Koronavirüs vakaları tüm dünyada hızla artmaya devam ediyor. Bazı temel adımları uygulayarak, riskinizi azaltmaya yardımcı olabilir ve içinde yaşadığınız toplumu ve çevrenizdeki insanları korumak için üzerinize düşeni yapabilirsiniz.
İşte yapabilecekleriniz:
- Ellerinizi temiz tutun ve hasta insanlardan uzak durun.
- Zaten enfekte olmadıkça, yüz maskeleri size yardımcı olmayacaktır. Maskeler, virüs taşıyanların başkalarına bulaştırmaması için daha çok kullanılmaktadır.
- Ev temizlik malzemelerinizi, ilaç ve kaynaklarınızı stoklayın. Çocuk bezi, çamaşır suyu, temizlik amaçlı alkol gibi.
- Ailenizi hazırlayın ve planınızı paylaşın, birlikte hareket edin.
- Çocuklarınıza da durumu anlatın ve haberdar edin. Sakin olun ama grip aşısı yaptırabilirsiniz.
- Tatile çıkmak üzeresiniz? Hedefinizi, olabilecekler ve riskler hakkında iyi düşünün
- Finansal durumuz hakkında düşünürken derin bir nefes alın. Siz de geçen hafta görülmemiş boyuta çıkan altın bozduranlar arasına katılablirsiniz elbette. Yaknda çıkması beklenen Koronovirüs aşısına bütçenizi hazırlayın.
Koronavirüs, Asya, Avrupa , Orta Doğu ve Amerika Birleşik Devletleri’nde yayılmaya devam ediyor. Ülkemizde şimdilik bir vakaya rastlanmadı ama bu hiç olmayacak anlamına gelmiyor. Dünya Sağlık Örgütü, tüm ülkelerin etkileneceğini öngörüyor bu yönde sürekli açıklamalarını güncelliyor ve halkı bilgilendiriyor.
Sağlık uzmanları virüsün ülkeye yayılmasının kaçınılmaz olduğu konusunda uyarıyorlar. Bu nedenle, topluluğunuzun etkilenmesi durumunda evinizi ve ailenizi hazırlamanın zamanıdır.
En önemlisi: Panik yapmayın. Salgın ciddi bir halk sağlığı endişesi olsa da, koronavirüsü kapanların çoğunluğu ciddi bir hastalığa yakalanmıyor ve sadece küçük bir yüzdesi yoğun bakım gerektiriyor.
Bazı temel adımları izleyerek riskinizi azaltmaya yardımcı olabilir ve diğerlerini korumak için üzerinize düşeni yapabilirsiniz.
Ellerinizi temiz tutun ve hasta insanlardan uzak durun
Ellerini yıkayın.. Bu pek çekici görünmeyebilir, ama işe yarıyor.
Tekrar ve tekrar hatırlatmaya değer: Ellerinizi yıkayın. Ellerinizi temiz akan suyla ıslatın ve sonra sabunla köpürtün; parmaklarınızın arasında ve tırnaklarınızın altında ellerinizin arkasını kaçırmayın. En az 20 saniye fırçalayın (ya da “Mutlu Yıllar Sana… Mutlu Yıllar Sana…”yı iki kez söylemek için geçen süreyi) ve temiz bir havluyla kurulayın ya da kurumaya bırakın.
Yaklaşık 20 saniye sürülen alkol bazlı el dezenfektanları da işe yarayabilir, ancak jel en az yüzde 60 alkol içermelidir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri gözlerinizi, burnunuzu ve ağzınızı yıkanmamış ellerle (biraz zor biliyoruz ama önemli) dokunmaktan kaçınmanızı öneriyorlar.
Bu arada, başka biri grip veya soğuk algınlığı benzeri semptomlar gösteriyorsa, iki metre uzakta kalmaya çalışın. Bu mümkün değilse bile siz elinizden geldiğince uzakta durmaya çalışın, çünkü uzmanlara göre virüs, öksürük veya hapşırma nedeniyle havadaki damlacıklar yoluyla yayılıyor gibi görünüyor.
