Uzakdoğunun küçük ve darbeler ülkesi olan Tayland tarihi ile ilgili olarak genel bilgilerin yer aldığı yazımız.
Tayland Tarihi
Günümüzde Tay adıyla bilinen halk topluluğu, İS 10. yüzyılda bulundukları Çin’in Yunnan Bölgesi’nden ayrılıp küçük gruplar halinde bugünkü Tayland’ı içine alan Çinhindi Yarımadası’na doğru inip yerleştiler. 13. yüzyıl başlarında yarımadanın kuzeyinde başkenti Sakhotay olan bir Tay Krallığı kuruldu. Aynı yüzyılın sonlarına doğru, başkenti, bugünkü Bangkok yakınlarında bulunan Ayuttaya’ya taşıyan Taylar, Khmer halkını Angkor’dan sürerek, ülke sınırlarını genişletmeyi başardılar. Ancak, bugünkü Kamboçya’ya göç eden Khmer ve Burmaklarla yapılan savaşlar, 1767’de Ayuttaya Kenti’nin yıkılması ve Tay kralının ülkeyi ele geçiren Burmalı savaşçılar tarafından öldürülmesiyle sonuçlandı.
Tahtı ele geçiren Çin kökenli General Tak Sin 1782’de, akli dengesini yitirince, tahta geçen General Çakri, Tay Kralı I. Rama adını alarak Bangkok’ta yeni bir başkent kurdu. Tayland tahtı, bugün de Rama soyundan gelen kralların elindedir. Tayland, 19. yüzyıl sonlarında Laos ile Kamboçya’nın bir bölümünü Fransızlara bırakmak zorunda kaldı. 1932’de gerçekleştirilen kansız bir devrim sonunda, kralın yetkileri sınırlandınldı ve 1939′ da ülkenin Siyam olan adı Tayland olarak değiştirildi, ikinci Dünya Savaşı’nda, Japonya’nın yanında savaşıp yenik düşen Tayland, savaş tazminatı yerine, savaş sırasında ülkesine katmış olduğu Laos, Kamboçya, Burma (Birmanya) ve Malezya (Malaysiya) topraklarını geri vermek zorunda kaldı.
2. Dünya Savaşı Sonrası
Kral Ananda Mahidol’un ölümü (Haziran 1946) üzerine yerine, kardeşi Bhamibol Adulyadej (Roma IX) geçti. Demokratik rejime, 1947’de girişilen bir askeri darbeyle son verildi. Savaş döneminin başkanı Mareşal Pibul Songgram yeniden başa geçti. 1950’de, Kore Savaşı‘nda Batının yanında yer alan Tayland, merkezi Bangkok’da bulunan SEATO kurucu üyeliğinin yanı sıra, Colombo Planı’na katıldı. 1957’de gerçekleştirilen yeni bir askeri darbeyle Mareşal Sarit Thanarat yönetime el koydu. Yeni seçimlere gidildikten kısa süre sonra sıkıyönetim ilan edilerek parti ve örgütler kapatıldı. 1963’te, Sarit’in ölümünden sonra başbakanlık görevini üstlenen Mareşal Thanom Kittikaçorn döneminde, Tayland önemli ekonomik ve sosyal gelişmelere sahne oldu.
1971’de, anayasanın askıya alınmasıyla yeni bir sıkıyönetim dönemi başladı. 1973’te çıkan öğrenci ayaklanmaları ve kanlı sokak çatışmaları sonunda, Thanom ülkeden kaçmak zorunda kaldı. Kral, yönetimi, Dr. Sanya Dharmasakti başkanlığında bir geçici hükümete devretti. Nisan 1976’da yeni seçimlere gidildi. Seni ikinci kez koalisyon hükümeti kurdu. Ekim 1976’da ki öğrenci ayaklanmaları sonucu, Amiral Sangrad Çaloryoo komutasındaki bir askeri cunta, Seni’yi görevden alıp yönetime el koydu. Yeni bir anayasa hazırlanarak Thanin Kraiviksiyen başkanlığında sivil bir hükümet kuruldu. Birkaç hafta geçmeden, Kara Kuvvetleri Komutam General Kriangsak Çomanan, Thanin’i etkisiz kılarak başbakan oldu. Yeni anayasa onaylandıktan sonra Nisan 1978’de seçimlere gidildi. Kriangsak, Şubat 1980’de yeni bir hükümet kurarak durumunu sağlamlaştırma yoluna gittiyse de, Bangkok’taki anarşi ortamı ve huzursuzluk üzerine istifa etti.
Mart 1980’de, Milli Savunma Bakanı General Prem Tinsulanonda başkanlığa atandı. 27 Temmuz 1986′ da, genel seçim yapıldı. Genel seçimlerin hiçbir partiye parlamentoda tek başına hükümet kurmaya yetecek bir çoğunluk sağlamadan sonuçlanması üzerine, Prem Tinsulanonda’nın başbakanlığında eski koalisyon hükümeti görevde kaldı. Başbakanlıkta sekizinci yılını dolduran Prem Tinsunalonda’ nın görevden çekilmesi üzerine 24 Temmuz 1988’de yapılan erken seçimlerden sonra Şonhavan, yıllar sonra ilk kez “seçilmiş” bir kimse olarak Ağustos 1988’de başbakanlık koltuğuna oturdu. Ancak, ordu-hükümet çekişmesi, Genelkurmaybaşkanı Sunthorn Kongsompong’un darbesiyle son buldu (13 Şubat 1991).