Bu araştırma Etiyopya sanayi sektörü ile ilgili pazar değerlendirmesi ve ticari verileri içeren bir “export.gov/usoffices” adresinden edinilen bir kaynaktır.
Yayın tarihi: 11/5/2018
1.Sektöre Genel Bakış
Tarımsal kaynaklar bakımından çok zengin bir ülke olan Etiyopya çeşitli ekolojik bölgelere sahiptir. Bu ülkede tarım ekonominin temelidir. Etiyopya Hükümeti (GOE), küçük ölçekli çiftliklerin verimini arttırmayı ve büyük ölçekli çiftlikleri genişletmeyi öncelikli alanlarının ilk ikisi olarak belirlemiştir. Bununla birlikte, ikinci Büyüme ve Gelişim Planının bir parçası olarak (GTP II), hükümet tarımsal işleme sektörüne gelecekteki ekonomik büyümeyi teşvik edecek bir motor olarak bakmaktadır.
Artan üretkenlikle ilgili olarak, Etiyopya Hükümeti, uluslararası ortaklıklarının yanı sıra, ülkenin tarım sektörünün kalkınmasını desteklemek için birtakım müdahalelerde bulunmuş; bu faaliyetler daha yüksek verim elde edilmesine ve hem mahsul hem de hayvancılık üretiminin artmasına katkı sağlamıştır. Aynı zamanda, ülkenin tarımsal gelişimini hızlandırmak ve tarım sektöründeki darboğazlara çözüm üretebilmek amacıyla hükümet, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nı (MoALR), diğer kamu, özel ve hükümet dışı uygulama ortaklarını desteklemiş ve bu kuruluşların kapasitelerini arttırarak “Tarımsal Dönüşüm Ajansı’nı” kurmuştur.
Ticari ölçekli tarımı teşvik etmek için MoALR, yeni büyük ölçekli ticari tarla anlaşmalarını denetlemeye adanmış “Etiyopya Tarımsal Arazi ve Yatırım İdaresi Ajansı”’nı kurmuştur. Bu kuruluşun amacı, yatırımcıları teşvik ve elverişli arazi kiralama koşullarıyla cezbederek verimliliği, istihdamı, teknoloji transferini ve döviz rezervlerini arttırmaktır. Ticari gelişim için hedeflenen arazilerin bir kısmı marjinal, çatışmaya yatkın ve /veya suya erişimi kısıtlı olarak kabul edilmektedir. Burada arazi mülkiyeti de karmaşık bir faktördür. Bu nedenle, ticari tarım yatırımları konusunda çok özenli davranmak gerekir. MoALR Afrika’nın en geniş sektörü olan hayvancılığın ülkede gelişimini büyük ölçüde desteklemektedir.
GTP II kapsamında, Etiyopya’nın gelecekteki ekonomik büyümesi, tekstil/konfeksiyon ve deri sanayilerinin yanı sıra tarımsal işletme sektörünün (işlenmiş gıda, içecek ve hayvancılık ürünleri – et, süt, yumurta gibi-) gelişmesine de bağlıdır. Bu ürünlerin bazıları, özellikle tekstil, konfeksiyon, deri ürünleri ve mamul et ürünleri, döviz üretmek amacıyla ihracat pazarlarına yönelik hedeflenmiştir. Tavuk, peynir, tereyağı, yumurta, bisküvi, ekmek, meyve suyu vb. yerel pazar için nispeten yeni olan tarım ürünleri ve işlenmiş ürünler, yerel talebin karşılanmasına yardımcı olacaktır. Tekstil ve konfeksiyon sektörü için, yerel olarak üretilen pamuk kıtlığı, ABD dahil olmak üzere pamuk ithalatına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak, Etiyopya Hükümeti, gelecek on yılda dünyanın en büyük on şeker üreticisinden biri olmak amacıyla, planlı özelleştirmeye konu olan şeker endüstrisinin genişlemesi için yatırım yapmaya da devam etmektedir.
