Meme kanseri tedavisi sonrası cinsel yaşam - zorluklar ve öneriler
Klinik çalışmalar meme kanserli kadınların tedavileri sırasında ve sonrasında çeşitli cinsel problemlerle karşılaştıklarını ortaya koymuştur. Meme kanseri, çiftlerin cinsel yaşamlarını ve bazen neredeyse travmatik bir şekilde olumsuz etkileyebildiği gözlenmiştir. Yeterli bilgi, farkındalık ve doğru destek ile bu süreçteki sıkıntıları azaltmak mümkün.
Meme kanseri tedavisi cinsel yaşamı nasıl etkiler?
Kanser ve tedavi süreci fiziksel olarak cinsel işlevleri etkileyebilmektedir. Sağlıklı bir cinsel yaşam için gerekli olan arzu, uyarılma, orgazm gibi psikolojik ve fiziksel özgüven gibi konularda sıkıntılar yaşanabilir. Bunlara neden olan kemoterapi gibi kanser tedavilerinin yan etkileri, tamoksifen, meme ameliyatı, menopoz gibi etmenlerle doğrudan ilişkili olduğu söylenebilir.
Çeşitli araştırmalar kanser hastalarında psikiyatrik problemlerin yaygınlığını göstermektedir. Depresyon, kaygı ve diğer psikiyatrik rahatsızlıklar meme kanserli hastalarda daha yaygın görülebilir. Depresyon ile cinsel işlev bozuklukları arasında önemli bir ilişki vardır. Ayrıca psikiyatrik destek amaçlı antidepresan tedaviler; arzu, uyarılma ve orgazmı olumsuz etkileyerek cinsel işlev bozukluklarına yol açabilir. Bu yan etkiler antidepresan kullananların % 20-40'ında bildirilmektedir. Cinsel sorunların, yaşam süreleriyle ilgisi bulunmaz ancak tedaviye uyumu zayıflatabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir. Gerçekten de, çok sayıda psikiyatrik ilaçların normal cinsel tepkinin üç aşamasından birini veya daha fazlasını etkilediğini gösteren tutarlı kanıtlar vardır: arzu, uyarılma ve orgazm.
Meme kanseri tedavisi sırasında ve sonrasında fiziksel olarak daha iyi hissetmek için neler yapmalı?
Meme kanseri tedavisi alan kadınlar, stresin yanı sıra fiziksel değişimlerle ilgili de bazı sıkıntılar yaşarlar. Bazı değişiklikler kısa süreli olabilir; örneğin saç dökülmesi. Fakat bu kısa süreli değişiklikler bile, bir kadının kendini nasıl hissettiğine dair önemli etkisi olabilir. Peruk, şapka, eşarp ve diğer aksesuarları da içeren saç dökülmesiyle başa çıkmanıza yardımcı olacak çeşitli seçenekler mevcuttur. Diğer yandan, bazı kadınlar meme kanseri farkındalığı ve kendiyle barışık olmayı seçer ve bu geçici saç kaybını örtmezler.
- İlginizi çekebilir: Kemoterapi ve kanser tedavilerine bağlı saç dökülmesi için 12 öneri
Ameliyat sonrası bir veya iki memenin bir kısmı ya da tümünün kaybedilmesi gibi değişiklikler daha kalıcı etkiler doğurur. Bazı kadınlar meme protez (silikon) yaptırmayı tercih edebilirler.
Meme kanseri sonrası cinsellik ve öneriler
Meme kanserinden sonra cinsellikle ilgili endişelerin olması oldukça doğaldır. Fiziksel rahatsızlıklar, memede aşırı hassasiyet ya da hissizlik gibi durumlar yaşanabilir. Kemoterapi gibi tedaviler hormon seviyesini değiştirebileceği için cinsel ilgi veya tepkinizi etkileyebilir. Bu süreçte oluşan ilişki sorunları da çok önemlidir. Tedaviden sonra kadınların eşleri, özellikle de ameliyat sonrası sevgisini göstermeyle ilgili endişe edebilir. Ancak meme kanseri çiftler için bağları güçlendiren bir tecrübe de olabilir. Bunla ilgili uzman desteği alınması uygun olur.
