MÖ 10. yüzyılın başlarında, İsrailli ve Yahudi dini, daha geniş Batı Sami kültürü içinde, aksi takdirde Kenan kültürü olarak bilinen ortaya çıkmaya başladı. MÖ 10. yüzyıl ile 7. yüzyıllar arasında eski İsrail ve Yahudi dini çok tanrılıydı. Yine de çoktanrıcılık, henoteizm olarak bilinen bir uygulama olan bir veya iki birincil tanrıya bağlılıkla dengelendi (van der Toorn, 2047). Henoteizm, birçok tanrının tanınması ve ibadet edilmesidir; ancak, birincil ibadet tek bir tanrı etrafında döner. Yahudi ve İsrail toplulukları içinde, birincil bağlılık çoğu zaman Yahve'ye oldu. Hem Yahuda hem de İsrail yükselen devletler olduklarından, Yahveh ulusal tanrıydı, kökenlerini Tunç Çağı'ndan kalma dini uygulamalarda bulan bir fikirdi.
Uygulama açısından, Yom Kippur, Yeni Ay festivalleri, Pesah ve diğer festivaller gibi tapınak ibadeti ve kurban ritüelleri merkezi bir rol oynadı. Kehanet ve kehanet gibi uygulamalar da dini bağlılığın yaygın biçimleriydi. Eylemler açısından, etik davranış, eski İsraillilerin ve Yahudilerin dini bağlılıklarını ifade etmelerinde önemli bir rol oynadı.
Aşağıdaki paragraflarda, eski İsrail ve Yahudi dininin yukarıda bahsedilen yönlerini daha ayrıntılı olarak inceleyeceğiz. MÖ 10. ve 7. yüzyıllar arasına odaklanarak, daha geniş Batı Sami kültürel çerçevesini, aile dinini, henoteizmi, ritüeli ve etik davranışı ele alacağız.
Daha Geniş Batı Sami Bağlamı
Tapınılan ilahın, genellikle Yahve'nin, tapınakta fiziksel olarak bulunduğu, bir vücuda sahip olduğu ve duyguları ve iradesi olan kişisel bir tanrı olduğu anlaşıldı.
MÖ 10. ve 7. yüzyıllar arasında, eski İsrail ve Yahudi dini, kült ve tapınak bağlamlarında yer aldı. Birçok Yahudi ve Hıristiyan geleneği, Yahve'nin tüm İsrail ve Yahudi dini tarihi boyunca ana ve tek tanrı olduğunu öne sürse de, arkeoloji, yazıtlar ve İbranice İncil'in kendisi aksini gösterir. Öyle olsa bile, tapılan ilahın, genellikle Yahve'nin, tapınakta fiziksel olarak mevcut olduğu, bir vücuda sahip olduğu ve duyguları ve iradesi olan kişisel bir tanrı olduğu anlaşıldı.
Ayrıca, eski İsrail ve Yahudi dini, ilahın ilahi bir öz olduğu ortak fikrini paylaştı. Bu ilahi öz, genellikle kutsallık kavramıyla ifade edildi. Bu nedenle, tapınanların tapınağın kutsallığını korumaları gerekiyordu, böylece tanrı, evi olarak kabul edilen tapınakta yaşayabilecekti. Bunu yapmak için tanrılara kurbanlar, teklifler ve ayinler sunuldu. Genel olarak konuşursak, bunlar eski İsraillilerin ve Yahudilerin tanrılarına dini bağlılıklarını nasıl ifade ettiklerine dair temel bir çerçeve oluşturur.
Saul ve David'den Önce
MÖ 10. yüzyılda merkezi bir otorite veya devlet oluşmaya başlamadan önce, Suriye-Filistin'deki insanlar bir tür aile dini uyguluyorlardı. 12. yüzyıla kadar uzanan literatür (MÖ 1200; Amarna harfleri) ve Suriye-Filistin'deki çeşitli yazıtlar bunu göstermektedir. Ancak veriler parça parçadır. Başka bir deyişle, 2.000 parçalı bir yapbozun 400 parçası varmış gibi. Yine de, bulmacayı tarihin diğer tarihsel kaynaklarıyla ilişkilendirdiğimizde, İsrail ve Yahuda ulusal bir kimlik oluşturmaya başladığında aile dininin norm olduğu açıkça ortaya çıkıyor. Böylece, "ailelerin atalarını sözlü ayinlerle ve adakların takdimiyle onurlandırmaları ve dini bağlılıklarını "babanın tanrısı" ya da "evin tanrısı"na odaklamaları mümkündür. soylarında ve menşe yerlerinde kimlik” (van der Toorn, 1996: 177).
Aşk tarihi?
Ücretsiz haftalık e-posta bültenimize kaydolun!
Bu, eski İsrail ve Yahudi dininin ortaya çıkmaya başladığı atmosfer ya da bağlamdı. Ancak İsrailli ve Yahudi ulusal kimliklerinin oluşumundan önce halka ne ad verileceği hararetle tartışılıyor. Basitlik adına, o zaman, onlara ön-İsrailli olarak değineceğiz. İbranice İncil'in proto-İsrail dinini yansıttığını varsayarsak, bazı bilginler, ölenlerin onuruna ritüeller uyguladıklarından şüphelenirler. 1 Samuel 20'deki bir örneğe dayanarak van der Toorn şöyle açıklıyor:
Pasajdan öğrendiğimiz şey, etin yenildiği ortak bir yemek olduğudur…; 'bütün klanın'… orada olması gerekiyordu; Davud'un memleketi olan Beytüllahim'de kutlandığını, muhtemelen iddianın atalarının gömülü olduğu miras kalan topraklarının bulunduğu yer burası olduğu için… Bu verilere dayanarak, klan kurbanının … aslında 'ölü ataların adlarını anmak için soykütüksel hesapların kullanıldığı durum'. (214)
Başka bir deyişle, proto-İsraillilerin bir tür klan veya aile ritüeli uygulamış olmaları muhtemeldir. Eski İsrail ve Yahudi dini, MÖ 10. ve 6. yüzyıllar arasında monoteizme daha da yaklaştıkça, bir aile dini kavramı eski Yahuda'ya dahil oldu. İsrail evi veya Yahuda evi fikri, aile dini fikrine dayanmaktadır. İsrail ve Yahuda başlıkları altında daha geniş bir siyasi ittifaklar ağının ortaya çıkmasıyla birlikte, aile tanrısı devletin tanrısı haline geldi.
Henoteizm
İbranice İncil'in dışında, eski İsrail ve Yahudi dininin en iyi örneklerinden biri, muhtemelen MÖ 10. yüzyıla tarihlenen Kuntillet 'Ajrud adlı bir arkeolojik alandan gelmektedir. Bu siteden bir yazıtta "Samiriyeli YHWH'ye ve Asherata'ya" yazıyor. Başka bir yazıtta, "Temanlı YHWH'ye ve Aşerata'ya" (Na'aman, 305) yazıyor. Bu yazıtların her ikisi de, bazı eski İsraillilerin ve Yahudilerin dini uygulama biçimleri konusunda tek tanrılı olmadıklarını göstermektedir; daha ziyade henoteisttiler. Yahve olarak okunabilecek YHWH, birincil kabile tanrısıydı. En iyi İbranice İncil'den tanınır. Aşera olarak da bilinen Asherata, Ugarit panteonunda bir tanrıydı. Aynı zamanda İbranice İncil'de yaygın bir figürdür. Bu nedenle, eski İsrail ve Yahuda'daki insanların dini nasıl uyguladıklarının spektrumları arasında, Aşera ve Yahveh'nin her ikisinin de kültlerde onurlandırıldığını güvenle söyleyebiliriz. Bununla birlikte, öncelik Yehova'ya verilme eğilimindeydi.
Başka bir arkeolojik sit alanından (Khirbet el-Qom, MÖ 8. yüzyıl) bir yazıt şunları söylüyor: "YHWH tarafından Uriahu kutsanmıştır, çünkü Asherata aracılığıyla onu düşmanından kurtardı." Burada, bir tanrı olan Asherata'nın Yahveh'den önce Uriahu adında bir kişiyi temsil ettiğine dair güçlü kanıtlar görüyoruz. Ugaritik literatürde de tanrılar hakkında benzer bir anlayış görürüz. Ugarit tanrıçası Athirat, Ugarit panteonunun baş tanrısı El için bir arabulucuydu. İnsanların tanrıları anlama biçimlerindeki paralellik (El Athirat için ne ise, Aşerata için Yahve odur), eski İsrail ve Yahuda'nın daha geniş Batı Sami kültürüyle kültürel ve dini bir çerçeveyi nasıl paylaştığını gösterir; yine de, kabile sistemlerini benzersiz bir şekilde temsil eden belirli bir tanrıya tapmaları anlamında da benzersizdiler. Bununla birlikte, bu yorumun güncel bilimsel tartışmalarda hala tartışılması dikkat çekicidir (Bkz. Smith 2002, 125; Smith 2001, 72-73).
Diğer örnekler İbranice İncil'in kendisinden gelir. Örneğin, Mezmur 82'de Yahveh, Batı Sami mitolojisindeki yüksek ilah olan El'in konseyinde yer alır. Yahveh, konseydeki diğer tanrıları yoksullara ve muhtaçlara yardım etmemekle suçluyor. Başka bir deyişle, diğer tanrılar tanrı olarak görevlerini yerine getiremediler. Sonuç olarak El, tanrıların ilahi statüsünü ortadan kaldırır ve Yahve'ye ulusları yönetmesini emreder. Yahuda ve İsrail'den bu şiir parçasında, panteon içinde başka tanrıların olduğu bir geleneğe bir örnek var; ancak, Yahweh merkezi rolü üstlenir.
İbranice İncil'deki anlatı benzer bir hikaye anlatır. Örneğin, 1 Krallar 16:33'te Kral Ahab, Aşera için bir tapınak yapar. 2. Krallar 17:16, Aşera ve Baal'a tapan insanlardan bile söz eder. Benzer şekilde, Baal'e tapınma anlatı boyunca tutarlı bir şekilde yer alır, bu da onun Demir Çağı boyunca "İsrail halkının inancında büyük bir rol oynadığını" öne sürer (DDD 1999, 137).
Ek olarak, İbranice İncil'in MÖ 3. yüzyılda başka bir dile en erken çevirilerinden biri, eski İsrail'in henoteizmini doğrular. İbranice İncil'in Yunanca bir çevirisi olan Septuigant'ta (LXX), Tesniye 32:8 şöyle der: "Yüceler Yücesi, Adem'in oğullarını dağıtırken ulusları paylaştırırken, ilahi oğulların sayısına göre ulusların sınırlarını belirledi" ( Pietersma ve Wright, 2007). En Yüksek, El'e bir referanstır. Bu ayette El'in ilahi oğullarına, yani ilahlara milletler ve insan grupları atadığı söylenmektedir. Bu ayette Yehova İsrail'e, diğer tanrılar da diğer halklara atanmıştır. Böylece, İbranice İncil'in kendisi, eski İsrail'in ve bölgenin henoteizmini daha geniş bir şekilde yansıtır.
Ve önceki yazıtların gösterdiği gibi, Yahweh dışındaki tanrılara tapınmak, insanlar için yaşamın düzenli bir parçası gibi görünüyor. İbranice İncil boyunca, Yahweh'in her zaman insanların ibadet etmesi gereken tanrı olduğunu öne sürer. Bu yazıtlara, Mezmurlar, Krallar, Tesniye ve adı geçmeyen diğer kanıtlara dayanarak, durumun böyle olmadığını biliyoruz; daha ziyade, henoteizm muhtemelen eski İsrailliler ve Judeanlar için bir normdu.
Bir bilgin, "İncil yazarlarının iletmeye çalıştıkları her ne olursa olsun, inanç ya da dini egzersizin birincil biçimi olmayabilir" (Gilmour, 100) ileri sürmektedir. Başka bir deyişle, İbranice İncil, insanların antik dünyada dini gerçekte nasıl uyguladıklarını tam olarak yansıtmaz. Bunu iddia ediyor çünkü İbranice İncil'in kendisi muhtemelen MÖ 7. ve 3. yüzyıllar arasında düzenlenip derlendi. Dolayısıyla, İbranice İncil, MÖ 11. yüzyıla kadar uzanan gelenekleri korusa da, MÖ 7. ve 3. yüzyıllar arasındaki teolojik ve kültürel konumlar muhtemelen geçmişe doğru okunmuştur ve bunlar arasında monoteizm de vardır.
Uygulama ve Ritüel
Bazı eski İsrailliler ve Yahudalıların tanrıları hakkında ne ve nasıl düşündüklerine dair temel bir fikir sunduktan sonra, şimdi eski Yahudi ve İsraillilerin maddi çevrelerinde dini nasıl uyguladıklarına bakabiliriz. Başka bir deyişle, birincil tanrıları Yahweh'e ibadet etmek için fiziksel olarak ne tür şeyler yaptılar?
Levililer kitabındaki geleneğe göre, 5 ana kurban türü vardı: yakmalık sunu, tahıl sunusu, esenlik sunusu, günah sunusu ve suç sunusu. Her bir kurban türü içinde, sunulabilecek maddi nesnelerin üç seviyesi vardı. Üç seviye olmasının nedeni, toplumdaki fakirlerin kurban sunmalarını sağlamaktı. Örneğin, yakmalık sunu getiren bir kişi boğa, koyun ya da keçi ya da kumru ya da güvercin sunabilir. Başka bir deyişle, pahalı bir teklif, orta fiyatlı bir teklif veya ucuz bir teklif sunabilirler. Diğer kurban türleri de yoksullara aynı fırsatı sunuyordu. Emar adlı bir Suriye kentinden gelen bazı ritüel metinler, aynı kurban seviyelerini, yani fakirlerin adak sunmasını sağlayan seviyeleri içerir.
En önemli yıllık ritüellerden biri, Kefaret Günü (Yom Kippur) olabilir. Kefaret Günü'nün amacı mabedi arındırmaktı; çünkü günahın mabedi kirlettiği düşünülüyordu. Ritüel olmadan, Yahweh potansiyel olarak mabedi terk ederdi. Tapınakta Yahweh olmadan, artık Yahudi nüfusunu savunacak hiçbir tanrı yoktu. Ugarit mitolojisindeki yüksek tanrı El'in meclisinin bir parçası olarak (çapraz başvuru Ps. 29, 82), Yahweh bazı İncil geleneklerinde İsrail'e "atanmıştır".
