Ataksi, konuşma, göz hareketleri, yutma, yürüme, nesneleri toplama ve diğer gönüllü hareketleri etkileyebilen kas koordinasyonunun olmamasıdır.
Birçok farklı şey, multipl skleroz, kafa travması, alkol kötüye kullanımı, inme, serebral palsi, genetik veya tümör dahil olmak üzere ataksiye neden olabilir. Ataksi ayrıca bazı enfeksiyonlarla ilişkili bir semptom olabilir.
Birçok ataksi türü vardır. Bu yazıda, daha yaygın tiplerin, nedenlerin ve mevcut tedavilerin bazılarını tartışacağız.
Ataksi ile ilgili hızlı gerçekler
Ataksi ile ilgili bazı önemli noktalar. Daha fazla detay ve destekleyici bilgi ana makaledir.
- Ataksi, çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir.
- Semptomlar zayıf koordinasyon, konuşma bozukluğu, titreme ve işitme problemlerini içerebilir.
- Ataksinin teşhisi zor olabilir ve sıklıkla bir dizi test içerir.
- Ataksi her zaman tedavi edilebilir olmasa da, belirtiler sıklıkla hafifletilebilir.
Ataksi nedir?
Ataksi, koordinasyonu, konuşmayı ve dengeyi etkileyebilecek bir grup bozukluğu ifade eder. Ayrıca yutmak ve yürümek zorlaştırabilir.
Bazı insanlar ataksi ile doğarlar, ancak diğerleri zaman içinde yavaş yavaş gelişir. Bazıları için, stoke, multipl skleroz veya beyin tümörü veya kafa travması veya aşırı alkol tüketimi gibi başka bir durumdan kaynaklanabilir.
Ataksi zamanla daha da kötüleşebilir ya da stabilize olabilir. Bu kısmen sebebine bağlıdır.
Türleri
Aşağıdakiler yaygın görülen ataksi tiplerinden bazılarıdır:
Serebellar ataksi
Beyincik duyusal algı, koordinasyon ve motor kontrolünü birleştirmeye yardımcı olur
Bu beyincik disfonksiyonunun neden olduğu ataksidir – duyusal algının, koordinasyonun ve motor kontrolünün asimilasyonunda rol oynayan beynin bir bölgesidir.
Serebellar ataksi, nörolojik problemlere neden olabilir:
- gevşeklik
- organlar, kaslar, eklemler veya eklemler arasındaki koordinasyon eksikliği
- bir kol, el, bacak veya göz hareketinin mesafesini, gücünü ve hızını kontrol etme yeteneğinde bozulma
- Ne kadar zaman geçtiğini tahmin etme zorluğu
- hızlı ve alternatif hareketleri gerçekleştirememe
Semptomların derecesi, serebellumun hangi bölümlerinin hasar gördüğü ve lezyonların bir tarafta mı (tek taraflı) veya her iki tarafta (bilateral) meydana gelip gelmediğine bağlıdır.
Eğer vestibulocerebellum etkilenirse, kişinin denge ve göz hareketi kontrolü etkilenecektir. Kişi daha iyi bir denge elde etmek ve geriye ve ileriye sallanmamak için genellikle ayakları birbirinden ayıracak.
Hastanın gözleri açık olsa bile, birlikte ayaklarda denge zor olabilir. Spinocerebellum etkilenirse, hasta, eşit olmayan adımlar, yan adımlar ve kekemelik başlar ve durur, alışılmadık bir yürüyüş olacaktır. Spinoserebellum vücut ve bacak hareketlerini düzenler.
Serebrocerebellum etkilenirse, kişinin gönüllü, planlı hareketlerle ilgili sorunları olacaktır. Gönüllü hareketler yapılırken baş, gözler, uzuvlar ve gövde titreyebilir. Konuşma, ritim ve sesin değişmesiyle birlikte, bulamayabilir.
Duyusal ataksi
Bu propriyosepsiyon kaybına bağlı ataksidir. Propriosepsiyon vücudun komşu kısımlarının göreceli pozisyonudur. Vücudun gerekli çabayla hareket edip etmediğini gösteren ve vücut parçalarının birbirlerine göre pozisyonu hakkında geri bildirim veren bir duyudur.
Duyusal ataksisi olan bir hasta tipik olarak, her adımda zemine temas ettiğinde topuk sert bir şekilde sert bir durma yürüyüşüne sahiptir. Yetersiz aydınlatılmış ortamlarda postural instabilite kötüleşir. Bir doktor hastanın gözlerini kapalı ve ayakları ile ayakta durmasını isterse, dengesizlikleri daha da kötüleşir. Bunun nedeni, propriyosepsiyonun kaybolması hastayı görsel verilere çok daha fazla bağımlı hale getirmesidir.
