Düdüklü tencere içinde kitle imha silahı olur mu?
Boston maratonu saldırılarının üzerinden bir haftayı aşkın zaman geçti. Zanlılardan Tamerlan Tsarnaev öldürüldü, kardeşi Cahar ise ağır yaralı olarak hastanede.
Yargı süreci de başlamış durumda.
Beyaz Saray basın toplantısında sözcü Jay Carney, Boston'daki Beth İsrail isimli hastanade bulunan Cahar Tsarnaev’e ''düşman savaşçı'' gibi davranılmayacağını, bu konuda Amerikan kanunlarının açık olduğunu ve ceza mahkemelerinde yargılama sürecinin işleyeceğini belirtti.
''Düşman savaşçı'', özellikle Bush yönetimi sırasında ''terör zanlıları''nın savunma haklarının kullanılmasında kısıtlayıcı, yargılama makamları için de ''geniş yetkiler'' sağlayan bir hukuki kavram olarak görülüyordu.
Tsarnaev ''terörist'' olarak ilan edildi, ancak herhangi bir örgütle bağı bulunamadı.
Ölüm cezasıyla ilgili karmaşa
Amerikan Adalet Bakanlığı'nın yürüttüğü soruşturmaya göre, 19 yaşındaki Tsarnaev iki suçlamayla yargılanacak. Birincisi “kitle imha silahı kullanmak’’, diğeri ise “ölümle sonuçlanacak patlayıcı kullanarak mülkiyete zarar vermek”.
Saldırının meydana geldiği Massachusetts eyaletinde idam cezası yasalarda yer almadığı için Tsarnaev ancak ömür boyu hapis cezası talebiyle yargılanabilecek.
Ancak bazı cumhuriyetçiler, kitle imha silahı kullanma suçlamasıyla federal yasalar esas alınarak yapılacak bir yargılamanın idam cezasıyla sonuçlanabileceği görüşünde.
Hatta bazı cumhuriyetçiler, Massachusetts eyalet bütçesi görüşmeleri sırasında bir yasa değişikliği teklifiyle ölüm cezasını geri getirmeye çalıştı, ancak bu girişimleri sonuçsuz kaldı.
Düdüklü tencere ve kitle imha silahı
Peki düdüklü tencere kullanılarak hazırlanan düzenek kitle imha silahı sayılabilir mi?
Cahar Tsarnaev’in Boston’daki bombalama olayını, abisi Tamerlanla düdüklü tencereye ‘düşük değerli patlayıcı ve çiviler’ doldurularak yaptığı açıklanmıştı.
IED olarak bilinen ''ev yapımı patlayıcı cihazın'', dava açılırken ''kitle imha silahı'' olarak kabul edilmesi ise tartışmalı görülüyor.
Kardeş Tsarnaev, kitle imha silahı kullanmaktan yargılananan ilk Amerikalı değil aslında.
Daha yakın zamanlarda ABD tarafından ''terörist örgütler'' listesine alınan Suriye’deki El Nusra Cephesi’ne katılarak Suriye ordusuna karşı savaşan Amerikan vatandaşı Eric Harroun’un da aynı şekilde Suriye’de kitle imha silahı kullandığı gerekçesiyşe yargılanmasına geçtiğimiz haftalarda başlandı.
Zorlama tanımla 'kitle imha silahı'
ABD'li güvenlik uzmanı Spencer Ackerman, şu anki Amerikan yasalarına göre, ''tanksavar roket fırlatıcı, bomba, el bombası, mayın'' da dahil olmak üzere, her türlü patlayıcı ve tahrip edici madde kullanımının, Amerikan kanunlarına göre kitle imha silahı çerçevesinde değerlendirilebileceğini belirtiyor.
Amerikan Ulusal Savunma Üniversitesi’nden Seth Carus, ''Kitle imha silahlarını tanımlamak'' başlıklı Ocak 2012 tarihli makalesinde ''havan topu ve el bombası kullanma''nın kitle imha silahı olarak görülebileceği savını dile getirmişti.
''Kitle imha silahı, IED midir?'' başlıklı bir çalışma kaleme alan Timothy Noah'a göre ise, kitle imha silahlarının bu şekilde genişçe yorumlanması halinde dünyadaki bütün ülkelerin askeri güçlerinin elinde kitle imha silahı olduğu varsayımına ulaşılıyor.
Cahar Tsarnaev hakkındaki soruşturmanın devam edebilmesi ve yargılamanın yapılabilmesi için öncelikle sorulara yanıt verebilecek şekilde iyileşmesi gerekiyor.
Bu davayla birlikte, ''terör'' ve ''kitle imha silahları'' kavramları da aynı yoğunlukta tartışılacak gibi görünüyor.