Homerik İlahiler 3.1: Delian Apollon’a
[1] Uzaklara nişan alan Apollon’u hatırlayacağım ve unutmayacağım. Zeus’un evinden geçerken, tanrılar onun önünde titrer ve parlak yayını eğerek yaklaştığında hepsi yerlerinden sıçrar. Ama sadece Leto, gök gürültüsünden zevk alan Zeus’un yanında kalır; sonra yayının kayışlarını çözer, sadağını örter ve okluğunu güçlü omuzlarından ellerine alır ve babasının evinin bir sütunundaki altın bir çiviye asar. Sonra Leto onu bir koltuğa götürür ve oturtur: Baba sevgili oğluna hoş geldin demek için ona altın bir kâsede nektar verir, diğer tanrılar da onu oraya oturtur ve kraliçe Leto güçlü bir oğul ve bir okçu doğurduğu için sevinir. Sevin, kutsanmış Leto, çünkü görkemli çocuklar doğurdun, efendi Apollon’u kayalık Delos’ta ve ok atmaktan zevk alan Artemi’i Ortygia’da doğurdun, İnopus’un akarsularının kıyısındaki bir palmiye ağacının yanında, Cynthia tepesinin büyük kütlesine sırtını dayamış dinlenirken.
[19] Öyleyse, her yönden şarkılara konu olmaya layık olan seni nasıl anlatayım? Çünkü her yerde, ey Phoebus, bütün şarkı türleri sana aittir, hem düve yetiştiren anakarada hem de adalarda. Bütün dağ zirveleri ve yüce tepelerin yüksek burunları ve derinlere akan nehirler ve denize doğru eğimli kumsallar ve denizin sığınakları sana zevk verir. İlk Leto’nun, o kayalık adada, denizle çevrili Delos’ta, Cynthus Dağı’na yaslanmışken, insanların neşesi olman için seni nasıl doğurduğunu söyleyeyim mi – her iki yanda karanlık bir dalga, tiz rüzgârların sürüklediği karaya doğru sürüklenirken – tüm ölümlü insanlar üzerinde egemenliğin nereden doğuyor?
[30] Girit’te, Atina kentinde, gemileriyle ünlü Aegina ve Euboea adasında, Aegae’de, Eiresiae’de ve denize yakın Peparethus’ta bulunanlar arasında, Trakya Athos’unda ve Pelion’un yüksek tepelerinde ve Trakya Samos’unda ve İda’nın gölgeli tepelerinde, Scyros’ta ve Phocaea’da ve yüksek Autocane tepesinde ve güzel Imbros’ta ve dumanlı Lemnos’ta ve zengin Lesbos’ta, Aeolus’un oğlu Macar’ın evinde ve Chios’ta, denizde bulunan tüm adaların en parlağı ve sarp Mimas ve Korykos’un tepeleri ve parıldayan Klaros ve Aesagea’nın sarp tepesi ve sulak Samos ve Milet ve Cos’taki Mycale’nin sarp tepeleri, Meropyalıların kenti, sarp Knidos ve rüzgârlı Karpathos, Naksos ve Paros ve kayalık Rhenaea’da, Leto uzaklara nişan alan tanrının sancıları içinde, oğlu için bir yurt yapmaya istekli bir ülke olup olmadığını görmek için çok uzaklarda dolaştı. Ama çok korktular ve titrediler ve hiçbiri, en zenginleri bile Phoebus’u kabul etmeye cesaret edemedi, ta ki kraliçe Leto Delos’a ayak basana ve kanatlı sözler söyleyip ona sorana kadar:
[51] “Delos, eğer oğlum Phoebus Apollon’un meskeni olmaya ve ona zengin bir tapınak yapmaya razı olursan; çünkü göreceğin gibi başkaları sana dokunamayacak: ve sanırım hiçbir zaman öküz ve koyun bakımından zengin olmayacaksın, bağbozumu yapmayacaksın ya da bol miktarda ekin üretmeyeceksin. Ama uzaklara nişan alan Apollon’un tapınağına sahip olursan, bütün insanlar sana kurbanlık getirip burada toplanacak ve her zaman zengin kurban kokuları yükselecek ve sende yaşayanları yabancıların elinden besleyeceksin; çünkü gerçekten de toprağın verimli değil.”
