Bilgisayarlı Tomografi (BT) Nedir? Tomografi Nasıl Çekilir? Riskleri Nelerdir? başlıklı makalemizde, bu konuya dair merak edilen tüm detayları anlatmaya çalışacağız. Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması, hastalıkları ve yaralanmaları tespit etmek için son derece faydalı bir teşhis yöntemidir. Bilgisayarlı tomografi taraması, yumuşak dokuların ve kemiklerin 3 boyutlu görüntüsünü üretmek için bir dizi X-ışını ve bir bilgisayar kullanır. Bilgisayarlı tomografi, doktorların hastalıkları teşhis etmek için kullandıkları ağrısız, invaziv olmayan bir yöntemdir. Bir hastanede veya görüntüleme merkezinde BT taraması yaptırılabilir.
Doktorlar, vücuttaki yapıları incelemek için BT taraması olarak da bilinen bilgisayarlı tomografiyi kullanırlar. Bilgisayarlı tomografi taraması, vücudun enine kesitinin görüntülerini üretmek için X-ışınlarını ve bilgisayarları kullanır. BT taraması, doktorların vücudu çok detaylı bir şekilde görebilmeleri için kemiklerin, kasların, organların ve kan damarlarının çok ince "dilimlerini" gösteren fotoğraflar çeker.
Geleneksel X-ray cihazları, X-ışınlarını tek bir noktaya yönlendirmek için sabit bir tüp kullanır. X-ışınları vücutta dolaşırken, farklı dokular tarafından farklı miktarlarda emilir. Daha yüksek yoğunluklu doku, filmin siyah arka planına karşı diğer dokulardan daha beyaz bir görüntü oluşturur. X-ışınları 2 boyutlu görüntüler üretir. Bilgisayarlı tomografi taramalarında, X-ışınlarını hastanın etrafında 360 derece döndüren halka şeklinde bir tüp bulunur. Yakalanan veriler, vücudun içine ait ayrıntılı ve 3 boyutlu bir görünüm sağlar.
BT taramaları ve CAT taramaları aynı görüntüleme testini tanımlar. CAT taraması, bilgisayarlı eksenel tomografi anlamına gelir.
Bazı durumlarda tarama sırasında bir kontrast madde kullanılır. Boya adı da verilebilen bu kontrast madde, belirli özellikleri vurgulayarak çekilen görüntüleri iyileştirir. İlgili sağlık çalışanı, BT taramasının türüne ve taramanın nedenine bağlı olarak hastaya ya kontrast madde içeren özel bir sıvı içirecek ya kontrast madde içeren bir damar yolu enjeksiyonu yapacak ya da her ikisini birden uygulayacaktır. Kontrast madde, sonraki 24 saat içinde önce hızlı bir biçimde, sonra yavaşlayarak idrar yoluyla vücuttan temizlenir.
İlgili sağlık çalışanı, BT taramasına nasıl hazırlanılacağı konusunda hastaya talimatlar verecektir. Çekimin yapılacağı gün aşağıdakilere dikkat edilmelidir:
BT taramasında boya veya kontrast kullanılıyorsa, doktor hastaya bazı özel hazırlık yönergeleri verebilir:
Test sırasında bir masaya (yatağa benzer) sırtüstü uzanılır. Eğer test gerektiriyorsa, bir sağlık personeli kontrast maddeyi damardan enjekte edecektir. Bu boya kişinin kendini kızarmış hissetmesine veya ağzında metalik bir tada sahip olmasına neden olabilir.
Tarama başladığında:
Genel olarak bir BT taraması için 1 saat planlanması gerekir. Bu zamanın çoğu hazırlık içindir. Taramanın kendisi 10 ila 30 dakika veya daha az sürer. İlgili sağlık çalışanı onay verdikten sonra, bu genellikle taramayı tamamladıktan ve görüntülerin net olduğunu doğruladıktan sonra olur, kişi normal faaliyetlerine devam edebilir.
Tomografi sonuçları genellikle 24 saat içerisinde çıkar. Bilgisayarlı tomografi taraması ve diğer radyolojik görüntüleri okuma ve yorumlama konusunda uzmanlaşmış bir doktor olan radyolog, taramayı inceleyecek ve bunları açıklayan bir rapor hazırlayacaktır. Doktor, bir kontrol randevusunda sonuçları hastayla paylaşır.
Doktor, ilgili teşhisine yardımcı olması için bir BT taraması isteyebilir. Tarama, doktorların kemikleri, organları, diğer yumuşak dokuları, kan damarlarını ve şüpheli oluşumları yakından incelemesini sağlar. BT taramasının bulabilecekleri aşağıdakiler gibidir:
Doktorlar röntgenlerde de organları ve dokuları görebilir ancak röntgenlerde vücut yapıları üst üste binmiş gibidir ve bu da her şeyi görmeyi zorlaştırır. BT taraması, daha net bir görünüm için organlar arasındaki boşlukları gösterir.
Doktorlar bilgisayarlı tomografi taramalarını genellikle güvenli kabul eder. BT taramaları çocuklar için de güvenlidir. Bilgisayarlı tomografi teknisyenleri, çocukların radyasyona maruz kalmalarını azaltmak için çocuklar için ayarlanmış makineler kullanabilir.
BT taramaları, diğer bazı teşhis yöntemleri gibi görüntüyü yakalamak için az miktarda iyonlaştırıcı radyasyon kullanır. BT taramalarıyla ilişkili bazı riskler şunlardır:
Hastaların BT taramalarının sağlık riskleri hakkında endişeleri varsa bunu mutlaka doktorlarıyla paylaşması gerekir. Doktorlar hastanın endişelerini değerlendirecek ve tarama hakkında bilinçli bir karar vermelerine yardımcı olacaklardır.
Kişi hamileyse veya hamile olma ihtimali varsa bunu BT teknisyenine mutlaka söylemelidir. Pelvis ve karın için yapılan BT taramaları, gelişmekte olan fetüsü radyasyona maruz bırakabilir ancak bu gerçek bir zarara yol açmak için yeterli değildir. Vücudun diğer bölgelerindeki BT taramaları fetüsü herhangi bir risk altına sokmaz.
Bilgisayarlı tomografi taramaları mükemmel bir teşhis aracıdır. Doktor BT taraması istediğinde hastaların çeşitli endişeleri olabilir. Bu güvenli ve ağrısız test noninvazivdir ve içinde çok az risk barındırır. BT taramaları, doktorların bir sağlık sorununu doğru bir şekilde teşhis etmesine ve hasta için doğru tedaviyi uygulamalarına yardımcı olur. Diğer test seçenekleri de dahil olmak üzere bilgisayarlı tomografi çektirmek konusunda endişeleri olanlar bunu mutlaka doktoruyla paylaşmalıdır.