Folikül Kisti Nedir, Sebepleri Nelerdir?
Kist, sıvı veya yarı katı madde dolu bir yapıyı tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Folikül kisti de, bir ya da her iki yumurtalığın içinde veya üzerinde büyüyen sıvı dolu keseciklere verilen isimdir.
Yumurtalıklar, pelviste bulunan kadın üreme organlarıdır. Rahimin her iki tarafında bir yumurtalık mevcuttur ve her birinin boyutu yaklaşık olarak bir ceviz kadardır. Yumurtalıklar; yumurta, östrojen ve progesteron üretiminden sorumludur. Bu hormonlar; göğüsler, vücut şekli ve vücut kılı dahil olmak üzere cinsel gelişimi kontrol eden kadınlık hormonlarıdır. Yumurtalıklar da adet döngüsü ve hamilelik sistemini düzenlemektedir.
Yumurtalıklarda bulunan, her bir yumurta hücresini kapsayan kesecikler folikül olarak adlandırılır. Foliküller, adet döneminin sonlanmasıyla birlikte gelişmeye başlar ve tam olarak olgunluğa eriştiğinde yumurtalama dönemiyle birlikte çatlayıp salınır. Bu esnada, yumurta hücresi bir sperm ile döllenirse gebelik meydana gelir.
Folikül kisti neden oluşur?
Yumurtalık kistlerinin birçok oluşma nedeni vardır ve çoğu yumurtalık kisti kötü huylu hücreler barındırmamaktadır. Folikül kistlerinin en yaygın nedenleri şunlardır:
Foliküler kistler:
Folikül, adet döngüsü sırasında normalden daha fazla büyüdüğünde ve yumurtayı serbest bırakmak için açılmadığında foliküler kistler oluşur.
Korpus luteum kistleri:
Bu tür kistler, adet döngüsü ile ilgilidir. Korpus luteum, yumurtadan folikülden salındıktan sonra oluşan yumurtalık bölgesidir. Hamilelik oluşmazsa, korpus luteum genellikle bozulur ve kaybolur. Bununla birlikte, yumurtalık üzerinde içerisi sıvı veya kanla dolu olan kist kalabilir. Durulabilir. Bu kistler genellikle tek tarafta bulunur ve kendiliğinden düzelir.
Çikolata kistleri:
Endometriozis olarak da bilinen çikolata kisti, rahimde olması gereken rahim iç duvarının başka yerlere yayılmasıyla oluşmaktadır. Yumurtalık, endometriozis için yaygın bir bölgedir. Rahimin dokusu kan hücrelerinden oluştuğu için, bu kistlerin rengi de koyu kırmızı veya kahverengidir.
Polikistik over sendromu olarak bilinen durum, her iki yumurtalık içinde çok sayıda küçük kistin varlığı ile karakterizedir. Bir dizi hormonal problemle ilişkili olan polikistik over sendromu, kadınlarda görülen kısırlığın en sık nedenidir.
Tubo-ovaryan kistler:
Pelvik organlardaki enfeksiyonlar, yumurtalık ve fallop tüplerini de etkileyebilir. Şiddetli vakalarda yumurtalık veya tüpler üzerinde, içinde iltihap dolu olan kistik alanlar bulunabilir. Bunlar tubo-ovaryan kistler olarak bilinir.
Folikül kisti ağrı yapar mı?
Folikül kistleri genellikle hiçbir belirtiye neden olmamaktadır. Ancak, büyük boyutlarda olan kistlerin karın bölgesinde, pelviste ve sırtın alt kısımlarını etkileyen bir ağrıya sebebiyet verdiği görülebilir. Şişkinlik, hazımsızlık hissi, bağırsak hareketlerinde zorlanma, cinsel ilişki sırasında ağrı, bulantı gibi şikayetler de şiddetli folikül kistlerinde görülen problemlerdendir. Folikül kistleri ile bilinen en büyük risk, kistin yırtılması veya patlamasıdır.
Folikül kisti patlaması belirtileri nelerdir?
Foliküler kistlerin özelliği, çok ince olması ve kolayca zarar görebilmesidir. Kistin patlaması genellikle; cinsel temas, zorlu fiziksel aktivite veya ani hareketlerden sonra ortaya çıkar. Bu durum semptomlarının şiddeti ve kistin büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Karın bölgesinde keskin ağrılar, kusma ve rahatsızlık hissi, patlayan bir kistin belirtisi olabilir. Çoğu durumda bu tür bir problem, cerrahi işlem gerektirmeden çözülebilir.
Folikül kisti ve hamilelik ilişkisi nedir?
Birçok folikül kisti türü kendiliğinden iyileşme özelliğine sahiptir ve genellikle hiçbir tedaviye gerek kalmadan geçer. Bu tür kistlerin hamilelik üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur. Ancak; çikolata kist ve şiddetli polikistik over sendromu gibi durumlarda hem hormon düzeyleri hem de yumurtlama düzeninde aksaklıklar meydana gelebileceği için, gebelikten önce tedavi gerekebilir.
Hamilelik sırasında da, mevcut olan yumurtalık kistleri keşfedilebilmektedir. Çoğu durumda, rutin prenatal ultrason taraması sırasında tesadüfi olarak teşhis edilirler. Hamilelik sırasında bulunan yumurtalık kistlerinin çoğunluğu, cerrahi müdahale gerektirmeyen iyi huylu kitlelerdir. Bununla birlikte, yırtılma veya burulma gibi bir komplikasyon gelişme riski varsa cerrahi müdahale yapılabilir.