Yatay birleşme, aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar arasında gerçekleşen bir birleşme veya iş konsolidasyonudur. Rekabet, aynı alanda faaliyet gösteren şirketler arasında daha yüksektir. Bu da sinerjilerinin ve pazar payındaki potansiyel kazanımların birleşen firmalar için çok daha büyük olduğu anlamına gelir.
Bu tür bir birleşme, daha verimli ölçek ekonomileri yaratmaya çalışan büyük şirketlerde sıkça görülmektedir. Bunun tersine, tedarik zincirinin farkla bölümlerinden firmalar, üretim süreci daha verimli veya uygun maliyetli hale getirmek için birleştiklerinde dikey birleşme gerçekleşir.
Yatay Birleşmeler Nasıl Çalışır?
Yatay bir birleşme, bir şirketin rekabet avantajı kazanmasına yardımcı olabilir. Örneğin, bir şirket diğerine benzer bir ürün satarsa, yatay birleşmenin birleşik satışları yeni şirkete pazarda daha büyük bir pay verecektir.
Bir şirket diğerini tamamlayıcı ürünler üretirse, yeni birleşen şirket müşterilere daha geniş bir ürün yelpazesi sunabilir. Pazarın farklı bir sektörüne farklı ürünler sunan bir şirketle birleşmek, yeni şirketin tekliflerini çeşitlendirmesine ve yeni pazara girmesine yardımcı olur.
Örneğin; Coca-Cola ve Pepsi içecek bölümü arasındaki bir birleşme, doğası gereği yatay olacaktır. Yatay bir birleşmenin amacı, daha fazla pazar payına sahip yeni, daha büyük bir organizasyon yaratmaktır. Birleşen şirketlerin ticari operasyonları çok benzer olabileceğinden, üretim gibi belirli operasyonlara katılma ve maliyetleri düşürme fırsatları olabilir.
Yatay Birleşme – Dikey Birleşme
Dikey birleşmenin temel amacı, bir şirketin verimliliğini artırmak veya maliyetleri düşürmektir. Dikey birleşme, daha önce birbirlerine satış yapan veya birbirlerinden satın alan iki şirketin tek bir mülkiyet altında birleşmesiyle oluşur.
İşletmeler tipik olarak, üretimin farklı aşamalarındadır. Örneğin bir üretici, ürünlerini satan bir dağıtımcı ile birleşebilir. Yatay bir birleşme, mevcut müşterilere ek bir ürün yelpazesi sunarak bir şirketin gelirini artırabilir.
Dikey bir birleşme, tedarikçi bulma ihtiyacını ortadan kaldırarak, anlaşmaları müzakere ederek ve tam pazar fiyatlarını ödeyerek, önemli tedarikçilere erişimi güvence altına almaya ve genel maliyetleri düşürmeye yardımcı olabilir. Dikey bir birleşme, iki şirket arasında üretim ve tedariki senkronize ederek ve ihtiyaç duyulan öğelerin kullanılabilirliğini sağlayarak verimliliği artırabilir.
Şirketler dikey bir birleşmede birleştiklerinde, rakipler önemli tedarikleri elde etmekte zorluk yaşayabilir, giriş engellerini artırabilir ve potansiyel olarak kârlarını azaltabilir.
Özel Hususlar
Sektörde zaten mükemmel olan iki şirketin yatay birleşmesi, ürün veya hizmetleri ayrı ayrı geliştirmek için çok fazla zaman ve kaynak ayırmaktan daha iyi bir yatırım olabilir. Yatay bir birleşme, mevcut müşterilere ek bir ürün yelpazesi sunarak bir şirketin gelirini artırabilir.
Birleşme öncesi şirketlerden birinin diğer şirket tarafından kapsamayan alanlarda dağıtım tesisleri veya müşterileri varsa, işletme farklı coğrafi bölgelere satış yapabilir.
Yatay bir birleşme aynı zamanda pazardaki rekabet tehdidini azaltmaya yardımcı olabilir. Ek olarak, yeni oluşturulan şirket rakiplerinden daha fazla kaynaklara ve pazar payına sahip olabilir ve bu da işletmenin fiyatlandırma üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasına izin verir.
Yatay bir birleşme, aynı sektördeki şirketlerin birleşmesidir. Yatay birleşmeler genellikle iki rakip yerine tek bir güçlü şirket oluşturarak rekabeti ortadan kaldıracak bir yolla sonuçlanır.
Yatay birleşmeler, birleşik şirketler çok çeşitli ürün veya hizmetlere erişilebildiği için gelirleri büyük ölçüde artırabilir.
Yatay Birleşmenin Yararları ve Dezavantajları
Yatay birleşme iki şirket için oldukça yararlı olabilir. Tipik olarak bu, aynı sektörde faaliyet gösteren, üretimin aynı aşamasında rekabet eden, iki şirket birleşmeye karar verdiğinde olur. Ancak bunu düşünmeden önce, işletmeler stratejinin artılarını ve eksilerini ve tek bir büyük kuruluş haline gelmenin kendilerini nasıl etkileyeceğini tartmalıdır.
