Bir patentten elde edilecek değer, bir dizi kabul görmüş değerleme tekniği ile tahmin edilebilir. Varlıkları değerleme yöntemleri genellikle üç temel yaklaşımda gruplanır: “piyasa yaklaşımı”, “maliyet yaklaşımı” ve “gelir yaklaşımı”. Her yaklaşım, yerleşik ekonomi ve finans ilkelerine dayanır, ancak her biri değere farklı bir perspektiften bakar. Her biri, belirli bir durumda mevcut olmayabilecek veya onunla karşılaştırılamayacak belirli bilgilere dayanır. Sonuç olarak, herhangi bir değerleme için bir veya daha fazla yaklaşım diğerlerinden daha uygun olabilir.
Piyasa Yaklaşımı
Piyasa yaklaşımı, bir varlığın değerini, değerleme tarihinde veya buna yakın bir tarihte gerçekleşen muvazaasız işlemlerde varlığa veya karşılaştırılabilir varlıklara ödenen fiyata göre belirler. Piyasa yaklaşımı, “Benzer piyasa işlemlerinden elde edilen bilgilere dayalı olarak açık piyasada varlığın değeri ne olurdu?” sorusunu sorar.
Piyasa yaklaşımı tipik olarak belirli piyasa işlemleri hakkında bilgi gerektirir. Patent değerlemesi için bu, çeşitli şekillerde olabilir: doğrudan patent satın alımları, patentin edinilen varlık çeşitleri arasında yer aldığı daha geniş varlık alımları ve diğerleri arasında lisanslama koşulları. Patent sahibi işleme taraf olmadıkça, satın almalarla ilgili bilgilere ulaşmak genellikle zordur, ancak bazen ayrıntılar dosyalamalarda bulunabilir. İşlem verileri mevcut olsa bile, edinilen patentin söz konusu patentle karşılaştırılabilirliği, söz konusu patente uygulanmadan önce edinme maliyetinde düzeltmeler gerektirebilir.
Maliyet Yaklaşımı
Maliyet yaklaşımı, bir yatırımcının bir varlık için satın alma veya eşit faydaya sahip bir varlık yaratma maliyetinden daha fazlasını ödemeyeceğini iddia eder. Maliyet yaklaşımı, “Patente eşit (veya eşit faydaya sahip) bir varlığı tedarik etmenin veya yeniden yaratmanın maliyeti nedir?” diye sorar. Maliyet yaklaşımı, alternatif teknolojiyle bağlantılı riskler, kayıp satışlar ve diğer olumsuz ekonomik etkilerin yanı sıra genellikle cepten yapılan harcamaları da dikkate alır.
Genel olarak konuşursak, maliyet yaklaşımının patent değerlemeye uygulanması, patenti ihlal etmeyecek şekilde piyasada kabul edilebilir bir ikame çözüme ulaşmanın maliyetinin araştırılmasını gerektirir. Bu değerlendirme, patentin yeniliği ve ekonomik etkisinin yanı sıra, patentin ait olduğu teknolojinin kapsamını da kapsar. Bir veya daha fazla piyasada kabul edilebilir ikame teknoloji benzer bir sonucu daha ucuza elde edebiliyorsa, patent, böyle bir hali hazırda mevcut ikamesinin bulunmadığı bir patentten daha az değere sahip olabilir.
Gelir Yaklaşımı
Gelir yaklaşımı, varlıkları, varlığın yaratması beklenen gelecekteki gelir akışlarının bugünkü değerine dayalı olarak değerlendirir. Gelir yaklaşımı, “Bu nakit akışlarının zamanlamasını ve bunları üreten işletmenin riskini göz önünde bulundurarak, varlık tarafından yaratılan gelecekteki nakit akışları karşılığında biri ne öder?” diye sorar. Bu yaklaşım, finansal araçlara, kurumsal projelere ve bütün veya yan işlere değer biçmek için kullanılmıştır, çünkü bunlar oldukça güvenilir bir şekilde tahmin edilebilen getiriler üretir.
Tipik bir varlık için gelir yaklaşımı, varlığın kullanılmasıyla ilişkili artan gelir ve giderlerin projelendirilmesini ve ardından varlığın kullanılmasından elde edilen net bugünkü değeri belirlemek için indirgenmiş nakit akışı analizinin uygulanmasını içerir. Bu yaklaşım, patentin kullanımının nasıl para kazanıldığına bağlı olacağı farkıyla, patentlerin değerlendirilmesinde de kullanılabilir. Muhtemel gidişat, teknolojinin bir üründe kullanılması yoluyla patenti ticarileştirmekse, analizde üründen elde edilen gelecekteki nakit akışlarının bölüştürülmesi daha uygun olabilir. Bunun yerine, patentin lisanslanması muhtemel ise, gelecekteki lisans gelirlerini yansıtmak için daha uygun olabilir. Ortaya çıkan nakit akışları, toplu lisans durumunda basit olma eğiliminde olacaktır, ancak devam eden bir telif lisansı durumunda, oluşturulacak gelir tabanı ve üzerinde anlaşmaya varılacak lisanslama oranı ile ilgili varsayımlar gerektirebilir. Yasal maliyetlerin öngörülebildiği ve tahmin edilebildiği ölçüde- bir lisans müzakeresi veya ihlal ve hükümsüzlük iddialarına karşı savunma için- bu giderlerin gelir yaklaşımı analizine dahil edilmesi gerekebilir.
