2 19111912BU NEDİR?Birer ritmik sayma mı?HAYIR?Bu aralıksız 11 yıl savaşmışşanlı bir milletin kronolojisi…….Dolayısıyla;Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanıDüşün altındaki binlerce kefensiz yatanı19211922
3 1911 Trablusgarp S. 1912 Balkan Savaşları 1913 1914 I Trablusgarp S Balkan Savaşları I. Dünya Savaşı İşgal (Kurtuluş savaşı hazırlık dönemi) Kurtuluş savaşı
4 Yukarda sıralanan savaşların iki temel nedeni vardır Yukarda sıralanan savaşların iki temel nedeni vardır. iki temel sebep Sanayi inkılâbı Fransız ihtilali ( İngiltere) Hammadde ve pazar arayışı milliyetçilik: çok (sömürgecilik-emperyalizm) uluslu devletlerin kucağına atılmış bir el bombasıdır
6 Trablusgarp Savaşı (1911)Savaşın sebebi:Birliğini geç tamamlayan İtalya’nın sömürgecilik yarışında geç kalmak istememesi (Almanya’da birliğini geç tamamlamış bir ülkedir.)İng-Fransa’nın İtalya’ya izin vermesiOsmanlı’nın içinde bulunduğu kötü durum1911 yılında İtalya Trablusgarp’a girmiştir.Osmanlı sadece gönüllü subayları gönderdi.M. Kemal Enver Paşa(Derne-Tobruk) (Bingazi)İtalya 12 adayı işgal edinceBalkanlarda da savaş patlak verince Osmanlı Devleti masaya oturmak zorunda kalmıştır.
7 UŞİ ANTLAŞMASI (1912)-Trablusgarp İtalya’ya bırakıldı.-12 ada geçici olarak İtalya’ya bırakıldı.Osmanlı bu savaştan mağlup ayrıldı. Çar Nikola Osmanlıya “ hasta adam “ ismini vermiştir.Osmanlı Kuzey Afrika’daki son toprağını da kaybetti.3 kıtaya hakim devlet vasfını kaybetmiştir. Trablusgarp savaşı M. Kemal’in emperyalizme karşı ilk mücadelesidir.
8 BALKAN SAVAŞLARI( )I. Balkan savaşının nedenleri-milliyetçilik:-Rusya’nın panslavist politikası (slav ırklarının birliği)-Rusya’nın sıcak (sıcak denizlerde sömürgecilik var) denizlere inme politikası-Balkan devletleri Osmanlıya karşı ittifak kurmuşlar.
9 KaradağESırbistan .BulgaristanYunanistanK E S B E Y
10 Osmanlı savaşı kaybetti nedenleri: Orduya siyasetin karışması (ittihat ve terakki düşmanı subaylar ittihat ve terakki hükümeti yıpransın diye görevlerini yapmamıştır).Arnavutluk, Makedonya, Batı Trakya ( Edirne, Kırklareli) 500 yıl Osmanlıya bağlı yerlerdi buralar kaybedildi.Anadolu’ya göç (Türk göçü) Osmancılık etkisini kaybederek yerini Türkçülük aldı.Bu göç Osmanlı ekonomisini olumsuz yönde etkilemiştir.I. Balkan savaşı sonunda Londra antlaşması imzalıyor.
11 LONDRA ANTLAŞMASI (1913)Midye- Enez hattının batısı kaybedilmiştir.Bizimkiler Bab-ı Ali isyanını çıkarmışlar. İttihat ve terakki Osmanlı yönetimine tamamen hakim olmuştur
12 II. BALKAN SAVAŞI(bizimle pek ilgisi yoktur, diğer devletlerin arasındaki çekişmelerdir bu savaş)Londra antlaşmasında Bulgaristan’a fazla pay verilmesiKESBEY + ROMANYA yı karşı karşıya getirmiştir.bunu fırsat bilen Osmanlı Devleti doğu Trakya’yı (Edirne ve Kırklareli’yi ) geri almayı başardı.
13 II. Balkan Savaşından sonra imzalanan antlaşmalar: Atina Antlaşması: Yunanistan ile yapılmıştır.İstanbul Antlaşması: Bulgaristan ile yapılmıştır.İstanbul Antlaşması: Sırbistan ile yapılmışBükreş Antlaşması: Balkan devletleri kendi aralarında yaptılar. Bizimle bir alakası yoktur.
14 I-Edirne ve Kırklareli geri alındı II-Yunanistan ile Atina anlaşması imzalandıIII-Gökçeada ve Bozcaada dışındaki Ege adaları kaybedildiBu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?A-I. Balkan SavaşıB-II. Balkan SavaşıC-Trablusgarp SavaşıD-I.Dünya SavaşıCEVAP: B
15 I. DÜNYA SAVAŞI( )Bu savaşın temel iki sebepSanayi inkılâbı( İngiltere) Fransız ihtilalihammadde ve Pazar arayışı milliyetçilik: çok uluslu(sömürgecilik emparyalizm) devletlerin kucağınaatılmış bir el bombasıdır
16 En temel nedeni Sanayi inkılâbı (ekonomik)dir. Savaşın diğer nedenleri:İngiltere- Almanya arasındaki ekonomik rekabetAlmanya- Fransa arasındaki Alsas- Loren meselesi(kömür yatakları)Rusya’nın sıcak denizlere inme hayaliRusya’nın panislavist politikasıAvusturya- Macaristan Veliahtı’nın bir Sırplı milliyetçisi tarafından Saraybosna’da öldürülmesi.8 Haziran 1914 yılında I. Dünya savaşı başladı.
17 TARAFLARİttifak Devleti İtilaf Devletleri (İT’ler)Almanya İngiltereAvusturya- Macaristan FransaBulgaristan RusyaOsmanlı Devleti İtalyaİtalya JaponyaABDPortekiz,Karadağ,Sırbistan,Belçika,Yunanistan,Romanya(KESBEY +R yani BALKAN EKİBİ)
18 Osmanlının savaşa girme nedenleri: kaybettiği toprakları geri almak (balkanlardaki toprakları)Almanya’nın savaşı kazanacağına inandıkları için Osmanlı devleti Almanya’nın yanında yer alıyor.İttihat ve Terakkinin Alman hayranlığı
20 Almanya neden Osmanlıyı yanında istiyor: Osmanlının jeopolitik ve coğrafi konumundan yararlanmak (böylece Almanya kendi yükünün hafiflemesi ve cephelerin genişlemesini sağlamış olacak)savaşın daha geniş bir alana yayılmasıhalifenin nüfuz undan faydalanmak (cihad-ı Ekber ilanı)İngiltere’nin hakimiyeti altındaki Müslüman sömürgeleri kışkırtmak.
