Çevirmen
Çevirmen bir metni ("mütercim") veya sözlü iletişimi ("tercüman") bir dilden başka bir dile çevirmeyi meslek edinen kişiye denir. Yazılı çeviri yapan kişiye mütercim sözlü çeviri yapan kişiye de tercüman adı verilir. Çevirmenler kitap, film, video oyunu, makale, tez, ticarî yazışma ve sözleşmeler, hukukî dokümanlar, vize evrakı v.s. gibi belgeleri tercüme eden veya toplantılarda, seminerlerde, konferanslarda ardıl veya eş zamanlı çeviri yapan kişilerdir.
Çeviri
Çeviri (Tercüme), değişik insan topluluklarının kullandıkları farklı dilleri birbirlerine aktarmak için kullandıkları yönteme verilen addır. Farklı bölge ve iklimlerde yaşayan insanlar farklı diller kullanırlar ve birbirleriyle kültürel, ticari, hukuki, edebi anlamda tanışıp kaynaşabilmek için birbirlerinin dillerini anlamaya ve aktamaya ihtiyaç duyarlar. İşte bu noktada devreye çeviri (tercüme) girer.
Sözlü ve yazılı çeviri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Aktarma işi yazılı olduğunda işi yapan kişi "mütercim", sözlü olduğunda "tercüman" adını alır. Ancak günümüzde her iki gruba da yaygın olarak tercüman ya da çevirmen denmektedir.
Çeviri çalışmalarında dil, kaynak ve hedef dil olarak iki kısma ayrılır. Hedef dil aktarımın yapılacağı dildir. Örneğin, İngilizce'den Türkçeye çeviri yapılacağında hedef dil Türkçe, kaynak dil ise İngilizce'dir. Bu örnekte, yani hedef dilin Türkçe olduğu durumlarda, ana dili Türkçe olan bir kişinin çeviriyi yapması en uygun çözümdür.
Ardıl çeviri
Bir konuşmanın ya da metnin söylendiği ya da yazıldığı andan daha sonra gerçekleşen çeviriye verilen isimdir. Çevirmen, konuşmacının söylediklerini not alır veya hafızasında tutar ve daha sonra da diğer dile sözlü olarak aktarır. Konuşmacı her 3-5 cümlede bir durur, çevirmen de aldığı notlara dayanarak, o kısmı diğer dile aktarır. Profesyonel anlamda not tutma tekniklerine hakim çevirmenler çok daha uzun konuşma bölümlerini de kesintisiz çevirebilirler.
Eş zamanlı (simültane) çeviri
Yapılan konuşmaların konuşma anında çevrilmesi olup çevirmen, konuşmacının sözlerini eş zamanlı olarak bir dilden diğer dile aktarır. Farklı dili konuşan insanların katıldığı toplantı ve konferanslarda sık sık karşılaşılır. Çevirmenler, ses yalıtımlı ve en az iki kişinin rahat çalışabileceği aydınlatma ve havalandırma sistemi olan kabinlerde çeviri yapar. Çevirinin bu modunda çevirmen, konuşmacının 1-2 saniye ardından gelir. Yoğun konsantrasyon gerektirdiği ve zihni yorduğu için konferanslarda bir kabinde en az iki çevirmen çalışır. Çevirmenler, konferansın da seyrine göre ortalama her 20 dakikada bir dönüşümlü olarak çeviri yapar. Bu çeviri modu medyada da sık sık kullanılır. Canlı yayınlarda, basın toplantılarında ve röportajların izleyiciye aktarılması için de bu çeviri modundan yararlanılır.
Toplum çevirmenliği
Toplum çevirmenliğinin temel özelliği, daha çok kamusal hizmetlerde sunulan bir sözlü çeviri türü olmasıdır. Sağlık hizmetlerinde, mahkemelerde ve göçmen bürolarında yaygın şekilde görülür. Toplum çevirmenliği Büyük Britanya, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde yaygın şekilde kullanılmaktadır. Örneğin İngiltere'de hastaneden randevu alan ve İngilizce seviyesi yetersiz olan hastalara bir toplum çevirmeni sunmaktadır.
Yeminli tercüman
Bir dilin eğitimini almış ve deneyim kazanmış kişiler akreditasyon kuruluşları vasıtasıyla kendi bilgi ve becerilerini tescil ettirir ve böylelikle akredite olmuş olurlar. Türkiye'de bu süreç noterler tarafından yürütülmektedir. Yeminli tercüman, yaptığı tercümeler üzerine kendi imzasını atmasına kanunlar önünde izin verilmiş kişi anlamına gelir.
Kaynaklar