Bu olası sorunu çözmek için, bir yüksek rahip, insanların günahları için fedakarlık yaparak ve sunağın üzerine kan serperek kurban ritüelini gerçekleştirirdi. Sonra elini bir keçinin başına koydu, pislikleri keçiye aktardı ve halkın kefaretini ödemek için son bir yakmalık sunu yaptı (Levililer 16). Sonuç olarak, insanlar için kefaret edildi. Bu ulusal kefaret aynı zamanda siyasi bağları ve birliği güçlendirmeye de hizmet etti.
Kefaret Günü, MÖ 13. yüzyıla tarihlenen Ugarit metinlerindeki (KTU 1.40) bir ritüele çok benzer. Yine de, önemli bir şekilde farklılık gösterir. Ugaritik ritüel birden fazla tapınakta gerçekleştirilirken, Levililer'e göre Kefaret Günü yalnızca bir tapınakta, bir kutsal alanda gerçekleştirilir. Bu nedenle, eski İsrail ve Yahudi dini benzer bir ritüel çerçeveyi paylaşır; bununla birlikte, ritüel aynı zamanda diğer Batı Sami ritüellerinden tek bir kutsal alan etrafındaki merkeziliği açısından da farklıdır.
Elbette, Fısıh (Pesah), Yeni Ay festivalleri ve mevsimsel değişiklikleri kutlamak için yapılan diğer festivaller gibi İbranice İncil'de başka ritüeller de onaylanmıştır. Bu ritüeller muhtemelen, tıpkı Kefaret Günü geleneği gibi, Yahve'ye kurban vermeyi içeriyordu.
Bununla birlikte, ritüel, dini bağlılığın tek biçimi değildi. Çoğu zaman tabu olarak görülse de, kehanet eski İsrail ve Yahudi dininin önemli bir parçasıydı. Örneğin, 1 Samuel 28, Kral Saul'un En-dor'da bir büyücüyü (yerden hayaletler dirilten kişi) ziyaret ettiğini anlatır. Kral Saul, peygamberin hayaleti Samuel ile konuşmalı. Ancak bu pasajda, cadı büyücülük yaptığı için mahkûm edilmemiştir. Böylece, bu metin kehanetin eski İsrail ve Yahudi pratiği ve ritüelinde gerçekleştiğini gösterir. Aynı şekilde, mutlaka kaşlarını çatmak zorunda değildi.
Aynı zamanda, bazı gelenekler kehaneti açıkça yasaklar. Tesniye 18:10-11'de, kehanete karşı baskı açıktır: "Aranızda, oğlunu veya kızını ateşe gönderen, yahut kâhin, kâhin, falcı, büyücü, büyü yapan ya da hayaletlere ya da tanıdık ruhlara danışan ya da ölüleri sorgulayan biri." Bununla birlikte, kehanet uygulanmasaydı, böyle bir yasa için hiçbir sebep olmazdı. Bu nedenle, eski İsrail ve Yahudi dini, bazı geleneklerde kehaneti içerir; ancak, Deut gibi diğer gelenekler. 18:10-11, kehanet uygulamasına karşı durun.
Etik
Antik dünyada etik davranış, dinde önemli bir rol oynamıştır. Örneğin İbranice İncil'in ilk beş kitabı etik davranışın önemini vurgular. Ancak etik davranış, antik dünyadaki dinden ayrı bir kategori değildir; daha ziyade, etik davranış, tanrının, yani Yahve'nin mabette mi yoksa tapınakta mı ikamet ettiğini etkiler. Sonuç olarak, etik davranışın, Yehova'nın eski Yahudileri ve İsraillileri diğer insan gruplarından korumaya devam edip etmemesi ile ilişkili olduğu anlaşıldı. Bu tür bir korelasyon, İbranice İncil'de açıkça görülmektedir.
Judean halklarının etik davranışı dinin önemli bir yönüydü çünkü tanrının tapınakta kalıcı olarak var olmasını sağlıyordu.
Örneğin, Samiriye Dağı'ndaki bir grup, "fakirleri ezen ve muhtaçları ezenler" olarak anılır (Amos 4:1). Bunun üzerine Yahveh, yiyeceklerini çıkarmasına, yağmur göndermemesine ve kıtlığa yol açmasına rağmen insanların geri dönmediğini iddia eder. Başka bir deyişle, davranışlarını değiştirmediler. Bu, Yehova'nın yalnızca ahlaka önem verdiğini ve kendi kültünü umursamadığını göstermez; daha ziyade, ahlakın, Yahweh'in insanlara rızık sağlayıp sağlamayacağını etkilediğini gösterir. Başka bir örnek 1 Samuel 4'tedir. Bu anlatıda, Yahweh'in görkemi, yani fiziksel varlığının temsili, Eli'nin oğullarının ahlaki yozlaşmasının bir sonucu olarak tapınağı terk eder. Son olarak, Levililer 18-22 bir dizi ahlaki ve etik standart sunar. Standartlara uymamanın sonucu ise “halktan kopmaktır”. Önemli olan, yine de, bu sonuç kötü davranışın cezası değildir; bunun yerine, topluluk ve tapınak içinde kutsallığı ve kutsallığı korumak için sonuç gereklidir. Çünkü RABbin evi çok kirlenirse, gitmesi gerekirdi.
Bu nedenle, Judean halklarının etik davranışı, tanrının tapınakta kalıcı varlığını sağladığı için dinin önemli bir yönüydü. Sonuç olarak, tanrı tapınaktan kutsamalar, yaşam ve rızık sağlayabildi.
İbranice İncil'de Tarih, Yahudilik ve Mevcut Burs Durumu
İbranice İncil/Eski Ahit'e aşina olan kişiler, Kanun, Musa ve Davut Hanedanı gibi konuların dini önemi hakkında bir tartışma olmadığını fark etmiş olabilirler. Bu tür dini yönlerin dahil edilmemesinin nedeni, bunların MÖ 7. ve 4. yüzyıllar arasında geliştirilen dini fikirleri yansıtmasıydı. Yahuda soyu ve Davud gibi şahsiyetler var olsa da, eski İsrail ve Yahudi dini uygulamalarının merkezi olmaları gerekmiyordu. Çünkü, "Yaratılış'tan 2 Kral'a kadar İncil'deki anlatıda İsrail'in geçmişinin sunulması," MÖ 7. yüzyıldan sonra "aydınlar tarafından ideolojik bir kurgudur, ancak yine de MÖ onuncu yüzyıldan altıncı yüzyıla kadar uzanan bazı anıları aktarmıştır" (Knauf ve Guillaume, 53). Böylece, bir dereceye kadar, İbranice İncil, eski Yahuda ve İsrail'deki geçmişi iyi bir şekilde yansıtır; ancak, Yahudi geleneklerinin bir derlemesi olarak, bazen geçmişte olanları yanlış temsil eder veya tamamen görmezden gelir.
Ek olarak, dikkatli okuyucular Yahudiliğin tartışılmadığını fark edebilirler. Genel olarak konuşursak, bilimsel fikir birliği, Yahudilik dininin eski İsrail ve Yahudi dininden farklı olduğu yönündedir. Ancak Yahudiliği tanımlayan unsurlar bu makalenin kapsamı dışındadır.
Son olarak, eski İsrail tarihiyle ilgili bilimin mevcut durumunun farkında olmak önemlidir. Bir çalışma alanı olarak, bilim adamlarının çalışabilecekleri sınırlı miktarda birincil kaynağa sahip oldukları için en zorlu alanlardan biridir. Aynı şekilde, eski İsrail tarihi, özellikle de din tarihi ile çalışmak zordur, çünkü neyin geçmişi en doğru şekilde yansıtabileceğine karar vermek için İbranice İncil'i gözden geçirmek gerekir. Bu nedenle, eski İsraillilerin ve Yahudalıların dini nasıl uyguladıkları konusunda çok farklı açıklamalar ve açıklamalar sunan başkaları olabilir. Bu, az miktarda verinin doğal bir sonucudur ve bu eski insan grubunun dünyadaki rollerini nasıl anladığını takdir edebilmemiz için eski İsrail tarihi hakkında ne kadar çok araştırma yapılması gerektiğinin bir örneğidir.
Yahudiler, kendileriyle bir ahit veya özel bir anlaşma yapan tek bir Tanrı olduğuna inanırlar. Onların Allah'ı, müminlere peygamberler aracılığıyla haber verir ve iyilikleri mükâfatlandırırken kötülüğü de cezalandırır.
Yahudilerin çoğu (birkaç grup hariç), Mesihlerinin henüz gelmediğine ama bir gün geleceğine inanıyor.
Yahudiler sinagog olarak bilinen kutsal yerlerde ibadet ederler ve ruhani liderlerine haham denir. Altı köşeli Davut Yıldızı, Yahudiliğin sembolüdür.
Bugün dünya çapında yaklaşık 14 milyon Yahudi var. Çoğu ABD ve İsrail'de yaşıyor. Geleneksel olarak, annesi Yahudi ise bir kişi Yahudi olarak kabul edilir.
Eski İsrailliler: Toplum ve Yaşam Tarzı
Eski İsrail'de iki ana sosyal yapı rekabet halindeydi. Halk, devleti idari ve vergisel amaçlarla örgütleyen monarşi altında birleşti. Aynı zamanda İsrailoğulları kabile birliklerine sıkı sıkıya bağlı kaldılar. Bu tür kabile bağlılıkları genellikle devletin çıkarlarıyla çatışırdı.
Örneğin, monarşinin ilk yılları (MÖ 11. yüzyıl), Saul kabilesi (İsrail'in ilk kralı) ve Davud'un kabilesi Yahuda arasındaki sürekli bir mücadeleyle boğuşuyordu. Aşiret ve devlet arasındaki gerilimler, Süleyman'ın ölümünden sonra (MÖ 928) monarşinin iki ayrı devlete bölünmesindeki ana etkenler arasındaydı.
Kabile yapısı içinde aile, İsrailli yaşamının çekirdeğini oluşturuyordu. Her bireyin topluma uyum şeklini tanımladı. Bu akrabalık ilişkileri biyolojik veya sahte olabilir. Örneğin, toprak bir nesilden diğerine aktarıldı ve bir oğul ve genellikle ilk doğan çocuk fazladan bir pay aldı. Bir erkek varis olmaması durumunda, aile reisi, aile mülkünün varisi olacak bir oğlu evlat edinme seçeneğine sahipti.
Evlat edinmenin yanı sıra evlilik yoluyla akrabalık bağları da kuruldu. Bu tür aile bağları, İsraillilerin birbirleriyle etkileşim kurmaları, mal alışverişinde bulunmaları ve çatışmaları çözmeleri veya önlemeleri için bir araç işlevi gördü.
Eski İsrail ataerkil bir toplum olduğundan, kadınların rolü sınırlıydı. Kadınların deneyimleri yaşadıkları toplumlara ve yüzyıllara göre farklılık gösterirken, sıradan Yahudi kadınların yaşamları ailelerini merkeze almıştır. Yahudi kadınlar onlu yaşlarında (ortalama yaş, coğrafyaya ve zaman dilimine göre değişir, 13'ten 18'e kadar değişir) evlenir ve kocalarının aileleriyle yaşamaya giderdi.
Kamusal görünümlerine kültürel ve dini sınırlar konmasına rağmen, Yahudi kadınlar ticari işlemlere katıldılar. Günümüze ulaşan papirüsler, kadınların arazi, hayvan alıp sattığını ve kredi çekme işine girdiğini gösteriyor. Haham döneminde (birinci yüzyıldan yedinci yüzyıla kadar), kadınlar, arazi sahibi olma hakkı ve davaları mahkemeye götürme yeteneği gibi önceki dönemden itibaren belirli hakları korudular.
Sıradan Yahudi kadınların dini hayatlarını yeniden inşa etmek zordur. Sadece erkekler tarafından yazılan döneme ait Yahudi metinleri, gerçek, tarihi kadınların deneyimleri hakkında çok az bilgi sunar. Bunun yerine, hahamların yazıları esas olarak kuralcıdır, arzu edilen ve istenmeyen davranışların ana hatlarını verir.
Ancak arkeolojik kanıtlar, Yahudi kadınların bir kısmının geç antik çağda Diaspora topluluklarında sinagog ayinlerine katıldığını göstermektedir. Ek olarak, son araştırmalar, kadınların kendileri ve aileleri için sevgi veya koruma sağlamak için kullandıkları eski muskalara işaret ediyor. Kadınlar erkeklerle birçok dini yükümlülüğü paylaştılar, ancak belirli bir zamanda düzenli oyun gibi birçok önemli zamana bağlı emirden muaf tutuldular.
Eski İsrail, öncelikle bir tarım toplumuydu. Ancak, MS 63'te Romalıların gelişiyle, Yahudi tarımına ve ekonomisine doğrudan veya dolaylı olarak meydan okuyan yasalar çıkarıldı. Roma idari politikaları, bu dönemde Yahudilerin birincil işgali olan çiftçiliğe karşı giderek daha düşmanca davrandı. Dönemin kaosu, yükselen fiyatlar ve para biriminin devalüasyonu, özellikle çiftçileri vergilendiriyor, birçoğunu çiftliklerini terk etmeye ve Sepphoris ve Tiberias gibi şehirlere göç etmeye zorluyor.
İkinci Tapınak'ın (MS 70) yıkılmasından önceki örgün eğitim hakkında çok az bilgi vardır. MÖ beşinci yüzyılda, Ezra'nın Tora'yı halka açık bir şekilde okuduğunu, metnin uygulamalarını dinleyicilerine tercüme ettiğini ve açıkladığını biliyoruz. Bununla birlikte, birinci yüzyılın hahamlarından başlayarak, sinagogda beş ve altı yaşlarındaki erkek çocukların eğitim görmesi için çabalar vardı. İlk dersler İbranice İncil'e odaklandı ve çocuklar büyüdükçe Mişna'ya ve ardından Talmud'a geçtiler. Bir çocuk özellikle yetenekli veya varlıklıysa, çalışmalarına bir usta ile devam etti. Genç erkeklerin çoğu geçimini sağlamak için okulu bıraktı, ancak genel olarak öğrenmek erkekler için ömür boyu süren bir arayış olarak görülüyordu.
