email@example.com Her yıl yaklaşık olarak 15 milyon insan sakatlanıyor, onüç milyonu erkek ve iki milyonu da kız. Her kalp atışıyla bir çocuk bıçak altına yatıyor.
Kadın sünneti, Müslümanlar, Hıristiyanlar, animistler ve ateistler tarafından beş kıtada yapıldı, yapılmaya devam ediyor. Ama en çok Afrikalı ve Müslüman 28 ülkede yapılıyor. Bu yüzden Müslümanlar erkek ve kadın sünneti yapan en büyük dini gruptur. Mısır'da kadınların %97'si sünnetli, %99.5'i kırsal bölgelerde, ve %97'si ise şehirlerde.
Temelde dini ve tıbbi nedenleri öne süren ulusal ve uluslararası örgütler, erkek ve kadın sünnetinin ayrı ayrı şeyler olduğunu ve yalnız kadın sünnetinin kaldırılması gerektiğini öne sürüyorlar. Bu yaklaşımı sergilemek üzere aşağıda iki örnek sunuyorum
1) BM komisyonu tarafından insan haklarındaki geleneksel uygulamaları tartışmak için 29 Nisan - 3 Mayıs 1991 tarihleri arasında Burkina Faso'da yapılan seminerde, başta kesme uygulaması olmak üzere, ana ve çocuk sağlığı için zararlı olan bu uygulamaların yasaklanması için devletlere tavsiye kararında bulunuldu. Seminerin tutanağı şöyle devam ediyor:
"Katılımcıların çoğunun fikrine göre, kosmojeni ve dine dayandırılan açıklamalar batıl inanç olarak kabul edilmeli ve mahkum edilmeli. Ne İncil, ne de Kuran kadınların kesilmesini öngörmektedir. Kesmeye karşı mücadele stratejisi olarak, insanların zihninde hijyenik işlevi olan erkek sünnetinin, kadın bütünlüğüne bir saldırı olan kadın sünnetinden ayrılmasına karar verildi."
2) BM'in geleneksel uygulamalar hakkındaki özel rapörtörü Bayan Halimah Al-Warzavi'ye bir kaç soru sordum. İlk soru şuydu: “Erkek ve kadın sünnetine karşı birlikte mi savaşıyorsunuz, yoksa sadece birine karşı mı? Öyleyse hangisine karşı? Diğerini neden ihmal ediyorsunuz? “ Şöyle cevapladı:
“BM nezdinde sadece kadın sünneti kaldırılması gereken zararlı bir uygulama olarak kabul ediliyor. Dolayısıyla erkek çocuğun sünneti BM için bir mesele değildir. Öyle sanıyorum ki bu uygulama, Müslümanlar ve Yahudiler için dinsel bir vecibe olmasının dışında, hijyenik olduğu için Amerikalı doktorlar tarafından, doğan çocuk ister Müslüman, ister Hıristiyan olsun, herkese uygulanıyor. Onun için bence, yararlı olan erkek sünneti ile zararlı olan kadın sünnetinin bir karışımının yapılması, doğru değil."
Bu makalenin iki amacı var: Birincisi, kadın sünnetine karşı olanların, erkek sünnetine de karşı olmaları gerektiğini açıklamak. İkincisi, erkek ve kadın sünnetlerinin arasındaki farkın meşrulaştırılması için sürekli kullanılan iki tane bahane var: din ve sağlık. Bunların her ikisi de gerçeklerle desteklenmiyor.Bunları aydınlığa kavuşturmak. Uluslararası örgütlerce sünnet bir önlem olarak düşünüldüğü için erkek sünneti ve AIDS tartışması şu sıralarda özellikle önemli.
Burada şunu da eklemeliyim ki, sünnet için bu ikisi dışında öne sürülen bir çok neden var, yer darlığı nedeniyle bunlara değinemeyeceğim. İlgilenenler kitabıma bakabilirler.
I. Farklılığın Dinsel Meşrulaştırılması
Dinsel normların erkek sünnetini meşrulaştırdığını zannedenlerin düşüncelerinin aksine, bu normlar, kadın ve erkek sünnetlerini hem meşrulaştırmak, ama hem de, mahkum etmek için kullanılmıştır.
1. Yahudiler Arasındaki Tartışma
A) Tevrat Tevrat (Eski Ahit) kadın sünneti için herhangi bir kural bulundurmaz. Öte yandan, Müslümanlar, Hıristiyanlar, ve Yahudiler için ise, erkek sünnetinin temelini oluşturur. İki metin bu uygulamayı ilgilendirir:
"İbrahim 99 yaşında iken Tanrı ona gözüktü ve dedi ki,: Ben Ulu Tanrı'yım. Benim önümde yürü, ve masum ol. Seninle ve senden sonraki neslinle, size Tanrı olmak için, senden sonra da geçerli olacak bir anlaşma yapacağız. Sana ve nesline, şu an için yabancı olduğun Kenan ülkesini, daimi malınız olması için vereceğim, ve size Tanrı olacağım. Ve sen de, anlaşmayı uygulayacaksın, neslin de uygulayacak. İçinizdeki her erkek çocuk, sünnet edilecek. Kendi üstderini sünnet edeceksin, ve bu aramızdaki anlaşmanın delili olacak. Nesillerin süresince, her erkek sekiz günlük olduğunda, ki buna evinde doğan köle, ve paranla satın aldıkların da dahildir, sünnet edilecek. Böylece anlaşmamız senin etinde sonsuza kadar bir anlaşma olacak. Sünnet olmayan herhangi bir erkek, toplumunuzdan izole edilecek, o anlaşmayı bozmuştur.