21 29 Ekim 1914’te gemi muhabbeti(Goben – Yavuz Breslow- Midilli)bahanesi ile Osmanlı savaşa girmiştir. CEPHELERTaarruz Cephesi Savunma cephesi Dış Cepheler1-Kafkas C Çanakkale C Galiçya2-Kanal Irak Romanya5-Hicaz-Yemen Makedonya6-Suriye-Filistin
22 M. KEMAL’İN CEPHELERİ1-Çanakkale Cephesi2-Kafkas Cephesi3-Suriye- Filistin Cephesi (son cephesi)
23 1-KAFKAS CEPHESİİlk açılan cephedir.Enver Paşa: cepheyi açan komutanTurancılık : Büyük Turan İmparatorluğu hayalini gerçekleştirmek için bu cephe açılmıştır.Sarıkamış faciası: 90 bin şehitRuslar, Muş, Bitlis, Erzincan, Trabzon’a kadar ilerlemiştir. Ancak M.Kemal Muş, Bitlisi geri almıştır.1917 Bolşevik ihtilali meydana gelmiş ve bu ihtilal neticesinde Çarlık Rusya sı yıkılmış yerine Sovyet Rusya kurulmuştur.İmzalanan 1918 Brest- Litovsky Antlaşması ile Kars- Ardahan- Batum (Evliye-i Selase)geri alınmıştır.Ayrıca Ermeni Meselesi nin özünü teşkil eden Tehcir Kanunu (1915)bu cephede yaşanan gelişmeler esnasında çıkartılmıştır
24 2-ÇANAKKALE CEPHESİCephenin açılmasının nedenleriİngiltere’nin amacı, Rusya’ya yardım etmek (Rusya Silah-cephane istiyor)İstanbul’u almakOsmanlıyı savaş dışı bırakmakSavaşı kısa sürede bitirmekSömürgelerin güvenliğinin sağlanmasıSavaş ilk önce deniz başarı sağlanamayınca ise kara savaşları şeklinde geçmiştir
25 Deniz savaşları Kara savaşları Nusret mayın gemisi M Deniz savaşları Kara savaşları Nusret mayın gemisi M.Kemal Seyit Onbaşı Anafartalar Conkbayırı, Arıburnu, Seddülbahir
26 Çanakkale’nin sonuçları: Savaşın neticesinde “Çanakkale Geçilmez” olmuştur.Çanakkale’nin sonuçları:Dünya’nın en kanlı savaşlarındandır. (yarım milyon insan öldü)Rusya’nın savaştan düşmesine neden olmuştur. (yardım ulaşamadığı için Bolşevik ihtilali meydana geldi.)Milli mücadelenin lideri doğmuştur.Milli mücadele ruhu ortaya çıkmıştır.Bulgaristan İttifak Grubu safında savaşa girmiştir.M.Kemal Tuğgeneral rütbesi almıştır.
28 Osmanlı Devleti Çanakkale hariç tüm cephelerde kaybetmiştir. Savaşın bitmesi 1917 sonlarında ABD’nin savaşa girmesiyle (Almanya’nın ABD gemilerini vurduğu için ABD savaşa girdi)gerçekleşti.
29 WİLSON İLKELERİ (8 OCAK 1918) 1-Yenenler, yenilenlerden toprak, savaş tazminatı almayacak(ABD ile itler arasına soğukluk girdi)2-Gizli antlaşma yok, açık bürokrasi uygulanacak4-Meseleleri savaşla değil, barışla halledilecek5-Cemiyet-i Akvam (milletler cemiyeti) dünya barışını sağlamak kurulacak.5- Sömürgecilik yok mandacılık var.6-Boğazlar tüm devletlere açık olacak.7-Türklerin çoğunlukta oldukları yerlerde Türklerin egemenliği tanınacak.(Bu madde milli mücadelenin hukuki gerekçesidir.)8-Azınlıkların çoğunlukta olduğu yerlerde azınlıkların egemenliği tanınacak (onların devlet kurmalarına izin verin diyor.)
30 PARİS BARIŞ KONFERANSI (18 OCAK 1919) Bu konferans:1-I. Dünya savaşı sonrasındaki durumu görüşmek2-Osmanlı’nın paylaşılması3-Yenilenlere imzalatılacak barış antlaşmaların şartlarını belirlemek için toplanmıştır.Konferans neticesinde:1-Servin maddeleri belirlenememiştir.(Bunun maddeleri (San Remo Konferansı’nda belirlenebilmiştir.)2-Paylaşım planları yenilenmiştir.İtalya’ya bırakılan B. Anadolu ve çevresi Yunanistan’a bırakılmıştır. (D.Trakya’da)Bu durum-ilk defa İT’ler arasında görüş ayrılığına neden olmuştur.-İtalya konferansı terk etmiştir(Çünkü İngiltere Ege’de güçlü İtalya yerine zayıf Yunanistan’ı tercih etmiştir.)
31 Milyonlarca insan öldü. İmparatorluklar yıkıldı, yerine yeni devletler kuruldu. (Polonya, Çekoslavakya, Yugoslavya, Litvanya, Türkiye, Firlandiya, Letonya gibi..)Yeni rejimler ortaya çıktı.Rusya’da- Komünizmİtalya’da- FaşizmAlmanya’da- Nasyonal Sosyalizm (Nazizim)II. Dünya’nın sebebi oldu.Yenilen devletlerle şu antlaşmalar imzalandı:Almanya- VersayAvusturya-Sn. JermanMacaristan- TirianonBulgaristan- NöyyiOsmanlı- Sevr
35 MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI (30 Ekim 1918)Bu antlaşma Osmanlı Devletinin I.Dünya Savaşından sonra İT’lerle imzaladığı ateşkes antlaşmasıdır. Kesin teslimiyeti ifade eder.1- Boğazlar işgal edilecek-Osmanlı fiilen sona erdi2-Ordular terhis edilecek (sınırları korumak iç güvenliği sağlamak için gerekli olan askerler hariç)-Anadolu’nun savunmasız bırakılması-Anadolu’nun işgale hazır hale gelmesi(Kuvayi miliyenin ortaya çıkması demek)3-Bütün haberleşme imkânları (medya) İT’lerin kontrolünde olacak-organize olunmaması-direnişin yayılmaması
36 4-Bütün ulaşım imkânları İT’lerin kontrolünde olacak -direnişin yayılmaması için-işgalin kolaylaşması için5- İT’lerin ihtiyacı olduğu kömür akaryakıt gibi ihtiyaçların satın alınmak suretiyle karşılanacak.6-Türk esirler teslim edilmeyecek- İT’lerin esirleri teslim edilecek-ülkeler arası eşitlik yok7- İT’ler güvenliklerini tehdit eden herhangi stratejik bir noktayı işgal edebilecek (7. madde)En tehlikeli maddesidir.Tüm Anadolu işgalle karşı karşıyadır. İT’ler Wilson ilkelerine ters düşmemişlerdir.8.“Vilayet-i Site”de herhangi bir karışıklık çıkarsa buralar İT’ler tarafından işgal edilecek.(24.madde)
37 Vilayet-i Site (6 il) yani BESDEV BitlisErzurumSivasDiyarbakırElazığ (harput)Van
38 Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan Sonra İşgal Edilen Yerler: -İngilizler: Musul, Samsun, Merzifon, Urfa, Antep, Maraş (Musul'a karşılık Urfa, Antep, Maraş daha sonra İngilizler tarafından Fransızlara bırakılacaktır) - Fransızlar: Hatay, Dörtyol, Adana, Mersin, Pozantı ve çevresi, Zonguldak- İtalyanlar: Muğla, Antalya, Konya ve çevresini işgal etmişlerdir. -Ayrıca İtilaf donanmaları boğazları geçerek 13 Kasım tarihinde İstanbul önlerine demirlemiş, imparatorluğun başkenti fiilen işgal edilmiştir.
