- Adli yardım, 6100 sayılı HMK’da yedinci kısım, ikinci ayrım, 334. madde ile 340. madde arasında düzenlenmiştir.
|MADDE 334- Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.|
Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler.
Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.
Şartları
- Adli yardımdan yararlanabilmek için 334. maddede belirtildiği üzere iki şartın gerçekleşmesi gerekir.
- Birincisi, talep edenin kendisi veya ailesinin geçimini sağlamada önemli ölçüde zor düşmesi.
- İkincisi, talep edenin iddiası ve savunması açıkça dayanaktan yoksun olmamalıdır.
- Kendisi ve ailesinin geçimini zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini veya takip giderlerini tamamen veya kısmen ödeme gücünden yoksun olanlar adli yardımdan yararlanabilirler.
- Adli yardım olanağı sadece gerçek kişilere tanınmıştır. Tüzel kişiler adli yardımdan yararlanamaz. Ancak kamuya yararlı dernek ve vakıflar adli yardımdan yararlanabilir.
- Adli yardım talebinde bulunacak kişi, iddia ve savunmalarında, takip yaparken, geçici hukuki koruma talep ederken, talepleri açıkça dayanaktan yoksun olmadıkça adli yardıma başvurabilir.
- Adli yardımdan yararlanacak kişinin haklılığını yaklaşık ispat derecesinde ispatlaması gerekir.
- Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmesi için karşılılık şartının da sağlanmış olması gerekir.
Reklam
Adli Yardım Başvurusu
- Adli yardım talebi, işin veya davanın görüleceği mahkemeden, icra takiplerinde ise takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesinden istenir.
- Kanun yollarına başvuru sırasında da adli yardım talebinde bulunulabilir.
|MADDE 336- Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.|
Talepte bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır.
Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır.
Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.
Başvurunun İncelenmesi
- Adli yardım talebine mahkeme duruşma yapmadan karar verebilir. Ancak talep halinde başvuru duruşmalı olarak incelenir.
- Adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı, kararın tebliğinden itibaren 1 HAFTA içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren mahkemeye yapılır.
- Mahkeme, itiraz dosyasını kendisinden sonraki numaralı hukuk mahkemesine, mahkeme tek daire olarak çalışıyorsa aynı işleri yapmakla görevle en yakın mahkemeye gönderir.
- İtiraz sonucu verilen kararlar kesindir.
- Adli yardım talebi reddedilen kişi, daha sonra ödeme durumunun ciddi olarak azalmasına dayanarak tekrar başvurabilir.
- Adli yardım daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.
|MADDE 337- Mahkeme, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın karar verebilir.Ancak, talep hâlinde inceleme duruşmalı olarak yapılır.Adli yardım taleplerinin reddine ilişkin mahkeme kararlarında sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.|
Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.
Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.
Adli Yardımın Kapsamı
- 335. maddeye göre adli yardım aşağıdaki olanakları sağlar:
- Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet.
- Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet.
- Dava ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi.
- Davanın avukat ile takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere bir avukat temini.
- Mahkeme, talepte bulunanın, yukarıdaki bentlerde düzenlenen hususlardan bir kısmından yararlanmasına da karar verebilir.
- Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.
Adli Yardımın Sonuçları ve Tahsil
- Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir.
- Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması halinde, yargılama giderlerinin en çok 1 YIL içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verilebilir.
- Adli yardımdan dolayı Devlet tarafından karşılanan veya muaf tutulan giderler için adli yardımdan yararlanan kişinin mağduriyetine neden olduğunu anlaşılıyorsa mahkeme, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir.
- Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkarsa veya sonradan mali durumunun iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.
Reklam
|MADDE 338- Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkar veya sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa adli yardım kararı kaldırılır.|
MADDE 339- Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur. Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması hâlinde, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitler hâlinde ödenmesine karar verilebilir.
Adli yardım kararından dolayı Devletçe ödenen veya muaf tutulan yargılama giderlerinin tahsilinin, adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, mahkeme, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına karar verebilir.
MADDE 340-Adli yardımdan yararlanan kişi için mahkemenin talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti, yargılama gideri olarak Hazineden ödenir.