26 Ekim 2014 Pazar
TÜRKÇE: 1989-90 yıllarında meşhur Berlin duvarı sarsılıp yıkılırken aynı şehirde alâkasız bir komedi filmi üzerinde çalışıyorduk. Popüler bir resimli romandan yola çıkan "Werner Beinhart" (1990) isimli bu film kısmen reel, kısman canlandırmaydı ve animasyon yönetmenliğini bana vermişlerdi. Stüdyonun kapısını dışında dünya değişedursun, bizim kahramanların bira içmekten ve motosiklet bağırtmaktan başka derdi yoktu. Bana verilen yetkiye dayanarak en hoşuma giden sahneleri kendime seçtim. Bu sahneyi kendim, kendi istediğim şekilde yapmayı çok istemiştim. (Zaten bu sekansın storyboard'unu da ben yapmıştım.) Bütün animasyon ve kaba araresimlerin çoğu benimdir, sadece yol kenarı detaylarında (levhalar gibi) araresimleri yardımcılara devrettim. Bu sahneyi naftalinlerden çıkarırken o günlerden kalma testler de buldum ve klibin başına ekledim, böylece hangi adımlardan geçtiğimi görebilirsiniz. Önce yolu yaptım- genelde basit bir "döngü" ("cycle"), hatta aslında iki döngü olmakla birlikte belli bir noktada "kamera" motosiklette oturanların bel hizasından tekerlek hizasına iner (elden ele geçen bira tenekesini gösterebilmek ve oradan motosikletler için daha etkileyici olacak bir böcekbakışına geçmek için). Tabii bu geçişi döngülere farkettirmeden uydurmak gerekti. Küçüklüğümde ailemle seyahat ederken '59 model Mercedes 220 S arabamızın önünde, babamın yanında otururdum ve ön camdan yolların bize doğru akışını bol bol gözlemleme şansım oldu; sahnenin kavşaktan sağa ayrılma bölümününü (yerde kavşağı alamamış bir arabanın tekerlek izleri dahil) tamamen o gözlemlere dayanarak canlandırdım. Motosikletlerin animasyonunu önce üç karede bir yapıp sonra araları yaparken arka tekerlek bölgesine üç karelik ezilme-gerilme ("squash and stretch") koyarak motor titreşim efekti yapmaya çalıştım. Motosikletin gidonundan fırlayan sosisler sekansın başında yer alan "sosis-sinyal" espirisine göndermedir. (Sosisli Alman espirisi işte!) Montaj safhasında karakterlere konuşma ekleme kararı verilmiş, onun için ağızlar seslere uymuyor, Werner birasını dikerken bile sesi geliyor.
TÜRKÇE: Anılarımızı fotoğraftan ziyade hareketli ve sesli görüntü hâlinde kaydetmeyi severim- ama bu da teknolojinin peşinden koşmak zorunda bırakıyor beni. Videoteypten SD kart üzerine dijital çekime geçtikten iki sene sonra nihayet bir montaj programı alma teşebbüsüne geçtim. Bir aylık deneme süresiyle bir proram indirdim ve denerken bir de baktım ki bir stop-motion (tek kare çekim)imkânı da var. Animatör olan stop-motion imkânı bulur da denemez mi? O sırada annemin evindeydim ve kadıncağız benim yaptığım garip hareketlere baştan pek bir anam veremedi, ama neticeyi görünce iyi güldü! Birisini güldürebilmek de hoş birşey. Bu denemeyi saklamaya, eşimin de önerisiyle paylaşmaya karar verdim.
4 Ekim 2014 Cumartesi
TÜRKÇE: Disney filmleri seyirciye karşı çok cömerttir; olabileceğinin en iyisini vermek için sanatçılarından büyük özveri ve sabır bekler. Aynı sahneyi tekrar tekrar yapmanız istenebilir, siz de sıkılmadan her defasında biraz daha iyisini, istenene biraz daha yakın olanını yapmakla görevlisiniz- ta ki süpervizörünüz, sonra da yönetmeniniz beğenene kadar. "Tarzan" (1999) filminden bu kısacık canlandırmayı süpervizörüm (Glen Keane) ve yönetmenler (Kevin Lima ve Chris Buck) ancak yedinci denemede beğenmişler. Dikkat ederseniz denemeleri kaba çizimle yapıyorum, ama bütün hareketi eksiksiz veriyorum. Kabul edilen animasyonu daha dikkatli, detaylı ve modele uygun çiziyorum. (Temiz çizim, yan "cleanup" çizeri resimleri daha mükemmelleştirecektir.) Gözünüzü kırpmayın, kaçırırsınız! (Gorili çizen başkasıdır.)