• Şimdi meme kanseri teşhisi almadan önce ve tedavi sonrasını karşılaştırmayın. Meme kanseri nedeniyle olan değişikliklere uyum sağlamak zaman alabilir. Sabırlı olun.
• Vaginal nemlendiricileri düzenli olarak kullanmak vajinal kuruluğu hafifletir ve ağrıyı önlemeye yardımcı olur.
• Vücudunuzdaki değişiklikleri kendi başınıza keşfetmek yararlı olabilir.
• Pelvik taban egzersizleri cinsel bölgedeki dolaşımını arttırır, cinsel duyguları arttırır ve bu kasları rahatlatmaya yardımcı olur.
• Hoşunuza giden bir atmosferi yaratmak rahatlamanıza ve kendinize güveninizi arttırmanıza yardımcı olabilir. Aydınlatma, müzik veya aromaterapi yağlar, konforlu bir ortam iyi gelebilir.
• Bazı kadınlar çıplak rahat hissetmeyebilir ve gecelik giymeyi tercih edebilir. Bazen dolgulu sütyen giymek daha iyi hissettirebilir. Kısaca sizi daha rahat ve güvenli hissettiren şeyleri yapmak önemlidir.
Yardım ve destek almalı mısınız?
Meme kanserli hastaların cinsel problemleri ve psikolojik sorunları ile ilgili araştırmalar yapılmış ve tedavi sonrası cinsellik ve tedavisi için biyo-psiko-sosyal rehberliğe ihtiyaç arttığı söylenebilir.
Yaşadığınız değişiklikler ne olursa olsun onlarla baş etmenize yardımcı olacak doktorlar, psikologlar ve diğer sağlık ekiplerinin olduğunu unutmayın. Kaygılarınızla ilgili doktorunuzla veya sağlık ekibinizin diğer üyeleriyle konuşmanız genellikle iyi bir başlangıçtır. Toplumsal olarak izole hissetmemek için ilgili topluluklara dahil olabilirsiniz.
Genç kadınlarda cinsellik veya doğurganlık konularından daha fazla olumsuz etkilenebilir. Meme kanseri teşhisininden itibaren sorun yaşıyorsanız buna yönelik danışman veya bir destek grubu arayınız.
Bir diğer soru ise meme kanserli kadınların hamile kalıp kalamayacaklarıdır. Eğer genç, daha önce hiç çocuğu olmamış veya çocuk sahibi olmaya çok istekli iseniz, tedavinin üzerinde en az 2 yıl geçtikten sonra durumu onkoloğunuzula birlikte değerlendirilmelisiniz.
Sonuç olarak; meme kanseri, fiziksel işlev değişiklikleri ve kadınlık algısı da dahil olmak üzere cinselliğin birçok yönünü etkiler. Meme kanserinin neden olduğu cinsel işlev bozuklukları multidisipliner ekiple sistematik bir yaklaşım dahilinde teşhis edilmeli ve süreç yönetilmelidir. Sağlık uzmanları, medikal ve cerrahi tedavinin meme kanseri hastalarının cinselliği üzerine etkilerini de değerlendirmelidir. Tıbbi tedaviler meme kanserli kadınların hayatta kalması ve yaşam süresinin uzatılmasına yönelik ciddi ilerlemeler kaydetmiş olsa da cinsel işlevlerin iyileştirilmesine yönelik adımlar daha fazla atılmalıdır.
- İlginizi çekebilir: Kanserli bir kadın için en güzel hediye fikirleri
1. Body Image and Sexuality After Breast Cancer.
American Cancer Society website cancer.org
2. Sh Vaziri and F Lotfi Kashani.
Sexuality After Breast Cancer: Need for Guideline.
Iran J Cancer Prev. 2012