İçindekiler
- 1 El Mantarı Nedir?
- 2 El Mantarı Nasıl Anlaşılır?
- 3 El mantarı neden olur?
- 4 El Mantarı Doğal Yollarla Bitkisel Tedavisi
- 4.1 Çay Ağacı Yağı ve Hindistan Cevizi Yağı
- 4.2 El Mantarı Enfeksiyonları İçin Lavanta Yağı
- 4.3 El Mantarı Dermatofitlerini Öldürmek İçin Sarımsak
- 4.4 El Mantarı Tedavisi İçin Aloe Vera Jeli ve Çay Ağacı Yağı
- 4.5 El Mantarı Enfeksiyonları İçin Elma Sirkesi
- 4.6 Doğal El Mantarı Tedavisi İçin Bal, Zeytin Yağı ve Bal Mumu
- 5 El Mantarı Oluşumu Nasıl Önlenir?
- 6 El Mantarının Yayılması İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
El mantarı enfeksiyonu (tinea manuum) avuç içlerinde, parmak aralarında ve elin üst kısmında oluşabilecek bulaşıcı bir cilt problemidir. El mantarı nedeniyle oluşan kızarıklık kaşıntı yapabilir, su toplayabilir ve genel olarak rahatsızlık verir. Zaman içerisinde el mantarı ciltte renk değişimine neden olarak elde koyu renkli lekeler oluşturabilir.
El mantarı enfeksiyonları genellikle deriyi etkileyen bir mantar türü olan dermatofitler nedeniyle oluşmaktadır. Çoğu vakada el mantarı ile bağlantılı belirtiler tırnakları da etkilemektedir. Örneğin mantar tırnakların kalın ve kırılgan görünmesine yol açar. Ya da madura ayağı adı verilen bir mantar türü ortaya çıkabilir. Genel duruma bakıldığında ayak mantarlarının kaşınması sonucu mantarın ellere bulaştığı görülmektedir.
El mantarı tedavisi kapsamında doğal mantar önleyici kremler kullanılarak ellerdeki kızarıklığın giderilmesi önemlidir. El mantarı tedavisi için kullanılabilecek doğal çözümler arasında çay ağacı yağı, Hindistan cevizi yağı, elma sirkesi, sarımsak ve aloe vera yer almaktadır. Bu doğal içerikler elde mantar patojenlerini öldüren ve aynı zamanda kaşıntılı kızarıklığı hafifleten faydalı içerikler ihtiva eder.
El Mantarı Nedir?
Bir veya iki elde görülen el mantarının tıbbi adı tinea manuum olarak bilinmektedir.
Misisipi Üniversitesi Tıp Merkezi’nden Dr. Robert Forbes’a göre el mantarının nedeni dermatofit enfeksiyonudur. Bu enfeksiyonlar ayakları, kasıkları, sakal bölgesini ve elbette elleri etkileyen, oldukça yaygın görülen enfeksiyonlardır.
Ellerde, parmaklarda veya avuç içlerinde görülen mantar daha az rastlanan bir durumdur. Ancak el mantarı diğer kişiler tarafından kolaylıkla fark edilebildiğinden kişiler için can sıkıcı bir durum oluşturmaktadır.
Dermatologlara göre elde mantar vakalarının çoğunda mantar yalnızca bir elde görülmektedir. Ancak el mantarının iki elde görülmesi de oldukça yaygındır. Mantar enfeksiyonu elle birlikte tırnakları da etkileyebilmektedir.
El Mantarı Nasıl Anlaşılır?
Kaşıntılı el mantarı enfeksiyonu oldukça can sıkıcıdır. Ellerdeki kırmızı, kaşıntılı görüntünün yanı sıra deri pul pul dökülmeye başlar.
El mantarı enfeksiyonu genellikle kırmızı bir yuvarlak şeklindedir. Bu yuvarlağın kenar sınırlarında şişlik görülebilir.
Bazı durumlarda el mantarı enfeksiyonu avuç içinde kuruyan ve dökülen bir deri şeklinde görülebilir. Bazen ise içerisinde sıvı bulunan su toplaması görülebilir. Bu elde mantar türünde elde yanma hissedilebilir.
El derisinde görülen kızarıklık ve kaşıntının bir mantar enfeksiyonundan kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmek genelde zordur. Mantar enfeksiyonları egzama veya sedef ile benzerlik göstermektedir. Bu iltihaplı cilt problemleri de aynı şekilde el derisinde pul pul bir görüntüye neden olmaktadır. Pul pul dökülen, çatlayan, kaşınan ve kabuk tutan cilt problemleri genellikle egzama, mantar ve sedef ile ilişkilendirilir. Dolayısıyla doğru teşhisi koymak bazen ilave testlerin yapılmasını gerektirebilir.
El mantarı neden olur?
Şimdi gelin avuç içlerinde, parmak aralarında ve el üstünde oluşan elde mantar enfeksiyonunun nedenlerine şöyle bir göz atalım.
Ayak Mantarının Elle Kaşınması
El mantarı nedeniyle oluşan kırmızı kaşıntılı cilt probleminin en yaygın sebeplerinden biri ayaklardaki mantarın kaşınması nedeniyle mantarın ele bulaşmasıdır.
Genellikle el mantarı enfeksiyonu vakalarında hastalarda eş zamanlı olarak ayak mantarı da görülmektedir. Buna genellikle “iki ayak, bir el sendromu” adı verilmektedir.
El mantarı enfeksiyonları oldukça bulaşıcıdır. El mantarı enfeksiyonu geçiren kişiyle temas eden çoğu kişi mantarı kapar. Bu nedenle mantar genelde kişilerin en çok kullandıkları elinde görülmektedir.
Mantar bulaşan nesnelerle temas kurmak
El mantarı enfeksiyonu bulaşmasının bir diğer yolu da dermatofitlerin bulaştığı nesnelerle temas kurmaktır.
Diğer insanlardan, hayvanlardan ve topraktan gelen mantarlar kişilerde elde mantar enfeksiyonuna yol açabilmektedir. Ayrıca taraklardan, döşemelerden ve şapkalardan da el mantarı bulaşması mümkündür.
Dermatologlara göre genellikle elde görülen kızarıklıklar toprakla veya hayvanlarla temas kuran kişilerde görülmektedir. Elinizdeki kaşıntılı mantar kızarıklığı kurumuş kaşıntılı bir cilt görünümündeyse büyük ihtimalle mantar bir başka insandan bulaşmıştır.
El Mantarına Yol Açan Alerjik Reaksiyonlar
Eldeki kızarıklığın elde mantar enfeksiyonu nedeniyle oluştuğunu anlamanın bir diğer yolu da mantara karşı gösterilen alerjik cilt reaksiyonudur.
Dermatofitler henüz mantar enfeksiyonu bulaşmamış bölgelerde dahi alerjik reaksiyon oluşturabilir. Bazı el kızarıklıkları vücudun diğer kısımlarının mantar enfeksiyonlarına gösterdikleri alerjik reaksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Bu durumda el derisinde su toplayan, şişkin, kaşıntılı kızarıklıklar görülebilir.
El Mantarı Doğal Yollarla Bitkisel Tedavisi
El mantarı enfeksiyonu doğal tedavi yöntemleri arasında ilk sırada her ikisi de mantar önleyici özelliklere sahip olan çay ağacı yağı ve Hindistan cevizi yağı yer almaktadır.
Çay Ağacı Yağı ve Hindistan Cevizi Yağı
Çay ağacı yağı ve Hindistan cevizi yağını karıştırarak elde edeceğiniz karışım yalnızca kızarıklığa yol açan el mantarını gidermekle kalmaz, pul pul dökülmekte olan derinin de iyileşmesine yardımcı olur.
Çay ağacı yağı mantar hastalıklarını engelleyici mantar önleme özellikleri nedeniyle üzerinde en çok bilimsel araştırma yapılan yağlardan biridir. Örneğin Nepal Dermatoloji, Veneroloji ve Lefroloji dergisinin yayınladığı bir bilimsel araştırmaya göre çay ağacı yağı elde mantar enfeksiyonu tedavisi için klotrimazol kadar etkili bir yöntemdir. Klotrimazol genellikle elde mantar tedavisi kapsamında dermatologlar tarafından önerilen bir ilaçtır. (Çay ağacı yağının diğer yararları için buraya tıklayabilirsiniz.)