Ayrıca, Etiyopya’nın büyüme potansiyeli gösteren endüstri bitkileri, kahve, yağlı tohum, meyve ve sebze, bal, kesme çiçek, çay ve baharat gibi alanlarda yatırım olanakları sunmaktadır. Bu mahsüllerin çoğu döviz üretmek amacıyla ihraç edilmektedir. Gelecekte, hükümet, bu ürünlere değer kazandırmak ve daha yüksek ihracat fiyatları yakalayabilmek için meyve ve sebze gibi ürünlerin bir kısmının işleme kapasitesini geliştirmek amacıyla özel sektör ile iş birliği içinde çalışmayı planlıyor.
Tarımsal işleme hedeflerine ulaşmak için, Etiyopya Hükümeti dört pilot alanda Entegre Agro-Endüstriyel Parklar (IAIP) inşa ediyor: Amhara, Oromia, SNNP ve Tigray bölgesel devletleri. Agro-Endüstri Parklarının kurulması için seçilen pilot alanlar, mevcut tarımsal kaynaklar ve müttefik sektörlerin yanı sıra altyapı ve tesislerin potansiyeline dayanmaktadır. IAIP’ler için gereken toplam yatırım maliyeti 870 milyon ABD doları, başlangıç yatırım maliyetleri ise 266 milyon ABD doları olarak tahmin edilmektedir. İlk aşaması Şubat 2016’da başlatılan projenin üç aşamada gerçekleştirilmesi bekleniyor.
Ekonomi büyüdükçe ve nüfus arttıkça, belirli gıda türlerine yönelik tüketici talebinin artması beklentiler arasında. Özellikle, yemeklik yağ, şeker, et, yumurta, süt ürünleri, makarna ve ekmek gibi buğday bazlı ürünlerin, alkollü ve alkolsüz içeceklerin, diğerlerine oranla üst seviyelere çıkacağı tahmin ediliyor. İthal ürünlerin yanı sıra, yerel tarımsal işleme sektöründeki mevcut ve öngörülen yatırımlardan elde edilen üretimin artan bu talebin karşılanmasına yardımcı olması bekleniyor. Bu tarımla ilgili endüstrilerden beklenen büyüme, traktörler, biçerdöverler, çiftlik kamyonları, gübre, sulama ekipmanları, tahıl işleme sistemleri, gıda ve hayvan işleme ekipmanları ve soğuk hava depoları gibi tarımsal girdi satışları bakımından çok sayıda fırsat sunmaktadır. Ayrıca Addis Ababa’nın her yerine yayılmaya başlayan perakende ve toptan satış mağazalarına yönelik market satışları için genişleme fırsatları da mevcuttur.
Etiyopya’nın bir kısmı kuraklığın dördüncü yılına girerken, Etiyopya Hükümeti ülkenin sulama sistemlerini ve su toplama metodolojilerini geliştirme vurgusunu yeniliyor. Etiyopya’daki mahsullerin yaklaşık yüzde 95’inin yağmurla beslendiği düşünülürse, burada dikkate değer bir yatırım payı olduğu söylenebilir. Su temini ve drenaj sistemleri, pompalar ve sondaj ekipmanlarına olan talebin artması beklentiler arasında.
Hacim: ‘000 Metric Tons
|Pamuk||2016||2017 (tahmin)||2018 (tahmin)||2019 (tahmin)|
|Toplam Pazar Büyüklüğü||48||58||56|
|Toplam Yerli Üretim||38||45||50|
|Toplam İhracat||0||1||2|
|Toplam İthalat||10||14||8|
|ABD’den Yapılan İthalat||3||4||4|
|Buğday||2016||2017||2018 (tahmin)||2019 (tahmin)|
|Toplam Pazar Büyüklüğü||5,900||5,100||5,700||5,900|
|Toplam Yerli Üretim||3,500||3,900||4,200||4,200|
|Toplam İhracat||0||0||0||0|
|Toplam İthalat||2,400||1,200||1,500||1,700|
|ABD’den Yapılan İthalat||458||0||0||0|
|Kahve||2016||2017||2018 (tahmin)||2019 (tahmin)|
|Toplam Pazar Büyüklüğü||186||185||186||188|
|Toplam Yerli Üretim||390||416||423||426|
|Toplam İhracat||204||231||237||238|
|Toplam İthalat||0||0||0||0|
|ABD’den Yapılan İthalat||0||0||0||0|
|Yağlı Tohum||2016||2017||2018 (tahmin)||2019 (tahmin)|
|Toplam Pazar Büyüklüğü||255||395||355||365|
|Toplam Yerli Üretim||790||760||805||835|
|Toplam İhracat||535||365||450||470|
|Toplam İthalat||0||0||0||0|
|ABD’den Yapılan İthalat||0||0||0||0|
Kaynak: USDA, Addis Ababa Dış Tarım Servisi
Lokomotif Alt Sektörler
- Traktörler, sulama ekipmanları, tahıl taşıma sistemleri, silolar, soğuk hava depoları vb. gibi tarımsal ekipman ve sistemler
- İçecekler, bisküviler, ekmek, süt, et, tavuk, yemeklik yağ, meyve ve sebzeler vb. tarımsal işlemeler
- Tarımsal işleme ekipmanı (örneğin, soya fasulyesi yağı üretimi için ekstrüderler)
- Market ihracatı
- Pamuk ihracatı
2.Buğday ve Soya Fasulyesi
Bu araştırma Etiyopya Pazarı için genel bakış ve ticaret verilerini içerir.
Buğday ve Tahıl Piyasasına Genel Bakış
Hayvancılıktan sonra, tahıl üretimi ülkenin tarıma dayalı ekonomisinin en önemli ikinci sektörüdür. Tahıl üretimi, tarım yapılan arazilerin yaklaşık %80’ini oluşturmakta ve çoğu bir hektardan daha az alanda çalışan kırsal tarım işçilerinin %60’ı bu alanda istihdam edilmektedir. Tahıl verimi, ülkenin engebeli topografyası, küçük ölçekli araziler, düzensiz yağışlar, sınırlı mekanizasyon ve yetersiz gübre ve gelişmiş tohum kaynakları nedeniyle düşüktür. Hükümet ve uluslararası topluluk bu problemlerin çoğunu tespit etmek ve sıkıntıları gidermek için birlikte çalışmalar yürütmektedir.
Tahıl, Etiyopya diyetinin önemli bir parçasıdır. Aslında, ortalama bir hanenin günlük kalori alımının yüzde 50’sinden fazlası buğday, sorgum ve mısırdan geliyor. Hane halkı toplam gıda bütçesinin ortalama yüzde 40’ını tahıllara harcıyor. Tahıl tüketimi, özellikle bisküvi, ekmek ve makarna gibi buğday ve buğday bazlı ürünler ele alındığında, gelir artışına ve insanların şehir merkezine taşınmalarına bağlı olarak artış göstermeye devam etmektedir.
Etiyopya Hükümeti, tahıl hububatına ihracat yasağı getirmiştir ve yerel fiyatlar genellikle uluslararası pazardaki fiyatlara göre daha yüksektir. Bunun sonucu olarak, sınırlar boyunca yer alan üretim alanlarında gayrı resmi ticaretler ortaya çıktığı görülmektedir. Tahıl ithalatı hemen hemen sadece buğdayla sınırlıdır. İthal edilen buğdayın büyük çoğunluğu Etiyopya Hükümetinin devlet ticaret kolu tarafından uluslararası pazardan satın alınmakta ve daha sonra yerli pazarda sübvanse edilmiş fiyatlarla dağıtılmaktadır. Hükümetin, buğday ithalatını kısmen serbestleştirmek istemesiyle birlikte, yerel değirmenciler doğrudan buğday ithal etmenin yollarını araştırmaya başlamışlardır. Bunun gerçekleştirilebilmesi için hükümetin yeterli miktarda döviz tahsisatı sağlaması gerekecektir.
Buğdayın yanı sıra, Etiyopya’da yemeklik yağ ve hayvan yemi tüketimi arttıkça, soya fasulyesi ve Nijer tohumu gibi yağlı tohumlara olan talebin de artış göstermesi beklenmektedir. Öyle ki, soya kırma ve soya yağı arıtma endüstrisinin de hızla ortaya çıktığı görülmektedir. Bu alt sektörlerde beklenen büyüme, gelecekte yem fabrikaları ve soya fasülyesi ekstrüderleri gibi işleme ve depolama ekipmanlarının yanı sıra ABD tahılının satışı için niş fırsatlarının kapılarını açabilir.
