Paradoksal Niyet
Dr. Frankl “Ankara Masaj Salonları” terimini, normalde dünyada yapmak isteyeceğiniz en son şeyi yaparak korkularınıza karşı zafer kazanmayı amaçlayan eski bir sistemi tarif etmek için kullanmıştır. Amaç korktuğunuz şeyin özellikle karşısına çıkmaktır. Sadece korkularınıza maksatlı olarak maruz kalmıyor, onlarla yüzleşmeyi ister hale de geliyorsunuz (1984, 126-127).
Korkularınızla yüzleşmekte başarısızlık bu gerginliği devam ettirir. Nefret edilen nesneden kaçınmak, ondan korkunuzu artırır çünkü kendinize onunla başa çıkma şansını hiç vermiyor- sunuzdur. Bir örnek olarak seslerden rahatsız olduğunuzda kulak tıkacı kullanmak bir hatadır. Bu yolla gürültüden kaçmak, endişenizi çok çabuk yatıştırır ve size kaçmanın doğru tepki olduğunu öğretir. Dahası rahatsız edici seslerden kaçılması gerektiği çünkü onlara “dayanamayacağınız” şeklindeki inancınızı güçlendirir. Gerçekten de onlara dayanamadığınız giderek daha çok doğru hale gelir. Benim, gürültülerle baş etmeyi öğrenmekteki görevim onları duymak için bir istek geliştirmek ve neden oldukları kas geriliminden korkmamaktı.
Temel olarak endişe verici durumlardan her kaçış, başa çıkma alışkanlığına zarar verir. Kaçmanın sağladığı rahatlık, uzaklaşma tepkisini güçlendirir. Kendinizi zorluklar karşısından güçlendirme şansını hiç yakalamazsınız. Başa çıkmada gerçekten başarılı olmak istiyorsanız kendinize kaçma seçeneğini tanımayın (Frankl 1988, 102-103).
Bir tehditle karşılaştığımızda güya iki seçeneğimiz vardır: savaşmak veya kaçmak. Ama üçüncü bir tepkinin temelde, en azından değişikliği kolaylaştırıcı potansiyeli ile daha büyük bir etkisi olabilir. Tehdit veya korkuya karşı bu üçüncü tepki ne savaşmak ne de kaçmaktır sadece kabullenmektir. Bu, paradoksal niyetin özüdür. Ayrıca pasif gerilim akıtmanın da özüdür.
Gerilim Kontrolünün Ötesinde
Endişe, öfke, fobi, depresyon, korku ve fiziksel acıda ortak olan konu kas gerilimidir. Alışılmış kas gerilimi sizi herhangi bir tahrik karşısında daha gergin ve uygun olmayan şekilde duygusal yaparak bu sorunlara katkıda bulunabilir. Kas gerilimi kendi kendisini besler, kartopu gibi büyüyerek endişe duygusunu büyütür ve sadece fiziksel acıyı değil duygusal acıyı da devam ettirir. Edmund Jacobson’a göre sinirsel gerginlik ve endişe duygularınız, büyük ölçüde kaslarınız ve iç organlarınızdaki kontrol edilemeyen gerilimlerden kaynaklanır. Esasında sinirsel gerginlik, bu rahatsız edici kas gerilimi duygusundan fazlası değildir (Jacobson 1938, 79).
Duygusal karışıklıklar ve kas gerilimi arasındaki ilişki, karşılıklı bir kuvvetlendirme ve devam ettirme döngüsü oluşturabilir. Pasif gerilim akıtma ve aktif gerilim tahliyesi, bu sürekli döngüyü
kırmak ve sorunlara verilen aşırı duygusal tepkilerin üstesinden gelmek için kullanılabilir. Bildiğimi kullanacak aklım varsa bende bu şekilde işe yarıyor.
