Faydaları
- Bağışıklık sistemini güçlendirir.
- Kan dolaşımını iyileştirir.
- Serbest radikal adı verilen zararlı parçacıkları nötrleştirmede önemli bir rol oynar.
- Hazımsızlığa iyi gelir.
- Sindirim sistemini iyileştirmeye yardımcı olur.
- Hafıza, konsantrasyon, performans ve hızı arttırmaya yardımcı olur.
- Beyindeki serbest radikallerin zarar görmesini önleyebilecek, karnosik asit adı verilen bir bileşen içerir. Bu da nörolojik olarak beyin hasarına veya bir travmaya veya felce karşı koruma sağlayabilir.
- Alzheimer’ın önlenmesinde kullanılır.
- Beynin yaşlanmasını önler.
- Lösemi ve meme karsinomu hücrelerinin yayılmasını yavaşlatır.
- Özellikle kıymaya biberiye eklenmek, oluşabilecek kansere neden olan maddeleri azaltmaktadır.
- Biberiyenin önemli bir bileşeni olan karnosik asit, göz sağlığını önemli ölçüde desteklemektedir.
- Özellikle domates seralarında, domateslere, biberiye yağı püskürtüldüğünde birçok böcekten koruma sağlar.
- Biberiye yağı, bahçelerde, ısırabilen bazı böcekleri engeller ve uzaklaştırır. Özellikle virüs ve bakteri yayabilen kan emici böcekleri uzaklaştırmaya yarar.
- Biberiyenin yağını. Sıktığınız bölgeye sivri sineklerin %100 ‘nün 90 dakika boyunca gelmediği tespit edilmiştir.
- Biberiye yağının, solunması da kaygı ve stresi azaltmaktadır.
- Şişme, ağrı ve tutukluğa neden olan doku iltihabını azaltarak eklemlerdeki iltihabın iyileşmesinde katkı sağlar.
- Karaciğer ve sindirim sağlığına olumlu etkileri tespit edilmiştir. Özellikle yağının, yağ sindiriminde önemli olan safra salınımını uyarabileceğini ve karaciğerinizi korumak için kendi antioksidan savunma mekanizmalarını aktive ettiğini göstermektedir.
Zararları
Biberiye, genellikle düşük dozlarda alındığında güvenlidir fakat aşırı kullanımı aşağıdaki şeylere neden olabilir;
- Kusma
- Spazm
- Koma
- Akciğerde ödem yani sıvı birikmesi
Aralık-mart arasında çok lezzetli olan kalkan, yağsız, sıkı, lop, beyaz etli ve pulsuz bir balıktır. Sularımızda üç türü bulunan kalkanıni bütün yaşamı dipte yatarak geçer. Karadeniz’in bu ünlü balığının vücudu yassıdır. Karnı beyaz, sırtı kahveye kaçan siyah beyaz beneklerle ve çiviye benzeyen kemiksi çıkıntılarla kaplıdır. Erkek kalkanın çivisi dişiye göre daha fazladır. Her iki tarafı siyah olan kaya kalkanına Sinop açıklarında az da olsa rastlamak mümkündür. Kalkan, Karadeniz’de kışın kuzeyden güneye göç eder. Ortalama 400 gr-2 kg ağırlığında, 50-60 cm boyunda olur. En fazla 9 kg’a ve 1 m’ye ulaşabilir.
Satın alırken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta erkek kalkan alınmasıdır. Bunun dışında, karın renginin beyaz-kırmızıya çalıyor olması, bağırsaklarının fazla dolgun olmaması ve düşmelerinin sivri olmaması dikkat edilmelidir. Donuk beyaz ve mora kaça kalkanlar alınmamalıdır. İspanya ve Norveç’ten çiftlik üretimi; Bulgaristan, Ukrayna, Romanya, Norveç ve Gürcistan’dan ithal olarak gelmektedir. Iskarta eti çokça çıktığı için dört kişi için 1-1,5 kg alınması uygun olacaktır. Çivisiz kalkan, diğer kalkanlara göre daha ucuzdur. Vatoz balığını dilimleyip kalkan olarak satmaya çalışan balıkçıların olduğu unutulmamalıdır. Jelatinimsi eti nedeniyle balık stoğu için en ideal balıktır.
Pişirme Yöntemleri ve İpuçları
Kalkan, pisi, dülger ve dilbalığı için önerilen tarifler için uygundur. Pişirme yöntemlerinin hemen hemen hepsi uygulanabilir. Haşlama, ızgara, tava, özellikle fritözde kızartma da iyi sonuç verir.