[62] Leto böyle konuştu. Ve Delos sevinçle cevap verdi ve şöyle dedi: “Leto, yüce Coeus’un en görkemli kızı, çocuğunu uzak nişancı efendiyi sevinçle kabul ederdim; çünkü insanlar arasında kötü konuşulduğum çok doğru, oysa böylece çok onurlandırılacağım. Ama bu sözden korkuyorum ve bunu senden saklamayacağım Leto. Diyorlar ki, Apollon çok kibirli biri olacak ve verimli yeryüzünün her yerinde tanrılar ve insanlar arasında büyüklük taslayacak. Bu nedenle, güneşin ışığını batırır batırmaz, bu adayı küçümseyeceğinden – çünkü gerçekten sert, kayalık bir toprağım var – ve beni devirip ayaklarıyla denizin derinliklerine iteceğinden yürekten ve derinden korkuyorum; o zaman büyük okyanus sonsuza dek başımın üzerinden derinlere akacak ve tapınağını ve ormanlık korularını yapmak için hoşuna gidecek başka bir ülkeye gidecek. Böylece, denizin çok yüzgeçli yaratıkları içimde inlerini kuracak ve kara foklar rahatsız edilmeden evlerini yapacaklar, çünkü ben insanlardan yoksun kalacağım. Yine de büyük bir yemin etmeye cesaret edersen tanrıça; Onun, önce burada insanlara kehanet vermek üzere görkemli bir tapınak inşa edeceğine, sonra tüm insanlar arasında tapınaklar ve ağaçlık korular yapmasına izin vereceğine; çünkü O kesinlikle çok ünlü olacak.”
[83] Delos da öyle dedi. Ve Leto tanrıların büyük yeminini etti: “Şimdi bunu duyun, yeryüzü, gökyüzü ve Styx’in suları (bu kutsanmış tanrılar için en güçlü ve en korkunç yemindir), kesinlikle Phoebus’un burada güzel kokulu sunağı ve bölgesi olacak ve sizi her şeyden çok onurlandıracak.”
[89] Leto yemin edip andını bitirdiğinde, Delos uzak nişancı efendisinin doğumuna çok sevindi. Ama Leto dokuz gün dokuz gece alışılmadık sancılar çekti. Yanında tanrıçaların en önde gelenleri, Dione, Rhea, Ichnaea, Themis, yüksek sesle konuşan Amphitrite ve bulut toplayan Zeus’un salonlarında oturan beyaz kollu Hera dışındaki diğer ölümsüz tanrıçalar vardı. Yalnızca sancı tanrıçası Eilithyia, Leto’nun derdini duymamıştı, çünkü Olimpos’un tepesinde, altın bulutların altında, beyaz kollu Hera’nın emriyle oturuyordu, Hera kıskançlık yüzünden Eilithyia’yı yakınında tutuyordu, çünkü güzel saçlı Leto yakında kusursuz ve güçlü bir oğul doğuracaktı.
[102] Ama tanrıçalar İris’i, Eilithyia’yı getirmesi için özenle belirlenmiş adadan gönderdiler ve ona dokuz arşın uzunluğunda, altın iplerle işlenmiş büyük bir gerdanlık vaat ettiler. Ve İris’e, daha sonra söyledikleriyle onu gelmekten vazgeçirmesin diye, kızı beyaz kollu Hera’dan uzaklaştırmasını söylediler. Rüzgâr gibi hızlı olan İris bütün bunları duyunca koşmaya başladı; ve bütün mesafeyi çabucak kat ederek tanrıların evine, yüce Olimpos’a geldi ve hemen Eilithyia’yı salondan kapıya çağırıp ona kanatlı sözler söyledi, Olimpos’ta yaşayan tanrıçaların ona söylediği her şeyi anlattı. Böylece Eilithyia’nın kalbini sevgili göğsünde etkiledi; ve utangaç yaban güvercinleri gibi yola koyuldular.
[115[ Ve sancı tanrıçası Eilithyia Delos’a ayak basar basmaz, doğum sancıları Leto’yu ele geçirdi ve doğurmayı arzuladı; böylece kollarını bir palmiye ağacına doladı ve toprak altında sevinçle gülerken yumuşak çayırda diz çöktü. Sonra çocuk ışığa doğru sıçradı ve tüm tanrıçalar seni tatlı suyla saf ve temiz bir şekilde yıkayıp yeni dokunmuş, ince dokulu beyaz bir giysiye sardılar ve etrafına altın bir kuşak bağladılar.
[123] Leto, altın kılıcı taşıyan Apollon’a memesini vermedi; ama Themis tanrısal elleriyle usulüne uygun olarak nektar ve ambrosia döktü: ve Leto sevindi, çünkü güçlü bir oğul ve bir okçu doğurmuştu. Ama o ilahi yiyeceği tadar tatmaz, ey Phoebus, artık ne altın kordonlarla tutulabilirdin ne de kayışlarla hapsedilebilirdin, böylece tüm bağların çözüldü. Bunun üzerine Phoebus Apollon ölümsüz tanrıçalar arasında konuştu: “Lir ve eğri yay benim için her zaman değerli olacak ve Zeus’un şaşmaz iradesini insanlara bildireceğim.”
[133] Böyle dedi Phoebus, uzun saçlı tanrı, uzaklardan vurup geniş yeryüzünde yürümeye başladı; ve bütün tanrıçalar ona hayret ettiler. Sonra bütün Delos altınla doldu, Zeus’la Leto’nun çocuğunu görünce, sevinçten, çünkü tanrı onu adaların ve kıyıların üstünde tuttu, orada mesken kurmak için: ve Leto onu yüreğinde daha çok sevdi ; ve bir dağın tepesi gibi çiçeklendi orman çiçekleriyle.
[140] Ve sen, ey gümüş yaylı tanrı Apollon, uzaklara nişan alarak, şimdi sarp Cynthus’ta yürüdün ve sonra adada ve adadaki insanlar arasında dolaşıp durdun. Tapınakların ve ağaçlı koruların çoktur, yüce dağların ve denize akan ırmakların tüm dorukları ve yüksek kayalıkları senin için çok değerlidir Phoebus, yine de yüreğini en çok Delos’ta sevindirirsin; çünkü orada uzun giysili İyonyalılar, çocukları ve utangaç eşleriyle senin onuruna toplanırlar: dikkat et, buluşmalarını düzenlerken güreş, dans ve şarkılarla seni memnun ederler. Bir adam İyonyalıları böyle bir arada görseydi, onların ölümsüz ve yaşlanmamış olduklarını söylerdi. Çünkü hepsinin zarafetini görür, hızlı gemileri ve muazzam servetleriyle erkeklere ve iyi giyimli kadınlara bakarak yüreği hoşnut olurdu. Bir de şu büyük mucize var ki, ünü asla yok olmayacak: Delos’un kızları, Uzak Nişancı’nın hizmetçileri; önce Apollon’u, sonra Leto’yu ve oklardan zevk alan Artemis’i övdükten sonra, geçmiş günlerin erkeklerini ve kadınlarını anlatan bir ezgi söyleyip insan kabilelerini büyülerler. Ayrıca tüm insanların dillerini ve gürültülü konuşmalarını taklit edebilirler: her biri kendisinin şarkı söylediğini sanabilir, tatlı şarkıları gerçeğe o kadar yakındır ki.
[165] Şimdi Apollon ve Artemis’e iyilikler dileyin; ve siz genç kızlara elveda. Bundan sonra yeryüzündeki insanlardan herhangi biri, çok şey görmüş ve çok acı çekmiş bir yabancı, buraya gelip size sorduğunda beni hatırlayın: “Kızlar, sizce buraya gelen en tatlı şarkıcı kimdir ve en çok kimden zevk alırsınız?” O zaman hep bir ağızdan cevap verin: “O kör bir adamdır ve Sakız Adası’nın kayalıklarında yaşar; onun şarkıları her zaman yücedir.” Bana gelince, senin ününü yeryüzünde dolaştığım her yere taşıyacağım, bu doğru. Ve gür saçlı Leto’nun doğurduğu gümüş yaylı tanrı, uzak nişancı Apollon’u övmekten asla vazgeçmeyeceğim.
Homerik İlahiler 3.1: Phytian Apollon’a
[179] Ey Tanrım, Likya senindir ve güzel Maeonia ve deniz kıyısındaki büyüleyici şehir Milet, ama dalgalı Delos üzerinde büyük ölçüde kendi kendine hüküm sürüyorsun.
[182] Leto’nun görkemli oğlu kayalık Pytho’ya gider, ilahi, güzel kokulu giysilere bürünmüş, oyuk lirini çalar; ve altın tuşlara dokunduğunda liri tatlı şarkılar söyler. Oradan bir düşünce gibi hızla yeryüzünden Olimpos’a, Zeus’un evine, diğer tanrıların toplantısına katılmaya gider: o zaman hemen ölümsüz tanrılar sadece liri ve şarkıyı düşünür, tüm Musalar birlikte, tatlı bir sesle, tanrıların sahip olduğu bitmeyen armağanları ve insanların acılarını, ölümsüz tanrıların elleriyle katlandıkları her şeyi, nasıl akılsız ve çaresiz yaşadıklarını ve ölüm için şifa ya da yaşlılığa karşı savunma bulamadıklarını söylerler. Bu arada süslü püslü Güzeller ve neşeli Mevsimler, Harmonia, Hebe ve Zeus’un kızı Afrodit ile birbirlerinin bileğinden tutarak dans ederler. Ve aralarında biri şarkı söyler; bu, ne kaba ne de cılız, ama uzun boylu ve imrenilecek bir görünüme sahip, oklardan zevk alan Artemis, Apollon’un kız kardeşidir. Aralarında Ares ve keskin gözlü Argos Katili eğlenirken, Apollon lirini yüksek ve ustaca basarak çalar ve etrafında ayaklarının ve sıkı dokunmuş yeleğinin parıltısıyla bir ışık saçar. Ve onlar, altın elbiseli Leto ve bilge Zeus bile, sevgili oğullarının ölümsüz tanrılar arasında oynamasını izlerken yüce yüreklerinde sevinirler.
