Kalp damar hastalığı nedir? Risk faktörleri nelerdir?
Kardiyovasküler hastalık olarak da adlandırılan ve en önemli sağlık sorunlarından biri olan kalp-damar hastalıkları dört ana başlıkta incelenir:
- kalp krizi olarak bilinen miyokard infarktüsü (MI), şiddetli göğüs ağrısı angina pektoris, kalp yetmezliği ve koroner yaşam kaybı olarak ortaya çıkan koroner kalp hastalığı (KKH)
- İnme (felç) ve geçici iskemik atak ile ortaya çıkan serebrovasküler hastalık (beyin damar hastalığı)
- Aralıklı klodikasyon ile ortaya çıkan periferik arter hastalığı
- Aortik ateroskleroz ve göğüs veya abdominal aort anevrizması
Kalbi besleyen damarların tıkanması veya ileri derecede daralmasını ifade eden koroner kalp hastalıkları, tüm kalp-damar hastalıklarının üçte birini oluşturduğu için ayrı bir öneme sahiptir.
Kardiyovasküler risk faktörleri
Koroner kalp hastalığı ve inme ile ilişkili pek çok risk faktörü vardır. Aile öyküsü, ırk ve yaş gibi bazı risk faktörleri değiştirilemez. Tütüne maruz kalma, yüksek sistolik kan basıncı (tansiyon), yüksek kolesterol, obezite, fiziksel hareketsizlik, şeker hastalığı, sağlıksız diyetler ve alkolün zararlı kullanımı gibi diğer risk faktörleri tedavi edilebilir veya değiştirilebilir.
Bir risk faktörünüzün olması, mutlaka kardiyovasküler hastalıklara yakalanacağınız anlamına gelmez. Ancak, risk faktörlerini değiştirmeye yönelik harekete geçmedikçe, sahip olduğun risk faktörleri artar.
Değiştirilebilir risk faktörleri
Hipertansiyon inme için en büyük risk faktörüdür. Ayrıca kalp krizlerinde önemli bir rol oynar. Bununla birlikte günümüzde hipertansiyon, tedaviye ve önerilere bağlı kaldığınız sürece ciddi oranda kontrol edilebilir bir hastalıktır.
Yüksek total kolesterol, yüksek trigliserid seviyeleri, yüksek LDL (kötü) kolesterol veya düşük HDL (iyi) kolesterol düzeyleri gibi anormal kan lipid düzeyleri kalp hastalığı ve inme riskini artırır. Sağlıklı bir diyet yapmak, egzersiz yapmak ve ilaç vermek, kan lipid profilini değiştirebilir.
Tütün veya tütün ürünü kullanımı kardiyovasküler hastalık riskini artırır. Özellikle gençken sigara içmeye başladıysanız veya kadın olmanız durumunda risk yüksektir. Pasif sigara içiciliği de kardiyovasküler hastalık için bir risk faktörüdür. Ne kadar süre içerseniz için tütün kullanımını durdurmak, kardiyovasküler hastalık riskinizi önemli ölçüde azaltabilir.
Fiziksel hareketsizlik, kalp hastalığı ve inme riskini % 50 arttırır. Obezite kardiyovasküler hastalığın önemli bir riskidir ve sizi şeker hastalığına yatkın hale getirir.
Tip 2 diyabet, koroner kalp hastalığı ve inme için büyük bir risk faktörüdür. Şeker hastalığına sahip olmak sizi kalp ve damar hastalıklarını geliştirme ihtimali iki katına çıkarır. Şeker hastalığını kontrol edemezseniz, kardiyovasküler hastalıkları diğer insanlara göre daha erken yaşta geliştirme olasılığınız yüksektir ve sonuçları daha yıkıcı olacaktır. Menopoz öncesi bir kadınsanız, diyabetiniz östrojenin koruyucu etkisini azaltır ve kalp rahatsızlığı riskiniz önemli ölçüde yükselir.
Doymuş yağdan zengin bir beslenme tarzı, kalp hastalığı ve inme riskini artırır.
Ayrıca sosyoekonomik düzeyi düşük ülkelerde yaşayan bireylerin kalp hastalığı ve inme riskinin daha yüksek olduğu bilinmektedir. Ayrıca kronik stresli yaşam, sosyal izolasyon, endişe ve depresyon kalp hastalığı ve inme riskini artırır.
Sol ventrikül hipertrofisi (kalbin sol karıncığında anormal büyüme), kardiyovasküler yaşam kaybı için bir risk faktörüdür.
Değiştirilemeyen risk faktörleri
Yaşlanmak basitçe kardiyovasküler hastalık için bir risk faktörüdür; İnme riski 55 yaşından sonra her on yılda iki katına çıkar.
Aile öyküsü kardiyovasküler hastalıklar için önemli bir risk faktörüdür. Birinci derece akrabanız, 55 yaşından önce (erkek akrabalarda) veya 65 yaşından önce (bir kadın akraba için) koroner kalp hastalığı veya inme geçirirse, riskiniz artar.
Cinsiyetiniz önemlidir: Bir erkek olarak menopoz öncesi bir kadından daha fazla kalp rahatsızlığı riski taşırsınız. Fakat menopozdan sonra bir kadının riski bir erkeğe benzer. İnme riski, erkekler ve kadınlar için benzerdir.
Etnik köken; Afrika kökenli veya Asya kökenli insanlar, diğer ırksal gruplardan daha fazla kardiyovasküler hastalık geliştirme riski altındadır.