39 Türk ulusu bu işgalleri başlangıçta geçici olarak görmüş, bu nedenle işgallere karşı fazla tepki göstermemiştir. Ancak Yunanların İtilaf Devletleri'nin desteğiyle daha sonra İzmir ve çevresini işgal etmesi bu işgallerin geçici olmadığını ortaya koymuş, bu durum halkın uyanmasına ve direnişin başlamasına hız kazandırmıştır.Türk milletinin Mondros’a karşı ilk tepkisiKuva-yı Milliye Cemiyetler
40 Aşağıdakilerden hangisi Mondrostan sonra işgalcilere karşı ilk tepki olarak ortaya çıkan direniş ruhu ve gücünü ifade eder?A-Hakimiyet-i MilliyeB-Kuva-yı MilliyeC-Heyet-i TemsiliyeD-Misak-ı MilliCEVAP:B
41 Türk milletinin işgallere karşı ilk tepkisi Cemiyetlerdir. Cemiyetler ikiye ayrılır.Yararlı Cemiyetler Zararlı CemiyetlerBu tasnif yapılırken kıstas Milli Mücadelenin yanında olup olmamaktır.Yararlı CemiyetlerSadece kuruldukları bölgeyi savunmayı amaçlamışlardır. Bölgeseldirler. Çalışmaları iki esasa dayanır: İşgal hareketlerini protesto etmek (Demokratik tepki), işgallere silahla karşı koymak (Silahlı tepki).
43 Şark vilayetleri (Doğu Anadolu) MHC. -Ermenistan hayaline son vermeyi amaçlamıştır.-K.Karabekir öncülüğünde çalışmaktadır.-Erzurum kongresi düzenleyen cemiyettir.-Le Peys, Hadisat ,Albayrak adlarıyla dergi ve gazete çıkarmışlardır.- Cemiyet D.Anadolu’dan göçü yasaklamıştır(nüfus artışı).Bunların hepsi Sivas kongresinde ARMCH(Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti) adıyla birleştirilmiştir.
44 Azınlıkların kurduğu cemiyetler: ZARARLI CEMİYETLER1-Azınlıkların kurduğu c. 2-Milli varlığa düşman c.-Rumlar-Ermeniler-YahudilerAzınlıkların kurduğu cemiyetler:-Ya doğrudan İT’ler tarafından ya da İT’ler destekli kurmuşlardır.-Amaçları işgali hızlandırmak ve kolaylaştırmak,-Türk yurdunu parçalamak ve bağımsız devletlerini kurmak istiyorlar.Nüfus üstünlüğünü sağlamak için katliamlar yapmışlar ve halkı göçe zorlamışlardır.
45 RUMLAR1-Mavri mira c.-Yeniden Bizans’ı ihya etmek (Megalo idea)-Fener Rum Patrikhanesi ile irtibatlı olup bütün ihtiyaçları Yunanistan tarafından karşılanıyor.2-Pontus Rum cemiyeti-Trabzon’da 1463te yıkılan Pontus Rum devletini kurmak3-Etnik-i Eterya ve Kızılhaç cem.ERMENİLER-Taşnak Sütyun ve Hınçak cemiyeti-D. Anadolu’da bir Ermenistan ve Çukurova’da- Kilikya Ermeni devletini kurmakYAHUDİLERAlyans-İsrailit ve Makabi cem.-toprak talebi yok-kurulacak olan İsrail devletine maddi destek sağlamak
46 -. Rum Patrikhanesi tarafından İstanbulda kurulmuştur. - - Rum Patrikhanesi tarafından İstanbulda kurulmuştur. - Cemiyetin adı Kara Gün veya Kara Baht anlamına gelmektedir.- Hedefi yeniden Bizansı ihya etmektir. Yukarıdaki özellikler aşağıdakilerden hangisine aittir?A-Pontus Rum C.B-Etnik-i Eterya C.C-Mavri Mira C.D-Nea Zoi C.CEVAP: C
47 Milli varlığa düşman cemiyetler genel özellikleri:Türk-Müslümanlar tarafından kurulmuştur.Milli mücadeleye karşıdırlar,Mandacılık ve himayeyi savunurlarSaltanat ve hilafet yanlısıdırlar
48 Milli Varlığa düşman cemiyetler: • Teali İslam Cemiyeti: Saltanat ve Hilafeti desteklemiş ve İstanbul’da kurulmuştur. Kürt Teali Cemiyeti: Doğu illerinde bir Kürt Devleti kurmak için faaliyette bulundu.(İstanbul’da kuruldu.) • İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz himayesinde yaşamayı isteyenler kurmuştur.Sultan Vahdettin ve Sadrazam Damat Ferit bu cemiyetin üyesidir. • Sulh ve Selamet-i Osmani Fırkası: Saltanat ve Hilafeti desteklemiştir. • Wilson Prensipleri Cemiyeti: Amerika egemenliğini(Mandasını) istemiştir. Amerikan mandası*Hürriyet ve İtilaf cemiyetiİttihatçı düşmanıdırlar, milli mücadelecileri de ittihatçı olarak görmüştür.
49 M. Kemal İstanbul’daMustafa Kemal Paşa İtilaf donanmalarının mütareke hükümlerine göre İstanbul'u fiilen işgal ettiği 13 Kasım 1918 tarihinde bu şehre gelmişti. Gördüğü manzara karşısında çok sinirlenen Mustafa Kemal Paşa'nın yaverine "Geldikleri gibi giderler" sözü söylemiş ve bu sözü ile mevcut durumla ilgili çözüm önerisini de göstermiştir.M.Kemal İstanbul’daAvrupa büyükelçileriyleAydınlarlaHükümetleMedya mensuplarıyla (basın-yayın)Padişah ile görüşmüştür.Ayrıca:-Fethi Beyle Minber gazetesini çıkarmış,-Osmanlı Hürriyet Perveran Fırkasına üye olmuştur.
50 Samsun’a Çıkış(19 Mayıs 1919) M.Kemal Samsun’a 9. Ordu müfettişi olarak resmi görevli olarak gönderilmiştir. Görevi ise:Mustafa Kemal Paşa’nın IX. Ordu Müfettişi olarak resmi görevleri: • Bölgedeki karışıklıklara son vermek • Silahların toplanmasını ve teslimini sağlamak • Karışıklıkları çıkaran direnişçilerin cezalandırılmasını sağlamak Mustafa kemal Paşa bu görevi yerine getirmek için çok geniş yetkiler de almıştı.Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’daki bütün askeri ve sivil yöneticilere emredebilme yetkisi vardı.Böylece Mustafa kemal Paşa askeri ve mülki yetkilere sahip olmuştur.Atatürk’ün Samsun’a gitmesinin temel amacı ise kurtuluş savaşını başlatmaktı.
51 HAVZA GENELGESİ (28 MAYIS 1919) M.Kemal Havza'da hazırladığı bir genelgeyi ülkenin askeri ve mülki amirlerine bildirmek için telgraflar çekmiştir. Bu genelgede:İşgallerin protesto edilmesi (Mondros’a ilk defa açıkça karşı çıkılmıştır.)Mitingler düzenlenmesiAzınlıklara kötü muamelede bulunulmaması(çünkü bu durum işgal sebebi (bahanesi) dir.) istenmiştir.Havza Genelgesi ulusal kurtuluş hareketinin ilk adımıdır.Anadolu’da işgallerin protesto edilmesi M. Kemal’in dinlediğinin bir göstergesidir.
52 AMASYA GENELGESİ (22 HAZİRAN 1919) (Amasya Tamimi , İhtilal beyannamesi ,Paşalar Deklarasyonu olarak da bilinir.)İmzalayan paşalar:K.KarabekirAli Fuat CebesoyRauf OrbayRefet BeleCemal Paşa
53 Amasya Genelgesi’nin maddeleri: 1- “Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir”(Gerekçe 1)2-İstanbul hükümeti üzerine düşen vazifeyi yerine getirmemektedir. Bu durum milletimizi yok saymaktadır.(Gerekçe 2)Bu iki madde ile Kurtuluş Savaşının veya Milli Mücadelenin gerekçeleri ortaya konmuştur.3-Milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. (Milli egemenlikten)-Bu madde ile Milli Mücadelenin Yöntemi belirtilmiştir.-İlk defa milli egemenlikten (demokrasiden) bahsedilmiştir.
