

GÜLDİKENİ YAYIEVİ'NİN KURUCUSU MUSTAFA BEYKÖYLÜ'NÜN ARDINDAN
Mustafa Gazalcı
Eğit-Der Genel Başkanı
Güldikeni Yayınevinin kurucusu Mustafa Beyköylü'yü 21 Şubat 2002 günü Ankara Selanik caddesinde bir taksinin çarpması sonucu yitirdik. Daha yapılacak pek çok işleri varken, Kurban Bayramı arafesinde trafiğe kurban gitti. Ankara'da olan ve duyabilen dostları, 24.2.2002 günü, Kocatepe Camii'nden alarak onu Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verdiler. Notları arasında, dört yıl öncesinin tarihini taşıyan bir gazeteden kesinti çıkmıştı: "Caddede karşıdan karşıya geçerken trafik canavarına dikkat edin".
Onun sürekli gülümseyen yüzünü bir daha göremeyeceğiz. Ne zaman Bayındır Sokak'taki yayınevine gitseniz, hep çalışır görürdünüz onu. İpe bağlı gözlükleri ya gözünde ya da saçlarının üzerindeydi. Yumuşak bir insandı. Konuş-maktan çok dinlerdi. Sanki işiyle, yapıtlarıyla konuşurdı o.
1996 yılından bu yana, 68'i şiir olmak üzere 178 kitap ya-yımladı. Bunalıma, pahalılığa, kitaba karşı olan ilgisizliğe karşın dile kolay 178 kitap. Hem de tümü iyi seçilmiş yapıtlar.
Köy Enstitüsü'nü bitirmemişti ama, bir Köy Enstitülü gibiydi. Seçtiği yapıtların çoğu, Köy Enstitüsünü ya da o okulu bitirenlerin düşüncelerini yansıtıyordu. Hele bir iki kitap vardı ki, yalnız onlar bile Mustafa Beyköylü'nün yaptığı hizmetin büyüklüğünü gösterir. Örneğin , iki ciltlik Dr.Engin Tonguç'un 237 belge, 425 mektup, 168 kitap, 188 makaleden yararlanarak yazdığı "Bir Eğitim Devrimcisi: İsmail Tonguç" adlı yapıt.1150 sayfalık bu dev yapıt büyük eğitimci Tonguç'un yaşamını, öğretisini, eylemlerini anlatır. Yine Fay Kırby'in doktora tezi "Türkiye'de Köy Enstitüleri". O, kurumun ilk doğru ve gerçekçi anlatımını okuyucuya sunmaktadır.
Bulgaristan'dan göç etmiş bir ailenin çocuğuydu Mustafa Beyköylü. Karlıova'nın Beyköyü'nden. Soyadını doğduğu köyden almış. 1932 doğumlu. Çocukken geldiği Türkiye'de "Tarım Lisesi" ni bitirdikten sonra uzun yıllar Tarım Bakanlığı'nda çalışmış. 1959 doğumlu İngiltere'de yaşayan Murat adlı bir oğlu var.
Dışa yansıtmamasına karşın, süreki sıkıntılı geçen yaşamı vardı. Kültür Bakanlığı'nın kitap alımı dışında bir desteği, yeterli sermayesi yoktu. Bu yüzden sorunları, hiç bitmiyordu. Onca işinin arasında, banka, noter, vergi dairesi, basımevi, dizgi yeri arasında gidip gelirdi. Akşamın alaca karanlığında karşıdan karşıya geçerken kim bilir neler düşünüyordu. Mahmut Makal'ın öğretmen kıyımını anlatan "Zülum Makinesi" nin yeni basımının hazırlığını yapıyordu. Trafik zülmunun kurbanı oldu.
Kimi zaman kitapları sırtlayıp fuarlara, toplantılara koştururdu. Kitap basımının, dağıtımının tekelleştiği bir düzende, tek başına ayakta kalmak kolay mı? Fakat o, çalışarak, düşünerek savaşıyordu.
Bu çetin koşullarda açan yediveren gülü gibiydi. Belki de "Güldikeni" adı, bu sevimli inadının bir simgesiydi. Çıkardığı kitaplarla bozuk düzene, kokuşmuşluğa, yayımladığı kitaplarla batan bir güldikeni.
Öğretmenlerin her tür etkinliğinde onu görürdük. Sessizce gelir otururdu. Sonra gider çalışıyordu; yeni yapıtlar üret-mek için.
Ülkemizin Mustafa Beyköylü gibi insanlara gereksinimi var. Oğluna, dostlarına, hepimize düşen görev, onun kurduğu Güldikeni Yayınevini aynı doğrultuda yaşatmak olmalı.
***
Gerçekten, Sy. Gazalcı'nın da belirttiği gibi, Güldikeni Yayıevi'ni yaşatmak tüm ilerici, aydın, demokrat bireylerin görevi olmalıdır. Çünkü, Güldikeni Yayınevi, yayın yaşamına genç yetenekleri kazandırmayı ve ülkenin kültürel, eğitsel ve sanatsal gelişmesine ters düşen koşulların karşısına Kemalist devrimler doğrultusunda ki yayınlarıyla karşı çıkmayı amaç almıştı. Mustafa Beyköylü, bu amacını, sessizce, özveriyle, yakınıcı olmadan yerine getiriyordu. Kar amacını ikinci plana iten bir kamusal hizmet anlayışının temsilcisi idi Mustafa Beyköylü ve yayınevinin özelliği, onun nitekliğiyle bütünleşiyordu. O nedenledir ki, Güldikeni Ya-yınevini aynı içerikte ve doğrultudaki yayınlarından ülkenin yoksun kalması büyük bir eksiklik olur.
Türkiye Sorunları Kitap dizisi de Mustafa Beyköylü gibi içtenlikli bir dostundan yoksun düştü..Kendisini saygıyla anıyoruz.