Sputnik Azerbaycan'a Bahreyn, Suudi Arabistan'ın “Aşil topuğu” dedi. Orta Doğu'da uzman olan Ali Hajizadeh.
Bahreyn - en küçük Arap ülkesi, Körfez'in minik monarşisi. Bu ülke Lüksemburg'dan daha küçük, ancak iki bölgesel güç için stratejik öneme sahip - İran ve Suudi Arabistan ve Bahreyn ABD'nin bir müttefiki.
5. Merkez Komuta Merkezi Bahreyn'de filo ABD. Hemen hemen tüm tarih Bahreyn elden ele geçti, Safevi İran, Portekizliler ve İngilizler tarafından sahiplenildi. Yirminci yüzyılın ortalarında, Britanya İmparatorluğu'nun günbatımında, Bahreyn'in geleceğine karar verildiğinde, Irak, İran ve Suudi Arabistan adayı istedi. İngilizler Bahreyn'i kimseye devretmemeye karar verdiler ve 1971'te ülke bağımsızlık kazandı. Şu anda, ülke Al Khalifa ailesi tarafından yönetiliyor.
Bir süredir, egemen aile Bahreyn'in “Dubaiizasyonu” na başladı. Yetkililer Bahreyn'i bölgesel bir turizm ve finans merkezi haline getirmek için çabalıyorlar. Adalet açısından, kısmen başarılı olduklarına dikkat edilmelidir. Ayrıca, esas olarak metal işleme ve petrol rafinerisine dayanan bir endüstri oluşturmak için önlemler alınmıştır.
Bahreyn'de bir miktar petrol çıkarılsa da, bu önemli miktarlar oluşturmuyor ve kara altın için düşük fiyatlar koşullarında neredeyse hiçbir ekonomik değeri yok. Bununla birlikte, nüfusun yaşam standardı ve geliri oldukça yüksektir. Suudi Arabistan örneğinden görüldüğü gibi devlet doğal olarak katı Şeriat kanununa sahip değil.
Tam bir idil gibi görünüyor, ama bu durumdan çok uzak. Çeşitli tahminlere göre, 65’ten 75’e Bahreyn nüfusunun yüzde ’si, Al Khalifa ailesinin liderliğindeki yönetici seçkinler de dahil olmak üzere, geri kalanı Şii İslam’ı uygulamaktadır. Krallığın ana sorunu budur. Örneğin, Avrupa'da, Almanların bir kısmının Katolik, diğer kısmının Protestanlar olması gerçeğinde önemli bir sorun yoktur. Ama Arap Doğu’unda değil.
2011’te, bir devrimler ve isyan dalgası Mağrip ülkelerinden geçti, “Arap Baharı” denilen bu dalga Bahreyn'e ulaştı. Şii çoğunluğu (bazı kaynaklara göre, İran'ın önerisiyle) yetkililerini baskı yapmakla suçladı ve daha fazla özgürlük ve daha fazla güç istedi. Ülke kitlesel protesto gösterileri yaptı.
Belli bir noktada, Bahreyn yetkilileri, göstericileri artık geri alamayacaklarını hissettiler ve elbette GCC ortaklarına, elbette ki uzun süredir patronlarına ve "ağabeyi" - Suudi Arabistan'a yardım etmeye yöneldiler. Bahreyn otoritelerinin isteği üzerine, Kral Fahd adındaki köprüde, ada devletini Suudi, Suudi ordusuna bağlayan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden 1000 polis memuru ülkeye geldi.
Bu müdahale protestocular tarafından öfkeyle algılanmasına rağmen, Al Khalif ailesinin iktidarda kalmasına yardımcı oldu. Bununla birlikte, bununla birlikte, müdahalenin gerçeği Tahran'a Şii ortak din adamlarının Bahreyn'deki konumu hakkında daha yüksek sesle huzursuz olma nedenini verdi. Şahın zamanından bu yana Bahreyn'de bir dizi İranlı yaşadı; bu insanlar kendilerini Bahreyn olarak görmelerine rağmen dillerini ve geleneklerini tamamen kaybetmediler.
Bahreyn otoritelerine inanılacaksa, İran gizlice destek verdi ve bu güne devam ediyor, Şii muhalefet grupları. 2011 zamanında, İran Bahreyn'deki olaylara doğrudan müdahale edemedi. Bir yandan, İran, Bahreyn'den Suudi Arabistan'dan daha uzak, bir kerede çeşitli stratejik avantajlara sahip (25 km köprüsü, ülkeyi Bahreyn'e bağlayan ve coğrafi yakınlık ile Bahreyn otoritelerinin daveti).
Öte yandan, İran’ın askeri müdahalesi durumunda, Suudi Arabistan ve Bahreyn merkezli Amerikan filosuyla uğraşmak zorunda kalacaklardı. İran Devlet Başkanı Mahmud Ahmedinejat, elbette fanatik olmasına rağmen, intihar olmaktan uzaktı. İran, bir sahne arkası oyuncusu rolünden memnun olmak zorundaydı. Ne var ki, zaman değişti, İran'ın dışlanmayı bırakma ve hatta ABD'nin yeni bir eski müttefiki olma şansı gerçek. Körfez ve Tahran monarşileri arasında (özellikle İran ile Suudi Arabistan arasında) bölünme yoğunlaştı ve açık bir çatışma yaşandı. İran ve Suudi Arabistan zaten tüm hızıyla Suriye, Yemen, Irak ve kısmen de Lübnan'da savaşıyor. Bahreyn başka bir sıcak nokta olabilir.