Hapşırma veya öksürme? Yanınızda kagıt mendil yok mu, mutlaka bulundurun, ama kağıt mendilsiz bir durumda yakalandınız? Daha sonra diğer yüzeylere hızla yayılabilen mikropları elinizde bırakmaktan kaçınmak için dirseğinize yönlendirin. Akıllı olmanın diğer yolları arasında, bir dönem moda olan dirsek darbelerini kullanarak yaptığınız “Ebola tokalaşma”nın kullanılması ve asansör düğmelerine parmak ucu yerine dirsekle basılması da sayılabilir.
Tabi ki bugüne kadar OKB’lerin sıkça yaptığı gibi, yanınızda bir peçete, kağıt mendil bulundurup toplu ulaşım, asansör düğmesi, kapı kolu vesaire çok insanın elinin değdiği yerlere bunlar yardımıyla da dokunabilirsiniz. Kışın normal eldiven, yazın plastik eldivenler ne güne duruyor ayrıca?
Zaten enfekte olmadıkça, yüz maskeleri size yardımcı olmaz
Ancak virüs bulaşmışsa, maskeler bir virüsün yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Yüz maskeleri yurtdışındaki koronavirüs salgını ile neredeyse eş anlamlı hale geldi, ancak sizi korumak için çok fazla şey yapmıyorlar – çoğu cerrahi maske virüsün solunmasını önlemek için çok gevşek.
Bulaşıcı hastalık uzmanları, sağlıklıysanız yüz maskelerini önermiyor.
Ancak bir sağlık çalışanıysanız veya evde veya bir sağlık kuruluşunda hasta insanlara bakıyorsanız yüz maskesi takmalısınız.
Virüs bulaşmışsa, maskeler bir virüsün yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir. En etkili olan yüz maskeleri ise, çok küçük parçacıkların yüzde 95’ini bloke eden N95 maskeleri‘dir.
Sağlık çalışanlarının maskeye ulaşma sorunu olduğundan, uzmanlar normal halkın gerekmedikçe maske almasını önermiyorlar.
Ev temizlik malzemeleri, ilaç ve gıda stoku yapın
Maskeleri atlayın, ancak ev gereçlerinizi gözden kaçırmayın – bu reçeteli ve reçetesiz satılan ilaçlar için de geçerlidir.
Uzmanlar, gerekli reçetelerin en az 30 günlük tedarikini stoklamayı önermektedir. Küçük çocuklarınız da varsa, kuru yemiş gibi uzun süre saklanabilecek gıdalar, çamaşır deterjanı, çocuk bezi ve ev temizlik malzemeleri için stok yapmayı düşünmelisiniz diyor.
Unutmayın, alkol koronavirüsler için iyi bir dezenfektandır, bu nedenle evinizdeki yüzeyleri temiz tuttuğunuzdan emin olun. Burnunuzu sildikten sonra mendilleri de çöp sepetine atın.
Uzmanlar ayrıca telefonlar ve tabletler gibi “çok temas” yüzeylerinin temizlenmesini öneriyorlar.
Fiziksel öğelerin ötesinde, güvenilir haber kaynaklarıyla güncel kalarak evinizi potansiyel bir salgın için hazırlayın.
Ailenizi hazırlayın ve planınızı iletin
Tahliye, kaynak ve malzeme ile ilgili temel soruları cevaplayan bir aile acil durum kontrol listesi oluşturun.
Ailenin her üyesinin, acil durum planlarının hepsinde güncel olduğundan emin olun.
Erken kuldan göndermeler dahil olmak üzere her türlü program değişikliği için ne tür planların oluşturulduğu konusunda çocuğunuzun okuluyla iletişim kurduğunuzdan emin olun, online talimatlar dahil. Ayrıca, yaşlı ebeveynleriniz veya akrabalarınız veya herhangi bir özel sağlık endişesi olan aile üyeleriniz varsa, hastalanırlarsa onlara bakma planınız olduğundan emin olun.