[207] O zaman seni nasıl söyleyeyim – her yönden şarkılara layık bir konu olmana rağmen? Seni kur yapan biri olarak ve aşk tarlalarında, tanrıya benzeyen İschys’le, güzel atlı Elatius’un oğluyla, Triops’tan doğan Phorbas’la, Ereutheus’la ya da Leucippus’la ve Leucippus’un karısıyla birlikte Azan’ın kızına nasıl kur yaptığını mı söyleyeyim ((lacuna)) … sen yürüyerek, o arabasıyla, yine de Triops’un gerisinde kalmadan. Yoksa ilk başta insanlar için bir kehanet yeri aramak üzere yeryüzünde nasıl dolaştığını mı söyleyeyim, ey uzaklara nişan alan Apollon? Önce Pieria’ya indin Olympos’tan, kumlu Lectus’tan, Enienae’den ve Perrhaebi ülkesinden geçtin. Kısa süre sonra Iolkos’a geldin ve gemileriyle ünlü Euboea’daki Cenaeum’a ayak bastın: Lelantine ovasında durdun, ama orada bir tapınak ve ağaçlık korular oluşturmak gönlünün hoşuna gitmedi. Sonra uzaklara nişan alan Apollon, ordan Euripus’u geçtin, yeşil, kutsal tepelere tırmandın, Mikalessos’a, çimenlik Teumessos’a gittin ve böylece ağaçlarla kaplı Thebai’ye vardın; zira kutsal Thebai’de henüz kimse yaşamıyordu, Thebai’nin buğday ekili ovasında da henüz patikalar ya da yollar yoktu.
[229] Ve daha da öteye gittin, ey uzaklara nişan alan Apollon, ve Onchestus’a, Poseidon’un aydınlık koruluğuna geldin: orada yeni kırılmış soğuk, süslü arabayı çekmekten dolayı sıkıntılı, yeniden canlanır ve yetenekli sürücü arabasından atlayıp yoluna devam eder. Sonra atlar bir süre boş arabayı çıngırdatır, rehberlikten kurtulurlar; ve eğer arabayı ağaçlık koruda kırarlarsa, adamlar atlara bakar, ama arabayı devirip orada bırakırlar; çünkü bu en başından beri ritüeldi. Ve sürücüler tapınağın efendisine dua ederler; ama araba tanrının payına düşer.
[239] Daha da ileri gittin, ey uzaklardan gelen Apollon, ve Lilaea’dan tatlı sularını akıtan Cephissus’un şirin deresine ulaştın, ve onun üzerinden geçtin, ey uzaktan gelen asker, çok kuleli Ocalea’yı geçtin ve çimenli Haliartus’a ulaştın.
[244] Sonra Telphusa’ya doğru gittin: orası bir tapınak ve ağaçlık bir koru yapmak için uygun görünüyordu. Çok yaklaştın ve onunla konuştun: “Telphusa, burada görkemli bir tapınak yapmayı düşünüyorum, insanlar için bir kehanet merkezi olacak ve hem zengin Peloponez’de yaşayanlar hem de Avrupa’da ve dalgalarla yıkanan tüm adalarda yaşayanlar, kehanet aramaya gelen insanlar buraya her zaman mükemmel kurbanlar getirecekler. Ben de onlara, zengin tapınağımda yanıt vererek, şaşmayacak tüm öğütleri ileteceğim.”
[254] Phoebus Apollon böyle dedi ve bütün temelleri boydan boya, geniş ve çok uzun olarak attı. Ama Telphusa bunu görünce yüreği öfkeyle doldu ve şöyle dedi: “Efendi Phoebus, uzaklardan gelen hizmetkâr, yüreğine bir öğüt vereceğim, çünkü burada sana her zaman mükemmel kurbanlar getirecek insanlar için bir kehanet merkezi olacak görkemli bir tapınak yapmayı düşünüyorsun; yine de konuşacağım ve sözlerimi yüreğine koyacaksın. Hızlı atların ayak sesleri ve kutsal pınarlarımda sulanan katırların sesleri seni her zaman rahatsız edecek ve insanlar senin büyük tapınağına ve içindeki birçok hazineye bakmaktansa, iyi yapılmış savaş arabalarına ve hızlı ayaklı atlara bakmayı daha çok sevecekler. Ama benden etkilenirsen -çünkü sen, efendimiz, benden daha güçlü ve kudretlisin ve kuvvetin çok fazladır- Crisa’da Parnassos’un kayalıklarının altında bir tapınak inşa et: Orada hiçbir parlak savaş arabası çarpışmayacak ve iyi inşa edilmiş sunağının yakınında hızlı ayaklı atların gürültüsü olmayacak. Böylece görkemli insan toplulukları sana Iepaeon (Selamlayan) olarak armağanlar getirecek, sen de çevrende yaşayan insanların zengin kurbanlarını sevinçle kabul edeceksin.” Telphusa, Uzak Atıcı’nın değil, yalnızca kendisinin orada ün kazanması gerektiğini söyledi ve Uzak Atıcı’yı ikna etti.