Evde kendi yöntemlerinizle mantar önleyici krem hazırlamak için Hindistan cevizi yağını kullanın. Hindistan cevizi yağı mantar enfeksiyonu tedavisi kapsamında oldukça etkilidir. Hindistan cevizi yağı üzerinde yapılan bilimsel araştırmalarda Hindistan cevizi yağının kenoconazol kadar güçlü bir etkiyle mantarı önlediği tespit edilmiştir. Hindistan cevizi yağı elde mantar belirtileri tedavisinde kullanabileceğiniz bir farmasötik mantar önleyici krem gibidir.
El mantarı için Hindistan cevizi yağı ve çay ağacı yağı nasıl kullanılır?
El mantarı enfeksiyonları için kendi el kreminizi şu şekilde hazırlayabilirsiniz:
- 1 yemek kaşığı organik Hindistan cevizi yağı ile 2-3 damla çay ağacı yağını karıştırın.
- Elde ettiğiniz karışımı cildinizde kızarık olan bölgeye az miktarda uygulayın.
- Bu işlemi günde 2-3 kere tekrarlayın ve el mantarı belirtileri ortadan kalkana kadar devam edin.
Tırnak mantarı enfeksiyonu belirtilerini ortadan kaldırmak için seyreltilmemiş çay ağacı yağından 1-2 damla tırnaklarınıza sürebilirsiniz. Bununla birlikte Hindistan cevizi yağı/çay ağacı yağı karışımı doğal egzama tedavisi olarak da kullanılmaktadır.
El Mantarı Enfeksiyonları İçin Lavanta Yağı
Ellerde mantar ve ayak mantarı belirtileri için bir diğer doğal bitkisel tedavi lavanta yağıdır.
Lavanta yağının mantar engelleyici özellikleri elde mantar enfeksiyonlarına neden olan dermatofitleri öldürmeye yardımcı olur. Ayrıca lavanta yağının ilaca cevap vermeyen el mantarı enfeksiyonlarında da etkili bir bitkisel mantar önleyici olduğu bilinmektedir.
Bitkisel el mantarı tedavisi için lavanta yağını kullanırken tek yapmanız gereken 2-3 damla lavanta yağı ile bir yemek kaşığı Hindistan cevizi yağını karıştırmaktır. Bu karışımı her gün elde mantar bölgesine sürebilirsiniz. Lavanta yağı cildinizin genç ve sağlıklı kalmasına da katkı sağlayacaktır.
El Mantarı Dermatofitlerini Öldürmek İçin Sarımsak
Sarımsak elde mantar dermatofitlerinden kurtulmaya yardımcı olacak çok güçlü bir bitkisel doğaltedavi yöntemidir. Sarımsak dermatofit enfeksiyonlarına karşı oldukça etkilidir. Hatta sarımsağın birçok mantar hastalığında en az ilaçlar kadar etkili olduğu tespit edilmiştir.
El mantarı tedavisinde sarımsak nasıl kullanılır?
Sarımsak doğrudan cilde uygulanamayacak kadar sert bir içeriğe sahiptir. Dolayısıyla sarımsak kullanarak kendi mantar önleyici kreminizi yapmak istiyorsanız sarımsağı başka mantar önleyici içeriklerle karıştırmanız gerekecektir. İşte yapmanız gerekenler:
- Bir diş sarımsağı ezin ve 5-10 dakika bekleyin. Bu bekleme süresi içerisinde sarımsağın etken maddesi olan allisin ortaya çıkacaktır.
- Ezilmiş sarımsağı 1 yemek kaşığı saf Hindistan cevizi yağı ile karıştırın. Dilerseniz Hindistan cevizi yağı yerine aloe vera jeli de kullanabilirsiniz.
- Elde ettiğiniz karışımı elde mantar oluşan bölgeye sürün.
- 20 dakika bekleyin ve ılık suyla durulayın.
- Bu işlemlerin ardından az bir miktar Hindistan cevizi yağını alarak elinize, avuç içlerinize ve parmak aralarınıza doğal nemlendirici etki yapması için sürünüz.
- El mantarı tamamen iyileşene kadar bu işlemi günde 2 kere tekrarlayabilirsiniz.
Sarımsağın antimikrobiyel özellikleri birçok hafif hastalığı tedavi etmede oldukça etkilidir. Hatta sarımsağın en güçlü doğal antibiyotik olduğu kabul edilmektedir.
