Kasım 28 - Aralık 1 1943, İran başkentinde üç büyük iktidarın başkanını bir araya getirdi: Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık. Joseph Stalin, Franklin Delano Roosevelt ve Winston Churchill, Tahran'da, Hitler Almanya'ya karşı savaşın devam etmesi, Avrupa'nın savaş sonrası yapısı, barış ve SSCB'nin Japonya ile savaşa girmesiyle ilgili bir dizi zor sorunu ele almak için bir araya geldi. Bu sözde ilk toplantıydı. "Büyük Üç".
Batı Avrupa'da, “büyük üç” ün toplantısını yapmak için bir yer ya da tehlike yoktu. Washington ve Londra da Sovyet topraklarında konferans yapmak istemediler. Ağustos ayında 1943, Roosevelt ve Churchill Stalin’e, Archangelsk ve Astrakhan’ın bu tür bir konferans için ne kadar uygun olduğunu düşünmedi. Alaska’da Fairbanks’te bir toplantı yapmayı teklif ettiler. Ancak Stalin, gergin bir zamanda önden çok uzağa gitmeyi reddetti. Sovyet lideri, örneğin İran'daki üç gücün de temsilcilerinin bulunduğu bir eyalette bir toplantı yapmayı önerdi. Tahran'a ek olarak, Kahire (Churchill tarafından önerildi), İstanbul ve Bağdat “konferansın başkentleri” olarak kabul edildi. Ancak Tahran'da durdular, çünkü o sırada Sovyet ve İngiliz birlikleri tarafından kontrol edildi ve Amerikan birliği buradaydı.
İngiliz-Sovyet güçlerinin İran operasyonu (Operasyon İzni) Ağustos ayının sonunda - Eylül ayının ilk yarısı boyunca 1941 yaptı. Müttefik kuvvetleri İran'ı askeri-stratejik ve ekonomik hususlar için işgal etti (İşlem "Onay". Sovyet birlikleri 1941’ta İran’a giriyor). İlk olarak, savaş öncesi yıllarda, İran liderliği Üçüncü Reich'le aktif olarak işbirliği yaptı ve İran milliyetçiliği ideolojisi ivme kazandı. Sonuç olarak, II. Dünya Savaşı'nda müttefik olarak İran’ı Alman İmparatorluğu’nun yanına sokma ve burada Alman birliklerinin ortaya çıkması gibi gerçek bir tehdit vardı. İkincisi, İran, bölgedeki İngiltere ve SSCB'nin çıkarlarını tehdit eden Alman istihbaratının temeli oldu. Üçüncüsü, İran petrol sahalarının kontrolünü ele almak ve Alman birlikleri tarafından ele geçirilmelerini önlemek için gerekliydi. Ek olarak, SSCB ve Büyük Britanya, Müttefiklerin Ödünç Verme Programının uygulanmasının bir parçası olarak Rusya'yı destekleyebileceği bir güney ulaşım koridoru yarattı.
Kızıl Ordu birimleri Kuzey İran'ı işgal etti. Sovyet 44 ve 47 ordularının istihbarat birimleri, Alman ajanlarının ortadan kaldırılması konusunda aktif çalışmalar yaptı. İngiliz birlikleri, İran'ın güney-batı eyaletlerini işgal etti. Amerikan birlikleri, Sovyetler Birliği'ne tedarik edilen malları koruma bahanesi altında, 1942'un sonunda İran'a girdi. Formaliteler olmadan, Amerikalılar Bender-Shahpur ve Khorramshahr limanlarını işgal etti. İran toprakları üzerinden, Amerikan stratejik yükünün SSCB'ye devredildiği önemli bir iletişim. Genel olarak, İran devletindeki durum zordu, ancak kontrol altına alındı. Sovyet 182 inci Dağ Tüfek Alayı, İran'ın başkentinde konuşlandırıldı ve en önemli objeleri korudu (konferansın başlamasından önce daha hazırlıklı bir ünite ile değiştirildi). Çoğu sıradan Pers, Sovyet halkına saygıyla davrandı. Bu, İranlı gönüllüler arasında kolayca bulunan Sovyet istihbaratının eylemlerini kolaylaştırdı.
Geliş
Stalin uçakla uçmayı reddetti ve 22 Kasım 1943'te Stalingrad ve Bakü'den geçen 501 sayılı trende konferansa gitti. Beria trafik güvenliğinden bizzat sorumluydu, ayrı bir arabaya biniyordu. Heyete Molotov, Voroshilov, Shtemenko, Halk Dışişleri Komiseriği'nin ilgili çalışanları ve Genelkurmay da dahildi. Bakü'den iki uçakla uçtular. Birincisi bir as pilotu tarafından kontrol edildi, 2. Özel Amaçlı Hava Bölümü komutanı Viktor Grachev ve Stalin, Molotov ve Voroshilov uçakta uçtu. Komutan havacılık uzun menzilli Alexander Golovanov şahsen ikinci uçağı uçurdu.
Churchill, Londra'dan Kahire'ye gitti; burada Amerikan başkanının Sovyet lideriyle müzakerelerin ana meseleleri konusundaki ABD ve İngiltere'nin konumlarını bir kez daha koordine etmesini bekliyordu. Roosevelt, önemli bir eskort eşliğinde, savaş gemisi Iowa’da Atlantik Okyanusu’nu geçti. Alman denizaltılarıyla çarpışmalardan kaçınmayı başardılar. Dokuz günlük bir deniz geçişinden sonra Amerikan filosu Cezayir'deki Oran limanına ulaştı. Sonra Roosevelt Kahire'ye geldi. Kasım 28, üç büyük gücün delegasyonu zaten İran'ın başkentinde idi.
Alman sabotajcılarının tehdidi nedeniyle, üst düzey konukların güvenliğini sağlamak için geniş çaplı önlemler alınmıştır. SSCB hükümet delegasyonu, Sovyet elçiliğinin topraklarında durdu. İngilizler, İngiliz Büyükelçiliği topraklarında bulunmaktadır. İngiliz ve Sovyet diplomatik misyonları, İran'ın başkentinde, aynı caddenin karşı taraflarında, 50'ten daha geniş olmayan bir alana yerleştirildi, Amerikan başkanı, terör tehdidi nedeniyle, Sovyet elçiliğinin binasına yerleşme davetini kabul etti. Amerikan Büyükelçiliği, kentin eteklerinde bulunuyordu ve bu da sıkı bir güvenlik halkası yaratma olasılığını ciddi şekilde kötüleştirdi. Toplantılar, Churchill'in Sovyet ve İngiliz misyonlarını birbirine bağlayan özel olarak yapılmış kapalı bir koridor boyunca yürüdüğü Sovyet elçiliğinde yapıldı. Bu "güvenlik koridoru" ile birleşen Sovyet-İngiliz diplomatik kompleksi çevresinde, Sovyet ve İngiliz istihbarat servisleri, zırhlı araçlarla desteklenen üç güçlendirilmiş güvenlik halkası yarattı. Tahran'daki tüm basın faaliyetlerini durdurdu, telefon, telgraf ve telsiz bağlantısı kesildi.
Çok sayıda ajana dayanan Almanya, “Büyük Üç” (Operasyon “Uzun Atlama”) liderlerine karşı bir suikast girişimi düzenlemeye çalıştı. Ancak, Sovyet istihbarat bu işlemi biliyordu. Ek olarak, Sovyet istihbarat subayları, MI-6'ten İngiliz meslektaşları ile birlikte, sabotaj grubunun inişi için köprü kurmaya hazırlanıyor olan Alman radyo operatörlerinin tüm mesajlarını arıyor ve deşifre ediyorlardı. Alman radyo operatörleri araya girdi ve sonra tüm Alman casus yüzüğünü aldı (400'ten fazla insan). Bazıları teslim edildi. "Büyük Üç" liderlerine yönelik bir girişim engellendi.
Konferans çok sayıda önemli sorunu çözmeyi planladı:
- İkinci cephenin müttefikleri tarafından açılma tarihini belirlemek. Bu en zor soruydu. İngiltere ve ABD her şekilde ikinci cephenin açılmasını geciktirdi. Ayrıca, Churchill, Balkanlar’ı ilerletmek amacıyla, Türkiye'nin katılımıyla, Balkanlar’ı Batı Avrupanın en önemli merkezlerinden kesmek amacıyla Balkan cephesini açmak istedi;
- Polonya sorusu - savaştan sonra Polonya sınırları hakkında;
- SSCB'nin Japon İmparatorluğu ile savaşa girme sorunu;
- İran'ın geleceği ile ilgili olarak bağımsızlık veren bir soru;
- savaş sonrası Avrupa (her şeyden önce Almanya'nın kaderine karar verdiler) ve savaş sonrası dünyada güvenlik sorunları
Ana sorun
Asıl sorun sözde açma kararıydı. "İkinci cephe", yani Müttefik birliklerin Avrupa’ya inişleri ve Üçüncü Reich’in çöküşünü önemli ölçüde hızlandıracak olan Batı Cephesi’nin yaratılması. Stalingrad ve Kursk savaşlarında meydana gelen Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndaki stratejik radikal değişimden sonra, Doğu Cephesi'ndeki durum Kızıl Ordu için olumluydu. Alman birlikleri kurtarılamaz kayıplara maruz kaldı ve Alman askeri-politik liderliği stratejik girişimini kaybetti. Wehrmacht stratejik bir savunmaya taşındı. Ancak, zafer hala uzaktaydı, Üçüncü Reich hala zorlu bir rakipti. Yenilgisini ancak üç büyük gücün ortak çabalarıyla hızlandırmak mümkündü.
Müttefikler, 1942'te ikinci bir cephe açmaya söz verdi, ancak bir yıl geçti ve ilerleme kaydedilmedi. Silahlı bir şekilde, Müttefikler, Orel-Kursk Bulge’da şiddetli bir savaş gerçekleştirildiği Temmuz-Ağustos 1943’e kadar operasyona başlamaya hazırdı. İngiltere'de, 500-bin konuşlandırıldı. Savaşa tam hazır olan sefer ordusuna, savaşa karşı savaş gemileri ve gemileri, yangınla destek ve iniş gücünün inişi dahil olmak üzere gereken her şey sağlandı. Ancak, siyasi nedenlerden dolayı cephe açılmadı. Londra ve Washington Moskova'ya yardım etmeyeceklerdi. Sovyet istihbaratı, 1943’te, müttefiklerin Fransa’nın kuzeyinde ikinci bir cephe açmayacağını buldu. "Almanya, Rus taarruzları tarafından ölümcül şekilde yaralanıncaya kadar" bekleyecekler.
Dahası, Londra ve Washington'un güneyden bir saldırı için İtalya ve Balkan Yarımadası'na yaklaşımlar için stratejik bir plan geliştirdikleri bilinmektedir. İtalyan siyasetçilerle perde arkası görüşmelerinde bulunarak İtalya'yı savaştan çıkarmayı planladılar; Türkiye'yi tarafında durmaya ve Balkanlar'a yol açmak için kullanmak, sonbaharda saldırganlığı başlatmak için kullanmak; sonbahara kadar bekleyin, Doğu Cephesinde neler olup bittiğini izleyin. Anglo-Amerikan liderliği, Almanların 1944 yazında Doğu Cephesinde yeni bir stratejik saldırı başlattığına inanıyordu, ancak bazı başarılardan sonra tekrar durdurulacak ve atılacaklardı. Almanya ve Sovyetler Birliği büyük kayıplara maruz kalacak, silahlı kuvvetleri kanacak. Aynı zamanda, Müttefik kuvvetlerinin Sicilya, Yunanistan ve Norveç'te inmesi için planlar yapıldı.
Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere, SSCB'yi Fransa'nın kuzeyindeki toprakların ulaştırma yetersizliği nedeniyle karmaşık hale geldiğine ikna etmek istedi ve bu da büyük askeri birimler sağlamayı imkansız hale getirdi. Türkiye’yi Balkan Yarımadası’nın savaşına ve taarruzuna sokmak, Romanya’daki müttefik ordularının Almanya’nın güneyinden Almanya’ya katılması ve grev yapması için daha avantajlı bir senaryo. Böylece, Churchill, Avrupa'nın çoğunu SSCB'den kesmek istedi. Buna ek olarak, savaşın hızı yavaşladı; bu da Sovyet karşıtı yeni senaryolar oluşturmayı mümkün kıldı ve savaşın Alman topraklarında gerçekleşeceği savaşın son aşamasında Kızıl Ordu’nun önemini zayıflattı. Öyleyse, Almanya'daki Hitler karşıtı darbenin senaryosu, yeni Alman liderliği durumun umutsuzluğunu anlayabildiğinde, ülkeyi Kızıl Ordu'dan kurtarmak için Anglo-Amerikan askerlerinin teslim almalarına izin verdi. Savaştan sonra, Finlandiya, SSCB, Finlandiya, Baltık ülkeleri, Polonya, Romanya ve yeni Almanya’ya düşman rejimlerden Sovyet karşıtı bir tampon oluşturmayı planladılar. Ayrıca, Müttefikler nükleer projelerini Üçüncü Reich’e yönelik olmayan ve II. Dünya Savaşı’nın sonunda Anglo-Saksonları gezegenin sahipleri haline getirmesi beklenen Moskova’dan sakladılar. Moskova'da bunu biliyorlardı ve tepki hareketleri hazırladılar.
Konferans sonuçları
Operasyon Overlord. Uzun bir tartışmadan sonra, ikinci bir cephe açma sorunu çıkmazdaydı. Daha sonra Stalin konferanstan ayrılmaya hazır olduğunu belirtti: “Burada zaman harcamak için evde yapacak çok işimiz var. İyi bir şey, gördüğüm gibi çalışmıyor. ” Churchill, sorunun daha fazla ısınmayacağını fark etti, bir uzlaşma sağladı. Roosevelt ve Churchill, Sovyet liderine Fransa'da 1944 Mayıs ayına kadar ikinci bir cephe açma sözü verdi. Operasyonun son zamanının 1944'in ilk yarısında belirlenmesi planlanmıştı: Anglo-Amerikan birliklerinin Batı Avrupa'daki yeri ve inişine ilişkin Alman emrini yanlış yönlendirmek için, Güney Fransa'da bir iniş operasyonu yapılması planlanıyordu. Müttefik operasyonu sırasında, Sovyet birlikleri, Alman kuvvetlerinin doğudan batıya hareket etmesini önlemek için bir saldırı başlattı. Müttefikler, Yugoslav partizanlarına yardım etmek için önlemler almayı kabul etti.
Polonya sorusu. Polonya'nın geleceği de ciddi anlaşmazlıklara neden oldu. Ancak, Polonya devletinin doğu sınırının “Curzon Hattı” boyunca geçeceği kesin olarak kabul edildi. Bu çizgi temelde etnografik ilkeye tekabül ediyordu: onun batısında Polonya nüfusunun ağırlıklı olduğu bölgeler, doğuda - Belarus, Ukrayna ve Litvanya nüfusunun ağırlıklı olan topraklar vardı. Varşova’nın bölgesel iştahı, Orta Çağ’da önemli Polonya topraklarını işgal eden Almanya’nın (Prusya) pahasına tatmin etmeye karar verdi. Stalin, Roosevelt ve Churchill’in Moskova’daki Londra’daki Polonya hükümeti tanıma iddiasını reddetti. ABD ve İngiltere kuklalarını Polonya'ya yerleştirmeyi planladılar. Moskova bunun için gitmedi ve SSCB'nin Polonya’yı İngiltere’deki göçmen hükümetinden ayırdığını belirtti.
