Neredeyse 50 yıl önce Sovyet dizel denizaltı, Ağustos ayında Ağustos ayında 629'in okyanusun dibinden Amerikalılar tarafından gizlice kaldırılmış olan Pasifik sularında trajik bir şekilde ölen balistik bir füze projesi olan 1974А ile. Bu operasyon “Azorian Projesi” olarak adlandırıldı ve bazı uzmanlar bunu karmaşıklığı ve hırsla Ay uçuşuyla karşılaştırdı.
Denizaltımızla ilgili korkunç bir trajedi oldu, 8 Mart 1968, 98 kişiyi öldürdü. 1968 yılı birçok ülkenin denizaltıları için çok trajikti: İsrail Dakar, Fransız Minerva, Amerikan Akrep ve son olarak Sovyet K-129 - hepsi o zaman öldü.
CIA hakkında XIAX projesinin "K-629" projesi olan D-129 füze sistemi olan Pasifik'in Sovyet dizel denizaltıdan kaldırılması için yürütülen CIA operasyonu ile ilgili materyaller, ABD'nin sınıflandırılmış malzemelerin ulusal arşivi olan 4’in Şubat ayında yalnızca 12’ı sınıflandırılmıştı.
"Glomar Explorer" 'ı gönderin. Fotoğraf www.navy.mil
Yayımlanan belge, iç kullanım için Amerikan istihbaratının bir 50 sayfasıdır. Doğru, araştırmacılar belgenin tam metnini CIA'den alamadılar, çünkü raporun bir kısmı tükendi. Bundan önce, CIA uzun bir süre bu konudaki sessizlik politikasına bağlı kaldı.
Operasyon bir yıl sonra halka açık hale geldi, Şubat ayında, 1975, Los Angeles Times, gerçek adı 2010 yılında bilinen Jennifer projesi hakkında bir makale yayınladığında.
ABD yetkililerinin açıklamalarına göre, yükseltilmiş bölmelerde bulunan altı Sovyet denizci cesedi denizde askeri onurla gömüldü. Ekim ayında, CIA Direktörü Robert Gates, Moskova'daki bir toplantıda 1992, Sovyet denizaltılarının K-129 ekibinden Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin'e ait tören töreninin video kaset kaydını verdi. Ancak Rus tarafına sunulan videoda sadece iki cesedin gömülmesi ele geçirildi. Denizdeki cisimlerin cenaze töreni, Sovyet Marşı'nın sesleriyle kaplı deniz bayrağıyla Sovyet Donanması'nda kabul edilen ritüele göre yapıldı.
İLK STRATEJİLERİNDEN BİRİ
Sovyetler Birliği'nin Ocak 26, 1954 üzerindeki hükümet kararı, iki balistik füze taşıyıcısı oluşturulmasını sağladı: 629 projesinin dizel bir denizaltı ve 658 projesinin bir nükleer denizaltı. Mayıs 1954'te yayınlanan taktik-teknik atama uyarınca, bu teknelerin silahlandırması dört adet R-11FM balistik füzeden oluşacaktı. 611 projesi ve daha modern olanı - 641 projesi - torpido denizaltıyla maksimum birleşme için verilen görev.
İlk teknenin projesine N.N. başkanlığında TsKB-16'in geliştirilmesi önerildi. Isanin ve ikinci - SKB-143 - V.N liderliğinde. Peregudov. Zaten 629 N.N projesinin dizel-elektrik denizaltılarının ön tasarım aşamasında. Isanin, her iki teknenin de eski bir kompleksle silahlandırılmasının arzu edildiğindeki şüphesini dile getirdi. Özellikle şunları yazdı: “Düşman sahillerindeki 250 - 300 km seviyesine ulaşan, yeterince derin denizaltı karşıtı savunması olan, 400 km menzilli balistik füzelere sahip denizaltıların silahlandırılması, ana görevinin bir denizaltının başarılı bir şekilde gerçekleştirilememesini sağladı - derinlemesine çarpıcı hedefler düşman bölgesi. " Daha önce S.P. tarafından geliştirilen D-11 kompleksinin R-1FM füzesi için. 150 km menzile sahip bir kraliçe, 611АВ projesinin beş denizaltısını, kesim çitinde iki adet fırlatma mili ile inşa etti.