54 4-Sivas’ta milli bir kongre toplanmalıdır 4-Sivas’ta milli bir kongre toplanmalıdır. Bu kongreye katılacak delegeler:1-Belediyeler2-MHClerden seçilmelidir.-, M. Kemal milli mücadele yanlısı olsun istiyor-, M. Kemal milli egemenliğe önemi veriyor5-Erzurum’da bölgesel bir kongre toplanmalıdır6-Hiçbir askeri ve sivil örgüt dağıtılmamalıdır.7-Her türlü tesirden uzak bir heyet-i temsiliye kurulmalıdır
55 1-Heyet-i Temsiliye’nin Amasya genelgesinde kurulması kararlaştırılmış. 2-Erzurum’da kurulmuş ve M. Kemal başkan seçilmiştir.3-Sivas Kongresinde ise Heyet-i Temsiliye bütün yurdu temsil eder hale getirilmiştir ve başkanlığına yine M.Kemal seçilmiştir.
56 Amasya Genelgesi’nin yayınlanması üzerine İstanbul hükümeti M Amasya Genelgesi’nin yayınlanması üzerine İstanbul hükümeti M.Kemal’i görevden aldığını bildirmiş buna karşılık M.Kemal 8 Temmuz 1919’da askerlik görevinden istifa emiştir. BöylelikleAmasya Genelgesi M. Kemal’in son resmi görevidir.M. Kemal çok sevdiği askerlik görevine tekrar “Başkomutanlık yetkisi” ile kavuşacaktır.
57 B-TBMM nin açılmasında C-Sivas Kongresinde D-Amasya Genelgesinde Kurtuluş Savaşı sürecinde milli egemenlik düşüncesi ilk kez aşağıdakilerden hangisinde yer almıştır?A-Misak-ı Milli deB-TBMM nin açılmasındaC-Sivas KongresindeD-Amasya GenelgesindeCevap:D
58 ERZURUM KONGRESİ(23 TEMMUZ – 7 AĞUSTOS 1919)Madde 1.Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür parçalanamazİlk defa milli sınırlardan bahsedilmiştir.Madde 2.Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı ve Osmanlı Hükümeti’nin iş yapamaz duruma gelmesi halinde,Millet topyekün olarak kendisini savunacak ve direnecektir.Madde 3.Vatanı korumaya ve istiklali elde etmeye İstanbul Hükümeti muktedir olamadığı taktirde bu gayeyi gerçekleştirmek için geçici bir hükümet kurulacaktır.İlk defa bir hükümetin kurulmasından bahsedilmiştir
59 Madde 4.Kuvayı Milliye’yi Tek kuvvet tanımak ve milli iradeyi hakim kılmak esastır.Madde 5.Hrıstiyan azınlıklara siyasi egemenlik ve sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez.Bu madde Islahat Fermanı’na tepkidir.İlk defa azınlıklardan bahsedilmiştir.Madde 6.Manda ve Himaye kabul olunamaz.İlk defa manda ve himaye reddedilmiştir
60 Madde 8.Toplanan ulusal güçler ve irade Padişahlık ve hilafet makamını koruyacaktır.Milli egemenliğe aykırıdır, ancak Konjektör gereğidir.Madde 9.Mebusan meclisi açılmalıdır.-ilk defa meclisin açılması gündeme gelmiştir
61 Erzurum Kongresindeki ilkler İlk defa Milli Sınırlardanİlk defa bir hükümetten (devletten)İlk defa azınlık haklarındanİlk defa Mebusan Meclisinin açılmasındanİlk defa manda ve himayedenİlk defa dış yardım alınmasındanİlk defa Heyeti Temsiliyenin kurulması sağlandı.(7 tane ilk)
62 SİVAS KONGRESİ ( 4 EYLÜL 1919) 38 delegenin katılımı ile toplanan kongre 3 sorun ile başlamıştır.Sivas’taki SorunlarAli Galip M. Kemal’in Manda ve himayeOlayı başkanlığı
63 Sivas Kongresi neticesinde: Cemiyetler bir bayrak altında toplanmış ve Anadolu ve Rumeli Mudafa-i Hukuk Cemiyeti (ARMHC) kurulmuştur.Erzurum kongresi kararları kabul edilerek Erzurum kongresi millileştirilmiştir.Heyet-i Temsiliye tüm yurdu temsil eder hale getirilmiş ve başkanlığına da M. Kemal seçilmiştir.İrade-i Milliye adıyla gazete çıkarılmıştır. (Bu gazetenin adı Ankara’da Hakimiyet-i Milliye olacaktır.)Bir hükümet gibi hareket ederek (temsil heyeti) ilk defa yürütme yetkisini kullanmıştır.(Batı cephesi komutanlığına Ali Fuat Cebesoy’u atayarak)İst. Hükümeti ile ilişkiler 22 gün süreyle kesilmiş ve böylelikle Damat Ferit hükümeti yıkılması sağlanmıştır. Bu gelişme Temsil Heyeti’nin İstanbul’a karşı ilk siyasi zaferidir.
64 A-Erzurum Kongresi B-TBMM C-Sivas Kongresi D-Amasya Genelgesi Tüm Cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (ARMHC) adı altında aşağıdakilerden hangisinde birleştirilmiştir?A-Erzurum KongresiB-TBMMC-Sivas KongresiD-Amasya GenelgesiCEVAP:C
65 1-AMASYA GÖRÜŞMELERİ(20–22 Ekim 1919) (Amasya Mülakatı)Milli mücadele düşmanı Damat Ferit hükümetinin yıkılıp yerine milli mücadeleye karşı ılımlı Ali Rıza Paşa hükümetinin kurulması Amasya Görüşmelerine zemin hazırlamıştır.Amasya Mülakatıİstanbul Hükümeti Milli MücadeleHareketiBahriye Nazırı Heyet-i Temsiliye ReisiSalih Paşa M. Kemal
66 İlk defa İstanbul hükümeti resmen temsil heyetini tanımıştır. Amasya Görüşmelerinde Meclis-i Mebusan’ın açılması kararı alınmış ve seçimlerin yapılması kararlaştırılmıştır.M. Kemal Erzurum’dan milletvekili seçilmiştir.Daha sonraki süreçte Temsil Heyeti Ankara gelmiştir. (27 Aralık 1919)
67 Temsilciler Kurulu İstanbul Hükümeti tarafından aşağıdakilerden hangisinde resmen tanınmıştır? A-Amasya MülakatıB-Misak-ı Milli KararlarıC-Londra KonferansıD-Amasya TamimiCEVAP:A
68 Milli egemenlik esasına dayanan bir devletin kurulması fikri ilk defa hangisinde ifade edilmiştir? A-Amasya MülakatıB-Sivas KongresiC-Erzurum KongresiD-Amasya TamimiCEVAP:C
69 Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresinde tartışmaların odak noktası olmuştur? A-Cemiyetlerin birleştirilmesiB-Temsil heyetinin kurulmasıC-Manda ve himayenin reddedilmesiD-Batı Anadolu Kuva-yı Miliye Komutanlığının oluşturulmasıCEVAP:C
70 Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Açılması (12 Ocak 1920)Açılan Mebusan Meclisi 28 Ocak 1920’de Misak-ı milli kararlarını almıştır.Misak-ı Milli Kararları:1- Osmanlı Devleti'nin Mondros Mütarekesi'ni imzaladığı 30 Ekim 1918 tarihinde düşman ordularının işgali altında bulunan Arap memleketlerinin durumunun, halkın serbestçe verecekleri oya göre belirlenmesi gerekir. Bu mütareke hududu içinde Türk ve İslam çoğunluğu bulunan kısımların tümü hiç bir şekilde ayrılık kabul etmez bir bütündür.Yani Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz. (Milli sınır: 30 Ekim 1918 tarihi itibariyle işgal edilmemiş her yer vatandır)
71 2-Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) gerekirse halk oylaması yapılacak 3-B. Trakya içinde gerekirse halk oylaması yapılacak.4-Azınlıklara eşit hak tanınacaktır. (eşitlik)5-Kapitülasyonlar kesinlikle kaldırılacaktırİlk defa Kapitülasyonların kaldırılmasından bahsedilmiştir... Akdeniz ve Karadeniz boğazlarının dünya ticaret ve ulaşımına açılmasında, bizim ve diğer bütün ilgili devletlerin vereceği karar geçerlidir.
