hafiza aise
Wed 28 November 2012, 04:24 pm GMT +0200
ÜNİTE 9
ŞARTLI,BİLEŞİK VE DÜZENSİZ KIYASLAR
S:1) Şartlı (hipotetik) kesin kıyas nedir?Örneklendiriniz.
C:1) Öncüllerinden en az birisi bitişik veya ayrık şartlı önermelerden olan
kıyaslardır
Örnek: Eğer şu cisim hareket ediyorsa o cisim canlıdır; (B.Ö=Bitişik şartlı)
Şu cisim hareket ediyor; (K.Ö=Yüklemli)
cisim canlıdır (Sonuç)
S:2) Bir öncülü bitişik şartlı diğer öncülü ise yüklemli önermelerden oluşan kıyaslar hangisidir? C:2) Bitişik şartlı kıyaslardır.(Şartlı muttasıl)
S:3) Bitişik şartlı kıyaslarda önbileşen ile ardbileşen arasındaki ilişkiye göre biçim yönünden kaç kıyas şekli ortaya çıkar
C:3) 4 kıyas şekli ortaya çıkar
a-Önbileşeni onaylama (Vazul mukaddem)
b-Önbileşeni onaylamama (Reful mukaddem)
c-Ardbileşeni onaylama (Vazul tali)
d-Ardbileşeni onaylamama (Reful tali)
S:4) Önbileşeni onaylama formu nasıldır?Örnek veriniz.
C:4) A ise Bdir
Eğer güneş doğarsa gün başlamıştır A dır
Güneş doğmuştur B dir
Gün başlamıştır A ise B dir B değildir A değildir
S:5) Yukarıdaki ardbileşeni onaylamama formunun örneğini bulunuz?
C:5) Eğer bahar gelirse çiçekler açar
Çiçekler açmış değildir
Bahar gelmiş değildir.
S:6) Aşağıdaki örnek hangi kıyasa aittir?
Eğer hava yağmurluysa bulutludur
Hava bulutludur
Hava yağmurludur.(Bu çıkarım geçersizdir)
C:6) Ardbileşeni onaylama
S:7) Ayrık şartlı kıyaslar neye denir?
C:7) Büyük öncülü ayrık şartlı önermeden oluşan kıyaslara ayrık şartlı (munfasıl) kıyaslar denir.
S:8) Öncül sayısı ikiden fazla olan kıyaslara ne denir?
C:8) Bileşik kıyaslar denir.
S:9) Zincirleme kıyas nedir?
C:9) Kıyastaki birinci öncülün yüklemini ikinci öncüle konu, ikinci öncülün yüklemini üçüncüye konu . şeklinde ayırarak birbirine bağlayıp sonuçta, ilk öncülle irtibata sokarak hükme varmaya zincirleme kıyas (mefsülün-netaic, sorites) denir.
S:10) Zincirleme kıyasın en yaygın bilinen örneği nedir?
C:10) Bu ırmak gürültü yapıyor;
Gürültü yapan hareket eder;
Hareket eden donmamıştır;
Donmamış olan beni taşıyamaz,
O halde bu ırmak beni taşıyamaz.
S:11) Hulfi kıyası açıklayınız?
C:11) İspatı istenen önermenin karşıt halinin imkansızlığını göstererek ispat edilmesi istenenin doğruluğuna hükmetmektir.Bu tür kıyaslarda genelde yüklemli, bitişik ve ayrık şartlı öncüller kullanılır.
S:12) Kıyas-ı zül-ciheteyn kelimesinin anlamı nedir?
C:12) İddiayı iki şıkka bölerek kanıtlayan, iki yönlü/iki kanatlı ve iki boynuzlu delil anlamındadır.
S:13) İkilem (Dilemma) nasıl bir kıyas çeşididir?
C:13) Öncülleri bitişik ve ayrık şartlı önermelerden kurulan bir kıyas olup, öncüllerdeki şıkların yani seçeneklerin ayrı ayrı değerlendirilmesiyle sonuca varılan kıyastır.
S:14) İkileme örnek olan aşağıdaki önermelerin sonucu nedir?
Ya siz padişahsınız, ya ben padişahım. (Ayrık şartlı önerme)
Siz padişahsanız sorumluluğunuz gereği; (Bitişik şartlı önerme)
Ben padişahsam, bu emrin gereği; (Bitişik şartlı önerme)
C:14) Her iki halde de, ordunun başına geçmelisiniz! (Sonuç)
S:15) Basit ikilem ve karmaşık ikilem nasıl olur?
C:15) Sonuç, birinci öncülün tek bir teriminden yani ya ön bileşen ya da ardbileşenden oluşmuş yüklemli tek bir önerme halindeyse basit ikilem; Birinci öncülün birden çok terimden oluşmuşsa karmaşık ikilem olur.
S:16) Yapıcı ve yıkıcı ikilem nedir?
C:16) İkilemdeki bitişik şartlı öncüllerin önbileşenleri (küçük öncülde) onaylanırsa yapıcı ikilem; şartlı öncüllerin ardbileşenleri onaylanmaz/reddedilirse yıkıcı ikilem olur.
S:17) Basit bir ikilemin yapıcı ve yıkıcı hali ne şekildedir?
C:17) Basit Yapıcı İkilem Basit Yıkıcı İkilem
A ise B dir (Bitişik şartlı B.Ö) A ise B dir
C ise B dir (Bitişik şartlı B.Ö) A ise C dir
Ya A ya C dir (Ayrık şartlı K.Ö) Ne B ne C dir;
B dir (Sonuç) A değildir
S:18) Aşağıdaki önerme şekilleri hangi ikileme aittir?
A ise B dir
C ise D dir
Hem A hem C dir
Hem B hem D dir
C:18) Karmaşık yapıcı ikileme aittir.
S:19) Bir ikileme kaç yol ile itiraz edilip karşı konabilir?
C:19) Üç yol ile itiraz edilir:
1-Seçenekleri kabul etmemekle
2-Seçeneklerin dışında başka bir seçeneğin olduğunu göstermekle
3-Aynı formda karşı bir ikilemle çürütme yoluyla
S:20) Düzensiz kıyaslar kaç tanedir?
C:20) İki tanedir: Kısaltılmış kıyas ve kanıtlı kıyas.
S:21) Kıyaslar hangi maksatlarla kurulur?
C:21) -Dinleyiciyi konuşmamıza veya düşüncemize ortak yapmak için.
-Her şeyi açıkça söylememe isteğinden dolayı.
-Edebi üslup ve ustalık için.
S:22) Aşağıdaki iddianın sahibi kimdir?
Mantık, kıyaslar ve başka bir sürü kuralları ile yeni bir şey öğretmekten ziyade belli bir şeyleri başkalarına açıklamak yahut bilinmeyen şeyler hakkında muhakemesiz söz söylemekten başka bir şeye yaramamaktadır.
C:22) Descartestir.
S:23) İzmirli kıyasın nerelerde etkin ve önemli bir vasıta olarak kullanılabileceğini savunur?
C:23) -Bir akıl yürütmeyi tahlilde, tekrar terkip etmede
-Zihni alıştırmalar yapmada
-Yeni bir şeyler keşfetmede, onu açıklamada ve temellendirmede
-Belirsizliği kaldırmada
-Delilleri kısa ve sağlam bir şekilde ortaya koyma (izah)da.