Etiyopya’daki en son tahıl ve yağlı tohum durumu hakkında ayrıntılı bilgiye 2017/18 yıllarına ait “Tahıl & Yem ve Yağlı Tohum” Raporlarımızdan erişebilirsiniz.
Birim: ‘000 Metric Tons
|Buğday||2016||2017||2018


(tahmin)
|2019


(tahmin)
|Toplam Pazar Büyüklüğü||5,900||5,100||5,700||5,900|
|Toplam Yerli Üretim||3,500||3,900||4,200||4,200|
|Toplam İhracat||0||0||0||0|
|Toplam İthalat||2,400||1,200||1,500||1,700|
|ABD’den Yapılan İthalat||458||0||0||0|
(toplam pazar büyüklüğü = (toplam yerli üretim + ithalat) – ihracat)
Lokomotif Alt Sektörler
Buğday ve soya fasulyesi ihracatı için potansiyel niş pazarı
İşleme ve ekstürüzyon ekipmanları
Pişirme ve gıda işleme ekipmanları
Fırsatlar
Etiyopya’nın hali hazırdaki buğday ve soya fasülyesi üretimi iç talebi karşılamak için yeterli değildir. Bu nedenle, ülkenin gelecek yıllarda buğday ve soya fasülyesi ithal etmesi beklenmektedir. Bu durum, uluslararası pazar koşullarına ve iç talep faktörlerine bağlı olarak, gelecekte ABD’nin Etiyopya’ya buğday ve soya fasülyesi satışı için fırsat kapısı açabilir. Ayrıca, bu ürünlerin işlenmesi için doğacak ekipman ve sistem ihtiyaçları da gelecek fırsatları arasında düşünülebilir.
Web Kaynakları
Dış Tarım Servisi
Dış Ticaret Servisi
Etiyopya Tahıl Ticareti Şirketi
Tarım Bakanlığı
Tarımsal Dönüşüm Ajansı
Etiyopya Tarımsal Araştırma Enstitüsü
3.Pamuk
Bu araştırma Etiyopya pazarı için genel bakış ve ticaret verilerini içerir.
Pamuk piyasasına genel bakış
İkinci Büyüme ve Gelişim Planı (GTP II) kapsamında, GOE, tekstil ve konfeksiyon endüstrisini gelecekteki büyümeyi teşvik edecek ekonomi motorlarından biri yapmayı amaçlamaktadır. Öyle ki, Etiyopya Yatırım Komisyonu tekstil ve hazır giyim sektörünü “stratejik bir sektör” olarak değerlendirmektedir. Bu vesileyle, hükümet, son zamanlarda sanayi bölgelerinin kurulması da dahil olmak üzere, pamuk üretimine ve bu üretimi destekleyecek alt yapının oluşturulmasına bağlı önemli yatırımlar yapmış ve teşvikler sağlayarak yabancı üreticilerin ülkede faaliyet göstermeleri için büyük çaba sarf etmiştir.
Bu hükümet, düşük işgücü ve elektrik maliyetleri bir arada düşünüldüğünde, Etiyopya’da son yıllarda faaliyete geçen çok sayıda Türk, Hint, Çin, Endonezya ve diğer yabancı firmalarla beraber ilk meyvelerini vermiştir. Birkaç ABD’li yatırımcı da bu pazarda yerini almıştır. Pamuk üretiminde olduğu gibi, tekstil ve konfeksiyon sektöründe de ek yatırım fırsatları beklenmektedir. Pamuk üretimi üzerine yapılan yatırımlar, diğer tarımsal ürünlerde de olduğu gibi, toprak mülkiyeti hakları ve çatışma potansiyeli dahil olmak üzere çeşitli karmaşık meseleler nedeniyle ciddi bir titizlik gerektirmektedir. Etiyopya pamuk üretimi bakımından önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak buna rağmen üretim; tohum, gübre ve kontrol maddesi dahil olmak üzere, kaliteli girdilerin sınırlı sayıda bulunmasından ötürü kısmen sınırlandırılmıştır. Tohumu ele alırsak, mevcut bulunan çeşitler 20 yaşından büyüktür ve bozulmaya uğramıştır. Sel vb. doğal afetlerin yanı sıra, arazi mülkiyet hakları da ülkenin pamuk üretimini hızlandırma kabiliyetini engellemektedir.
