Viskozite Ne Demektir?
Viskozite: Sıvıların akmaya karşı yani akışkanlığa karşı gösterdiği dirençtir. Akmazlık yada ağdalık da denir.
Akıcılık: Sıvıların akmaya karşı direnç göstermemesine akıcılık denir.
Akışkanlığı az olan sıvıların viskozitesi yüksektir. Viskozite için en önemli faktör ise molekülleri arasındaki çekim kuvvetleridir.
Her bir sıvının belli bir akışkanlık değeri bulunmaktadır. Suyun, balın, yağın, gliserinin, kanın veya başka bir sıvının akışkanlık değeri yani viskozitesi bulunmaktadır. Örneğin vücudumuzdaki kanın akışkanlık viskozitesi şimdiki değerinden daha düşük olsaydı herhangi bir kesikte kan akışını durduramazdık. Yada viskozitesi daha yüksek olsaydı bu defa kan akışı yavaşlar ve damarlarda pıhtılaşma meydana geleceği için ölümlere neden olurdu.Yani kanın vücudumuzda dolaşabilmesinin nedeni viskozitesidir.
Örneğin su ve gliserine eşit ağırlıktaki cisimler aynı anda atıldığında suya atılan cisim, gliserine atılan cisminden daha hızlı batar. Bunun nedeni suyun viskozitesinin gliserinin viskozitesinden daha düşük olmasıdır.
20 °C’ta suyun viskozitesi 1,0×10-3 Pa.s.
20 °C’ta gliserinin viskozitesi 1,42 Pa.s. dır.
Viskoziteyi Etkileyen Faktörler
Viskoziteyi etkileyen üç faktör vardır. Bunlar; moleküller arası kuvvetler, molekülün kütlesi ve sıcaklıktır. Basınç faktörü ise her zaman geçerli değildir ve sadece yüksek basınçlarda geçerlidir.
Moleküller arası kuvvetler: Moleküller arası kuvvetleri büyük olan sıvılar, zayıf olan sıvılara göre daha yüksek viskoziteye sahiptir.
Örnek: Gliserindeki hidrojen bağı sayı, sudaki hidrojen bağı sayısından fazladır. Bu da moleküller arasındaki etkileşimin daha fazla olduğu anlamına gelir. Dolayısı ile moleküllerin birbirinin yanından kayması güçleşir. Böylece vizkozite artar.
Molekülün kütlesi: Molekül kütlesi büyük olan sıvının viskozitesi daha büyüktür.
Örnek: Suyun molekül kütlesi 18 g/mol ve gliserinin molekül kütlesi 92 g/moldür. Dolayısı ile gliserinin viskozitesi suyun viskozitesinden daha büyüktür.
Sıcaklık: Viskozite, sıcaklık arttıkça azalır. Sıcaklık arttıkça moleküller arasındaki çekim kuvvetleri azalır ve sıvının viskozitesi azalır. Sıcaklık azaldıkça moleküller arasındaki çekim kuvvetleri artacağı için sıvının viskozitesi artar.
Örnek: Bal ve reçel gibi yiyecekler buz dolabında fazla kaldığı zaman daha fazla katılaşır. Ancak dolaptan çıkarıp oda sıcaklığında biraz beklettiğinizde akıcılığı artar ve ekmeğe kolay sürülür. Dolayısı ile sıcaklığın artması viskoziteyi azaltır. Ayrıca camın sıcaklık etkisi ile viskozitesi azaldığı için akıcılığı da azalır. Böylece cam sanayinde şekil verme işlemi yapılarak çeşitli eşyalar üretilir.
Basınç: Viskozite basınçtan bağımsızdır. Ancak çok yüksek basınçlar altında yoğunluğu arttığı için basınçla birlikte vizkozitesi artar.
Viskozitenin Günlük Hayatta Kullanım Alanları
- Evde bal ve reçel gibi gıdaların ekmeğe sürülerek tüketilmesi
- Cam sanayinde şişeleme işleminin kolay bir şekilde yapılması
- Yollara asfalt dökülürken ziftin yayılması
- Boyaların duvar gibi yüzeylere kolay bir şekilde sürülmesi
- Motorda ısınan yağın daha akıcı olması
Viskozite İle İlgili Sorular
Bu konuda öğrendiklerimizi sorularla pekiştirelim. Aşağıdaki sorulara cevap verebiliyorsanız, konuyu anlamışsınız demektir.
1. Viskozite nedir?
2. Viskozitenin tersi olan akıcılık nedir?
3. Viskoziteye etki eden faktörler nelerdir?
4. Viskozitenin günlük hayatta kullanım alanları nelerdir?
5. Viskozitenin sıcaklık ile değişimi nasıl olur?
6. Moleküller arası etkileşimler viskoziteyi nasıl etkiler?
7. Molekül kütlesi viskoziteyi nasıl etkiler?
8. Viskozitenin birimi nedir?
9. Viskozitenin basınçla değişimi nasıl olur?