Genel Bakış
St. John’s wort ya da sarı kantaron (Hypericum perforatum), Avrupa’ya özgü çiçekli bir çalıdır. İsmini, İncil’deki Vaftizci Yahya’nın doğum gününde, sıklıkla çiçek açmasından alır.
Çiçekleri ve yaprakları, hiperforin gibi aktif bileşenler içeren sarı kantaron; çay, tablet, sıvı ve topikal preparat formlarında bulunur.
Sarı kantaron genellikle depresyonu ve menopozal semptomları tedavi etmek için kullanılır.
Kanıt
Sarı kantaronun belirli durumlarda kullanımı üzerine yapılan araştırmalar şunları göstermektedir:
- Depresyon: Bazı çalışmalar, hafif veya orta dereceli depresyon tedavisinde sarı kantaronun terapötik faydalarını desteklemektedir. Aslında, birkaç araştırma, takviyenin bazı reçeteli antidepresanlar kadar etkili olduğunu göstermiştir. Ancak sarı kantaron birçok ilaç etkileşimine neden olduğundan, özellikle reçeteli ilaç kullananlarda uygun bir seçim olmayabilir.
- Menopozal semptomlar: Araştırmalar, tek başına kullanımından ziyade, özel bir tür kara yılan otu ekstresi ile kombinasyonunun sıcak basması gibi menopozal semptomları azaltabileceğini düşündürmektedir.
Sonuç Olarak
Temkinli Olunmalı
Sarı kantaron hafif veya orta şiddetli depresyon tedavisinde etkili olabilir. Bununla birlikte, birçok ilaçla etkileşime girdiği için ciddi yan etkilere de neden olabilir. Reçeteli ilaç kullananların sarı kantarondan uzak durması gerekmektedir.
Güvenlik ve Yan Etkiler
Sarı kantaron, uygun dozlarda oral olarak kullanıldığında genellikle güvenli kabul edilir. Ancak, aşağıdaki yan etkilere neden olabilir:
- Ajitasyon
- Anksiyete
- Yanma veya karıncalanma hissi
- Baş dönmesi
- İshal
- Ağız kuruluğu
- Yorgunluk
- Baş ağrısı
- Güneş ışığına karşı hassasiyetin artması (ışığa duyarlılık)
- Uyku problemleri
- Sinirlilik
- Hipoglisemi (kan şekerinde düşme)
- Huzursuzluk
- Mide rahatsızlığı
- Halüsinasyon
Sarı kantaronun topikal kullanımının güvenliği hakkında yeterli bilgi mevcut değildir. Ayrıca, sarı kantaron hamilelik veya emzirme dönemlerinde kullanılmamalıdır.
Etkileşimler
Sarı kantaron, herhangi bir reçeteli ilaçla birlikte kullanılmadan önce mutlaka doktora danışılmalıdır. Olası etkileşimler şunlardır:
- Alprazolam (Xanax): Anksiyete semptomlarını hafifletmek için kullanılan bu ilaçla birlikte sarı kantaron almak ilacın etkisini azaltabilir.
- Antidepresanlar: Sarı kantaronu antidepresanlarla birlikte almak, vücutta yüksek seviyelerde serotonin birikmesine neden olabilir. Çok fazla serotonin, hafif veya şiddetli yan etkilere neden olabilir. Bu sebeple, sarı kantaron ile herhangi bir antidepresanı beraber kullanmak ancak doktor gözetimi ile mümkün olabilir. Ayrıca nortiriptiline (Pamelor) etkinliğini azaltabilir. Monoamin oksidaz inhibitörü kullananlar sarı kantaron almaktan kaçınmalıdır.
- Barbiturat: Sarı kantaronu, merkezi sinir sistemi depresanı (barbitürat) gibi davranan bir ilaçla birlikte almak, barbitüratın neden olduğu uyku süresini azaltabilir.