"Tanrı Musa'ya dedi ki, “İsrail halkına söyle: Bir kadın, erkek çocuk doğurursa, yedi gün boyunca törensel olarak kirli sayılacaktır, tıpkı adet döneminde kirli sayıldığı gibi. Ve sekizinci günde, sünnet derisinin (üstderisinin) eti sünnet edilecek. Onun kanının saflaşması 33 gün sürecek. Bu süre boyunca kutsal olan hiçbir şeye dokunmayacak, mabede gelmeyecek. Eğer kız doğurursa, iki hafta için kirli sayılacak, kan-saflaşması 66 gün sürecek" (Leviticus. 12:1-5)."
Birinci metinde, sünnet Tanrı ile İbrahim arasındaki anlaşmanın bir işareti. Bu yüzden, İbranicede sünnet Berit Milah, yani “kesme anlaşması” olarak adlandırılır. İkinci metin, sünnete çocuk ve annenin temizliği açısından değinir. Diğer pek çok metinde, Tevrat sünnetsizlerle sünnetlileri karşılaştırır. Sünnetsizler, “saf olmayanlardır”. Bu yüzden sünnetli olmayanların dini törenlere katılması yasaklanmıştır. (Exodus 12:48), mabede girmeleri yasaklanmıştır (Ezekiel 44:9) hatta Kudüs'e girmeleri yasaklanmıştır. (Isaiah 52:1). Tevrat, bazen fiziksel sünnet ile, “kalbin ruhsal sünneti” (Jeremiah 4:4) ve kulakların sünneti (Jeremiah 6:10) arasında bir ayrım yapar.
B) Şu anki Tartışma Yahudiler kadınları sünnet etmişlerdir. Etiyopyalı Yahudiler buna devam etmektedirler. ( Falacalar) Ama bizim bilgimize göre, bu uygulama hakkında dini bir tartışma yoktur. Öte yandan şunu görürüz ki, pek çok Yahudi asıllı, kadın sünneti ile mücadele ederken, erkek sünneti ile aynısını yapmayı reddederler. “Terre des Hommes” ve “Sentinelles” örgütlerinin kurucusu Edmond Kaiser'in durumudur bu. Yani birisi Afrikalılara ahlak vaazi verirken, Amerikalılara ve Yahudilere bir şey diyemiyor. Bu ikiyüzlülükten, korkaklıktan ve kültürel emperyalizmden kaynaklanır.
Erkek sünneti şaşılacak sayıda Yahudi tarafından uygulanmaya devam eder, diğer Tevrat uygulamalarını terkettikleri halde: “dişe diş, göze göz” kanunu (Deuteronomy 19:21), zina edenlerin taşlanması (Deuteronomy 22:23), vs. Ama çok eski zamanlardan beridir bazılarının buna karşı çıktığı da görülür. Bazıları uygulamayı terk etmiş, hatta bazıları üstderilerini (sünnet derilerini) yeniden yapmışlardır. (I Maccabees 1:15; see also I Corinthians 7: 18), Tanrı'nın Yakub'un oğlu Esau'yu reddetmesi içi bir neden.
Yahudi dini otoriteleri sünnetli olmayanlara karşı pek de anlayışlı değildiler. Elijah, uygulamayı terk edenlerden acıyla bahseder. (I Kings 19:10) Maccabes kitabı, Yahudi bağnazların, Israil topraklarında buldukları her sünnetsiz çocuğu sünnet etmek için dolaştıklarını yazar. (I Maccabees 2:45-46). Cohen'in yazdıklarına göre, bugün hala, sünnetin kaldırılmasını önlemek için hayatlarını verenler Yahudilerin gözünde birer kahramandırlar.
Modern zamanlarda, erkek sünneti karşısındaki tartışma, dinsel topluluklara bağlılık yerine milliyete bağlılığı getirmeye çalışan Fransız Devrimi (1789) sırasında ortaya çıktı. 1842'de Frankfurt'ta bir grup Yahudi asıllı, sünnetin bastırılmasını ve yerine kızlar ve erkekler için kan içermeyen eşitlikçi bir törenin konmasını protesto ettiler. 1866'da, 66 Viyanalı Yahudi doktor sünnet uygulamasına karşı bir dilekçe yazdılar. 1871'de, Augsburg'da rabbiler, Yahudi bir anneden doğan bir çocuğun, ne kadar uzun süre sünnet olmasa bile Yahudi sayılmasına karar verdiler. Herzl'in (İsrail'in kurucusu) oğlunun da doğduktan sonra sünnet olmadığı, ve ergenlik çağına kadar öyle kaldığı, ancak daha sonra Herzl'in havarilerinin ısrarı üzerine sünnet olduğu da dikkat çekicidir.
Bu tartışma ABD'ne Yahudi göçmenlerle taşındı. Bu ülkede, reformist rabbiler, yeni Yahudi olanlara sünnet şartını getirmeme kararı aldılar. Fakat Amerikan hastanelerinde doğumların artması ve sünnetin genelleştririlmesi ile yeni doğanların doğumun üçüncü gününde Yahudi inançlarına uygun olmayan bir şekilde sünnet edilmeleri durumu ortaya çıktı. Bu durumu rabbiler, bazı Yahudi doktorları eğitmekle düzeltmeye çalıştılar. Ve dini evlilik törenlerinin kabul edilmesi ile birlikte, kaybettikleri zemini, sünnetli olmayanları evlendirmemekle yeniden kazanmaya çalıştılar. 2. Dünya Savaşının olayları sünnet uygulamasını güçlendirdi. 1979'da, Amerikan Rabbi Kongresi, sünnetin mecburi ve dini kurallar ile yapılmak zorunda olduğuna karar verdi.