Kökenleri (1200-1000 M.Ö.)
İsrail adından en erken söz, Geç Tunç Çağı'nın en sonunda, yaklaşık MÖ 1207 tarihli bir Mısır yazıtında gelir. Merneptah steli, Libyalılar ve Deniz Halklarına karşı kazanılan bir zaferi anmak için dikildi, ancak Kenan'daki çeşitli şehirlere karşı kazanılan zaferleri listeleyen kısa bir şiir veya ilahi içeriyor. Sona doğru şu dize gelir: "İsrail harap oldu ve onun tohumu yok." Α] Bu İsrail bir halk olarak tanımlanıyor ve büyük bir ihtimalle, daha sonra İncil'deki İsrail Krallığının coğrafi olarak parçası olan orta dağlık bölgelerin kuzey kesiminde bulunuyorlardı. Β]
Geç Tunç Çağı'nın sonunda, merkezi yaylalar seyrek nüfusluydu, yaklaşık 25 köy ve yaklaşık 12.000 nüfus vardı, ancak Demir Çağı I'in sonunda, yaklaşık iki yüz yıl sonra köylerin sayısı 300'e ve nüfus 55.000'e yükseldi. . Politik olarak, yaylalarda dini olarak herhangi bir merkezi otorite belirtisi yoktur, genel olarak tapınak, türbe veya merkezi ibadet belirtisi yoktur (Kenaan tanrısı El ile ilişkili kült-nesneler bulunmuş olsa da) çanak çömlek güçlü bir şekilde kalır Yerel Geç Tunç geleneğinde ve kullanılan alfabe (çok az örnek bulunmasına rağmen) erken Kenan alfabesidir. "İsrailli" köyleri Kannanit bölgelerinden ayıran neredeyse tek işaret, domuz kemiğinin olmamasıdır, ancak bunun etnik bir işaret olarak mı yoksa başka faktörlerden mi kaynaklandığı tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Δ]
Eski İsrailliler ve Yahudi Dini - Tarih
Sütunlu Ev Modeli. Kredi: Pasifik Din Okulu'ndaki Badè İncil Arkeoloji Müzesi.
Badè Museum of Biblical Archaeology tarafından yeni bir sanal sergi olan Antik Yahudi Kasabasında Günlük Yaşam duyuruldu. “eski yemek yolları ve kumaş üretiminden popüler ev mimarisi ve seramik çömlek imalatına kadar konuları kapsamayı vaat ediyor.
Sergi, birçok akademisyenin İncil'den Demir Çağı köyü Mizpah olduğuna inandığı Tell en-Nasbeh'den William F. Badè tarafından kazılan 23.000 nesnenin bazılarının etrafında inşa edilmiştir. Diğer referanslar arasında Mispa, Tekvin kitabında Yakup ile Rebeka'nın kardeşi, dolayısıyla Yakub'un amcası Arami Laban arasında bir barış anlaşmasının yeridir.
Jeffrey P. Zorn'un “Mizpah: New Discovered Stratum Reveals Judah's Other Capital”'de daha ayrıntılı olarak açıkladığı gibi (İncil Arkeolojisi İncelemesi, Eylül/Ekim 1997), “Mizpah, Arkeologların Demir Çağı I (M.Ö. İsrailli kabileler, Levililerin cariyesinin Benjamin'in Gibea adlı yerinde tecavüz edilip öldürülmesinin intikamını almak için Mispa'da toplandılar (Hakimler 19-20). Peygamber ve gören Samuel, Mispa'da halkı yargıladı (1.Samuel 7:6). Bir çevre hakimi olarak Samuel, Mispah'ta mahkemeye çıktı (1 Samuel 7:15–16). İsrail kabileleri burada Filistlilerle savaşmak için toplandı (1 Samuel 7:5–6) ve İsrail'in ilk kralı Saul, Mispa'daki halka sunuldu (1 Samuel 10:17–24).
Seramik Lambalar. Kredi: Pasifik Din Okulu'ndaki Badè İncil Arkeolojisi Müzesi.
Badè Müzesi, bu sergiyi, özellikle Kaliforniya okul sistemindeki ortaokul öğrencileri için mevcut zor koşullar altında sanal eğitim için bir kaynak olarak geliştirdi. Eski Yahuda vatandaşlarının günlük yaşamları hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen herkesin de ilgisini çekmelidir.
Devamını okuyun Bas Kitaplığı
Gündelik Eski İsrail'in “Havvaları” Carol Meyers'in fotoğrafı. İbranice İncil'de kadınlar büyük ölçüde yetersiz temsil edilmektedir. Adlandırılmış erkekler, kadınlardan yaklaşık on bir daha fazladır. Ve ortaya çıkan kadınlar çoğunlukla istisnai veya seçkin kadınlardır, çiftçi kadınlar olan çoğunluk değil. Kadınlar sadece yeterince temsil edilmekle kalmıyor, aynı zamanda çoğunlukla elit kentsel erkeklerden oluşan yazarlar tarafından tasvir ediliyorlar, İncil'deki önyargılar genellikle dengeli bir bakış açısını engelliyor.
İncil Dünyasında Yazma ve Okuryazarlık a BAS Kitaplığı Toplamak
Okumak ve yazmak günlük hayatımızın ayrılmaz parçalarıdır, ancak bu İncil döneminde herkes için geçerli değildi. Alfabe Kutsal Topraklarda nasıl gelişti ve onu kim okuyabildi? Yazıtlar bize arkeolojik alanların eski sakinlerinin kültürü, ekonomisi ve edebi gelenekleri hakkında bilgi verir. Metinler, çağdaş toplumlarında nasıl bir rol oynadı? Onları kim okuyabilirdi? İsa'nın yaptıklarına ilişkin görgü tanığı kayıtlarının kaydedilme olasılığı nedir?
Mispa: Yeni Keşfedilen Katman Yahuda'nın Diğer Başkentini Ortaya Çıkardı Jeffrey R. Zorn tarafından. Eski İsrail tarihinde neredeyse arkeolojik bir boşluk olan bir dönemden önemli arkeolojik kalıntıları tespit etmeyi başardığıma inanıyorum - geleneklere göre Yahudilerin Babil'e sürüldüğü Babil Sürgünü dönemi. Daha da dikkat çekici olanı, bu kalıntıları yere bir kürek batırmadan veya kazmayı kaldırmadan tespit edebildim.
İçindekiler
- I: 1150 [4] –950 M.Ö. [5]
- Demir Çağı II: 950 [6] –586 M.Ö.
- Neo-Babil: MÖ 586–539
- Farsça: MÖ 539-332
- Helenistik: MÖ 333–53 [7]
Sıklıkla kullanılan diğer akademik terimler şunlardır:
Doğu Akdeniz sahil şeridi - Levant - Toros Dağları'ndan Sina Yarımadası'na kadar kuzeyden güneye 400 mil ve deniz ile Arap Çölü arasında doğudan batıya 70 ila 100 mil uzanır. [9] Güney Levant'ın güneyde geniş ve kuzeyde daralan kıyı ovası, en güney kısmında bir etek bölgesi tarafından desteklenir, Shfela ovası gibi kuzeye doğru gidildikçe daralır ve dağın burnunda sona erer. Karmel Dağı. Ovanın ve Shfela'nın doğusunda dağlık bir sırt, güneyde "Yahuda'nın tepe ülkesi", bunun kuzeyinde "tepelik Efraim ülkesi", ardından Celile ve Lübnan Dağı bulunur. Doğuda yine Ürdün Nehri, Ölü Deniz ve Kızıldeniz'in doğu koluna kadar devam eden Arabah vadisi tarafından işgal edilen dik yamaçlı vadi uzanır. Platonun ötesinde, Levant'ı Mezopotamya'dan ayıran Suriye çölü var. Güneybatıda Mısır, kuzeydoğuda Mezopotamya yer alır. Dar Levant'ın konumu ve coğrafi özellikleri, bölgeyi çevreleyen güçlü varlıklar arasında bir savaş alanı haline getirdi. [10]
Geç Tunç Çağı'ndaki Kenan, yüzyıllar öncesinin bir gölgesiydi: birçok şehir terk edildi, diğerleri küçüldü ve toplam yerleşik nüfus muhtemelen yüz binden fazla değildi. [11] Yerleşim, kıyı ovası boyunca ve ana iletişim yolları boyunca şehirlerde yoğunlaşmıştı ve daha sonra İncil'deki İsrail krallığı haline gelecek olan orta ve kuzey tepe ülkesi, yalnızca seyrek yerleşime sahipti [12], ancak Mısır arşivlerinden gelen mektuplar, Kudüs'ün zaten orada olduğunu gösteriyor. Mısır'ın üstünlüğünü tanıyan bir Kenan şehir devleti. [13] Siyasi ve kültürel olarak Mısır'ın egemenliği altındaydı, [14] her şehir kendi hükümdarı altında, komşularıyla sürekli çatışıyor ve Mısırlılara farklılıklarını yargılamaları için çağrıda bulunuyordu. [12]
Kenan şehir devleti sistemi Geç Tunç Çağı'nın çöküşü sırasında çöktü [15] ve Kenan kültürü daha sonra yavaş yavaş Filistinler, Fenikeliler ve İsrailliler'inkine dahil oldu. [16] Süreç aşamalıydı [17] ve güçlü bir Mısır varlığı MÖ 12. yüzyıla kadar devam etti ve bazı Kenan şehirleri yıkılırken, diğerleri Demir Çağı I'de varlığını sürdürdü. [18]
"İsrail" adı ilk olarak Merneptah Steli c'de geçmektedir. 1208 BCE: "İsrail harap oldu ve tohumu artık yok." [19] Bu "İsrail" kültürel ve muhtemelen siyasi bir varlıktı, Mısırlıların onu olası bir meydan okuma olarak algılaması için yeterince iyi kurulmuş, ancak organize bir devletten ziyade etnik bir gruptu. [20]
Arkeolog Paula McNutt şöyle diyor: "Muhtemelen I. Demir Çağı sırasında bir nüfus kendisini 'İsrailli' olarak tanımlamaya başladı," komşularından evlenme yasakları, aile tarihi ve soyağacı ve dine vurgu yaparak kendisini farklılaştırdı. [21]
Geç Tunç Çağı'nda yaylalarda yaklaşık 25'ten fazla köy yoktu, ancak Demir Çağı'nın sonunda bu sayı 300'ün üzerine çıkarken, yerleşik nüfus 20.000'den 40.000'e iki katına çıktı. [22] Kuzeyde köyler daha kalabalık ve daha büyüktü ve muhtemelen yaylaları hiçbir kalıntı bırakmayan pastoral göçebelerle paylaşıyordu. [23] Bu köylülerin kökenlerinin izini sürmeye çalışan arkeologlar ve tarihçiler, onları özellikle İsrailli olarak tanımlayabilecek herhangi bir ayırt edici özelliği tespit etmenin imkansız olduğunu bulmuşlardır - yakalı ağızlı küpler ve dört odalı evler yaylaların dışında tespit edilmiştir ve bu nedenle olamaz. İsrailli yerleşim yerlerini ayırt etmek için kullanılır,[24] ve yayla köylerinin çanak çömleği ova Kenan yerleşimlerininkinden çok daha sınırlı olsa da, tipolojik olarak daha önce gelen Kenan çanak çömleklerinden gelişir. [25] İsrail Finkelstein, en eski dağlık alanlardan bazılarını ayıran oval veya dairesel yerleşim düzeninin ve tepelik alanlardan domuz kemiklerinin dikkate değer yokluğunun etnik köken belirteçleri olarak alınabileceğini öne sürdü, ancak diğerleri bunların " yayla yaşamına sağduyulu" adaptasyon ve mutlaka kökenlerin açıklanması değil. [26] Diğer Arami yerleşimleri de, daha önceki Kenan ve sonraki Filistin kazılarının aksine, o dönemde domuz kalıntılarının bulunmadığını göstermektedir.
İçinde İncil ortaya çıktı (2001), Finkelstein ve Silberman son çalışmaları özetledi. Batı Filistin'in dağlık bölgelerindeki İsraillilerin kalbinin 1967'ye kadar neredeyse arkeolojik bir alan olduğunu anlattılar. bilinmeyen yer. O zamandan beri yoğun araştırmalar, Yahuda, Benyamin, Efrayim ve Manaşşe kabilelerinin geleneksel bölgelerini inceledi. Bu araştırmalar, I. Demir Çağı'nın başlarında İsrail topraklarında var olan Filistin ve Kenanlı toplumların aksine yeni bir kültürün aniden ortaya çıktığını ortaya koydu. Filistin/Kenanlıların son derece süslü çanak çömleklere sahip olma geleneğinin terk edilmesiyle ve sünnet uygulamasıyla. İsrailli etnik kimliği, Çıkış'tan ve ardından gelen bir fetihten değil, mevcut Kenan-Filistin kültürlerinin dönüşümünden kaynaklanmıştı. [28]
Bu anketler, erken İsrail araştırmalarında devrim yarattı. Yoğun bir yayla köyleri ağının kalıntılarının keşfi - görünüşe göre hepsi birkaç kuşak içinde kurulmuştu - MÖ 1200 civarında Kenan'ın orta tepe ülkesinde dramatik bir sosyal dönüşümün gerçekleştiğini gösterdi. Şiddetli bir istila ya da açıkça tanımlanmış bir etnik grubun sızmasına dair hiçbir işaret yoktu. Bunun yerine, yaşam tarzında bir devrim gibi görünüyordu. Güneydeki Yahuda tepelerinden kuzeydeki Samiriye tepelerine kadar eski seyrek nüfuslu dağlık bölgelerde, çöküş ve dağılma sürecindeki Kenan şehirlerinden uzakta, aniden iki yüz elli kadar tepe topluluğu ortaya çıktı. İlk İsrailoğulları buradaydı. [29]
Modern bilim adamları bu nedenle İsrail'in Kenan dağlarındaki mevcut insanlardan barışçıl ve içsel olarak ortaya çıktığını görüyorlar. [30]
Kapsamlı arkeolojik kazılar, erken Demir Çağı döneminde İsrail toplumunun bir resmini sağlamıştır. Arkeolojik kanıtlar, köy benzeri merkezlerden oluşan, ancak daha sınırlı kaynaklara ve küçük bir nüfusa sahip bir topluma işaret ediyor. Bu dönemde, İsrailoğulları öncelikle, en büyüklerinin nüfusu 300 veya 400'e varan küçük köylerde yaşıyorlardı. [31] [32] Köyleri tepelerin üzerine kurulmuştu. Evleri, ortak bir avlu etrafında kümeler halinde inşa edilmiştir. Kerpiçten üç-dört odalı, taş temelli, bazen ikinci katı ahşap olan evler yaptılar. Sakinleri çiftçilik ve hayvancılıkla yaşıyordu. Yamaçlarda çiftçilik yapmak, çeşitli mahsuller ekmek ve meyve bahçelerini korumak için teraslar inşa ettiler. Köyler büyük ölçüde ekonomik olarak kendi kendine yeterliydi ve ekonomik değişim yaygındı. İncil'e göre, İsrail monarşisinin yükselişinden önce ilk İsrailliler, İncil yargıçları veya kriz zamanlarında askeri lider olarak hizmet eden reisler tarafından yönetiliyordu. Alimler bu hesabın tarihselliği konusunda ikiye bölünmüş durumda. Ancak, bölgesel şeflikler ve yönetimlerin güvenliği sağlaması muhtemeldir. Küçük köyler duvarsızdı, ancak muhtemelen bölgedeki büyük şehrin tebaasıydı. Yazma biliniyordu ve küçük yerlerde bile kaydedilebilirdi. [33] [34] [35] [36] [37]
Demir Çağı II'nin ilk iki yüzyılındaki alışılmadık derecede elverişli iklim koşulları, bölge genelinde nüfus, yerleşim ve ticaretin genişlemesine neden oldu. [38] Orta dağlık bölgelerde bu, Mısır firavunu Shoshenq I'in, İncil'deki Shishak, bölgeye yönelik bir dizi kampanya kaydeder. [39] İsrail, MÖ 9. yüzyılın ilk yarısında açıkça ortaya çıkmıştı, [3] Asur kralı Shalmaneser III, Karkar savaşında (MÖ 853) düşmanları arasında "İsrailli Ahab"ı adlandırdığında bu doğrulanır. Bu sırada İsrail, görünüşe göre kuzeyde Yizreel Vadisi ve Celile'nin kontrolü için Şam ve Sur ile ve doğuda Moab, Ammon ve Aram Şam ile Gilead'ın [38] Mesha Steli'nin kontrolü için üç yönlü bir rekabet içindeydi. (c. 830 BCE), bir Moab kralı tarafından bırakılan, "Omri Evi"nin (yani İsrail) baskısını ortadan kaldırmadaki başarısını kutluyor. Genellikle isme yapılan en erken İncil dışı referans olduğu düşünülen şeyi taşır. RAB. [40] Bir asır sonra İsrail, topraklarını önce birkaç küçük birime bölen ve ardından başkenti Samiriye'yi (MÖ 722) yok eden, genişleyen Yeni Asur İmparatorluğu ile artan bir çatışmaya girdi.Hem İncil'deki hem de Asur kaynakları, İsrail'den çok sayıda insan sürüldüğünden ve bunların yerine imparatorluğun diğer bölgelerinden yerleşimcilerin yerleştirildiğinden bahseder - bu tür nüfus mübadeleleri Asur emperyal politikasının yerleşik bir parçasıydı, eski güç yapısını kırmanın bir yoluydu - ve eski İsrail bir daha asla bağımsız bir siyasi varlık olmadı. [41]
Yahuda, İsrail'den biraz daha sonra, MÖ 9. yüzyılın ikinci yarısında, [3] faaliyet gösteren bir krallık olarak ortaya çıktı, ancak konu önemli bir tartışma konusu. [42] MÖ 10. ve 9. yüzyıllarda güneydeki dağlık bölgelerin hiçbirinin net bir önceliğe sahip olmadığı bir dizi merkez arasında bölündüğüne dair işaretler var. [43] Hizkiya'nın saltanatı sırasında, c. 715 ve 686 BCE, Judean devletinin gücünde dikkate değer bir artış gözlemlenebilir. [44] Bu, Kudüs'te savunma amaçlı bir şehir duvarı olan Geniş Duvar ve Sennacherib liderliğindeki Yeni Asur İmparatorluğu tarafından yaklaşan bir kuşatma sırasında Kudüs'e su sağlamak için tasarlanmış bir su kemeri olan Siloam tüneli gibi arkeolojik alanlara ve bulgulara yansır. Bir mezarın kapısı üzerinde bulunan bir lento yazıtı olan Siloam yazıtı, denetçi Shebna'ya atfedilmiştir. Sanherib'in yok edilmesiyle oluşan tabakaların içinde ve çevresinde kazılan saklama kavanozu kulpları üzerindeki LMLK mühürleri, Sanherib'in 29 yıllık saltanatı boyunca, bazıları Hezekiah'a ve hizmetçilerinin adını taşıyan diğerlerine ait mühürlü belgelerden bullalarla birlikte kullanılmış gibi görünüyor. . [45]
Arkeolojik kayıtlar, İsrail Krallığı'nın oldukça müreffeh olduğunu gösteriyor. Geç Demir Çağı İsrail'de kentsel gelişmede bir artış gördü. Daha önce İsrailoğulları çoğunlukla küçük ve tahkim edilmemiş yerleşim yerlerinde yaşarken, İsrail Krallığı'nın yükselişi şehirlerin büyümesini ve sarayların, büyük kraliyet muhafazalarının ve duvarlı ve kapılı surların inşasını gördü. İsrail başlangıçta düzenli Arami saldırılarına ve saldırılarına maruz kaldığı için savunmaya önemli kaynaklar yatırmak zorunda kaldı, ancak Aramiler Asurlular tarafından boyun eğdirildikten ve İsrail topraklarını savunmak için daha az kaynak ayırmayı göze aldıktan sonra, mimari altyapısı çarpıcı bir şekilde büyüdü. Dan, Megiddo ve Hazor gibi şehirlerin etrafına anıtsal ve çok kuleli surlar ve çok kapılı giriş sistemleri dahil olmak üzere kapsamlı surlar inşa edildi. İsrail'in ekonomisi birden fazla endüstriye dayanıyordu. En az iki farklı tipte zeytinyağı presi kullanan bölgenin en büyük zeytinyağı üretim merkezlerine ve ayrıca üzüm bağlarının yanına kurulan şarap presleriyle önemli bir şarap endüstrisine sahipti. Buna karşılık, Yahuda Krallığı önemli ölçüde daha az gelişmişti. Bazı akademisyenler, onun Kudüs ve yakın çevresiyle sınırlı küçük bir kabile varlığından başka bir şey olmadığına inanıyor. MÖ 10. ve 9. yüzyılın başlarında, Yahuda toprakları seyrek nüfuslu, küçük ve çoğunlukla tahkim edilmemiş yerleşimlerle sınırlı görünüyor. MÖ 10. yüzyılda Kudüs'ün statüsü, bilim adamları arasında önemli bir tartışma konusudur. Kudüs, MÖ 9. yüzyıla kadar önemli bir İsrailli yerleşim faaliyetinin kanıtını göstermez. Öte yandan, aslen bir yapının parçası olan Basamak Taş Yapı ve Büyük Taş Yapı gibi önemli idari yapılar, bundan önce gelen maddi kültürü içerir. Negev'de önemli bir Juhadite askeri kalesi olan Tel Arad'ın kalıntıları da bulundu ve orada bulunan bir dizi askeri emir, Juhadite ordusunun saflarında okuryazarlık olduğunu gösteriyor. Bu, okuryazarlığın küçük bir seçkinler grubuyla sınırlı olmadığını ve Yahuda'da önemli bir eğitim altyapısının varlığını gösterir. [46] [47] [48] [49] [50]
7. yüzyılda Kudüs, öncekinden kat kat daha büyük bir nüfusu içerecek şekilde büyüdü ve komşuları üzerinde açık bir hakimiyet elde etti. [51] Bu, İsrail'in Yeni Asur İmparatorluğu tarafından yok edilmesiyle aynı zamanda meydana geldi ve muhtemelen, Yahuda'yı değerli zeytin endüstrisini kontrol eden bir Asur vassal devleti olarak kurmak için Asurlularla yapılan ortak bir düzenlemenin sonucuydu. [51] Yahuda bir vasal devlet olarak başarılı oldu (Sanherib'e karşı feci bir isyana rağmen), ancak MÖ 7. yüzyılın son yarısında Asur aniden çöktü ve ardından Mısır ile Yeni Babil İmparatorluğu arasında arazinin kontrolü için rekabet 597 ile 582 yılları arasında bir dizi seferle Yahuda'nın yok edilmesine yol açtı. [51]
Babilli Yahuda hem ekonomide hem de nüfusta keskin bir düşüş yaşadı [52] ve Negev'i, Shephelah'ı ve Hebron da dahil olmak üzere Yahuda tepe ülkesinin bir kısmını Edom ve diğer komşuların tecavüzlerine karşı kaybetti. [53] Kudüs, muhtemelen tamamen terk edilmemiş olsa da, öncekinden çok daha küçüktü ve krallığın nispeten zarar görmemiş kuzey kesiminde yer alan Benjamin'deki Mizpah kasabası, yeni Babil eyaleti Yehud Medinata'nın başkenti oldu. [54] (Bu standart Babil uygulamasıydı: 604'te Filistin şehri Aşkalon fethedildiğinde, siyasi, dini ve ekonomik seçkinler [nüfusun çoğunluğu değil] sürgün edildi ve idari merkez yeni bir yere kaydırıldı). [55] Dönemin çoğu veya tamamı için, Benjamin'deki Beytel'deki tapınağın Kudüs'teki tapınağın yerini alması ve Beytel'in rahiplerinin (Harunlular) şimdi sürgünde olan Kudüs'tekilere (Zadoklular) karşı prestijini artırması da güçlü bir olasılıktır. Babil'de. [56]
Babil'in fethi sadece Kudüs'ün ve mabedinin yok edilmesini değil, aynı zamanda Yahuda'yı yüzyıllardır ayakta tutan tüm altyapının tasfiyesini de gerektirdi. [57] En önemli kayıp, İsrail tanrısının Kudüs'ü mesken olarak seçtiği ve Davud hanedanının orada sonsuza dek hüküm süreceği fikri olan "Siyon teolojisi"nin [58] devlet ideolojisiydi. [59] Şehrin düşüşü ve Davud krallığının sona ermesi, sürgün topluluğunun liderlerini – krallar, rahipler, yazıcılar ve peygamberler – topluluk, inanç ve siyaset kavramlarını yeniden formüle etmeye zorladı. [60] Babil'deki sürgün topluluğu böylece İbranice İncil'in önemli bölümlerinin kaynağı haline geldi: İşaya 40-55 Hezekiel Yeremya'nın son versiyonu, Pentateuch'taki varsayımsal rahip kaynağının işi ve İsrail tarihinin son biçimi 2 Krala Tesniye. [61] Teolojik olarak, Babil sürgünleri bireysel sorumluluk ve evrenselcilik (tek bir tanrının tüm dünyayı kontrol ettiği kavramı) doktrinlerinden ve saflık ve kutsallığa artan vurgudan sorumluydu. [61] En önemlisi, sürgün deneyiminin travması, diğer halklardan farklı, güçlü bir İbrani kimliği duygusunun gelişmesine yol açtı, [62] bu ayrımı sürdürmek için sünnet ve Sebt-kutusu gibi sembollere artan bir vurgu yapıldı. [63]
Babil'deki sürgünlerin deneyimi üzerine İncil literatürünün yoğunlaşması, nüfusun büyük çoğunluğunun onlar için Yahuda'da kaldığı gerçeğini gizler, Kudüs'ün düşüşünden sonraki yaşam muhtemelen daha önce olduğu gibi devam etti. [64] Sürgün edilenlerin toprakları ve mülkleri ile ödüllendirildikleri için, Babil'de kalan sürgün topluluğunun öfkesine çok fazla iyileşmiş olabilir. [65] 582 civarında Babil valisinin eski kraliyet Davud Hanedanı'nın hoşnutsuz bir üyesi tarafından öldürülmesi, muhtemelen Ağıtlar Kitabı'na yansıyan bir Babil baskısını kışkırttı, ancak durum kısa süre sonra tekrar istikrara kavuşmuş gibi görünüyor. [66] Bununla birlikte, kalan sursuz şehirler ve kasabalar, Fenikeliler tarafından köle baskınlarına ve Samiriyeliler, Araplar ve Ammonlular tarafından iç işlerine müdahaleye maruz kaldı. [67]
Babil, MÖ 539'da Büyük Pers Cyrus'a düştüğünde, Yahuda (veya Yehud medinata, "Yehud eyaleti") Pers imparatorluğu içinde idari bir bölüm haline geldi. Cyrus, Mısır'ı imparatorluğa ekleyen ve tesadüfen Yehud ve Filistin ovasını önemli bir sınır bölgesine dönüştüren Cambyses tarafından kral oldu. 522'deki ölümünü, Büyük Darius'un yaklaşık 521'de tahtı ele geçirmesine kadar bir kargaşa dönemi izledi. Darius, yerel kanunların toplanması, kodlanması ve idaresi de dahil olmak üzere imparatorluğun idari düzenlemelerinde bir reform başlattı ve Yahudi Tevrat'ının redaksiyonunun arkasında bu politikanın yattığını varsayalım. [68] 404'ten sonra Persler, Pers'in Avrupa dışındaki başlıca rakibi haline gelen Mısır'ın kontrolünü kaybetti ve İranlı yetkililerin Yehud ve Levant'ın geri kalanı üzerindeki idari kontrollerini sıkılaştırmasına neden oldu. [69] Mısır sonunda fethedildi, ancak kısa süre sonra Pers, Levant'ta Helenistik dönemi başlatan Büyük İskender'e düştü.