Ürün Değerinin Bir Patente Paylaştırılması
Bir patente atfedilebilir değeri belirlerken göz önünde bulundurulması gereken önemli bir husus, patent ile patentli teknolojiyi kullanan ürünün tamamı arasındaki ilişkidir. Bazı durumlarda, özellikle birçok farklı parça, özellik veya sistem içeren ürünlerde, patentli özelliğin tüm ürünün değerine katkısı, doğru bir şekilde tahmin etmek için uzmanlık gerektirebilir. Davada ve/veya tazminat tespitinde buna “paylaşma” denir.
Patentin tüm ürüne göreli değerinin dikkate alınması tipik olarak üç aşamalı bir süreçtir. İlk olarak, patentli teknolojiyi içeren ayrılabilir herhangi bir alt bileşen olup olmadığını belirlemek için nihai ürün gözden geçirilebilir. Böyle bir alt birim, satılabilir en küçük birim olarak adlandırılır. Patentli teknolojiyi içeren en küçük satılabilir birim belirlenirse, o birimin fiyatı genellikle belirlenir veya tahmin edilir. Son olarak, patentli teknolojiye atfedilebilen en küçük satılabilir birim değerinin kısmı genellikle tahmin edilir. Bunun bir istisnası, tüm piyasa değeri kuralıdır. Bu kural, patentli özelliğin, bir bütün olarak ürün için müşteri talebinin temellerinden biri olduğu durumlarda geçerli olabilir. Böyle bir durumda, ürünün tamamının piyasa değeri, patente atfedilebilecek uygun değer olabilir.
Satılabilir en küçük birimin değerini patentli teknolojiye paylaştırmanın birçok yöntemi vardır. Biri talep araştırması. Bu tür bir anket, gerçek ve potansiyel müşterilere, analiz edildiğinde, patentli özelliğin tüketici satın alma kararlarını etkileyip etkilemeyeceğini belirlemeye yardımcı olan bir dizi soru sorabilir. Araştırma, patentin ürün satın alma talebinin itici gücü olduğunu tespit ederse, ürünün gelirinin tamamının patentin değerlemesi ile ilgili olduğunu düşünmek haklı olabilir. Öte yandan, araştırma, ürüne olan talep ile patent arasında hiçbir bağlantı bulamayabilir ve bu da analistin patente atfedilebilecek diğer olası faydaları (örneğin, maliyet tasarrufu, stratejik değer) düşünmesine yol açabilir.
Anketlere ek olarak, patentli teknolojinin bir bütün olarak ürünün değerine katkısını belirlemeye yönelik bir diğer yaklaşım, ürünün fiyatını ve/veya karlılığını diğer benzer ürünlerle karşılaştırmaktır. Patentli teknoloji diğer benzer ürünlerle karşılaştırıldığında “analitik yaklaşım” faydalı olabilir. Bu yaklaşıma göre, ürünün temel versiyonunun fiyatı ve/veya karlılığı, patentli özelliği içeren versiyonun karlılığı ile karşılaştırılır. İki ürün arasındaki tek fark patentli teknoloji ise, o zaman patentli ürünün ürettiği herhangi bir artan kâr, yalnızca patente atfedilebilir.
Patentli teknolojinin satın alma kararları üzerindeki etkisine ilişkin anket verilerinin veya patentin ürünün genel karlılığına katkısıyla ilgili finansal verilerin yokluğunda, paylaştırma, pazarlama veya teknik uzmanlığın kullanılmasından yararlanabilir. Bir pazarlama uzmanı, patentin talebi artırma derecesini gösteren anket verileri yerine, diğer faktörlerin yanı sıra, ürünle ilgili promosyon mesajlarının içeriğini, patentli özelliklere verilen göreli ağırlığı belirlemek için analiz edebilir. Alternatif olarak, teknik uzmanlığa sahip bir profesyonelin, patentli özelliğin üründe yer alan teknolojik sunumun tamamına göreli katkısını değerlendirmesi mümkün olabilir.
Para Kazanma Yaklaşımları
Patentlerden para kazanmanın birçok yolu vardır. Bir patentten para kazanmanın bir yöntemi, münhasır hakları ticari olarak kullanmaktır. Patent sahibi, bunu yapmakla, patent konusu ürün veya işlemleri yapma, kullanma, satma, satışa sunma ve ithal etme hakkını kendisine saklayabilir veya sözleşme ile bir başkasına devredebilir.
Bu münhasır hakkı muhafaza etme ve lisanslama gibi alternatif bir para kazanma yolu aramak yerine, bu hakkı ihlal edecek kişilerden koruma kararı, patentli konunun kuruluşun stratejisi ve ticari hedefleri ile ilişkisine bağlıdır. Patentin sağladığı münhasır hak, rekabetçi ürünlere göre bir avantaj, rakiplerine göre stratejik bir avantaj sağlıyorsa veya şirketin stratejik vizyonu ile uyumluysa, patentli teknolojinin kullanılması bu fikri mülkiyet haklarının en etkin kullanımı olabilir.
Patentlerden para kazanmanın bir başka yolu da lisanslamadır. Bir patenti başarılı bir şekilde lisanslamanın ilk adımlarından biri, uygun ve istekli bir lisans sahibi bulmaktır. Bu, bir lisans ortağı için aktif bir arama yoluyla gerçekleştirilebilir veya diğer firmalarla etkileşimler ve müzakereler gerçekleştikçe daha organik olarak gelişebilir. Lisanslama, korkulan, fiili veya tehdit altındaki yaptırımların bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir. Bazı patent sahipleri, patentli konuyu kullanarak ürünler yapmayı hiç düşünmeden patent hakları elde eder veya başvurur. Bunun yerine, bir veya daha fazla patentini ihlal ediyor gibi görünen kuruluşları arayabilir ve bir lisans üzerinde anlaşamadıkları sürece haklarını uygulamaya çalışabilirler.
Her lisans sözleşmesi, patent sahibinin hangi hakları, ne kadar süreyle ve hangi koşullar altında devredeceğinin önceden belirlenmesini içerir. Lisanslar, bir patentin bireysel talepleri için, bir veya daha fazla patent için veya bütün aileleri veya patent portföyleri için olabilir. Potansiyel bir lisans sahibi için en değerli olabilecek kombinasyon, diğer faktörlerin yanı sıra teknolojiden, stratejik ve/veya ticari önemden ve dikkate alınan patent veya patentlerin kalan ömründen etkilenebilir. Lisanslar ayrıca, tarafların her birinin parasal veya başka bir nedenle fikri mülkiyet haklarını diğeriyle değiş tokuş ettiği çapraz lisanslar biçimini alabilir. Burada önemli hususlar, lisansın münhasır mı yoksa münhasır olmayan mı olacağı ve diğer hususların yanı sıra lisans alanın alt lisans verme hakkına sahip olup olmayacağı olabilir.
Lisans geliri, tarafların amaçlarına ve yeteneklerine bağlı olarak herhangi bir şekilde müzakere edilebilir. Yaygın olarak görülen ödeme yapıları, bir kerelik toplu ödemeleri veya lisans sahibi tarafından elde edilen gelire dayalı olarak devam eden bir telif hakkını içerir. Bununla birlikte, çoklu toplu ödemeler, bir toplu ödeme ile sürekli bir telif hakkının bir kombinasyonu, belirli geliştirme hedeflerine ulaşmak için ek kilometre taşı ödemeleri, birim satışlara dayalı telif ücretlerinin yürütülmesi ve lisans alan tarafından ödenen oranın belirli kriterlere göre ayarlandığı başka bir ölçü.
Diğer finansal veya maddi varlıklarda daha yaygın olarak görülebilecek bir patentten değer elde etmenin başka yolları da vardır. Diğer kurumsal varlıklarda olduğu gibi, istekli bir alıcı bulunduğu sürece patent nakit olarak tamamen satılabilir. Lisanslamada olduğu gibi, zorluk, patenti almakla ilgilenen ve adil piyasa değeri ödemeye istekli bir ortak bulmak olabilir. Alternatif olarak, patent sahibi fon yaratmak istiyor ancak patentin mülkiyetini elinde tutmayı tercih ediyorsa, patenti bir kredi için teminat olarak kabul etmeye istekli bir borç veren bulabilir. Bu, patentin doğrudan borç verene devredilmesini veya borç verene patent üzerinde bir teminat hakkı sağlanmasını içerebilir. Doğrudan temlik durumunda, borç veren patent üzerindeki tüm hak ve mülkiyeti üstlenir. Bu, borç verenin çıkarlarını korumak için etkili bir yol olsa da borç verene, patentin sağladığı hakları koruma ve savunma sorumluluğu yükler. Bununla birlikte, bu hakları elde edecek olanlar, patenti uygulama isteği ve yeteneği olmadan, patent sahibinin, patenti izinsiz kullanma riskini göze almaya istekli olanlara fiilen zımni bir lisans verdiğini unutmamalıdır.
