Raportör'den Çarpıcı Tespitler
Anayasa Mahkemesi raportörü Doç. Dr. Osman Can, AKP'ye açılan kapatma davasıyla ilgili raporun önemli tespitler var.
İŞTE RAPORDA YER ALAN ÇARPICI TESPİTLER
AK Parti'nin eylemleri laikliğe aykırı değil. AİHM, kapatmayı ifade ve örgütlenme özgürlüğüne aykırı buluyor.
Venedik Kriterleri'ne göre partiler ancak şiddeti savunma veya araç olarak kullanma durumunda kapatılabilir.
Pek çok parti üniversitelerde kıyafet yasağının kalkmasını istedi. Yasama faaliyeti kapatma gerekçesi olamaz.
Cumhurbaşkanı, vata-na ihanet dışında yargılanamaz. Gül'ün Türk okullarıyla ilgili genelgesi laikliğe aykırı değil.
Söz konusu iddialarla ilgili Fethullah Gülen'in beraati, Abdullah Gül'e yönelik suçlamaları da ortadan kaldırmıştır.
AK Parti'nin program ve eylemleri laikliğe aykırı değil. Anayasa'nın 68. maddesinde belirtilen laikliğe aykırı fiillerin odağı haline gelmemiştir. Anayasa ve Siyasi Partiler Kanunu'na göre kapatmayı gerektirecek sebepler oluşmamıştır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, parti kapatma kararlarını İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki ifade ve örgütlenme özgürlüğü ilkesine aykırı bulmaktadır.
AK Parti'nin faaliyetleri Anayasa ve yasalarda güvence altına alınan düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamındadır. Yüksek Mahkeme'nin bir süre önce açıkladığı Hak ve Özgürlükler Partisi (HAK-PAR)'nin kapatılmasını reddeden kararın gerekçesinde de benzer yaklaşımlar sergilenmiştir.
Venedik Kriterleri'ne göre siyasi partiler ancak şiddeti savunma veya şiddeti politik bir araç olarak kullanma durumunda kapatılabilir.
AK Parti'nin, söylem ve eylemleri, demokratik yaşam için doğrudan 'açık ve yakın tehlike' oluşturmamaktadır. Siyasi partilere kapatma yaptırımının uygulanması halinde örgütlenme ve ifade özgürlüğü ağır bir müdahaleyle karşı karşıya kalacaktır.
Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilen 10. ve 42. maddelerdeki değişiklik, eşitlik ve eğitim-öğrenim hakkını pekiştiren, laiklik ilkesine aykırı olmayan bir düzenlemedir. Benzer değişiklik teklifleri siyasi partiler tarafından verilmiş, pek çok siyasi parti üniversitelerde uygulanan kılık kıyafet yasağının kaldırılması gerektiğini savunmuştur.
TBMM'nin yasama faaliyeti kapsamındaki değişiklik, kapatma gerekçesi olamaz. Anayasa değişikliği, yalnızca AK Parti'nin değil, Meclis'in yasama faaliyetidir. Değişiklik, Venedik Kriterleri çerçevesinde 'barışçıl bir anayasa değişikliği' niteliğindedir. Bir parti, barışçıl yoldan anayasa değişikliğini talep ediyorsa, bu talep o partinin feshi için yeterli sayılmaz. Yasama faaliyeti niteliğindeki bu eylem hoşgörüsüzlük olarak kabul edilemez.
Siyasi partilerin ülke sorunlarına ilişkin farklı çözüm önerileri getirmeleri, demokratik siyasi yaşamda üstlendikleri işlevin doğal sonucudur. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası, anayasa değişikliğinin laiklik karşıtı eylem iddiası ortadan kalkmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nce Refah Partisi ve Fazilet Partisi'nin kapatılmasının ardından toplumsal değişiklikler yaşandı. Toplumdaki değişikliğe paralel Anayasa'da değişiklikler yapıldı. Parti kapatmayı zorlaştıran hükümler getirildi.
Anayasa'nın 105. maddesine göre cumhurbaşkanı, vatana ihanet suçu dışında yargılanamaz. Cumhurbaşkanı'na herhangi bir siyasi yasak verilmesi Anayasa'nın cumhurbaşkanının yargılanamayacağı ilkesine açıkça aykırı olacaktır.
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün dışişleri bakanlığı döneminde Türk okullarıyla ilgili gönderdiği genelge laikliğe aykırı değildir. Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, Fethullah Gülen'in söz konusu iddiadan beraat ettiğine ilişkin karar vermiştir. Yargıtay tarafından da onanan beraat kararı Gül yönünden laikliğe aykırı eylem olduğu iddiasını ortadan kaldırmıştır. Gülen hakkındaki ceza davasında verilen beraat kararı Gül yönünden bir güvencedir.
Avrupa'da 50 yılda Almanya'da iki, İspanya'da bir parti olmak üzere sadece üç parti kapatıldı. Kapatılan bu partiler de terörle ilişkiliydi ve diktatörlüğü savunuyordu. Anayasa ve yasalarda siyasî partilerin varlıklarını sürdürmeleri esas, kapatılmaları ise istisna tutulmuştur.