Bir kış mevsiminde 1889/90 yılları civarında Samara’da satranç handikap turnuvası yapılıyor. Katılımcıları arasında Hardin gibi bir değer var. O zamanlar Rusya’da bu ismi bilmeyen satranç oyuncusu yoktu. Ne de olsa Hardin, haklı olarak, dünyanın en iyi oyuncuları arasında yer alan Chigorin’e rakip olan Rusya’daki en güçlü satranç oyuncularından biri olarak kabul edildi. Bu turnuvanın galibi Vladimir İlyiç Ulyanov.
Vladimir Ilyich, 8 veya 9 yaşında satranç oynamayı öğrendi. 15 yaşına geldiğinde, büyük bir satranç aşığı ve güçlü bir oyuncu olan babasını – öğretmenini yenmeye başladı. Ve beş yıl sonra satranç tahtasında Hardin’le tanıştı. Güçler, elbette, eşit değildi. Hardin mükemmel bir teorisyendi, bir dizi açılış araştırmacısıydı ve otuz yıldan fazla satranç tecrübesine sahipti. Rakip onu en ünlü açılışlardan sadece 2 – 3’ünü tanıyordu. Yine de Hardin biraz daha güçlüydü: Vladimir Ilyich’e sadece bir piyon verdi.
“… Vladimir Ilyiç, elbette, yakında onu yakalayabilir … ve satranç literatürünü ciddiye alırsa, örneğin, bu yıllarda Alakaevka köyünde geçirdiği yaz ayları, kendini satranca ve bu oyunun teorisine adadı. Sistematik, azimli ve zihinsel gücü ile birkaç yıl içinde en büyük satranç figürü olacaktı. Bu şüphesiz … ”, – kardeşi Dmitry, Lenin için böyle yazıyordu.
Ancak Vladimir Ilyich, satrancı her şeyden üstün tutmadı. Bu onun için sadece eğlenceydi, dinlenme ve zihinsel zindeliğii korumak ve daha ciddi bir mücadele için hazırlamaktı. Aynı coşkuyla kasabalarda satranç oynuyor, avlanıyor ve spor faaliyetlerinde bulunuyor ve dinleniyordu. Vladimir İlyiç, spora da oldukça meraklıydı.
Lenin sadece iyi satranç oynamadı, aynı zamanda satranç problemlerini ve etütleri çözmeyi de severdi.
Yaşadığı siyasi sürgünlerde Lenin boş zamanının çoğunu satranca ayırdı. Sıradan ortağı Lepeshinsky, “On the Turn” kitabındaki satranç oyuncusu Lenin hakkında çok şey anlatıyor.
Devrimden sonra Lenin neredeyse hiç satranç oynamadı. Dünyanın ilk sosyalist devleti için verilen devasa mücadele, bir satranç mücadelesine zaman bırakmadı.
“… Aklının tüm gücü, tüm muazzam iradesi, iz bırakmadan, ne olursa olsun zafer için tamamen seferber edilmiştir. Harika düzenlenmiş kafası, bir tür satranç probleminde çok çalışıyor. Bu oyuna bir göz atın. Burada, yerel kapitalizmin kalelerine karşı piyon demokrasisini öne sürüyor. Burada “bir kumar oynuyor”, Brest kurbanını kabul ediyor. Burada beklenmedik bir rok yapıyor – oyunun merkezi Smolny’den Kremlin duvarlarına aktarılıyor. Burada Kızıl Ordu, Kızıl Süvari, Kızıl Topçu’nun yardımıyla kuvvetlerini konuşlandırır, kendini savunur, yapılan fetihlerin sonuçlandırır ve mümkünse saldırır. Burada düşmanı “işgal eder” – taviz fikrini atar. Sanki geri çekiliyor ve sonuçlarla dolu “sessiz hareketler” yapıyor – köylülükle bir anlaşmaya gidiyor, elektrifikasyon planına bayılıyor, vb. -köylü ortamı yeni aydınlar, büyük yöneticiler, politikacılar, rtsov yeni hayat. Ve … tüm dünya son oyun karşısında şok olacak: Lenin’in kapitalizme karşı “şah-mat”ı, gelecek nesiller tarafından yüzlerce ve binlerce yıl boyunca dikkatle incelenecek olan “oyuna” son verecek “…
Parti kadrolarının eğitiminde satranç
1917 Ekim Devrimi öncesinde ve ilk yıllarında satrancın Rus toplumunda sadece soyluların ya da entelektüellerin sosyal yaşamında yeri bulunmaktaydı. Sovyetler Birliği’nin kurucusu Lenin başta olmak üzere diğer önde gelen Bolşevikler hevesli birer satranç oyuncuları olmuşlardır. Bolşeviklerin bu satranç sevgisine rağmen, Sovyet iktidarının ilk yıllarında satranç için özel bir politika yürütülmemiştir. Fakat devrimden sonra yaşanan iç savaşın da etkisiyle satranç, başlangıçta askeri ve parti kadrosu için bir eğitim aracı, ikinci olarak Sovyet toplumunu şekillendirmek için kültürel bir araç ve en sonunda da Sovyetlerin üstünlüğünü kanıtlamak için bir propaganda aracı olarak faydalı görülmüştür.
Ekim Devrimi sonrasında başlayan iç savaşla birlikte satranç ile askeri beceri arasında benzerlik kurulmuş, askerlerin eğitim programına satranç konulmuştur. Askerlere satranç eğitimi verilmesinde ve satrancın politikleştirilerek devletin desteğinin sağlanmasında Bolşevik bir militan olan İlin-Jenevskiy’in payı büyük olmuştur. İlin-Jenevskiy satrancın hem askeri becerilerin geliştirilmesi hem de parti kadrolarının eğitilmesi için oldukça yararlı olduğunda ısrar ederek partinin ve devletin satranca destek vermesini sağlamıştır.
Satrancın kazandırdığı nitelikler ile ideal komünistin özellikleri arasında yakın paralellikler çizilmiştir. Hem satranç oyuncusu hem de komünist becerikli ve yaratıcı olmalı, hem strateji hem de taktikler konusunda hislere sahip olmalı ve özellikle tüm engelleri aşmak ve herhangi bir “kaleye” saldırmak için sağlam bir kararlılığa sahip olmalıydı. Bundan dolayı parti kadrolarının aldıkları politik eğitimin yanında satranç eğitimi de verilmiş ve böylece satranç ilk olarak ordu, sonrasında parti kadroları aracılığıyla Rus halkının önemli bir kesimine yayılmaya başlamıştır.
Kaynak: https://proletergundem.com/