"Bu kitaba eklediğim notlarla göstermeye çalıştım ki, okuma, insanların en bilgesiyle bile olsa, bir konuşmaya indirgenemez; bir kitapla bir dost arasındaki asıl farklılık, bilgeliklerinin büyüklüğündeki farklılık değil, onlarla iletişim kurma biçimidir; okuma, konuşmanın tersine, yalnızlığımızı sürdürürken yani yalnızken sahip olunan ve konuşunca çabuk dağılan entelektüel güçten yararlanmaya devam ederek, esinlere açık olmaya ve zekânın kendi kendisi üzerindeki çalışmasını bütünüyle verimli kılmaya devam ederek, her birimizin önceden iletilmiş bir başka düşünceyi edinmesidir."
Marcel Proust
Proust'un "Kayıp Zamanın İzinde"yo yazmadan önce, Ruskin üzerine çalışmalarını sürdürürken kaleme aldığı deneme tarzındaki kitap... Nasıl ki George Orwell'in "1984" öncesi yazdığı kitaplarda da "1984 havası" seziliyorsa, bu kitapta da "Kayıp Zamanın İzinde havası" net bir şekilde görülüyor. Öyle ki, çoğu pasajı "Kayıp Zamanın İzinde"nin içine yerleştirsek hiçbir sorun olmaz.
......
"Yazarın bilgeliğinin bittiği yerde bizimkinin başladığını çok iyi hissederiz ve onun yapabileceği tek şey bizim arzu duymamızı sağlamakken biz yanıt vermesini isteriz."
Proust'un bu cümlesi okuma ile ilişkisini çok iyi özetliyor diye düşünüyorum. Yazarın bilgeliği birçok şey gösterir ama daha sonra okuyucunun yaşamında arzu duyması ve okuduklarını yaşamına uygulaması gerekir. Ama günümüzde aksine insanlar okumaya tutku duyuyor, insanlardan ise uzaklaşıyor.
Bu konudaki bir başka ifadesi ise şu,
"Bir okuma disiplini yaratmak, sadece teşvik edici bir şeye fazlasıyla rol yüklemektir."
..........
"Duyarlığımızın ve zekâmızın gücünü ancak kendi içimizde, ruhsal yaşamımızın derinliklerinde geliştirebiliriz."
Bu da yine "Kayıp Zamanın İzinde"den alınmış gibi bir ifade...