İran. Big Three, İran Deklarasyonunu kabul etti. Belge, Moskova, Washington ve Londra'nın İran'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruma arzusunu vurguladı. Savaşın bitiminden sonra işgal güçlerinin geri çekilmesi planlandı. Stalin'in İran'ı Anglo-Saksonların pençelerinde terk etmeyeceğini söylemeliyim. Tahran'da kaldığı süre boyunca Stalin, İran siyasi elitinin genel durumunu, İngilizlerin üzerindeki etkisini inceledi, ordunun durumu ile tanıştı. Havacılığın organize edilmesine karar verildi ve tank okullar, onlara İranlı personelin eğitimini organize etme ekipmanı veriyor.
Savaş sonrası cihaz. Amerikan cumhurbaşkanı, 5 özerk devlet oluşumlarına karşı savaştan sonra Almanya'yı parçalamayı ve en önemli Alman sanayi bölgeleri olan Ruhr, Saar ve diğerleri üzerinde uluslararası kontrol (aslında İngiltere ve ABD) kurmayı önerdi. Buna ek olarak, Churchill sözde oluşturmak için teklif etti. Tuna ülkelerinden "Tuna Federasyonu", Güney Alman topraklarının katılımı ile. Pratik olarak, Almanya'nın geçmişe dönmesi - onu parçalara ayırması teklif edildi. Bu, Avrupa'nın gelecekteki cihazı için gerçek bir "maden" koydu. Bununla birlikte, Stalin böyle bir karara katılmadı ve Alman meselesini Avrupa Danışma Komisyonuna yönlendirmeyi önerdi. Katkı olarak SSCB, kendisine Doğu Prusya'nın bir parçasını ekleme zaferinden hemen sonra geldi.
Savaştan sonra dünyada güvenlik sorunları. ABD Başkanı Roosevelt, Birleşmiş Milletlerin ilkeleri üzerine uluslararası bir örgütlenme (bu konu Moskova ile zaten görüşülmüş) oluşturulmasını önerdi. Bu örgütün İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra kalıcı bir barışı sağlaması gerekiyordu. Almanya ve Japonya'dan yeni bir savaş ve saldırganlığın başlamasını önlemesi beklenen komite, SSCB, ABD, İngiltere ve Çin'i de içeriyordu. Stalin ve Churchill bu fikri genel olarak destekledi.
Japonya ile savaş. Sovyet-Japon 1941’in Japon imparatorluğunun tarafsızlık ve Almanya’ya yardım anlaşmasıyla tekrarlanan ihlalleri göz önüne alındığında ve aynı zamanda müttefiklerin isteklerini yerine getirerek Sovyet delegasyonu, SSCB’nin Üçüncü Reich’in yenilgisinden sonra Japonya ile savaşa gireceğini ilan etti.
Genel olarak, Stalin Tahran Konferansı'nı kazandı:
- Londra ve Washington'a "güney stratejisini" zorlamadılar - Balkanlar'daki Müttefikler, Müttefikleri ikinci bir cephe açmaya söz vermeye zorladı;
- Polonya meselesi, Rusya’nın çıkarları doğrultusunda çözüldü;
- Almanya, SSCB'nin batı sınırlarında bir istikrarsızlık bölgesi oluşturacak şekilde öldürmeye ve parçalamaya izin vermedi. Moskova, İngiltere ve Fransa’ya karşı tek bir Alman devleti tarafından tercih edildi;
- Japonya'da kendini ikna etmeye verdi, ama gerçekte Stalin kendisi almak istedi tarihsel Rusya'nın 1904-1905 savaşının kayıp bölgelerini geri getirmesi ve SSCB'nin Asya-Pasifik bölgesindeki konumunu güçlendirmesi için intikamı.