Ayak tırnaklarında görülen siyahlık birçok kişinin karşılaştığı bir durumdur. Bu durum, ayak tırnaklarının bir sürtünmeye maruz kaldığında ya da ayağın ucu çarptığında travma nedeniyle oluşan çürüme, kabarma veya kanamayı içermektedir. Siyah ayak tırnağı sorunu, en çok maratoncular ve özellikle yüksek yoğunlukta antrenmanlar yapanlar tarafından görülür. Ancak bu soruna sadece koşmak neden olmaz ve bazı durumlarda daha ciddi bir şeyin işareti olabilir. Siyah ayak tırnağının nedenleri hakkında bilgiler aşağıda belirtilmiştir:
Tekrarlayan Travma
Siyah tırnaklar için en sık görülen faktör koşma veya herhangi bir uygun olmayan ayakkabı giymekten kaynaklanan tekrarlanan travmadır. Bir siyah tırnak bir antrenmandan kısa bir süre sonra, çok sıkı ya da çok gevşek ayakkabılarla geçirilen bir günden sonra ortaya çıkarsa bunun nedeni budur. Tekrarlayan travma hafif ayak tırnaklarında küçük, ağrısız, siyah-mavi bir renk değişikliği şeklinde hafif olabileceği gibi, tırnak ile deri tabakası arasında büyük, kanlı kabarcıklar şeklinde ciddi de olabilir. Hafif vakalarda, tedaviye gerek yoktur ve siyah tırnak basitçe uzamaktadır.
Ağır vakalarda ise tırnağın altındaki kabarcıklar, tırnağın kısmen veya tamamen tırnak plağından ayrılmasına neden olabilir ve bu acı vericidir. Tırnak, tırnak yatağından tamamen ayrıldığında bu tırnağın ölü olduğu ve asla tekrar bağlanmayacağını anlamına gelmektedir. Yalnız bu durum acı verici bir durum olmaktan bu süreçte çıkar. Yeni bir tırnağın büyümesi uzun zaman alabilir bu süre büyük ayak tırnaklarında yaklaşık bir yıl ve daha küçük tırnaklarda üç ila altı ay sürmektedir. Bazı durumlarda, eski, ölü bir tırnağın altında taze bir tırnak büyümeye başlayabilir.
Ek tekrarlayan travma varsa, yeni tırnak da çürüyebilir ve ayrılabilir. Bunu önlemek için, yeni tırnağın düzgün bir şekilde büyümesini sağlayacak olan ölü tırnağın kesilmesi veya tamamen çıkarabilmesi için bir doktora başvurmak gerekir. Ayrıca kararmış tırnağı çevreleyen cildin kırmızı, iltihaplı veya akıntı olması durumunda da bir doktora acil olarak gösterilmesi gerekir. Çünkü bunun nedeni bir enfeksiyon olabilir ve antibiyotik kullanılması gerekebilir. Tekrarlayan travma nedeniyle oluşan siyah ayak tırnaklarını önlemek için, daha büyük bir ayakkabı denenmeli ya da daha ince bir çorap giyilmelidir. Çünkü kalın çoraplar çok fazla baskıya uygulayarak ayak tırnaklarında travmaya neden olabilirler.
Tırnak Altı Kanaması (Subungual Hematom)
Ayağa ağır bir cisim düşürmek tırnak yatağının altındaki kan damarlarını patlatarak altında kan birikmesine neden olabilir. Klinik olarak subungual hematom olarak adlandırılan bu tür siyah tırnak vakası, bir olaydan hemen sonra ortaya çıkacağı için özellikle tanımlanması kolaydır. Kanın birikmesi tipik olarak kanı boşaltmak için tırnaktan küçük bir iğneyi delmek suretiyle ele alınabilen ağrılı bir zonklama hissine neden olmaktadır. Bu prosedür tırnağın altındaki baskıyı ve koyu rengi hafifleteceği gibi her zaman doktor tarafından yapılması gereken bir prosedürdür. Evde yapılan girişimler çoğu zaman sağlıksız, etkisiz ve hijyenik değildir. Çoğu subungual hematom, tamamen tesadüfidir, bu nedenle riskini azaltmak için öncelikle ayakların korunması gerekmektedir.
Mantar Enfeksiyonları
Mantar enfeksiyonları ayaklarda olduğu gibi ayak tırnaklarına da yayılabiliyor ve sarı, mavi, yeşil, kahverengi, mor ve siyah tonlarda görünebilir. Bu renk aralığı, subungual yani tırnak altı kanamanın varlığı gibi mantarlara da özgüdür. Tırnak yatağını saran ve genellikle kokulu olan mantar enfeksiyonları kireçli beyaz bir maddedir. Mantar enfeksiyonu olabileceği düşünülüyorsa doktora gidilmesi ve tanıyı koyması için tırnağı bir kısmını klipsleyebilir ve biyopsi yapabilir. Tedavi seçenekleri enfeksiyonun ciddiyetine bağlı olarak değişir. Hafif vakalar genellikle topikal ilaçlarla tedavi edilirken, daha agresif mantarlar oral ilaç tedavisi ve hatta lazer tedavisi gerektirir. Uzmanlara göre ayak tırnaklarını kısa tutmak, uygun ayakkabı giymek, hava alabilen ayakkabılar ve çoraplar giymek, soyunma odaları gibi halka açık alanlarda çıplak ayakla dolaşmamak ve başkasının ayakkabılarını, çoraplarını, tırnak makaslarını veya tırnak törpülerini kullanmamak mantar riskini önleme de yardımcı olabilir.
Cilt Kanseri (Subungual Melanomun)
Subungual Hmelanomun en ciddi cilt kanseri biçimidir ve tırnak yatağının altında büyüyebilir, cildin hiperpigmentasyonuna neden olabilir. Genellikle yavaş ve acısız bir büyümedir, bu özellikle yakalanmasını zorlaştırır. Bu kanserin belirtilerinden biri de siyah ayak tırnağı olabilir. Travma insidansı olması ve tırnakların yavaş yavaş renk değiştirmeye başlaması durumunda, özellikle o renk tırnakların ötesine geçerse bu durum doktor tarafından acil kontrol edilmelidir. Düzenli pedikür yaptıran hastaların, yeni gelişmeleri yakalamak için oje değişiklikleri arasındaki ayak parmaklarını düzenli olarak taramaları gerekmektedir. Ayrıca herkes yıllık olarak cilt muayenesi yaptırmalıdır.
Melanom ölümcül olabilse de, erken tespit edildiğinde oldukça nadir görülür ve tedavi edilebilir. Cerrahi, subungual melanom için tek tedavi seçeneğidir ve cerrahın melanom büyümesini gidermek için tırnak yatağının tamamını çıkarması gerekir. Subungual melanomun sebebi güneş olmadığından dolayı diğer kanser türlerine göre daha zor olabilir. Ancak ayakları genel olarak temiz ve sağlıklı tutmak hastalığın riskinin önlenmesine yardımcı olabilir.
Cilt Tonu Faktörü
Nadiren, tırnak yatağının koyu renk bozulması sadece cilt tonuyla ilgilidir ve bu durum en sık koyu tenli hastalarda görülür. Ayak tırnaklarının altında bir cilt vardır ve aynı vücudun herhangi bir yerindeki cilt gibi, pigmentasyön zaman içinde değişebilir. Genellikle, bu tip renk değişikliği simetriktir ve birçok parmak üzerinde görülür. Örneğin, pembemsi ayak parmakların her ikisi de benzer boyutta ve şekilde bir renk değişikliği geliştirebilir. Başka bir işareti tırnakların altındaki benzer renktir. Bu faktörler, bu tür iyi huylu siyah tırnağı genellikle sadece bir tırnağın içerdiği, daha kötü huylu olanlardan ayırt etmeye yardımcı olabilir. Buna rağmen, doktor veya dermatolog tarafından kontrol edilmesi ve renk değişikliklerinin normal olup olmadığının tespiti en doğru harekettir.
Kaynakça:
runnersworld.com
foothealthfacts.org
dallaspodiatryworks.com
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu