Anne sütündeki bir amino asit türü, yenidoğanda yararlı bakterilerin büyümesini teşvik ederek uzun vadeli metabolik sağlığı iyileştiyor.
Binlerce yıldır bebekleri beslemesine rağmen, anne sütünün simyası gizemini koruyor. Bilinmeyen en önemli konulardan biri annenin diyetine ve ortamına göre değişen sütün içindeki bileşenlerin bebeğin sağlığını nasıl etkileyebileceğiydi. Şimdi, insanlar ve fareler üzerinde deneylerde sütün yapısını inceledikten sonra, araştırmacılar bir bileşenin – tam tahıllı gıdalardaki betain adı verilen bir amino asit türü – yenidoğanda yararlı bakterilerin büyümesini teşvik ederek uzun vadeli metabolik sağlığı iyileştirdiğini ortaya çıkardı.
Sant Joan de Déu Barselona Çocuk Hastanesinde pediatrik obezite üzerine çalışan Carles Lerin anne sütünü araştırmaya başladı: Çocuklukta obezite ile mücadele etmek ve nihayetinde önlemek için yeni yollar arıyordu. Bazı çalışmalar, mama ile beslenen bebeklerde obezite riskinde hafif bir artış olduğunu göstermiştir ve Lerin, anne sütündeki bazı bileşenlerin bir fark yaratıp yaratmayacağını merak etti.
Aynı kurumdaki yüksek lisans öğrencisi Sílvia Ribó ve obezite araştırmacısı David Sánchez-Infantes ile birlikte Lerin, Oklahoma’dan 34 anne-bebek çiftini içeren mevcut bir araştırmaya katıldı. Tüm bebekler sadece anne sütüyle beslendi ve diğer araştırmacılar anne sütü örneklerini sakladılar ve erken bebeklik dönemindeki büyüme ve sağlıklarının ayrıntılı kayıtlarını aldı. Lerin ve meslektaşları, daha sonraki obezite ile bağlantılı olan hızlı erken büyüme ile ilişkili olabilecek maddeleri belirlemeyi umdular. Bir madda öne çıktı: Seviyeler düşük olduğunda bu istenmeyen büyümeyle bağlantılı olan betain.
Betainin yenidoğanlarda büyümeyi gerçekten kontrol edip edemeyeceğini belirlemek için Lerin ve meslektaşları farelere geçtiler. Yeni doğum yapmış fareler rastgele olarak ya normal bir diyete ya da fazladan betain içeren bir diyete sokuldu. Araştırmanın sonuçları Science Translational Medicine’de yayınlandı. Betainle zenginleştirilmiş sütü alan yavruların ağırlığı kontrol hayvanlarından biraz daha azdı ve fark yetişkinliğe kadar sürdü. Yaklaşık 6 ayda, fazladan betain alanların ağırlığı kontrollü gruptan yaklaşık yüzde 10 daha azdı.
Etki, anneleri obez olan yavrularda daha belirgindi. Tıpkı insan bebeklerinde olduğu gibi, obez annelerden doğan fare yavrularının fazla kilolu olma riski daha yüksek çıktı. bu bulgu, ekstra betainin bu yavrular için özellikle yararlı olabileceğini ve daha sağlıklı büyümeye yol açabileceğini öne sürüyor.
Araştırmacılar betainin metabolizma için neden iyi olabileceğini anlamaya çalışırken ilginç bir şey keşfettiler: Fare yavrularında Akkerrmansia adı verilen sağlıklı bağırsak bakterilerinde geçici bir artış gözlendi. İspanya Valensiya’dan 109 bebek ve anneden oluşan ikinci bir grup bu teoriyi güçlendirdi. Anne sütündeki daha fazla betain, 12 aylıkken bebeklerin dışkı örneklerinde daha fazla Akkerrmansia ile ilişkilendirildi. Diğer çalışmalar, insanlarda daha düşük seviyelerde Akkermansia olduğunu ve hayvan modellerinin obezite ve diğer metabolik koşullarla ilişkili olduğunu göstermiştir.
St. Louis’deki Washington Üniversitesi’nde biyolojik antropolog olan ve yüksek rakımın anne sütü bileşimini nasıl etkileyebileceğini araştıran E. A. Quinn’e göre sonuçlar, anne sütünün bağırsaktaki mikropların ötesindeki türleri etkilediğini gösteriyor. Quinn, “Bence bu makalenin benim için en heyecan verici yanı anne sütünün çok karmaşık bir sistem olduğunu göstermeye başlaması. Olanları anlamanın ilk aşamalarındayız” diyor.
Anne sütü bileşimi bir çocuğun metabolizmasını programlar mı?
Oklahoma anne sütü çalışmasında yer alan Pediatrik Endokrinolog Elvira Isganaitis ve yeni makalenin ortak yazarı Elvira Isganaitis de bu sorunun yanıtı merak ediyod. Önceki çalışmalar, anne sütü bileşenlerinin bir yavrunun bağırsağını değiştirebileceğini ileri sürüyordu. Bir diğeri, farelerde anne egzersizinin anne sütündeki oligosakkaritler adı verilen sağlıklı karbonhidratları arttırdığını buldu.
Quinn de, betainin Akkermansia üzerindeki belirgin etkilerinin, kinoa gibi betain bakımından zengin tahıllarda bol bulunan Akdeniz diyetinin yetişkinlerindeki bazı faydaları açıklayıp açıklayamayacağını da merak ediyor. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, betainin sağlıklı bağırsak mikroplarını modüle ederek yetişkin farelerde obeziteyi önleyebileceğini öne sürerken, prediyabetli obez insanlara betain takviyeleri sunan ve 2018 yılında yapılan küçük bir denemesi pek fayda sağlamadı.
Lerin için anahtar soru, farelerdeki etkilerin bebeklerde devam edip etmediği. Kısa süre önce, bebekleri ile birlikte fazla kilolu veya obez olan ve emziren 50 anne üzerinden bir araştırma yapmaya karar verdi. Bu annelere fazladan betain takviyeleri veya bir plasebo vermeyi rastgele bir biçimde planlayan küçük bir klinik deney başlattı. Lerin, yeni annelerin betain takviyeleri almasını önermese de, “Tam tahıl ve kinoa yemeyi tavsiye ederim.” diyor. Betain, umduğundan daha az etkili olsa bile dezavantajı olmayan bir diyet.
Bir diğer önemli soru, mama ile beslenen bebeklerin nasıl destekleneceğidir. Formüle betain eklemenin mümkün olabileceğini söylüyor. Ancak böyle bir çalışma, anneninki yerine doğrudan bebeğin diyetini değiştirmeyi içerdiğinden, bu daha etik ve lojistik açıdan karmaşık. Muhtemelen mevcut klinik deneylerin sonuç vermesini beklemek zorunda kalmak gerekecek.