Gerilim akıtması, sistematik hassasiyet azaltma, maruz kalma terapisi, nefret terapisi, içe çökme terapisi, kütle çalışması, farkındalık eğitimi ve göz hareketleri ile hassasiyet azaltma ve yeniden işleme (EMDR) (eye movement desensitization and reprocessing) gibi psikoterapi yöntemlerinin etkin unsuru gibi görünmektedir. Ama hiçbiri kas geriliminin bilinçli kabulünü özellikle kullanmaz; onun yerine yaygın olarak bütün öznel duygular dizisi ile meşgul olurlar. Pasif gerilim akıtma, İngiliz hekim Nicholas Malleson tarafından sunulan bir yönteme kavram olarak daha yakındır. O, sadece korkuların değil onlarla birlikte gelen bütün vücut duyularını da tamamen yaşamak gerektiğini savunurdu (Malleson 1959, 226).
Psikiyatr Joseph Wolpe, akıtmayı nispeten kuvvetli endişeye isteyerek uzun süreli maruz kalma olarak tanımladı. O, bunun insan ilişkilerinde uzun bir geçmişi olan abreaksiyon (boşalma ve dinginliğe kavuşma) fenomenine benzediğine inanırdı. Ab reaksiyonda endişe veya korkunuzla ilgili olan rahatsız edici bir anınızı anlatırsınız. Olayı anlattıkça çok güçlü duygular hisseder ve tekrar yaşıyor gibi olursunuz. Genellikle insanlar, abreaksiyon yaptıktan sonra büyük bir rahatlama hisseder (Wolpe 1958, 195-198). Pasif gerilim akıtma özellikle kas gerilimi ile ilgilenmesi haricinde abreaksiyona benzerdir. Bu mekanik ve psikolojik olmayan odaklanma sayesinde bunun sinirsel gerginlik, endişe, öfke ve korkunun kendi kendine tedavisinde genel bir hassasiyet azaltma prosedürü olarak kullanılabileceğine inanıyorum. Kontrolün tam karşıtıdır ve buna rağmen olumsuz duygusal durumlarının kontrolünü çok daha kesin olarak yapar. Önce yalnızken güvenli ve sessiz bir yerde hayali olaylar için kullanılmalıdır. Hayali bir olayda sevmediğiniz şeyleri, korkularınızı, fobilerinizi, endişelerinizi, içerlemelerinizi ve sizi geren diğer şeyleri güvenle deneyebilirsiniz.
Bu hayali deneyimlerin, pasif gerilim akıtma ile tekrarlanarak çalışılması olumsuz tepkilerinizi yoğunluğunu düşürebilir ve alışılmış kas gerilimini azaltabilir. Önce en az zahmetli olan sorunla çalışın. Daha sonra pasif gerilim akıtmayı, yavaş yavaş gerçek durumlarda da kullanabilirsiniz. Ben, bu tekniği hiçbir olumsuz sonuçla karşılaşmadan onlarca yıldır kullandım ve kullanmaya devam ediyorum.
Geriliminizi belirli bir soruna göre ayarlamak için pasif gerilim akıtmayı kullanırken dikkatinizi hayali olay ve kas geriliminiz arasında bölün. Önce en az zahmetli sorunla uğraşın. Örneğin eğer bir gürültü ise sizi en az rahatsız eden gürültüyü seçin ve zamanla adım adım ilerleyerek daha çok rahatsız eden gürültülere geçin. Kazanabileceğiniz savaşları seçtiğinizde derece derece güçlenirsiniz. Eğer güne iyi karma ile başlamak isterseniz sabah ilk iş olarak hayali bir sahnede güncel bir sorun ile uğraşarak hem pasif gerilim akıtmayı hem de aktif gerilim tahliyesini yapın. Sorunlar ile hayalinizde sakince yüzleşme becerisi gün boyunca karşılaştığınız gerçek durumlardaki tepkinizi geliştirecektir.
