BENasla değildi Şüphe duymak. Son Federal Reserve toplantısına girerken yatırımcılar, merkez bankasının başka bir faiz artırımı olasılığına neredeyse %99 atfediyordu. 26 Temmuz’da politika yapıcılar, 12 toplantıdaki 11’inci zamlarıyla bu beklentilere gerektiği gibi yanıt verdi ve bu, ABD’nin kırk yıldaki en sert parasal sıkılaştırmasıyla sonuçlandı. Ancak merkez bankasının sonraki adımları belirsizlikle gölgeleniyor.
Bazı ekonomistler bunun Fed’in bu döngüdeki son faiz artırımı olacağından emin. Enflasyon 2022’deki en yüksek seviyesinden geriledi; tüketici fiyatları Haziran ayında yıllık sadece %3 arttı. Değişken gıda ve enerji maliyetlerinin hariç tutulduğu çekirdek enflasyon bir miktar daha kalıcı oldu, ancak düşmeye bile başladı, bu da temel fiyat baskılarının hafiflediğine dair bir işaret. Bu, Fed’in gevşemesine giden yolu açıyor ve Amerika’yı çok tartışılan yumuşak inişe yönlendireceğini umuyoruz. Morgan Stanley Bank’tan Ellen Zentner, Fed’den “uzun süreli kısıtlama” bekleyerek gelecek yılın başında faiz indiriminin habercisi oldu.
Diğerleri o kadar emin değil. Enflasyon son iki yılda sürekli olarak iyimserleri hazırlıksız yakaladı. Örneğin enerji fiyatlarının artması durumunda tüketiciler ve işletmeler enflasyon beklentilerini hızlı bir şekilde yukarı yönlü revize edebilir ve Fed’i başka bir faiz artırımına doğru itebilir. Konut fiyatlarında erken bir toparlanma hızlanırsa bu da endişeleri artıracaktır. Hızla artan ücretler enflasyonu körüklediği için işgücü piyasasının gücü endişeleri artırıyor. Fed’in agresif eylemlerinin şu ana kadar Amerikalı işçileri çok az etkilemesi dikkat çekicidir: bugünkü işsizlik oranı %3,6 olup, Fed’in bu döngüde ilk kez faiz oranlarını artırdığı Mart 2022’deki seviyeyle aynıdır (tabloya bakınız) 1). Sıkılaştırma hızının normalde işsizliği artırması bekleniyor. Bunun yerine, gönüllü çalışan sayısındaki artış da dahil olmak üzere, Kovid-19 salgınından toparlanma süreci ekonomiyi yavaşlatmış gibi görünüyor.
Ekonomistler arasındaki karşıt görüşler Fed’e de yansıyor. Geçtiğimiz iki yıl boyunca ABD merkez bankacıları enflasyon tehlikesi hakkında benzer ifadeler kullandılar ve ciddi faiz artırımları konusunda neredeyse hemfikir oldular. Ancak son aylarda bölünmeler ortaya çıktı. Fed Guvernörü Christopher Waller en şahin seslerin sözcüsü haline geldi. Bu ay merkez bankasının enflasyonda kalıcı bir iyileşme görülene kadar faiz oranlarını artırmaya devam edebileceği konusunda uyardı ve Haziran ayı için beklenenden zayıf fiyat rakamlarının yol açtığı aşırı iyimserliği bir kenara bıraktı. “Bir veri noktası bir trend oluşturmaz” diye uyardı. Spektrumun diğer ucunda ise Fed’in Atlanta şubesi başkanı Raphael Bostic yer alıyor ve son faiz artırımından önce bile merkez bankasının faiz artırımlarını durdurabileceğini söylemişti. Haziran ayının sonunda “Enflasyondaki kademeli düşüş devam edecek” güvencesini verdi.
Her ne kadar son faiz artırımı Fed için yüksek bir rakam olsa da, Fed başkanı Jerome Powell açıklamalarında şahin bir tutum sergiledi. Faiz artırımının ardından düzenlediği basın toplantısında “Gözlerimiz bize politikanın yeterince uzun süredir yeterince sıkı olmadığını söylüyor” dedi. Finansal koşullar son aylarda rahatladı. THE S&P ABD’nin en büyük hisse senetlerinin yer aldığı 500 endeksi, bir avuç bölgesel bankanın çöktüğü Mart ayındaki en düşük seviyesinden neredeyse beşte bir arttı. Bay Powell daha sert üslubuyla yatırımcıların ilerlemesini engellemek isteyebilir, bu da enflasyon dinamiklerine katkıda bulunabilir.
Enflasyonla mücadele eden merkez bankacıları itibarlarını korumaya istekliyken, zorlu tarafa gitmeyi tercih edebilirler. Standard Chartered Bank’tan Steven Englander, Fed’i yağmur ihtimalinin %30 olduğunu tahmin eden bir hava tahmincisine benzetiyor. Yağmurlu hava riskine dikkat çekmek her zaman mantıklıdır, çünkü güneş ışığını tahmin edip yağmur yağmasını beklemek, yağmuru tahmin edip güneş ışığıyla karşılaşmaktan daha kötü görülüyor.
Pratikte Fed ekonomik verilere tepki vermede kesinlikle esneklik gösterecektir. Sabit bir siyasi konumu sürdürmenin imkansızlığının bir örneğini görmek için ABD sınırının kuzeyine bakabilir. Kanada Merkez Bankası, enflasyonun zirveye ulaştığını söyleyerek Ocak ayında faiz artırım sürecini durdurdu. Ancak Haziran ayında ekonomik büyümenin çok güçlü kalması ve enflasyonun konfor açısından fazla inatçı olması nedeniyle sıkılaştırmaya devam etmek zorunda kaldı.
Ama sonuçta Fed için risksiz bir seçim yok. En güvercin seçenek olarak görülen, yani faiz oranlarının yılın geri kalanında sabit tutulması, aslında enflasyon düşmeye devam ederse giderek daha şahin bir renk alacaktır. Nominal oranların değişmemesi reel anlamda daha da kısıtlayıcı olacaktır (fiyat baskıları azaldıkça enflasyon beklentilerinin de düşeceği varsayılırsa). Böyle bir senaryoda mevcut politikalarını sürdürmek isteyen merkez bankacılarının faiz oranlarını düşürmeyi düşünmesi gerekiyor. Enflasyon hızla yükseldiğinde Fed’in görevi zordu ama kararları oldukça basitti: Yetkililerin faiz oranlarını artırmaktan başka seçeneği yoktu. Artık görevi daha kolay görünüyor ama kararları daha zor. ■
Ekonomi, finans ve piyasalardaki en büyük haberlerin daha uzman analizi için, yalnızca abonelere özel haftalık bültenimiz Money Talks’a kaydolun.