Son Güncelleme 16 Kasım 2020
Bilimsel makale reddi sonrası bir bitiş değil başlangıçtır.
Şu durumu büyük ihtimalle yaşamışsınızdır: Çok sevdiğiniz bilimsel makaleniz için yıllar olmasa bile aylarınızı harcadınız. Olabilecek en iyi duruma getirdiniz (danışmanınız bile onaylamıştır). Umutlu bir şekilde ve hızlı yayınlanma umudu ile bilimsel makalenizi dergiye gönderdiniz, haftalarca beklediniz ve sonuç olarak bilimsel makalenizi tekrar göndermek için “şunu yapın, şunu silin, şunları tekrar yazın” gibi uzun uzun yapılacaklar listesiyle büyük düzeltme (major revision) kararı ile karşı karşıya kaldınız.
Neden daha fazla devam edesiniz ki? Verilen düzenlemelerden vazgeçip daha az acımasız hakem gruplu başka bir dergiyi deneyebilir ya da belki de tamamen vazgeçebilirsiniz, değil mi?
Yanlış!
Tekrar tekrar deneyin
Unutmayın ki hakem değerlendirmesi süper noterden fazlasıdır. Onlar son kalite garantörlüğünü yapıp dergiler için “kapı bekçisi” olarak hareket ederler. Ayrıca hakem değerlendirmesinin diğer bir önemli işlevi de yayınlanan bilimsel makalenin kalitesini arttırmaktır.
Bu yüzden çalışmanızı bitmiş olarak asla değerlendirmemelisiniz. Her zaman sunmuş olduğunuz çalışmayı geliştirmenin, iyileştirmenin veya basitleştirmenin bir yolu vardır. Hakem değerlendirmesi de bu sürecin en son ifadesidir.
Nihayetinde, alanınızdaki iki veya daha fazla uzmanın tam dikkatinden faydalandığınızı unutmayın – ne söyleyeceklerini dinlemek ve cevap verirken onlara saygılı davranmak daha anlamlı olur.
Derin bir nefes alın
Bilimsel makale reddi sonrası öncelikli olarak yorumcuların geri bildirimlerine yanıt verme görevine başlamadan önce bir ara vermek ve zihninizi temizlemek mantıklı olacaktır. En azından bir gün hatta mümkünse bir hafta ya da daha fazla süreliğine bırakmak fena fikir değildir. Ancak tamamen unutmamak için daha uzun süre beklemeyin. Yayıncılara göre, bu durumun ortalama bir makalenin yayınlanma sürecinde en yavaş ikinci aşama olma eğiliminde olduğunu gözlemlenmiştir.
Bilimsel makale reddi sonrası için geri bildirimlere yanıt verme planı
Peki, bilimsel makale reddi sonrası hakemlerin geri bildirimlerine cevap verme işine karar verdikten sonra, bu konuda yapılacak en iyi şey nedir?
Editörler yorumlarına cevap almak için birçok editörün tercih ettiği biçim, stil ve içerik hakkında yorum yaptıkları bilinmektedir, ancak aşağıdaki önerilerle ilgili genel bir uzlaşma olma eğilimindedirler:
1.Net cevaplar
Yazarlar, hakemler tarafından dile getirilen her bir yorumu/sorunu tam olarak cevaplamalıdır. Beğenmediğiniz ya da net bir şekilde gibi bir cevabınızın olmadığı iki üç konuyu göz ardı etmenizin anlamı yoktur. Bunun dışında cevabınızda, “yorum kabul edilmiştir” ya da “not edildi; değişti ” vs gibi genel ifadelerden kaçının. Ne yaptığınızı tam olarak belirtmeniz gerekir.
2. Metodolijik yaklaşım
Bilimsel makale reddi sonrası yanıtlarınızı hazırlarken, metodolojik olun. Hakemler tarafından gönderilen her bir yorumu tablo halinde hazırlamak iyi bir tekniktir. Daha sonra her birine ne yaptığınızı ve ne gibi değişiklikler yaptığınızı gösteren yanıtlarınızla eşleştirin. Yapabiliyorsanız numaralar ekleyin, böylece editörün işini oldukça kolaylaştırmış olursunuz.