Beklentiler
İki kısımlı bu sistematik gevşeme yöntemi birkaç kez yaparak bütün sinirsel gerilimleri- nizden tamamen kurtulamazsınız. Gerilim tepkileriniz sizin o kadar parçanız olmuştur ki tamamıyla yok olmalarım beklemek mantıksız olur. Örneğin sorunlu durumlarda karnınızdaki gerilme o kadar hızlı olabilir ki siz daha ne olduğunun farkına varamadan hazırlıksız yakalayabilir. Hayat boyu süren strese yanıt olarak boyun ve omuzlarınızda gerilim olması alışkanlığı o kadar sinsice gerçekleşir ki çoğu zaman farkına bile varamayabilirsiniz. Uyku da bilinçsiz gerilim alışkanlıklarınızın kaçınılmaz olarak kurbanı olabileceğiniz diğer bir yerdir.
Belirli şartlarda yöntemi kullanabiliyor olsanız bile genel bir gelişme görebilmek biraz zaman alabilir. Eğer devam ederseniz zamanla gerilimde genel bir düşüş ve rahatsız edici şeyler ile algılanan tehditlere karşı tepkinizin yoğunluğunda bir düşüş olduğunu fark edeceksiniz. Eğer motivasyonunuz yeterinde güçlü ise ve bilgiyi devamlılıkla uygulama kapasiteniz varsa ben, sistematik gevşemenin profesyonel yardım olmadan öğrenilebileceğine ve uygulanabileceğine inanıyorum. Ama eğer psikolojik sorunlarınız şiddetli ise veya pasif gerilim akıtma fikrinden kuşkulu iseniz sezgilerinize güvenin ve ondan uzak durun. Veya size bu konuda yardım edebilecek profesyonel, bir danışman bulabilirsiniz. Aslında bir profesyonel bu bölümün içeriği ile çok ilgilenebilir. İnternette geniş kapsamlı bir araştırma ve psikoloji ile ilgili düzinelerce kitabı dikkatle okuduktan sonra, hiçbir terapinin kas gerilimine olan özel ilgisi bakımından pasif gerilim akıtmaya benzemediğini keşfettim.
Sistematik gevşemedeki başarınız onu ne kadar uyguladığınız ile yakından ilişkilidir, kendinizi yenilerini öğrenmeye vermediğiniz sürece eski alışılagelmiş tepkilerinizin geri gelmesi kaçınılmazdır. Sistematik gevşeme hayatınızın bir parçası, neredeyse düşünmeden yaptığınız bir şey olmalıdır. Kendi kendine yapılan tetik nokta masajı gibi bu sistemin de bir kere anladığınızda, biraz beceri kazandığınızda ve hayatınıza tamamen entegre ettiğinizde aşırı derecede kolay olduğunu göreceksiniz.
Bunların hiçbirisinden devamlı olarak gevşemiş olmayı amaçlamanız gerektiği anlamını çıkarmayın. Bu mümkün değildir ve gerçekten cazip de değildir. Gerilim, (kuvvetli hareketlerinizdeki belirli bir miktar sinirsel gerilim bile) anlamlı bir hayat için gereklidir. Sizin için sorun sadece bu gerilimin aşırı olmasıdır. Buradaki esas şey, eğer daha az fiziksel ve duygusal acı çekmek ve daha az ve idare edilebilir tetik noktalarınız olsun istiyorsanız, gereksiz alışılagelmiş kas gerilimi ile baş etmeyi öğrenmeyi amaçlamanız gerektiğidir.
Sonsöz
Bu kitabı yazarak tetik noktalar ve yansıyan ağrı ile ilgili bildiğim her şeyi avuçlarınıza koydum. Bunun kendine güvenli ve ağrısız olmayı arayışınızda devamlı ve güvenilir bir kaynak olacağına inanıyorum. Şimdiye kadar benim ağrı ile savaşma yöntemlerimin güvenli ve pratik, kazanımlarının da çabuk, net ve inkar edilemez olduğunu gördünüz. Şimdi hedefim -ve umarım sizinki de olur- tetik noktalar hakkındaki sözlerimi dünyanın her köşesine ulaştırmaktır.