TsKB-16 başkanının bakış açısı S.P. Korolev ve Donanma Başkomutanı Amiral filo Sovyetler Birliği S.G. Saksılar. Onlara göre, 25 Ağustos 1955'te, yani Eylül 11'te bir denizaltıdan R-1955FM'yi test etmeye başlamadan önce bile, Sovyetler Birliği hükümeti, D-2 kompleksini geliştirmek için endüstriyi zorunlu kılan bir karar aldı. 400-600 km uçuş menzili ve sınırlı boyutları - 12 m'den fazla olmayan uzunluğu ve 1,3 m çapı olan balistik bir füzeye dayandırılmıştır Ülkemizde ilk kez sadece bir füze değil, aynı zamanda onun taşıyıcısının da geliştirilmesi gerektiğini belirtmek önemlidir. Bunlar, kıyı altyapısı ile birlikte bir kompleksti.
11 Ocak 1956, yılın 629 projesinin denizaltı için yeni bir yüzey fırlatma füzesi bulunan D-2 füze sistemi için teknik bir görev çıkardı. İlk aşamada, füze sistemi üzerindeki çalışmalar, S.P.'nin gözetiminde OKB-1, NII-88'te yapıldı. Kraliçe, ancak Mart ayında 1956, V.P başkanlığındaki yeni kurulan SKB-385'in yetkisine devredildi. Makeev. Füze kompleksi D-2 P-13 adını aldı. Selefi (P-11FM) ile karşılaştırıldığında, iki kez başlangıç kütlesine (13,56 ve 5,52 t'ye karşı) sahipti, ancak aynı zamanda, başlangıç şekliyle aynı şekilde, teknenin yüzey pozisyonundan, çıkışın şaftın üst kesimine kadar (gerçekte kesim) ve fırlatma pedinin dönmesiyle aynıydı. hedefleme için. Bu durum, gerekli taşıyıcı stabilite parametrelerinin sağlanmasının nedenlerinden dolayı, mühimmatı üç füzeye indirgemesine neden oldu.
İki 629 proje teknesinin inşaatı, 1957, Severodvinsk ve Komsomolsk-on-Amur'da başladı. 1958'in sonunda test için gönderildiler. 1960’in başlangıcında, Kuzey Filosu beş tekne ve Pasifik Filosu aldı - iki. Toplamda, 22 üniteleri kurdular. P-13 füzelerinin kabul edilmesinden önce, o zamana kadar teslim edilen üç tekne, her biri üç P-11FM taşıdı.
P-13 roketi Ekim 1960'te kabul edildi. Bir yıl sonra, 20 yılının Ekim 1961'inde, Raduga tatbikatı sırasında, dünyanın bir denizaltından tek pratik fırlatması gerçekleştirildi (K-102'in komutanı GI Kaymak, füze savaşının komutanı VN Arkhipov, kontrol grubu komutanı VF Savenko, megaton sınıfı bir termonükleer şarjlı muharebe teçhizatında bir P-13 balistik füzesinin.
Atış, Novaya Zemlya'daki depolama sahasında iki kez başlatıldı. İnert teçhizattaki ilk füzenin başı savaş alanına nişan almanın menzili ve yönünden önemli bir sapma ile geldi. Bu, fırlatma fırtınalı hava koşullarında yapıldığı ve tekne koordinatlarını netleştiremediği için oldu. Füzenin bir savaş başlığı ile fırlatılması aynı zor hava koşullarında yapıldı. Novaya Zemlya'daki savaş alanının teçhizatı, ilk roketin düştüğü yerden biraz farklı koordinatlarla bir noktada havadan nükleer patlama kaydetti.
Bununla birlikte, P-13 roketi, nispeten kısa menzili ve ateş etme yönteminden dolayı TTZ'nin gerekliliklerini yerine getirmesine rağmen pratikte hemen eski hale geldi. Son dezavantajı en önemli olarak kabul edildi ve yılın Şubat 3'inde 1955'in su altı füze fırlatma çalışmalarına başlamaya karar verildi. Sonuç olarak, SSCB Bakanlar Konseyi, Mayıs ayının 15 Sayısının 1963 Kararı, P-4 füzesi ile D-21 kompleksini kabul etti. 1963'ten başlayarak, 14 gemileri, su altı fırlatma ve 629 km'ye kadar bir atış menzili ile balistik P-21 altındaki 1400A projesi tarafından geliştirildi.