Tüm dönem boyunca Yehud'un nüfusu muhtemelen hiçbir zaman yaklaşık 30.000'den fazla değildi ve Kudüs'ün nüfusu yaklaşık 1.500'den fazla değildi, çoğu bir şekilde Tapınağa bağlıydı. [70] Kutsal Kitap tarihine göre, Babil'in Pers fatihi Cyrus'un ilk eylemlerinden biri, Yahudi sürgünleri Kudüs'e dönmeleri ve Tapınaklarını yeniden inşa etmeleri için görevlendirmekti; bu görevi, M.Ö. 515. [71] Yine de, Kudüs'ün yeniden Yahuda'nın başkenti olması, muhtemelen en erken gelecek yüzyılın ortalarına kadar değildi. [72] Persler başlangıçta Yehud'u Yehoyakin'in soyundan gelen bir Davut krallığı olarak yönetmeyi denemiş olabilirler, [73] ancak MÖ 5. yüzyılın ortalarında Yehud, pratikte kalıtsal yüksek rahipler tarafından yönetilen bir teokrasi haline gelmişti. [74] Pers tarafından atanan, çoğunlukla Yahudi olan, düzeni sağlamak ve vergilerin (haraçların) toplanıp ödendiğini görmekle görevli bir vali ile. [75] İncil tarihine göre, Ezra ve Nehemya MÖ 5. yüzyılın ortalarında Kudüs'e geldiler, ilki Pers kralı tarafından Tevrat'ı uygulamak için yetkilendirilirken, ikincisi Kudüs'ü restore etmek için bir kraliyet komisyonu ile vali statüsüne sahipti. duvarlar. [76] İncil tarihi, geri dönenler ile Yehud'da kalanlar arasındaki gerilimden bahseder; geri dönenler, "ülke halklarının" Tapınağın yeniden inşasına katılma girişimini reddederler, bu tutum kısmen, Sürgünler Babil'deyken ve muhtemelen kısmen de mülkiyet anlaşmazlıkları üzerine gelişmişti. [77] MÖ 5. yüzyılda, Ezra ve Nehemya, bu rakip grupları, Hezekiel ve takipçilerinin kehanetlerinden esinlenerek, birleşik ve ayinsel olarak saf bir toplumda yeniden bütünleştirmeye çalıştı. [78]
Pers dönemi ve özellikle MÖ 538 ile 400 arasındaki dönem, birleşik Yahudi dininin temellerini ve bir kutsal kitap kanonunun başlangıcını attı. [79] Bu dönemdeki diğer önemli dönüm noktaları arasında, Yahuda'nın günlük dili olarak İbranice'nin Aramice ile değiştirilmesi (İbranice dini ve edebi amaçlar için kullanılmaya devam etmesine rağmen) [80] ve Darius'un imparatorluğun bürokrasisinde yaptığı reform yer alıyor. Yahudi Tevrat'ının kapsamlı revizyonlarına ve yeniden düzenlenmesine. [68] Pers dönemi İsrail'i, eski Yahuda krallığının sakinlerinin torunlarından, Babil sürgün topluluğundan geri dönenlerden, onlara katılan veya çok daha erken bir dönemde Samiriye'ye sürgün edilmiş Mezopotamyalılardan, Samiriyelilerden ve diğerleri. [81]
Helenistik Dönemin başlangıcı, Büyük İskender'in (MÖ 333) fethi ile işaretlenir. İskender 323'te öldüğünde, imparatorluğunun hükümdarı olarak yerini alabilecek mirasçıları yoktu, bu yüzden generalleri imparatorluğu kendi aralarında paylaştılar. [82] I. Batlamyus 322'de kendisini Mısır'ın hükümdarı ilan ettim ve 320'de Yehud Medineta'yı ele geçirdi, ancak halefleri onu 198'de Suriye Selevkoslarına kaptırdı. İlk başta Seleukoslar ve Yahudiler arasındaki ilişkiler samimiydi, ancak IV. Hasmon hanedanı. Bazı modern yorumcular bu dönemi aynı zamanda ortodoks ve Helenleşmiş Yahudiler arasında bir iç savaş olarak görüyorlar. [83] [84] Haşmon kralları, İncil'de anlatılan Yahuda'yı canlandırmaya çalıştı: Kudüs'ten yönetilen ve bir zamanlar Davut ve Süleyman tarafından yönetilen tüm bölgeleri içeren bir Yahudi monarşisi. Bu projeyi gerçekleştirmek için, Hasmonlular bir zamanlar Moablıları, Edomluları ve Ammonluları zorla Yahudiliğe ve ayrıca kayıp İsrail krallığına dönüştürdüler. [85] Bazı bilim adamları, Hasmon hanedanının son Yahudi İncil kanonunu kurumsallaştırdığını iddia ediyor. [86]
Ptolemaios kuralı
Ptolemy, Büyük İskender'in ölümünden sonra MÖ 322'de Mısır'ın kontrolünü ele geçirdim. Ayrıca 320'de Yehud Medinata'nın kontrolünü ele geçirdi çünkü Mısır'a saldırmak için harika bir yer olduğunun ve aynı zamanda harika bir savunma pozisyonu olduğunun çok iyi farkındaydı. Ancak o bölgede gözü olan başkaları da vardı. Bir başka eski general olan Antigonus Monophthalmus, 317'de Babil satrapı Selevkos'u kovmuş ve Levant'a doğru devam etmişti. Seleucus, Ptolemy'ye sığındı ve ikisi de Antigonus'un oğlu Demetrius'a karşı birlik topladı, çünkü Antigonus Küçük Asya'ya geri çekildi. Demetrius, Gazze savaşında yenildi ve Ptolemy, Yehud Medinata'nın kontrolünü yeniden ele geçirdi. Ancak, bu Antigonus'tan kısa bir süre sonra geri döndü ve Ptolemy'yi Mısır'a geri çekilmeye zorladı. Bu, Selevkos'un ordularının Antigonus'u yendiği 301'deki Ipsus Savaşı'na kadar devam etti. Seleucus'a Suriye ve Filistin bölgeleri verildi, ancak Ptolemy bu topraklardan vazgeçmedi ve Ptolemaioslar ve Seleukoslar arasında Suriye Savaşlarına neden oldu. İskender'in ölümünden İpsus Savaşı'na kadar sık sık yapılan savaşlar nedeniyle Yehud Medinata'da olanlar hakkında fazla bir şey bilinmiyor. [87] İlk başta Yahudiler, Batlamyus'un üzerlerindeki yönetimiyle yetindiler. Saltanatı onlara barış ve ekonomik istikrar getirdi. Ayrıca, vergilerini ödedikleri ve isyan etmedikleri sürece dini uygulamalarını sürdürmelerine de izin verdi. [88] Batlamyus'tan sonra Yehud Medinata'nın topraklarını elinde tutabilen ve hanedanı gücünün zirvesine çıkaran II. Batlamyus Philadelphus geldi. Hem birinci hem de ikinci Suriye Savaşlarında galip geldi, ancak kızı Berenice ile Seleukos kralı II. Antiochus'u bir evlilik ayarlayarak Seleukoslarla olan çatışmayı sona erdirmeye çalıştıktan sonra öldü. Görücü usulü evlilik yürümez ve Berenice, Antiochus ve çocukları Antiochus'un eski karısının emriyle öldürülür. Üçüncü Suriye Savaşı'nın nedenlerinden biri de buydu. Bütün bunlardan önce, II. Ptolemy, Nebatilerle savaştı ve onları yendi. Onları elinde tutmak için Filistin'de birçok şehri takviye etti ve yenilerini inşa etti. Bunun bir sonucu olarak, daha fazla Yunanlı ve Makedon bu yeni şehirlere taşındı ve geleneklerini ve kültürlerini ya da Helenizm'i getirdi. Ptolemaios Kuralı da 'vergi çiftçilerine' yol açtı. Bunlar, küçük çiftçilerin yüksek vergilerini toplayan büyük çiftçilerdi. Bu çiftçiler bundan çok para kazandılar, ama aynı zamanda aristokrasi ile diğer herkes arasında bir çatlak oluşturdu. Üçüncü Suriye Savaşı'nın sona ermesi sırasında, yüksek rahip Onias II, Ptolemy III Euergetes'e vergi ödemeyecekti. Bunun Yahudilerin Ptolemaioslara verdiği destekte bir dönüm noktasını gösterdiği düşünülmektedir. [89] Dördüncü ve Beşinci Suriye Savaşları, Filistin'deki Ptolemaios kontrolünün sonunu işaret etti. Bu savaşların ikisi de Filistin'e önceki üçünden daha fazla zarar verdi. Bu ve etkisiz hükümdarlar olan IV. [90]
Seleukos yönetimi ve Makkabi İsyanı
Kutsal Toprakların Seleukos Hükümdarlığı MÖ 198'de III. Antiochus altında başladı. O, Batlamyuslar gibi, Yahudilerin dinlerini ve geleneklerini sürdürmelerine izin verdi ve hatta onu Kudüs'te çok sıcak bir şekilde karşıladıktan sonra tapınağın ve şehrin yeniden inşasını teşvik edecek kadar ileri gitti. [91] Ancak Antiochus'un Romalılara çok borcu vardı. Bu parayı toplamak için bir tapınağı soymaya karar verdi. Elam'daki Bel tapınağındaki insanlar bundan memnun olmadılar, bu yüzden MÖ 187'de Antiochus'u ve ona yardım eden herkesi öldürdüler. Yerine oğlu Selevkos IV Philopater geçti. 175'te bakanı tarafından öldürülmeden önce bölgeyi V. Batlamyus'tan korudu. Onun yerini kardeşi Antiochus IV Epiphanes aldı. Kralı öldürmeden önce bakan Heliodorus, Kudüs'teki tapınaktan hazineleri çalmaya çalışmıştı. Bu konuda, mevcut Yüksek Rahip Onias III'ün bir rakibi tarafından bilgilendirildi. Heliodorus'un tapınağa girmesine izin verilmedi, ancak Onias'ın gidip krala bakanlarından birinin neden bir yere erişiminin reddedildiğini açıklaması gerekiyordu. Onun yokluğunda rakipleri yeni bir başrahip atadı. Onias'ın kardeşi Jason (Yeşu'nun Helenleştirilmiş versiyonu) onun yerini aldı. [92] Şimdi Jason baş rahip ve IV. Antiochus kral olarak, birçok Yahudi Helenistik yolları benimsedi. Bu yollardan bazıları, 1. Makkabiler Kitabı'nda belirtildiği gibi, bir spor salonu inşa etmek, sünnetlerini saklamanın yollarını bulmak ve genellikle kutsal antlaşmaya uymamaktı. [93] Bu, Makkabi İsyanı'nın başlamasına yol açtı.