Hükümetin pamuk verimini iyileştirmeyi umduğu tek yol, gelecek sene, genetiğiyle oynanmış (GE) pamuğu piyasaya sürmektir. İlgilendiği özel GE pamuk çeşidi, birçok çiftçinin baş etmekte zorlandığı bir haşere olan pamuk kozalaklarına dayanıklı bir üründür. Hali hazırda, Bt pamuk için kapalı saha denemeleri (CFT) tamamlanmıştır ve bu teknolojinin tanıtımının önümüzdeki üretim yılında yapılması beklenmektedir. Yakın gelecekte, pamuk talebinin yerel ikmal malzemelerini geride bırakarak ithalatı gerekli kılacağı öngörülmektedir. Etiyopya ABD dahil birçok uluslararası tedarikçiden pamuk temin etmektedir. Tekstil ve konfeksiyon sektörü büyüdükçe, ABD pamuk satışları için daha fazla fırsat oluşması muhtemeldir.
Etiyopya’daki en son pamuk durumu hakkında ayrıntılı bilgiye 2017/18 yıllarına ait pamuk raporumuzdan erişebilirsiniz.
Birim: ‘000 Metric Ton
|Pamuk||2016||2017


(tahmin)
|2018


(tahmin)
|2019


(tahmini)
|Toplam Pazar Büyüklüğü||48||58||56|
|Toplam Yerli Üretim||38||45||50|
|Toplam İhracat||0||1||2|
|Toplam İthalat||10||14||8|
|ABD’den Yapılan İthalat||3||4||4|
Kaynak: USDA Addis Ababa Dış Tarım Servisi
Toplam Market Büyüklüğü = (Toplam Yerli Üretim + Toplam İthalat) – (Toplam İhracat)
Lokomotif Alt Sektörler
- Pamuk ihracatı.
- Pamuk üretiminde kullanılan tarımsal girdiler, tohumlar, makineler ve ekipmanlar.
- Tekstil ve hazır giyim imalat ve ekipmanı.
Fırsatlar
Etiyopya’nın pamuk üretimi, tekstil ve konfeksiyon sektöründen gelen artan talebi karşılamak için yetersiz. Bu açığı kapatmak için ithalatın yanı sıra üretimi arttırmak da gereklidir. Etiyopya daha önce Amerika Birleşik Devletleri dahil olmak üzere çeşitli uluslararası tedarikçiden pamuk ithal etmiştir. Talep arttıkça ABD pamuk satışlarının da artması beklenmektedir. Tekstilde ve konfeksiyonda, pamuğu yetiştirmek ve işlemek için kullanılan tarımsal girdiler ve sistemler için de fırsatlar bulunmaktadır.
Web Kaynakları
Dış Tarım Servisi
Dış Ticaret Servisi
Tekstil Endüstrisi Geliştirme Enstitüsü
Etiyopya Pamuk Üreticileri, Çırçırcılar ve İhracatçı Birlikleri
- Hayvancılık
Hayvancılık Piyasasına Genel Bakış
Etiyopya, Afrika’daki en büyük hayvancılık popülasyonlarından birine ev sahipliği yapmaktadır. Hükümet istatistiklerine göre, ülkede yaklaşık 50 milyon büyükbaş hayvan, 50 milyon keçi ve koyun ve bunlara ek olarak at, eşek, deve ve tavuk çeşitleri bulunmaktadır. Canlı Hayvan Master Planının (LMP) bir parçası olan Etiyopya Hükümeti, bu sektörü dönüştürmeyi, döviz üretebilmek için et üretimini ve ihracatını arttırmayı amaçlamaktadır. LMP ayrıca, uygun fiyatlı hayvansal proteinler için artan tüketici talebini karşılamak üzere süt, tavuk, (yani piliç) ve yumurta üretimlerinin arttırılması yönünde çağrıda bulunmaktadır.
