Jim Crow yasaları, Amerika Birleşik Devletleri’nde Afrika’dan getirilmiş insanların köle olarak çalıştırılmasını yasaklayan 13. yasa değişikliği uygulamaya konulduğunda başladı. Yaklaşık 1865 yılında yürürlüğe giren Jim Crow yasaları ile, kölelik bitmişti ancak insanlığa sığmayan yeni bir dönem başlıyordu: ayrımcılık. Kağıt üzerinde biten kölelik, Amerika’da eyaletlerde uygulanan “Black Codes” yani “Afro-Amerikanlar için Yasalar” altında devam ediyordu. Bu yasalar Afrikan-Amerikalıların nerede, nasıl ve ne kadara çalışabileceğini dikte ediyordu. Özellikle Birleşik Devletler’in güneyinde bu yasalar Afro-Amerikalıların seyahat ve oy verme haklarını ellerinden almak için kullanılıyordu. Eski ırkçı parti üyeleri ise hukuki sistemde polis, yargıç ve avukat gibi güçlü konumlardaydılar ve bu sebeple Afro-Amerikalıların dava kazanabilme gibi bir olasılıkları yoktu.
Jim Crow Yasası Nedir?
“Jim Crow” ismi ise, o zamanlar kendini siyaha boyayarak “Afro-Amerikalı gibi davranan” ve Afrikalılar ile dalga geçmek, onları canavarlaştırmak için yaratılmış bir “karakter” üzerinden koyulmuştu. Bu, beyaz insanların “blackface” yaparak, yani yüzlerini siyaha boyayarak ve dudaklarını büyüterek gerçekleştirdikleri aşağılayıcı gösterilerde yaratılan bir karakterdi.
Irk ayrımcılığı ise, Jim Crow yasaları altında Afro-Amerikalıları eziyor, onları insan olarak görmeyi reddediyor ve imkanlarını son derece kısıtlıyordu.
Jim Crow yasalarının farklı eyaletlerde kullanılmış örnekleri:
- Beyaz hemşirelerin Afro-Amerikalı bir adama hizmet vermeyi reddetmesi normaldi, hatta yasada bunun bir hemşireden beklenilemeyeceği belirtiliyordu.
- Otobüslerde farklı oturma yerleri vardı (Afro-Amerikanlar arkada otururken beyazlar öndeydi, yan yana oturulması düşünülemezdi) hatta çoğu yerde otobüs bekleme bölgesi bile ayrılmıştı.
- Afro-Amerikanlar ve beyazlar aynı restoranda yemek yiyemiyordu. Tabii, Afro-Amerikan bir insanı beyaz bir insandan ayıran arada iki metreden daha uzun bir duvar yoksa. Afro-Amerikalılar’ın beyazların girdiği kapıdan bile girmesi yasaktı.
- Beyaz ve Afro-Amerikan bir insanın aynı masada bilardo oynaması yasaktı.
- Beyazların ve Afro-Amerikalılar’ın ayrılmış tuvaletleri, su çeşmeleri, okulları, hapishaneleri, berberleri, akıl hastaneleri, kitapları vardı. Burada sayılmayan daha pek çok eşya ve yer ayrılmıştı.
- Aynı binada bile yaşamaları yasak, ve evlenmeleri kesinlikle yasaktı
- Eşitliğe dair bir afiş bile asarsanız, 6 aya kadar hapis cezasına çarptırılırdınız.
Dönem boyunca çoğu dükkan ve halka açık yerlerde “Negroes (Afro-Amerikalılar’ı aşağılamak için söylenen son derece saldırgan bir hakaret) are not welcome here”, yani “Afro-Amerikalılar burada hoş karşılanmaz” anlamına gelen afişler görülmesi normaldi. Afro-Amerikalılar için olan okullara yapılan saldırılar ve bu okullara ekonomik desteğin verilmemesi, yetersiz bir eğitime yol açıyordu. Daha da korkunç olan durum, Afro-Amerikanlar’ın avrupai güzellik standartlarında çirkin, canavar köleler olarak görülmesi, nesillerce kendinden nefret eden bir toplum doğurdu. “Negroe’lar ile aynı okula gitmem”, “yalnızca beyazlar için”, “yalnızca beyazlar işe alınır”, “yalnızca beyazlar için çamaşır yıkanır”, “beyaz mahallemizde yalnızca beyaz kiracı istiyoruz” ve daha nice ırkçılık belirten, Afro-Amerikalılar’ı temel haklardan alıkoyan, onları topluma kabul etmeyen pek çok afiş normaldi. Afro-Amerikalılar’a yıllar boyunca eğitim, iş, adalet, sağlık ve yaşamak gibi temel haklar verilmedi. Onun yerine bir dönem köleleştirildikleri ülkede nefret ile karşılaştılar.
Jim Crow yasaları 1968 yılında sona erdi. Ancak yaklaşık 100 yılın yarattığı travma, Afro-Amerikan toplumunu daha uzun yıllar boyu etkileyecek, beyaz amerikalıların mentalitesi uzun yıllar aynı kalacaktı.