Vajinismusun temelde iki kısımda incelenebilir.
Vajinismus kadının hayatının bir bölümünde ve herhangi bir yaşta görülebilir. Vajinismusun türüne göre iki ana başlık altında incelenebilir; Primer Vajinismus ve Sekonder Vajinismus. Tıp literatüründe kullanılan bu iki sınıf aslında başlama zamanını tasvir amacıyla kullanılır. Uzmanlar ve terapistler tarafından kullanılan bu terimler tamamıyla teşhis ve sınıflandırma için kullanılırlar. Aslında bireyler için bu iki sınıf arasındaki fark çokta bir önem arz etmemektedir. Ancak hangi sınıfta değerlendirilirse değerlendirilsin ikisi içinde tedavi başarısı gerçekten yüksektir.
Eğer Bir Kadın En Başından Itibaren Hiçbir Zaman Ağrısız Bir Cinsel Birleşme Yaşayamamışsa, Bu Durum Primer Vajinusmus Olarak Sınıflandırılır.
Genellikle primer vajinismus bir kadının yaşadığı ilk cinsel birleşme deneyimi sırasında ortaya çıkar. Giriş eylemi gerçekleşemez veya çok zor gerçekleşebilir ve bu durum vajinal açıklığın olması gereken yerde sanki bir “duvara” çarpılması şeklinde ifade edilebilir. Primer vajinismus cinselliğin olmadığı bir evliliğin temel nedenidir. Primer vajinusmus illaki ilk cinsel tecrübe sırasında değil, jinekolojik muayene veya tampon konulması sırasında da tespit edilebilir.
Sekonder Vajinismus Ağrısı, Öncesinde Yıllarca Herhangi Bir Sorun Yaşamayan Kadınlarda, Hayatlarının Herhangi Bir Döneminde Görülebilir.
Sekonder vajinismus ağrısız ve problemsiz bir cinsel ilişkisi olan kadınların, sonrasında hayatlarının herhangi bir döneminde kasılma ağrısı ve giriş güçlüğü görülmesi durumudur. Sekonder vajinismus, üriner ve mantar enfeksiyonları, doğum sonrası ağrıları (ve birçok fiziksel rahatsızlıklar, bkz. Vajinismus Nedenleri) gibi geçici pelvik ağrılar nedeniyle görülebilir. Ayrıca ameliyatlar, menopoz gibi fizyolojik olaylar ve travmatik olaylar da vajinismusu tetikleyebilir. Genellikle bu ağrılar tıbben teşhis edilip tedavi edildikten sonra seksüel ağrılar ve birleşme problemleri görülmeye devam eder. Yaşanmakta olan seksüel ağrılar genital bölge kaslarının istemsiz olarak kasılma şiddetinin ve süresinin artmasına neden olduğundan tedavi edilmediği takdirde vajinismus genellikle kötüleşir. Ayrıca vajinusmus kadınların cinsel ilişki sırasında orgazm olmasına da engel olabilir.
Bazı durumlarda bu rahatsızlığı herhangi bir sınıf altında değerlendirmek pek mümkün olmayabilir. Örneğin bazı kadınlar ilk cinsel ilişkisinden itibaren ağrısı ve rahatsızlığı sürekli artan bir cinsel ilişkiye yıllar boyunca katlanabilirler ve bir süre sonra bu durum katlanılamaz bir hal alabilir. Ya da bazı kadınlar cinsel hayatları süresince gidip gelen bir süreçte penetrasyon sıkıntıları yaşayabilirler ve günün birinde birden karşılarında bu rahatsızlığı görebilirler.
Yukarıdaki sınıflandırma dışında vajinismus penetrasyon sıkıntısından ağrılı ve rahatsız bir ilişkiye çok geniş bir silsile de görülebilir. Vajinusmusun tedavisi sürecinde yukarıdaki sınıflandırmaya bağlı olarak bir takım farklılıklar söz konusu olabilmektedir. Yukarıda belirtilen ana iki tür haricinde vajinismusa istinaden başka tıbbi terimlerde kullanılabilir.
Aparoni aslında bazı fiziksel engeller nedeniyle bir bireyin cinsel ilişki yaşayamaması durumunu tarif eden bir terimdir. Vajinusmus aslında aparoni’nin bir türüdür.
Bir cinsel ilişki sırasında bir bireyin ağrı duyması durumunu tarif eden bir terimdir. Özellikle dış genital bölgede ağrı, yanma ve gerginlik şeklinde görülen ve genellikle ilişkinin ilk dönemlerinde sıkça yaşanan bir durumdur. Vajinismus, Disparoni’nin bir türü olarak değerlendirilebilir ancak her ağrı veya gerginlik sorunların vajinismus varlığını göstermeyebilir.