Zaman çarkı dizisi bu senenin sonunda amazon prime da yayınlanacak. Ancak Zaman Çarkı tarihine hakim olmadan dizide gerçekleşecek, kitaplarda ise hali hazırda gerçekleşmiş olayların kökenini anlamak pek mümkün değil. Bu makale, Zaman Çarkı tarihi yazı serisinin girişini yapacağız, sonrasında ise kitapların ve dizinin başlangıç tarihinden önce gerçekleşmiş savaşları, işgalleri, çağları anlatacağız. Emin olun bunları bilmek diziyi izlerken çok daha büyük keyif almanızı sağlayacak.
Zaman Çarkı Tarihi Önsöz
1990-2013 yılları arasında şimdiye kadar oluşturulan en popüler epik fantezi serilerinden biri yayınlandı. On dört roman, bir prequel ve iki tamamlayıcı cilt yayınlandı. Zaman çarkı dünya çapında 90 milyondan fazla sattı; bunların arasında 56 milyon adeti ABD ve İngiltere de satıldı. George R.R. Martin’in, Buz ve Ateşin Şarkısı serisinin satışıyla ele geçirdiği 2018 yılına kadar Yüzüklerin Efendisi’nden sonra en çok satan epik fantezi serisiydi.
Tüm en büyük fantezi serileri gibi, Zaman Çarkı da derin ve iyi oluşturulmuş bir arka planın üzerine inşa edilmiştir. Bu geniş tarih kitaplar ve spin-off malzemeleri aracılığıyla sürekli olarak genişliyor. 1997 yılında yayınlanan, Robert Jordan’ın Dünyası, Zaman Çarkı Teresa Patterson tarafından anlatılmaya çalışıldı, ancak serinin sonraki yedi romanının ardından arka arkaya çok sayıda eklemenin ardından Robert Jordan tarafından daha fazla bilgi verildi.
Zaman Çarkı Takvim Sistemi
Kırılış’tan bu yana Aryth Okyanusu ve Dünyanın Omurgaları arasındaki tüm topraklarda yaygın olarak kullanılan üç takvim sistemi vardır.(Bu topraklar Westland olarak bilinir)
Toman Takvimi:
Birincisi, Toman Takvimi (Toma dur Ahmid tarafından geliştirilen), Kırılış Sonrası yıllar(KS) olarak kaydedildi ve son erkek Aes Sedai’nin ölümünden iki yüzyıl sonra yaygın olarak kullanıldı. Bu takvim Trolloc Savaşlarının sonuna kadar kullanıldı.
Gazaran Takvimi:
Yılları Özgür Yıllar (ÖY) olarak kaydeden ve dünyanın özgürlüğünün meşhur Trolloc tehdidinden kurtuluşunu kutlayan Gazar’ın Tiamı tarafından yeni bir takvim oluşturuldu. Gazaran Takvimi, Trolloc Savaşlarının sona ermesinden sonraki yirmi yıl içinde (KS 1350 civarında sona erdiği tahmin edilmektedir) kullanıma girdi. Yüz Yıl Savaşı’nın kargaşası ve yıkımı bu takvimi bir kez daha bozdu, böylece savaşın bitiminden on sekiz yıl içinde (ÖY 1117 civarı) yeni bir sistem başlatılması gerekiyordu.
Farede Takvimi:
Bu yeni sistem, Farede Takvimi, Deniz Halk’ından bir alim olan Uren din Jubai Soaring Gull tarafından tasarlandı ve Tarabon’un ilk Panarch’ı Farede tarafından popüler hale getirildi. Bu sistem, yılları Yeni Çağ’ın (YÇ) bir parçası olarak saydı ve 998 yıl sonra bugün hala kullanımda.
Efsaneler Çağı’ndan hiçbir takvim hayatta kalmadı, ancak çeşitli belgeler üzerinde tarihlerimiz var. Bağlam olmadan, bu tarihler anlamsızdır. İnsanların endişelenmesi gereken daha önemli şeyler olduğu için, Dünya’nın Kırılışı sırasında hiçbir takvim kullanılmıyordu.
Bu nedenle, Efsaneler Çağı’nın sonundan bu yana ne kadar zaman geçtiği tam olarak net değil. KS ve ÖY dönemleri sırasıyla yaklaşık 1.350 ve 1.135 yıl sürdü. Yeni Çağ 998. yılına henüz girdi, ancak Kırılış’ın uzunluğunu belirlemek zordur (tahminler 239 ila 344 yıl arasındadır). Bu nedenle, Efsaneler Çağı’nın sonundan bu yana geçen süre 3.724 yıl ile 3.829 yıl arasında olabilir.
Shara ve Seanchan gibi Westland’ın ötesindeki topraklar farklı takvimler kullanır. Seanchan üç farklı takvimlerden birini kullanabilir: Gazaran Takvimi, az kullanılan Kurucu Takvimi (Artur Hawkwing’in ÖY 963’teki imparatorluğunun kuruluşundan kalma) ve Fetih’in ilk aşamasından sonuna (yaklaşık 700 yıl önce) uzanan kendi takvimleri. Sharanlar, diğer pek çok şey gibi, kendi takvim sistemleri hakkında bilgi vermeyi reddediyor.
Zaman Çarkı Tarihinin Tarihsel Kaynakları
Kırılış ve Öncesine Ait Tarihsel Kaynalar
Bu tarih, Dünya’nın Kırılış’ından 110 yıl öncesine, 4000 yıla yaklaşan bir dönemi ayrıntılı bir şekilde ele almaya çalışmaktadır. Tahmin edebileceğiniz gibi, bu dönem için birçok kaynak var, ancak birçok alandaki doğruluğu sorgulamaya açık.
Dünyanın Kırılış’ından önce hiçbir kaynak doğrudan hayatta kalamadı. Efsaneler Çağı hakkında sahip olduğumuz tüm bilgiler, Kırılış sonrası dönemin başlarında, muhtemelen yazarların daha doğrudan kaynaklara erişimleri olduğunda yazılan kaynaklardan gelmektedir.
Bu tür en eski kaynaklar KS’nin ilk on yıllarından kalmadır ve Delik’in, Karanlık Varlık’ın hapishanesinin delinmesi ve Gölge Savaşı’nın sonu arasındaki tüm dönemi açıklayan bir tarihten başka bir şey değildir.
Böyle bir tarihin kayıtları çok büyük olurdu, ancak sadece 212 sayfa günümüze ulaştı ve art arda gelen en fazla sayfa sayısı sadece altıdır. Son zamanlarda Chachin’deki tozlu bir odada ortaya çıkarılan bu parçalar tarihçiler tarafından dikkatle analiz edildi ve söyleniyor ki, Kahverengi Ajah’ın Aes Sedaileri özgünlüklerini doğruladı.
Bu sayfalar, Çöküşten önce ve Çöküş sırasında Efsaneler Çağı’ndan bir şeyler anlatıyor ve ayrıca Gölge Savaşı’nı da anlatıyor. En önemlisi, hayatta kalan altı sayfa, Lews Therin Telamon ve Yüz Yoldaşı’nın Shayol Ghul’a saldırısını, muhtemelen dünya tarihinin en önemli olayını (Delik’in açılmasının yanı sıra) açıklıyor.
KS döneminin çoğu kayıtları savaşların kaosunda kayboldu, ancak Tar Valon’daki Beyaz Kule kütüphanesinde tamamlanmış ve hasarsız bir halde, dönemin birkaç önemli tarih kitabı hayatta kaldı. Ayrıca benzer bir cildin Cairhien Büyük Kütüphanesinde bulunduğu düşünülmektedir.
Özgür Yıllar Dönemine Ait Tarihsel Kaynaklar
Özgür Yılların kayıtları, önceki döneme ait kayıtlardan daha yaygın olmalıdır, çünkü bin yıl kadar daha yakındırlar. Ancak sadece birkaç tarih metni günümüze ulaşmıştır. Yüz Yıl Savaşı sırasında bir süre, Yüksek Kral Artur Hawkwing’den bile bahseden tüm kitapların yakıldığına, onunla hiçbir ilgisi olmayan ancak sadece İmparatorluk döneminde yayınlanan kitapların yakıldığına inanılıyor.
Benzer bir nedenden ötürü Hawkwing İmparatorluğu’nun kendisi üzerindeki kaynakları nispeten azdır, ancak birkaçı Tear, Cairhien, Tar Valon, Tanchico, Ebou Dar ve Caemlyn (hem imparatorluğun hem de modern çağların büyük şehirleri) kütüphanelerinde hayatta kaldı.
Yeni Çağa Ait Tarihsel Kaynaklar
Yeni Çağ için tarihler ve kayıtlar doğal olarak en yaygın olanıdır ve sadece bu dönem için güçlü ve güvenilir kayıtlarımız mevcuttur.Ancak okuyucu, tüm kayıtların ve kaynakların benzer sorunlara eğilimli olduğunu akılda tutmalıdır: yazarın görüşü, kopyacıların hataları, propaganda, önyargı ve hatta gerçeği bozan basit tahminler.
Bu nedenle, Zaman Çarkı Tarihi yazı serisi mümkün olan her yerde yalnızca diğer kaynaklar tarafından doğrulanabilen kaynakları kullanır. Ancak bazı konularda, özellikle tarihin en eski kısımlarında, bazı spekülasyonlar ve tahminler yapmak zorunda kaldık. Okuyucu, olayları yorumlamamıza tamamen katılmama ve kendi alternatiflerini sunma hakkına sahiptir.
Efsaneler Çağından Öncesi
Zaman Çarkı döner ve Çağlar gelir gider. Efsaneye göre Zaman Çarkı’nın yedi kolu vardır ve her bir kol Yedi Çağ’dan birini temsil eder. Çağımıza bazıları tarafından Üçüncü Çağ, diğerleri tarafından Kehanet Çağı denir. Fakat uzun zaman önce, Dünyayı Yıkmadan önce, bir barış ve uyum zamanı vardı. Bu döneme Zaman Çarkının İkinci Çağı, Efsaneler Çağı denir.
Efsaneler Çağı’nın kökenleri zamanın sislerinde sonsuza dek kaybolur. En eski efsanelere göre, İlk Çağ, gizemler çağı, teknolojinin binlerce kilometre ötedeki masumlara ölüm yağdırabildiği ve tüm dünyanın sonsuza dek unutulma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bir çatışma ve kaos dönemiydi.
Tek Güç’ün Keşfi
Bu Çağ boyunca Tek Güç ve Gerçek Kaynak bilinmiyordu. İnsanlar henüz yönlendirmeyi bilmiyorlardı. Sonra, Çağın sonuna doğru, yapabileceklerdi. Geçmişler ve efsaneler, daha güvenilir verilerle karıştırılan spekülasyon ve söylentilerle büyük ölçüde güvenilmezdi zira gerçek spekülasyon ve dedikodulara karışmıştı. Yönlendirme yeteneği teknoloji ve bilim maharetiyle deneklerin genetik doğası değiştirilmek sureti ile yapay olarak keşfedilmiş (veya belki de bir önceki Çağ’ı da düşünerek yeniden keşfedilmiş) olabilir.
Bunun nasıl yapıldığı veya ilk Yönlendirmenin başarıyla gerçekleştirilmesinden önce kaç kişinin öldüğü bilinmiyor. Efsaneye göre, bu kişi “Tamyrlin” olarak adlandırıldı. Bu kişi ve hayatta kalan test denekleri aniden nesneleri fiziksel olarak dokunmadan hareket ettirebildiler, kendiliğinden alevler oluşturdular veya yok edebildiler. Görünüşte imkansız birçok görev gerçekleştirdiler. Tek Gücü kullanma yeteneği insanlığa bahşedildi.
Bu dönemde dünya, yüzlerce milletten oluşuyordu ve hepsi birbirleriyle karmaşık ittifak ağlarında rekabet içindeydi. Aniden, milletler kendi yönlendiricilerini oluşturmak için birbirleriyle savaşöaya başladılar. Binlerce kişi öldü, ancak yüzlerce kişi Tek Gücü kullanabildi.
Aes Sedai’lerin Ortaya Çıkışı
Silah veya casus olarak kullanıldılar. Savaşlar, onları kimin kontrol edebileceği konusunda patlak verdi. Yönlendirme yeteneğinin genetik miras yoluyla geçtiğini ortaya çıkarıldığında, genellikle yönlendirebilenlerin çocuklarının da yönlendirebildiği ortaya çıktı. Daha otoriter ülkelerin bazıları mümkün olduğunca çok yönlendirebilen yaratmaya adanmış yetiştirme programları geliştirdiler.
Programın uygulandığı bir kaç on yılın ardından, yönlendirebilenler isyan etti. Nüfusları yüzbinlere ulaşan yönlendiriciler artık silah olarak kullanılmayı reddetti ve hayatlarını geri istediler. Kaosu durdurmak ve huzursuz bir dünyaya barışı sağlamak için bir araya geldiler.
“Üstatlarının” onları durduramadıkları kanıtlandı. Yönlendirebilenler zamanla savaşları sonlandırdılar ve dünyada ki barışı sağladılar. Tek Güç ile, sonsuza dek acıya ve sıkıntıya son verebileceklerini fark ettiler. Kuraklıktan etkilenen bölgelere yağmur getirmek için hava durumlarını değiştirebilirler. Çiftlikleri daha üretken yapabilirlerdi. Tek Güç’ü yerden çok değerli mineral yataklarını veya okyanus tabanının altındaki petrol kaynaklarını bulmak için kullanabilirler. Zaman geçtikçe, dünyanın herhangi bir noktasından başka bir noktaya bir anda nasıl seyahat edeceklerini bile keşfettiler. Tek Güç’ün yardımıyla yeni teknolojiler geliştirebilir ve bilimsel araştırmaları her zamankinden daha yüksek bir seviyeye çıkarabilirler. Her şeyden önce, yoksulluk ve mutsuzluğun altında yatan sebepleri sonsuza dek ortadan kaldırılabilirdi.
Yönlendirebilenler kendilerini insanlığa özen göstermeye ve gerekirse dünyayı kendinden korumaya adadı. Kendilerine Eski Dil’de Herkesin Hizmetkârları anlamına gelen Aes Sedai adını verdiler.
Not: Efsanelerin çoğu oldukça spekülatiftir ve İlk Çağdan ikinciye nasıl geçildiği en iyi tahmin olarak kabul edilebilir, ancak hiçbir şekilde gerçek olarak alınmamalıdır.
FantasGEEKe Abone Ol
FantasGEEK Posta listemize abone olarak yeni içeriklerden ilk senin haberin olsun
Abone olduğunuz için teşekkür ederiz.
Bir şeyler yanlış gitti.