Deve dikeni (milk thistle), karaciğer sağlığını destekleyici özellikleri bulunan bir bitkidir. Deve dikeni tohumu, antioksidan ve anti-inflamatuar etkilere sahip olduğu ve karaciğer hücrelerini koruduğu söylenen bir grup bileşik (silymarin, silybin, silydianin ve silychristin dahil) olan silimarin içerir. (1)
Deve dikeni (milk thistle) en sık hepatit ve siroz gibi karaciğer hastalıklarının tedavisi için kullanılırken, deve dikeni otunun ayrıca aşağıdaki sağlık sorunlarıyla mücadele ettiği söylenir (2):
Depresyon
Şeker hastalığı
Safra kesesi bozuklukları
Reflü
Yüksek kolesterol
İnsülin direnci
Adet problemleri
Parkinson hastalığı
Mevsimsel alerjiler
İlginizi Çekebilecek Ürünler!
Yukarıda da belirtildiği üzere deve dikeni faydaları oldukça fazladır. Her ne kadar bu yararların bazıları için yeterli miktarda kanıt bulunmasa da, yapılan çalışmalarla bilimsel olarak ortaya konulmuş mevcut faydaları şunlardır:
Yapılan bazı ön araştırmalar, silimarinin toksik maddelerin karaciğer hücrelerine bağlanmasını önleyerek karaciğer fonksiyonunu iyileştirebileceğini öne sürmektedir (3). Bununla birlikte, deve dikeninin karaciğer bozukluklarının tedavisindeki etkinliğine dair çalışmalar farklı sonuçlar sunmuştur. Örneğin, 2005 yılında Amerikan Gastroenteroloji Dergisi'nde yayınlanan bir rapora göre klinik kanıtların çoğu, deve dikeninin karaciğer fonksiyonunu iyileştirdiğini ve alkole bağlı karaciğer hastalığı, hepatit B veya hepatit C'li kişilerde ölüm riskini azalttığını göstermektedir.
Deve dikeni bitkisi bazen kronik hepatit C (karaciğere saldırabilen ve zarar verebilen viral bir enfeksiyon) olan kişiler tarafından kullanılır. Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) destekli HALT-C (Hepatit C Antiviral Uzun Süreli Siroz Tedavisi) çalışmasında gerçekleştirilen ve 1.145 katılımcının yer aldığı bir ankette, katılımcıların yüzde 23'ünün bitkisel takviyeler kullandığı ortaya konulmuştur. Bu bitkisel takviyelerden en çok kullanılanı ise deve dikeni ekstresi olarak belirlenmiştir. Katılımcıların tıbbi ve yaşam tarzı geçmişleri incelendiğinde, deve dikeninin daha hafif karaciğer hastalığı semptomlarını azalttığı ve daha iyi yaşam kalitesi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir (4).
Bazı çalışmalar deve dikeninin diyabetli insanlar için yararlı olabileceğini göstermiştir. Deve dikeni ve diyabet ile ilgili en son araştırmalar, 2015 yılında yayınlanan bir çalışmayı da içerir. Bu çalışma için, diyabetli 40 kişiye 45 gün boyunca silimarin veya plasebo tedavisi uygulanmıştır. Çalışmanın sonunda silimarin grubunun üyeleri, antioksidan kapasitesinde daha iyi bir gelişme ve plasebo verilenlere kıyasla daha büyük bir inflamasyon azalması göstermiştir (4). Çalışmayı kaleme alan yazarlara göre, bu bulgular silimarinin diyabet hastalarında oksidatif stresi azaltarak (diyabetik komplikasyonların gelişiminde önemli bir rol oynadığı bilinen süreç) bu kişilere fayda sağlayabileceğini göstermektedir.
2011 yılında yayınlanan bir çalışma, silymarinin mevsimsel alerjilerin tedavisinde yardımcı olabileceğini göstermektedir. Mevsimsel alerjisi olan 94 kişiyi içeren klinik bir çalışmada araştırmacılar, bir ay boyunca silimarin ile tedavi edilen kişilerin semptomlarında bir ay boyunca plasebo verilenlere kıyasla belirgin bir şekilde daha fazla iyileşme olduğunu gözlemlemiştir.
Deve dikeni bulantı, ishal ve karın şişkinliği dahil olmak üzere bir dizi olumsuz yan etkiyi tetikleyebilir. Ayrıca baş ağrısı, hazımsızlık, eklem ağrısı ve cinsel işlev bozukluğuna neden olabilir. Papatya, enginar, kivi veya aster familyasındaki bitkilere alerjisi olan kişilerde deve dikeni alerjisi de görülebilir.
Ek olarak, deve dikeni kan şekeri seviyesini düşürebilir. Bu nedenle, şeker hastalığı olan kişiler ve kan şekeri seviyelerini etkileyen ilaçlar veya takviyeler alan kişiler tarafından dikkatli kullanılmalıdır. Sonuç olarak, deve dikeni takviyesi kullanmayı düşünen bireylerin, öncesinde doktorlarına danışması gerekmektedir (5).
İlginizi Çekebilecek Ürünler!
Deve dikeni sütü, bitkinin tohumları içinde bulunur. Bu tohumlar kırılarak deve dikeni sütü çıkarılabilir.
Deve dikeni yağı, bitkinin tohumlarının soğuk presleme yöntemiyle konsantre hale getirilmesi yoluyla elde edilir.
Bir çay kaşığı ezilmiş ya da toz haline getirilmiş deve dikeni tohumu üzerine sıcak su eklenip yaklaşık 5 - 10 dk demlenmesiyle yapılır.
Altan İrim