73 Misak-ı millide milli egemenlikle ilgili kararlar alınmamıştır. Misak-ı Milli'nin Kabul Edilmesinin Sonuçları Misak-ı Milli ile Türk ülkesinin sınırları kesin olarak çizildi. Milli Mücadelenin hedefi tam bağımsızlık olarak belirlendi.Misak-ı millide milli egemenlikle ilgili kararlar alınmamıştır.
74 Mısak-ı Milli Kararlarına İT’ler çok sert bir tepki gösterdiler ve İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal etti.Mebusan Meclisi kapatıldı, milletvekilleri ve aydınlar tutuklandı.İstanbul’un işgal edilmesinin tek olumlu yanıAnkara'da meclisin açılmasına zemin oluşturması ve M. Kemal’e milli mücadeleyi padişah adına yürüttüğünü söylem imkanını tanımasıdır.
75 Aşağıdakilerden hangisi TBMM nin açılmasında doğrudan etkili olmuştur? A-İstanbul un işgaliB-Sevr barışının imzalanmasıC-Amasya Görüşmelerinin yapılmasıD-Sakarya Savaşının kazanılmasıCEVAP:A
77 I. Meclis 23 Nisan Nisan 1923 (3 Yıl) yılları arasında görev yapmıştır.Dolayısıyla bu tarihler arasında yapılan tüm çalışmalar I.TBMM ye aittir.TBMM’NİN ÖZELLİKLERİ1-Milli ve demokratik bir meclistir.Bu meclis mildir çünkü üyelerinin tamamı Türk ve Müslüman’dır. Demokratiktir çünkü seçilmiş milletvekillerinden oluşmaktadır ve toplumun tüm katmanları temsil edilmiş2-İdealist bir meclistir. Bu meclisin ideali “Misak-ı Milli”yi gerçekleştirmektir3-Bu meclis olağanüstü hal meclisidir.
78 3Y formülünü uygulamış (güçler birliği) (yasama, yürütme, yargının tek bir kurumda toplanması TBMM’de toplanmasıdır.)4-Meclis hükümeti sistemi kabul edilmiştir.Bu sistemde meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır.B. Kurulu milletvekillerinden seçilir.ihtilal meclisidir-İst. Hükümetini başkaldırmıştır. Savaş meclisidir, inkılap meclisi değildir.yaptığı tek inkılap saltanatın kaldırılmasıdır.
79 29 Ekim 1923’te (Kabine sistemine geçilmiş) İlk Cumhurbaşkanı –M. Kemalİlk Başbakan- İsmet İnönüİlk Meclis başkanı – Fethi Okyar
80 TBMM’YE KARŞI ÇIKARILAN AYAKLANMALAR İstanbul H. İT’ler ve İst. H Azınlıklar Kuva-i M.1-Anzavur A Demirci M.Efe2-Kuva-i İnzibatiye Çerkez Ethem3.Yörük Ali Efe
81 TBMM’NİN TEDBİRLERİ1-Hıyanet-i Vataniye Kanunu (Nisan 1920)2-İstiklal mahkemeleri (Eylül 1920)3-Karşı Fetva (Ankara müftüsü Rıfat Börekçi)10 OCAK 1921 (TEŞKİLAT-I ESASİYE)TC’nin ilk anayasası 1921 anayasasıdır1-Egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir.2-Türkiye devleti TBMM tarafından yürütür ve TBMM hükümeti adını alır.3-Şer-i kuralları uygulamak meclisin görevidir.Bu anayasa laik değildir.4-seçimler 2 yılda bir yapılır.5-seçilen milletvekilleri tüm yurdu temsil ederler.Kişi hak ve özgürlükleri ile devlet örgütlenmesi hakkında düzenleme yoktur.
82 CEPHELERBatı cephesi Güney cephesi Doğu cephesiYunan-İngiltere Fransa-Ermeni ErmenilerDüzenli ordu Kuvayı Milliye (15. kolordu)
83 Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) DOĞU CEPHESİErmenilere karşı verilen mücadelede TBMM başarı sağlamış ve Gümrü Ant. imzalanmıştır.Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920)TBMM’nin ilk askeri zaferi neticesinde elde edilmiş ilk siyasi zaferidir.ilk defa Ermenistan TBMM’yi tanımıştır.Ermenistan hayalinden vazgeçmiştir
84 Kurtuluş Savaşının uluslar arası alanda kazanılan ilk siyasi başarısı aşağıdakilerden hangisidir? A-Londra KonferansıB-Ankara AnlaşmasıC-Lozan AnlaşmasıD-Gümrü AnlaşmasıCEVAP:D
85 BATI CEPHESİ (SAVUNMA CEPHESİ) En büyük ve asil mücadelelerin verildiği cephesiI. İNÖNÜ ZAFERİ (6-10 OCAK 1921)Sevr-i kabul ettirmekAnkara’ya ulaşıp TBMM hükümetini yıkmakÇerkez Ethem isyanından yararlanmakBu sebeplere İngiltere’nin maşası olan Yunan orduları saldırıya geçmiş ancak mağlup olmuşlardır.TBMM’nin düzenli ordusunun Batı cephesindeki ilk askeri zaferi I.İnönü zaferidir.
86 I. İnönü Zaferiİç yansıması Dış yansımalarİstiklal Marşı Londra konferansı1921 Anayasası Türk-Afgan Dostluk(Teşkilat-ı Esasiye K.) AntlaşmasıMoskova Antlaşması
88 Türk-Afgan Dostluk Antlaşması Londra Konferansı (21 Şubat 1921)Sevr-i yumuşatalımikilik meselesi(Osmanlı hükümeti ve TBM hükümeti beraber davet edilmiş ve böylelikle kardeş kavgası çıkacağı düşünülmüş)Ancak bu kavga yaşanmamış ve bu konferans sonucunda:İT’ler ilk defa resmen TBMM hükümetini tanımıştır.Türk-Afgan Dostluk Antlaşması(1 mart 1921)ilk defa Müslüman bir ülke TBMM’yi tanımıştır.
89 MOSKOVA ANTLAŞMASI (16 MART 1921) Rusya ile yapılmıştır.ilk defa büyük bir devlet TBMM’yi tanımıştır.ilk defa kapitülasyonlardan vazgeçmiştir. (Rusya )ilk defa Osmanlı devletini yok saymıştır (Rusya )ilk defa Misak-ı Milliden 1.taviz verilmiştir. (Batum Gürcistan’a bırakılmıştır)
90 II.İnönü SavaşıSevr-i kabul ettirmekİnönü’nün intikamını almak (başarısız olacaklar)İtalya Anadolu’dan çekilmeye başlamıştır.“Siz orada bir milletin makus talihini de yendiniz.”M.Kemal İsmat Paşayı bu sözlerle tebrik etmiştir.
