İsveç Akademisi, cinsel taciz suçlamaları ve bazı iç meseleler yüzünden itibarının zedelenmesi üzerine bu yıl Nobel Edebiyat Ödülü'nün verilmeyeceği kararı alındığını açıkladı.
Akademi, 2018 Edebiyat Ödülü'nün 2019'da verileceğini açıkladı. Karar, bir dizi cinsel taciz suçlaması ve mali suçlarla ilgili skandalların patlak vermesi üzerine akademinin ödüle layık bir isim çıkaracak durumda olmaması üzerine alındı.
Akademi Genel Sekreteri Anders Olsson, ”Nobel Edebiyat Ödülü'nün yeni sahibini açıklamadan önce kamuoyunun güvenini yeniden kazanmaya zaman ayırmanın gerekli olduğunu düşünüyoruz” dedi. Olsson, akademinin, daha önce ödül alan ve gelecekte ödül alacak olan kişilere, Nobel Vakfı'na ve kamuoyuna saygıdan ötürü böyle bir karar aldıklarını kaydetti.
Nobel Edebiyat Ödülü böylelikle İkinci Dünya Savaşı'ndan beri ilk kez verilmemiş olacak. Ödüle geçen yıl Japonya'da doğan İngiliz romancı Kazuo Ishiguro layık görülmüştü.
Cinsel taciz skandalı
İsveç Akademisi'nin içinde patlak veren karmaşa, İsveç'deki en önemli entellektüellerinden Jean-Claude Arnault'la ilgili cinsel taciz skandalından kaynaklanıyor. Arnault, aynı zamanda akademi üyelerinden şair Katarina Frostenson'un eşi.
Akademi, daha sonra yayınladığı açıklamada, ”istenmeyen cinsel yakınlaşma şeklinde meydana gelen, kabul edilemez nitelikteki davranış” olarak tanımladığı hareketlerin akademi çapında rapor edildiğini bildirdi. Ancak cinsel taciz suçlamalarına verdiği yanıt, akademinin itibar ve güvenilirliğini sarsmakla kalmadı, aynı zamanda ilk kadın akademi başkanının istifa etmesiyle de sonuçlandı.
Akademi içindeki sorunların nasıl giderilmesi gerektiğine ilişkin tartışmalarsa görevi ömür boyu sürdüren 18 üye arasındaki fikir ayrılıklarını ve kutuplaşmayı öne çıkardı. Yedi üye, prestijli kurumdan ayrılma kararı aldı.
Üyeler, bu hafta yaptıkları toplantıdaysa akademinin işleyişiyle ilgili bazı meseleleri yeniden gözden geçirmeye karar verdi.
Nobel Vakfı
Nobel Vakfı'ysa karara yanıt vermekte gecikmedi ve ”akademinin tüm çabalarını ödül veren bir kurum olarak güvenilirliğini yeniden inşa etmeye yoğunlaştıracağı ve atacağı somut adımları rapor edeceği” varsayımı içinde olduklarını kaydetti.
Nobel Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Carl-Henrik Heldin ise yaptığı açıklamada, ”Akademinin tüm üyelerinin kapsamlı reform çabalarının ve gelecekteki kurumsal yapılanmasının dış dünyaya yönelik daha fazla şeffaflık içerir nitelikte olacağını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Reddedilen iddialar
İsveç'in en büyük gazetelerinden Dagens Nyheter, geçen sonbaharda 18 kadının, akademinin fonlarıyla destek olduğu bir kültür merkezi yöneten Jean-Claude Arnault'u cinsel tacizle suçladığıyla ilgili haberlere imza atmıştı.
Arnault ayrıca Nobel'in kazananların adlarını gizli tutma geleneğini çiğnediğine dair de şüpheler mevcuttu. Arnault'un 1996'dan itibaren yedi kez Nobel kazananların adlarını sızdırdığı sanılıyor. Kazananların adlarının kimlere sızdırıldığıyla ilgili net bir veri yok.
71 yaşındaki Arnault'un avukatı Björn Hurtig ise suçlamaları reddediyor. Hurtig, Associated Press ajansına yaptığı açıklamada müvekkilinin ”cadı avı” kurbanı olduğunu ve suçlamaların Arnault'a zarar vermekten başka bir amacı olamayacağını söyledi.
Nobel başka hangi yıllarda verilmedi?
Tıp, edebiyat, bilimin farklı dalları ve barış alanlarında verilen ve dünyanın en itibarlı ödülü olarak kabul edilen Nobel Ödülü, İsveçli mucit Alfred Nobel adına verilmeye başlandığı 1901 yılından bu yana tam 49 kez sahipsiz kaldı.
İkinci Dünya Savaşı sırasında 1940-1942 yılları arasında hiçbir dalda ödül dağıtılmadı. Nobel Edebiyat Ödülü'yse şimdiye kadar 1914, 1918, 1935 ve 1940-1942'de sahipsiz kaldı. 1935'te Edebiyat Ödülü verilmemesinin nedeniyse akademinin hiçbir edebiyatçıyı o yıl ödüle layık değerde bulamamasıydı.