TÜRKÇE: Zor bir seneydi. Babamı kaybetmek beni tahmin ettiğimden de çok sarstı. Ama hiç olmazsa beklediğim birşeydi ve kendimi hazırlamaya çalışmıştım. Sonra hiç beklemediğim öyle sıkıntılarla karşılaştım ki sıhhatimi bir şekilde etkileyeceği kaçınılmazdı. Mayıs ortasından itibaren tatmin olmayan bir susuzluk başladı, ve içtiğim şişe şişe suyu atmak için durmadan tuvalete koşmam gerekiyordu. Ben de hemen her sene yaptığımız gibi Fransa'da Annecy'deki animasyon festivaline gitmek, arkasından da İsviçre'de bir hafta geçirmek istiyordum; hele bu sene moral için çok gerekliydi. Ama gelin görün ki Cenevre'den Annecy'e yapmamız gereken bir buçuk saatlik otobüs yolculuğunu göze alacak durumda değildim- zorlasam kırk dakika ancak tutabiliyordum! İlk defa aile hekimine danıştım, yolculuğu yapmama yardımcıolacak bir ilaç verdi. Sonra öğrendim ki durumuma uygun değilmiş ama iş gördü- ucu ucuna! Festivalde hiç bir gösteriyi kesintisiz seyredemedim, muhakkak ortasında tuvalete koşmam gerekti! Durmadan su içiyordum ve inadına da Annecy'de gördüğümüz en sıcak festival haftasıydı. Yine de, otobüs yolculuklarında kıvranmayı ve tuvalette kaçırdığım filmleri bir kenara bırakırsak, hem festivalde hem de İsviçre'de Alp doruklarına nazır şalemizde geçirdiğimiz günler ilaç gibi geldi. Döndükten sonra biraz daha ayak sürüdüm ve nihayet bir doktora danıştım. Diyabet olmuşum! Pastalara, çukulatalara, fondüye veda yani! Neyse, ilaçlar ve pehriz sayesinde yine uzunca bir otobüs yolculuğunu göze alabileceğim, bir film seansını da sonuna kadar izleyebileceğim!
10 Temmuz 2014 Perşembe
TÜRKÇE: "Taraf" gazetesinin 20 Ocak 2010 sayısının "FATİH CAMİİNİ BOMBALANACAKTI" sürmanşetiyle başlayan "Balyoz Darbe Planı" iddiaları yüzlerce subayımızın düzmece deliller, yalancı tanıklar ve sözde mahkemeler aracılığıyla hapsedilmesine sebep olmuştu. Bu saçma iddiaların hiçbirine inanmamış, asıl hedefin Atatürk'ün kurduğu lâik Türkiye Cumhuriyeti ve onu korumakla görevli Türk Silahlı Kuvvetleri olduğunu görmüştüm. Yalancının mumu yatsıya kadar yandı ve 20 Eylül 2012'de uzun hükümler giymiş olan Balyoz mahkumları geçtiğimiz 19 Haziran 2014'ten başlayarak tahliye oldular- tıpkı 7 Mart 2014'te tahliye olan Ergenekon iftirasının kurbanları gibi! Tükürdüğünü bigüzel yalamak durumuna düşen başbakan Erdoğan ve AKP hükümeti suçu pişkince eski ortağı yeni rakibi Fethullah Gülen "Cemaati"'nin üzerine yükleyerek bigüzel sıyrıldı, ve yapılanların pekâla da suçortağı olan başbakanımız bugün cumhurbaşkanlığına koşuyor! Aşağıdaki canlandırma çalışmasını 12 Eylül 2010 anayasa referandumu öncesinde yapmıştım. "Askeri darbe" söylemini dillere dolayarak "sivil darbe" gerçekleştiren hükümetin sırf kendi elini kuvvetlendirmek uğruna yaptığı anayasa değişikliklerine karşı çıkarken o sıralarda daha taze olan "balyoz" iftirasına da gönderme yapıyorum. Bunu canlandırmayı gerçekleştirdikten sonra elektronik posta yolulyla arkadaş ve tanışlarla paylaşmıştım.