Proje, modernizasyon çalışmalarının en aza indirilmesi koşulu ile geliştirilmiştir. Ana değişiklikler dördüncü bölmeye ve kabuk içi boşluğa maruz kaldı. Ateşin ardından teknenin yükselmesini önlemek için yeni roket mayınları ve ilave balast tankları kuruldu. Р-21 füzelerinin ve aynı zamanda Р-13'in mayınları, kabin çitlerinde bulunuyordu.
D-21 kompleksinin P-4 füzesi teknik seviyesi açısından önemli bir adımdı. Atış, derinlikten 50 m'ye, deniz durumunda 5 noktalarına ve denizaltı hızından 4 düğümlerine kadar gerçekleştirildi. İlk iki füzenin fırlatılması arasındaki süre yaklaşık 5 dakika idi. Aynı zamanda, aralıktaki D-4 kompleksi, 1 yılında servis için kabul edilen Amerikan Polaris A-2200 komplekslerine (1960 km menzili) ve Polaris A-2'e (aralık - 2800) göre daha düşüktü km), bir yıl önce alınmış. Amerikan füzelerinin doğruluğu daha yüksekti (P-1800'in 2800'ine karşı 21 CBO), ancak P-21 termonükleer savaş başlığının gücü daha güçlüydü. Buna ek olarak, Amerikan füze taşıyıcıları, 16'a karşı Sovyet denizaltılarına karşı 3 füzesi taşıdılar.
Sualtı fırlatma balistik füzelerine sahip ilk Sovyet denizaltıları, 80'lerin sonuna kadar savaştaydı. Füze gemilerinin P-21 füzeleri ile çalışması sırasında, daha sonra stratejik kuvvetlerin yüksek verimli bir deniz bileşenini oluşturmayı ve nükleer paritesi sağlamayı mümkün kılan paha biçilmez savaş devriyeleri deneyimi elde edildi.
SUALTI K-129'UN KAYBI
8 Mart Donanması'nın merkezi komuta merkezindeki operasyon görevlisi 1968, alarmı açıkladı - “K-129”, askeri sipariş nedeniyle kontrol hattının geçişini işaret etmedi. Filo ekibinin mürettebatının denizaltı komutanı tarafından imzalanan ve geminin damgası tarafından onaylanan mürettebat listesine bile sahip olmadığı ortaya çıktı.
Mart ortasından Mayıs 1968'e kadar, Kamchatka filosunun düzinelerce gemisinin bulunduğu kaybolan denizaltıyı aramak için kapsamda eşi görülmemiş bir gizli operasyon gerçekleştirildi. авиация Pasifik Filosu. "K-129" inatla rotanın hesaplanan noktasında arama yaptı. Denizaltının ilerlemesine ve radyo iletişimine sahip olmayan su konumunda sürüklenmesine dair umutsuzluk, iki hafta içinde gerçekleşmedi. Resmi belgelerde "K-129" un muhtemel ölüm yeri "K" noktası olarak belirlenmiştir.
Denizaltı araştırması 73 gün boyunca devam etti. Tamamlandıktan sonra, tüm ekip üyelerinin akrabaları ve arkadaşları, "ölü ilan edildi" sıradışı bir sicile sahip cenazeler aldı. SSCB Deniz Kuvvetleri Komutanı S.G. Gorshkov, denizaltının ve tüm mürettebatın ölümünü kabul etmeyi reddeden eşi görülmemiş bir açıklama yaptı. SSCB hükümetinin batık denizaltı "K-129" den resmi olarak reddedilmesi, aslında “keşfedilmemiş bir keşif” haline gelmesine neden oldu. Bu nedenle, eksik denizaltıyı keşfeden herhangi bir ülke, hangi bayrağın gittiğinin belli olmadığı iddiasında bulunabilir. Ve elbette, sualtı gemisinin içindeki her şey. Aynı zamanda, o sırada, SSCB kıyılarındaki üslerden yürüyüşe giden tüm denizaltılar kuyruk numarasının üzerine boyandı. Böylece, "K-129" in tespiti üzerine tanımlayıcı herhangi bir işaret bile yoktu.
Her durumda, trajedi, iki komisyonun yaratıldığı K-129'in ölümünün nedenlerine ilişkin bir soruşturmaya yol açtı: SSCB Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı L.V. En deneyimli denizaltılardan biri olan Donanma Komisyonu'nun ilk yardımcısı olan Smirnova ve Donanma Komisyonu, V.A. Kasatonov. Her iki komisyonun da vardığı sonuçlar benzerdi. Geminin ölümünde denizaltı ekibinin hatası eksik olduğunu kabul ettiler. Felaketin en güvenilir nedeni, hava şiddeti RDP'nin şamandıra valfının donması nedeniyle (dizel motorların su altında çalıştırma modu) nedeniyle sınırın altında bir derinliğe düşmesi olabilir. Bu versiyonun dolaylı bir onayı, filo merkezinin komutunun komutanlara mümkün olduğunca RDP modunu kullanma emri vermesiydi. Ek olarak, bu modda yelken açmak yüzdesi, yürüyüş görevlerinin başarısı için kriterlerden biri haline gelmiştir. İkinci resmi versiyon yabancı bir denizaltıyla sualtı çarpışmasıydı.
Farklı uzmanlar tarafından farklı yıllarda ifade edilen bir takım gayri resmi versiyonları da vardır: bir yüzey kabı veya periskop derinliğinde bir taşıma ile çarpışma; maksimum daldırma derinliğini aşan derinliklerde başarısızlık ve bundan dolayı vücudun tasarım gücünün ihlali; iç okyanus dalgalarının eğimini vurmak (oluşumunun doğası henüz kesin olarak belirlenmemiş); Pilin (AB) şarjı sırasında, izin verilen hidrojen konsantrasyonunun (Amerikan versiyonlarından biri) aşılmasının bir sonucu olarak patlaması.
1998’te, Sherry Sontag ve Christopher Drew’ın kitabı ABD’de: Gizli Saklı Renk Oyunu’nda yayınlandı. bilinmeyen tarih Amerikan sualtı casusluğu. “K-129” un ölümünün üç ana versiyonunu sundu: ekip kontrolü kaybetti; bir felakete dönüşen teknik kaza (AB patlaması); başka bir gemiyle çarpışma. Bir denizaltıdaki AB patlama versiyonunun olası olduğu düşünülemez, çünkü dünyadaki denizaltı filolarının tarihi boyunca önemli sayıda bu tür patlamalar kaydedildi, ancak hiçbiri teknenin güçlü gövdesinin tahrip olmasına neden olmadı.
Çarpışmanın en muhtemel versiyonu Amerikan denizaltı "Suordfish" ("kılıç balığı" olarak çevrilmiş) ile "K-129" olabilir. İsmi, konsinye kulesi köpekbalıklarına benzer iki “kanat” tarafından korunan bu denizaltının yapısını hayal etmeyi mümkün kılar. Bazı uzmanlara göre aynı versiyon, K-129'in ölümünün yapıldığı yerde Amerikan nükleer denizaltı Helibat'tan bir derin su aparatı kullanarak çekilen resimlerle de doğrulandı. İkinci ve üçüncü bölmeler arasındaki bölme alanındaki liman tarafında dar bir derin delik görülebilecek bir Sovyet denizaltı gövdesini gösteriyorlar. Teknenin kendisi tek bir omurgada zeminde durur ve bu çarpışmanın su altında bir yüzey gemisinin koç saldırısı için güvenli bir derinlikte meydana gelebileceği anlamına gelebilir. Görünüşe göre, Sovyet denizaltısını takip eden “Suordfish”, akustik temasını kaybetti, bu da temasını tekrar kurmak için K-129 konumuna gitmeye zorladı, ancak göründüğü zaman, bir çarpışmayı önlemek için yeterli zaman yoktu.
Bazı araştırmacılar bu versiyonun kanıtı olarak bahsediyorlar, örneğin, 1968'in baharında, yabancı basında çıkan raporların K-129'in ortadan kaybolmasından birkaç gün sonra Yokosuka'nın Japon limanı ile buruşuk bir şekilde geldiğine dair kanıtlar ortaya çıkmaya başladığını gösteriyor conning kulesinin barikatı ve acil onarım haline geldi. Tüm işlem sınıflandırıldı. Tekne, onarımı için sadece bir gece üzerinde durdu, tadilatı yapıldı: yamalı, renkli gövde. Sabah otoparktan ayrıldı. Bu olaydan sonra “Suordfish” bir buçuk yıl boyunca denize açılmadı. Amerikalılar, denizaltının zarar görmesi gerçeğini açık bir şekilde bir buzdağına çarpmasıyla açıklamaya çalıştı, çünkü buzdağları Mart ayındaki okyanusun orta kısmında bulunmadı. Ve genel olarak, kış mevsiminde bile bu bölgede yüzmezler, ilkbaharda değil.
Herkes inanmak istediğini seçebilir - gerçek şu ki, SOSUS hidroakustik antisubmarin sistemi verileri sayesinde, 1968 yazında, Amerikalılar K-129'in tam yerini belirleyebildiler. ABD Donanması uzmanları, alt akustik istasyonlardan gelen kilometrelik bant kayıtlarını dinledi. Okyanusun seslerinin kakofonisinde “alkış” ın kaydedildiği bir parça bulmayı başardılar. Sinyal, imparatorluk Dağları'nın (okyanus tabanının bir kısmı), tasarlanan çarpışma bölgesinden 300 milden daha uzakta bir mesafede bulunan bir yer istasyonundan geldi. SOSUS yönü bulgusunun 5 - 10 derece cinsinden doğruluğu göz önüne alındığında, “K-129” pozisyonu, 30 mil boyutunda “spot” olarak tanımlandı. Denizaltı, Hawaii Adaları'ndan neredeyse 5600 km uzaklıktaki bir 3000 m derinliğinde durdu.
"AZORİ" PROJESİ
K-129'in ölümüyle ikna olan ABD, ABD Başkanı Richard Nixon tarafından 1969'te şahsen onayladığı gizli Azorian projesini başlattı. Nixon ve Ulusal Savunma Danışmanı Henry Kissinger’e göre, ABD’nin bir Sovyet denizaltı yetiştirmesi ve düşmanın güçlü ve zayıf yönlerini öğrenmek için incelemesi gerekiyordu.
Aslında, başarılı olursa, Sovyet şifrelerine, gizli belgelere ve kod kitaplarına erişebilirsiniz. Sovyet nükleer için özel ilgi alanıydı. silâh - K-129'te megaton savaş başlıkları ile üç P-21 füzesi ve nükleer savaş başlıkları ile iki torpil vardı. Ayrıca, SSCB geminin kaybını ilan etmedi, bu da onu bulan partinin sahibi olacağı anlamına geliyor. 1960-ler'de soğuk savaş doruktaydı ve sert yüzleşme durumu meyveyi doğurdu - düşüncenin kendisi istemsizce kafanın içine gizlice girdi: neden denizaltısını gizlice kaldırmıyorsunuz?
Proje, CIA’ın bilim ve teknoloji bölümünün liderlerinden John Parangoski'nin yanı sıra II. Dünya Savaşı gazisi ve ABD Deniz Harp Okulu’nda bir denizaltı uzmanı Ernest Zellmer tarafından denetlendi. Bu kesinlikle gizli bölüm "Jennifer" adında bir köşkte çalıştı. Bu nedenle, 1970-x'teki birçok makale yanlışlıkla bu operasyonu "Jennifer" projesi olarak adlandırdı. SSCB'de, gizli operasyonun bu ismi de yaygın olarak kabul edildi. Yayınlanan bir raporda, başlangıçta Azoryalı proje liderlerinin tüm işletme için başarı olasılığının% 10 olduğuna inandığına dikkat çekildi. 5 ton ağırlığındaki batık bir gemiyi 1750 km derinliğinden kaldırmak gerekliydi, yine de, Ekim 1970'te Parangoski ekibi, K-129'i kaldırmanın tek yolu, benzersiz bir yüksek mukavemetli vinç mekanizmasıyla özel bir gemi yaratmaktı.
Sonuç olarak, sahibi sıradışı bir merkeziyetçi olan Howard Hughes'a sahip olan Hughes Tool Co. bu sıra dışı emri yerine getirmek için seçildi. Amerikalı film Aviator'da aktör Leonardo DiCaprio tarafından güzel bir şekilde çalındı. Dedikleri gibi, tasarımcılar projenin gerçekliğinden şüphe etmeye başladılar, fakat sonra elbette çalışmaya başladı. Konseptin gelişmesinden başlayıp ilk testlerle biten her şey, ayda yalnızca bir 41 aldı ve 350 milyon doları harcadı - şimdi enflasyonu hesaba katarak 1,7 milyar olacaktı.
Başlamak için, K-129'in tam yerini belirlemek ve durumunu değerlendirmek gerekiyordu. Bu, USS "Khalibat" adlı özel harekatlar için atomik denizaltını aldı. Eski füze gemisi tamamen modernize edildi ve okyanus teçhizatı ile tepeye doygun hale getirildi: yan iticiler, yay ve kıç mantarı çapası olan bir çapa tertibatı, dalış kamerası, uzak ve yakın sonarlar ve derin denizde çekilen Balık modülü.
Halibat bir tasarım noktasındayken zor günler sürüyordu. Altı günde bir, filmi kameralarda şarj etmek için derin deniz aygıtlarını kaldırdılar. Sonra fotoğraf laboratuvarı çılgınca bir hızda çalışıyordu (kamera saniyede 24 kare yapıyordu). Sonra bir gün masaya açıkça tanımlanmış tüylü bir K-129 denizaltı resmi olan bir resim çizildi. K-129’un keşfinden sonra, Halibat, 22’i Sovyet denizaltısından daha fazla vurdu.
“K-129” kalıntılarının incelenmesi sırasında denizaltıların birkaç parçaya bölündüğü ortaya çıktı. İstenilen her şeyi elde etmek için, istihbarat için en büyük ilgisi olan 42-metre yayını “K-129” yükseltmek gerekiyordu.
Kasım ayında, “Glomar Explorer” gemisi Pennsylvania 1971 tersanelerinde atıldı ve Kasım ayında 1972 piyasaya sürüldü. Aynı zamanda, San Diego'daki tersanelerde, mavna HMB-1 ve derin deniz nöbeti Clementine yapım aşamasındaydı. Bu tür bir üretim dağılımı, operasyonun tamamen gizliliğini sağlamıştır. Doğrudan projeye doğrudan dahil olan mühendisler bile, ayrı olarak, bu cihazların (gemi, yakalama ve mavna) amacını anlamadılar.
"Glomar Explorer", üstünde kocaman bir stabilize edilmiş kule ve iki hareketli sütun, iki katlı ve kıçlı dört katlı üstyapı, motor odasının arka tarafındaki yayı olan merkezi bir yuvalı (ay havuzu adı verilen) bir 50 bin ton deplasmanlı, tek katlı çift vidalı bir gemiydi. “Ay havzası” (boyutları 60,6 x 22,5 x 19,8 m idi), geminin neredeyse üçte birini işgal etti ve derin deniz avını ve yükseltilmiş bir denizaltının bölümlerini barındırmak için bir iskele görevi gördü. "K-129" in uzunluğu, 98,9 m idi, bu nedenle, dock'un boyutu göz önüne alındığında, genel olarak kaldırılması amaçlanan denizaltının, söylendiği gibi, popüler bir versiyon olduğu söylenemezdi. Ve aslında, artık ana amacın 42-metre denizaltı bölümü olduğu bilinmektedir. Altta "ay havuzu", lastik contalarla alt tabakalarla kapatıldı.
Çap düzlemi boyunca, yayda ve kıçta, merkezi delikten, hareketli bir sütun, batık bir mavnadan bir tutma tertibatı almak üzere tasarlandı. Görünüşe göre açık deniz sondaj kuleleri üzerindeki geri çekilebilir desteklere benziyorlardı ve yazarlara göre, geminin resmen deniz rafındaki jeolojik araştırmalarla meşgul olması gerektiğini gözlemleyen dış gözlemcileri yanıltmaları gerekiyordu. 1973'taki Doğu Kıyısı'ndaki bir dizi testten sonra, Glomar Explorer, HMB-1 mavnasının üzerine kurulu bir kepçe ile onu beklediği West Coast'a transfer edildi.
Mavna yavaşça yüklendi ve 30 m derinliğinde sabitlendi, “Glomar Explorer” üzerinde duruyordu; merkezi konektörünün kanatları ayrıldı ve iki sütun suya indirildi; Bu sırada mavnaların çatısı açıldı ve yemek yerken Çin yemek çubukları gibi sütunlar Clementine'yi geminin içinde Ay Havuzuna taşıdı. Yakalama gemiye biner girmez, büyük su altı panjurları kapatıldı ve iç havuzdan su pompalandı. Bundan sonra, gemi denizaltıyı kaldırmak için el koyma hazırlığı üzerine çalışmaya başladı.
Temmuz ayında, bir petrol üretim gemisi olarak gizlenen Glomar Gezgini, 1974, K-129 kaza yerine ulaştı ve Clementine derin deniz avının inişine başladı. Bunun için, 18,2 m uzunluğundaki bölümlerden bir vinç ile monte edilen bir boru kolonu kullanıldı, tabana ulaşmak için, bu tür bölümlerin 300'inden daha fazlasını aldı.
Eserler bir aydan fazla sürdü - neredeyse her zaman, Glomar Explorer'ın yakınında iki Sovyet gemisi vardı. “Chazhma” ölçüm kompleksi ve kurtarma römorkörü SB-10'in gemisi çok fazla sorun çıkardı. Pasifik Okyanusunun bu bölgesinde “Glomar Explorer” ın kalması ve okyanusun ortasındaki derin su operasyonlarının Sovyet Donanması'nın emri ile şüphelenilmesi. Bununla birlikte, tüm kaldırma işleri su altında yapıldı ve meraklı gözlerden güvenle saklandı. Bu nedenle, sonunda, Sovyet gemileri gitmişti.
9 Ağustos operasyonu tamamlandı ve “Glomar Explorer” tam tersi sırada yer aldı. Doğal olarak, soru ortaya çıkıyor, tam olarak ne yükseltmeyi başardınız? Operasyondaki bazı katılımcıların da dahil olduğu en popüler versiyon, yaklaşık 1500 m derinliğinde tırmanırken, kavrama pençelerinin bir kısmının başarısız olduğunu ve kırıldığını, denizaltının ana kısmı ile birlikte dibe gittiğini söylüyor. Yükseltilmiş 12-metre bölümünde "K-129" bölümünde, üçünün belgelerle tanımlandığı altı cisim bulundu.
Denizaltıdaki enkazın sayısını ve özelliklerini belirlemek için yeterli bilgi yayınlanmamıştır. Aynı zamanda, sızan bilgilerden burnu dahil en az üç denizaltı parçasının kaldırıldığı bilinmektedir. Yayınlanan rapor, bu parçalarda bulunan cevabı da vermemektedir. Ancak, araştırmacılar balistik füzelerin, kod kitaplarının ve diğer ekipmanların en altta kaldıklarına inanıyor. Genel olarak, operasyonun amacına tam olarak ulaşılmadığına inanılmaktadır. Yine de, nükleer savaş başlıklarına sahip iki torpido ve Amerikan istihbaratına ilgi duyan bir dizi başka nesne bulundu.
Neredeyse 50 yıl sonra bile, bu hikaye entrika, drama, karmaşıklık ve kapsamı ile hayal gücünü çekmeye devam ediyor. Azorian projesi bir bütün olarak 800 milyon dolardan fazlasını aldı ve o zaman bu para aya bir sefer göndermeye yetebilirdi. Soğuk Savaş'ın olağandışı bölümlerinden birinin fiyatı, taraflar arasındaki yüzleşmenin ciddiyetinin altını çiziyor.