Doğru yapıldığında yatay birleşmenin birçok avantajı vardır. Bunlar;
- Pazar gücünün veya pazar payının artması
- Rekabetin azalması
- Diğer sinerjilerdeki artıştır
Dezavantajları ise;
- Antitröst sorunlar ve yasal sorunlar
- Esneklikte azalma
- Değeri yaratmaktan ziyade yok etmedir
Yatay Birleşmenin Faydaları
Yatay birleşmeye geçmenin sayısız faydası vardır.
- Daha Büyük Pazar payı
En bariz fayda, artan pazar payı veya pazar gücüdür. İki şirket birleştiğinde, piyasada bulunan ürün tabanı, teknolojiyi ve hizmetleri de birleştirirler. Yeni şirket, tek bir isim altında daha fazla ürünle tüketiciler arasındaki yerini alabilir.
- Daha Büyük Müşteri Tabanı
İki şirket anı sektörde faaliyet gösterebileceğinden, aynı tüketici tabanına sahip olmaları gerekmeyebilir. İki şirketi tek şirkette birleştirerek, yeni kuruluş artık daha geniş bir müşteri tabanına erişebilir.
- Gelir Artışı
Yeni şirket, müşteri tabanını artırarak gelirini artırabilir. Yeni birleşmeden geçen şirketlerin, bireysel kuruluşlara göre daha fazla gelir elde etmeleri tipik bir durumdur.
- Ek Yararlar
Yatay birleşmenin diğer birkaç avantajı şunlardır.
- Rekabeti azaltmak
- Pazarlama gibi diğer sinerjileri artırmak
- Ölçek ekonomileri ve kapsam ekonomileri oluşturmak
- Diğer üretim maliyetlerini düşürmek
Yatay birleşme, ilgili malları satan ancak birbiriyle rekabet etmeyen iki şirketin birleşmesi olan yanal entegrasyon ile karıştırılmamalıdır.
Yatay Birleşmenin Dezavantajları
Her süreçte olduğu gibi, yatay birleşmenin avantajları olduğu gibi dezavantajları da mevcuttur.
İnceleme Düzeyi
Bunlardan ilki ve en zahmetli olanı, bu tür stratejilerin, özelikle devlet kurumlarının karşı karşıya olduğu inceleme düzeyidir. Antitröst yasalarının yürürlükte olmasının nedeni, bunun gibi büyük birleşmelerdir. Bu yasalar, büyük şirketlerin rekabet piyasasını daraltacak ve muhtemelen bir tekel yaratacak birleme ve satın almaları engeller.
Bu, pazarda bir oyuncuya hâkimiyet sağlayan yıkıcı bir hareket olarak görülür. Daha büyük olarak yeni oluşan kurumun, daha yüksek fiyatlar ve daha kısıtlı ürün/hizmet seçenekleri ile tüketiciden yararlanabileceği fikrini yaratır.
Yatay birleşmenin diğer eksileri ise şunlardır: Yeni girişimin ekonomik büyümesinin yavaşlaması.
Azaltılmış Esneklik: Bunun nedeni, şirketin artık daha büyük bir organizasyon olmasıdır. Daha fazla profesyonel ve sürecin eklenmesi, daha fazla şeffaflık ve dolayısıyla daha fazla hesap verilebilirlik ve bürokrasi anlamına gelir.
Değeri Yaratmaktan Ziyade Yok Etmek: Bunun nedeni, yatay birleşmenin maliyetlerine rağmen, sinerjilerinin asla gerçekleşmemesidir.
Yatay Birleşme Başarısına Ulaşmada Yaşanan Sorunlar
Yatay birleşmenin pek çok faydası olsa da, bunlar tam olarak gerçekleştirilemeyebilir ve birleşme aslında katma değer yaratmayabilir. Birleşen şirketler aşağıdaki gibi sorunlarla karşı karşıyadır.
Entegrasyon zorlukları: İki farklı kurumsal kültürü birleştirmek zor olabilir.
Bir çalışma ilişkisi kurmadaki zorluk: Farklı yönetim tarzları nedeniyle bir çalışma ilişkisi kurmak zor olabilir.
Sinerjiye Ulaşamama: Beklenen sinerji hiçbir zaman gerçekleşmeyebilir ve bu, toplam değeri düşürmekle sonuçlanabilir.
Bürokratik Kontroller: Yatay birleşme tekel olarak kabul edilebilecek bir şirket yaratırsa yasal yansımalar olabilir.
Yatay Birleşme Örneği
Yukarıda bahsettiğimiz gibi, aynı sektörde üretimin aynı aşamasında rekabet eden iki şirketin birleşmesiyle yatay birleşme gerçekleşir. Buna en iyi örnek, Disney’in 2006 yılında Pixar’ı satın almasıdır. Disney, piyasada durgunlukla karşı karşıya idi. Pixar’ı satın alması tazelenmesine sebep oldu. İki şirketin animasyon alanında faaliyet göstermesi ve teknolojilerini birleştirmeleri sonucu Pazar payı ve karlılıkları arttı.
Yatay birleşme, şirketler için akıllıca bir stratejik seçim olabilir. Doğru şekilde analiz edilir ve yürütülürse, artan pazar payına, artan verimliliğe, maliyetlerde düşüşe ve ölçek ekonomilerine yol açabilir. Bununla birlikte, yatay bir birleşmeden geçerken, tüm süreci değersiz ve maliyetli hale getirecek olan artan düzenleyici inceleme, sinerjileri birleştirememe ve değeri yok etmek gibi dezavantajlara dikkat etmek önemlidir.