- Bupropion (Wellbutrin SR): Bu antidepresan ile birlikte sarı kantaron almak ilacın etkisini azaltabilir.
- Bazı kemoterapi ilaçları: Sarı kantaronu irinotekan (Camptosar), dosetaksel (Taxotere) veya imatinib (Gleevec) ile birlikte almak kemoterapi ilaçlarının etkilerini azaltabilir.
- Bazı immünosüpresif ilaçlar: Sarı kantaronu takrolimus (Prograf) veya siklosporin (Neoral, Sandimmune) ile almak ilacın etkisini azaltabilir.
- Bazı statinler: Sarı kantaronu simvastatin (Zocor) ile almak ilacın etkinliğini azaltabilir.
- Doğum kontrol ilaçları: Sarı kantaronun kontraseptif ilaçlarla beraber kullanılması, ağrılı kanamaya, regl döngüsünde düzensizliğe veya plansız gebeliğe neden olabilir. Bu sebeple, ek veya alternatif bir doğum kontrol yöntemi gerekebilir.
- Sitokrom P450 2C19 (CYP2C19) ve sitokrom P450 3A4 (CYP3A4) substratları: Bu enzimlerle etkileşen herhangi bir ilaç alınıyorsa sarı kantaron kullanmamalıdır.
- Dekstrometorfan: Sarı kantaronu bu öksürük baskılayıcı ile birlikte almak vücutta yüksek seviyelerde serotonin birikmesine neden olabilir.
- Digoksin (Lanoxin): Bu kalp ilacı ile birlikte sarı kantaron almak ilacın etkisini azaltabilir.
- Feksofenadin (Allegra): Sarı kantaronu bu antihistaminik ile almak ilacın vücutta çok fazla birikmesine neden olabilir ve bu da olağan yan etkileri kötüleştirebilir.
- Ketamin: Sarı kantaronu ketamin ile almak ilacın anestezik etkisini azaltabilir.
- Narkotik ilaçlar: Sarı kantaron metadon ile birlikte kullanılmamalıdır. Sarı kantaronu bazı opioidler ile birlikte almak ilacın etkinliğini azaltabilir. Sarı kantaron takviyesinin meperidin (Demerol) ile birleştirilmesi, vücudutta yüksek seviyelerde serotonin birikmesi riskini artırabilir. Takviyenin opioidlerle birlikte kullanımı, ilaç kaynaklı uyku süresini ve ağrı kesici etkileri artırabilir.
- Non-nükleozid revers transkriptaz inhibitörleri: Sarı kantaronu bu anti-HIV ilaçlarından biriyle almak ilacın etkisini azaltabilir.
- Omeprazol (Prilosec, Zegerid): Kronik mide yanmasını tedavi etmek için kullanılan bu ilaçla birlikte sarı kantaron alınmamalıdır. Takviye ilacın etkinliğini azaltabilir.
- Fenitoin (Dilantin, Fenytek): Sarı kantaronu bu antikonvülsan ile birlikte almak nöbet kontrolünün kaybedilmesine neden olabilir.
- Proteaz inhibitörleri: Bu tür bir antiviral ilaç ile birlikte sarı kantaron almak ilacın etkinliğini azaltabilir.
- Triptanlar: Vücutta yüksek seviyelerde serotonin birikmesi riskini arttırbileceği için sarı kantaron migren tedavisinde kullanılan bu ilaçlarla birlikte almamalıdır. Çok fazla serotonin hafif veya şiddetli yan etkilere neden olabilir.
- Vorikonazol: Sarı kantaronu bu antifungal ilaçla birlikte almak ilacın etkinliğini azaltabilir.
- Warfarin (Coumadin, Jantoven): Sarı kantaron kan pıhtılaşmasını azaltmak için kullanılan bu ilaçla birlikte almak ilacın etkisini azaltabilir.
Çevirmen: Mehtap Özkanlı
Editör: Kurtuluş Öztürk
Kaynak: Mayo Clinic