Bilim insanları hayvanların uyku davranışı üzerine araştırmalar yaptı. Bilinene göre tüm hayvanlar bir şekilde dinleniyor. Ancak hayvanlardaki uyku davranışı ve günlük kaç saat uyudukları gibi konular farklılıklar gösteriyor.
Hayvanlar Neden Uyur? Hayvanların Uyku Davranışı Tam Anlamıyla Öğrenildi Mi?
İnsanların da hayvanların da neden uyudukları tam olarak tespit edilebilmiş değil. Devam eden araştırmalar, genellikle hafıza oluşturma veya öğrenme ile ilgili birçok teori ortaya koyuyor. Uyku, geçen yıl Nature’da yapılan bir araştırmanın öne sürdüğü üzere, nöronlardaki DNA hasarını düzeltmeye yardımcı oluyor olabilir. Ancak 2017’de bilim insanları, beyin veya merkezi sinir sistemi olmamasına rağmen baş aşağı duran denizanasının da uyuyor gibi göründüğünü keşfetmişti. Yani, bilim insanları hala neden uyku davranışında bulunulduğunu bilmiyor.
Farklı Hayvanlar Benzersiz Uyku Alışkanlıkları Geliştirebilir
Uyku tarzı, hayvanlar âleminde büyük farklılıklar gösteriyor. İster Afrika’nın geniş ovalarındaki yaşamı, ister okyanusların ötesindeki yaşamı veya Avustralya’nın yüksek ağaçlarındaki yaşamı inceleyin; her türün ihtiyaç duyduğu günlük dinlenme miktarının yanı sıra hayvanların uyku davranışı noktasında da büyük farklılıklar bulacaksınız.
Columbus Hayvanat Bahçesi ve Akvaryumu’nun başkanı ve CEO’su Tom Stalf, temel hayatta kalma içgüdüsünün, muhtemelen farklı hayvanları benzersiz uyku alışkanlıkları geliştirmeye ittiğini söyleyerek, “Bu adaptasyonla ilgili” dedi.
Zürafalar Günde Yarım Saat Uyuyor
Dünyanın en uzun hayvanı olan zürafalar, 1360 kg ağırlığa sahip olmalarına rağmen genellikle en az uyuyan memeliler olarak biliniyor. Yaygın olarak alıntılanan bir istatistik, zürafaların günde sadece 30 dakika uyuduklarını tahmin ediyor. Ancak, 1996’da yapılan bir araştırma onların 24 saatlik zaman dilimi içerisinde 4,5 saate yakın uyuduklarını ortaya koydu.
Zürafanın uykusunu izlemedeki zorluk, olağanüstü derecede garip uyku düzenlerinden kaynaklanıyor. Bu hayvanların uyku davranışı gözlemlendiğinde, gün boyunca her seferinde sadece birkaç dakika olmak üzere kısa kısa şekerlemeler yaptıkları keşfediliyor. Uykuları genellikle ayakta dururken oluyor. Bunun nedeni muhtemelen uzun bacaklara sahip zürafaların, yatma pozisyonundan ayakta durmaya geçişte yavaş hareket etmelerinden kaynaklanıyor olabilir. Böyle bir davranış geliştirerek kendilerini yırtıcılardan korumak için bir adaptasyon sağlamış oluyorlar.
Filler Günde Sadece 2 Saat Uyuyor
Memeliler içinde en az uyuyan bir diğer hayvan ise fil. 2017’de yayınlanan bir araştırmaya göre, serbest dolaşan iki Afrika filini izleyen araştırmacılar, günde sadece 2 saat uyuduklarını gördü. Onlar da genellikle ayakta uyuyorlar. Stalf, “Bazen vücutlarından biraz ağırlık almak için bir ağaca veya başka bir şeye yaslandıklarını görürsünüz” diyor.
Pek çok çalışmanın yürütüldüğü hayvanat bahçeleri gibi esaret altındaki uyku düzenleri, vahşi yaşamdaki hayvanların uyku davranışı ile farklı değerlendiriliyor. Bu, her bir türün her gün ne kadar uykuya ihtiyaç duyduğuna dair bildirilen sayıları çarpıtabilecek bir durum olarak kabul ediliyor.
Büyük Kediler Daha Fazla Uykuya İhtiyaç Duyuyor
Zürafa ve filin aksine, erkek aslanlar günde yaklaşık 20 saat, dişiler ise en az 15 saat uyuyabiliyor. Kaplanlar da bu sürelere benzer bir süre kadar uyuyorlar. Hayvanlar âlemindeki büyük kediler gibi etçil hayvanların uyanık saatlerinin çoğunu yiyecek bulmakla geçirdiği biliniyor. Bu nedenle otlayarak beslenen zürafalar ve filler gibi otçullardan daha fazla süre dinlenmeleri gerekiyor. Yine de bu durumun pek çok istisnası da olabiliyor.
Hayvanlar Âleminin En İyi Uyuyanları
Avustralya Koala Vakfı’na göre, Avustralya’ya özgü olan ve yalnızca okaliptüs ağacının yapraklarını yiyen koalalar, günde 18 ila 22 saat uyuyorlar. Sonra ise, Kuzey Amerika’da kış uykusuna yatarken sekiz aya kadar aralıksız dinlenmeleriyle ünlü hem et hem de otla beslenen kahverengi ve siyah ayılar geliyor. Stalf, “Bu hayvanlardan bazıları bütün bir sezon boyunca hareketsiz kalıyor” diyor.
Yunuslar Ve Kurbağalar Hiç Uyumuyor Olabilir Mi?
Su altındaki hayvanların uyku davranışı incelendiğinde, balıkların göz kapakları olmadığı için gözlerini kapatmadan uyudukları biliniyor. Hatta bazıları, araştırmacıların “uykuda yüzme” dediği olayı sergiliyor. Yunus gibi canlılar ise tek yarım küre olmayan uyku düzenleriyle tanınıyorlar. Bu, beynin yarısının yavaş dalga işleme moduna geçerken diğer yarısının aktif kaldığı anlamına geliyor. Bazı araştırmacılar, yunusların sürekli hareket etmesi nedeniyle bu davranışın aslında uyku tanımına uymadığını öne sürüyor.
Yani bilim insanlarına göre yunuslar hiç uyumuyor olabilir. Kurbağalar için de benzer bir bilgi mevcut. Hayvanların uyku davranışı konusunu tamamen anlayabilmek için daha çok araştırma yapmak gerektiği düşünülüyor.