Tarih Terimi Olarak Tuğra :
Osmanlı padişahının imza yerine kullandığı, özel şekli olan, sanat eseri halinde yapılmış ve sembolleşmiş işareti.
Osmanlıca Terimi Olarak Tuğra :
1- Padişahın adının yazılı bulunduğu ve karmaşık yazı tekniği ile yazılmış olan sembol.
2- Osmanlı Padişahlarının imza yerine kullandıkları özel bir biçimi olan işaret.
Sanat Terimi Olarak Tuğra :
Padişahın adının yazılı bulunduğu ve karmaşık yazı tekniği ile yazılmış olan sembol.
Sosyal Bilgiler Terimi Olarak Tuğra :
Osmanlı padişahlarının imza yerine kullandıkları, özel bir biçimi olan sembolleşmiş işaret.
Yazma Eser(Hat-Tezhip-Ebru-Cilt-Minyatür) Terimi Olarak Tuğra :
Osmanlı devrinde, tahtta bulunan padişahın adına çekilen "tuğra", padişahla birlikte babasının adını ve daima muzaffer olmasını dileyen bir duayı ihtiva eden özel bir şekildir. Tuğra bilhassa XVI. asırda tezhipli olarak hazırlanırdı. Tuğrayla padişahlar dışında, tarikat pirlerinin isimleri yahut bir ayet veya hadis yazıldığı da görülmektedir.
Tuğra dört bölümden ibarettir:
Sere: Tuğranın alt tarafında bulunan ve asıl metnin yazılı olduğu kısmın adı. Kürsü de denir. Bu kısımda padişahın ve babasının adları yazılıdır. Sere, Osmanlı Padişahı 2. Mehmed'in tuğralarında belirlenmeye başlamış, önceleri dörtgene benzerken, II. Selim zamanında üstü daralarak üçgene benzemiş, daha sonra kaidesi yuvarlaklaşmış, II. Mahmud tuğraları ile son şeklini almıştır.
Beyze : Tuğranın sol tarafındaki yuvarlak kısma verilen, addır. Yumurtaya benzediği için bu ad verilmiştir. Tuğranın bu kısmı, tuğradaki baba adına işaret eden «bin» sözünün yazılış biçimidir. Bazen dal (^) harfi, bazen da yalnızca tuğrayı tamamlayan işaretler bu şekli alır. «Muzaffer» kelimesi tuğraya girdikten sonra bu kelimenin n (j) harfi sola doğru beyzeleri keserek uzamıştır, iç beyzenin ortasında «daima» kelimesi yazılıdır.
Tuğ : Tuğranın üst tarafındaki elif harfi şeklindeki çizgilerin adıdır. Bunlar bazen elif (ا), bazen lam (ل), yahut ısı (J) harfinin çizgisi olurlar,
Elif'(ا) veya elif-lâm (ل) da denir, Bazı tuğralarda tuğların bir kısmı hiçbir harfin uzantısı değil, yalnızca şekli tamamlayan işaretlerdir. Tuğların yanlarında flama şeklindeki kavislere zülüfveya. zülfe''deniş.
Kol : Hançere de denilir. Beyzelerin devamı olan ve Muzaffer kelimesinin üzerinden geçerek paralel şekilde sağa uzanan kısımlardır.
Benzer Tarih Terimleri :
Azil : Görevden alma....
Stupa : Kubbe şeklindeki Budist tapınağı....
Anadolu Ve Rumeli Müdafaa-İ Hukuk Cemiyeti : Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti'nin imzaladığı kayıtsız koşulsuz bir teslim antlaşması olan Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu yer yer işgal edilmeye, ayrılıkçı azınlık eylemleri de yaygınlaşmaya başlamıştı. Ulusun bağımsızlığının ve yurdun bütünlüğünün tehlikede olmasına karşın, Osmanlı yönetiminin eli kolu bağlı olarak bu gelişmelere seyirci kalması nedeniyle, yurtseverler bölgesel kurtuluşu amaçlayan örgütler kurdular. Bu yerel örgütler, 4-11 Eylül 1919 tarihinde toplanan Sivas Kongresi ile birleşerek, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adını aldı. Bu örgütün yönetim kurulu da "Temsil Kurulu" adını alarak Ulusal Bağımsızlık Mücadelesini yönetmiştir. Bu örgüt, 9 Eylül 1923 tarihinde Halk Fırkası kuruluncaya dek varlığını sürdürmüştür. Bu tarihte Halk Fırkasına dönüşmüştür....
İyon Düzeni : Antik mimarlıkta kullanılan, iyonyada geliştirildiği için bu adla anılan düzen. Dor düzenine oranla daha incelmiş sütunları, sütun kaideleri ve volütlü (zıt yönlü kancalı) sütun başlıkları ile ayırt edilir....
Pontus Cemiyeti : Karadeniz Bölgesinde, eskiden Pontus adı verilen yörede yaşayan Ortodoks Rumların ayrı bir devlet kurmak amacıyla oluşturdukları örgüt....
İtilaf (Anlaşma) Devletleri : 1907 Yılında Reval'de imzalanan bir anlaşma ile sömürge ve çıkar alanlarını Almanya'ya karşı korumak ve yeni çıkarlar sağlamak amacıyla kurulan emperyalist devletler bloğudur. Bu blokta önce İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusya'sı yer almış sonra bu bloğa Japonya, İtalya, ABD gibi devletler katılmıştır. I. Dünya Savaşı'nı kazanmakla birlikte rakiplerini tasfiye edememiş ve özellikle II. Dünya Savaşından sonra sömürgeleri olan toplumların bağımsızlığını kabul ederek serbest ticaret sayesinde pazar alanlarını diğer emperyalist devlerlerle paylaşmak zorunda kalmış ve süreç içerisinde kendiliğinden tasfiye olmuştur....
Diğer terim sözlüklerini de inceleyebilirsiniz...
Online Tarih Terimleri Sözlüğü