Sihrin Tarihi ( Hokkabazlık, Sihirbazlık )
Bazen illüzyon olarak da anılan sihir, izleyicilerin doğal yollarla sahnelenen hileler veya görünüşte imkansız başarıların yanılsamaları ile eğlendirildiği bir performans sanatıdır. Amerikan Sihir Müzesi’nde, büyü tarihi ve onu gerçekleştiren insanlar hakkında genç ve yaşlı bireyleri eğitmeye yardımcı olmaktadırlar.
NE KADAR GERİ GİDEBİLİRİZ?
MÖ 2500 civarına tarihlenen bir Mısır papirüsü, firavun için bir hayvan kafasını kesme numarası yapan “Dedi” adlı bir sihirbazı tasvir ediyor. Hikayeye göre, Dedi, sihirli bir şekilde kopan kafaları değiştirir ve ardından krala bir dizi kehanet yapar. Bazı uzmanlar masalın tamamen kurgu olduğuna inanırken, diğerleri de kehanetlerde bulunan sihirbazları anlatan bir dizi Mısır hikayesi olduğuna dikkat çekiyor.
Baqet III’ün MÖ 21. yüzyıla ait mezar duvarından bir resimde, iki adam ters çevrilmiş kaselerle bir masanın etrafında oturuyor. Bazıları bunu ilk “Kupa ve Toplar” rutini olarak yorumlarken, diğerleri bunun başka bir oyun türü olabileceğine dikkat çekiyor. Resim aynı zamanda hokkabazları ve diğer oyunları ve boş zaman aktivitelerini de tasvir ediyor.
Bununla birlikte, bir performans sanatı olarak sihrin güvenilir bir şekilde belgelenmesi yaklaşık 50 CE’ye kadar değil. Acetabularii adlı bir grup sihirbaz, yaklaşık 250 yıl boyunca antik Roma’da Kupa ve Toplar rutinini gerçekleştirdi. MS 65 civarında, Romalı Genç Seneca, kupa ve zar hilesinin gizeminden zevk alma hakkında şu yorumu yapar:
“Bu tür laf kalabalığı, hokkabaz bardağı ve zarları kadar zararsız bir şekilde aldatıcıdır, ki burada beni memnun eden tam da hiledir. Ama bana bu numaranın nasıl yapıldığını gösterin, ben de o numaraya olan ilgimi kaybettim.”
MS 400’den 1500’e kadar, büyü tarihi hakkında çok az şey biliniyor, ancak çoğu okült ile ilişkili. Eğlence olarak sihir ön planda değildir. 1584’te Reginald Scot, başkalarını insanların basit sihir numaraları yaptıkları için yakılmaması veya asılmaması gerektiğine ikna etmek için tasarlanmış bir kitap olan Cadılığın Keşfi’ni yayınladı. Bu sihirbazlık numaralarının çoğu kitapta açığa çıktı. Performans büyüsü üzerine yayınlanan ilk materyal olarak kabul edilir. 1603’te, I. James’in tahta çıkışında, Scot’un kitabının yakılması emredildi ve ilk baskıları orta derecede nadir hale geldi.
18. yüzyıla kadar sihir gösterileri, gezgin sanatçıların halkı sihirbazlık numaralarıyla eğlendirdiği panayırlarda yaygın bir eğlence kaynağıydı. Cadılığa olan inanç azaldıkça, sanat giderek daha saygın hale geldi ve zengin özel patronlar için gösteriler yapılacaktı. Bu geçişte dikkate değer bir figür, 1720’lerden itibaren reklamlarında eylemini tanıtmaya başlayan İngiliz şovmen Isaac Fawkes’dı. Kral George II için sahne aldığını iddia etti. Fawkes’ın 1732’de ölümü üzerine, bugün en az bir milyon dolara eşdeğer on bin poundu aşan bir servet biriktirdiği bildirildi.
MODERN SİHRİN DOĞUŞU
Modern eğlence sihrinin kurucu isimlerinden biri, 1845’te Paris’te bir sihir tiyatrosu açan, aslen bir saatçi olan Jean Eugène Robert-Houdin’di. Bugün “Modern Sihrin Babası” olarak bilinen Robert-Houdin, sihri, fuarlarda yapılan bir şeyden sihire dönüştürdü. halkın tiyatroda görmek için para ödediği bir performans.
John Henry Anderson, Londra’da aynı geçişe öncülük ediyordu. 1840’ta Kuzey’in Büyük Büyücüsü olarak sahne aldığı New Strand Tiyatrosu’nu açtı. Dünya çapında yüksek bir üne kavuşan ilk sihirbazlardan biri oldu.
Yüzyılın sonlarına doğru büyük tiyatro salonlarında kalıcı olarak sahnelenen büyük sihirbazlık gösterileri yaygınlaştı. İngiliz sanatçı John Nevil Maskelyne ve ortağı Cooke, Londra’daki Piccadilly’deki Mısır Salonu’nda kuruldu ve 31 yıl orada devam etti.
Büyük Hermann olarak da bilinen Alexander Herrmann (1844 – 1896), bir sihirbazın nasıl algılanacağı konusunda ideal bir model haline geldi: kalın dalgalı saçlı, silindir şapkalı, keçi sakallı ve kuyruklu bir adam. Herrmann, bir Fransız sihirbazdı ve genellikle “ilk büyü ailesi” olarak kabul edilen Herrmann aile adının bir parçasıydı.
Escapologist ve sihirbaz Harry Houdini, sahne adını Robert-Houdin’den aldı ve birçoğu ölümünden sonra escapology olarak bilinen şeye dayanan bir dizi sahne sihir numarası geliştirdi. Houdini, bugüne kadar sadece sihirde değil, belki de tüm şov dünyasında en çok bilinen isimdir. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında, Maskelyne ve Devant, Howard Thurston, Harry Kellar ve Harry Houdini gibi sihirbazlar, “Sihrin Altın Çağı” olarak bilinen dönemde yaygın ticari başarı elde ettiler.
Performans büyüsü Broadway tiyatrosunun, vodvillerin ve müzik salonlarının temel unsuru haline geldi. Sihir, tiyatro salonlarından özel televizyon programlarına kolayca geçti ve bu da sahne sihrini devasa izleyicilere ulaştırdı. Çoğu televizyon sihirbazı, uzaktaki izleyiciye illüzyonların görsel efektlerle elde edilmediğine dair bir güvence veren canlı bir izleyici önünde sahne alır.
20. yüzyılın ünlü sihirbazları arasında Okito, David Devant, Harry Blackstone Sr., Harry Blackstone Jr., Howard Thurston, Theodore Annemann, Cardini, Joseph Dunninger, Dai Vernon, Fred Culpitt, Tommy Wonder, Siegfried & Roy ve Doug Henning vardı. 20. ve 21. yüzyılın popüler sihirbazları arasında David Copperfield, Lance Burton, James Randi, Penn ve Teller, David Blaine, Criss Angel, Hans Klok ve Derren Brown bulunmaktadır.