Tahliye, kaynak ve malzeme ile ilgili temel sorulara cevap verebilecek bir aile acil durum kontrol listesi oluşturarak elde edilebilecek bazı güvenceler de vardır – özellikle de teşhis edilmiş, tanısı konmuş hastalıklarınız varsa, kendinize bir liste hazırlayın.
Çocuklarınızla sakin olun ve hayatiniza normal akisinda devam edin – ama grip aşısı yaptirın
İyi haber şu ki, çocuklarda koronavirüs vakaları çok nadirdir.
Soğuk algınlığı ve grip mevsiminde alacağınız önlemleri alarak çocuğunuzu koruyun: sık sık el yıkamayı teşvik edin, öksüren veya hapşıran insanlardan uzaklaşın ve grip aşısı yaptırın.
Uzmanlar grip aşısının yapılmasını önermektedir. Aşı olan çocukların bakteriyel pnömoniye karşı ,yaşlı insanlara göre daha iyi korunğunu belirtmektedirler.
Uzmanlar, şu anda ebeveynlerin endişelenmesi için bir neden yok diyor, ve iyi haber şu ki, çocuklarda koronavirüs vakaları çok nadir görülüyor.
Çocuklarınızla bir salgın hakkında konuşurken, önce virüs hakkındaki bilgilerini değerlendirdiğinizden ve kendi endişenizi giderdiğinizden emin olun. Korkularını görmezden gelmemeniz ve onlarla yaşa uygun bir düzeyde konuşmanız önemlidir.
Sakin olun ve topluluğunuzda bir salgın varsa, “sosyal mesafe” olarak bilinen şeyi pratikte uygulayın, bu da evde daha fazla TV izlemek ve daha az park gezisi anlamına gelir.
Tatile çıkmak üzeresiniz?
Hedefinizi ve riskler hakkında ne düşündüğünüze karar verin
“Herhangi bir sebeple iptal et” seyahat sigortası sizi koruyabilir, ancak size maliyeti olacaktır.
Uzmanlar, şu anda insanların bazı tatil noktalarına seyahat ederken kendilerini “çok rahat” hissetmeleri gerektiğini söylüyor, ancak bu hızla değişebilir.
Ülke dışına seyahat için, yolcuların Çin, Güney Kore, İtalya ve İran’a zorunlu olmayan seyahatlerden kaçınmasını öneriliyor. Uzmanlar ayrıca yaşlı yetişkinlerden veya bağışıklık sistemi zayıf olanlardan Japonya’ya gereksiz seyahatleri ertelemelerini istemektedir. Ayrıca seyahatlere karşı nerelerde uyarı olduğun gösteren haritaları da takibe alın.
“Herhangi bir sebeple iptal et” seyahat sigortası sizi koruyabilir, ancak size maliyeti olacaktır. Şartları anlamak için tüm uyarıları okuduğunuzdan emin olun.
Seyahatinizin kesintiye uğramış olabileceğini veya popüler sitelerin veya ilgi çekici yerlerin kapatılabileceğini veya sınırlı saatler sunabileceğini aklınızda bulundurun.
Yine de, eğer hastaysanız, seyahat etmeyin. Hamile kadınlar ve bağışıklık sistemi zayıf olan diğerleri de zorunlu olmayan seyahat hakkında iki kez düşünmelidir.
Ekonomik durumunuz hakkında düşünürken derin bir nefes alın
Finansal piyasalar tüm hafta düşmesine rağmen, Times finans köşe yazarı Ron Lieber, uzun vadede telaşlanmak için çok az neden olduğunu söylüyor. Sonuçta, “hisse senetleri birikimleriniz enflasyonla nasıl savaşıyor, market kişisel mali durumunuz için mutlak bir vekil değil ve uzun bir oyun oynuyorsunuz.”
Siz yine de geçen hafta görülmemiş boyuta çıkan altın bozduranlar arasına katılablirsiniz elbette. Yakında çıkması beklenen Koronovirüs aşısına bütçenizi hazırlayın. Yatırımlarınızı gözden geçirin, finansal planlamalarınızı yapın.
Nil Taşkın, The New York Times makalesi‘nden çevirdi.