Zaman içinde şehir kendi kendine büyür; bir bilinç, bir hafıza edinir. İnşa süreci içinde, başlangıçtaki temalar varlığını sürdürür, ama aynı zamanda şehir kendi gelişimiyle ilgili bu temaları değiştirerek onlara daha özgül bir biçim kazandırır (1). Dolayısıyla mimari sadece şehrin görünen imgesi ve farklı mimari nesnelerin toplamı değil; şehrin zaman içinde inşa edilmesi sürecidir. Bu süreçte üretilen şehir parçaları, Rossi’nin kentsel artifaktlar olarak tanımladığı nesneler, kendi tekilliği içinde, bulunduğu şehrin tarihine ve başka nesnelerle birlikte oluşturduğu bütüne dair ipuçları taşır.
Kevin Lynch, şehrin fiziksel unsurlarından yola çıkarak oluşturduğu kent imgesini beş başlık altında toplar, bunlar; yollar, sınırlar/kenarlar, bölgeler, düğüm/odak noktaları ve işaret öğeleridir (2). Her ne kadar bunları kendi içlerinde derecelendirse de kategorilere ayırmak insanın şehirdeki algısına indirgemeci bir bakıştır. Lynch’in belirlediği ilkeler kadar katı kuralları yoktur şehrin; olamaz ve olmamalıdır da. Nesnelerin, kentsel artifaktların, biçimleri ve işlevleri herkes için aynı şeyi ifade edemez. Şehirde yaşanan deneyimler ve izlenimler hafıza ile süzülerek sürekli yeniden yorumlanır ve üretilir.
Şehrin tarihi, coğrafyası, bireysel ve kolektif hafıza ve deneyimler algıyı etkiler; dolayısıyla da şehirdeki nesneleri görme biçimini etkiler; sınırlar flulaşır, düğüm noktaları çözülür. Şehrin kullanıcılarının kolektif bir hafızaya sahip olması bazı ortaklıklar sağlasa da şehri görme ve algılama biçiminin başlıklara indirgenemeyecek kadar öznel olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.
Buse Özçelik
Referanslar
(1) Aldo Rossi, Şehrin Mimarisi
(2) Kevin Lynch, Kent İmgesi