BBC TÜRKÇE
Rus askeri
istihbarat teşkilatının eski çalışanlarından Albay Sergei Skripal ile
kızı Yulia'nın esrarengiz bir şekilde yoğun bakıma kaldırılması,
İngiltere Dışişleri Bakanı Boris Johnson'un 2006 yılında eski istihbarat
görevlisi Alexander Litvinenko'nun Londra'da radyoaktif madde ile
zehirlenmesi olayının "yankılarını" anımsatmasına neden oldu.
2016
yılında tamamlanan adli soruşturma, Litvinenko'nun Rus istihbarat
ajanları tarafından öldürüldüğü ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir
Putin'in de bu operasyonu "muhtemelen şahsen onayladığı" sonucuna
varmıştı.
Elbette ki, Skripal ailesinin rahatsızlığının
arkasındaki nedenleri henüz kesin olarak bilmiyoruz. Rusya'nın Londra
Büyükelçiliği, bu olayda herhangi rolü olduğu iddialarını reddetti.
Dışişleri
Bakanı Johnson da başka bir devletin bu olayda parmağı olduğunu
gösteren kanıtların ortaya çıkması halinde "çok sert" bir şekilde yanıt
vereceklerini söyledi ve Rusya'yı "birçok açıdan zararlı ve rahatsız
edici bir güç" olarak tanımladı.
Johnson ayrıca, Rusya'nın bu
olayda rolü olduğunun tespit edilmesi halinde, İngiltere Futbol Milli
Takımı'nın bu sene Rusya'da düzenlenecek olan Dünya Kupası'na
katılmayabileceğini ima etti.
Ancak bu açıklamadan kısa bir süre
sonra İngiliz yetkililer, bu sözlerle futbol takımının turnuvaya
katılımının değil, resmi heyetin gönderilmesine yönelik bir boykotun
gündeme gelebileceğinin kast edildiğini belirterek, bu ifadelere açıklık
getirdi.
Ancak Johnson'ın bu sözleri, aslında İngiliz hükümetinin
de Moskova ile ilişkilerinde karşı karşıya kaldığı ikilemi çok açık bir
şekilde ortaya koyuyor.
İngiltere'nin elinde kullanabileceği çok da fazla diplomatik koz yok.
İlişkiler,
Litvinenko olayının etkilerinin sürmesi ve Rusya'nın Ukrayna ile Suriye
politikalarına dair ortaya çıkan ciddi görüş ayrılıklarının yanı sra
Moskova'nın orta ve kuzey Avrupa'daki NATO üyesi ülkelere karşı daha
agresif bir tutum takınması nedeniyle halihazırda sıkıntılı bir dönemden
geçiyor.
Moskova yönetiminin tutumunu değiştirmesini sağlayacak
hangi adımların atılabileceğini bulmak zor. Ve bunu İngiltere'nin tek
başına yapması daha da zor.
Litvinenko olayından bu yana İngiltere'nin Rusya'ya yönelik yaklaşımı da çalkantalı bir dönem geçirdi.
Suikastın
ardından ilişkilerde ciddi bir soğukluk yaşandı, diplomatlar sınır dışı
edildi ve istihbarat alanındaki işbirliği durduruldu.
David Cameron hükümeti zamanında ilişkilerde kısmi bir yumuşama süreci başlatıldı.
Bu
sürecin arkasındaki ana nedeni de ticaret alanındaki fırsatların
artırılması oluşturuyordu. İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden
(AB)ayrılmasıyla birlikte bu kaygı daha da ön plana çıkabilir.
Bununla
birlikte Ukrayna krizi ile birlikte uluslararası alanda Moskova'ya
yönelik ekonomik yaptırımlar uygulanması yönündeki çağrılar İngiltere'yi
zor durumda bıraktı.
Litvinenko olayıyla ilgili yürütülen adli
soruşturma da hükümetin Rusya'nın olayda doğrudan parmağı olduğu
yönündeki kuşkularının haklı olduğunu ortaya koydu.
İran ile
yapılan ve Rusya'nın da önemli rol oynadığı nükleer anlaşma, İngiliz
hükümetinin Kremlin'e yönelik eleştirilerini yumuşatmasına yol açtı.
Ancak
Rusya'nın Suriye'deki askeri etkinliğini artırması ve buradaki yoğun
hava bombardımanı, ikili ilişkilerde gerilimin tekrar artmasına yol
açtı.
Rusya ile ABD bir kez daha mini bir nükleer silahlanma
yarışının içine girmiş gibi görünüyor ve NATO ile Rusya arasındaki
gerilim artıyor.
Tüm bunlar olurken de İngiltere'nin dikkati AB'den çıkış sürecine odaklanmış durumda.
Skripal
olayında da Rusya devletinin rolü olduğu yönünde güvenilir bulgulara
ulaşılması halinde, İngiltere de buna etkin bir yanıt vermekte
zorlanabilir.
İlişkiler halihazırda bozuk ve Litvinenko olayında
da karşılık olarak yapılan her şey sonuç olarak Rusya'nın tutumunu
değiştirmeyi başaramadığını akılda tutmakta fayda var.