Şu anda ilerici Amerikan Yahudi çevrelerinde sünnet aleyhinde tartışma, uygulamanın tıbbi yararları üzerinde yeniden alevlenmiştir. Tıbbi çevrelerdeki sünnete karşı artan düşmanlık ve ülke çapında azalan sünnet oranları nedeniyle, Yahudiler tekrar yalnız karar vermek durumundalar. Dini duygularının az olması sebebi ile, artık dini sünneti yerine getirmek için motive olamıyorlar, hastane sünnetini de geri çeviriyorlar. Bu durumla karşılaşan bazı Yahudi yazarlar, sünnet uygulamasının yumuşatılmasını istiyorlar, törenin sünnetten önce gelmesi, kızların da benzer bir törene katılmaları, hatta sünnet olmaları gibi. Ama bazıları sakatlama olayının toptan kaldırılması ve kızlar ve erkekler için eşitlikçi bir törenle yetinilmesi gerektiğini savunuyorlar. Üstderiyi (sünnet derisi) kesmek yerine, bazıları sembolik olarak bir havuç kesmeyi öneriyorlar. Son olarak da bazıları, hem töreni hem sakatlamayı reddediyorlar
Bu tartışma 1997'de bazı insan hakları savunucuları cinsel sakatlama ile savaşmak için bir dernek kurunca İsrail'e taşındı. Düzinelerce anababa, ailelerinin itirazına rağmen, çocukların istismarı ve kötü muameleyi yasaklayan Israil kanunlarının bir ihlali olarak gördükleri sünneti çocukları üzerinde uygulamayı reddettiler. Şarkıcı ve edebiyat eleştirmeni Menachem Ben, oğlunu kendi usülüne göre sünnet ettiğini söyledi: İncil'de kalplerin sünnetinden bahseden metindeki gibi. Sünnetin yararlarından bahsedenlere karşı ise, sünnet sonucu oluşan enfeksiyonlardan ölenlerin, koruduğunu söylediği enfeksiyonlardan ölenlerden çok daha fazla olduğu ve penisi temiz tutmak için yıkamanın yeterli olduğu ile cevap verdiler. İbn Meymun (Maimonides)'den alıntı yaparak, sünnetin cinsel zevki azalttığını eklediler. Bu tavrı eleştiren baş rabbi Eliahu Bakshi Doron, insanların kendinden nefret ettikleri için böyle düşündüklerini iddia etti. Ona göre "Yahudi olan herşeyin kötü olduğu inancı, Brith Milah'a da" sıçramıştı, "bu en önemli Yahudi işaretine, karşısında hiçbir şey söylenemeyecek zararsız basit prosedürede sıçramıştı" !. Sünnetle oluşan zararlar hakkındaki iddialar bile, Rabbinin fikrinde, bu eski gelenek hakkındaki şüpheleri doğrulamazdı. “Kim ilkel, antik, ve acı verici bir şey ile uğraştığımız kararını verebilir. Yahudi insanlar yıllarca böyle yaşadılar. Sünnet cinsel zevke zarar verse bile bu bir trajedi değil”.
2. Hıristiyanlar Arasındaki Tartışma
A) Yeni Ahit İsa, zamanının dinsel otoritelerine şiddetle saldırmıştı. Talyon kanunu (göze göz) (Matthew 5:38-39) ve zina edenlerin taşlanmasını (John 8:3-11) lanetledi. Ama sünnet hakkında İsa'nın belli bir tutumuna rastlamıyoruz. Dört İncil'den sadece Lukas'ınki, İsa'nın sekiz günlük iken sünnet edildiğinden bahseder. (Luke 2:21) John'un İncilinde sünnete bir defa daha değinilir.
"Neden beni öldürmek için bir fırsat bekliyorsunuz ? Kalabalık cevap verdi: Sende bir şeytan var. Kim seni öldürmeye çalışıyor? İsa onlara cevap verdi.: Bir iş yaptım ve hepiniz şaşakaldınız. Musa size sünnet verdi- o, tabii ki, Musa'dan değil, fakat, patriarklardan- ve siz Sabbath gününde bir adamı sünnet ediyorsuuz. Eğer bir erkek Sabbath gününde sünnet ediliyor ise, Musa kanununun bozulmaması için, bir adamın bütün vücudunu Sabbath gününde iyileştirdiğim için bana kızgın mısınız? Görünüşlerle yargılamayın, ama, gerçek yargılamayla yargılayın." (John 7:19-24).