[277] Daha da ileri gittin Apollon, ta ki Zeus’u umursamadan Cephisian gölünün yakınındaki güzel bir kayalıkta yaşayan küstah Phlegyae’nin şehrine gelene kadar. Ve oradan hızla dağ sırtına ilerledin ve karlı Parnassos’un eteklerinde batıya dönük Crisa’ya geldin: Uçurum tependen itibaren uzanıyor, ve altındaki çukur, engebeli bir vadiye iniyordu. Orada efendi Phoebus Apollon güzel tapınağını yapmaya karar verdi ve şöyle dedi: “Bu yerde insanlar için bir kehanet merkezi olacak görkemli bir tapınak inşa etmeyi düşünüyorum ve buraya her zaman mükemmel kurbanlar getirecekler, hem zengin Peleponez’de yaşayanlar hem de Avrupa’nın ve dalgalarla yıkanmış tüm adaların insanları bana soru sormaya gelecekler. Ve ben de onlara, zengin tapınağımda cevap vererek, şaşmayacak öğütler vereceğim.”
[294] Bunu söyledikten sonra Phoebus Apollon tapınağın temellerini boydan boya, geniş ve çok uzun bir şekilde attı; ve bunların üzerine Erginus’un oğulları, Trophonius ve Agamedes, ölümsüz tanrıların sevgilileri, taştan bir temel attılar. Ve sayısız insan kabilesi, sonsuza dek şarkısı söylenecek şekilde, işlenmiş taşlardan koca bir tapınak inşa ettiler.
[300] Ama yakınlarda tatlı akan bir pınar vardı ve Zeus’un oğlu efendimiz orada güçlü yayıyla şişkin, kocaman dişi ejderhayı öldürdü, bu vahşi canavar yeryüzündeki insanlara, bizzat insanlığa ve onların ince bacaklı koyunlarına büyük kötülükler yapmaya alışkındı; çünkü o çok kanlı bir belaydı. Bir zamanlar altın tahtlı Hera’dan alınıp insanların başına bela olsun diye zalim Typhon’u doğuran oydu. Bir zamanlar Hera, baba Zeus’a kızdığı için onu doğurmuştu, Kronos’un oğlu yüce Athena’yı kafasında taşıdığı için. Bunun üzerine kraliçe Hera kızdı ve toplanan tanrılar arasında şöyle konuştu:
[311] “Bütün tanrılar ve tanrıçalar, bulut toplayan Zeus’un, beni kendisine gönülden bağlı bir eş yapmışken, beni nasıl ahlaksızca aşağılamaya başladığını benden dinleyin. Bakın şimdi, benden ayrı olarak, bütün kutsanmış tanrıların arasında en önde gelen parlak gözlü Athena’yı doğurdu. Ama doğurduğum oğlum Hephaistos bütün kutsanmış tanrılar arasında zayıftı, ayakları pörsümüştü, cennette benim için bir utanç ve yüz karasıydı, onu ben ellerime aldım ve büyük denize düşmesi için fırlattım. Ama Nereus’un kızı gümüş ayaklı Thetis onu kız kardeşleriyle birlikte alıp baktı: Keşke kutsanmış tanrılara başka bir hizmette bulunsaydı! Ey kötü ve kurnaz! Şimdi başka ne tasarlayacaksın? Kendi başına parlak gözlü Athena’yı doğurmaya nasıl cesaret ettin? Ben sana bir çocuk doğurmaz mıydım – en azından cenneti elinde tutan ölümsüz tanrılar arasında senin karın olarak anılan ben. Bundan sonra senin için kötü bir şey tasarlamayayım diye şimdi dikkatli ol: evet, şimdi ölümsüz tanrılar arasında en önde olmak için bir oğlumun doğmasını sağlayacağım – ve bunu seninle benim aramdaki kutsal evlilik bağına utanç getirmeden yapacağım. Ayrıca senin yatağına gelmeyeceğim, senden uzakta kutsanmış tanrılarla arkadaşlık edeceğim.”
[331] Böyle konuştuktan sonra, çok kızgın bir halde tanrıların yanından ayrıldı. Sonra hemen iri gözlü kraliçe Hera dua etti, eliyle yere düz bir şekilde vurdu ve şöyle konuştu “Şimdi dinleyin, dua ediyorum, yeryüzü ve yukarıdaki geniş gök ve siz yerin altında ulu Tartaros’un kıyısında yaşayan ve hem tanrıların hem de insanların türediği dev tanrılar! Hepiniz bana kulak verin ve Zeus’tan ayrı bir çocuk doğurmama izin verin, güç bakımından ondan aşağı kalmasın – hayır, her şeyi gören Zeus’un Kronos’tan daha güçlü olduğu kadar o da Zeus’tan daha güçlü olsun.”