Size önerim, tetik nokta terapisinde deneyim kazanmaya başladıkça kendi ihtiyaçlarınızın ötesine geçmeniz ve bu kitaptan öğrendiklerinizi diğer insanlara aktarmanızdır. Neredeyse her insan yaralanır buna arkadaşlarınız, komşularınız, ebeveynleriniz, çocuklarınız, manavda gördüğünüz insanlar ve hatta doktorunuz ile masaj uzmanınız da dahildir. Çoğu insanda bir çeşit kronik sızı veya tekrarlayan ağrılar vardır: baş ağrıları, sırt ağrıları, ayak ağrıları -adını siz koyun. Hepsinin sizin tetik noktalar ve yansıyan ağrılar hakkında bildiklerinizi bilmeye ihtiyaçları vardır. Bu değerli bilgiyi paylaşmayı amaçlayın. Eğer birisi karpal tünel sendromu olduğu düşünüldüğü için ameliyat olacaksa onlara elleri ve parmaklarındaki uyuşma ve ağrının sebebi olabilecek skalene ve diğer kaslardaki tetik noktaları nasıl bulacaklarını gösterin. Eğer birisi, dizlerindeki ağrılar yüzünden egzersizlerini bırakmak zorunda kaldığından şikayet ederse onlara sorunun kaynağı olabilecek kuadriseps tetik noktalarını nasıl bulacaklarını gösterin. Eğer birisinin alt sırtında ağrı varsa ve gluteus medius kaslarına masaj yaparak nasıl düzelteceğini bilmiyorsa bunu bir sır olarak saklamayın! Tetik noktalar hakkında bildikleriniz birisini sadece acıdan değil bir sürü para harcamaktan da kurtarabilir.
Miyofasiyel ağrı konusunu doktorunuzla da görüşün. Tetik nokta terapisinin kenarda bir yerlerde bekleyen bir alternatif tıp çeşidi değil tıbbi pratiğin bir parçası olma zamanı çoktan geldi. Hekimler, tetik noktalan teşhis etmekte beceri kazandıklarında ve elle yapılan uygun tedavileri önermeye başladıklarında, yan etkileri ve aşırı yüksek maliyetleri ile farmasotik ağrı kesicilerle yapılan tedavilere daha az ihtiyaç olacaktır.
Tetik nokta terapisindeki başarınızı diğer sağlık uzmanlarına anlatmak için fırsat kollayın. Çoğu masaj uzmanı, osteopat, fizik tedavi uzmanı ve masaj terapisti tetik noktaları bilir ama pek azı kendi kendine tedavinin kendi yöntemlerinin tamamlayıcısı olarak ne kadar güçlü ve etkili olduğunu fark eder. Tetik nokta terapisinin sağlık meslekleri arasında nihai olarak kabul edilmesini sağlayacak olan halktır ama halkı bilgilendirmek tamamen kişisel çabalarla olabilmektedir. Mesleki birliğinize tetik noktalar ve yansıyan ağrılar konusunda bir makale yazmayı düşünün.
insanlar ilk başta tetik noktalara kuşkuyla bakacaktır, en iyi arkadaşlarınız ve en yakın akrabalarınız bile. Devamlı olarak medya tarafından bize her derde deva yöntemler sunulmaktadır ve herkes abartılı iddialara karşı kuşkuyla yaklaşmaktadır. Bunun sonucu olarak iyi bir bilgi geldiğinde anlamamız için kafamıza onunla altmış yetmiş defa vurulması gerekir. İnsanların sonunda dediğinize geleceğine ve eğer kibarca ısrar ederseniz tetik nokta terapisini deneyeceklerine inanın. Dışarıda ağrı dolu bir dünya var. Dünyayı tetik noktalar hakkında eğitmeye siz de katılın. Bir fark yaratabilirsiniz.