Dünya Bankası Salı günü yaptığı açıklamada, gelişmekte olan ülkelerin pandemi toparlanmasında geride kaldıkları ve aşı arzının gerçekleşememesi ve küresel enflasyonun yükselmesi durumunda yeni bir ekonomik gerileme riskiyle karşı karşıya kaldıkları konusunda uyardı.
Gelişmekte olan ekonomiler, artan fiyatlar ve faiz oranları, koronavirüs krizi sırasında biriken yüksek borç seviyeleriyle başa çıkma yeteneklerini baltaladığı için özellikle savunmasızdır.
Banka, yılda iki kez yayınladığı Küresel Ekonomik Beklentiler raporunda, “Gelişmiş ekonomiler toparlanırken, dünyanın en yoksul ülkelerinin çoğu geride kalıyor ve pandeminin şaşırtıcı insani ve ekonomik maliyetlerini tersine çevirmek için yapılacak çok şey var” dedi.
“Üstelik,” diye ekledi, “iyileşme garanti değil: ek Covid-19 dalgalarının, daha fazla aşı gecikmesinin, artan borç seviyelerinin veya artan enflasyonist baskıların aksilikler getirmesi olasılığı devam ediyor.”
Raporda, dünya çapında ekonomik büyümenin kısa vadede yeniden başlamasının, pandeminin en yoksullara verdiği sefaleti telafi edemeyeceği belirtildi. 2020’de ortaya çıkan kişi başına gelir kayıplarının 2022’ye kadar yükselen ve gelişmekte olan ülkelerin yaklaşık üçte ikisinde ve çatışmalardan en kırılgan, en kırılgan ekonomilerin yüzde 75’inde tamamen çözülmeyeceğini söyledi.
Dünya Bankası’nın tahminine göre, bu yılın sonuna kadar yaklaşık 100 milyon insan pandeminin başlangıcından bu yana aşırı yoksulluğa geri dönecek.
Dünya Bankası Başkanı David Malpass, “Özellikle düşük gelirli ülkeler için aşı dağıtımını ve borçların hafifletilmesini hızlandırmak için küresel olarak koordine edilmiş çabalar çok önemlidir” dedi.
Rapor, kalıcı bir küresel toparlanma için bir ön koşul olarak aşı dağıtımını ve dağıtımını genişletme ihtiyacını vurguladı.
Bununla birlikte, aşı üretiminden veya ilaç şirketlerinin tedarik sıkıntısıyla başa çıkmak için fikri mülkiyet haklarının askıya alınmasına yönelik artan taleplerden bahsetmedi. Geçen ay ABD, Covid-19 aşıları için bu tür hakların geçici olarak askıya alınmasını destekledi ve İngiltere ve AB’yi böyle bir harekete ana muhalefet olarak bıraktı.
Gazetecilere konuşan Malpass, Dünya Bankası’nın fikri mülkiyet haklarının kaldırılmasını desteklemediğini çünkü bunun araştırma ve geliştirme harcamalarını tehlikeye atabileceğini söyledi.
“Dünya Bankası, küresel arzı desteklemek için gelişmekte olan ülkelere teknolojinin lisanslanmasını ve transferini destekliyor” dedi. “Tedarik zincirinin çok kritik bir parçası, üretim tekniklerinin icadı ve yaratılmasıdır. Her şeyden önce, güçlendirici aşamaya geçerken, [research and development] Yeni varyantlara uygulanan aşılar oluşturabilmemiz için akışlar artmaya devam ediyor.”
Washington merkezli kurum, dünya genelinde, özellikle yükselen ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki rekor düzeydeki borcu ekonomik istikrara yönelik bir tehdit olarak nitelendirdi. Yatırımcılar, enflasyon veya daha hızlı parasal sıkılaştırma beklentileri arasında riskten kaçınmada bir artış olursa, küresel finansal sistemin faiz oranlarındaki ani bir artışa karşı savunmasız olduğunu söyledi.
Raporda, tüketici fiyat enflasyonunun bu yıl bu tür hedefler belirleyen tüm gelişmekte olan ekonomilerin yarısında beklentileri aşmasının muhtemel olduğu belirtildi. Artış geçiciyse ve tüketiciler ve yatırımcılar hedeflere ulaşılacağına inanmaya devam ederse, politika yapıcılar para politikasını değiştirmeden bırakabilirler.
“Ancak, enflasyon beklentileri sabit kalma riski taşıyorsa, [emerging market and developing economy] Merkez bankaları, para politikasını gereğinden fazla sıkılaştırmaya zorlanabilir” dedi.
Küresel ekonomideki değişiklikleri analiz eden Dünya Bankası Beklentiler Grubu direktörü Ayhan Köse, yüksek enflasyonun önümüzdeki aylarda yoksul ülkelerin politika seçimlerini karmaşık hale getirebileceğini, çünkü bazılarının kalıcı bir toparlanma sağlamak için genişletici destek önlemlerine bel bağladığını söyledi. .
Artan enflasyonist baskılar piyasa katılımcılarını endişelendiriyorsa, risk primlerinde bir artışı tetikleyebilir” dedi. “Gelişmekte olan piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler, rekor düzeyde yüksek borçları nedeniyle savunmasız durumda. Piyasada aksama olması durumunda sermaye çıkışları, onları toparlanmalarını kısacak şekilde politikalarını sıkılaştırmaya zorlayabilir.”