Pulsuz, yağlı, siyahi lop ve sıkı etli bir balıktır. Sırtı koyu metalik mavidir. Yanları koyu gri, karnı gri beyazdır. Uzunluğu 3-4 m. ve ortalama 100-150 kg’dşr. En çok 00 kg kadar olabilir. Sürü halinde yaşayan gezici balıklardandır. Hemen hemen Akdeniz ve Ege’yi dolaşır. Gıda endüstrisi yönünden değeri yüksektir. Konservesi yaygındır.
Fileto yapılarak alınması tercih edilir. Avusturalya ve Libya’dan ithalatı yapılmaktadır. Uluslararası Tonbalığı Kurulu’nca avlanmasına kota getirilmiştir. Sadece 15 mayıs-15 haziran arasında kotası kadar avlanmasına izin verilir.
Pişirme Yöntemleri ve İpuçları
Yağlı bir balık olduğu için mümkün olduğunca az yağ kullanılarak pişirilmelidir. Izgara, fırın, buğulama, güveç ve konserve olarak tercih edilebilir. Kremalı ve keskin soslarla iyi gider.
Akyabaşığının kardeşi olan sarıkuyruk, beyaz, sıkı etli, az yağlı ve pulsuz bir balıktır. Sırtı yeşile kaçan mavimsi gümüşi bir renktedir. Yüzgeçleri şeffaf ve sarımsıdır. Karnı beyaz, yanları açık sarı ve griye çalar. Vücudunda yatay, kuyruğunda da dikey dalgalı sarı renkli çizgiyle tanınır. Sarıkuyruk ülkemizde özellikle Batı Akdeniz’de aynı aileden olan akyabalığıyla karıştırılır. Yüzge. yapıları olduğu kadar her iki balıkta bulunan yanal çizgilerin şekliyle ayırt edilirler. Akyanın yanal çizgileri inişli çıkışlı bir hat gibi uzanırken, sarıkuyrukta bu çizgi solungaç kapağının üzerinden başlar ve kuyruğa kadar düzgünce gider. Akdeniz’de kayalık kıyılarda küçük sürüler halinde yaşar. Ülkemizde ortalama 30-40 kg ağırlığında ve 50-60 cm boyundadır. En fazla 190 cm boy ve 80 kg ağırlığa ulaşabilir.
Genellikle bütün olarak satılır. Etinin sıkı olması nedeniyle fileto, takoz, kuşbaşı olarak satın alınması tavsiye edilir. Geçmişte bilinçsiz ve aşırı avlanma neslini tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığı için korunması gerekir. Birçok tezgahta akya diye satılan balığın sarıkuyruk olduğu bilinmelidir. Japonya’da çok tüketilen bu balığın ülkemizde kültür üretim çalışmaları da yapılmaktadır.
Pişirme Yöntemleri ve İpuçları
Sebzeli buğulamalar eşliğinde ya da kremalı ve yoğun aromalı soslarla servis edilebilir. Baharatla marine ederek değişik tatlar yakalanabilir. Sote, ızgara, tava ve çorba için uygundur.
Kalın derili, kılçıklı, pullu, beyaz, sıkı etli ve yağlı bir kıyı balığıdır. Oldukça parlak ve belirgin mavi rengiyle ayırt edilir. Sırtı kahverengidir, gövdesinde yatay sarı çizgiler, yan tarafında da koyu renkli bir leke bulunur. Ortalama 15-24 cm boyunda, 70-80 gr ağırlığındadır.
İzmaritin sırt ve arka yüzgeçleri sivri dikenler taşır. Bu dikenler ele battığında ucu içeride kalabildiğinden enfeksiyona sebep olabilir. Eğer batarsa cımbızla hemen çıkarılmalıdır. Tulum çıkartılarak satın alınmalıdır.
Pişirme Yöntemleri ve İpuçları
Sonbahar ve kış aylarında ızgarası yapılır. Izgara yaparken derisini çıkarmamaya özen gösterilmelidir. Çünkü izmaritin derisiyle eti arasında bulunan yağ katmanı ızgarasına nefis lezzet verir. Mevsiminde genellikle tulumu çıkarıldıktan sonra unlayıp yağda kızartılır. Zeytinyağlı soslarla güzel olur. Tavası, ızgarası ve salamurası da iyi sonuç verir.