[340] Böylece ağladı ve güçlü eliyle toprağı dövdü. O zaman hayat veren toprak hareket etti: ve Hera bunu gördüğünde yüreği sevinçle doldu, çünkü duasının yerine geleceğini sanıyordu. Ve bundan sonra tam bir yıl boyunca bilge Zeus’un yatağına hiç girmedi, eskiden olduğu gibi oyma sandalyesinde oturup ona bilgece öğütler vermedi, aksine birçok kişinin dua ettiği tapınaklarında kalıp sunularından zevk aldı, iri gözlü kraliçe Hera. Ama aylar ve günler geçip de mevsimler usulünce ilerleyip dünya dönmeye devam ettiğinde, ne tanrılara ne de ölümlü insanlara benzeyen birini doğurdu, zalim Typhon, insanların başına bela olmak için dünyaya geldi. Hemen koca gözlü kraliçe Hera onu aldı ve bir kötülüğü ötekine katarak onu ejderha dişiye verdi; dişi de onu kabul etti. Böylece bu Typhon ünlü insan kabileleri arasında büyük kötülükler yaptı. Dişi ejderhayla kim karşılaşırsa, kıyamet günü gelip çatardı; ta ki uzaktan ölüm dağıtan efendi Apollon ona güçlü bir ok atana dek. Derken, acı sancılar içinde kıvranan dişi ejderha, soluk soluğa yattığı yerde yuvarlanmaya başladı. Ağaçların arasında bir o yana bir bu yana kıvranırken korkunç bir gürültü yükseliyordu: ve böylece kanlar içinde soluyarak can verdi.
[362] Sonra Phoebus Apollo onun için övündü: “Şimdi burada, insanı besleyen toprağın üzerinde çürü! En azından artık besleyici toprağın meyvesini yiyen ve buraya mükemmel kurbanlar getirecek olan insanlara bela olmak için yaşamayacaksın. Zalim ölüme karşı ne Typhoeus’un ne de kötü şöhretli Chimera’nın sana bir yararı olacak, ama burada Toprak ve parlayan Hyperion seni çürütecek.”
[370] Phoebus işte böyle dedi, ona bakıp sevinerek: ve gözlerini karanlık kapladı. Orada Helios’un kutsal gücü onu çürüttü; bu yüzden o yere şimdi Pytho denir ve insanlar efendi Apollon’a Pythian diye başka bir ad taktılar; çünkü o noktada Helios’un delici gücü canavarı çürüttü.
[375] Ardından Phoebus Apollon, tatlı akan pınarın onu kandırdığını gördü ve Telphusa’ya karşı öfkeyle hareket etti; ve çok geçmeden ona yaklaşarak yanında durup onunla konuştu: “Telphusa, aklımı çelerek bu güzel yeri kendine saklamayacak ve berrak akan suyunu akıtmayacak mıydın: burada sadece senin değil, benim de ünüm olmalı?”
[382] Böyle konuştu efendi, çok çalışan Apollon ve onun üzerine, akarsularını gizleyen kayalardan oluşan bir kütle itti: ve berrak akan derenin çok yakınındaki ağaçlık bir koruda kendine bir sunak yaptı. Kutsal Telphusa’nın akıntısını azalttığı için bütün insanlar o yerde Telphusian adıyla yüce olana dua ederler.
[388] Sonra Phoebus Apollon, kayalık Pytho’da kendisine hizmet etmeleri ve kurban sunmaları için hangi adamları getirmesi gerektiğini yüreğinde düşündü. Ve bunu düşünürken, şarap gibi denizde hızlı bir geminin farkına vardı, içinde birçok insan ve iyi adamlar vardı, bunlar Minos’un şehri Knossos’tan gelen Giritlilerdi; bunlar, prense kurban veren ve altın kılıcın taşıyıcısı Phoebus Apollon, Parnassos’un körfezinin aşağısındaki defne ağacından cevap olarak ne söylerse söylesin onun kararlarını duyuranlardı. Bu adamlar siyah gemileriyle kumlu Pylos’a ve Pylos’un adamlarına ticaret ve kazanç için yelken açıyorlardı. Ama Phoebus Apollon onları karşıladı: açık denizde yunus gibi hızlı gemilerine sıçradı ve oraya uzandı, büyük ve korkunç bir canavar, ve hiçbiri anlamak için önemsemedi; ama yunusu denize atmaya çalıştılar. Fakat yunus kara gemiyi her yönden sallamaya ve tahtaları titretmeye devam etti. Bu yüzden korkudan teknelerinde sessizce oturdular ve ne simsiyah, içi boş geminin yelkenlerini gevşettiler, ne de kara boyalı gemilerinin yelkenini indirdiler, ama her şeyden önce öküz derisi halatlarla ayarladıkları