Şitaki Mantarı Nedir, Faydaları Nelerdir?
Şitaki mantarı dünya çapında en popüler mantarlardan biridir.
Lezzetli bir tadı ve çeşitli sağlık yararları vardır.
Şitaki mantarında bulunan bileşikler, kanserle mücadeleye, bağışıklığı artırmaya ve kalp sağlığını desteklemeye yardımcı olur.
Bu yazıda, şitaki mantarı hakkında bilmeniz gereken her şey açıklanmaktadır.
Şitaki mantarı nedir?
Şitaki mantarı, Doğu Asya’ya özgü yenilebilir bir mantar türüdür.
Koyu kahverengi renkte bronzdurlar ve şapkaları genellikle 5 ve 10 santimetre arasında büyür.
Genellikle sebze olarak kullanılırken, şitaki aslında çürümüş ağaç yapraklarında doğal olarak yetişen bir mantardır.
Ayrıca yaygın şekilde yetiştirilmektedir. Şitaki mantarının % 83’ü Japonya, ABD, Kanada, Singapur ve Çin’de yetiştirilmektedir.
Bu mantar çeşidinin taze, kuru olarak veya çeşitli besin takviyelerinde bulabilirsiniz.
Şitaki Mantarının Besin Profili
Şitaki mantarının kalorisi azdır. Ayrıca, iyi miktarda lif, B vitaminleri ve bazı mineraller içerir.
Kuru dört şitaki mantarından(15 gram) elde ettiğiniz besin maddeleri şunlardır:
- Kalori: 44.
- Karbonhidrat: 11 gram.
- Lif: 2 gram.
- Protein: 1 gram.
- Riboflavin: RDI’nin % 11’i.
- Niasin: RDI’nin % 11’i.
- Bakır: RDI’nın % 39’u.
- Vitamin B5: RDI’nin % 33’ü.
- Selenyum: RDI’nın % 10’u.
- Manganez: RDI’nin % 9’u.
- Çinko: RDI’nin % 8’i.
- B6 vitamini: RDI’nin % 7’si.
- Folat: RDI’nin % 6’sı.
- D vitamini: RDI’nin % 6’sı.
Buna ek olarak, şitaki ette bulunan amino asitlerin çoğunu içerir.
Ayrıca polisakaritler, terpenoidler, steroller ve bağışıklık arttırıcı, kolesterol düşürücü ve anti kanser etkilerine bağlı lipidler bulunur.
Bu özelliklerin tümü mantarın nasıl ve nerede yetiştirildiği, depolandığı ve kullanıldığına bağlı olarak farklılık gösterebilir.
Nasıl Kullanılır?
Şitaki mantarının iki ana kullanım alanı vardır: yiyecek ve ilave olarak.
Yemeklerde Şitaki
Kuru şitaki mantarı daha popülerdir ama taze olanlarını da pişirerek tüketebilirsiniz. Kuru şitakinin, taze olanından daha yoğun bir tadı vardır.
Hem kuru hem de taze şitaki mantarı, kızartmalar, çorba, güveç ve diğer yemeklerde kullanılır.
Takviye olarak Şitaki
Şitaki mantarı geleneksel Çin tıbbında uzun süredir kullanılmaktadır.
Ayrıca Japonya, Kore ve Doğu Rusya’nın medikal geleneklerinin bir parçasıdırlar.
Çin tıbbında, şitakinin dolaşımı geliştirmenin yanı sıra sağlık ve uzun ömürlülüğü artırdığı düşünülmektedir.
Bununla birlikte, çalışmaların birçoğu laboratuvar hayvanlarında veya insanlarla değil test tüplerinde yapıldı.
Kalp sağlığına faydalıdır
Şitaki mantarının kalp sağlığı için birkaç avantajı olabilir. Örneğin, kolestrolü düşürmeye yardımcı olabilecek üç bileşiğe sahiptirler:
Eritadenin: Kolesterol üretiminde rol oynayan bir enzimi inhibe eden bir bileşik.
Steroller: Bağırsakta kolesterol emilimini engelleyen moleküller.
Beta-glukan: Kolesterolü düşüren bir lif türü.
Genetik olarak yüksek tansiyonlu sıçanlarla yapılan bir çalışmada, şitaki mantar tozunun kan basıncında artışı önlediği bulundu.
Kişisel bileşenlerinin ötesinde, şitaki doğal bir yiyecek gibi kalp sağlığını teşvik eder.
Yüksek yağlı besin yiyen laboratuvar sıçanlarında yapılan bir çalışmada, şitaki mantarı verilen sıçanların karaciğerlerinde daha az yağ geliştirdikleri, arter duvarlarında daha az plak oluştuğu ve herhangi bir mantar takviyesi almayanlardan daha düşük kolesterol seviyesine sahip olduğu bulundu.
Bağışıklık Sisteminizi Güçlendirir
Şitaki mantarı, bağışıklık sisteminizi güçlendirmeye yardımcı olabilir.