24 Mayıs 2014 Cumartesi
TÜRKÇE Yaşlı adam canlandırma çalışmamı paylaştığım 28 Mart tarihli son blog'umda yine yaşlı bir adam olan babamdan bahsetmiştim. Ondan sadece iki hafta sonra 11 Nisan gecesi ambulansla acile kaldırdık, bir daha evine dönemedi. Refakatçilerin kalmasını isteyen, ama refakatçiler için ne sandaye, ne tabure bulunduran İstanbul GATA'nın acil servisinde o gece yanındaydım. İki tane ikişer basamaklı küçük, taşınabilir merdiven vardı, onlardan birini kaptım ve herdaim yanımda, çantamda olan eskiz defterimi karalayarak oyalanmaya çalıştım. Babama serum veriyorlardı ve uyuyup uyuyup uyanıyordu. Doktorlar, hemşireler, hastabakıcılar gelip çizdiklerime baktılar, defteri karıştırdılar. Bir ara uyanan babam bana "neye bakıyorlar?" diye sordu. "Oğlunun resimlerine bakıyorlar baba" diye cevap verdim, o saatten sonra hâla etkileyip takdirini kazanmak ümidiyle. Ben dürtmedikçe kendisi hiç bakmazdı eskiz defterlerime, hep yanında çizdiğim hâlde! Sabah bana sordu: "senin oğlun mu var?" "Yok baba" dedim şaşırarak, "Neden sordun?" "'Oğlumun resimlerine bakıyorlar' dedin ya!" Ona vermeyi beceremediğim şey için halâ bir ümit besliyormuş. "Baba", dedim, "onlar senin oğlunun resimlerine bakıyorlardı" dedim, defteri göstererek. O sabah, 12 Nisan, hastaneye alındı ve özel odaya kaldırıldı. 94 yaşını süren babamın refakatçısı 91 yaşındaki annem oldu ve bu konuda israrlıydı. Gençler aşkı düşünürken mehtapta elele dolaşmayı düşledikleri ya da Kapri'de tatili düşledikleri kadar ileri yaşta bir hastane odasında eşinin terini silmeyi, kaşıkla yemeğini yedirmeyi, başkasına bırakıp gidememeyi de gözönüne getirmeli! Aşkın israrlı gücünü ben orada gördüm. Babam 16 Nisan'da yoğun bakıma alınınca hastaneden ayrılarak evine dönmek anneme çok zor geldi. Ben babamı her gün ziyaret ettim, ama o ziyaretler 14:00-16:00 arasında birkaç dakika cam arkasından bakmaktan ibaretti. Onda da bazen uyuyordu, bazen ayıktı. 23 Nisan'da beni gördü, el salladım, karşılık verdi- ama kime el salladığını ancak görevli söyleyince anladı, ve yüzüne bir hayret ifadesi geldi. (Beklemiyor muydun baba? Yoksa sadece sevinç miydi?). O gün durumu iyiye gidiyor gibi gözüktüğü için ümitlendim ama o el sallama, o son göz teması bir 23 Nisan hediyesinden ibaretmiş- çocuk bayramında, babadan çocuğuna. Bir daha uyanık görmedim. 1 Mayıs'ta, pırıl pırıl bir bahar gününün sabahında, masmavi gökyüzüyle uçuşa çok uygun bir günde pilot babam uçtu gitti. (Bkz: Tashlik, Eski Askerler.) Tashlik, "Old Soldiers Never Die".)
28 Nisan 2014 Pazartesi
TÜRKÇE: Geçtiğimiz Ocak ayının sonuna doğruydu (2014), bir arkadaş telefon etti ve bağımsız bir canlandırma film çalışmasına katkı yapmaya davet etti. Birkaç senedir emekliyim, birisinin benden canlandırma yapmamı istemesine o kadar sevindim ki pek kurcalamadan kabul ettim. Bana düşen planın ne kadar uzun ve ağır tempolu olduğunu görünce de geri basmayı yediremedim doğrusu! 3 Şubat'ta çalışmaya başladım. Yaşlı adamın hareketleri için 94'üncü yaşını sürmekte olan babamı gözlemledim. Aslında babamın daha akamburu var, nihayet eski asker, ama buna karşılık hareketleri çok daha yavaş. Mizah unsuru kullanamayacağım bu uzun ve yavaş planın önemli bir deneyim olacağını biliyordum, ama bir de yaşlılığı içselleştirmem gerekiyordu ve bu psikolojik olarak daha da zor oldu. Zaten kahramanın filmin sonunda ecele teslim olacağındann da haberdardım. Yaşlı ve zayıf olana empati duymak zorunda bıraktı beni, burnumu bigüzel sürttü. Zaten ben de altmışıma yaklaştım bile! Çalışmayı 3 Nisan'da bitirdim. Babamı 11 Nisan gecesi apar topar hastaneye kaldırdık. Bu satırları yazdığım sırada yoğun bakımda, suni solunum cihazına bağlı. Televizyoda sevdiğim birdizi var, BBC'de çıkıyor, "Lark Rise to Candleford" (bir köyün ve bir kasabanın isimleri; Flora Thompson isimli bir yazarın otobiygrafik romanından), sık sık çok güzel deyişler oluyor bu dizide. Bir tanesi şöyleydi: "Sevgi, kendini kaybetme tehlikesine açmak demektir. Kendimizle yaptığımız anlaşma budur. Çünkü buna değer.