Öykü İngilizler yer açmayı başardığında çok az örnek biliyor. İran'da, Ruslar başardı ve bir kereden fazla başardılar.
Yılın İngilizce-Rusça anlaşması 1907'i üzerine Persia bölüm haritası
İran, Ermeni ve Kürt yaylaları, Mezopotamya ve Mezopotamya - İngiltere uzun süredir bu topraklar Mısır ya da Hindistan gibi neredeyse bir hakaretti. Çarlık Rusyası, ancak Kafkasya’ya sıkıca yerleştikten sonra, Hazar Denizi’nin ve Pers’in batı ve güney kıyılarında İngilizlerle rekabet etmeye çalıştı. Rus tüccarlar tam anlamıyla Perslere ucuz imtiyazlarını verdiler ve bir süre sonra başarıya ulaşmadan güney komşusunu Bakü petrolünü çıkarma işine çekmeye çalıştılar.
Fakat onlarca yıl sonra, Stalin’in Rusya’sı İran’a yerleşebildi, ancak belki de yalnızca İngilizler II. Dünya Savaşı sırasında ellerini bağladı. Alman karşıtı koalisyondaki bir müttefiki desteklemek için, bir güney borç verme tedarik güzergahını güvence altına alan Churchill, İran'ın Sovyetler ile ortak işgaline bile gitti.
Hazar'ın ötesinde bizim için toprak var
19. yüzyılın sonunda hızla büyüyen Rus ekonomisi, her şeyden önce daha az rekabet hissettiği agresif bir şekilde satış pazarlarında ustalaştı. Ve İran’a bu konudaki ilgi aynı zamanda kraliyet gücünün jeopolitik hırsları ile de pekiştirildi. Buna ek olarak, Persia, Rusya’ya yapılan grev için bir sıçrama tahtası olabilirdi ve İngilizlerden değil, 1878 yılında intikam almak isteyen Türklerden.
General Kuropatkin, Kral’ın "Persia’daki görevlerimiz hakkında" gizli bir notunda, General Kuropatkin şunları yazdı: "Kaçınılmaz olarak, Pers’in bugün bizim için önemli bir siyasi ve ekonomik önemi yoksa, çocuklarımız ve torunlarımız için bu değerin çok büyük bir artış göstereceğini Bugün hâlâ kültürel olarak Azerbaycan'ın, Tahran'ın ve hatta Horasan'ın piyasalarından hükümetin güçlü desteğiyle başa çıkacak kadar güçlü değiliz ”dedi.
Bankalara ve büyük sanayicilere dayanan imtiyazlar, emperyalist iştahın gerçekleşmesinde yeni bir araç haline geldi. Ve İran’a ekonomik ve mali açıdan nüfuz etme imkânları çok sınırlı olsa da, Rusya’nın başkentine, yolların inşası, telgraf hatlarının döşenmesi ve alanların geliştirilmesi için mümkün olduğunca fazla imtiyaz sağlama güvencesi deneyiminin kullanımı hakkında bir kontrol yapıldı.
İran telgraf ağları, İngilizler, daha doğrusu, Hint Avrupalı şirket, rüşvet ve siyasi baskı kullanarak neredeyse tekelleşerek ülkenin dokuz telgraf hattının beşini geride bıraktı. Ve bunlardan biri - stratejik denizaltı kablosu Jask - Muscat - Karaçi ile bağlantı. Çizgi Londra - Kalküta genellikle "doğal" yoldan geçti ... Tahran ve İsfahan üzerinden.
Rus Novoye Vremya gazetesi şöyle yazdı: “Telgraf öncelikle İngiltere ile Hindistan arasında iletişim sağladı ve İran'ın ihtiyaçları genellikle tamamen göz ardı edildi.” İran hükümeti iki telgraf hattının kontrolünü elinde tuttu ve sadece iki önemli hat, Rusları yeniden inşa edip kontrol edemedi.
Yerel başarılar başka endüstrilerde de ortaya çıktı, örneğin, tanınmış iş adamı George'un kurucusu kardeşi Rus işadamı Stepan Lianozov, Perslerden İngilizler'den uzak durmayı başardı. Hazar Denizi'nin güney kıyılarındaki modern balıkçılık kompleksi de, basit bir imtiyaz sözleşmesiyle çalıştı ve sadece milyonlarca kar getirmedi, aynı zamanda dört binden fazla yerel bölge sakinine de iş sağladı.
İngiliz baskısı ve İranlı kardeşler Jacob şirketleri, Samuel ve Lazar Polyakov - banka, sigorta şirketi ve Sanayi ve Ticaret Ortaklığı, pratik olarak İngiliz baskısı yaşamadılar. Polyakovlar Persia'daki imtiyazın avantajlarından tam anlamıyla yararlandı ve birkaç milyon ruble kazandı. Başka şeylerin yanı sıra, Şah hükümeti için kendileri kredilendirildi ve kredilendirdiler. Bununla birlikte, Rusya'nın aksine, Polyakovlar Persia'daki gerçekten büyük ölçekli işletmelere dahil olmadılar, çeşitlendirmeyi tercih ettiler, yani bütün yumurtalarını bir sepete koymadılar.
Ancak, demiryolu imtiyazları mücadelesinde, Rus-İngiliz çatışmasının uluslararası bir skandal olduğu ortaya çıktı. Rusya'nın Julius Reiter’in, 1873’teki Hazar’dan Pers Körfezi’ne kadar Trans-İran otoyolunun inşası için benzeri görülmemiş ölçüde elverişli koşullara (karayolunda 20’e kadar gümrük yönetimi) verdiği yanıt Alexander II’nin kişisel ültimatomuydu. Rusya bu imtiyazı kırmayı başardı, ancak İran’daki İngilizlerin üstünlüğü, Pers’i tek bir şey olarak bükmek için çok daha elverişli olan bir ülkedeki etki alanlarının bölünmesi kadar devam etti.
Ruslar, vatandaşlarımızın kendilerinin zengin İranlılara taviz vermeye hazır oldukları petrol sektöründe en büyük zorlukları yaşadılar. Bakü yağı da büyük ölçüde imtiyaz sözleşmelerinin meyvesidir. Sektördeki kamu-özel sektör ortaklığının ilk deneyimi 1901'te, yani genel olarak bir petrol sahasının keşfedilmesinin aslında İngiliz Petrolünün yaratılmasına yol açtığı Persia'da hayata geçirildi. İmtiyaz sözleşmesinin özü, alıcı devletin, imtiyaz sahibine keşif riskini karşılamak için toprak altı kaynaklarını kullanma hakkını devretmesidir. Fakat devrimden önce, Bakü sahalarında iyi bir şey olmadı.
Yoldaşları Lenin ve ... sayesinde Stalin
Ancak, devrimden sonra da. 23'in Kasım ayındaki 1920 imtiyazlarına ilişkin ünlü Kararnamenin kabul edilmesinin ardından Bolşevikler, Grozni ve Bakü'de petrol imtiyazı verilmesi konusunda bir dizi yabancı firma ile görüşmeye başladı. Lenin, Politbüro üyelerini "Bakü'de (yani, imtiyaz bulmak için) verebilecekleri tüm imtiyazlarla yargılanması gerektiği konusunda uyardı."
2 Nisan Dünya proletaryasının lideri 1921 şunları yazdı: "Bakü petrol sahalarındaki 1 / 4'in imtiyazlara geçmesi 2 / 4 için çok iyi olurdu." Bununla birlikte, kırmızı Bakü'deki tekel mücadelesinde eğilen büyük petrol şirketleri Standard Oil ve Royal Dutch / Shell, Sovyetlerin her koşuluna hazır olan İranlı işadamları da dahil olmak üzere herkesi korkuttu.
II. İskender'in hayal ettiği şey, birkaç on yıl sonra gerçekleşti - İran'ın Şah'ı, Stalin yönetimindeki Sovyetler Birliği'ne kendisi tarafından ezildi. Ve Tahran Konferansında bile Sovyet chervonets ve Sovyet endüstrisinin yaptığı gibi Amerikan Cumhurbaşkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill'in dış korumalarını sağlayan Sovyet askerleri o kadar da değildi. Tahran-43 günlerinde, İran’a yeni geçen bir dönemde hüküm süren Shah Mohammed Reza Pahlavi, Churchill, Roosevelt ve Stalin’den seyirci istemek için acele etti.
Amerika Birleşik Devletleri ve Büyük Britanya liderleri, genç Şah'la toplantılara ciddi bir önem vermeden, onu evlerine götürdüler.
Aynı zamanda, Churchill onu neredeyse bir saat bekleme odasında tuttu, Roosevelt - yirmi dakika. Ve halkların lideri, genç İran hükümdarının izleyici talebine cevap olarak, sekreter aracılığıyla Hitler Almanya'ya karşı savaş ilan edildiğini kabul etmesiyle aynı zamanda ifade ettiği bir yanıt isteği ile öne çıkma konusunda küçümsemedi.
Doğu için, en yüksek saygı simgesiydi, Stalin sonsuza dek açıkça kanıtladı ve Şah ile uzun süredir görüşmelerde bulunamayacak kadar uzun zamandır tartışmaya varamadı. Sovyet lideri Tahran'da gerçek bir Doğu diplomasisi ustası olduğunu kanıtladı ve Rus-İran işbirliğinin iyi gelenekleri bu güne kadar korundu. İran'ın meşhur kapsamlı atom programının temeli olan Bushehr'daki atom projesi bile, eğer İran'ın Rus ve Sovyet imtiyazlarını deneyimlemesini unutsaydı imkansız olurdu.
5 + 1 olarak bilinen ve ardından 6 + 1 gibi Almanya'nın bağlantısıyla yapılan anlaşma, ABD’yi sinirlendirmeye devam ediyor; Rus atom lobicileri arasında, İran'ın uzlaşmaz liderlerinin özel görüşmelerde bir kereden fazla nükleer merkezini Rusya'nın imtiyazına transfer etmeye ... hazır olduklarını ifade ettiklerini biliyorlar.
Kruşçev hükümetinin tepesindeki Stalin'in yerini aldıktan sonra, bir sonraki parti genel kurulunun kürsüsünden dikkatlice Şah Pahlavi'yi “emperyalist” olarak nitelendirdi ve aslında taviz konusunu kapattı.
Akıllı bilgili İran lideri, bu saldırıyı şanssız Sovyet lideri tarafından görmezden gelmeyi seçti: Kruşçev’in konuşması, o zamanlar oldukça etkili bir önlem olan yerel basında yayınlanmadı. Sonuç olarak, neyse ki mesele, Rusya ile İran arasında tam bir kopuşa gelmedi. Görünüşe göre, tesadüfen yıllar sonra bile, birkaç problem ve ciddi anlaşmazlıktan sonra bile, Alman ve Fransız nükleer bilimcileri çektikten sonra, İran, yine de büyük ölçekli atom programının uygulanmasında ana ortak olarak Sovyetler Birliği lehine bir seçim yaptı.