Hasta uzuvlar, gövde, farinks, gırtlak ve gözlerle düzgün şekilde koordine edilmiş gönüllü hareketler gerçekleştirmeyi zor bulabilir.
Vestibüler ataksi
Vestibüler sistem etkilenir. Akut (ani) tek taraflı olgularda, hasta vertigo, mide bulantısı ve kusma yaşayabilir. Yavaş başlangıçlı kronik bilateral olgularda, hasta sadece dengesizlik yaşayabilir.
belirtiler
Semptomlar, şiddetine ve ataksi tipine bağlı olarak değişebilir. Ataksi bir yaralanma veya başka bir sağlık durumundan kaynaklanıyorsa, semptomlar her yaşta ortaya çıkabilir ve iyileşebilir ve nihayetinde ortadan kaybolabilir.
İlk ataksi semptomları genellikle şunları içerir:
- Kötü uzuv koordinasyonu.
- Dizartri – üretmek zor olan slurred ve yavaş konuşma. Hasta ayrıca hacmi, ritmi ve zifti kontrol etmekte zorlanabilir.
Ataksi ilerlerse, diğer belirtiler de görünebilir:
- yutma güçlüğü, boğulma veya öksürüğe yol açan
- yüz ifadeleri daha az belirgin hale gelir
- Vücudun bölümlerinde titreme, titreme veya titreme
- nystagmus, dikey, yatay veya dairesel olabilen istemsiz, hızlı, ritmik, tekrarlayan göz hareketi
- kas aktivitesinin olmaması nedeniyle soğuk ayaklar
- denge problemleri
- Yürüme zorlukları, bazı insanların tekerlekli sandalyeye ihtiyacı olabilir
- görme ve işitme problemleri
- depresyon, belirtilerle yaşamakta zorluk
Serebellar ataksiler
Erken başlangıçlı serebellar ataksi genellikle 4 ile 26 yaşları arasında ortaya çıkar. Geç başlangıçlı ataksi genellikle 20 yaşında sonra ortaya çıkar. Geç başlangıçlı ataksi genellikle erken başlangıçlı ataksi ile karşılaştırıldığında daha az şiddetli semptomlar içerir.
Ataksi telanjiektazi belirtileri genellikle şunlardır:
- Gözlerin, yanakların ve kulakların köşelerinde görülen küçük damarlar
- Fiziksel ve cinsel gelişimdeki gecikmeler
Friedreich ataksisi belirtileri genellikle şunlardır:
- omurganın ya da skolyozun yana doğru eğriliği
- zayıflamış kalp kası
- yüksek ark ayakları
- diyabet
Ataksi yaralanma veya hastalıktan kaynaklanıyorsa, belirtiler genellikle zamanla iyileşir ve sonunda tamamen gider.
tedavi
Ataksi genellikle tedavi edilemese de, semptomları hafifletmek ve hastanın yaşam kalitesini iyileştirmek için çok şey yapılabilir. Koordinasyon ve denge problemleri için tedavi genellikle hastanın mümkün olduğunca bağımsız olmasına yardımcı olan adaptif cihazların kullanımını içerir. Bunlar bir baston (baston), koltuk değneği, yürüteç veya tekerlekli sandalye kullanımını içerebilir.
Tremor, sertlik, spastisite, uyku bozuklukları, kas zayıflığı, depresyon (veya hayal kırıklığı, üzüntü ve öfke) gibi semptomlar hedefe yönelik fizik tedavi, konuşma terapisi, ilaçlar ve danışmanlık ile ele alınabilir.
- Mesleki terapi: Bu, kişinin evde ve işte daha iyi yönetmesine yardımcı olabilir. Bazı ev uyarlamaları, tekerlekli sandalye değerlendirmesi ve mutfağı daha pratik hale getirebilir.
- Konuşma terapisi: Bu, yutma, öksürme, boğulma ve konuşma sorunlarına yardımcı olabilir. Konuşma çok zorlaşırsa, konuşma terapisti, kişinin konuşma yardımcılarını nasıl kullanacağını öğrenmesine yardımcı olabilir.
- Ortopedik bakım: Bu, omurganın eğriliğini tedavi etmeye yardımcı olabilir.
- Fizik tedavi: Bu, gücü korumak ve hareketliliği geliştirmek için yardımcı olabilir.