Etiyopya’nın ticari kırmızı et (dana eti, koyun eti ve keçi eti) endüstrisi geçmişten günümüze kayda değer bir ilerleme kaydetmiş ve gelecek için önemli bir büyüme potansiyeli sergilemiştir. Etiyopya Hükümeti, özellikle yurtdışında katma değerli ürünler ihraç etmeye odaklanan et işleme yatırımlarını teşvik ediyor. Birkaç ABD şirketi kırmızı et sektörüne yatırım yapmış durumda ve diğer şirketler de bu sektöre büyük ilgi göstermekte. Ticari olarak üretilen ve çoğunlukla koyun eti ve keçi eti olan kırmızı etin büyük bir bölümü döviz üretmek amacıyla Orta Doğu’ya ihraç ediliyor. Sığır eti ihracatı da ufukta beliren ek pazar fırsatları ile birlikte artış göstermektedir.
Kırmızı et üretiminin yanında, tavuk, yumurta ve süt üretimi ve işlenmesi konusunda ortaya çıkan fırsatlar da bulunmaktadır. Şu anda, ülkedeki süt tüketim oranı çok düşük olduğundan süt ticareti revaçta. Bu alanda, yerel şirketlerle ortaklık yapmış birkaç ABD firması ve yabancı firmalar mevcut.
Sütte olduğu gibi, tavuk ticareti de umut verici fırsatlar sunmaktadır. Etiyopya Hükümeti, ülkenin uzun süredir devam eden hayvancılık sektörüne bağımlılığını azaltmak, sektörün çevresel ayak izlerini en aza indirgemek ve kitlelere daha uygun fiyatlı protein sağlayabilmek amacıyla tavuk eti üretimini arttırmaya odaklanmıştır. Bununla birlikte, tavuk eti üretiminde öngörülen artışa rağmen, talebin arzı aşması ve böylece ithalat için potansiyel fırsatlar yaratması beklenmektedir. Etiyopya son günlerde Ukrayna ve Brezilya’dan tavuk eti ithal etmeye başlamıştır.
LMP kapsamında öngörüldüğü gibi, hayvancılık üretimindeki mevcut ve beklenen artışların çoğu, kaliteli hayvan yemi, hayvan genetiği ve veterinerlik bakımının tutarlı mevcudiyeti ile bağlantılıdır. Dolayısıyla, yem, genetik ve veterinerlik bakımı ve destekleyici endüstrilerdeki yatırım fırsatlarının önümüzdeki yıllarda artması beklenmektedir.
Lokomotif Alt Sektörler
- Et ve kümes hayvanları işleme ve destekleyici teçhizat ve sistemler.
- Süt ve süt işlemleri ve destekleyici ekipman ve sistemler.
- Yem üretimi, yem malzemeleri ve yem öğütme ekipmanı.
- Hayvancılık genetiği.
- Soğuk depo tesisleri.
- Tavuk eti ihracatı.
- Veterinerlik hizmetleri.
Fırsatlar
Etiyopya, bol miktarda hayvancılık kaynağına ev sahipliği yapmaktadır. Hem yerel hem de ihracat pazarlarına hayvansal ürünler üretmek için fırsatlar bulunmaktadır. Et, süt ve yumurtalara olan yerel talep, ekonomi ve nüfus arttıkça büyüyor. Bu büyümenin bazı ürünler için yatırım ve ticaret fırsatları yaratması, veterinerlik ve diğer hayvancılık hizmetleri için kapılarını açması beklenmektedir. ABD hayvancılık genetiği ve tavuk eti satışları bakımından, potansiyel fırsatlar mevcuttur.
Web Kaynakları
Dış Tarım Servisi
Hayvancılık ve Balıkçılık Bakanlığı
Web sitesi gelişim aşamasındadır.
Tarımsal Dönüşüm Ajansı
Uluslararası Ticaret İdaresi tarafından hazırlanmıştır. ABD’deki ve 75’ten fazla pazardaki 100’den fazla ofisten oluşan ağıyla, ABD Ticaret Bakanlığı Uluslararası Ticaret İdaresi, ABD şirketlerinin ürünlerini ve hizmetlerini dünya çapında satmalarına yardımcı olmak için küresel varlığını ve uluslararası pazarlama uzmanlığını kullanmaktadır. Http://export.gov/usoffices adresini ziyaret edebilirsiniz.