Burada, İsa'nın, sünnetin Tanrı'dan değil, patriarklardan geldiğini söylediğine dikkat edin. “Havarilerin İşleri”, Yahudi olmayanlar Hıristiyan olduğunda, sünnet olayının büyük bir tartışma çıkardığını anlatır. Peter sünnetsiz bir Romalının davetini kabul ettikten ve onu Hıristiyanlığa çevirdikten sonra, sünnetli Hıristiyanlar onu, sünnetsizler arasına girdiği, ve onlarla yediği için suçladılar.(11:2-3) Peter yaptıklarını kendisine bir sesin üç defa şöyle seslendiğini duyduğunu söyleyerek haklı çıkardı: “Tanrının temiz yarattığını sen kirli diye adlandırmamalısın”(10:15-16 and 11:8-10). Ama sünnetliler bunu böyle kabul etmediler ve bazıları Yahudi ülkesinden geldi ve kardeşlerine şunu öğrettiler:”Musa'nın geleneğine göre sünnet olmadığınız müddetçe, kurtarılamazsınız (15:1). Soru, havarilerin ve yaşlıların bulunduğu Kudüs'teki bir toplantı sırasında dile getirilmişti. (15:2) Yakup, Hıristiyanlığa dönen paganları üzmemek gerektiğini söyleyerek tartışmayı bağladı. Onlardan istenecek tek şey, “ idoller tarafından kirletilen şeylerden, zinadan, kandan, ve boğularak öldürülen şeylerden uzak durmaları “ idi. (15:19-20)
"....herkes Tanrının kendisini çağırdığı zamanki ve ona sunduğu hayatı yaşasın. Bu, bütün kiliseler üzerindeki benim kanunumdur. Birisi çağrıldığı sırada sünnetli miydi? O zaman sünnet izini çıkarmaya çalışmasın. Çünkü önemli olan ne sünnettir, ne de sünneti tersine çevirmek, önemli olan Tanrı'nın emirleridir " ( Corinthians 7:17-20).
"...eski huyu, uygulamaları ile kaldırdınız ve yeni doğayı koydunuz, ki yaratıcısının görüntüsünde yenileniyor. Burada Yunan ve Yahudi, sünnetli ve sünnetsiz, barbar, iskitli, köle, özgür adam, olamaz, yalnızca İsa olabilir." (Colossians 3:10-11).
Böylece “zorunlu”dan, teolojik ve taktik nedenlerle sünnet isteğe bağlı hale geldi. Burada yani Eski ve Yeni Ahit'te dikkate çarpan şey, bugünkü gibi, sünnetin tıbbi yararları ve zararları hakkında bir tartışmanın olmadığıdır.
B) Mevcut Tartışma Sünnet hakkındaki tartışma Hıristiyanlar arasında ilk yüzyıllarda devam etti. Origen (ö. 254) İbrahim'in fiziksel sünnetini, ruhsal olanla karşılaştırır: gelecek olan gerçeği pek çok şey görüntülerde gösterir.(1 Corinthians 10:11). Tanrı tarafından istenen sünnetin, kalbin sünneti olduğunu da ekler, üstderinin (sünnet derisinin) değil. Ona göre, insan yalnız üstderisini değil, bütün uvuzlarını günahtan korunmak için sünnet etmelidir. Fiziksel sünneti utanılacak, kötü niyetli, iğrenç bir uygulama olarak değerlendirir, uygulanması ve görünümü bile iğrençtir.
Sünnetin bu allegorik tercümesi, tekrar Cyril'de ortaya çıkar, İskenderiye Patriğinde(ö. 444). Cyril, Yahudileri İncil'i kelime kelime anladıklarını için suçlar, ve der ki; "Sünnetin gerçek anlamı “ten”in hissetttiklerinde değil, ama Tanrı'nın istediklerini yapmaktaki arzudadır." Bu dini argümana, Cyril, insan tabiatinin mükemmelliği ile ilgili birini daha ekler:
“Siz...”ten”in sünnetini önemli bir şey ve hatta inancın en uygun maddesi olarak görüyorsunuz....Peki o zaman, sünnetin uygulanmasını inceleyelim ....Gerçekten de, doğanın meydana getirdiği insan uzuvlarını sünnet etmek, çok geçerli bir nedeniniz olmadığı sürece, yalnızca saçma bir şey değil, ama aynı zamanda sanki insan vücudunu gereksiz ağırlıklarla yüklemiş gibi, Yaratıcı'nın sanatını suçlama anlamını da taşır. Öyleyse, Tanrı'nın hatalı olduğunu nasıl öne sürebiliriz? Çünkü eğer sünnet doğaya uyumun bir gereği ise, neden baştan öyle değildi? Öyleyse söyleyin bana, eğer birisi eldeğmemiş ve kusursuz doğanın yanlış olduğunu söylüyorsa, hangi mantıkla?”
“....... Herşeyin üzerinde olan Tanrı, binlerce ırk ve canlı türünü sebepsiz yere yaratmıştır. Ne var ki, en mükemmel güzelliğe yönelik yaratılışlarında, hatalı ya da gereksiz olan hiçbir şey yoktur. Onlar bu iki yalan ve suçlamadan oldukça uzaktırlar. Nasıl olur da, en mükemmel sanatçı olan Tanrı, en ufak şeylere özen gösteren Tanrı, yaratıklarının en önemlisinde böylesine büyük bir hataya düşerdi? Ve kendi şeklinde yarattığı insanı nasıl olur da, küçük ve önemsiz şeylerden daha çirkin yaratırdı?”