Riyad için, çeşitli nedenlerden ötürü Bahreyn, Suriye ve Lübnan’ın birleşmesinden daha önemlidir. Suudiler sınırlarını aşan 25'te zengin bir petrol taşıyan bölgede bir İran uydusu olmasını istemiyorlar. Yılın Mart ayında 2011’in Suudi müdahalesi, Riyad’ın anında ve keskin bir şekilde yanıt vermeye hazır olduğunu gösterdi. Doğal olarak, İran bunu biliyor, ancak Bahreyn'i alma cazibesi de harika.
2011'ten beri Bahreyn krallığında her şeyin sakin olmadığını söylemek güvenli. Arapça versiyonuna göre, İran rejimi, Şii siyasi gruplarını ve bazen de teröristleri güçlü bir şekilde destekleyen ve hatta yönlendiren, hatta yetkililere karşı savaşmalarını ve böylece ülkedeki durumu sallamalarını ve Riyad'ı gergin tutmaya zorlamalarından suçlu.
İran versiyonuna geçerseniz, o zaman her şey böyle değildir: Tahran, krallığın otoritelerinin kendi sorunlarından sorumlu oldukları ve halklarının sesini daha iyi dinlemeleri gerektiğine inanmaktadır. Washington’a gelince, ABD, Bahreyn’in demokratikleşmesine duyulan ihtiyacı defalarca dile getirdi (referans için: 2011 olaylarından önce Bahreyn, Basra Körfezi'ndeki en liberal ülke idi).
Doğal olarak, Washington’un Bahreyn’in demokratikleşmesi ihtiyacına ilişkin istek ve istekleri Libya, Saddam’ın Irak’ı, Suriye’si veya İran’da olduğu gibi “ısrarcı” değildi. Manama ve Riyad'da bunu mükemmel anladılar ve oyunlarını oynamaya devam ettiler. Zaman zaman Bahreyn'de, başta güvenlik güçlerine karşı terörist saldırılar yaşanıyor. Bütün bunlar turistleri ve yatırımcıları teşvik etmiyor. Tabii ki bu durum vatandaşların yaşam standardını etkileyemez.
Bu nedenle, düşük petrol fiyatlarının birleştiği istikrarsızlık, yakında Bahraini’nin gelirinde önemli bir düşüşe neden olabilir.
Bu durumda, küçük ama stratejik olarak çok önemli bir Bahreyn, Aşil'in topuk topunun Suudi Arabistan için rol oynar. Riyad, Yemen ve Bahreyn'de iki cephede savaşmak istemiyor; bu yüzden Suudiler, Bahreyn'deki İran yanlısı bir darbeyi veya devrimi önlemek için ellerinden geleni yapıyorlar.
Bir yandan böyle bir olay dönüşü, bir yandan İran’ın Arap Yarımadası’nı daha da ilerletmesi için stratejik bir köprü oluştururken, bir yandan da Birleşik Devletleri garip bir duruma sokabilir. Tahran'ın, ABD Donanması'nın Bahreyn'deki mevcudiyeti konusunda Washington ile aynı fikirde olamayacağı göz ardı edilemez.
Ayrıca, ülkede rejim değişirse ve İran yanlısı güçlerin iktidara gelmesi durumunda, Bahreyn'in ekonomik refahının sona ereceği ve vatandaşların yaşam standardının şu ankinden veya 2011'ten birkaç kat daha düşük olacağı faktörü göz ardı edilmemelidir. Doğal olarak, Bahreyn'in yönetici seçkinleri de bunun farkında ve bu sorumluluğu “sorumsuz vatandaşlar” eğitiminde kullanmaya çalışıyor.
Bahreyn için de, Yemen ve Irak'taki savaşların sonucuna ve petrol fiyatlarına da bağlı. Bahreyn'in küresel ve hatta bölgesel ölçekte önemli bir petrol ihracatçısı olmamasına rağmen, patronu ve ana ekonomik ortağı Suudi Arabistan, büyük ölçüde siyah altın fiyatına bağlı.
Şu anda Bahreyn için birkaç senaryo var;
1 Elite Avrupa modelinde demokratik bir dönüşüm için gidiyor
Olumlu tarafı: Uzun vadede başarılı bir senaryo ile Al Khalifa hanedanı gücünü ve ekonomik konumunu koruyabilir.
Olumsuz tarafı: Demokratik özgürlüklerden faydalanan Şii çoğunluğu, eski Sünni ve yeni Şii seçkinleri arasındaki çatışmalarla dolu Sünnilere (Irak'ta olduğu gibi) baskı yapabilir, bu da kaçınılmaz olarak Suudi Arabistan'ın kan ve müdahalesine yol açacaktır.
2 Her şeyi olduğu gibi bırakın
Yetkililer, sistemi koruyarak işleri olduğu gibi bırakmaya çalışabilirler. Bu konuda, şu anda Yemen'de sınırları dışında koordineli askeri operasyonlar yapmayı öğrenen Suudi Arabistan ve diğer Arap monarşileri yardım edecek (Bahreyn de katılıyor).
Doğal olarak, bu senaryoda, İran, düşmanının sinirlerini ve kaynaklarını Bahreyn'e çekme fırsatını yakalayacaktır. Bahreyn ya da halkına iyi bir şey verilmeyecek.
Ayrıca Türkiye, Fransa ve bir dereceye kadar Pakistan veya Mısır gibi diğer bölgesel ve bölge dışı oyuncuların oyuna dahil edilmesi de mümkündür. Büyük bir dünya ya da bölgesel felaket yaşanmazsa, Al Khalifa hanedanı ve müttefikleri sonsuza kadar olmasa da Bahreyn'i çok uzun süre tutabilir.
Maalesef, Bahreyn vatandaşlarının jeopolitik oyunun ve komşu ülkelerin çıkarlarının rehineleri haline geldiğini itiraf etmeliyiz.