Manganez
Manganez, periyodik tablonun 4. periyodunun 7. grubunda yer alan bir elementtir. Manganezin atom numarası 25'dir. Manganez, Mn sembolü ile gösterilir ve metaldir.
Manganezin Tarihçesi ve Kullanım Alanları
Ignatius Kaim, manganez metalinin nasıl elde edileceğini 1771’deki doktora tezinde açıklamışsa da İsveçli kimyacı Johan Gottlieb Gahn manganez elementini bulan kişi olarak anılır.
Manganez saf metal hâlinde kullanılamayacak kadar kırılgandır. Ancak çelik gibi alaşımlarda manganez bulunur. Dayanıklılığını, işlenebilirliğini ve sağlamlığını artırmak için çeliğe manganez eklenir. Alüminyum, antimon ve bakırla hayli manyetik bir alaşım oluşturur.
Manganez tüm canlılar için hayati önem taşır. Çeşitli enzimlerin yapısında manganez bulunur. Örneğin fotosentez sırasında su moleküllerinden oksijen üretilmesi sürecinde rol alan enzimde dört manganez atomu vardır.
Okyanus tabanlarında nodüller (temel olarak demir ve manganez oksitlerden oluşan, ancak içinde bakır, nikel, kobalt bulunan ceviz büyüklüğünde katı birikintiler) hâlinde bulunabilir.
Bazı topraklar manganez bakımından fakir olduğu için yetiştirilen bitkilerin manganezli gübrelerle desteklenmesi gerekir. Bununla birlikte otlayan hayvanların yemine de manganez karıştırılır.
İnsan vücudunda yaklaşık 12 miligram manganez bulunur. Kuru yemiş, tam tahıllı gevrek, buğday kepeği, çay ve maydanoz gibi gıdalardan günlük yaklaşık 4 miligram manganez alırız. Manganez kemiklere sertlik verir ve manganez eksikliği kemikleri kırılgan hâle getirir. Ayrıca B1 vitamininin vücutta işlenebilmesi için de manganez gereklidir.
Manganez (IV) oksit, içeriğindeki demir yüzünden yeşil renkte olan camları saydamlaştırmak için kullanılır.
Manganez sülfat, mantar öldürücü kimyasal maddelerde kullanılır. Manganez (II) oksit ise gübre ve seramiklerin üretiminde kullanılır.
Büyük oranda manganez (IV) oksit içeren piroluzit minarelleri yaklaşık 30.000 yıl önce mağara duvarlarına resim çizmek için kullanıldı.
Önemli izotopları:
55Mn
Elektron dizilimi:
[Ar]3d54s2
Yoğunluk (g/cm3):
7,3
Atom yarıçapı (Å):
2,05
Elektron ilgisi (kj/mol):
Kararsız
Oda sıcaklığındaki hâli:
Katı
Erime noktası (°C):
1246
Kaynama noktası (°C):
2061
Elektronegatifliği:
1,55
Keşif yılı:
1774
İyonlaşma Enerjileri