Nils Oliver Frahm, Amerika topraklarında hayatı boyunca toplam bir yıl geçirdiğini söylüyor. Vancouver’da 2019 Amerika Turnesi başladıktan bir gün sonra Seattle’da bir konser için hazırlanan sıra dışı Alman piyano bestecisinde uçuş yorgunluğu var. Kafasının pek yerinde olmadığını ve Vancouver Turnesi’ne başlamak için normaldekinden daha kontrolsüz olduğunu hissetmiş olsa da konserin çok keyifli geçtiğini belirtiyor.
Frahm, bir yıl önce benzer bir canlı prodüksiyonla Amerika turnesine çıkmıştı ama bu 120 gösterinin geçmişte kaldığını söylüyor. O zamandan bu yana çok şey değişti. Frahm’ın yeteneği, düzenlemesi ve tonu artık tamamıyla farklı. Belli anları yeniden keşfetme arzusu duyuyor.
Elbette, her turnede benzer bir düzen var; aynı şehirlere yeniden gitmek, otobüsle yolculuk etmek, kulis kapısı, yönetim… Ancak her konserin farklı bir enerjisi olabiliyor. Frahm’ın özel durumunda, canlı çalarken doğaçlama yapması gerekiyor; başka bir yolu olmadığını söylüyor.
Son çalışması Ocak ayında yayınlanan Encores 2 olan Frahm, “Çok fazla nota var; tekrar tekrar aynı notayı çalmak istemiyorum” diyor ve ekliyor: “Eğer 10-15 konserde aynı şekilde çalsaydım, dağılırdı ve hissetmezdim. Orijinal anları ilk kez yaratmanın peşindeyim, belli bir dikkat veya odak ya da bulaşıcı bir heyecan…”
Vancouver performansında "#2" ve "Hammers" parçaları arasında geçişin kusursuz olmasına çalışan Frahm, bu konuda az çok başarısız olduğunu söylüyor. “Hiç durmamaya çalışıyordum ama fazla sarhoş edici oldu ve fark edilmedi” itirafında bulunuyor ve devam ediyor, “Ama kendime görevler veriyorum, risk alıyorum ve sound’un daha iyi olması için çözümler arıyorum. Bu, düzgün olmayan bir şeydeki pürüzleri giderme yolculuğu.”
Ama Frahm kendine fazla yükleniyor olabilir. Frahm bestelerinin hayranı olan biri, onun çalışmalarındaki tutarlı akıcılığın mutlaka farkındadır. Erased Tapes’ten çıkan ilk albümü Wintermusik’ten (2009), olağanüstü canlı deneme kaydı Spaces (2013) ve epik başarısı All Melody’e (2018), Frahm muhtemelen modern müziğin en kusursuz diskografilerden birine sahip. Ve burada, solo çalışmalarına kıyasla daha fazla doğaçlama yapabildiği diğer sanatçılarla olan derin iş birlikleri geçmiyor.
“Temelde olabildiğince iyi çalmak adına notalarım için savaşıyorum. Kendimle bir şeyi beğenme konusunda anlaşmaya varabilmek için savaşıyorum. Piyano, müziğin değerini anladığım ve içine dalabildiğim yerle senkronize olmamda bana yardım ediyor.”
Frahm, kişisel stüdyosunu Berlin’de sıfırdan kurdu ve sadece piyano çalmıyor. Şu anki turnesinde sahnenin bir ucundan diğerine çalıştığı enstrümanlar şöyle: Roland Juno-6 synthesizer; üzerinde bir harmonyum bulunan küçük, dik piyano; Mellotron; kendi yaptığı bir org; bir başka Juno-6 synth, Fender Rhodes piyano; Roland Space Echo miksing seti, davul makineleri içeren 20 kanallı mikser ve bir kuyruklu piyano. Doğaçlama yapabileceği daha birçok ekipman.
Piyanonun ruha sahip bir karakter olduğunu söyleyen Frahm, “İyi oldukları günler var, öksürdükleri günler var. Sıcaklığa bağlı olarak armoniye veya detoneye yöneliyorlar. Tıpkı bir synth gibi, ona bir canlıya davrandığınız gibi davranmak zorundasınız” diyor.
Frahm, albüm kayıtları ve canlı performansları için bestelerini farklı şekillerde oluşturuyor. Stüdyo kayıtlarını, canlı sahnede hayata geçirmenin onda baskı yaratabileceğini ifade ediyor; müziği ciddi bir tiyatro. “Ben müzik olmak istiyorum” diyerek devam ediyor; “Sen başarısız olursan hiçbir şey olmaz. Ben başarısız olursam ölürüm. Duvara bir ip olmadan tırmanmaya çalıştığını düşün – benim için bir nota kaçırmak, ölmek demek. Çaldığım zaman beynimi son parçasına kadar açığa çıkarıyorum ve ne düşündüğümü ya da ne hissettiğimi bilmiyorum. Vücudum farklı bir moda geçiyor.”