Sünnet bazı küçük Hıristiyan topluluklarında uygulanmaya devam eder. Özellikle dikkat çekenler erkek ve kadın sünneti uygulayan, Mısır'ın, Sudan'ın ve Etiyopya'nın Kıptileridir. Mısır'ın Kıptileri ile yaptığım tartışmalarda, aynı Müslüman argümanlarını kullandıklarını gördüm: İbrahim'in ve İsa'nın sünneti. Paul'un “Epistles” ya da “Havarilerin İşleri”nde belirttiği görüşlerinden bilgilenmemişlerdir. Kıpti dini liderlerine gelince, söyledikleri, baptismin, Hıristiyanlar için sünnetin yerine geçtiğidir. Paul'a değinirken, Anba Gregorius “sünnetin hiçbir şey olmadığı”nı tekrar eder. Onu sadece bir gelenek ya da isteğe bağlı bir hijyen yöntemi olarak görür. Ne var ki, Hıristiyan eğer sünnet olacaksa bunu baptizmden önce yapmalıdır, yoksa büyük bir günaha girer.
Maurice As'ad, Tanrı'nın erkek ve kadını mükemmel bir şekilde yarattığını, ve kimsenin onun bir parçasını bıçakla kesmeye hakkı olmadığını söylemektedir. As'ad'a göre, kadın sünneti yasaktır çünkü kadın cinsel organını kısmen veya tamamen kesmektir, oysa erkek sünneti isteğe bağlıdır, çünkü cinsel organa yalnızca “yüzeyden” dokunur.
20. yy'da, erkek sünneti hakkındaki dinsel tartışma Hıristiyanlar arasında, özellikle Protestan köktendinciler arasında yeniden alevlendi. Bu ülkede, Eski Ahit'i meşrulaştırmak için bilimsel nedenler öne sürülür, ve yalnızca sünnetle sınırlı da değildir.
1963 yılında yayımlanan “Bu Hastalıkların Hiçbiri” adlı kitap bir milyonun üzerinde satmıştır. (yazarı Hıristiyan doktor McMillen) Kitabın başlığı “exodus”tan bir alıntıdır.
“Eğer Tanrı'nın sözünü dinler ve söylediklerinin hepsini yaparsan, Mısırlılara koyduğum hastalıkların hiçbirini senin üzerine koymayacağım, çünkü ben Tanrı'yım, senin iyileştiricin”(exodus 15:26)
Bu çalışma der ki, bu ayette belirtilen söz, bugün bile geçerlidir. Sünnet hakkında bir bölüm ayırır. Kanserden kaynaklanan bir ölümü anlatırken şöyle der; “Ölümünü daha da trajik yapan şey şudur ki, şimdi tıp bilimi şunu kanıtlamıştır: penis kanseri Tanrı'nın İbrahim'e 4000 yıl önce söylediği bir şey ile tamamen önlenebilir: sünnet” Burada yazar, Yahudilerin sünnet nedeni ile nadiren penis kanserine yakalandığını iddia eder, ve şöyle der: sünnet Tanrı'nın emrettiği gibi, sekizinci günde yapılmalıdır. Çünkü hemorraja (aşırı kanama) neden olabilecek K vitamini sekizinci günde olgun hale gelir. Sünnet daha önce yapılır ise, aşırı kanmaya neden olur, daha sonra yapılır ise çocuğu travmatize eder.
Pastor Dan bir broşür yazmıştır:”Çocuklar....Tanrı'dan bize miras” Sünneti yalnızca erkek sağlığı için değil aynı zamanda ahlak ve ruhsallık için de gerekli bir şey olarak resmeder. Sünnet İbrahim'e verilmişti ve sekizinci günde Hıristiyanlar da dahil olmak üzere onun bütün takipçileri tarafından uygulanmalıdır. Cinselliği keserek saflığı sağlar ve pekçok hastalığı önler. Tanrısal emirlere uymayanlar sonrasındaki kötü sonuçlara hazırlıklı olmalıdır.
Televizyon Evanjelisti Pat Robertson, (1998'de ABD'de başkan adayı) “Eğer Tanrı insanlarına sünnet olmayı emretmiş ise, öyleyse bu doğru bir karar olurdu, çünkü Tanrı akıl ve bilgide mükemmeldir” demiştir.
Pastor Jim Bigelow, İncil'in kullanımına karşı çıkar: " Eğer Yahudilere tavsiye edilen sünnet iyi bir şey ise, o zaman İncil'de yeralan bütün herşeyin ne kadar iyi olduğunu düşünmek gerekir, Koşer yiyecekler, kadınların arınması vs. gibi. İncil der ki: “ ölü bir hayvanın etini yemeyeceksiniz. Evinizde oturan yabancıya vereceksiniz, ya da yabancıya satacaksınız. Gerçekten Tanrnıza adanmış insanlar mısınız siz? ” (Deuteronomy 14:21) Tanrı nasıl bazılarına ölü bir hayvanın etini yemeyi yasaklayabilir, ve diğerlerine izin verir?”
Bigelow ekler, " bugün uygulanan sünnet, İncilde önerilen ruhsal sünnetten farklıdır. Dolayısıyla bilimciler tarafından öne sürülen yararların hepsi verilemez. Ve eğer Tanrı sekizinci günde sünnetin sağlık için gerekli olduğunu düşündü ise, neden inananlarının çölde 40 yıl sünnetsiz dolaşmasına izin verdi.?” Aynı şekilde, Yeni Ahit'in de sünneti “hiçbir şey” olarak gördüğü düşünülemez. (I Corinthians 7:19) Eğer sünnet gerçekten yararlı olsa idi, Tanrı, inananlarını, 2000 yıl boyunce tehlikeye açık bırakır mıydı? Ne var ki, Yeni Ahit'in metinlerine Kutsal Ruh ilham verir". Bu yüzden Bigalow şu sonuca varır:
"Mantıksal olarak, İncil'de yazanlardan birini alıp diğerlerini çıkaramazsınız. Her şeyi bilen Tanrı tarafından indirilen Eski Ahit, ya iyi bir tıbbi bilgi kaynağıdır, ya da başka bir şey....Bu bölümde tartıştıklarımıza bakacak olursak, Tanrı'nın amacı tıbbi bilgi ortaya koymak falan değil, istediği gibi bir topluluk yaratmak idi."