2015 yılındaki bir araştırmada, insanlar bir ay boyunca günde yaklaşık iki kuru şitaki mantarı yediler. Genel olarak, bağışıklık belirteçleri düzeldi. Ayrıca, çalışmaya başlamadan önce olduğundan daha az iltihaplanma yaşıyorlardı.
Bu bağışıklık etkisi, kısmen, çiğ mantarda bulunan polisakaritlerden birine bağlı olabilir.
Ayrıca, bağışıklık sistemi yaşla birlikte zayıflar. Bununla birlikte, bir fare çalışması, şitaki mantarından türetilen bir takviyenin bağışıklık fonksiyonundaki yaşla ilişkili gerilemenin bazılarını tersine çevirmesine yardımcı olduğunu buldu.
Kansere Karşı Mücadelede Kullanılan Bileşikler İçerir
Şitaki mantarındaki polisakkaritler de anti kanser etkisine sahiptir.
Örneğin, polisakarit lentinan, bağışıklık sistemini aktive ederek tümörlerle savaşmaya yardımcı olur.
Lentinanın lösemi hücrelerinin büyümesini ve yayılımını inhibe ettiği belirtilmektedir.
Çin ve Japonya’da, gastrik kanserli kişilerde bağışıklık fonksiyonunu ve yaşam kalitesini iyileştirmek için kemoterapi ve diğer büyük kanser tedavilerinin yanı sıra enjekte edilebilir bir lentinan formu da kullanılmaktadır.
Şitaki Mantarının Diğer Faydaları
Şitaki mantarı, mikroplarla mücadeleye ve kemik sağlığının geliştirilmesine de yardımcı olabilir.
Anti-bakteriyel ve Anti-viral Etkileri Umut Vaat Ediyor
Şitakide bulunan çeşitli bileşikler anti-bakteriyel, anti-viral ve anti-fungal etkilere sahiptir. Bunlar, oksalik asit, lentinan, centinamycins A ve B (antibakteriyel) ve eritadenin (antiviral) içerir.
Bazı bilim insanları antibiyotik direncinin artması karşısında, şitakilerin anti-mikrobiyal potansiyelini araştırmanın önemli olduğunu düşünüyorlar.
Kemikleri Güçlendirmeye Yardımcı Olur
Mantar D vitamininin doğal bitki kaynağıdır.
Vücudunuz güçlü kemikler oluşturmak için D vitaminine ihtiyaç duyar ancak çok az gıdalar bu önemli besin içerir.
Mantardaki D vitamini seviyeleri, yetiştirilmesine bağlı olarak değişir. UV ışığına maruz kaldığında, yüksek D vitamini seviyeleri geliştirirler.
Bir çalışmada, düşük kalsiyum, düşük D vitamini diyeti ile beslenen fareler osteoporoz belirtileri geliştirdi. Buna karşılık, verilen kalsiyum ve UV ile güçlendirilmiş şitaki mantarı ile yüksek kemik yoğunluğuna sahipti.
Bununla birlikte, şitakilerin D2 vitamini içerdiğini unutmayın. Yağlı balıklarda ve diğer bazı hayvansal gıdalarda bulunan D3 vitaminine kıyasla bu düşük bir vitamin formudur.
Şitaki Mantarının Olası Yan Etkileri
Çoğu kişi şitakiyi güvenle tüketebilir ancak bazı yan etkileri olabilir.
Nadir durumlarda, insanlar çiğ şitaki yediğinde cilt kızarıklığı geliştirebilir.
“Şitaki dermatit” adı verilen bu duruma lentinanın neden olduğu düşünülmektedir.
Buna ek olarak, toz haline getirilmiş mantar ekstraktını uzun süre kullanmanız bazı yan etkilere neden olabilir. Bunlar arasında mide rahatsızlığı, güneş ışığına duyarlılık ve şitaki dermatit bulunur.
Bazıları, mantar yemeklerinin yüksek purin içeriğinden dolayı gut hastalarında semptomlara neden olabileceğini iddia ediyor. Bununla birlikte, araştırmalar mantar yemeklerinin daha düşük bir gut riskiyle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Şitaki Nasıl Pişirilir?
Şitaki mantarı genellikle kuru olarak satılır. Onları sıcak suda bekletin, yumuşatın ve sonra mantar ve mantar suyu ile pişirin.
En iyi kurutulmuş şitaki mantarını seçmek için, dilimlenmek yerine bütün olarak satılan mantarları arayın. Şapkaları derin, beyaz fissürlü, kalın olmalıdır.
Şitakiyi diğer mantarlar gibi pişirebilirsiniz.
Sonuç olarak;
Şitakinin, hem gıda hem de tıbbi takviyeler olarak uzun bir kullanım öyküsü vardır.
Şitaki mantarının sağlığa olan faydaları üzerine yapılan araştırmalar umut vaat ederken, çok az insan araştırması yapılmıştır.
Bununla birlikte, şitaki düşük kalorilidir ve birçok vitamin, mineral ve biyoaktif bitki bileşikleri içerir.