Makkabiler Kitabı'na göre, birçok Yahudi, Helenizmin Yahudiye'ye yayılma biçiminden memnun değildi. Bu Yahudilerden bazıları Mattathias ve oğullarıydı. [93] Mattathias, kralın kendisine kurban kesmesini söylediğinde kurban vermeyi reddetti. Bunu yapacak olan bir Yahudi'yi ve kralın temsilcisini öldürdü. Bu nedenle Mattathias ve oğulları kaçmak zorunda kaldı. Bu, Maccabean İsyanı'nın gerçek başlangıcını işaret ediyor. Judas Maccabeus isyancıların lideri oldu. Apollonius liderliğindeki bir orduyu yenerek başarılı bir general olduğunu kanıtladı. 165'te şansölyesine isyana son vermesini söyleyen Kral IV. Antiochus'un dikkatini çekmeye başladılar. Şansölye Lysias, tam da bunu yapmak için üç general gönderdi, ancak hepsi Makkabiler tarafından yenildi. Kısa bir süre sonra, Lysias kendisi gitti, ancak 1 ve 2 Makkabiler'e göre yenildi. O kadar basit olmadığını ve müzakere olduğunu gösteren kanıtlar var, ancak Lysias hala ayrıldı. Antiochus IV'ün 164'te ölümünden sonra, oğlu Antiochus V, Yahudilere dini özgürlük verdi. Lysias onun naibi olduğunu iddia etti. Bu süre zarfında tapınağın yeniden adanması oldu. Akra kuşatması sırasında Yahuda'nın kardeşlerinden biri olan Eleazor öldürüldü. Makkabiler, kötü bir şekilde dövülmeleri gereken Kudüs'e geri çekilmek zorunda kaldılar. Ancak Lysias, Antiochus V'in naibinin kim olacağı konusunda bir çelişki nedeniyle çekilmek zorunda kaldı. Kısa bir süre sonra ikisi de yeni kral olan Demetrius I Soter tarafından öldürüldü. Yeni başrahip Alcimus, Backhides liderliğindeki bir orduyla Kudüs'e gelmişti. [94] Hasidyalılar adında bir grup yazıcı, ondan kimseye zarar vermeyeceğine dair sözünü istedi. Kabul etti, ancak altmış kişiyi öldürdü.[95] Bu sıralarda Yahuda Romalılarla bir anlaşma yapabildi. Bundan kısa bir süre sonra Yahuda, Kudüs'te Bakkides'in ordusuyla savaşırken öldürüldü. Kardeşi Jonathan onun yerine geçti. Sekiz yıl boyunca Jonathan fazla bir şey yapmadı. Ancak 153 yılında Seleukos İmparatorluğu bazı sorunlarla karşılaşmaya başladı. Jonathan bu şansı, Yeruşalim'i geri alabilmesi için askerlerini Demetrius ile değiştirmek için kullandı. Aynı şey için Alexander Balas tarafından baş rahip olarak atandı. Mısır ve Seleukoslar arasında çatışmalar çıktığında, Jonathan Acra'yı işgal etti. Taht üzerinde anlaşmazlıklar çıkınca, Acra'nın kontrolünü tamamen ele geçirdi. Ancak 142'de öldürüldü. [96] Kardeşi Simun onun yerini aldı. [97]
Hasmon Hanedanlığı
Simon, bir "büyük meclis" tarafından yüksek rahip, general ve lider unvanına aday gösterildi. Yahudiye'nin bağımsız bir ülke olacağını garanti etmelerini sağlamak için Roma'ya ulaştı. Antiochus VII, Gadara, Joppa ve Acra şehirlerini geri istedi. Ayrıca çok büyük bir haraç istedi. Simon sadece iki şehir için bunun sadece bir kısmını ödemek istedi, bu yüzden Antiochus generali Cendebaeus'u saldırması için gönderdi. General öldürüldü ve ordu kaçtı. Simon ve iki oğlu, Hasmonluları devirmek için düzenlenen bir komploda öldürüldü. Kalan son oğlu John Hyrcanus'un da öldürülmesi gerekiyordu, ancak plandan haberdar edildi ve onu güvende tutmak için Kudüs'e koştu. Hyrcanus'un yeni başrahip olarak başa çıkması gereken birçok sorunu vardı. Antiochus, Yahudiye'yi işgal etti ve MÖ 134'te Kudüs'ü kuşattı. Yiyecek sıkıntısı nedeniyle Hyrcanus, Antiochus ile bir anlaşma yapmak zorunda kaldı. Büyük miktarda para ödemek, şehrin duvarlarını yıkmak, Seleukosların Judea üzerindeki gücünü kabul etmek ve Seleukosların Partlara karşı savaşmasına yardım etmek zorunda kaldı. Hyrcanus bunu kabul etti, ancak Partlara karşı savaş işe yaramadı ve Antiochus 128'de öldü. Hyrcanus, Judea'yı geri almayı ve gücünü korumayı başardı. John Hyrcanus, orada yaşayan çok sayıda Yahudi nedeniyle Roma ve Mısırlılarla da iyi ilişkiler kurdu ve Ürdün'ü, Samiriye'yi [98] ve İdumea'yı (Edom olarak da bilinir) fethetti. [99] [100] Aristobulus I, ilk Haşmonyalı rahip-kraldı. Annesinin hükümeti devralması yönündeki babasının isteklerine karşı geldi ve onun yerine onu ve biri dışında tüm erkek kardeşlerini hapse attı. Hapse atılmayan kişi daha sonra onun emriyle öldürüldü. Bir yıllık saltanatı sırasında yaptığı en önemli şey, Celile'nin çoğunu fethetmekti. Ölümünden sonra yerine sadece güç ve fetih ile ilgilenen kardeşi Alexander Jannaeus geçti. Ayrıca erkek kardeşinin dul eşiyle de evlendi ve Yahudi yasalarına çok az saygı gösterdi. İlk fethi Ptolemais oldu. Halk, Kıbrıs'ta olduğu için IX. Batlamyus'u yardıma çağırdı. Ancak, İskender'e yardım etmeye gelen oğlu değil annesi Kleopatra III'dü. İskender popüler bir hükümdar değildi. Bu, Kudüs'te altı yıl süren bir iç savaşa neden oldu. Alexander Jannaeus'un ölümünden sonra dul eşi hükümdar oldu ama başrahip olmadı. Hasmon Hanedanlığı'nın sonu 63 yılında Romalıların şimdiki rahip-kral Aristobulus II ve rakibi Hyrcanus II'nin isteği üzerine geldiklerinde oldu. MÖ 63'te Romalı general Pompey Kudüs'ü fethetti ve Romalılar II. Hanedan, MÖ 40'ta Hirodes'in Romalılar tarafından Yahuda kralı olarak taç giymesiyle sona erdi. Hirodes onların yardımıyla 37'de Kudüs'ü ele geçirdi. [101]
Herodian Hanedanlığı
MÖ 40-39'da Büyük Herod, Roma Senatosu tarafından Yahudilerin Kralı olarak atandı ve MS 6'da Hirodes'in soyundan gelen Yahudiye'nin son etnarch'ı İmparator Augustus tarafından tahttan indirildi, toprakları Idumea ve Samiriye ile birleştirildi ve ilhak edildi. doğrudan Roma yönetimi altında Iudaea Eyaleti olarak. [102]
Henoteizm Düzenle
Henoteizm, sözlükte birkaç tanrıdan birine bağlılık olarak tanımlanır. [103] Birçok bilim adamı, eski İsrail'deki tektanrıcılıktan önce, çoktanrıcılık ve tektanrıcılık arasında bir geçiş dönemi geldiğine inanır. Bu geçiş döneminde, İsrail dininin birçok takipçisi tanrı Yahveh'ye ibadet etti, ancak bölgede kabul edilen diğer tanrıların varlığını inkar etmedi. [104] Bazı bilim adamları bu henoteistik dönemi Mezopotamya'dan gelen etkilere bağlamaktadır. Mezopotamya'nın, özellikle Asur'un İsrail ile Aşur kültü kavramını paylaştığına dair güçlü argümanlar var. [105] Bu kavram, diğer kültürlerin tanrılarını kendi panteonlarına kabul etmeyi gerektiriyordu ve Ashur diğerlerinin en yüce tanrısıydı. [105] Bu kavramın, birçok insanın henoteist olduğu İsrail dinindeki geçiş dönemini etkilediğine inanılmaktadır. İsrail dini, kendisi de Mezopotamya dini geleneklerinin etkisiyle şekillenen Kenan diniyle pek çok ortak özelliğe sahiptir. [106] Kenan kültürünün İsrail kültürünün ortaya çıkmasından önce aynı bölgede yaşıyor olması nedeniyle Kenan dinini temel almak doğaldı. [107] Kenan dini, birçok tanrının benzersiz kavramları temsil ettiği çok tanrılı bir dindi. Birçok bilgin, İsraillilerin Yahve tanrısının Kenan tanrısı El'den alındığı konusunda hemfikirdir. [107] El yaratılış tanrısıydı ve bu nedenle İsraillilerin en yüksek tanrısının El'in özelliklerine sahip olması mantıklıdır. Eski İsrail ve Yahuda bölgesinde tektanrıcılık bir gecede hüküm sürmedi ve ara aşamalarda çoğu insanın henoteist olduğuna inanılıyor. [106] Yahweh'in eski İsrail ve Yahuda bölgesinin koruyucu tanrısı olarak ortaya çıkmasından önce, hepsi ona tek başına, hatta hiç tapmıyordu. "İsrail" kelimesi, Yahve'den ziyade El ismine dayanmaktadır. [108] [109] [110]
Henoteizmin bu ara döneminde birçok aile farklı tanrılara tapıyordu. Din, cemaatin aksine, aile etrafında çok merkezliydi. Musa'nın zamanında İsrail ve Yahuda bölgesini seyrek olarak insanlar doldurdu. Bu kadar çok farklı bölge, sosyal izolasyon nedeniyle farklı tanrılara ibadet etti. [111] İnsanların yalnızca Yahve'ye ibadet etmeye ve tamamen tek tanrılı değerlere dönüşmeye başlamaları, İsrail tarihinin sonraki zamanlarına kadar değildi. Bu değişim, İsrail krallığının ve yöneticilerinin gücünün ve etkisinin artmasıyla gerçekleşti ve aşağıdaki Demir Çağı Yahvizmi bölümünde daha ayrıntılı olarak okunabilir. Mukaddes Kitaptan elde edilen kanıtlar henoteizmin var olduğunu ileri sürer: "Onlar [İbraniler] gittiler ve yabancı tanrılara hizmet ettiler ve onlara saygılarını sundular, bu tanrılar hakkında hiçbir deneyimleri yoktu ve [Yahweh'in] kendilerine tahsis etmediği tanrılar" (Tesniye 29.26). ). Pek çoğu, bu alıntının, ilk İsrail krallığının, her büyük şehir merkezinin yüce bir tanrıya sahip olduğu eski Mezopotamya ile benzer gelenekleri takip ettiğini gösterdiğine inanıyor. Her kültür daha sonra koruyucu tanrısını benimsedi, ancak diğer kültürlerin koruyucu tanrılarının varlığını inkar etmedi. Asur'da koruyucu tanrı Ashur'du ve eski İsrail'de Yahweh'ti, ancak hem İsrail hem de Asur kültürleri bu dönemde birbirlerinin tanrılarını tanıdı. [111]
Bazı bilim adamları, Musa da dahil olmak üzere Eski Ahit'te anlatılan olaylar sırasında yaşayan insanların çoğunun büyük olasılıkla henoteist olduğunu iddia etmek için İncil'i kanıt olarak kullandılar. Eski Ahit'ten bu bakış açısını destekleyen birçok alıntı vardır. Bu iddiayı destekleyen Yahudi ve Hıristiyan geleneğinden bir alıntı, tamamıyla "Ben sizi Mısır ülkesinden kölelik evinden çıkaran Tanrınız RAB'bim" diyen ilk emirdir. tanrılar benden önce." [112] Bu alıntı diğer tanrıların varlığını inkar etmez, sadece Yahudilerin ve Hıristiyanların Yahve'yi veya Tanrı'yı diğer doğaüstü varlıklarla kıyaslanamayacak en yüksek tanrı olarak görmeleri gerektiğini belirtir. Bazı bilim adamları, Yahudilik ve Hıristiyanlıkta bulunan melekler ve şeytanlar kavramını henoteizm geleneğine bağlarlar. Bu dinler, diğer doğaüstü varlıklar kavramından tamamen kurtulmak yerine, eski tanrıları meleklere ve şeytanlara dönüştürdü. [106] Yahweh, ortalama bir insandan daha güçlü olduğu düşünülen melekler ve iblislerle birlikte melekleri, iblisleri ve insanları yöneten yüce tanrı oldu. Doğaüstü varlıkların çoklu biçimlerine inanma geleneği, birçokları tarafından eski Mezopotamya ve Kenan geleneklerine ve onların tanrı panteonlarına atfedilir. Mezopotamya ve Kenan'dan daha önceki etkiler, eski İsrail ve Yahuda Krallıkları ile tutarlı İsrail dininin temelini oluşturmada önemliydi ve o zamandan beri bugün dünyamızdaki en büyük ve en yaygın dinlerin bazıları üzerinde kalıcı etkiler bıraktı.
Demir Çağı Yahvizmi Düzenle
Demir Çağı I İsrailoğullarının dini, evrimleştiği Eski Kenan dini ve eski Yakın Doğu'nun diğer dinleri gibi, bir atalar kültüne ve aile tanrılarına ("babaların tanrıları") tapınmaya dayanıyordu. [113] [114] II. Demir Çağı'nın başında monarşinin ortaya çıkmasıyla birlikte krallar, aile tanrıları Yahweh'i krallığın tanrısı olarak terfi ettirdiler, ancak kraliyet mahkemesinin ötesinde, din hem çok tanrılı hem de ailevi olmaya devam etti. merkezli. [115] Büyük tanrılar sayısız değildi - El, Aşera ve Yahweh, dördüncü tanrı olarak Baal ve belki de erken dönemde Şamaş (güneş). [116] Erken bir aşamada El ve Yahweh kaynaştı ve Aşera ayrı bir devlet kültü olarak devam etmedi, [116] Pers zamanlarına kadar topluluk düzeyinde popüler olmaya devam etti. [117]
Hem İsrail'in hem de Yahuda'nın ulusal tanrısı olan Yahweh, güney Kenan'da Edom ve Midyan'da ortaya çıkmış gibi görünüyor ve Kenitler ve Midyanlılar tarafından erken bir aşamada İsrail'e getirilmiş olabilir. [118] Bilginler arasında, İncil'de açıklanan ayırt edici dinin ortaya çıkışındaki ilk biçimlendirici olayın, İsrail'in c. 722 M.Ö. Kuzey krallığından gelen mülteciler, yanlarında Yahveh'nin yasalarını ve peygamberlik geleneğini getirerek Yahuda'ya kaçtılar. Bu din daha sonra, MÖ 640'da sekiz yaşındaki Josiah'ı tahta geçiren Yahuda toprak sahipleri tarafından benimsendi. O zamanlar Yahuda, Asur'un vassal bir devletiydi, ancak Asur gücü 630'larda çöktü ve 622 civarında Josiah ve destekçileri "Yalnızca RAB'be" sadakat olarak ifade edilen bir bağımsızlık teklifi başlattı.
Babil sürgünü ve İkinci Tapınak Yahudiliği
Tesniyecilere göre, bilginlerin bu Yahudi milliyetçileri olarak adlandırdıkları gibi, Yahweh ile yapılan anlaşma, İsrail'in tanrısının, halkın ibadeti ve itaati karşılığında hem şehri hem de kralı korumasını sağlayacaktı. 587/586 BCE'de Kudüs'ün, Tapınağının ve Davut hanedanının Babil tarafından yıkılması derinden travmatikti ve Babil sürgünü sırasında ulusal mitosun revizyonlarına yol açtı. Bu revizyon Tesniyeci tarih, Yeşu, Hakimler, Samuel ve Krallar kitaplarında ifade edildi; bunlar, Babil yıkımını, İsrail krallarının diğer tüm tanrıları dışlayarak Yahweh'e ibadet etmemeleri için ilahi olarak düzenlenmiş bir ceza olarak yorumladı. [119]
İkinci Tapınak dönemi (MÖ 520 – MS 70), daha önce yaşananlardan önemli ölçüde farklıydı. [120] Melekler ve şeytanlarla ilgili inançlar gibi, MÖ yedinci ve altıncı yüzyıllarda Tapınak kuruluşunun rahipleri arasında katı tektanrıcılık ortaya çıktı. [121] Bu sıralarda, sünnet, beslenme yasaları ve Şabat'a riayet, Yahudi kimliğinin sembolleri olarak daha fazla önem kazandı ve sinagog kurumu giderek daha önemli hale geldi ve Tevrat da dahil olmak üzere İncil literatürünün çoğu yazılı veya önemli ölçüde yazılmıştır. bu süre içinde revize edilmiştir. [122]
Kötü Yahudi mi? İncil'deki yasağa rağmen, eski İsrail'de koşer olmayan balıklar yenildi
Amanda Borschel-Dan, The Times of İsrail'in Yahudi Dünyası ve Arkeoloji editörüdür.
Antik kutsal topraklarda 2000 yıllık balık tüketimini inceleyen yeni bir araştırma, açık Tevrat yasaklarına rağmen — koşer olmayan yüzgeçsiz ve pulsuz balıkların etnik ve dini aidiyetlerine bakılmaksızın genellikle tüm insanlar tarafından yenildiğini ortaya çıkardı.
Yalnızca hem yüzgeçleri hem de pulları olan balıkları yeme şartı Mukaddes Kitapta iki kez bulunur: Levililer 11:9–12 ve Tesniye 14:9–10. Her iki durumda da yasak, domuz yemeye karşı daha yaygın olarak bilinen yasağı takip ediyor. Gerçekten de, Mukaddes Kitaptan anlaşılabileceği gibi, ilk Yahudi ve İsrailliler arasında domuz eti tüketimine dair çok az arkeolojik kanıt vardır. “ ile öyle değiltreyf” (koşer olmayan) balık.
