Jan Topolski, yönetmen Fatih Akın'ın filmlerini tartışıyor ve bunlar için olay örgüsü hakkında spoiler içeriyor.
'Ev duygum genişledi. Tektonik levhalar birbirine yaklaştıkça Türkiye ve Almanya da benim için birlikte büyüdü'
Getürkt , Fatih Akın'ın (1974 doğumlu) derin bir öneme sahip ilk kısa filmlerinden birinin adıdır. 'Getürkt', bir şeyi daha Türkçe yapma ya da yeniden Türkçeleştirme süreci olarak tercüme edilebilecek bir Alman neologizmidir.
Bu kelime, genellikle her iki ülkenin geleneklerini birleştiren tipik bir göçmen sanatçı örneği olarak görülen yönetmenin kendisine de uygulanabilir. Ancak bu tamamen doğru değil ve Akın kendisine 'Türk-Alman' denilmesinden nefret ediyor - bunun yerine 'Almanya'nın Martin Scorsese'si olarak anılmayı tercih ediyor. Yönetmen, kendisini tüm ülkeden çok Hamburg şehriyle özdeşleştirdiğini söylüyor.
Ailesi 1960'larda diğer birçok 'misafir işçi' ile birlikte Almanya'ya geldi – Akın bununla ilgili bir belgesel yaptı Almanya'yı Düşünmek: Geri Dönmeyi Unuttuk (2003). Önceki neslin kaderi, Akın'ın diğer filmlerinden farklı olarak senaryosuna dayanmayan uzun metrajlı filmi Solino'ya da yansır (2002). Kahraman Romano Amato, Ruhr bölgesinde bir İtalyan restoranı açar ve kültürel farklılıkların neden olduğu engeller ve yanlış anlamalarla karşı karşıya kalır. Benzer unsurlar, iki Yunan kardeşin, Zinos ve Illias'ın Hamburg'un rıhtımlarında bir post-endüstriyel bistro işlettiği komedi-drama Soul Kitchen'da izlenebilir .
Şaşırtıcı bir şekilde, bu filmler sadece Alman-Türk ilişkisini değil, aynı zamanda Almanya'nın Kuzeyi ve Güneyi arasındaki farklarla bağlantılı klişeleri de ele alıyor.
İkinci filmin en komik sahnelerinden birinde, titiz bir kadın vergi müfettişi mal sahibinin borçlarını tahsil etmek için gelir - neyse ki ana karakter biraz para bulur. Soul Kitchen'da şefin herkesi 'iyi bir ruh haline' sokmak için afrodizyaklı tatlılar servis ettiği bir veda partisi oluyor. Bir cümbüş başlar ve Alman vergi müfettişi katılır - bu noktada tüm ulusal ayrımlar ve resmi roller ortadan kalkar.
Yukarıda bahsedilen filmler komedi unsurları içeriyor, ancak ciddi yanlış değerlendirme ve damgalama ile uğraşıyorlar; bu, Akın'ın kendisine uluslararası tanınırlık ve ödüller kazandıran Head-on (2004, Berlin'de Altın Ayı), The Edge gibi daha iyi bilinen filmlerinde daha da belirgindir. of Heaven (2007, Cannes'da En İyi Senaryo) ve In the Fade (2017, Altın Küre). Yönetmen Türk-Alman klişelerini sadece ne kadar sığ olduklarını ve dinamik bir şekilde değişen gerçekliği nasıl tanımladıklarını göstermek için kullanıyor. Birkaç yıl önce bir röportajda belirttiği gibi:
'Almanya'nın kendisiyle (Türk göçmenlerde) çok az özdeşleşme var – ancak bu da değişiyor. Bireyin kendinizi doğup büyüdüğünüz ülkenin bir parçası olarak görmemesi ve bunun yerine ülkenizin başka bir yerde olduğuna inanması yapıcı değildir. Bu illüzyonlar yaratıyor. Ve yanılsamalar gerçekten tutunabileceğiniz şeyler değildir. Bence bunun çoğu, birçok Türk'ün hala Almanya'da hoş karşılanmıyormuş gibi hissetmesinden kaynaklanıyor. Kendilerini ikinci sınıf vatandaş gibi hissediyorlar (…) İkinci ve üçüncü kuşak Türklerin çoğu bile böyle hissediyor. Yine de iyileşiyor. Kendilerini giderek daha fazla Almanya ile özdeşleştiriyorlar. Ama yine de çok az. Pek çoğu, Türkiye'nin hareket ettiğinin farkında olmadan, bu sarsılmaz Türkiye ve Türklük fikrine hala bağlı.')
Head-on , bu değişiklikler için mükemmel bir örnek teşkil edebilir.
Sibel adında bir kız ve kendisinden yaşça büyük Cahit, ikisi de intihara teşebbüs ettikten sonra hastanede tanışırlar. Bağımsız olmak için mücadele ediyor ve onu evlenmeye ikna ediyor, çünkü görücü usulü evlilik onun muhafazakar ailesinden kurtulmasının tek yolu. İlk başta ayrı yaşarlar, diğer insanlarla seks yaparlar ve deli gibi parti yaparlar, ancak zamanla aralarında bir ilişki gelişmeye başlar. Sibel ve Cahit, hem Alman toplumuna (barlardan boş şişe toplayarak para kazanıyor) hem de Türk toplumuna (ebeveynleri tarafından mirastan mahrum bırakılıyor) yabancı görünüyorlar. Head-on'un son bölümü, kızın kaderiyle buluşmaya gittiği ve onu takip eden kocasıyla İstanbul'da geçiyor - köklere geri dönüş, çoğu zaman yol sineması geleneğini benimseyen Akın'ın filmlerinde tipiktir.
Yolda olma teması, Einstürzende Neubaten'in Türkler arasında bir Alman olan Alexander Hacke tarafından anlatılan şehrin müzik sahnesini anlatan Köprüyü Geçmek: İstanbul'un Sesi (2005) filminde geri dönüyor. Doğu'ya yapılan bir yolculuğun genç bir çift için birbirlerini bulmaları ve Batı geleneklerini unutmaları için bir şans olduğu Temmuz'da (2000) de durum böyledir .
Aslında film, yönetmenin kariyerinde yeni bir soluktu ve bu , genellikle Scorsese'nin Taksi Şoförü ile karşılaştırıldığında, beğenilen ilk filmi Kısa Keskin Şok (1998) gibi çok daha karanlık filmlerle ilişkilendirildi. Film, Akın'ın çok sevdiği Hamburg'un Altona semtinde yaşayan biri Yunan, biri Sırp ve bir Türk olmak üzere üç göçmenin hikayesini anlatıyor. Almanya'da yaygın olan klişelere göre, karakterler bir çetenin üyesi olmalıdır. Arsa, geçmişini geride bırakmak ve temiz bir sayfa ile Türkiye'ye dönmek isteyen hapishaneden serbest bırakılan bir hırsızın ortak bir temasını da içeriyor.
The Edge of Heaven , hikayeleri ustaca serpiştirilmiş altı ana karakterle çok daha karmaşık bir senaryoya sahip.
Arsa, ebeveynler ve çocuklar arasındaki üç ilişki etrafında döner. Hamburg'da doğan Nejat, son yıllarında bir fahişe olan Yeter'e aşık olan 'Gasterbeiter' Ali'nin oğludur. Kızı Ayten radikal bir aktivist olduğu için Türkiye'den kaçmak zorunda kalır. Almanya'ya gider ve burada Lotte ile tanışır - annesi Susanne, eskiden açık fikirli olan, ancak daha sonra küçük-burjuva zihniyetini benimseyen maceracı bir öğrenci. Bir Türk siyasi mülteci ile ayrıcalıklı bir Alman genç arasındaki lezbiyen ilişki, önyargı ve sosyal statü konularını yansıtan bir anlatı aracı görevi görüyor. Ancak Akın bu klişelerin sınırlarını zorluyor ve Cennetin Kıyısı neredeyse tüm karakterlerin yakınlarını ya da arkadaşlarını kaybetmenin acısıyla yüzleşmeleri ve kişisel sınırlarını aşmaya çalışmaları gereken İstanbul'a bir yolculuğa çıktıklarında başka bir yol filmi olur.
Doğu ile Batı, Türkiye ile Almanya arasındaki bu geçişte kültür ve müzik önemli bir rol oynamaktadır. Bir film bilgini özellikle şu sahneye dikkat çekiyor:
' Cennetin Kenarına OdaklanmakNejat'ı film boyunca birçok kez temsil edildiği gibi, Alman ve Türk kültürü arasında yaşamanın mükemmel bir örneği olarak alabiliriz. Örneğin Nejat'ın Türkiye'de bir Alman kitapçı satın alma tercihi, birbirinden ayrılamaz ikili kimliğinin açık bir sonucudur. Hatta kitapçının sahibi de şaşkınlığını dile getirmekten çekinmiyor: 'Almanya'dan Türk bir Almanca hocası Türkiye'de bir Alman kitapçıya girer'. Üstelik kitapçıda çalan şarkı da bu sahnenin anlamını kuvvetlendiriyor. Aslında, Silvery'nin belirttiği gibi 'Bach'ın müziği, besteciye dünyaya katkıda bulunan bir Alman olarak stil veren bir banjo düzenlemesinde duyulur'. Bu nedenle Akın'ın film müziği seçimi, Alman besteci ile geleneksel Türk müziği arasında bir füzyon oluşturuyor.
Bununla birlikte, yukarıda belirtilen örneğin ötesinde bunun daha birçok örneği vardır.
Başka bir sahnede Nejat bir benzin istasyonunda durur ve radyoda çalan ünlü şarkıcı Kazım Koyuncu'yu tanımaz. İstasyon sahibi şaşırır ve müşterisinin uzun zaman önce ülkeyi terk ettiğini hemen anlar (biz de bu izlenimi ediniriz). The Edge of Heaven'ın sonu , köklerinizi unutamayacağınızı gösteriyor – onları kabul etmekten veya sebep oldukları sorunları çözmekten başka çareniz yok.
Zorlu geçmişler, Akın'ın son iki filmine de konu oluyor: Ermeni Soykırımı'na adanmış The Cut (2014) ve yeni bir terör dalgasını konu alan In the Fade (2017). İkincisinde, Katya adında bir Alman kadın, Berlin'de bir bombalı saldırıda çocuğunu ve Kürt kocasını - tercüman ve avukat Nuri'yi - kaybeder. Polis başlangıçta saldırının onun uyuşturucu satıcısı veya siyasi muhalif olarak önceki faaliyetleriyle bağlantılı olduğundan şüpheleniyor ve dul kadının protestolarını görmezden geliyor. Elbette Nuri daha önce bir kez hapis cezasına çarptırılmıştı ve çifte azınlığın bir parçasıydı.
Ancak bombalı saldırının gerçek failleri, Nuri'yi diğer göçmenlere hukuki ve tercüman yardım sağladığı için mükemmel bir hedef olarak gören iki Alman milliyetçisiydi. Akın'ın filmi bir gerilim filmi değil ve suç ve gizeme odaklanmıyor, daha çok Katja'nın yaşadığı uzun ve zorlu davaya - travmatik deneyimleri ve intikam arzusuna odaklanıyor. Bir kez daha, iki unsur çatışıyor: demokratik bir devletin hukuku ve cezalandırmanın daha temel ihtiyacı - bir yaşam için yaşamak. Katja, ailesinin katillerini adalete teslim edecek kadar çaresiz miydi? Ve ne kadara?
Fatih Akın, filmlerinde bizi sürekli değişen ve yeni üyeler ağırlayan çağdaş çok kültürlü toplumda hayati önem taşıyan sorularla karşı karşıya getiriyor. Çalışmalarında sunulan Hamburg rıhtımlarının veya İstanbul çayhanelerinin (çay evlerinin) ihale görüntülerinde açıkça görülen, ulusaldan ziyade yerel yeni bir aidiyet ve kimlik duygusu öneriyor.
Soul Kitchen'da , Zinos'la aynı hangarı kiralayan huysuz bir balıkçının tekrar eden bir figürü var - başlangıçta onu bedavaya içtiğini ve yüksek sesle şikayet ettiğini görüyoruz, ancak daha sonra ayağa kalkıyor ve onunla kol kola savaşıyor. sahip. The Edge of Heaven'da yinelenen bir başka sahne, Nejat, Ayten veya Susanne'nin eski tavla oyuncularını selamlamak için durduğu sahnedir. Yer ve insanlar arasındaki ilişki, beslememiz gereken kişidir – Akın'ın önerdiği gibi – insanlar kim olursa olsun ya da nereden olurlarsa olsunlar.