Yüksek Riskli Gebelikler Hakkında! Yüksek riskli gebelik nedir?
Yüksek riskli gebeliklerde anne adayı veya bebeğin sağlık problemine sahip olma ihtimali çok yüksektir. Riskin yüksek olmasında birçok faktör etkili olabilir. “Yüksek risk” ifadesi kulağa korkutucu gelebilir ama aslında bu, doktorların hamilelik boyunca anne adayı ve bebeğine özel ilgi göstermesi anlamına gelir. Doktorunuz herhangi bir problemi erken dönemde bulmak için hamileliğiniz boyunca sizi yakinen takip edecektir.
Aşağıda belirttiğimiz durumlar sizi ve bebeğinizi yavaş büyüme, preeklampsi, erken doğum ve plasentayla ilgili sorunlar gibi çeşitli problemlere sahip olma konusunda risk altında tutabilir. Ancak risk altında olmak bebeğinizin veya sizin bu sağlık sorunlarına kesin olarak sahip olacağınız anlamına gelmediğini hatırlamakta fayda vardır.
Sağlık durumunuzun gebeliğinizin yüksek riskte olup olmadığını belirler. Genel olarak aşağıdaki durumlardan birine veya birden fazlasına sahipseniz hamileliğiniz yüksek risk altında olabilir:
- Diyabet, kanser, yüksek tansiyon, böbrek hastalığı veya epilepsi gibi herhangi bir sağlık sorununa sahipseniz,
- Alkol kullanıyor, sigara içiyor veya yasa dışı maddeler kullanıyorsanız,
- 17 yaşından genç, 35 yaşından yaşlıysanız,
- Birden fazla bebeğe hamileyseniz,
- Öncesinde üç veya daha fazla düşük yaşadıysanız,
- Bebeğinizde Down sendromu ya da kalp, ciğer veya böbrekle ilgili herhangi bir genetik hastalık tespit edildiyse,
- Önceki gebeliklerinizde erken doğum, preeklampsi veya nöbet (havale) geçirdiyseniz,
- Down sendromu gibi genetik problemli bir bebeğiniz varsa,
- HIV, hepatit C, sitomegalovirus, suçiçeği, kızamık, toksoplazmoz veya frengi gibi bir enfeksiyona sahipseniz,
- Lityum, fenitoin (Dilantin gibi), valproik asit (Depakene) veya karbamazepin (Tegretol) gibi belli başlı ilaçlar kullanıyorsanız.
Kalp kapakçığıyla ilgili problemler, orak hücreli anemi, astım, lupus ve eklem iltihabı gibi sağlık problemleri de hamileliği yüksek riskli hâle getirebilir. Bu durumlardan birine sahipseniz doktorunuzu konuyla ilgili bilgilendirmeniz önemlidir.
Hamileliğiniz boyunca doktorunuz sizinle nasıl ilgilenecek?
Yüksek riskli hamilelik yaşıyorsanız hamilelik süreci normal ve sağlıklı ilerleyen kadınlara göre daha sık doktora gitmeniz gerekir. Benzer şekilde bebeğinizin iyi bir şekilde büyüdüğünden emin olmak için daha sık ultrasona girersiniz. Aynı zamanda düzenli olarak tansiyonunuz ölçülür ve idrarınız protein (preeklampsiyi işaret eder) ve idrar yolu enfeksiyonu varlığı için kontrol edilir.
35 yaş ve üzeriyseniz ya da önceki gebeliklerinizde genetik bir problemle karşılaştıysanız diğer taramaların da yapılması gerekli görülebilir.
Doktorunuz diyabet, astım veya yüksek tansiyon gibi durumlar için ihtiyaç duyabileceğiniz ilacı size reçeteyle yazacaktır.
Aynı zamanda doktorunuzla doğumunuzu nerede yapılmasını istediğini konuşun. Kendisi yüksek riskli gebelikler için özel bakım sağlayan bir hastanede doğum yapılmasını isteyebilir. Doktorunuz sizin veya bebeğinizin sağlığının risk altında olduğunu düşünüyorsa doğumun daha erken gerçekleştirmeyi de önerebilir.
Yüksek riskli gebeliklerde hangi doktor size bakmalıdır?
Bazı anne adayları özel olarak yüksek riskli gebeliklerde uzman bir doktor tarafından takip edilmek ister. Bu doktorlara maternal fetal uzmanı veya perinatoloji uzmanı denir. Hem kendi doktorunuzu, hem de bir perinatoloji uzmanını aynı anda da görebilirsiniz.
Sağlıklı bir hamilelik için neler yapabilirim?
Bebeğinizin ve sizin mümkün mertebede sağlıklı olması için aşağıdakileri uygulamanız önemlidir:
- Doktor randevularınıza düzenli olarak gidin.
- Protein, süt ve süt ürünleri, sebze ve meyve içeren besinlerden dengeli olarak tüketin ve sağlıklı beslenin. Beslenme düzeninizde yapmanız gereken herhangi bir olası değişiklik için doktorunuza danışın.
- Doktorunuzun yazdığı demir veya vitamin gibi tüm takviyeleri reçetede belirtildiği şekilde alın. Doktorunuza danışmadan herhangi bir vitamin veya reçeteli dahi olsa ilacı almayın.
- Günlük olarak folik asit alın. Folik asit B vitaminidir. Hamilelik öncesi ve hamilelik boyunca alınan folik asit nöral tüp defekti veya diğer doğum kusurlarının görülme riskini azaltır.
- Günlük aktiviteler konusunda doktorunuzun önerilerini dikkate alın.
- Sigara içmeyin. Sigarayı bırakmak için desteğe ihtiyacınız varsa doktorunuzdan yardım isteyin. Sigara kullanan kişilerden uzak durun.
- Alkol kullanmayın.
- Soğuk algınlığı veya diğer enfeksiyonlara sahip kişilerden uzak durun.
Doktorunuz aynı zamanda her gün bebeğinizin ne sıklıkta hareket ettiğini takip etmenizi isteyebilir.
Hangi belirtilere dikkat etmelisiniz?
Tüm anne adayları gibi, probleme işaret eden her türlü belirtiyi dikkatle gözlemlemelisiniz ancak bu yine de hamilelik boyunca herhangi bir problem yaşayacağınız anlamına gelmez. Ancak aşağıda belirttiğimiz belirtilerden birini yaşarsanız derhal doktorunuzu bilgilendirmelisiniz.
Aşağıdaki durumlardan herhangi birinde acil servisi derhal arayın:
- Bayıldıysanız (bilinç kaybı)
- Şiddetli vajinal kanamanız varsa
- Bel veya pelvik bölgesinde şiddetli ağrınız varsa
- Vajinadan şiddetli bir akıntı geliyorsa
Aşağıdaki durumlardan birini yaşıyorsanız derhal doktorunuzu arayın:
- Yüz, el veya ayaklarda aniden beliren terleme, bulanık görme gibi görme problemi, şiddetli baş ağrısı gibi preeklampsi belirtilesine sahipseniz,
- Vajinal kanamanız varsa,
- Belde ağrı veya kramp meydana geldiyse,
- Ateşiniz varsa,
- Bir saatlik süre boyunca ağrılı veya ağrısız düzenli kasılmalarınız varsa,
- Vajinadan akıntı geldiyse,
- Alt bel bölgesinde ağrı varsa veya geçmeyen pelvik baskısı söz konusuysa,
- Bebeğinizin hareket etmediğini veya normalinden daha az hareket ettiğini fark ettiyseniz.
Özel testlere ihtiyaç duyacak mıyım?
Yüksek riskli bir gebeliğe sahipseniz rutin prenatal tarama testlerinizin yanında farklı test ve prosedürleri de değerlendirmek isteyebilirsiniz. Durumunuza bağlı olarak doktorunuz aşağıdaki testleri önerebilir:
- Özel veya hedefli ultrason: Yüksek frekanslı ses dalgalarının rahimdeki bebeğin görüntülerini elde etmek için kullanıldığı bu ultrason türünde anormal gelişim gibi şüpheli problemler hedef alınır.
- Amniyosentez: Bu işlemde hamilelik boyunca bebeği koruyup çevreleyen amniyotik sıvıdan örnek alınır. Genelde hamileliğin 15. haftası sonrasında yapılır ve belli başlı genetik durumlar kadar beyin veya omurilikteki ciddi anormallikler olan nöral tüp defektlerini de belirler.
- Koryon villus biyopsisi: Bu işlemde plasentadan hücre örneği alınır. Genelde hamileliğin 10 ila 12. haftası arasında yapılır. İşlem, belli başlı genetik problemleri tespit eder.
- Kordosentez: Aynı zamanda Hamilelikte Bebek Kordonundan Kan Alınması İşlemi olarak bilinen kordosentezte adından da anlaşılacağı üzere göbek bağından fetal kan örneği alınır. Genelde hamileliğin 18. haftası sonrasında yapılır. Test kromozom ve kan bozukluklar ile enfeksiyonları tespit edebilir.
- Servikal uzunluk ölçümü: Doktorunuz prenatal randevularınızda erken doğum riski taşıyıp taşımadığınızı görmek için ultrason yardımıyla serviksinizin uzunluğunu ölçmek isteyebilir.
- Laboratuvar testleri: Doktorunuz keseniz ve rahim duvarı arasında bir tür yapışkan görevi gören madde olan fetal fibronektinin varlığını kontrol etmek için vajinal akıntınızdan örnek almak isteyebilir. Fetal fibronektinin varlığı erken doğumu işaret edebilir.
- Biofizik profil: Bu prenatal test bebeğinizin genel sağlık durumunun iyi olup olmadığını kontrol eder. Testte fetal kalp atım (nonstres test) ve fetal ultrasonu birleştirilir.
Amniyosentez ve koryon villus biyopsisi gibi bazı prenatal tanı testleri ufak da olsa bebek kaybı riski taşır. Bu testlerin yapılması kararı tamamen size aittir. Doktorunuz öncesinde sizi testin avantajları ve riskleri hakkında detaylı olarak bilgilendirecektir. Kararınızı vermeden önce eşinizle enine boyuna konuşmanız önemlidir.
Bu testlerin aynı zamanda %100 kesin sonuçlar vermediğini bilmeniz gerekir. Sonuçların pozitif çıkması her zaman o duruma sahip olacağınız anlamına gelmez. Test sonuçlarının ne anlama geldiği konusunu doktorunuzla konuşun.