Yahudi asıllı biriyle evli Hıristiyan bir hemşire olan Rosemary Romberg, Hıristiyan anababaların, sünnetin tıbbi olarak iyi birşey olmadığını bildikleri halde İncilde yazıldığı için iyi olduğunu düşündüklerini söyler bu konudaki kitabında. Bu görüşe karşı olan Romberg onları caydırmak için altı sayfalık bir bölüm yazmıştır. Şöyle ki:
- İncil'de yazan bazı şeyler bugün uygulanmamaktadır. Kuşları ve hayvanları yakmak gibi
- Hıristiyanlar için sünnet konusu Yeni Ahit'te tartışılmıştır, karar bunun hiçbirşey olmadığıdır.
- İncil sünneti hijyenik nedenlerle tavsiye etmedi. Ayrıca sünnetten bahsi mecazi anlamdadır. Kulakların sünneti, gözlerin sünneti gibi. İsa sünnetliydi, ama Marie ve Joseph Yahudiydiler ve başka şansları da yoktu. Aziz Ambrosius anlatır: İsa tarafından acı çekerek bütün bedel ödendiğine göre, artık kan çekerek acı vermeye gerek yok
Çocuklara acı çektirerek, sünnet, Yeni Ahit'in iki ilkesiyle ters düşmektedir. “Ruhun meyvası sevgidir, neşedir, barıştır, sabırdır, iyiliktir, cömertlik ve kendine hakim olmadır” (Galatians 5:22_23) Ve insanların size yapmasını istediği herşeyi siz de onlara yapın (Matthew 7:12).
3. Müslümanlar Arasındaki Tartışmalar A) Kuran ve Sünnet İslami Hukuğun ilk kaynağı olan Kuran, ne erkek sünnetinden ne de kadın sünnetinden bahseder. Ama bazı Müslüman yazarlar 2:124 nolu ayette sünnet için bir kanıt bulduklarını sanmaktadırlar. “....Allah İbrahim'i emirleri ile sınadığı zaman, o onları yerine getirdi. Ve dedi ki: Seni insanlığın lideri olarak atadım”.
Muhammedin bazı sözlerine bakarak, klasik ve yeni dönem müslüman yazarlar “emirler” terimini, İncil'de yazıldığı gibi İbrahimin sünneti olarak tercüme ederler. İbrahim, Müslümanlar için bir model olduğundan onun gibi yaşamak zorundadırlar. “Daha sonra sana şunu gösterdik: İbrahim'in dinini takip et, o ki gerçek bir inanan” (16:123).
Kuran'da sünnet hakkındaki metinlerin yokluğundan dolayı, klasik ve yeni dönem yazarlar hadislere dönerler. İşte günümüz Arap yazarlarından örnekler:
“Muhammed sünnetçi bir kadına mesleğine devam edip etmediğini sordu. Olumlu cevapladı ve ekledi: siz bırakmamı emretmedikçe, ve yasaklanmadıkça. Muhammed cevapladı: Ama, evet, müsaade edilmiştir. Bana yaklaş ki sana öğreteyim: Eğer kesersen fazla ileri gitme, çünkü yüze daha fazla ışıltı verir ve koca için böylesi daha iyidir” Diğerlerine göre şöyle demiştir: "Az kes ve fazla ileri gitme, çünkü böylesi kadın için daha zevkli, erkek için de daha iyi." Şiiler Al-Sadiq'ı bu hikayenin aktarıcısı olarak görürler.
"Muhammed dedi ki, sünnet erkekler için "sünnet"tir, kadınlar içinse mekruhtur. "Mekruh" değerli ve asil davranış" anlamındadır. Bu da kadın sünnetinin tercihan iyi olduğu anlamına gelir. Şiiler İmam Al Sadık'tan bahsederler: "Kadın sünneti mekruhtur. Mekruhtan daha iyi bir şey var mıdır?" Muhammed ekledi: " Müslüman olan yaşlı bile olsa sünnet olmalıdır."
Birisi sordu: " Sünnetsiz biri Hacı olabilir mi?" O cevapladı: " Hayır, sünnet olmadıkça gidemez."
- Muhammed der ki: “Fitre”ye beş norm dahildir. Cinsel bölgenin traş edilmesi, sünnet, bıyıkların kesilmesi, koltukaltının traş edilmesi, ve tırnakların boyu. Bunlar zorunlu değil fakat tavsiye edilen şeylerdir
- Muhammed der ki: " Eğer iki sünnetli organ buluşur veya birbirine dokunur ise, o zaman namaz için abdest almak gerekir." Bu Muhammedin zamanında erkek ve kadınların sünnetli olduğu anlamına gelir.
Klasik Müslüman yazarlar Hagar'ı kıskanan Sarah'ın onunla tartıştığını ve onu sakatlamaya yemin ettiğini söylerler. İbrahim karşı çıkar. Sarah vazgeçmeyeceği cevabını verir. İbrahim bunun üzerine Sarah'a onu sünnet etmesini söyler, böylece sünnet kadınlar arasında bir norm haline geldi.