Frahm, en az 1000 konserde çaldı ve her birini teknik veya enstrümanla ilgili aksaklıklara rağmen tamamladı. Frahm şöyle ifade ediyor: “Müzisyen kendine karşı savaşır. Karar verilen bir şeyi göstermek istiyorum – gösteri ben’im. Ben, kendim, yürekten çalıyorum; yapabileceğim en iyi gösteriyi sunmaya çalışıyorum. Bu gerçek sihirbazlık ve bu konuda kafam karışmamalı. Bir müzisyen, her zaman müziğiyle bir tutulur.”
Frahm’la turnede olan 10 kişilik ekip, onun deneysel müziğini desteklemek için hayatlarının bir kısmından feragat etti. Ekip, her gösteriyi kaydediyor ve kalabalık, Frahm’ı yeni yüksekliklere itiyor. Yakında yeni bir canlı albüm yayınlamaya çalışacak.
Frahm “Parmaklarımdaki kasları ne kadar çalıştırırsam o kadar iyi bir piyanist olurum. Kaydetmek için bir neden her zaman var. Kullanmamış olmaktan nefret edeceğim sonik detaylar ve derinlikler var” diyor.
Frahm, 2018 çıkışlı başyapıtı All Melody’de hayranlarını kızdırmamak için dersine çalıştığını söylüyor. Gelecek konserlerinin biletleri tükenmeye başlamıştı ama o daha da büyümeye çalışmıyordu, içsel olarak büyümek istiyordu. Frahm bunu şu sözlerle ifade ediyor, “Daha kişisel olan, daha iyi ses manzaraları istedim. Bu neredeyse yavaşlamak ve yeniden başlamak gibiydi, enstrümanların bana ait olduğunu hissettiriyordu. Gösteriyi izleyenler büyüdüğümü fark edebilir.”
Frahm, yeni seferine çıkmak için ayrılmadan önce Instagram’la birlikte Facebook hesabını da (Twitter hesabı hala dursa da) siliyor. Sosyal medyanın istenmeyen bir arkadaş olduğunu, kendisini bir tutsak gibi hissettirdiğini söylüyor. Peki, bu müziğinin yayılmasına zarar verecek mi?
Yanıt geliyor: “Olabilir ama şu an bununla ilgilenmiyorum. Müziğin sosyal medya olmadan nasıl ulaşacağına bakalım; sanat, kendini anlatır. Umarım bu birçok insana ilham verir. 10 sene önce sosyal medya daha demokratikti. Şimdi çok değişti ve kullanmak için bir gerekçe bulamıyorum.”
Sosyal medyadan önce halka ilişkiler vardı. PR bir sanatçının en güçlü desteği olmalıydı. Frahm, bu iş ayrımının zararlı olabileceğini düşünüyor.
“Sanatçı, sanatıyla ilgilenmeli, sosyal medyayla değil” diyen Frahm ekliyor, “Eğer sanatçının kendisi satarsa, sanatı bundan zarar görür, bu yüzden bir sözcüye ihtiyaç var. Örneğin Banksy, eserinin fiyatını söyler mi? Bu çok saçma olur.”
Peki, çalışmaları için sosyal medyaya ihtiyaç duyan belli profesyoneller ne yapacak? Sosyal medyayı bırakmak onlara ne tür avantajlar sunabilir? Frahm, bu konuda iş arkadaşlarının fikrini sormayı öneriyor.
“Herkesin sosyal medyası var, aynısı akıllı telefonlar ve tüm teknoloji için de geçerli. Fakat ben farklı bir esin, yeni bir strateji arıyorum. Myspace, Facebook, bunların hepsi birer döngü. Yeni bir telefon uygulamasının dışında fikirleri olan yeni bir nesle ihtiyacımız var” diyor.
Konu bilet satışlarına gelince ise Frahm, sosyal medya olmadan yüzde 30-40 oranında daha az bilet satılabileceğini söylüyor. Ancak piyanosunu başka bir şey arayan insanların damarlarında hissettiren Frahm’ın biletleri dünya genelindeki en muhteşem bazı mekanlarda yok satmaya devam ediyor.
Frahm kapanışı, “Mobil cihazlardan ne kadar uzak kalırsam sağlığım için o kadar iyi olur” sözleriyle yapıyor.
Kaynak: Under The Radar Magazine, Jordan J. Michael