gibi, yelken açmaya devam ettiler; çünkü güneyden esen şiddetli bir rüzgâr hızlı gemiyi arkadan hızla sürüklüyordu. Önce Malea’dan geçtiler, sonra Laconian kıyısı boyunca Taenarum’a geldiler, burası insanları sevindiren Helios’un deniz-kara kenti ve ülkesiydi, burada efendi Helios’un yağlı koyunları sürekli beslenir ve mutluluk verici ülkeyi kaplardı. Orada gemilerini kıyıya yanaştırıp karaya çıkmak, büyük mucizeyi anlamak ve canavarın içi boş geminin güvertesinde mi kalacağını, yoksa balıkların kaynaştığı tuzlu derinliklere mi geri döneceğini gözleriyle görmek istediler. Ama iyi inşa edilmiş gemi dümene itaat etmedi, Peloponez boyunca yoluna devam etti: ve efendisi, çok çalışan Apollon, esintinin nefesiyle onu kolayca yönlendirdi. Böylece gemi yoluna devam etti ve Arena’ya, güzel Argyphea’ya, Thryon’a, Alpheos’un geçidine ve iyi yerleştirilmiş Aepy’ye, kumlu Pylos’a ve Pylos’un halkına ulaştı; Cruni’yi geçti ve Khalkis’i ve Dyme’yi ve Epei’lerin hüküm sürdüğü güzel Elis’i geçti. Ve Zeus’un esintisiyle coşarak Pherae’ye doğru yol alırken, bulutların altında onlara İthaka’nın sarp dağı, Dulichium ve Same ve ormanlık Zacynthus göründü. Ama Peloponez’in bütün kıyılarını geçtikten sonra, Crisa’ya doğru, genişliğiyle zengin Pelops adasını boydan boya bölen o uçsuz bucaksız körfez gözlerinin önünde yükselmeye başladı. Zeus’un buyruğuyla güçlü, berrak bir batı rüzgârı çıktı karşılarına ve gökten şiddetle esti, öyle ki gemi denizin tuzlu suları üzerinde hızla yol almayı tamamlayabildi. Böylece yeniden şafağa ve güneşe doğru yol almaya başladılar: Zeus’un oğlu efendi Apollon onları uzakta görülen Crisa’ya, üzüm bağları ülkesine ve cennete varıncaya kadar götürdü: denizde yol alan gemi orada kumların üzerinde karaya oturdu.
[440] Sonra, öğle vakti bir yıldız gibi, efendi, çok çalışan Apollon gemiden sıçradı: ondan ateş kıvılcımları yükseldi ve parlaklıkları göğe ulaştı. Paha biçilmez üçayaklar arasındaki tapınağına girdi ve orada parlak bir alev yakarak oklarının ihtişamını gösterdi, öyle ki ışıltıları tüm Crisa’yı doldurdu ve Crisalıların eşleri ve iyi giyimli kızları Phoebus’un bu patlamasıyla çığlık attılar; çünkü hepsinin üzerine büyük bir korku saldı. Tapınağından tekrar fırladı, bir düşünce kadar hızlıydı, gençliğinin baharında, geniş omuzları kıllarla kaplı, canlı ve gürbüz bir adam suretinde gemiye doğru hızla ilerliyordu: Giritlilere seslendi, kanatlı sözler söyledi:
[452] “Yabancılar, siz kimsiniz? Denizin yollarında yelken açarak nereden geliyorsunuz? Ticaret için mi, yoksa kendi hayatlarını tehlikeye atan ve dolaştıkları yabancı bölgelerde insanlara kötülük getiren korsanlar gibi denizde rastgele mi dolaşıyorsunuz? Neden korkup dinleniyorsunuz ve karaya çıkmıyor, kara geminizin eşyalarını istiflemiyorsunuz? Çünkü ekmekle geçinen adamların âdeti budur, ne zaman karanlık gemileriyle karaya çıksalar, yorgunluktan bitap düşerler; tatlı yiyecek arzusu onları hemen kalplerinden yakalar.”
[462] Böyle konuşarak yüreklerine cesaret verdi, Giritlilerin efendisi ona cevap verdi ve şöyle dedi: “Yabancı – her ne kadar şekil ve boy olarak ölümlü insanlara benzemeseniz de, ölümsüz tanrılar gibisiniz – selam ve mutluluk size, tanrılar size iyilik versin. Şimdi bana doğruyu söyle de bileyim: Burası hangi ülke, hangi topraklar ve burada hangi insanlar yaşıyor? Bize gelince, başka düşüncelerle Girit’ten Pylos’a gitmek üzere engin denizde yelken açmıştık (çünkü oradan geldiğimizi bildiriyoruz), ama şimdi gemiyle buraya hiç de isteyerek gelmedik – başka bir yoldan ve başka yollardan – ve seve seve geri dönmek isterdik. Ama ölümsüz tanrılardan biri bizi buraya isteğimiz dışında getirdi.”