B) Erkek sünneti üzerine şu anda devam eden tartışmalar Erkek sünnetinin her zaman uygulanmadığına dair kanıtlar vardır. Bazıları şöyledir:
Klasik yazarlar Muhammedin sünneti konusunda fikir birliği içinde değildirler. Bazıları onun sünnetli doğduğunu, bazıları ise bir melek veya dedesi tarafında sünnet edildiğini söyler. Muhammedin hayatı hakkındaki önemli bir gerçek hakkındaki bu çelişkili tartışmalar, bizi, Muhammedin sünnetli olmadığı sonucuna götürür. Bu gerçek, Muhammed'in iki önemli hayat hikayesi yazarı Ibn-Ishaq (d. 767) ve Ibn-Hisham (d. 828)'ın ikisinin de, onun sünnetinden bahsetmemeleri ile teyit edilir.
- Vali tarafından, öldükten sonra sünnet edilmeleri emredilen yaşlı adamların hikayesini duyan Hasan Al-Basri kızar ve Muhammed zamanında pek çok insanın Müslüman olduğunu, ama Peygamberin hiçbir zaman, bu insanların sünnetli olup olmadığına bakmadığını ve çoğunun da sünnetsiz olduğunu söyler
- Ibn Hanbal Al-Musnad derlemesinde anlatır: Osman Ibn Abi-al-As bir sünnete davetliydi, ama daveti geri çevirdi. Sebebi sorulunca şöyle cevapladı: "Muhammed zamanında sünnet etmezdik, davet de olmazdı."
-Al-Tabari anlatır: Halife Umar Ibn Abd-al-Aziz (ö. 720) ordusunun generali Al-Jarrah Ibn Abd-Allah'a (ö. 730) Horasanı fethettikten sonra bir mektup yazar.” Seninle birlikte Mekke'ye doğru namaz kılanlardan haraç alma” İnsanlar bunun üzerine İslam'a geçmek için adeta yarışırlar. Bunun üzerine birisi generale, insanların inançlarından dolayı değil, haraçtan kaçmak için müslüman olduklarını söyler ve müslüman olanlara sünnet şartını koymasını tavsiye eder. General Halifeye danışır. Halife cevap verir: “Allah, Muhammed'i insanları İslam'a çağırması için gönderdi, sünnet etmesi için değil.”
Yakın zamanlarda, bazıları daha önce söz edilen 2:124 numaralı ayetin tefsirine karşı çıkmıştır. Imam Mahmoud Shaltout da, tefsirin “aşırı” olduğunu söylemiştir. Ayrıca, Imam Al-Shawkani'ye dayanarak, erkek ve kadın sünnetiyle ilgili metinlerin ya gerçek dışı, ya da belirsiz olduğunu eklemiştir. Buna rağmen, günümüz Müslüman yazarların ezici çoğunluğu, erkek sünnetinin mecburi olduğunda ısrarcıdırlar.
Suudi dini otoritelerine göre, Müslüman olan birisi sünnet olmak zorundadır, ama operasyondan korkup İslam'a girmekten vazgeçmesini önlemek için de, operasyon, inanç kalbine yerleşinceye kadar ertelenebilir. Al-Sukkari, eğer erkek sünnetli değilse, kadına, evliliği bozma hakkını tanır, çünkü üstderi, hastalık için bir taşıyıcı olabilir, ve iğrenme duygusu yaratabilir ki, bu da evliliğin amacına ulaşmasına engel olabilirmiş. Kadının güzel ve temiz birisiyle evlenmeye hakkı varmış, çünkü İslam temizlik ve saflık diniymiş. Ahmed Amin Sudanlı bir kabilenin İslam'a girmek istediğini anlatır. Kabilenin başındaki kişi, Ezher'deki bir bilimciye ne yapması gerektiğini sorar. Bilimci ona bir “gerekliler” listesi yollar, sünnet baştadır. Kabile Müslüman olmayı reddeder.
Erkek sünnetini sorgulayan beş çağdaş Müslüman yazara rastladık.
- Mısırlı düşünür Issam-al-Dine Hafni Nassif 1971'de Joseph Lewis'in çalışmasını tercüme eder: “ İnsanlık adına, sünnet büyük bir Yahudi hatasıdır” Metnin kendisinden uzun önsözünde, Nassif Müslüman toplumuna Yahudiler tarafından yerleştirilen barbarca bir davranış olan sünnete son verilmesini ister.
- Muhammed Afifi, Kahire'de yayınlanan Al-Hilal dergisinde, (Nisan 1971), sünnete karşı düşmanlığını gizlemeden, yukarda sözü edilen makaleyi yayımlamıştır.
- Libyalı yargıç Mustafa Kemal Al-Mahdawi (şu anda dinden dönmekle suçlanıyor) erkek sünnetini bir Yahudi geleneği olarak kabul eder. Yahudiler, Tanrı'nın kendilerini yalnızca sünnet olurlarsa, ya da kapılarını kurban edilen hayvanın kanıyla işaretlerlerse göreceğine inanırlar. (Exodus 12:7-13) Al-Mahdawi, Kuran'ın böyle bir mantığının olmadığını belirtir. Tanrı bu tür jestlerden hoşlanmaz, ayrıca üstderiyi (sünnet derisi) sadece kesilmesi için gereksiz bir obje olarak yaratmamıştır. Şu ayeti hatırlatır: “Ey Rabbimiz, sen bunu boşuna yaratmadın, seni bütün eksiklerden tenzih ederiz; o halde bizi o ateş azabından koru”(3:191)
- Müslüman Kardeşler hareketinin kurucusu Imam Hassan Al-Banna'nın küçük kardeşi Jamal Al-Banna, “Evet, biz insanı en mükemmel şekilde yarattık” (95:4) ayetini hatırlatarak, erkek ve kadın sünnetinin İslam'da yeri olmadığını, çünkü Kuran'da yer almadığını söyler.