91 ESKİŞEHİR KÜTAHYA YENİLGİSİ İlk ve tek başarısızlığımızsebebi düzenli ordunun hızlı toparlanamamasıSakarya’nın doğusuna ilerleyeceğiztaktik gereğidir (zamana ihtiyacımız var)M. Kemal’e olan muhalefeti artırmıştır.Meclis’in Kayseri’ye taşınması gündeme gelmiştir.M.Kemal ”Başkomutanlık Yetkisi’ni almıştır. (15 Ağustos 1921) 3Y(Yasama-Yürütme-Yargı) ile birlikte….. M.Kemal geçici olarak tekrar askerlik görevine dönmüştür.
92 M.Kemal Paşanın “Başkomutan” yetkisi ile yönettiği ilk savaş hangisidir? A-Büyük TaarruzB-I. İnönü SavaşıC-II. İnönü SavaşıD-Sakarya SavaşıCEVAP: D
94 SAKARYA SAVAŞISon savunma savaşımızdır.M.Kemal “Hattı müdefa yoktur sathı müdefa vardır.Osatıh bütün vatandır.” sözünü burada kullanmıştır.”Başarıyla savunulmuştur”.1683’ten beri devam eden (II. Viyana bozgunu) Türk gerileyişi durmuştur.M. Kemal’e Gazi ve Mareşallik unvanı verilmiştir.Fransa Anadolu’dan çekilme kararı aldıİT’ler arasındaki birlik parçalanmışİngiltere Anadolu cehennemindeyalnız kalmıştır.
95 Sakarya Savaşından sonra Kars Antlaşması Ankara Antlaşması1-KARS ANTLAŞMASI ( EKİM 1921)Sovyetlere bağlı Kafkas hükümetleri ile yapılmıştır.GürcistanErmenistanAzerbaycanBatum’un Gürcistan’a bırakıldığı teyit edilmiştir.Doğu sınırı çizilmiştir.
96 2-ANKARA ANTLAŞMASI (20 EKİM 1921) Fransa ile yapılmıştır İlk defa bir İT, TBMM’yi tanımıştır. (Fransa)Misak-ı Milliden II. taviz verilmiştirSuriye sınırı (Hatay hariç) çizilmiştir.BÜYÜK TAARRUZ (1922)(Başkomutanlık Meydan Muhaberesi)-1 yıl hazırlık yapılacak“Ordular ilk hedefimiz Akdeniz”18 Eylül 22 tarihi itibariyle B. Anadolu’da hiçbir İT kuvveti kalmamıştır.Milli Mücadelenin savaş dönemi bitmiştir.
97 MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI (11 EKİM 1922)Katılan ülkeler:İngiltere YunanistanFransa katılmamıştır.İtalyaTürkiyeD. Trakya, İstanbul ve boğazlar savaşılmadan (masada) kazanılmıştır.İst. ve boğazların idaresi TBMM’ye bırakılmıştır.Osmanlı hukuken sona ermiştir* Kurtuluş savaşının silahlı mücadele dönemi sona ermiştir.
98 Aşağıdakilerden hangisi Kurtuluş Savaşında silahlı mücadele dönemini sona erdirmiştir? A-Mondros Ateşkes AnlaşmasıB-Mudanya Ateşkes AnlaşmasıC-Lozan AnlaşmasıD-Londra KonferansıCevap:B
99 LOZAN ANTLAŞMASI (24 TEMMUZ 1923) Ön görüşmeler:Bu görüşmelerde M.Kemal iki konuda taviz verilmemesi gerektiğini belirtmiştir. (I. TBMM katılmıştır)Ermeni yurduKapitülasyonlarSınırlarSuriye sınırı- Ankara AntlaşmasıBatı sınırı – Bulgaristan- İstanbul AntlaşmasıYunanistan- Atina AntlaşmasıSavaş tazminatı olarak Yunanistan Karaağaç’ı Türkiye’ye bırakmıştır ve iki ülke arasında Meriç sınır kabul edilmiştir.Irak sınırı(Musul meselesi) :Lozan’da çözülemeyen tek meseledir.karar: Türkiye- İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakıldı.AdalarOniki ada - İtalya’yaBozcaada ve Gökçeada- Türkiye’yeEge Adaları- Yunanistan’a bırakıldı.
100 Kapitülasyonla kaldırıldı Azınlıklar- TC Vatandaşı sayıldıYabancı okullar-açabilirler( ancak milli eğitim bakanlığına bağlı kalmak şartıyla)Patrikhane-İstanbul’da kalacak (ancak siyasi faaliyetlerde bulunmayacak)Dış BorçlarTürkiye kendi hissesine düşen borcu ödemeyi kabul etmiştir. En son taksidi 1954’te ödenmiştir.
101 -Duyun-u Umumiye idaresi kaldırılmıştır. Nüfus MübadelesiB.Trakya’daki Türklere dokunulmayacakİstanbul’daki Rumlar kalacak (Anadolu’daki diğer Rumlar Yunanistan’a gönderilip nüfus mübadeleye tabi tutulacakBoğazlarUluslar arası bir komisyona bırakılacakUluslar arası bu komisyonun başkanı Türk olacak25 er km’lik alanda Türkiye asker bulunduramayacakve ticari gemilerin geçişi serbest olacakMilli bağımsızlığımızı gölgeler nitelikteydi (bu gölge Möntro boğazlar sözleşmesi ile kaldırılmıştır)LOZANIN SONUCU: yeni Türk Devleti (Türkiye) tüm dünyaca tanınmıştır. II. TBMM ce onaylanmıştır.
103 1-SALTANATIN KALDIRILMASI (1 KASIM 1922)I. Meclisin yaptığı tek inkılaptır. Lozan öncesinde kaldırılmıştır. Sebebi Lozan’da ikilik çıkmasın diye…2-CUMHURİYETİN İLANI (29 EKİM 1923)1921 Anayasasında 1923 yılında iki büyük değişiklik yapılmıştır.1-Cumhuriyet ilanıHükümet bunalımı Devlet başkanlığı sorunu devletin adı yok2-meclis hükümeti sistemi kaldırılmıştır ve kabine sistemine geçilmiştir.
104 3-HALİFELİĞİN KALDIRILMASI (3 MART 1924)-en temel nedeni İnkılâpların önündeki en büyük engel olması ve Cumhuriyetle bağdaşmaması3 MART 1924Şeriye ve Evkaf Erkanı Harbiye’nin Tevhidi TedrisatVekaletinin kaldırılması KanunuKaldırılmasıOsmanlı HanedanınınYurtdışına GönderilmesiLaiklik yolunda atılmış en büyük adım halifeliğin kaldırılmasıdır.
105 ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ DENEMELERİ 1-HALK FIRKASI (CHF-CHP–Ağustos 1923)TC siyasi hayatın ilk partisidir.ARMHC’nin partileşmiş halidirKurucusu M. Kemal’dir. Bu parti devrimcidir.Ekonomide devletçilik ilkesini benimsemiştir.1950 ye kadar CHF tek başına ülkeyi yönetmiştir.
106 2-TERAKKİ PERVER CHF (17 KASIM 1924) M. Kemal’in silah arkadaşları kurmuştur.Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir, Adnan Adıvar öncülüğünde kurulmuştur.ilk muhalefet partisidir.İnkılâpçıdır. Devrimci değil evrimcidir.”Dine karşı saygılıyız” sloganıdır.Liberalizmci yani özgürlükçüdür.Şeyh Said İsyanında parmağı olduğu gerekçesiyleDevrim karşıtlığının odağı haline gelmesinden dolayı Bakanlar kurulunca 5 Haziran 1925’te kapatılmıştır.
