Saç yolma hastalığı olarak bilinen Trikotillomani olarak da bilinen saç koparma hastalığı, saçınızı yolmak için aşırı güçlü bir arzunuz, dürtüsel bir eyleminiz olduğunda ortaya çıkar. Ağırlıklı olarak saç derisinden saç çekme isteği olarak karşımıza çıkan bu durum, bazen kaş ve kirpik gibi vücudun başka yerlerinden de kıl çekme isteği olarak görülebilir. Öngörülen ancak kaçınılmaz hasara yol açan bir dürtü kontrol bozukluğu olarak tanımlanan trikotillomani çocuklarda, gençlerde ve genç erişkinlerde daha sık görülür.
Bu bozukluk, bilimsel olarak cinsiyete özgü olmasa da, kızları erkeklerden daha sık etkileme eğilimindedir. Çoğu durumda, doğrudan stresle ilişkilidir; stres seviyesindeki bir artış bu isteği daha çok tetikleyebilmektedir. Hatta bazı kişilerde, çektikleri tüyleri çiğnedikleri veya yuttukları fark edilebilir. Bu alışkanlık ilerleyen süre zarfında mide-bağırsak sorunlarına neden olur.
ilginizi çekebilir: Sağlıklı Saç Büyümesi İçin En İyi Meyveler
Çocuklarda ise daha çok yatakta uykuya dalmadan önce, ders çalışırken ya da televizyon izlerken trikotillomani tetiklendiği görülmektedir. İlginç bir şekilde, ebeveynler başlangıçta bu alışkanlığın farkında olmazken sıklıkla çocuklarının kendi saçlarını yolduğuna inanmakta güçlük çekmektedir.
Dikkat edilmesi gereken belirti ve semptomlar nelerdir?
Aşağıdaki belirtiler, saç yolma alışkanlığını veya daha şiddetli bir saç yolma bozukluğunu en belirgin özellikleridir.
- Etkilenen bölgelerde (saçın çekildiği yerden) karıncalanma veya kaşıntı hissi.
- Etkilenen bölgelerde cilt tahrişi.
- Kafa derisinde (saçın çekildiği yerde) alışılmadık şekilli çıplak veya kel yamalar
- Saç kökünü çekip incelemek, saçı kıvırmak, saçı dişlerin arasına çekmek, saçı çiğnemek veya saç yemek.
- Bazen hastalar uykudayken saçlarını çeker ve bu hareketlerinden habersizdir. Böyle bir alışkanlığı reddeder, ancak kafa derisi ağrısından şikayet eder.
- Saç çekmeden önce veya çekme dürtüsüne direnirken gergin hissetmek.
- Dürtüye göre hareket ettikten sonra bir rahatlama, tatmin veya beklenmeyen bir zevk duygusu hissetmek.
- Saç çekme nedeniyle utanç/düşük benlik saygısı yaşamak, sıkıntılı hissetmek veya sosyal olarak sorunlarla karşılaşmak.
- Şuan bu yazıyı okurken bile kaş, kirpik ve saç çekme isteği olan kişiler bu durumdan muzdarip olabilir.
Trikotilomani hastalarının bazen yukarıda bahsedildiği gibi kaşıma, kemirme, tırnak yeme, parmak eklemlerini kırma, saçlarını yolma gibi başka alışkanlıklar da yaptıkları fark edilir. Bu nedenle, bu durum bazıları tarafından ‘beden odaklı tekrarlayan davranış’ olarak kabul edilir.
Editörün seçimi
satın almak için tıklayın
Durumu tetikleyen veya kötüleştiren risk faktörleri nelerdir?
Stres, saç yolma alışkanlığına ve sonrasında tekrarlayan saç yolma bozukluğuna yol açabilen önemli bir risk faktörüdür. Endişeli ve gergin, hatta doğası gereği içe kapanık olan bireylerin, bu tür bir saç çekme alışkanlığından muzdarip olma olasılığı daha yüksektir.
Bunun psikosomatik bir bozukluk olduğunu anlamak önemlidir. Bazı kişiler için saç yolma hastalığı olarak bilinen trikotillomani, sevdikleri tarafından bile büyük ölçüde fark edilmeyen hafif ve yönetilebilir bir durum olabilirken, diğerleri için hayatlarının her yönünü etkilemeye başlayan ciddi ve güçten düşürücü bir sorun haline gelebilir.
ilginizi çekebilir: Saç İçin Protein Tedavisinin Faydaları | Saç Bakım Önerileri
Bu bozukluğun ortaya çıkmasına neden olan nedir?
Saç yolma hastalığı olarak bilinen Trikotillomani’nin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Çoğunlukla trikotillomaninin birden fazla faktörün bir arada bulunmasından kaynaklandığı sonucuna varılır. Bu faktörler genetik olabileceği gibi çevresel faktörleri de içerebilir.
Yapılan araştırmalar bazı bireylerin genetik olarak buna yatkın olabileceğini göstermiştir. Ayrıca beynin belirli yapısal veya işlevsel anormalliklerinin trikotillomani gelişimine neden olabileceğini göstermektedir.
Saç Koparma Alışkanlığı ile İlişkili Komplikasyonlar Neler?
Saç koparma alışkanlığı bireyin yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir. Utanma, suçluluk, tecrit, toplumdan saklanma, kendini çirkin bulma gibi psikolojik komplikasyonların bu rahatsızlıkla ilişkilendirilmesinin yanı sıra, diğer endişeler arasında saç dökülmesi, cilt hasarı, enfeksiyon vb. bedensel komplikasyonlar yer alır.
- Alopesi
- Rapunzel Sendromu
- Saç kırılması
Editörün seçimi
satın almak için tıklayın
Saç Yolma Hastalığı (Trikotillomani) tedavi edilebilir mi?
Evet. Kontrol edilebilir ve tedavi edilebilir bir şeydir. Saç yolma hastalığı olarak bilinen trikotillomani kasıtlı olduğu kadar bilinçsiz de olabilir ve ilişkiler üzerinde olumsuz bir etkisi olabilir. Bu nedenle saç koparma alışkanlığının kontrol altına alınabilmesi için tedavi son derece önemlidir. Psikoterapi ve farmakoterapi, genel olarak durumu kontrol etmeye ve tedavi etmeye yönelik iki yaklaşımdır.
Psikoterapi, bozukluğun psikolojik yöntemlerle tedavi edilmesi anlamına gelir. Bilişsel Davranış Terapisine çoğunlukla, saç yolma alışkanlığını azaltmak için temel nedeni belirlemesi, düşünceleri, fikirleri veya duyguları değiştirmesi veya tavsiyede bulunması önerilir. Alışkanlığı tersine çevirme, kabul ve kararlılık terapisi, stres azaltıcı terapi, farkındalık eğitimi ve uyaran kontrolü bu terapiye dahil olan bazı şeylerdir. Farmakoterapi, durumu ilaçlarla tedavi etmek anlamına gelir. Bu genellikle tavsiye edilmeyen bir şeydir.
ilginizi çekebilir: Saç Derisi Neden Kaşınır? 5 Yaygın Kafa Derisi Problemi