- Türk yazar Edip Yüksel şöyle demiştir. " Bağışlayıcı bir Tanrı'nın nasıl olup da çocuklar için böyle acı verici bir haksızlığı öngörebileceğini insan kendine sormalıdır....Kuran'a gerçekten inanan herkes için cevap açıktır. Tanrı, sonsuz merhametiyle, böyle zalim bir töreni kabul edemez. Bu davranış Kuran'da hiç yer almaz. Sadece yeni çıkarılan icatlarda (hadisler) ve insanlara ait işlerde bu kadar zalimliğe rastlanabilir...Çocuklarımıza yaptığımız yüzyıllar öncesine uzanan bu suça bir son verelim.” e-mail ile temas kurduğum Edip Yüksel, konu hakkında yazdığım makalenin gözlerini açtığını belirtmiştir.
Şunu düşünmek gerekir ki, Kuran “sünnet” terimini hiç kullanmayan ve sadece bir yerde değil, tam on yerde “insanın mükemmelliği”nden bahseden tek dini kitaptır. Bu ayetlerden biri şöyledir. “Şeytan dedi ki: Ve mutlaka onları saptıracağım ve her durumda onları kuruntulara düşürüp, olmayacak kuruntularla aldatacağım. Mutlaka onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar ve yine mutlaka onlara emredeceğim de Allah'ın yarattığını değiştirecekler." Ve her kim Allah'ı bırakıp şeytanı dost edinirse, şüphesiz açıktan açığa bir zarara düşmüştür” (4:118-119) Bu ayet, Allah'ın yarattığını değiştirmenin şeytana kulluk olduğunu belirtir. Dolayısıyla Kuran'ın sünnet konusundaki sessiziliği, buna karşı olunduğu şeklinde yorumlanmalıdır.
C) Kadın sünneti hakkındaki şu anki tartışmalar Kadın sünnetini mahkum eden pek çok müslüman yazar olmasına karşın, bunların çoğunluğu onun mekruh olduğunu iddia ederler. Tartışma, fetva komitesinin bu konuda üç fetva verdiği Mısırda özellikle yoğundur:
- 28 Mayıs 1949 fetvası, kadın sünnetinin terkedilmesinin bir günah olmadığını belirtti
- 23 Haziran 1951 fetvası, kadın sünnetinin istenir bir şey olduğunu, çünkü doğayı sınırladığını söyledi
- 29 Haziran 1981 fetvası, ki daha sonra Ezher'in Şeyhi olan Jad-Al-Hak tarafından verildi, bir başkasının öğretisi doğrultusunda, bu kişi doktor olsa bile, Muhammedin öğretisini terk etmenin doğru olmadığını, çünkü tıbbın sürekli değiştiğini söyledi. Kızın sünnetinin sorumluluğu ana-babaya düşer, ve “ Eğer bir bölge erkek ve kadın sünnetinden vazgeçerse, o bölgenin yöneticisi onlara savaş ilan edebilir”
Jad-Al-Hak pozisyonunu 1994 Ekiminde verdiği ikinci bir fetva ile korumuştur. Bu fetvada savaş ile ilgili kısmı üç defa tekrar etmiştir.
Kız çocuklarını sünnet eden Müslümanlar, bunun dinin bir parçası olduğunu düşünürler. Sünnet olmamanın, toplumsal düzeyde ciddi sonuçları olabilir. Bazı ülkelerde sünnet olmayan kız evlenemez, ve onun hakkında kötü konuşulur. (şeytan tarafından ele geçirilmiş) Mısır kırsalında, sünneti yapan kişi, bir “evlilik sertifikası” çıkartır. El-Masry, 1000'den fazla kızı sünnet eden bir kadının görüşlerini yansıtır. Ona göre, kızlarının sünnetini reddeden baba linç edilmelidir, "çünkü onlar kızlarının fahişe olmasını kabul etmişlerdir."
Kadın sünnetinin uygulandığı Müslüman ülkelerdeki pek çok kurum buna engel olmaya çalışmaktadır. Kuran'ın Tanrı'nın yaratışındaki mükemmelliği teyit ettiğini hatırlatırlar. Kendisi de sünnetli olan Dr. Nawal El-Saadawi, şöyle yazar.
“ Eğer din Tanrı'dan geliyorsa, nasıl olur da kendisi tarafından yaratılan bir organın, o organ ölmedikçe, ya da hastalanmadıkça kesilmesini isteyebilir? Tanrı vücudun organlarını rastgele, bir plan olmadıkça yaratmaz. Klitorisi kadının vücudunda, gelişiminin erken bir çağında kesilsin diye yaratmış olamaz."
Kadın sünnetine karşı olanlar Muhammed'e atfedilen metinlerin pek az bir güvenilirliği olduğunu eklerler. Imam Shaltout'un ve Şeyh Muhammed Al-Tantawi'nin görüşü, Kuran'da ve Muhammed'in hadislerinde sağlam temeller olmadıkça, doktorların fikirlerinin kanun olduğudur.