Hakemli Tel Aviv arkeoloji dergisinde Salı günü yayınlanan 'Kadim Balık Kalıntılarının Işığında Sonsuz ve Ölçeksiz Su Türlerine Karşı Pentateuchal Diyet Yasağı' başlıklı makalesinde, ortak yazarlar Ariel Üniversitesi'nden Dr. Yonatan Adler ve Prof. Omri Lernau, MÖ 1550'den MS 640'a kadar uzanan 30 bölgeden elde edilen 56 kılçık topluluğundan elde edilen kanıtları sunarak, yaygın, gündelik Yahudalıların bu Tevrat yasağına gerçekten bağlı kalıp kalmadığını ortaya koyuyor.
Toplamda, yaklaşık 21.646 iskelet unsuru incelendi ve bu durum, sahaların çoğunda koşer olmayan balıkların, çoğunlukla yayın balığının, aynı zamanda köpekbalığı, yılan balığı ve ışın kalıntılarının, kaşer balık kemiklerinin yanı sıra baskın olduğunu ortaya koydu.
Yazarlar, “yayın balığının, bölgede yaşayan çeşitli nüfus grupları için uygun bir beslenme kaynağı olarak belirgin bir şekilde istismar edildiğini,” yazıyor. Örneğin, Demir Çağı II sırasında, mevcut kanıtlara sahip alanların dörtte üçünden fazlasında, pulsuz balık kalıntıları mütevazı ila orta miktarlarda mevcuttur: ortalama %13 (%5'in altındaki ve %30'un üzerindeki aykırı değerler hariç). ”
Karayla çevrili kutsal başkenti Kudüs'te bile koşer olmayan balık kalıntıları görülüyordu. “Önemli bir şekilde, Güney Krallığı - her şeyden önce Kudüs - içindeki bölgelerden elde edilen tüm balık toplulukları, mütevazı ila (daha sık) orta miktarda pulsuz balık kalıntılarının kanıtlarını sundular,” yazıyor.
Görünüşe göre, tüm Yahudalılar yayın balığı yasağına ilişkin notu almamış, ancak bu Adler için şaşırtıcı değil.
Mevcut balık çalışması, Adler'in başkanlığını yaptığı, Yahudiliğin Kökenleri Arkeolojik Projesi adlı daha büyük bir projenin parçası. Proje, eski ritüel banyolar ve taş kaplar gibi saflık yasalarının yanı sıra eski tefilin (filakteriler), mezuzot veya figüratif sanatın varlığı (ikincisine meydan okuyabilen) ile temsil edilebilecek diğer İncil emirleri için kanıt arar. emir). Bu yeni çalışma, projede de araştırılan koşer diyet yasalarına ilişkin kanıtlara odaklanıyor.
Adler, The Times of Israel'e verdiği demeçte, "İlgilendiğim şey, antik Yahudilerin Tevrat'tan haberdar olduklarına ve Tevrat'ı yetkili bir şey olarak gördüklerine dair kanıtların hangi zamandan itibaren elimizde olduğu sorusudur" dedi. .
Modern bilim adamları, İncil'in veya Tevrat'ın ilk beş kitabının Pers döneminde - MÖ 539'dan 332'ye kadar - yazıldığına veya derlendiğine inanıyor. Adler'e göre, seçkin bir elitin Mukaddes Kitabı redaksiyona tabi tutması gerçeği, içeriğin genel Yahudalılar tarafından bilindiği anlamına gelmez.
Adler, “Bir kitabın yazılması, düzenlenmesi ve bir araya getirilmesi ile genel kamuoyunun onun varlığından haberdar olması ve o kitabı yetkili olarak görmesi arasında yapmak istediğim çok önemli bir ayrım var” dedi.
Bir proje tarandı
Balık çalışması, Adler'in, babası tarafından paylaşılan eski balık kemikleri çalışma hobisi — tarafından paylaşılan ve onu İsrail'deki en önde gelen uzman yapan emekli bir MD olan ortak yazar Lernau'nun 2017 yılında verdiği bir konferansı dinlemesinden sonra ortaya çıktı.
Ders sırasında Lernau, antik Kudüs'te yayın balığı kanıtının varlığından ve Adler'in kulağının dikildiğinden bahsetti. Lernau'nun ülke çapında balık kalıntılarını belgeleyen devasa bir veri tabanı var, bu da sistematik olarak toplanan kılçık örneklerinin görece azlığına rağmen çalışmanın büyük ölçekte çalışmasına izin verdi. (Gerçekten de, yazarlar arkeolog arkadaşlarına daha fazla özen göstermeleri ve mümkün olduğunda herhangi bir yerde balık kılçığı için kuru ve ıslak eleme yapmaları çağrısında bulunuyor.)
Adler, "Belirli bir enstantane çektik - 2.000 yıllık bir enstantane - ama MÖ 1550'den MS 640'a kadar olan bir pencere, ki bu zaman diliminde, kesinlikle Pentateuch'un ortaya çıktığını ve Yahudiliğin doğduğunu söyleyebiliriz" dedi Adler. . Bu uzun prizmadan yazarlar, koşer olmayan balıkların, uzak Mısır'dan ve başka yerlerden ithal edilen türler de dahil olmak üzere, insanların diyetlerinin düzenli bir parçası olduğunu keşfettiler.
Yazarlar, koşer olmayan balık kalıntılarının çoğalmasını, aynı dönemlerde domuz kanıtının olmamasıyla karşılaştırdılar ve iki İncil yasağının tamamen farklı geçmişlerden geldiği sonucuna vardılar.
Son yıllarda eski Levant'ta domuzun tüm etnik gruplar tarafından yenmediğini gösteren çok önemli çalışmalar yapıldı. Adler, Tunç Çağı'nda, ”domuz kalıntılarını bulamadığımız birçok site ve domuz kalıntılarını bulduğumuz sınırlı sayıda site var”, dedi.
Adler, belirli bir tür gıdanın yokluğunun mutlaka kaçınma anlamına gelmediği veya mutlaka bir tabu anlamına gelmediği konusunda uyarıyor.
Ama açık olan şu ki, dedi ki, pentateuchal yasalar yazıp derlendiğinde ve domuz yasağı yazıldığında, eğer istersen, domuz Yahudiler tarafından yenmiyordu. Ve bu epeydir böyleydi. Kenanlı ataları yüzlerce yıldır domuz yemiyordu. Domuza karşı pentateuchal yasak da o zemine yazılmıştı' dedi.
“Balıkta durum böyle değildi. Yüzlerce yıldır pulsuz balıklar Museviler tarafından yenmekteydi ve pentateuchal yasaları yazıya geçirildiğinde, uzun süredir devam eden Judean beslenme davranışlarıyla çelişiyordu' dedi.
Koşer olmayan balık yasağının kökeni bugüne kadar hala bilinmemektedir. Adler, bu pulsuz, yüzgeçsiz balıkları yasaklayan başka bir çağdaş kültürden habersiz olduğunu söyledi. Ancak balık yasağının, Levililer ve Tesniye'de geçen her iki yerde de domuz yasağından hemen sonra görünmesine rağmen, balık yasağının domuz yasağından çok farklı bir arka planı olduğu görülüyor.
Bir dinin doğuşu
Adler'in Yale University Press'in Museviliğin Kökenleri üzerine yayımladığı 2022 tarihli 2022 tarihli kitabında, bir uygulama olarak dinin ne zaman doğduğunu daha ayrıntılı olarak tartışacak. Spoiler: Tevrat'ın yeniden düzenlendiği zamandan yüzyıllar sonra.
Adler, “Ortaçağdan önceki ikinci yüzyıldan, yani Hasmon Hanedanlığı döneminden önceki bu [Tevrat] uygulamalarının veya yasaklarının hiçbirine dair kanıtımız yok,” dedi.MÖ 2. yüzyılın ortalarından önce, Kudüs caddesinde karşılaşacağınız her gün düzenli Yahudi ayininiz olan Yahudi ayinlerinin Tevrat hakkında herhangi bir bilgisinin olduğuna ve/veya onun Tevrat'a uyduğuna dair hiçbir kanıtımız yok. Tevrat'ın kuralları.”
Adler, arkeolojinin kanıtın yokluğunun yokluğun kanıtı olmadığını vurgulayan ilk kişidir.
“Yahudilik 2. yüzyılın ortalarından önce başlamış olabilirdi” dedi, ancak şu anda kanıt eksikliği bu varsayımı yapıyor. “Uzun Helenistik dönemde ortaya çıkmış olabilir — Yahudiliğin ortaya çıkışını aramak için en iyi zaman bu zaman aralığıdır.”
İsrail ve Yahudi dünyası hakkında doğru ve anlayışlı haberler için The Times of Israel'e güveniyor musunuz? Eğer öyleyse, lütfen katılın İsrail Topluluğu Times. Ayda 6 ABD doları gibi düşük bir ücret karşılığında şunları yapacaksınız:
- Destek bağımsız gazeteciliğimiz
- Eğlence ToI sitesinde, uygulamalarda ve e-postalarda reklamsız bir deneyim ve
- Erişim kazanmak İsrail Unlocked sanal turlar serimiz ve kurucu editör David Horovitz'in haftalık mektupları gibi yalnızca ToI Topluluğu ile paylaşılan özel içeriklere.
Okuduğunuza gerçekten çok sevindik X Times of İsrail makaleleri geçen ay.
İşte bu yüzden her gün işe geliyoruz - sizin gibi seçici okuyuculara İsrail ve Yahudi dünyası hakkında mutlaka okunması gereken haberleri sunmak için geliyoruz.
şimdi bir isteğimiz var. Diğer haber kuruluşlarının aksine, bir ödeme duvarı koymadık. Ancak yaptığımız gazetecilik maliyetli olduğu için, The Times of Israel'in önemli hale geldiği okuyucuları bir araya gelerek çalışmalarımızı desteklemeye davet ediyoruz. İsrail Topluluğu Times.
The Times of Israel'in keyfini çıkarırken, ayda 6 $ gibi düşük bir ücretle kaliteli gazeteciliğimizi desteklemeye yardımcı olabilirsiniz. REKLAMSIZ, ayrıca yalnızca Times of Israel Topluluğu üyelerine sunulan özel içeriğe erişim.
Sosyal değişiklikler
Alt birimleriyle birlikte kabile yapısı her zaman yeni koşullara ve ihtiyaçlara uyum sağlıyor, böylece kurumlar ve işlevler yeni anlamlar kazanıyor. Zaman, özel mülkiyetin gücünün ve artan mülkiyet bilincinin yükselişine tanık oldu. Yerleşim yerlerinde karşılaştıkları farklı coğrafi ve jeopolitik koşullardan kaynaklanan kabileler arasındaki farklılıklar gibi aşiret birimleri arasındaki sosyal ayrımlar da arttı. Bütün bunlar, sırayla, kabileler arası birliğin ve kabileler üstü organizasyonun zayıflamasına hizmet etti. Klanların ve hanelerin ekonomik temeli de değişti. Daha önce kabilenin tek kaynağı olan koyun ve sığır yetiştiriciliğinin yerini meyve ve tahıl ürünleri ekimi aldı. Aynı zamanda yerleşik yaşam ve tarım için gerekli zanaatlar da artıyordu. İkinci binyılda (bkz. *Habiru) bilinen bir fenomen, paralı askerler ve devrimci liderlerin takipçisi olan mülksüz, bütünleşmemiş, üretken olmayan unsurlardan oluşan marjinal bir toplumun ortaya çıkmasıydı (Hakim 9:4, "değersiz ve pervasız adamlar" ve 11:3, "değersiz arkadaşlar").
İkili Monarşiler Dönemi
Bazen ikili monarşiler olarak adlandırılan dönem yaklaşık iki yüz yıl sürmüştür. Yahuda, İsrail'in ölümünden sonra MÖ 587'de Babillilerin eline geçene kadar kendi başına yaklaşık 150 yıl daha hayatta kaldı. Bu öncelikle Kralların İncil kitaplarından bilinir. Bu kitapların son şekli, kaydedilen son olayın tarihi olan 6. yüzyılın ortasından daha eski olamaz (2. Krallar 25:27-30). Yazarın, modern tarihçilerinkilerle uyuşmayan kompozisyon için kendi nedenleri vardı. İncil dışı kaynaklar tarihsel amaçlar için daha iyi değildir. Moablı, Arami, Asurlu veya Babilli olsun, yazılı materyallerin yazarlarının tıpkı Kings'in yazarının yaptığı gibi dini ve propagandacı motivasyonları vardır. Maddi kanıtlar ise dikkatli bir tarihleme gerektirir.
Yahuda'nın eski Yakın Doğu'nun büyük güçlerinden daha fazla tecrit edilmesi, en azından başlangıçta, dış baskılardan İsrail'den daha az rahatsız olduğu anlamına geliyordu. Başlangıçta, güneydeki Mısır, Geç Tunç Çağı'nda (MÖ 1650 – 1200) Orta Doğu'daki hegemonik güç olarak şimdi kaybettiği statüsünün bir kısmını hatırladı ve batıdaki Filistinler hala etkiliydi.
9. yüzyılda İsrail'de Omrides'in yükselişi ile Aramiler bölgede baskın güç haline geldiler ve hatırı sayılır bir baskı uyguladılar, bazen de kuzeyin bazı kısımlarını fethettiler. Bu, her ikisi de Akdeniz kıyılarına ve Mısır'a giden ana ticaret yollarını kontrol etme ihtiyacı onları İsrail ile doğrudan çatışmaya sokan çok daha güçlü Asurlular tarafından tehdit edildiğinde, Aramiler ve İsrailliler arasında daha yakın ilişkilere yol açtı. bu yollardan yatıyor.
Aramilerle işbirliği, başlangıçta İsrail'in MÖ 853'te Karkar savaşında İsrailli Ahab'ın zaferi de dahil olmak üzere III. Aram baskın bölgesel güç haline geldi. Yehu'nun devrilmesinin arkasında Aramaenlerin olması muhtemeldir. Arami bir yazıtın keşfi, Arami kralının İsrail'in Omride hanedanının krallarını yenilgiye uğratmasını anlatır ve 2. Krallar 10:21-28'de anlatılan olayları yansıtır, ancak Tevrat'ta ölümlerden İsrailli Yehu sorumludur. , Aram kralı değil. Zamanla, Tiglath-Pileser III (MÖ 744-727), Shalmaneser'in başarısız olduğu yerde başarılı oldu. İsrail'in boyutu küçüldü ve daha fazla isyan bağımsız bir devlet olarak sona ermesine ve daha büyük Asur'a katılmasına yol açana kadar, Asur'a bağlı bir devlet haline geldi.
Yahuda'nın durumu, aksine, ekonomik olarak daha az gelişmiş olsa da, başlangıçta daha elverişliydi. Asurlular İsrail'i tehdit ettiğinde, Yahuda bağımsızlığını korurken vasal bir devlet haline geldi. Samiriye'nin son düşüşünden yirmi yıl sonra, Judean kralı Hizkiya, küçük batılı devletlerin Sennacherib'e (MÖ 705–681) karşı büyük bir isyanına öncülük etti ve MÖ 701'de misillemelere yol açtı. Hizkiya aşağılandı ve çok daha fazla haraç ödemeye zorlandı ve ülkesinin büyük bir kısmı yok edildi, ancak Kudüs yıkılmadı ve Hizkiya ile haleflerinin tahtta kalmasına izin verildi. Hizkiya'nın tahtta kalmasına neden izin verildiği bir sır olarak kaldı. Krallar 18-19, bunu bir mucizeye bağlıyor. Sonraki yüzyılda, Yahuda Asurlulara sadık kalarak toparlanabildi.
Babilliler MÖ 612'de zaten zayıflamış olan Asurluları nihayet yendiklerinde, imparatorluklarını miras aldılar. Yahuda'nın konumu, yeni bir emperyal güç altında olmasına rağmen aşağı yukarı değişmeden kaldı. Bununla birlikte, hem Babil Chronicle'da hem de 2. Krallarda belgelendiği gibi, Yahuda bir kez daha isyan etti ve MÖ 597'de daha da küçüldü ve on yıl sonra Kudüs'teki tapınak ve sarayın yıkılması, Davut kralının sürgüne gönderilmesi ve ülkenin bağımsız hale gelmesiyle birlikte yok edildi. Babil İmparatorluğu'nun sadece bir eyaleti.
İlgili Makaleler
Arkeologlar kuzey İsrail'de 10.000 yıldır kullanılan bir balık avlama yeri buldular
İncil'deki 'tuvalet'in keşfi, İsrail'deki arkeolojik frakaları açığa çıkardı
İsrail'de bulunan Kenan yazıtı, alfabe tarihinde 'kayıp halka'
Mağaralarda tespit edilen tarih öncesi DNA, Neandertal tarihinin sırlarını ortaya koyuyor
İncil'in yalnızca yüzgeçleri ve pulları olan deniz ürünlerini yemeye ilişkin emri, Yahudiliğin en önemli beslenme yasalarından biridir ve örneğin, gözlemci Yahudilerin kabuklu deniz ürünleri tüketmemelerinin nedenidir. Kural Tevrat'ta iki kez tekrarlanır (Levililer 11:9-12 ve Tesniye 14:9-10) ve hemen ardından daha da ünlü domuz yeme tabusunu takip eder.
Ancak metinsel yakınlıklarına rağmen, bu iki yasağın çok farklı bir geçmişi var gibi görünüyor.
Arkeologlar, İsrailoğullarının ortaya çıkmasından ve İncil'in yazılmasından bir zaman önce, Geç Tunç Çağı'ndan başlayarak, Levant boyunca arkeolojik katmanlarda domuz kemiklerinin neredeyse tamamen bulunmadığını uzun zamandır not etmişlerdir. O zamanlar domuz seven Filistinlilere ev sahipliği yapan Levant'ın güney kıyısı dışında, domuz kemikleri sadece İsraillilerle ilişkili yerlerde değil, aynı zamanda bölgedeki Kenanlılar, Aramiler ve diğer halklarda da bulunmuyor.
Lernau, bu, arkeolojik kayıtlarda domuz eti kıtlığının, bu beslenme geleneğinin Tevrat'ın yazılmasından önce geldiği ve yalnızca eski İbranilerle ilişkilendirilemeyeceği için, İncil'deki bir kuralın gözetilmesini zorunlu olarak işaret etmediğini gösteriyor. Adler, domuzsuz Levanten diyetinin ekonomik veya ekolojik nedenlerle ortaya çıkmış ve ancak daha sonra bir Yahudi dini tabusu haline gelmiş olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu ekliyor.
Tersine, Tunç Çağı'na kadar geriye giden Levant halkı, pulsuz ve kanatsız balıkları bolca yiyorlardı, bu nedenle yeme alışkanlıklarındaki bir değişiklik arkeolojik katmanlarda görülebilir olmalı ve koşer diyet yasalarının ilk ne zaman başladığını araştırmak için kullanılabilir. gözlemlendi, iki araştırmacı aver.
Neden kabuklu deniz ürünleri yerine balıklara baktıklarını merak ediyorsanız, bunun nedeni bazı yumuşakçaların süs amaçlı veya tekstil boyaları çıkarmak için kullanılmasıdır ve bu nedenle beslenme alışkanlıkları için iyi bir gösterge değildir.
Adler, "Kudüs'te ya da büyük bir su kütlesinden uzakta başka bir yerde balık kılçığı bulursanız, o zaman yenildiğinden oldukça emin olabilirsiniz, çünkü bir balık leşi başka bir şey için pek kullanılamaz" diyor Adler.
Hula Vadisi Tomer Appelbaum'da yayın balığı
David Şehri'nde Yayın Balığı
950 BCE'den itibaren dönem için Çalışma raporlarına göre, kabaca İlk Tapınak dönemine denk gelen MÖ 586'ya kadar, Kudüs'te ve İncil'deki Yahuda Krallığı'ndaki diğer bölgelerde ortaya çıkarılan balık kemiklerinin ortalama yüzde 13'ü koşer olmayan türlerden geldi.
Bunlar çoğunlukla yayın balığıydı, birkaç köpekbalığı ve vatoz karışmıştı. Son ikisinin Akdeniz'den getirilmesi gerekiyordu. Yayın balığına gelince, bunların çoğu Celile Denizi, Ürdün Nehri ve Akdeniz kıyı nehirleri ve bataklıklarına özgüydü, ancak bazıları yalnızca Nil'de yaşayan türlere aitti ve Mısır'dan ithal edilmesi gerekiyordu.
Lernau, eski Mısırlıların tüm Doğu Akdeniz'de muhtemelen kurutulmuş, tuzlanmış veya tütsülenmiş işlenmiş balıklardan oluşan hareketli bir ihracat işi kurdukları bilindiği için bu tamamen şaşırtıcı değil, diye açıklıyor.
586'da Babilliler tarafından Yeruşalim'in yıkılması. koşer olmayan balıkların yemesine son vermedi. Sürgünden sonra Yahudiler başkentlerini yeniden iskan edip Pers döneminde (MÖ 539-332) İkinci Tapınağı inşa ederken, yemeklerinin artıkları arasında yayın balığı kemikleri yer almaya devam ediyor.
Örneğin, Kudüs'ün orijinal kentsel çekirdeği olan sözde David Şehri'ndeki bir kulenin altında arkeologlar, 36'sı kaşer olmayan yayın balığına ait olmak üzere bu döneme tarihlenen 195 balık kemiği buldu. Büyük İskender'in MÖ 332'de Kudüs'ü fethiyle başlayan sonraki Helenistik dönem için, İsrail'de hala birkaç kaşer olmayan balık kalıntısı bulundu, ancak bu döneme ait toplam balık kılçığı miktarı belirlenemeyecek kadar küçük. Adler ve Lernau, bu süre zarfında İncil'deki beslenme yasasına uyulup uyulmadığını kabul ediyor.
"Davut Şehri" kazısı Ariel David Kudüs Omri Lernau'da kazılan bir yayın balığının ön omurları
Sadece erken Roma döneminden itibaren, koşer olmayan balık kemikleri Yahudi yerleşimlerinde çoğunlukla bulunmaz, bu da koşer yasalarının o zamana kadar daha yaygın olarak uygulandığını gösterir.
Ezra Tevrat'ı getirir (ya da getirmez)
Pers döneminde kaşer olmayan balıkların tüketimi, Yahudiliğin doğuşu ve İncil'in yazımı hakkında bildiğimizi düşündüğümüz şey ışığında özellikle önemlidir.
Alimler, kutsal metnin ilk ne zaman yazıya geçirildiği konusunda ikiye bölünmüştür, ancak genellikle yüzyıllar süren ve birden fazla el ve kaynak içeren uzun bir derleme ve düzenleme sürecinin sonucu olarak kabul edilir. İncil'in ilk beş kitabı olan Tevrat'ın bazı bölümleri Birinci Tapınak döneminin sonunda yazılmış olsa da, bugün çoğu bilgin onun son şeklini ancak Pers zamanlarında Babil sürgününden sonra aldığı konusunda hemfikirdir. Bildiğimiz kadarıyla Yahudilik bu çağda başladı.
Bu, kısmen, yerel Yahudilerin Tevrat'tan ve yasalarından habersiz olduklarını söyleyen İncil'in kendisi tarafından önerilmiştir, ta ki katip Ezra Pers döneminde onu Babil'den getirip Kudüs'teki insanlara okuyana kadar ( Nehemya 8).
Yayın balığı çok lezzetli: Leylek bir Bernard DUPONT yiyor
Arkeolojik alanlardan çıkarılan balık kemikleri, Tevrat'ın ne zaman yazıldığı veya Kudüs'te okunup okunmadığı hakkında bize hiçbir şey söylemediği açıktır, ancak en azından Pers döneminde, herhangi bir özel farkındalık veya gözlem olmayabileceğini öne sürerler. Sucul fauna ile ilgili beslenme yasalarının Yahudileri tarafından.
&ldquoI&rsquoI&rsquoI&rsquom, İncil metinlerinin bu zamana kadar varolmadığını & ndash, ne zaman yazıldığını bilmiyorum ve hatta oldukça erken yazılmış olabilirler &ndash, ancak bir metinle yazılmakta ve bir rafta oturan bir metin arasında büyük bir fark vardır. kitleler tarafından bağlayıcı bir yasa olarak bilinir ve kabul edilir," diyor Adler, Haaretz'e.
Arkeolog, balık kılçığı çalışmasının sadece bir parçası olduğu daha geniş bir projeye öncülük ediyor ve Yahudiliğin İncil yasalarına uyulmasıyla tanımlanan bir din olarak başlangıcına ilişkin arkeolojik kanıtları arıyor.
Bununla ilgili arkeolojik kanıtlara gelince, İncil'deki saflık kurallarıyla ilişkilendirilen mikvehler (ritüel banyolar) ve taş kaplar, arkeolojik kayıtlarda MÖ 2. yüzyılda Hasmonalılar dönemine kadar yer almaktadır. Benzer şekilde, Birinci Tapınak döneminde Yahudi heykelciklerinde ve diğer antik medyada bol miktarda figüratif görüntüler ve daha sonra Pers dönemine ait sikkelerde bol miktarda bulunur ve On Emir'in ikincisinin dayattığı oyma heykel yapma yasağına açıkça aykırıdır. Arkeolojik kanıtlara göre, sadece MÖ ikinci yüzyılın sonunda, Haşmonluların Helenistik Selevkos İmparatorluğu'na karşı önderlik ettiği isyandan sonra, oyulmuş görüntülerden gerçekten kaçınılmıştır.
"Şaşırtıcı sonuç, kitlelerin bu kuralların çoğunu MÖ ikinci yüzyıldan önce bildiğine dair hiçbir kanıt olmamasıdır" diyor. "Çoğu bilim adamının Yahudiliğin başladığına inandığı Pers dönemi için, kaşer olmayan balıkların yendiğine, figüratif sanatın madeni paralarda düzenli olarak kullanıldığına dair açık kanıtlarımız var. Yahudiliğin bir yaşam biçimi olarak Pers döneminde başladığı fikrini ciddi olarak yeniden gözden geçirmemiz gerektiğini düşünüyorum.&rdquo
Balık hikayeleri
Aşkelon Omri Lernau'da kazılan köpekbalığı merkezi
Fakat bu basit balık kılçığı, Yahudiliğin doğuşunda saati 300 yıl kadar ileri almamız gerektiğini gerçekten ima ediyor mu?
Haaretz köşe yazarı ve Yahudi tarihi ve dili konusunda uzman Elon Gilad, bunun zorunlu olmadığını söylüyor. Birincisi, yukarıda bahsedildiği gibi, Helenistik dönem söz konusu olduğunda, İsrail'de bu döneme ait çok az sayıda arkeolojik kazıda katmanların ortaya çıkarılması nedeniyle balık kılçığı çalışması, açık bir veri boşluğuna sahiptir ve bu nedenle koşer gözlemi hakkında çok şey söyleyebiliriz. Pers ve Roma dönemleri arasındaki antik Yahudi egemenliğine dikkat çekiyor.
İkincisi, deyim yerindeyse kanıtın yokluğu, yokluğun kanıtı değildir. Gilad, Pers ve Helenistik dönemlerde Kudüs ve Yahudiye'nin nüfusunun çok küçük olduğunu, bu nedenle arkeolojik kayıtlarda dini ve kültürel normlarına ilişkin çok az işaret bulunmasının beklenebileceğini söylüyor. Balık kılçığı, ritüel banyoları ve diğer bulgulardan elde edilen önemli miktarda verinin yalnızca Hasmon döneminde ortaya çıkması, yaygın Tevrat'ın fiilen başladığının bir işareti olmaktan ziyade, o dönemde Yahudiye'nin genişleyen nüfusunun ve sınırlarının bir yansıması olabilir. riayet, diyor.
Balık araştırmasının yazarlarından biri olan Adler, özellikle Helenistik dönem söz konusu olduğunda daha fazla bilgiye ihtiyaç olduğunu kabul ediyor ve gelecekteki kazıların analiz için daha fazla kemik sağlayacağını umuyor.