Düşük risk toleransı olan patent sahipleri için, anında nakit ihtiyacı veya başka nedenlerle, alternatif bir para kazanma yaklaşımı, patent sahibinin önceden, toplu ödeme karşılığında patentten gelecek nakit akışındaki haklarından vazgeçmesini içerir. Gelecekteki nakit akışlarına ilişkin bu haklar, lisans gelirlerinden veya ürün satışlarından gelebilir.
Patent sahiplerinin göz önünde bulundurabilecekleri başka bir seçenek de başkalarının patenti ücretsiz olarak veya başka türlü müzakere edebileceklerinden daha azına kullanmasına izin vererek patentin kendi başına para kazanmasından vazgeçmektir. Bu mantık dışı görünebilir, ancak patentler, diğer varlıklardan farklı olarak, bilginin faydalı bir şekilde uygulanmasını temsil ettiğinden ve bu bilgi doğrudan veya dolaylı olarak kullanılabilir olduğundan, patent sahipleri zaman zaman başkalarının, hatta rakiplerinin patentli bilgilerini kullanmasına izin vermeyi değerli bulmuşlardır.
Teknolojiyi daha düşük bir ücret karşılığında, hatta belirli koşullar altında hiçbir ödeme yapmadan örneğin, bir patent sahibi, bir endüstri standardının parçası olarak endüstrinin kullanımına sunarak patentli teknolojisinin potansiyel pazarını genişletebilir. Buna karşılık, patent sahibinden genellikle “adil, makul ve ayrımcı olmayan” veya sadece patenti telifsiz olarak sunabilir. Böyle bir hareket için motivasyonlar değişebilir, ancak teknolojiyi yaygın olarak kullanılabilir hale getirerek kamu iyi niyetini teşvik etmeyi veya teknoloji geliştikçe ve pazar tarafından kabul edildikçe pazarın genişleyeceği umuduyla yeni gelişen teknolojinin endüstri çapında benimsenmesini teşvik etmeyi içerebilir. Böyle bir stratejinin izlenmesi, şirketin daha büyük bir pazardan elde ettiği faaliyetlere ilişkin getirilerin, şirketin temel patent hakları üzerindeki getirileri maksimize ederek almış olabileceği herhangi bir doğrudan ödemeyi aşabileceğinin belirlenmesine dayanır. Böyle bir hareket için motivasyonlar değişebilir, ancak teknolojiyi yaygın olarak kullanılabilir hale getirerek kamu iyi niyetini teşvik etmeyi veya teknoloji geliştikçe ve pazar tarafından kabul edildikçe pazarın genişleyeceği umuduyla yeni gelişen teknolojinin endüstri çapında benimsenmesini teşvik etmeyi içerebilir. Böyle bir stratejinin izlenmesi, şirketin daha büyük bir pazardan elde ettiği faaliyetlere ilişkin getirilerin, şirketin temel patent hakları üzerindeki getirileri maksimize ederek almış olabileceği herhangi bir doğrudan ödemeyi aşabileceğinin belirlenmesine dayanır. Böyle bir hareket için motivasyonlar değişebilir, ancak teknolojiyi yaygın olarak kullanılabilir hale getirerek kamu iyi niyetini teşvik etmeyi veya teknoloji geliştikçe ve pazar tarafından kabul edildikçe pazarın genişleyeceği umuduyla yeni gelişen teknolojinin endüstri çapında benimsenmesini teşvik etmeyi içerebilir. Böyle bir stratejinin izlenmesi, şirketin daha büyük bir pazardan elde ettiği faaliyetlere ilişkin getirilerin, şirketin temel patent hakları üzerindeki getirileri maksimize ederek almış olabileceği herhangi bir doğrudan ödemeyi aşabileceğinin belirlenmesine dayanır.
Patentin kendisini kullanan patent sahibi hariç olmak üzere, bu para kazanma seçeneklerinin her birinin başka bir tarafı içerdiğini belirtmek önemlidir. Bu makalenin odak noktası patent değerleme ve değer çıkarma olsa da müşterinizin de bir patentten para kazanma müzakeresinin karşı tarafında olmaktan fayda sağlayabileceğini unutmayın. Başka bir deyişle, patent sahibi bir müşteri mevcut elindeki değerden değer elde etmekle ilgilenirken, doğru fiyata ek patent hakları elde etmek, toplam patent portföyünün değerini maksimize etmek için eşit derecede önemli bir araç olabilir.
Efor Patent’ten patent değerleme hizmeti teklifi alabilirsiniz