyet; işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için katlandığı her türlü fedakarlıktır (harcanan paralar, tüketilen enerji ve zaman vb.)Muhasebe açısından geniş anlamda maliyet ise; işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için katlandığı her türlü fedakarlıkların parasal karşılığıdırMuhasebe açısından dar anlamda maliyet ise; işletmenin üretim faaliyetlerini sürdürebilmesi için katlandığı her türlü fedakarlıkların parasal karşılığıdır
15Üretilen mamuller için katlanılan fedakarlıkların parasal karşılığı…
16GİDER KAVRAMI (Bilanço Yaklaşımı) Gider, işletmeden çekilen ve işletmeye konan değerler hariç olmak üzere, belirli bir muhasebe döneminde:varlıklarda meydana gelen azalışlardan dolayıveya yükümlülüklerde meydana gelen artışlardan dolayıözkaynaklarda ortaya çıkan azalışlardır.Gider, belli bir dönemdeki mamul teslimi, üretim, hizmet kullanımı veya sürekli ana iş konusuyla ilgili diğer işlemleri sonucunda işletmenin:özkaynak azalışlardır.
17GİDER KAVRAMI (Gelir Yaklaşımı) Gider, gelir tablosunda karşı akım olarak karı olumsuz yönde etkileyen akımları belirtmek üzere faydası tükenmiş maliyetleri ifade eder.Gider, belirli bir muhasebe döneminde hasılattan düşülen yararı tükenmiş maliyetlerdir.Gider, işletmenin faaliyetini ve varlığını sürdürebilmesi ve bir ekonomik yarar (gelir) sağlaması için belli bir dönemde kullandığı ve tükettiği girdilerin faydası tükenmiş maliyetlerinin hasılattan düşülen kısmıdır.
18GİDER’DEN SÖZ EDEBİLMEK İÇİN: Gider, işletme ile ilgili olmalı; işletme faaliyetlerinden kaynaklanmış olmalı yani faaliyetlerin sürdürülmesiyle ilgili olmalıdır.Gider, belirli bir dönemle ilgili olmalıdır.Maliyetlerin yararının tüketilmiş olması gerekir.
19TMS Gider Tanımı«Giderler, raporlama döneminde (muhasebe döneminde) gerçekleşen, özkaynak yatırımcılarına yapılan dağıtımlarla ilişkili olanlar hariç olmak üzere, işletmeden çıkan varlıklar veya işletmeye ait varlıkların değerlerinde meydana gelen azalışlar ya da borçlarda oluşan artışlar nedeniyle işletme özkaynaklarının azalmasına neden olan ekonomik değerlerde meydana gelen azalışlardır»
20HARCAMALAR ve TÜKETİMLER Gerekli ve Normal Gereksiz veya Anormal Faydasız(Boşa Giden)GİDERZARAR
21Faydası devam ettiği sürece Faydası tükenince MALİYETLERVARLIKLARGİDERLERFaydası devam ettiği süreceFaydası tükeninceFaydası tükendiği orandaBİLANÇOGELİR TABLOSU
22Maliyet Muhasebesinin Amaçları: Üretilen mamul ve hizmetlerin birim maliyetlerini ölçmekStokların değerlerini hesaplamakGeleceğe yönelik planların (bütçelerin) yapılmasına yardım etmekGiderlerin kontrolünü sağlamakMaliyetlerin düşürülmesini sağlayacak yöntemleri geliştirmekYöneticilere maliyetlerle ilgili düzenli, etkili ve güvenilir bilgiler vermek
23Maliyet Muhasebesine ne zaman ve niçin gereksinim duyulur ? AlımSatımAlımSatımİlkMaddeMamulMalMalFinansal Muhasebe DüzeyiÜretimMaliyet Muhasebesi DüzeyiMamulYarıİlk madde ve malzeme, işçilik ve diğer maliyetler(elektrik, su, doğalgaz, kira, amortisman, sigorta, vergi…)
24üretimde kullanılması Maliyet Dönüşümleri MalzemeMaliyetleriİşçilikMaliyetleriDiğerÜretimMaliyetleriMaliyet Öğelerininüretimde kullanılmasıMaliyetDönüşümleriYARIMAMULLERÜretimin TamamlanmasıMAMULLER
29SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU ÜRETİM MALİYETİA-Direkt İlk Madde ve Malzeme GiderleriB-Direkt İşçilik GiderleriC-Genel Üretim GiderleriD-Yarı Mamul Kullanımı1-Dönem Başı Stok (+)2-Dönem Sonu Stok (-)ÜRETİLEN MAMUL MALİYETİE-Mamul Stoklarında DeğişimI-SATILAN MAMUL MALİYETİTİCARİ FAALİYETDönem Başı Ticari Mallar Stoku (+)Dönem İçi Alışlar (+)Dönem Sonu Ticari Mallar (-)II-SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİIII-SATILAN HİZMET MALİYETİSATIŞLARIN MALİYETİ (I+II+III)
323 Temel Soru: 1. Maliyetin türü nedir? 2. Maliyetin yeri neresidir? (İşçilik mi?, Malzeme mi?, Amortisman mı?...)2. Maliyetin yeri neresidir?(Yönetim mi?, Satış mı?, Üretim mi?...Üretimse: Tamirhane mi?, Yemekhane mi?, Kesim mi?, Montaj mı?)3. Maliyet hangi mamule yüklenecek? (A mamulüne mi?, B mamulüne mi?...)
333 Temel Kural: Neden - Sonuç İlişkisi (Hammadde – Mamul…) Sistematik Dağıtım (Amortisman – Dönem…)Hemen Tanıma (Başarısız bir AR-GE…)