Genel Hatlarıyla Yahudi Tarihi
Girişte; 4000 yıldan fazla bir tarihin bir sunuma sıkıştırmanın zorlukları Günümüzden tarihe bakmak yerine olayları kendi tarihsel bağlamında anlamanın doğru olacağı vurgulandı. Sunumun Tevrâtı ve Yahudi kaynaklarına merkeze aldığı belirtildi. İbrani, İsrail, Musevi ve Yahudi kavramları izah edildi. Musevilerin üç büyük atası İbrahim(a), İshak(a), Yakub(a)ın eşleri ve oğlulları üzerinde duruldu. İsrail oğullarının Yakub(a) oğulları olduğu, bunlardan Yusuf(a), Levi, Yahuda nın altı çizildi.
Kenandan Mısıra giriş Yusuf(a) orada yerleşmesi, Yakub(İsrail) oğullarının Mısıra gelişi. Tevrâtı Tekvin Kitabından örneklendirildi. Vaad edilen topraklar üzerinde duruldu. Yusuf(a) ölümü ve Levililerin Kohen görevlerine getirilmesi ile on olan İsrail kabilelerinin tekrar Yusuf(a) iki oğlunun İsrail oğullarına dahil edilmesi ile on ikiye çıktığı, daha sonra Musa(a) geçilerek Çıkış bahsi ve İsrailoğullarının tekrar Kenana dönmeleri, birleşik krallığı kurmaları, Süleyman(a) yaptırdığı mabed anlatıldı. Döneme ait semboller ve uygulamalara değinildi.
Süleyman(a)dan sonra krallığın ikiye bölündüğü kuzeyde İsrail krallığı, Güneyde Yahuda krallığının oluştuğu, asur istilasıyla güney İsrail krallığının yıkıldığı, on kabilenin kayıp olduğu, daha sonra Yahuda Krallığının ve mabedin yıkıldığı, Yahuda krallığındaki yahudaya mensup anlamında Yahudilerin Babile sürgün edildiği, pres kralı Cryus Yahudilerin tekrar İsrail ülkesine geri dönmelerini sağladığı, mabedi yapmaları için finans sağladığı anlatıldı. Mabedin ve Kudüsün isimleri üzerinde duruldu. Yunan ve Roma istilaları, İsa(a) döneminde Yahudi mezhebleri anlatıldı.
İsa(a)dan sonra başlayan isyan ve Kudüsün yıkılışı ve Yahudilerin ikinci sürgünü, sürgün sonrası yayılmaları, hicazda Yahudi yerleşimleri, Medinede üç kabile, Yahudi hazar devleti, Avrupada Yahudiler, Sebatay Sevi, Theodor Herzl, 1948 sonrası İsrailin Topraklarını genişletmesi ve tekrar özetle program sonlandırıldı.
Rıdvan Çeliköz
11.10.2017