Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), Ay'ın yüzeyinden numune toplayabilecek özel şirketlerin peşine düştü. Örnekler için ücret ödeyeceğini belirten NASA, dünyanın uydusuna yapılacak yolculukların masraflarını ise karşılamayacak.
Proje, Ay'da ve ileride Mars'ta yerleşim birimi kurmak için altyapı çalışmalarında kullanılmak üzere başlatıldıysa da uzmanlara göre farklı bir nedeni daha var.
Uzmanlar, NASA'nın bu girişimle aslında Ay'daki sondaj çalışmalarında elde edilen maddeler üzerinde hak sahibi olabilmek için yasal zemini hazırlama, konuyla ilgili mevcut çalışmaları da hızlandırma niyetinde. Zira, NASA'nın Artemis Programı uluslararası tartışma başlatmıştı.
2024'te Ay'a tekrar astronot göndermek için başlatılan Artemis Programı'na üye olan ülke ve şirketlerin uyacağı kurallar haziran ayında açıklandı. NASA'nın hazırladığı metindeki "güvenli ve sürdürülebilir" uzay keşfi için "Ay, Mars ve asteroitlerin kaynaklarını çıkarma ve kullanma" imkanı sunan madde Rusya ve Çin başta olmak üzere birçok ülkenin tepkisini çekmişti.
İngiltere Açık Üniversitesi'nden Thomas Cheney, Ay'da sondaj faaliyetleri ile ilgili uluslararası yasaların olmadığını ancak konuyla ilgili Birleşmiş Milletler'de tartışmaların sürdüğünü aktardı. Euronews'e konuşan Cheney, "ABD, uzay araştırmaları ile ilgili yasaların belirlenmesi için beş yılı aşkın süredir baskı yapıyor. Artık fikir duymak değil, somut sonuçlar görmeyi istiyor" dedi.
En az 50 gram regolit ve kanıt kuralı
NASA'dan yapılan duyuruya göre iş birliğini kabul eden şirketler, Ay'ın yüzeyinden regolit adı verilen, içerisinde toz, toprak ve kaya parçaları gibi materyallerin olduğu numunelerden 50 ila 500 gram toplamayı taahhüt etmek zorunda. Numunelerin Ay'ın hangi noktasından alındığını kanıtlayan görsellerin paylaşılması da anlaşmanın bir parçası olacak.
Cheney'e göre Japon ispace firması bu projeye ilgili duyabilecek firmalar arasında. NASA'dan yapılan açıklamada da misyona 'evet' diyecek firmaların ABD merkezli olması gerekmediğinin altı çizildi.