Bu tam anlamıyla modern bir koruyucu melek. Dronlar sadece alışverişlerinizi hızlıca elde etmek ya da kamerayla sizi çekmek amacıyla değil, aynı zamanda defibrilatörler taşıyarak, kalp atışının durması halinde hayat kurtarıcı olarak da görev alabilirler.
Hastane dışında meydana gelen kalp durması vakalarında yaklaşık on kişiden sadece birisi hayatta kalmayı başarabiliyor. Bir gözlemcinin kalp masajı uygulaması şansınızı artırır, ancak kalbi yeniden çalıştırabilmek için defibrilatörden gelen bir şokun çabuk uygulanması gerekmektedir.
Defibrilasyon ve CPR (cardiopulmonary resuscitation) olmadan geçen her bir dakika kişinin hayatta kalma şansını %10 oranında azaltmaktadır. Defibrilatörler, onu kullanacak olan kişilere ne yapması gerektiklerini anlatan sesli talimatlar içerdiğinden, herhangi birisi bu cihazları kullanabilir.
İsveç’teki Karolinska Enstitüsü’nden Jacob Hollenberg ve arkadaşları acil bir durum esnasında defibrilatörleri ambulansın getirdiğinden daha çabuk getirmek için dronların kullanılıp kullanılamayacağını merak ediyorlardı. Norrtälje'deki bir itfaiyeye konuşlandırılmış bir drona, Stockholm yakınlarındaki kırsal bir bölgede defibrilatör taktılar ve son sekiz yılda 10 kilometre karelik alan içerisinde gerçekleşen kalp durması vakalarının olduğu yerlere gönderdiler.
Yapılan 18 seferde, dronun gönderilmesinden acil durum mahalline varışına kadar geçen ortalama süre 5 dakika 21 saniyeydi. Gerçek bir acil durum anında, ambulansın sevk süresi ise 22 dakikaydı.
Hollenberg, eğer süreyi birkaç dakika bile düşürebilmeyi başarırlarsa, yüzlerce hayatın kurtulacağını söylüyor.
Hollenberg’in ekibi, dronların esas acil durum anlarında sevkini hazırlayarak acil servislerle ortaklaşa çalışıyor ve sonuçların iyileşip iyileşmediğini test ediyor. Ayrıca Hollenberg şöyle ekliyor: “Umarım ki bir iki yıl içinde projeyi tamamlamış olacak ve hizmet vermeye başlayacağız”.
Royal College of Emergency Medicine'dan Adrian Boyle, çalışmanın sıradışı olduğunu belirtiyor. Ancak daha fazla insanın CPR yapabildiğinden emin olmak muhtemelen daha fazla fayda sağlayacaktır.“Birleşik Krallık’ta başarısız olduğumuz hususlardan bir tanesi de insanlara belki de daha düşük bir teknoloji ve daha yararlı bir müdahele olan CPR’i öğretmektir.
Aynı zamanda Stockholm, Londra ve diğer şehirler, birisinin kalbinin durması halinde civardaki CPR eğitimli kişileri uyaran mobil uygulamayı da test etmekte.
Hollenberg’in ekibi aynı zamanda dronların boğulan kişileri aramakta kullanmayı da deniyor. Hollenberg, “Dronların tıbbi acil durum vakalarında kullanım olasılığının muazzam bir şey olduğuna ikna olmuş durumdayım” diyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) kimyasal, biyolojik ya da nükleer malzemeleri içeren tıbbi acil durumlarla uğraşan tehlikeli alan yanıt ekiplerine yardımcı olmak için dronları kullanmayı planlıyor. Ayrıca, National Ambulance Resilience Unit'den Christian Cooper, nakil için kan ve organlar sağlamak için drone teknolojileri kullanma imkânına da dikkat çekiyor.
Çeviri: Alanur Kızıl
Referanslar
1. NewScientist, Defibrillator drones could save lives before ambulance arrives, <https://www.newscientist.com/article/2134473-defibrillator-drones-could-save-lives-before-ambulance-arrives/>