|Tweet|
Geçtiğimiz günlerde bir askeri darbeye tanıklık eden, Güneydoğu Asya’nın bu içine kapanık pek bilinmeyen ülkesini ve tarihini sizin için kısaca derledik.
Myanmar’ın Tarihi
Myanmar'ın (Burma veya Birmanya olarak da bilinir) ilk sakinleri güneyde Pyu şehir devletlerini kuran ve Theravada Budizmini benimseyen Tibet-Burman dilini konuşan insanlardı.
Başka bir grup olan Bamar halkı, 9. yüzyılın başlarında Irrawaddy vadisine girerek Pagan Krallığı'nı (1044–1297) kurdu. Burma dili ve Bamar kültürü, bu dönemde yavaş yavaş Pyu kültürünün yerini almaya başladı. 1287'deki ilk Moğol istilasından sonra Burma; Ava Krallığı, Hanthawaddy Krallığı, Mrauk U Krallığı ve Shan Krallığı gibi birkaç küçük krallığa bölündü.
16. yüzyılın ikinci yarısında, Taungoo hanedanı (1510-1752) ülkeyi yeniden birleştirdi ve kısa bir süre için Güneydoğu Asya tarihinin en büyük imparatorluğunu kurdu. Daha sonra Taungoo kralları, 17. ve 18. yüzyılın başlarında birkaç önemli idari ve ekonomik reform başlattılar. 18. yüzyılın ikinci yarısında, Konbaung hanedanı (1752-1885) krallığı restore etti ve Taungoo reformlarını sürdürdü. Bu bölgenin Asya’nın en okur yazar bölgesi olmasını sağladı. Ancak, İngiliz-Birmanya savaşları (1824–85) İngiliz sömürge yönetimine yol açtı.
Burma’da İngiliz Egemenliği (1885-1948)
İngiltere, 1886'da başkent Rangoon ile Burma'yı Hindistan'ın bir eyaleti yaptı. Toplumun ekonomik doğası da önemli ölçüde değişti. Süveyş Kanalı'nın açılmasından sonra, Birmanya pirincine olan talep arttı ve geniş araziler ekime açıldı. Bununla birlikte, yeni toprağı ekime hazırlamak için çiftçiler, chettiars adı verilen Hintli tefecilerden yüksek faiz oranlarıyla borç almaya zorlandılar ve çoğu zaman toprak ve hayvan kaybından dolayı haczedilip tahliye edildiler. Birmanya ekonomisi büyürken, gücün ve servetin çoğu birkaç İngiliz firmasının, Anglo-Birmanyalıların ve Hindistan'dan gelen göçmenlerin elinde kaldı.
İngilizler, 1937'de Burma'yı Hindistan'dan ayırdı.
1938'de Burma merkezindeki petrol yataklarından başlayan bir grev ve protesto dalgası, genel greve dönüştü. Rangoon'da öğrencilerin protesto gösterilerine İngiliz atlı polisi saldırdı ve Aung Kyaw adlı bir Rangoon Üniversitesi öğrencisi öldürüldü. Aung Kyaw'ın öldürüldüğü gün olan 20 aralık, “Bo Aung Kyaw Günü” olarak anılmaktadır.
1948'de bağımsızlığını kazanan Myanmar, 1962'den 2012'ye kadar askeri yönetim ile yönetildi.
1962-1988 Askeri Diktatörlük Dönemi (General Ne Win İktidarı)
2 Mart 1962'de Ne Win, on altı diğer general ile birlikte bir darbe düzenledi, hükümet üyeleri tutuklandı ve Birlik Devrim Konseyi tarafından yönetilecek bir sosyalist devlet ilan edildi.
Darbeyi bir dizi protesto izledi ve başlangıçta ordunun tepkisi hafifti. Bununla birlikte, 7 Temmuz 1962'de, Rangoon Üniversitesi kampüsündeki barışçıl bir öğrenci protestosu ordu tarafından bastırıldı ve 100'den fazla öğrenci öldürüldü.
1976'da Yüzbaşı Ohn Kyaw Myint adında genç bir kurmay subay Ne Win yönetimini devirmek için birkaç subayla beraber darbe yapmaya kalktıştı. Ancak başaramadı ve idam edildi.
1978'de Arakan'daki Rohingya Müslümanlarına karşı King Dragon operasyonu adı verilen bir askeri operasyon düzenlendi ve 250.000 mülteci komşu Bangladeş'e kaçtı.
Ne Win 1981'de cumhurbaşkanı olarak emekli oldu, ancak 23 Temmuz 1988’e kadar iktidarın fiili lideri olarak kaldı.
Burma Myanmar Oluyor
Askeri hükümet, ülkenin ismini 1989 yılında Burma'dan Myanmar'a İngilizce olarak değiştirdiğini duyurdu.
3 Mayıs 2008'de Nergis Kasırgası ülkede büyük bir felakete yol açtı. 130.000'den fazla kişinin öldüğü veya kaybolduğu ve toplam hasarın 10 milyar ABD doları olduğu tahmin edilmektedir; Bazı köyler neredeyse tamamen yok oldu ve geniş pirinç yetiştirme alanları tahrip oldu.
2011–2012 asker destekli hükümet tarafından Burma'da bir dizi siyasi, ekonomik ve idari reform yapıldı. Bu reformlar arasında demokrasi yanlısı lider Aung San Suu Kyi’nin ev hapsinden serbest bırakılması da bulunuyordu.
2012-2021 Göreli Demokrasi Dönemi
Suu Kyi'nin partisi Ulusal Demokrasi Ligi, hükümetin Ulusal Demokrasi Partisi’nin (NLD) 2010 genel seçimlerini boykot etmesine yol açan yasaları kaldırmasının ardından 1 Nisan 2012'de yapılan ara seçimlere katıldı. NLD 44 sandalyeden 41'ini kazandı.
2015 seçim sonuçları, Ulusal Demokrasi Partisi’ne Burma parlamentosunun her iki meclisinde de sandalyelerin mutlak çoğunluğunu verdi; Ancak cumhurbaşkanı olmasını sağlamaya yetecek kadar oy almasına rağmen, NLD lideri Aung San Suu Kyi anayasal olarak başkanlıktan men edildi.
Yeni parlamento 1 Şubat 2016'da toplandı ve 15 Mart 2016'da Htin Kyaw, 1962 Askeri darbesinden bu yana ülkenin askeri olmayan ilk cumhurbaşkanı seçildi. Aung San Suu Kyi, 6 Nisan 2016'da Başbakanlığa benzer bir pozisyon olan yeni oluşturulan Devlet Müşavirliği rolünü üstlendi.
1 Şubat 2021'de Myanmar ordusu (Tatmadaw), devlet danışmanı Aung San Suu Kyi ve diğer hükümet üyelerini tutukladı. Ordu, iktidarı Genel Kurmay Başkanı Min Aung Hlaing'e verdi ve bir yıllığına olağanüstü hal ilan edildi.