Burun
Burun, solunum yollarının başlangıcı olan ve koklama organını içeren, iki gözün arasındaki çıkıntılı yapı.
Solunan havanın giriş kapısı olan burun, havayı süzer, ısıtır, nemlendirir, süzme sonucu biriken yabancı maddeleri dışarı atarak kendi kendini temizler. ayrıca koku alma organı olarak görev yapar.
Dış burun, iki göz çukuru arasındaki burun köküyle başlayıp, burun sırtı denen belli belirsiz bir tümsek oluşturduktan sonra burun ucuyla sonlanır; bu bölümün iki yanında burun kanatları bulunur. Burnun iç yapısında, kıkırdaktan bir bölmeye birbirinden ayrılmış iki boşluk vardır. Bu boşlukların dışarıya açılan bölümlerine burun delikleri denir.
Burun boşluğu
Burun boşluğunun yapısı oldukça karmaşıktır. Bu boşluğun, burun deliklerinin içindeki ve hemen üstündeki ön bölümüne burun dalızı (vestibulum) denir. Bu bölüm arkasında, burun boşluğunu sınırlayan iki dış duvar boyunca önden arkaya doğru uzanan üçer çıkıntı bulunur; boynuzcuk (alt, orta ve üst boynuzcuk) denen bu kıvrımlı yapılar burun boşluğunun yüzeyini genişleterek, akciğerlere giden havanın daha kolay ısınıp nemlenmesine yardımcı olur. Koku duyumu insanda boynuzcukların boyutu daha küçüktür. Üst boynuzcuğun yanı ve üstü koku duyumuyla, burun boşluğunun geri kalan bölümleri solunumla ilgilidir. Solunumla ilgili alan, içeri çekilen havadaki pislikleri toplamaya yarayan ince, kirpiksi uzantılarla kaplı nemli bir mukoza katmanıyla örtülüdür. Bu katman oluşturan hücrelerin salgıladığı mukus da (sümük) toz, kömür, is parçacıklarının ve bakterilerin tutulmasına yardımcı olur. Kanla ve doku sıvalarıyla kolayca şişen burun mukozası, soğuk algınlığı gibi bir enfeksiyonla ya da saman nezlesi gibi alerji tepkisiyle iltihaplandığında (nezle ya da rinit), burun tamamıyla tıkanabilir. Burnun her iki yanında, kafatası kemikleri arasındaki sinüs boşluklarının iltihaplanması (sinüzit), burun polipi ya da bademcik iltihabı gibi sürekli bir enfeksiyon odağı bulunduğunda, burun akıntısı da süreklilik kazanır ve nezle kronik rinite dönüşür.
Burnun koku duyumuyla ilgili alanlarının büyük bölümü de mukoza katmanıyla döşelidir. Bu katmanın küçük bir bölümünde asıl duyu organını oluşturan sinir hücreleri yer alır. Bu sinir hücrelerinin burun boşluğuna doğru uzanan lifleri (dendrit) yalnızca ince bir nem katmanıyla örtülüdür. Koku yayan maddelerden saçılan ve havayla taşınarak burna ulaşan mikroskobik tanecikler bu nemin içinde çözünür ve koku sinirlerinin hücrelerini kimyasal yoldan uyararak koku duyumunu sağlar.
Burun kanaması neden olur?
Burun kanaması, burun boşluğu duvarlarındaki ince kan damarlarının yırtılması sonucunda burun boşluğuna kan sızması.
Burun kanaması ciddi hastalıkların bir belirtisi olarak görülebilir. Tansiyon hastalıkları, kalp hastalıkları, kanama bozuklukları gibi nedenlerden ötürü burun kanaması görülür.
Burun duvarındaki çatlaklara bağlı olarak kanamalar görülmektedir.
Burun kanamasına iltihap, küçük yaralar, polip türü doku büyümeleri ve kafaya gelen darbeler burun kanamasına yol açabilir; ayrıca kan basıncının yükselmesi, ateşli hastalıklar, iskorbüt ya da hemofili gibi hastalıklarda da burun kanaması görülebilir.
Burun Hastalıkları
Burun polipi
Burun polipi, Burun eti olarak da bilinir, burun boşluğuna doğru büyüyen ve kimi zaman bu boşluğu tıkayabilen doku yığını. Polipler alerjiye ya da iltihaba bağlı olarak gelişebilir.
Alerjiden kaynaklanan polipler zengin bir damar ağıyla örülü olduğundan genellikle kırmızı renktedir ve daha çok burnun yan ve üst duvarlarında görülür; bazen sinüs boşluklarına doğru ilerleyerek burun boşluğunu dolduran bu polipler ameliyatla alınsa bile alerji nedeni ortadan kaldırmadıkça yeniden büyüyebilir. İltihaptan ileri gelen polipler ise bir enfeksiyondan ya da burun yaralanmasından sonra gelişir ve alındıktan sonra yeniden büyümez. Bu polipler alerji kökenli poliplerden daha az sıvı içerir, ama akyuvar açısından oldukça zengindir. Birbirine yakın kan damarlarının eski bir yara ya da yüksek kan basıncı nedeniyle genişlemesi de polip oluşumuna yol açabilir.
Burun uru
Burun uru, burun tümörü olarak da bilinir, burunda görülen, kanserleşme eğilimindeki kötü huylu ya da yayılmayan ve alındığında yinelemeyen iyi huylu doku büyümesidir.
Sağlıklı günler dilerim...
Sağlıcakla kalın...