El Mantarı Tedavisi İçin Aloe Vera Jeli ve Çay Ağacı Yağı
Aloe vera kullanarak da el mantarı tedavisi için doğal bitkisel bir krem elde edebilirsiniz.
Aloe vera hasarlı ciltler için oldukça önemli iyileştirici özelliklere sahiptir. Örneğin aloe vera cilt yanıklarında oldukça etkilidir. Ayrıca aloe vera mantar önleyici antioksidan ve antimikrobiyel özelliklere de sahiptir.
Araştırmalara göre aloe vera bitkisinin mantar önleyici olarak kullanılması ile birlikte mantar ve mantar enfeksiyonlarında iyileşme sağlanabilmektedir. Aloe vera bitkisinin cilde yarar sağlayan enzimler, besin öğeleri ve mineraller içerdiği bilinmektedir.
El mantarı için aloe vera nasıl kullanılır?
Aloe vera jelinin elde mantar için bitkisel tedavi amacıyla en iyi kullanımı çay ağacı yağı ile birlikte kullanımıdır. Aloe vera jeli ile elde mantar önleyici bitkisel karışım elde etmek için:
- 1 yemek kaşığı aloe vera jeli alın ve bunu 2-3 damla çay ağacı yağı ile karıştırın.
- Bu karışımı ellerinizde ve parmaklarınızın arasında mantar oluşan bölgelere sürün.
- Tüm elde mantar belirtileri ortadan kalkana kadar bu karışımı günde 2-3 kere kullanabilirsiniz.
Aloe vera jelini hazır olarak alacaksanız içerisine en az katkı maddesi eklenen ürünleri tercih etmelisiniz. Ya da bunun yerine aloe vera jelini kendiniz yetiştirebilir ve jeli doğrudan cildinize uygulayabilirsiniz.
El Mantarı Enfeksiyonları İçin Elma Sirkesi
Elma sirkesi el mantarı tedavisinde elma sirkesi doğal bitkisel tedavi olarak kullanılabilir.
El mantarı enfeksiyonları için elma sirkesinin yararları içeriğindeki asetik asitten kaynaklanmaktadır. Elma sirkesinin asetik içeriği kaşıntıyı azaltır, mikropları, mantarları ve bakterileri öldürür.
Örnek vermek gerekirse Mikrobiyoloji Araştırmaları dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre elma sirkesi içindeki asetik asit çeşitli mantarların büyümesini engellemektedir. Asetik asit cildin pH düzeyini mantarların çoğalamayacağı bir düzeye getirmektedir.
El mantarı enfeksiyonları için elma sirkesi nasıl kullanılır?
Kaşıntı ve pul pul dökülme yapan el mantarı doğal tedavisinde elma sirkesi oldukça kolay ve ucuz bir yöntemdir.
- Bir miktar elma sirkesinin içerisine eşit miktarda su ekleyin.
- Bir parça pamuğu içerisine daldırın ve elinizdeki mantarlı bölgelere sürün.
- Kurumasını bekleyin ve ılık suyla durulayın.
- Elde mantar enfeksiyonu yapan bakterileri öldürmek ve kaşıntıya son vermek için bu işlemi 2-3 kere tekrarlayabilirsiniz.
Farklı mantar enfeksiyonlarında da elma sirkesini kullanabilirsiniz. Ayrıca su ile seyrelttiğiniz elma sirkesini yüzünüz için temizleyici tonik olarak kullanabilir ve sivilceleri yok etmek için uygulayabilirsiniz.
Doğal El Mantarı Tedavisi İçin Bal, Zeytin Yağı ve Bal Mumu
Bal, zeytinyağı ve bal mumu karışımı ellerde ve parmaklarda görülen elde mantar tedavisi için etkilidir.
Bu iç malzemenin el mantarı enfeksiyonunu gidermedeki etkinliği Tıpta Tamamlayıcı Tedaviler dergisinde yayınlanan bir araştırmada sunulmuştur. Araştırmacılar bal, zeytinyağı ve balmumu karışımının çeşitli mantar enfeksiyonlarının tedavisinde çok etkili olduğunu tespit etmiştir. Mantarlı bölgeye doğrudan uygulandığında bal hastaların yaklaşık %80’inde tek başına el mantarını gidermeye yardımcı olmuştur.
El mantarı için bal nasıl kullanılır?
- Geniş bir tencerenin içerisine su koyun ve suyu kaynatın.
