15. Hakikat-i teavüne (yardımlaşma hakikatine) bir misal
Kökün iki tane vazifesi vardır: Birisi ağacı ayakta tutmak; diğeri ise ağaca lazım olan maddeleri topraktan almaktır.
Lakin ardıç ve çam gibi iğne yapraklı ağaçların yetiştiği topraklar asit karakterli olduğundan kök ağaca lazım olan maddeleri topraktan alamaz.
Ağaç bu sıkıntı içinde kıvranırken emr-i rabbânî ile bir mantar gider ağacın köküne yerleşir. Ağaca lazım olan maddeleri onun için hazırlar ve ağaca takdim eder. Ağaç da bu iyiliğe karşı ürettiği şekerin bir kısmını ona verir.
Şimdi ey kâfir! Bu anlatılan teavün (yardımlaşma) hakikatinin faili olarak Allah’ı kabul etmezsen şu sorularımıza cevap ver de görelim:
1. Mantar ağacın bu sıkıntısını nereden biliyor?
Elbette kendinden dahi haberi olmayan mantarın bunu kendi kendine bilmesi mümkün değildir. Zira bilmek ilim sıfatının varlığı ile mümkündür. Mantar ise bu sıfattan yoksundur. Yoksa kendinden dahi haberi olmayan mantarın İbni Sina kadar akıllı olduğunu mu iddia ediyorsun?
2. Hadi biliyor diyelim. Lakin ağaca yardım etmek merhametin eseridir. Hâlbuki mantarın merhameti de yoktur.
3. Hadi merhameti de var diyelim. Peki, kökün yapamadığı işi o nasıl yapıyor?
4. Ağaca lazım olan maddeleri nereden biliyor? Hangi mektep de botanik okumuş?
5. Acaba ağacın bu iyiliğin altında kalmayıp mantara şeker sunması onun minnettarlığının bir eseri midir?
Ey kâfir! Allah’ı kabul etmezsen böyle yüzlerce soruya muhatap olursun ki değil hepsine, birine bile cevap bulamazsın!
Yazar: Sinan Yılmaz