"İnkılâptan on altı sene evvel, Mardin cihetlerinde, beni hakka irşad eden bir zâta rast geldim. Siyasetteki muktesit mesleği bana gösterdi. Hem, ta o vakitte, meşhur Kemâl’in “Rüyâ”sıyla uyandım." Rüyada ne anlatılıyor?
Pts, 18-Tem-2011 - 00:00 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
"İnkılâptan on altı sene evvel (1892) Mardin cihetlerinde beni hakka irşad eden bir zata rast geldim. Siyasetteki muktesid mesleği bana gösterdi. Hem o vakitte K e m al ‘in Rüya’sıyla uyandım.” (1)
Tanzimat edebiyatçıları bazı özlemlerini rüyada görür ve yazarlardı. Ziya Paşa’nın Rüya’sı, Ethem Pertev Paşa’nın Habnamesi gibi Namık Kemal’in Rüya’sı da özlediği isteklerinin sanki rüyada görülmüşüdür. Freud bu tür rüyalara gündüz düşü der. Sanatçıların eserlerini de gündüz düşü olarak yorumlar.
Namık Kemal "Rüya" isimli eserinde, istikbal sabahına oranla mazinin uyku olduğunu ifade ettikten sonra, Boğaziçi’nde bir gece üzüntüsünü tasvir ediyor. Tabiatın ve ruhunun garip ve acı hüznünü süslü, fazla samimi bir dille anlatıyor. Rüyada eşsiz bir güzel hürriyetin timsal-i semavisi, cemaate sözünü daha iyi duyurabilmek için yüksekçe bir kayanın üstüne çıkarak ateşten bir heyecan kesilip söyler. Şunları söyler:
"Ey gaflet uykusuna dalanlar, gözlerinizi mahşer sabahında mı açacaksınız? Boynunuzdaki esaret zincirini ne vakit çözeceksiniz? Hakikatleri niçin görmüyorsunuz? Fikirlerinizi uyandırmak için ihtiyar ettiğiniz fedakârlık çarşaflarınızı yıkatmak için sarfettiğiniz paraya tekabül etmez. Siz karnınızı doyurmak için evladınızı aç bırakmaya tevekkül namı veriyorsunuz."
"Hakikatleri niçin görmüyorsunuz? Menfaatleri düşünüyorsunuz. Yüzünüzü okşayan temiz elleri ısırmak, başınıza pençe vuran murdar ayakları yalamak kendisince melekat-ı rasihadan olmuş. Hapisten korkuyorsunuz, doğruyu söylemiyorsunuz. Gölgenizden bile çekiniyorsunuz. Ne vakit uyanacaksınız? Yarın ne olacağını bilemezsiniz. Hal maziye uygun olmadığı gibi istikbal de hale muvafık olmayacaktır. Maziye değil atiye bakınız. Hazırlanın mazide aradığınız nedir? Kaybettiğiniz ömrü mü nasıl taharri edeceksiniz?"(2)
Namık Kemal vatanın bu feyizli geleceğine baktıkça hayretinden, sevincinden kendinden geçer gibi olur ve uyanır. Bu rüyayı ömrünün safa sermayesi sayar.
Bu "Rüya" isimli eseri okuyan Bediüzzaman oradaki ikazlar doğrultusunda kendini uyanmış olarak telakki eder. Hakikatleri görmek konusunda kendini gaflette telakki etmiştir, bu eser onu uyandırmıştır. Mardin’de gördüğü zatın siyasetteki muktesid mesleği ile "Rüya" onun ikazına neden olmuştur.
Dipnotlar:
(1) bk. Münazarat, Sualler ve Cevaplar
(2) bk. Namık Kemal’in Rüyası, Matbaa-i İctihad, 1908.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör