ENERJİ TECRÜBELERDEN ÖĞRENİLİR
Enerji adına ne kadar çok şey değişirse, o kadar fazla insan yeryüzünde bizim yaşadığımız hayatta kalırlar. Elektriksiz yaşayan yaklaşık 900 milyon insan için enerji arzı sağlamak için teknolojiler ve iş seçenekleri artık gelişiyor. Ancak, hala Afrikada elektrik dağıtımındaki son kilometrelik elektrik arzını sağlama maliyeti ile daha yoksul olanların ödeyebileceği maliyet arasında geniş bir boşluk var. Başkan Roosevelt’in 1935’te dünyanın ilk Kırsal Elektrifikasyon İdaresi’ni kurmasından bu yana her ülkenin karşılaştığı zorluk aynı. 2030 yılına kadar evrensel erişimin sağlanması, enerjiyi dönüştüren teknolojilerin geliştirilmesini gerektiriyor: Güneş Enerjisi, Piller, Nesnelerin İnterneti ve Enerji Verimliliği. Ama bu yeterli olmayacak. Enerji sektöründe kamu finansmanından alınan derslerin de uygulanması gerekecek.
KIRSAL ELEKTRİK GEÇMİŞTEN BUGÜNE MALİYETLİ ANCAK DESTEKLENMESİ ŞART
Kırsal nüfuslara elektrik getirme konusunda büyük adımlar atan ülkelerin deneyimlerine baktığımızda: Brezilya, Şili, Laos, Peru, Güney Afrika, Tayland, ve Tunus, çok farklı koşullara ve ilk elektrifikasyon oranlarına rağmen, önemli benzerlikleri var olduğunu görürüz. Bu tür programların maliyetleri ve son km bağlantılarının kolaylaştırılmasında sübvansiyonların rolü en önemli hususlar olarak göze çarpmaktadır.
Afrikada durum biraz daha farklıdır. Kırsal alan elektrifikasyon programları maliyetlidir. İncelenen programların bağlantı başına ortalama maliyeti 1.500 doların üzerindeydi. Bu, ulusal elektrik şebekesi bağlantı maliyetlerinin kırsal alanlarda genellikle 2.000 doları aştığını tespit eden araştırmalarla tutarlıdır. Kırsal alandaki haneler, bağlantı maliyetlerinin yüzde 70 ila 100’ü arasında sübvansiyon aldı. Bağlantı maliyetleri birçok kırsal hane halkının gelirini aşmaktadır, bu nedenle hükümetler elektrik bağlantıları için sermaye maliyetlerinin büyük bir kısmını finanse etmek için adım atmaktadır. İncelediğimiz vakalar için, müşteriler bağlantı başına ortalama 210 $ ödemekte ve ortalama sübvansiyon bağlantı başına yaklaşık 1.300 $ veya toplam maliyetlerin yüzde 86’sıydı. Bazı durumlarda, haneler bağlantı kurmak için hiçbir şey ödemedi veyahut ödeyemediği görülmektedir..
OFF-GRID ÇÖZÜMLER BURADA. FINANSAL SORUNLARI DA HALA COK FAZLA
Gezegenin 6 milyar elektrik tüketicisinin büyük çoğunluğu, incelenen yedi ülke de dahil olmak üzere şebekeden erişime sahipti. Çoğu zaman, bir şebeke paradigmasının eylemsizliği, şebekeden bağımsız sistemlerin yoksul kırsal topluluklara hizmet etmek için çok pahalı olduğu algısına yol açmaktadır. Gerçek şu ki, şebeke dışı sistemler, kırsal alanlardaki gelecekteki bağlantıların tahmini yüzde 71’i için en düşük maliyetli seçenek olacaktır. Ancak, şebeke genişlemesinin, büyük kamu sübvansiyonları olmadan tarihsel olarak ilerleyememesi gibi, şebekeden ihtiyaç duyulan seviyelere doğru ölçeklendirmek, uygun fiyat ve buna ek olarak kamu sübvansiyonlarına ihtiyaç duymadan gerçekleşmeyecektir.
Bunun nedeni, güçsüz insanlara ulaşmak için teknoloji seçenekleri ve modellerinin büyüdüğü, ancak kırsal yoksulların altında yatan ekonomik koşulların büyük ölçüde artmadığıdır. Sahra altı Afrika’da birçok ülkeden daha iyi performans gösteren Kenya’da bugün kişi başına düşen GSYİH, 1913’te ABD’deki orandan daha düşüktür (enflasyon ve satın alma gücü paritesine göre hespalanmıştır. Mevcut perakende tarifelerde, Kenya’nın elektrik şebekesinin kırsal müşterilerini bağlama maliyetlerini geri kazanmasının 44 yıl alacağı tahmin edilmektedir. Kullandıkça öde finansmanındaki güneş enerjisi ev sistemleri milyonlarca yeni erişimi kolaylaştırırken, depozito veya ön bağlantı ücreti için ödeme yapabilme imkanı şu anda erişime sahip olmayan yüz milyonlarca insan için hayal gibidir. Aydınlatma, TV ve buzdolapları gibi temel bir cihaz setini destekleyen sistemler için ödeme planları genellikle günde 1 doların üzerindedir (Kaynak: Depar Solar). Sübvansiyonlar olmadan, Afrika’da günde 1,90 dolardan daha az kazanan 420 milyon insanın bu fiyata Aydınlatma, TV ve buzdolabı alabilmesi uzun zaman alacaktır. (Günlük 1 ABD doları sistem maliyeti ve günlük 1,90 ABD doları geliri doğrudan karşılaştırılabilir değildir, çünkü birincisi piyasa döviz kurlarına dayalı sistem maliyetlerinin yaklaşık bir tahminidir.
Nüfus yoğunluğu ve hane halkı gelirleri gibi elektrik sistemi finansal planlamasının kritik yönlerinde zaman içerisinde paralellikler görüyoruz. Nüfus yoğunluğu ne kadar yüksek olursa, dağıtımdaki ölçek ekonomileri nedeniyle hane başına erişimin herhangi bir modda genişletilmesi o kadar ucuz olur. Nüfus yoğunluğu daha düşük olan ülkelerde maliyetler artmaktadır.