- Danışmanlık: Oturumlar, kişinin fiziksel hareketlilik ve koordinasyonu etkilediğinde ortaya çıkabilecek hayal kırıklığı ve depresyonu yönetmesine yardımcı olabilir.
- Takviyeler ve beslenme: E vitamini seviyeleri düşükse, takviyeler, özel bir diyet veya her ikisi de yardımcı olabilir. Atakside gluten duyarlılığı oluşabilir, bu nedenle glütensiz bir diyet yardımcı olabilir.
- İlaçlar: Ataksi telanjiektazisi tedavisi, bağışıklık sistemini güçlendirmek için gamma-globulin enjeksiyonlarını içerir. Kas spazmları ve kontrol edilemeyen göz hareketleri için de ilaçlar vardır.
Nedenler
Vitamin B-12 eksikliği, potansiyel bir ataksi nedenidir. Diğer nörolojik anormalliklerin yanı sıra örtüşen serebellar ve duyusal ataksi oluşturabilir.
Ataksi, başka bir sağlık durumunun belirtisi olabilir. Kalıtsal veya devralınmamış olarak da tanımlanabilir:
Kalıtsal ataksi
Bu, ataksi, anne veya babadan veya her ikisinden miras alınan genetik bir bozukluktan kaynaklandığı anlamına gelir.
Nesiller boyunca geçirilen arızalı bir gen, serebellar ataksiye neden olabilir. Bazı durumlarda, ciddiyeti bir nesilden diğerine kadar kötüleşir ve başlangıç yaşı daha genç olur.
Ataksi’nin bir ebeveynden miras alma şansı, ebeveynin sahip olduğu ataksi türüne bağlıdır. Bir kişinin Friedreich ataksisini geliştirmesi için, hatalı genin hem anne hem de baba tarafından taşınması gerekir (çekinik kalıtım).
Öte yandan spinoserebellar ataksi, yalnızca bir ebeveyin kusurlu geni (dominant kalıtım) taşımasını gerektirir ve yavrularının her birinin, bu durumu geliştirme riski% 50 olacaktır.
Kalıtımsal olmayan ataksi
Ailesinin ataksi öyküsü olmasa bile, bazı insanlar hala durumu geliştirebilir. Bazı durumlarda, doktorlar nedeni tespit edemez. Aşağıdaki ataksi neden olabilir:
- beyin ameliyatı
- Kafa yaralanması
- alkol veya uyuşturucu kullanımı
- suçiçeği gibi enfeksiyonlar (genellikle enfeksiyon temizlendikten sonra gider)
- beyin tümörü
- zehirli kimyasallara maruz kalma
- multipl skleroz (MS), serebral palsi ve diğer nörolojik durumlar
- doğumdan önce serebellum malformasyonu
Teşhis
Ataksi belirtileri gösteren bir hasta, sinir sistemi koşullarında bir uzman olan bir nöroloğu görecektir.
Uzman, hastanın tıbbi geçmişini beyin hasarı gibi muhtemel nedenler ve ailede kalıtım belirtileri için geçmişini kontrol edecektir.
Aşağıdaki testler de sipariş edilebilir:
- MRI veya CT taraması, beyin hasarı olup olmadığını görmek için
- Kalıtsal ataksiyi değerlendirmek için genetik testler
- Kan testleri, bazı ataksi türleri kanın yapısını etkileyebilir.
- İdrar testleri, bazı ataksi formlarına bağlı sistemik anormallikleri kontrol etmek için. Wilson hastalığında, 24 saatlik idrar toplanması, sistemde alışılmadık miktarda bakır olduğunu gösterebilir.
Eğer uzman nedenini belirleyemiyorsa, bu sporadik veya idiopatik ataksi olarak bilinir.
Kesin bir tanıya ulaşmak zaman alabilir, çünkü belirtiler diğer bazı koşullara işaret edebilir.
Görünüm
Ataksi için bir tedavi yoktur ve uzun vadeli görünüm türüne bağlıdır.
Kalıtsal ataksi olan kişilerin, onsuz olanlardan daha kısa bir ömrü olması muhtemeldir. Şiddetli vakalar çocukluk veya genç erişkinlikte ölümcül olabilir, ancak çoğu insan 50’li veya 60’lı yaşlarda yaşıyor.
Eğer ataksi bir kişinin hayatındaki bir kaza, ameliyat veya hastalıktan kaynaklanırsa, durum stabilize olabilir veya zamanla daha da kötüleşebilir.