Annenin son adet tarihinin ilk gününe göre yapılan hesaplamalarda 37. haftası bitmeden çeşitli nedenlere bağlı olarak dünyaya gelen bebekler prematüre (erken doğan) olarak adlandırılır. Normal şartlarda 38 – 40. haftalar arasında doğan bebekler zamanında doğmuş kabul edilirler ve bu bebeklerin gelişimleri anne karnında çoğunlukla tamamlanır.
Ancak prematüre bebeklerin gelişimleri anne karnında tamamlanmadığı dünyaya geldikten sonra ciddi bir şekilde gözlem altında tutulurlar.
Prematüre bebekler doğum haftalarına göre 4 gruba ayrılır:
- Son derece erken doğumlar (25. haftadan önceki doğumlar)
- Çok erken doğumlar (32. haftadan önceki doğumlar)
- Orta derecede erken doğumlar (32 ve 34. haftalardaki doğumlar)
- Erken doğumlar (34 ve 36. haftalardaki doğumlar)
En çok rastlanan erken doğumlar 4. maddede ifade edilen 34 ve 36. haftalar arasında meydana gelir.
Prematüre bebeklerin genel özellikleri şunlardır:
- Prematüre bebeklerin başları vücutlarına oranla daha büyük olur.
- Zayıf olurlar (Genelde 2500 gramdan az olurlar).
- Kısa olurlar.
- Anne karnında iken genelde doğuma az kala dökülmeye başlayan ve lanugo adı verilen tüycükler bebeğin vücudundan dökülmemiş olabilir.
- Depolanan yağ miktarı az olduğu için düşük vücut ısısına sahip olurlar.
- Nefes darlığı ve solunum güçlüğü problemleri vardır.
- Emme, yutma, sindirim ve bağırsak sorunları vardır.
- Kasları ve sinir sistemi de tam gelişmediği için az hareket ederler ve bu hareketler kontrolsüzdür.
Prematüre Bebeklerin Beslenmesi
Prematüre bebeklerde emme, yutma, sindirme gibi hayati gereksinimlerin tam gelişmemiş olması nedeniyle beslenmeleri esnasında çok dikkatli olmak gerekmektedir. Erken doğan bu bebekler genelde hastanede gözetim altında tutulur.
Özellikle 34. haftadan daha erken doğan bebeklerde daha fazla sağlık sorunu ile karşılaşılmaktadır. 32-34. haftalar arasında doğan bebekler ilk günlerde damar yolu ile daha sonra ise mide sondası ile beslenirler. Emme refleksi geliştikçe ağız yolu ile beslenmeye başlarlar.
Prematüre bebekler için anne sütü adeta bir ilaçtır. Mümkün olan en kısa zamanda anne sütünün verilmesi bebeğin gelişmemiş olan sistemlerininde daha hızlı bir şekilde gelişmesini sağlar. Bu nedenle hastanede olan bebeğin midesine her geçen gün miktarı arttırılarak sonda ile 2-3 saatte bir anne sütü verilir.
Prematüre Bebeğe Anne Sütü
Anne sütü bebeğin hayat kaynağıdır. Yeni doğum yapmış bir annenin sütü otomatik olarak üretilmeye başlar ve bu süt normale göre daha çok kalorili, vitamin ve proteinlidir.
Emzirmek, anne sütünün artmasını sağlar ancak erken doğan bebeklerin emme refleksleri tam gelişmediği için memeyi tutmada güçlük çekebilirler, bu sebepten anne emziremiyorsa eğer memelerini sürekli sağması ve süt artıran besinlerden tüketmesi tavsiye edilir. Emzirebiliyorsa şayet erken doğmuş bebeğini günde en az 8-12 kez emzirmelidir.
Annenin üzülmesi, strese girmesi süt üretimini olumsuz etkiler. Bu da bebeğin anne sütünden yeterince yararlanamaması ve dolayısıyla gelişiminin geriden gelmesi anlamını taşır.
Annenin sütü yeterince gelmiyorsa bebek durumuna göre özel hazırlanmış prematüre formül sütleri ile beslenir.
Prematüre bebeklerin hayatları normal doğum vakitlerine gelinceye kadar genelde uyumak ve beslenmekle geçer. Ağlayarak uyandığında muhtemelen karnı acıkmıştır. Bu durumda emzirebiliyorsanız onu kucağınıza nazikçe alıp emzirin ancak emziremiyorsanız sağmış olduğunuz anne sütünden ya da formül sütten şırınga ile damla damla verebilirsiniz.
Prematüre bir bebeğiniz varsa fırsat bulduğunuz zamanlarda sütünüzü sağmalısınız. Özellikle ilk günlerde gelen kolostrumun (ağız sütü) bir damlasını bile ziyan etmeyin çünkü o bebeğiniz için eşsiz bir şifa kaynağı. Süt üretiminiz için ise yine fırsat buldukça uyumalı ve süt yapan gıdalar tüketmelisiniz.
Son olarak, prematüre bebeklerin ölümleri de dahil olmak üzere bağırsaklarda hasar ve kangrene neden olan Nekrotizan Enterokolit (NEC) adında mide bağırsak hastalığı vardır. Bu hastalığa karşı bebeği güçlendirecek en önemli besin ise anne sütüdür. Anne sütü aynı zamanda bebeğin beyin ve vücut gelişimi ile enfeksiyon ve alerjiden de korunması için bulunmaz bir nimettir.