Yenilenebilir enerji, yeni enerji üretim kapasitesi için birçok pazarda giderek daha rekabetçi hale geliyor ve siyasi çabalar ve yatırımcı katılımı ile destekleniyor.
Çin’in 2060’a kadar net sıfır emisyona ulaşma taahhüdü, Avrupa Birliği’nin (AB) Yeşil Anlaşması ve ABD Başkanı Joe Biden’ın önerdiği 2 trilyon dolarlık temiz enerji planı, dünyanın en büyük üç ekonomisinin aynı yöne doğru ilerlediği anlamına geliyor. Onları Japonya, Kore Cumhuriyeti ve İngiltere gibi diğer birçok ülke takip ediyor. Benzer şekilde, artan sayıda hükümet, yeni içten yanmalı motorlu araçların satışını aşamalı olarak durdurmak veya yalnızca elektrikli satışlara izin vermek için takvim belirledi. Hedeflerin çoğu binek araçlara odaklanıyor ve küresel olarak 17 hükümeti içeriyor.
En katı takvimi (sırasıyla 2025 ve 2030) taahhüt eden Norveç ve Hollanda ile Avrupa ülkeleri lider konumdadır. Avrupa dışındaki hedeflere sahip diğer ülkeler veya bölgeler arasında Kolombiya, Kosta Rika ve ABD Kaliforniya Eyaleti bulunur.
COVID-19 salgını, fosil yakıt endüstrisi için ek zorluklar yarattı. Petrol fiyatları 2020’de keskin bir şekilde düştü ve küresel petrol talebinin neredeyse üçte biri karantina ve seyahat yasakları (Sheppard, 2020) yoluyla salgın tarafından yok edildi ve bu da sektörün oynaklığı ve uzun vadeli uygulanabilirliği ile ilgili endişeleri artırdı.
Öte yandan, son yıllarda zaten yükselişte olan yenilenebilir enerji sektörü de COVID-19 krizinden etkilendi, ancak çökmedi ve fosil yakıt endüstrisinden daha dayanıklı olduğu kanıtlandı. Bazı ülkelerde, özellikle de Avrupa ülkelerinde, yenilenebilir enerji teknolojileri, hükümetler ve yatırımcıların düşük karbonlu faaliyetleri desteklemeye daha istekli olmasıyla, kurtarma planlarının merkezine yerleştirilmiştir.
Petrol şirketlerinin tarihsel, mevcut ve gelecekteki yenilenebilir enerji stratejilerinin niteliksel ve niceliksel değerlendirmesi, iki ana farklılaştırılmış gruba genel bir sınıflandırma sağlamıştır:1) Avrupa şirketleri – BP, Eni, Equinor, Royal Dutch Shell ve Total – emisyon hedefleri olan ve petrol şirketlerinden enerji şirketlerine geçiş yapmaya başlayan petrol şirketleri olarak ve 2) Saf fosil yakıt odaklı şirketler olarak kalmayı seçen petrol şirketleri olarak ABD şirketleri – Chevron ve ExxonMobil -. Bu nedenle, analiz edilen yedi petrol şirketinden beşi bir çeşit yenilenebilir enerji stratejisi geliştirmiş ve yenilenebilir enerji projelerine yatırım yapmaya başlamıştır. Ancak Avrupalı şirketlere detaylı olarak bakıldığında farklı gruplar belirlenebilir. Eni, Shell ve Total, enerji geçişindeki stratejileri ve angajmanlarıyla ilgili olarak operasyonel organizasyonlarını değiştiriyor ve tüm tedarik zincirindeki şirketleri satın alarak elektriğe yoğun bir şekilde yatırım yapıyor. Elektrifikasyonun gelecekte oynayacağı kilit rol, senaryolarında da vurgulanmaktadır. Öte yandan BP ve Equinor, yenilenebilir enerji yatırımları yoluyla portföy çeşitlendirmesine odaklanıyor.
BP, Eni ve Equinor, üç emisyon Kapsamının tamamında mutlak hedeflere sahiptir ve Shell ve Total, yoğunluğa dayalı hedeflere sahiptir. Bununla birlikte, bu daha geniş sınıflandırmaların yanı sıra, Avrupalı şirketler ileriye dönük görünüyor, ancak hala geçmişe dayanıyorlar. Uzun vadede emisyon hedefleri belirlediler ve yeni enerji girişimlerini benimsemek için çaba sarf ettiler, ancak kısa vadede hiçbir şirket petrol üretimini kesmiyor.
Bu şirketler, yenilenebilir enerji çözümlerine, enerji verimliliğine ve diğer temiz teknolojilere yapılan yatırımlar ve daha fazla yatırım taahhüdüyle ve yeni veya daha iddialı emisyon azaltma hedefleri belirleyerek enerji endüstrisinde giderek kendilerini yeniden konumlandırıyorlar.
Sonuçlar, emisyon azaltma hedefleri ve yenilenebilir enerji projelerine katılım ile ilgili son duyurulara rağmen, şirketlerin yenilenebilir enerjilere gerçek yatırımlarının fosil yakıtlara kıyasla hala düşük olduğunu gösteriyor. Petrol şirketleri artık, onları yenilenebilir şirketlere göre rekabet üstünlüğü olmayan küçük oyuncular olarak bırakan olgun bir yenilenebilir endüstriyle rekabet ediyor. Petrol şirketleri, aynı zamanda, sürekli olarak azalan petrol talebi, yatırımcı şüpheciliği ve iklimi ve çevreyi koruma konusunda kamuoyu baskısıyla karşı karşıyadır. Pek çok petrol şirketi bu zorluğun farkına vardı ve aktif olarak yeni iş kolları geliştiriyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) Enerji Dönüşüm Senaryosu, sürdürülebilir bir gelecek enerji sistemi oluşturmak için dünyanın nereye gitmesi gerektiğini gösteriyor. Küresel enerji sistemi, büyük ölçüde fosil yakıtlara dayanan mevcut sistemi, sadece elektrik üretiminde değil, aynı zamanda sanayi ve ulaşım gibi son kullanım sektörlerinde de yenilenebilir enerjiye dayalı bir sistemle değiştirerek köklü bir dönüşüm geçirmelidir. Örneğin, sermaye yoğun bir endüstri olarak, iklim hedeflerine ulaşmak için önümüzdeki birkaç yıl içinde gereken yenilenebilir enerji yatırımlarındaki boşluğu doldurmada kritik bir rol oynayabilirler. Zorluk iki yönlüdür: enerji geçişine adapte olmanın yanı sıra, enerji sisteminin karbondan arındırılmasını desteklemekle kalmayan, hatta belki de ona öncülük eden şekillerde gelişmek.
Şu anda ülkelerin öncelikleri yüksek olan anahtar karbondan arındırma araçları arasında, petrol şirketlerinin rekabet avantajına sahip olacağı birkaç seçenek vardır:
- Bu, yenilenebilir enerjilerin (yani güneş ve rüzgâr) gerekli kapasiteyi sağlayamadığı ulaşım, ağır sanayi ve güç ve ısıtma gibi farklı uygulamalara sahip olabilen çekici bir yakıt kaynağıdır. Hidrojen, gaz taşıma ve satışındaki uzmanlıkları sayesinde petrol şirketlerinin kendilerinin kurabilecekleri yeni pazarlardan biridir.
- Açık deniz teknolojileri. Yarım yüzyılı aşkın süredir açık denizde faaliyet gösteren petrol ve gaz endüstrileri, edinilen bilgileri açık deniz rüzgâr endüstrisine aktararak sinerjilerden faydalanabilir (IRENA, 2020a). Örneğin, mevcut altyapıyı açık deniz petrol ve gaz ve nakliye endüstrilerinden yükseltebilir ve açık deniz yenilenebilir enerji teknolojilerine dönüştürebilirler.
- Enerji geçişinin önemli bir bileşeni yenilenebilir elektriktir ve IRENA’nın iklim uyumlu senaryosu altında baskın enerji taşıyıcısı haline gelecektir. Bazı Avrupalı petrol şirketleri, elektrik şirketlerine geçme ve yenilenebilir elektrik üretimi ve tedarikinde önemli bir uluslararası rol oynama arzusuyla halihazırda enerji sektörüne giriyorlar. Bunu, öncelikle elektrik tedarik zinciri boyunca, yani üretime (güneş fotovoltaiklerinden (PV) ve kara ve deniz rüzgârından) ve ayrıca elektrikli araç (EV) şarj noktalarına yoğun bir şekilde yatırım yaparak sürdürüyorlar.
- Sıvı biyoyakıtlar. Pek çok petrol şirketi, özellikle araştırma çabaları ve risk sermayesi harcamaları yoluyla on yıllardır biyoyakıtlara yatırım yapıyor. Pek çok hükümetin içten yanmalı motorlu araçları kullanımdan kaldırmayı planlamasıyla birlikte, sıvı biyoyakıt yatırımları, düşük petrol fiyatları bağlamında bile stratejik hale geliyor.
- Karbon Yakalama ve Depolama (CCS). Bu, tüm petrol şirketlerinin halihazırda yatırım yaptığı ve kısa vadede işlerini farklı şekillerde sürdürmelerine yardımcı olabilecek bir teknolojidir. Bu, operasyonlarındaki emisyonları azaltmayı, karbon ayak izini azaltmayı ve özellikle temiz hidrojen üretimi gibi yeni iş kollarını çalıştırmayı içerir. IRENA’nın analizi hidrojenin, üretimin üçte ikisini temsil eden yeşil hidrojen ve yalnızca üçte birini temsil eden mavi hidrojenin enerji sektörünün dekarbonizasyonunda kilit bir rol oynadığını öngördüğü için bu son derece önemlidir. Mavi hidrojen söz konusu olduğunda, doğal gazın yine de oynayacağı bir rol olacaktır ve bu nedenle CCS, temiz üretimini sağlamak için anahtar olacaktır.
Bu alternatif iş fırsatları, hükümetlerin düşük karbonlu enerjiye ve net sıfır politika stratejilerine geçişine paralel olarak, petrol endüstrisini geleceğin enerji şirketleri olarak sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme arayışının ön saflarında konumlandırabilir.
Petrol ve gaz şirketlerinin ana yatırımcıları ve hissedarları, artan ilgiyi, toplumsal baskıyı, kamu politikası ortamını ve yenilenebilir teknolojilerin artan rekabet gücünü yansıtan şirketlerin yatırım portföylerinde de değişiklik arıyorlar.
Pek çok şirket için (Shell ve BP gibi), karbon emisyonlarını azaltma hedefleri kısmen varlık yöneticilerinin, şirketlerden faaliyetlerindeki iklim değişikliğinin finansal etkilerini fark etmelerini talep eden baskısının bir sonucudur ve bir şirketin uzun vadeli değerini doğru bir şekilde tahmin etmenin bir aracıdır. (Mooney, 2020).
Hissedarların ve yatırımcıların beklentileri, artan karbon emisyonlarını azaltma çağrıları ve yenilenebilir enerjiye yatırım yapma taahhütleriyle birlikte iklim değişikliği konusundaki tartışmalarda değişti.
Petrol şirketleri, daha çevreci ticari faaliyetler için hissedarların ve yatırımcıların bu baskısına tahammül etmeli ve bu faaliyetlerin önümüzdeki enerji geçişinde daha sürdürülebilir hale geldiğini kanıtlamalıdır.
Şirketler, taahhütlerini daha da güçlendirerek ve temiz teknolojiler ve yenilenebilir enerji yatırımları için daha zorlayıcı bir uzun vadeli vizyon oluşturarak kendilerini temelde yeniden keşfetmelerini sağlayacak bir seçenek portföyüne sahiptir. Bu, güçlü fiyat-kazanç yaratır ve yatırımcıları çeker ve rekabetçi ve başarılı farklılaşma için tüm önemli unsurlar olan hissedarları memnun eder (Thomson ve Fitz, 2020).
Genel olarak, hissedarların güveni, endüstrinin çekici ve güvenilir bir uzun vadeli yatırım olarak kalması için çok önemlidir ve düşük karbonlu enerjiye yönelik bu kararlı geçişler, petrol şirketlerinin geleceğin enerji şirketleri olarak yerlerini bulmalarına yardımcı olmak için hayati önem taşımaktadır.
Kaynak: “International Oil Companies and The Energy Transition”, IRENA
İndirmek için tıklayın