3. Anlaşılır olun
Editörleri makalenizle daha fazla zaman harcamalarına ikna etmek için son şansınız olabilir, bu yüzden net bir şekilde anlaşılır olmalısınız. İsteyeceğiniz en son şey anlatmak istediğinizi editörünüzün (veya hakemlerin) tahminine bırakmaktır. Gözden geçirilmiş makalenize ve hakemlerin yorumlarına vereceğiniz cevaplara kendinizi kaptırmış olabilirsiniz. Bu yüzden konudan sapmadığınızdan ya da belirsiz olmadığınızdan emin olmak için çevrenizden birinin okumasını isteyebilirsiniz.
4. Farklı fikirde olabilirsiniz
Eğer ki hakemlerin yorumlarından memnun değilseniz, aynı fikirde olmamaktan korkmayın. Sadece kibarca ve bilimsel bir şekilde yaptığınızdan emin olun. Sinirli bir şekilde “hakemlerin haksız olduğu” veya benzeri durumları ilan etmenin bir anlamı yoktur.
Bunun yerine yanlış anlaşılmanın nerede ortaya çıktığını ve neden (belki de) haklı olduğunuzu tam olarak açıklamanız gerekir. Yine de hepimiz hata yaparız. Eğer ki kendinizi “hakem şunu tam olarak anlamamıştır” yazarken bulursanız, kendinize şunu sorun: “Bunun sebebi, sorunu yeterince net bir şekilde açıklamadığım için olabilir mi?”
Bununla birlikte, diğer yönde herhangi bir karışıklık varsa ve sizden ne istendiğinden emin değilseniz, gerekirse açıklama talep edebilirsiniz.
5. Seviyeli olun
Editör ve hakemlere cevabınızı hazırlarken, editörün yorumlarınızı hakemlere kelimesi kelimesine iletmesini kolaylaştıracak şekilde yapmaya çalışın. Bunu yaparken seviyeli olmayı unutmayın.
Hakemlerin geri bildirimleri nezaketten uzak olsa bile, kibar ve tarafsız kalmak doğru olacaktır. Bu arada, bu yazıyı hakem olarak okuyorsanız, yazarlarınıza geri bildirimde bulunurken José Stoop’un önerileri mutlaka kontrol etmelisiniz.
6. Tavsiyelere dikkat edin
Hepsinden önemlisi, tavsiyeyi görmemezlikten gelmeyin ve makalenizi başka bir yere götürebileceğinizi düşünün. Bir sonraki dergideki hakemlerin aynı olma ihtimali düşük de olsa vardır. Eğer ki dikkatlice oluşturulmuş tüm tavsiyelerini açıkça görmezden geldiğinizi makalenizde ikinci kez görürlerse, bu sefer hızlı bir “reddetme” kararı ile karşılaşma ihtimaliniz vardır.
Sonuç olarak
Bilimsel makale reddi sonrası için burada verilen tavsiyeler, gelecekteki düzeltmelerde size yardımcı olacaktır. Bilimsel makale hazırlamak için önemli miktarda zaman harcadığınızı unutmayın. “Düzeltme” kararı, editörün makalenizde değerli bir şey olduğuna inandığını gösterir, o yüzden neden size verilen tavsiyeleri dikkate almayasınız?
Her durumda, size gönderilen “düzeltme”nin bir son anlamına gelmediğini, daha iyi bir son elde etmek için bir şans olduğunu unutmayın!
Kaynak: Elsevier
Doktora tezinden hazırlanan bilimsel makalelerde dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktaları öğrenerek ve izlenmesi gereken yöntemleri izleyerek işinizi kolaylaştırabilirsiniz.
Yayınlamayı düşündüğünüz bilimsel makalenizin görünürlülüğü artırmak için henüz dergiye göndermeden önce yapmanız gerekenleri öğrenerek bilimsel makalenizi doğru ve daha fazla kişiye ulaştırabilirsiniz.
Bilgi paylaştıkça çoğalır.