- Tencerenin ortasına bir başka kase yerleştirin ve içerisine balmumunu koyun.
- Kaynamış suyun etkisiyle balmumunun erimesini sağlayın.
- Erimiş balmumunun içerisine bir yemek kaşığı bal ekleyin.
- İçerisine bir yemek kaşığı zeytinyağı koyun ve iyice karıştırın.
- Bu karışımı cam bir kavanoza koyun ve soğumasını bekleyin.
- Daha sonra bu karışımı günde 2-3 kere el mantarı enfeksiyonu görülen bölgeye, mantar iyileşene kadar sürün.
Elde ettiğiniz karışım yaklaşık 3 ay boyunca buzdolabında muhafaza edilebilir.
El Mantarı Oluşumu Nasıl Önlenir?
El mantarı enfeksiyonunun geçmesi ve mantarın tamamen ortadan kalkması yaklaşık bir ay alabilir. Bu nedenle el mantarı tedavisi kapsamında yapmanız gereken ilk şey mantarın başka yerlere yayılmasına engel olmaktır.
El mantarının diğer bölgelere yayılmasına engel olmak için şunlara dikkat ediniz:
- El mantarı enfeksiyonu görülen bölgeye dokunmadan önce ve dokunduktan sonra derhal ellerinizi yıkayınız.
- Mantar enfeksiyonu geçiren bir kişi ile ten teması kurmayınız.
- Hayvanlara veya toprağa dokunmadan önce eldiven giyiniz ve sonrasında ellerinizi yıkayınız.
- Kişisel eşyalarınızı başkalarıyla paylaşmayınız.
El Mantarının Yayılması İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
El mantarı ve egzama arasındaki fark nedir?
Elde görülen enfeksiyonun el mantarı mı yoksa egzama mı olduğunu tespit etmek zor olabilir. Doktorlar bu tespit sürecinde laboratuvar analizlerinden yararlanmaktadır.
Bazı dermatologlara göre eldeki enfeksiyonun el mantarı mı yoksa egzama mı olduğunu anlamanın bazı gözle görülür yolları bulunmaktadır. Örneğin el mantarı kaynaklı kaşıntı ve kızarıklıkların genellikle kenarları şiştir ve yalnızca tek bir elde görülür. Uzmanlara göre el mantarı enfeksiyonları genellikle avuç içlerinde görülürken, egzama çoğunlukla elin üst kısmında görülmektedir.
Ayak mantarı ellere bulaşır mı?
Evet, ayak mantarı ele bulaşır. Ayak mantarı oluşan bölgenin ellerle kaşınıp vücudun başka bölgelerine dokunulması halinde mantar kolaylıkla yayılabilir. Buna genellikle “iki ayak bir el sendromu” adı verilmektedir. Bu sendromun el mantarının en yaygın sebebi olduğu kabul edilmektedir.
Ringworm ellerde olur mu?
Evet, ringworm mantarı ellerde meydana gelebilir ve ellerde görülen bir mantar türüdür. Ringworm deride ve tırnaklarda yaygın olarak görülen bir mantar enfeksiyonudur. Vücudun neresinde olduğuna bağlı olarak tıbbi adı değişmektedir. Ringworm ellerde çıktığında buna tinea manuum adı verilmektedir.
El Mantarı bulaşıcı mıdır?
Evet, el mantarı yüksek düzeyde bulaşıcı bir mantar türüdür.
El mantarı için doktora gidilmesi gerekir mi?
Çoğu el mantarı vakasında doğal mantar önleyici bitkisel tedavi yöntemleri birkaç hafta içerisinde mantarın geçmesini sağlamaktadır.
Ancak belirtilerin uzun süre devam etmesi ve enfeksiyonun başka yerlerde de görülmesi halinde profesyonel yardım için mutlaka bir dermatoloğa başvurmanız gerekmektedir.
Kaynaklar:
- AFFP. Diagnosis and management of common tinea infections.
- DermNetNZ. Tinea manuum.
- UpToDate. Dermatophyte (tinea) infections.
- PatientInfo. Dermatophytosis.
- MerckManuals. Dermatophytid reaction.
- ScienceDaily. Lavender has a potent antifungal effect.
- eMedicineHealth. Eczema.
- WebMD. Myths & facts about athlete’s foot.
- CDC. Definition of ringworm.