107 ŞEYH SAİT İSYANI (17 ŞUBAT 1925) Şeyh Said-i Palu tarafındanDiyarbakır’ın Piran ilçesinde”din elden gidiyor” parolasıylaTC rejime karşı yapılmış ilk isyan hareketidir.Fethi bey hükümetinin başarısız olması, sertlik yanlısı İsmet İnönü hükümetininin kurulmasına neden olmuştur.İnönü hükümeti bu isyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu’nu çıkarmış ve tekrar İstiklal Mahkemelerini açmıştır
108 Takrir-i Sükun Kanunu(4 Mart 1925) Takrir-i sükûn kanunu çıkarıldı (1925–1929 dönemi Takrir-i Sükun Dönemi olarak adlandırılır. )yeniden istiklal mahkemeleri kurulmuştur.Sıkıyönetim ilan edilmiştir.Basına sansür uygulanmıştır.Bu tedbirler neticesinde isyan bastırılmıştır.- bu ayaklanmada İngiltere’nin parmağının olduğu düşünülüriç politikadaki başarısızlık dış politikaya toprak kaybı olarak yansımıştır-Musul elden çıkmıştır
109 İZMİR SUİKASTI (1926)M. Kemal’e İzmir’de suikast planıeski ittihatçılar ve devrim karşıtları düşünmüş bu planıSuikast’te K. Karabekir ve arkadaşları (TCF) İstiklal mahkemeleri yargılanacakM. Kemal’e karşı muhalefet susturulmuştur
110 SERBEST CUMHURİYET FIRKASI - SCF (1930) Bu partinin kuruluşunu zorunlu kılan nedenler:1929 dünya ekonomik buhranıDemokrasi şart, meclisin denetlemesi gerekiyor.M. Kemal’in yönlendirmesiyle Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.Ancak partinin devrim karşıtlarının odağı haline gelmesi kapatılması sürecini başlatacak ve ..Fethi bey partiyi feshetmiştir. (17 Aralık 1930)
111 MENEMEN OLAYI (23 ARALIK 1930) Batıda rejime karşı yapılmış tek isyan hareketidir.Türkiye Cumhuriyeti rejime karşı yapılan II. isyan hareketidir.Hem Şeyh Sait hem de Menemen Olayından sonra Çok partili hayata geçiş için uygun zaman ve zeminin oluşmadığı kanaatine varılmıştır.1946’ya kadar ÇPHG denemesi yapılmamıştır.
112 Aşağıdakilerden hangisi Menemen Olayının sonucudur? A-Halifeliğin kaldırılmasıB-Takrir-i Sükun Kanunun çıkarılmasıC-SCF nin kapatılmasıD-M.Kemalin çok partili hayata geçiş çalışmalarını durdurmasıCEVAP:D
113 17 Kasım te Kazım Karabekir ve arkadaşları tarafından kurulan Türkiye Cumhuriyetinin ilk muhalefet partisi aşağıdakilerden hangisidir?A-Cumhuriyet Halk FırkasıB-Serbest Cumhuriyet FırkasıC-Terakkiperver Cumhuriyet FırkasıD-Demokrat PartiCEVAP:C
114 HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR -1921 Anayasaları-1924 Anayasaları-Medeni Kanun (1926)Laik hukuk sistemine geçilmek istenmesiİsviçre’den medeni kanun örnek alınmıştır. Çünkü en genç olması ve Türk kültürüne uygun olmasıkadın –erkek eşitliğieşitlik (miras-şahitlik)boşanma hakkıtek eşlilikkadınların meslek seçimiresmi nikah zorunluluğu-patrikhanelerin yargılama yetkisi kaldırılmıştır.
115 NOT: Kadınlara siyasal hakları medeni kanunla verilmemiştir. Belediyeler seçimlerine katılma(1930)Muhtarlık (1933)Milletvekilliği (1934)
116 Aşağıdakilerden hangisi 1926 Medeni Kanunu ile kadınların elde ettikleri haklardan değildir? A-Mirasta kadın-erkek eşitliğinin sağlanmasıB-Kadınlara her mesleğe girme hakkının verilmesiC-Boşanma hakkının kadına tanınmasıD-Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesiCEVAP: D
117 EĞİTİM İNKILÂPLARI1-Tevhidi Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)Eğitim-öğretim birliği sağlandı.Okullar MEB bağlandı.Medreseler kapatılmıştır.İkilik meselesi son bulmuştur. (II. Mahmut zamanındaki )Maarif teşkilatı hakkında kanunu (1926)(MEB) işleyişini düzenleyen temel kanundur
118 Aşağıdakilerden hangisi Tevhid-i Tedrisat Kanunun uygulanması ile sağlanan gelişmelerden biri değildir?A-Öğretim ilkelerinde birlik sağlanmasıB-Okuma yazma öğrenilmesinin kolaylaşmasıC-Eğitimde laik ve milli uygulamalara geçilmesiD-Bütün eğitim kurumlarının Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmasıCEVAP: B
119 2- Latin harflerinin kabulü (1 kasım 1928) Nedenleri:Okuma yazmanın kolaylaşmasıOkuma yazma oranının artmasıYazı dili (Osmanlıca) ile konuşma dili arasındaki uyuşmazlığın ortadan kaldırılmak istenmesi dolayısıyla bu kanun çıkarılmıştır.Millet mektepleri (1929): yeni alfabenin öğretilmesi için açılmıştır.Halk evleri (1932):yeni getirilmiş kültürü yaymak için açılmış yerlerKöy enstitüleri (1940):(İsmet İnönü zamanında açılmıştır.)Köy enstitülerinin kurulmasının Atatürk’le bir ilgisi yoktur.M. Kemal’e başöğretmen unvanı (1934) yılında TBMM ce verilmiştir.
120 4-Türk Dil Kurumu (1932)Bu iki yenilik doğrudan milliyetçilik ilkesi doğrultusunda yapılmış inkılâplardır.5-Üniversite Reformu (1933)Dar’ül-Fünun- İstanbul üniversitene dönüştürülmüştür.Ankara Hukuk mektebiYüksek ziraat enstitüsüDFCF açılmıştır.
121 TOPLUMSAL YAŞAYIŞIN DÜZENLENMESİ İÇİN YAPILMIŞ İNKILÂPLAR 1-Kılık kıyafet Kanunu (25 Kasım 1925)ilk defa Kastamonu’da M.Kemal tarafından kullanılmıştır.Avrupa ile uyum amacıyla yapılmıştır.Kadınların kıyafeti ile ilgili herhangi bir yasal düzenleme yapılmamıştır.-Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanun kapsamında-Diyanet işleri başkanı-Fener ve Rum patriği-Hahambaşı muaf tutulmuşlardır.Yani bunlar dışında hiç kimse dini kıyafetle dolaşamazlar..
122 2-Tekke-Zaviye ve Türbelerin kapatılması (30 Kasım 1925) 3-Soyadı Kanunu(1934)Sosyal ve resmi işlerde kolaylıkEşitlik sağlanması”Atatürk” soyadı TBMM tarafından M. Kemal’e verilmiştir ve onun dışında hiç kimseye bu soyadı verilemez.Şeyh, Molla, hacı vb..unvanlar kullanılamazHalkçılıkla ilgili
123 4-Ölçülerde değişiklik Avrupa ile uyumülke içerisindeki birliktelik sağlamak amacıyla yapılmıştır.miladi takvim (1926)ulusal saat (1928)uzunluk-ağırlık ölçüsü (1931)hafta sonu tatili (1935)
124 EKONOMİK İNKILÂPLAR1-İzmir iktisat Kongresi (17 Şubat–4 Mart 1923)(Misak-ı İktisadi)Türk tarihinde ekonomik konuların görüşüldüğü ve çözüme kavuşturulduğu ilk toplantıdır.Lozan ön görüşmeleri sırasında yapılmıştır. (kapitülasyonların kaldırılmasında etkilidir)Bu kongrede aşağıdaki ilkeler benimsenmiştir.Ulusal bağımsızlık ekonomik bağımsızlıkla perçinlenmelidirHam maddesi ülke içinde bulunan sanayi kurulmalıdır.Özel müteşebbis desteklenmelidir.Kredi verecek bankalarÖzel müteşebbisin yetmediği alanlarda devlet müdahil olmalıdır. (devletçilik)Bu kongrede Türkiye Devleti’nin ekonomik yol haritası belirlenmiştir.
125 17 Şubat 1923 İzmir İktisat Kongresinde benimsenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A-Ekonomik bağımsızlığı gerçekleştirmekB-Kapitülasyonları kaldırmakC-Kabine sistemine geçmekD-Ulusal egemenlik ilkesini kurumlaştırmakCEVAP:A
126 Devletçilik: Ekonomide devletin müdahil olması demektir Devletçilik: Ekonomide devletin müdahil olması demektir. (Ekonomiyi devletin yönlendirilmesi) devletçiliğe geçmemizin 2 nedeni vardır.1929 Dünya ekonomik bunalımı (ABD)Özel müteşebbisin ve sermayenin bulunmaması (savaştan yeni çıkmış olmamızdan dolayı)
127 -I. Beş yıllık kalkınma planı (1933–1938) (1934’te uygulanmış) -II. Beş yıllık kalkınma planıII. Dünya savaşı nedeniyle uygulanamamıştır.İsmet İnönü dönemi (ekonomik olumsuzluk dönemi karne dönemi)Teşviki sanayi kanunu (1927) (devletçilikle ilgili değildir)Kabotaj kanunu (1926)-Türk karasularında gemi işletmeciliği ve ticaret halkının Türkiye’ye verilmesi- milliyetçilikle ilgilidir.
129 Aşağıdaki inkılaplardan hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir? A-Tekke ve Zaviyelerin kapatılmasıB-Saltanatın kaldırılmasıC-Tevhid-i Tedrisat Kanunun çıkarılmasıD-Laiklik ilkesinin anayasaya konulmasıCEVAP:B
130 ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKA 1923– –1938Dönemi DönemiYeni Türk devleti Dünya barışınınTanınması sağlanmasıLozan’ın artıkları Türk devletinin tanınmasıve tanıtılmasıDış Politikadaki temel ilkelerimiz:Dış politikadaki en temel düşüncemiz Yurtta Sulh, Cihanda Sulh’tür.Hiçbir devletin iç işlerine karışmayız, karıştırmayızHiçbir devletin toprağında gözümüz yoktur. Hiç kimsenin de bizim toprağımızda gözü olmasın
131 A-)Nüfus Mübadelesi (Etabli Anlaşmazlığı) -Lozan anlaşılmış idi ancak uygulamada sıkıntılar çıktı. Bu sorun 1930 Venilezos- Atatürk görüşmesiyle hallolmuştur.- Yunanistan’la barış dönemi başlamıştır.Bu barış dönemi Kıbrıs sorunun ortaya çıkmasına kadar devam etmiştir.B-)Dış BorçlarTürkiye taksitle bu borçları ödemiştir.(Fransa)C-)Yabancı okullar-milli bağımsızlıktan ödün verilmemiştir. (Fransa)
132 D-) Musul meselesi (1926)Lozan’da çözülemeyen tek mesele idi.ikili görüşmelere bırakılması kararlaştırılmış idi.Türkiye-İngiltere görüşmeleri başladıMC havale edildi (Milletler cemiyeti)Milletler cemiyeti Musul- Irak’ındır dedi. Bu sırada Şeyh Said İsyanı çıktı ve Türkiye masaya oturmak zorunda kaldı.Ankara Antlaşması imzalandı (1926)Musul ve Kerkük Irak’a bırakılmıştır.Musul petrollerinden elde edilen gelirlerin %10’nu 25 yıl Türkiye’ye ödenecek.Türkiye bunu peşin paraya çevirerek almıştır.
133 E-) Milletler Cemiyeti Giriş (1932) Yurtta sulh cihanda sulhu savunan TürkiyeDünya barışı için kurulmuş olan milletler cemiyetine üye olmuşturTürkiye’nin üye olduğu ilk uluslar arası örgüttür.F-)Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936)I.Dünya Savaşından sonra:Almanya –Nazizmİtalya – Faşizm (silahlanma yarışı ve saldırgan politika sergilediler)Bu iki ülkenin tutumundan faydalanarak M. Kemal M. Cemiyetine başvurmuştur. (II. Dünya savaşını görmüştür)
134 TürkiyeİngiltereFransaS. RusyaYunanistanYugoslavyaRomanyaBulgaristanAlmanya ve İtalya (1938’de İtalya sözleşmeyi imzalamıştır)- konferansa katılmamıştır.
135 Uluslar arası komisyon kalkmış ve yetkileri Türkiye’ye devredilmiştir. Ayrıca Türkiye boğazlar çevresinde asker bulundurma hakkını elde etmiştir.Ticaret gemisi geçişi serbest, savaş gemilerinde tonaj sınırlaması getirilmiştir.Türkiye savaşa girerse istediğini yapabilirMontrö ile Boğazlardaki hâkimiyet tamamen Türkiye’ye geçmiştir. (Yani Lozan’daki gölge kalkmıştır)Boğazların hâkimiyetinin tamamen Türkiye’ye geçmesi S.Rusya ile aramıza soğukluk girmesine neden olmuştur.
136 G-) Hatay’ın Anavatana katılışı (1939) Atatürk görmemiştir.Fransa’nın Suriye’yi özgür bırakması (Hatay ve İskenderun’u Suriye’ye bırakması)Atatürk MC’ne başvuracakTürk- Müslüman nüfusun çoğunlukta- Misak-ı milli sınırlarıHatay Cumhuriyeti kurulacak (1938)Misak-ı milli gerçekleşmiştir.
137 E)BALKAN ANTANTI-Almanya (nazizm)-İtalya (faşizm)silahlanma yarışı ve saldırgan politika izlemişlerdir.TürkiyeEYunanistanYugoslavyaARomanya
138 Türkiye bu devletleri bir araya getirerek batı sınırını güvence altına almıştır. Bu antlaşma II. Dünya savaşı nedeniyle geçerliliğini kısa süre sonra yitirmiştirI-)Sadabat Paktı (1937)TürkiyeİranIrakAfganistanBu antlaşma ile Türkiye Doğu sınırı güvence altına almıştır.
139 Ülkede fert,aile ve sınıf egemenliğine izin vermeyen bütün vatandaşların kanun önünde eşitliği esasına dayanan Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir ?A-HalkçılıkB-MilliyetçilikC-DevlatçilikD-İnkılapçılıkCEVAP:A
140 Ulusal egemenlik kavramı Atatürk ilkelerinden hangilerinin esas dayanağıdır? A-Cumhuriyetçilik-DevletçilikB-Cumhuriyetçilik-HalkçılıkC-Milliyetçilik-DevletçilikD-Halkçılık -İnkılapçılıkCEVAP:B
141 Devlet yönetiminde milli egemenliği esas alan ilke aşağıdakilerden hangisidir? A-LaiklikB-MilliyetçilikC-CumhuriyetçilikD-DevletçilikCEVAP:C