İnsanlık suçu ancak bu kadar güzel anlatılabilirdi!
Bilimsel yayınlar okumaktan yorulduğum anlarda romanlara dalarım; hem beni kendi dünyamdan uzaklaştırır, yeryüzünün çeşitli parçalarında gezintiye çıkarır hem de yorgunluğumu alır.
***
Yeni okuyup bitirdiğim 'Boyalı Kuş' romanı da öyle oldu.
İkinci Dünya Savaşı'nın kalleşliğine, acımasızlığına, ırkçlığına, faşitliğine bir kez daha tanık oldum; bize benzeyen yapısıyla Polonya köylerine gittim, orada yaşadım.
***
Nazi filmlerinin hastasıyım.
İkinci Dünya Savaşı'nı anlatan hemen bütün filmleri izledim.
'Boyalı Kuş', Polonyalı Jerzy Kosinski'nin özyaşam öyküsünden yararlanarak yazdığı, artık klasikler arasına giren bir roman...
İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler'den kaçan-kaçırılan bir çocuğun öyküsü...
Okuyanlar bilecektir, tıpkı 'Kelebek' romanındaki gibi çocuğun yaşamadığı, tanık olmadığı şiddet yok!
Büyük olasılıkla Yazar Kosınksı, Alman faşistlerinden kaçtığı sırada köylerde tanık olduğu zalimlikleri kaleme aldı.
İki tür zulmü yansıtıyor perdeye...
Birincisi, Almanların Yahudi ve Çingenelere yaptığı büyük kıyım... Onlar görüldükleri her yerde vuruldular, öldürüldüler, toplama kamplarında işkencelerden geçirildiler.
Çok azı sağ kaldı.
Diğeri ise Polonya köylülerinin zalimlikleri...
Galiba bütün dünyanın köylüleri biraz birbirine benziyor:
"Buraları Doğru Avrupa'nın yüzyıllardan beri ihmal edilmiş, en ücra köşelerdeki köylük yerleriydi. Şehir merkezlerinden çok uzak, ulaşımları yok denecek gibiydi. Birkaç asfalt yol ve köprü dışında ne okul, ne hastaneleri vardı. Hiçbirinde elektrik yoktu. Mezralarda atalarının yaşadığı usulde yaşayıp gidiyordu insanlar, birbirlerine nehirler, ormanlar ve göller yüzünden kan davaları güdüyorlardı. Geleneksel olarak bildikleri, tanıdıkları tek yasa da güçlü ve varsıl olanın her zaman zayıf ve yoksulun hakkından geldiğini söylüyordu zaten. Dinen de Katolik ve Ortodoks olarak bölünmüş olan bu insanları birleştiren tek şey, aşırılıkta sınır tanımayan batıl inançları ile insan hayvan ayırımı yapmaksızın tüm canlıları kıran hastalıklardı."
(Sayfa14).
Doğru Avrupa yerine Türkiye yazsak, Katolik ve Ortodoks dini yerine İslam yazsak, 40-50 yıl önceki Türkiye tablosunu andırmıyor mu?
Yazar Kosinsksi'nin kitabına adını veren bölümü gerçekten ilginç...
Bir metafor olarak kullandığı belli...
Bir kuşu tutsak alan Lekh, onu boyayarak, sürünün içine salıverir.
Bakın sonrasını nasıl anlatır yazar:
"Tepemizde yeterince kuşun toplandığına kanaat getirdiğinde Lekh bana bir işaret çakarak tutsağımızı salıverirdirirdi. Küçücük bir gökkuşağı gibi görünen kuş mutlu ve özgür bulutlara doğru havalanır, hızla kahverengi sürünün arasına dalardı. Diğer kuşlar ise bir an neye uğradıklarını anlamaz, kafaları karışırdı. Boyalı kuş sürünün bir o yanına, bir bu yanına uçar, beyhude bir çabayla onlardan biri olduğunu göstermeye çalışırdı. Ancak o ne kadar hevesle içlerine girmeye çalışsa da üstündeki parlak renklerin gözlerini kamaştırdığı diğer kuşlar, kuşkulu onu sürünün dışına kovalardı. Hemen sonra da art arda acımasız bir saldırıyla boyalı kuşu didiklemeye, tüylerini yolmaya girişirlerdi. Kısa süre içinde artık gökyüzünde tutunamayan rengarenk gövdesiyle yere yapışırdı boyalı kuş. Onu bulduğumuzda da genellikle çoktan ölmüş olurdu."
Bu toplumda farklı olana, sürüye benzemeyene aynı muamele yapılmıyor mu?
Bunun adına ırkçılık diyoruz; tarihte insanlığın yarattığı en büyük suç değil mi?
***
Bu yazının dipnotu: Boyalı Kuş, ilk kez 1968 yılında yayınlandı. E yayınlarının ilk kitabı hatta... Zeynep Umuroğlu Çetinol tarafından çevrilen kitabın içinde pek çok Tükçe yanlışı var. Hem dilbilgisi, hem anlatım bozukluğu... E yayınlarına hiç yakıştıramadım.
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!