[474] O zaman çok çalışan Apollon cevap verdi ve şöyle dedi: “Bir zamanlar ormanlık Knossos’ta yaşayan, ama artık her biri sevdiği kente, güzel evine ve sevgili karısına dönmeyecek olan yabancılar; burada birçok insan tarafından onurlandırılan zengin tapınağımı koruyacaksınız. Ben Zeus’un oğluyum; adım Apollon’dur; ama seni denizin uçsuz bucaksız koynundan buraya getirdim, sana zarar vermek istemedim; hayır, burada insanlar arasında büyük onur gören zengin tapınağımı koruyacaksın ve ölümsüz tanrıların planlarını bileceksin ve onların isteğiyle her zaman onurlandırılacaksın. Şimdi gel, acele et ve dediğimi yap. Önce yelkenleri indirin, sonra da hızlı gemiyi karaya doğru çekin. Mallarınızı ve düzgün gemideki eşyaları çıkarın, deniz kıyısında bir sunak yapın; üzerinde ateş yakın ve beyaz un sunun. Sonra sunağın çevresinde yan yana durun ve dua edin: Puslu denizde ilk kez yunus biçiminde hızlı geminin üzerine çıktığım gibi, bana Apollon Delphinius olarak dua edin; sunağın adı da Delphinius olsun ve sonsuza dek gözüksün. Daha sonra, karanlık geminin yanında yemek yiyip Olimpos’ta yaşayan kutsanmış tanrılara bir sunu hazırlayın. Ama tatlı yemek arzusunu bir kenara bırakınca, zengin tapınağımın bulunduğu yere gelene kadar benimle birlikte Ie Paean (Selam, Şifacı!) ilahisini söyleyerek yürüyün.”
[502] Apollon böyle dedi. Onlar da hemen onu dinleyip itaat ettiler. Önce yelkenleri indirip çözdüler ve direği serenlerden tutarak küpeştenin üzerine indirdiler. Sonra deniz kıyısına inerek gemiyi sudan karaya çıkardılar ve altına uzun destekler yerleştirdiler. Ayrıca deniz kıyısında bir sunak yaptılar ve bir ateş yaktıktan sonra beyaz un sundular ve Apollon’un onlara buyurduğu gibi sunağın etrafında durup dua ettiler. Sonra yemeklerini hızlı, siyah gemiden aldılar ve Olimpos’ta yaşayan kutsanmış tanrılara sunu döktüler. Yiyecek ve içecek isteklerini bir kenara bıraktıktan sonra, Zeus’un oğlu Apollon’un önderliğinde yola koyuldular; elinde bir lir vardı ve hızlı adımlarla yürürken tatlı tatlı çalıyordu. Böylece Giritliler onu Pytho’ya kadar izlediler, Giritli paean şarkıcılarının ve kalplerine ilahi ilham perisinin tatlı sesli şarkılar koyduğu kişilerin tarzına uygun olarak Ie Paean’ı söylerken aynı zamanda yürüdüler. Yorulmak bilmeyen ayaklarıyla tepeye yaklaştılar ve hemen Parnassos’a ve birçok insan tarafından onurlandırıldıkları güzel yere geldiler. Apollon onları oraya getirdi ve onlara en kutsal mabedini ve zengin tapınağını gösterdi.
[524] Ama ruhları sevgili göğüslerinde hareketlendi ve Giritlilerin efendisi ona şöyle sordu: “Tanrım, madem ki bizi sevdiklerimizden ve anavatanımızdan uzakta buraya getirdin, -çünkü yüreğin böyle istiyordu- şimdi bize nasıl yaşayacağımızı söyle. Seni tanıyalım diye. Bu topraklar ne üzüm bağları ne de otlaklar için arzulanacak bir yer değil ki üzerinde iyi yaşayalım ve insanlara hizmet edelim.”
[531] O zaman Zeus’un oğlu Apollon onlara gülümsedi ve şöyle dedi: “Siz aptal ölümlüler ve zavallı kölelersiniz, kaygılar, zor işler ve sıkıntılar peşindesiniz! Size hemen bir öğüt vereyim ve onu yüreklerinize yerleştireyim. Her biriniz elinde bıçakla durmadan koyun kesseniz, yine de insanların görkemli kabilelerinin benim için buraya getirdikleri her şeyi bolluk içinde saklarsınız. Ama tapınağımı koruyun, buraya gelen insan topluluklarını kabul edin, özellikle ölümlü insanlara isteğimi gösterin ve yüreklerinizde doğruluğu koruyun. Ama itaatsizlik edip uyarılarıma kulak asmayan olursa, ölümlüler arasında yaygın olduğu gibi boş bir söz ya da eylemde bulunup taşkınlık yaparsa, o zaman başkaları efendiniz olur ve sizi sonsuza dek güçlü bir elle yönetir. Size her şey söylendi: bunu yüreğinizde saklayın.”
[545] Ve böylece, elveda, Zeus ve Leto’nun oğlu; ama seni ve başka bir ilahiyi de hatırlayacağım.
AYRICA BAKINIZ
Kaynak için tıklayınız.
Apollon’un diğer kehanet merkezleri için: Kehanet Merkezleri