Bowlby, 1980 yıllarında bağlanmayı; kişilerin korktukları, hastalandıkları ya da yorulduklarında bir nesneye veya kişiye karşı duydukları güçlü yakınlık arzusu olarak tanımlamıştır.
Bağlanma çocuklukta bakım verici ile temelleri atılan bir kavramdır. Çocukluk dönemimde oluşan bağlanma şekliniz tüm yaşamınızı etkilemektedir. Yapılan araştırmalar bağlanma şeklinin nesilden nesile aktarıldığını göstermektedir.
Yetişkin bağlanma stillerini araştıran Bartholomew ve Horowitz, güvenli, kaçıngan, saplantılı ve endişeli olmak üzere Dörtlü Bağlanma Modelini geliştirmiştir.
Dörtlü Bağlanma Modeli
Güvenli Bağlanma
- Güvenli bağlanma kuran yetişkinler, ilişkilerinde daha tatmin olma eğilimi gösterirler.
- Güvenli bir bağlanma şekli olan çocuklar, ebeveynlerini dışarı çıkabilecekleri ve dünyayı bağımsız olarak keşfedebilecekleri güvenli bir üs olarak görürler. Güvenli bir bağlanma geliştiren yetişkinin de partneri ile benzer bir ilişkisi vardır, kendisini güvende ve bağlı hisseder.
- Güvenli bağlanma geliştiren yetişkin kendisi ve eşinin serbestçe hareket etmesine izin verir.
Endişeli Bağlanma
- Güvenli bir şekilde bağlı çiftlerin aksine, endişeli bir bağlanma şekli olan insanlar, bir fantezi bağı oluşturmak için umutsuz olma eğilimindedir.
- Gerçek aşkı hissetmek ya da eşlerine güven duymak yerine, genellikle duygusal açlık hissederler.
- Sık sık onları kurtarmak veya tamamlamak için eşlerini ararlar. Eşlerine yapışarak bir güvenlik ve güvenlik hissi arasalarda, eşlerini uzağa iten eylemlerde bulunurlar.
Kaçıngan Bağlanma
- Kaçıngan bağlanan bireyler kendilerini duygusal olarak eşlerinden uzak tutma eğilimi gösterirler.
- Kişi ebeveynlik rolünü üstlenerek, izolasyon arayabilir ve “sahte bağımsız” hissedebilirler.
- Genellikle kendilerine odaklandıkları gibi ortaya çıkarlar ve konforlarına aşırı düşkün olabilirler.
Saplantılı Bağlanma
- Saplantılı bağlanma stiline sahip bireyler yakın ilişkilerde daha az esnek olma eğilimindedirler.
- İletişimde esnekliğin eksik olması, benlik saygısının düşük olmasının bir sonucudur.
- Saplantılı bağlılığı olan bireyler, benlik saygısını artırmaya yönelik ilişkiler arar ve onaylanma gereksinimlerini yerine getirmek üzere seçtikleri partnerlerine aşırı derecede bağımlı hale gelirler.
- Saplantılı bağlanma modeli olan yalnız bireyler sık sık kendilerini sevilmez ve değersiz hissederler.
- Saplantılı bağlanan bireyler, samimi bir ilişki kurdukları zaman, samimiyeti sürdürme ve ilişkinin güvenliğini kaybetmeme çabasıyla aşırı derecede bağımlı davranırlar. Bu nedenle iletişim, genellikle bireyin bağlantının korunmasını sağlama çabası için yüksek düzeyde katılım ve aşırı istekli davranması üzerine kurulmuştur.
Bağlanma Kuramı Aldatma ve Boşanmaları Açıklayabilir Mi?
Bağlanma kuramı çerçevesinde aldatma ve boşanmaların incelendiği bir araştırmada elde edilen sonuçlara bir bakalım.
- Kaçınan bağlanma stiline sahip kişilerin ilişkide yakınlıktan rahatsızlık duyduğu tespit edilmiştir.
- Kaygılı bağlanma stiline sahip kişilerde kendi içinde yaşadıkları gelgitli duygularının ilişkiye yansıdığı saptanmıştır.
- Güvenli bağlanma stiline sahip bireylerin ilişki uyumunun yüksek olduğu saptanmıştır.
- Kaçınan bağlanma stiline sahip çiftler evlilik ilişkisinde başka partnerlere daha kolay yönelebildikleri ve bu durum kaçınan bağlanma stiline sahip bireylerin yakınlık kurmaktan kaçınması ile ilişkilendirilmiiştir.
- Kaçınan bağlanma stiline sahip bireylerin ilişkiyi sürdürmede daha fazla istekli olduğunu tespit edilmiştir.
Dalgar, G., Civil, F., Savaş, E. N., & Şahin, A. (2022). Erken Çocuklukta Bağlanma : John Bowlby ve Mary Ainsworth Açısından İncelenmesi. Eurasian JHS, 85-92.
Majidova, F., & İpek, M. (2020). Bağlanma Stili ile Evliliğe Yönelik Tutum Arasindaki İlişkinin İncelenmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 57-78.
Kaya Örk, E. (2021). Bağlanma Kuramı Çerçevesinde Aldatma ve Boşanma. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi .