DOĞUM KONTROL HAPI KULLANANLARDA DAMAR TIKANIKLIĞI RİSKİ
Doum kontrol haplar1 (Oral kontraseptif, OKS) dancakr t1kan1kl11 yapar m1? konusu özellikle son günlerde medyada youn olarak tart1_1lan bir konu olmas1na ramen asl1nda eskiden bu yana bilinen bir bilgidir bu, yeni bir geli_me deil. Doum kontrol haplar1 dancakr t1kan1kl11 riskini artt1r1r, ancak önemli olan ne kadar artt1r1r? hangi hastalarda artt1r1r? hangi hastalarda bu nedenle kullan1lmas1 sak1ncal1d1r? gibi sorulard1r…
Venöz tromboemboli:;Toplar dancakrlarda t1kan1kl1k olmas1d1r.
Arteriel tromboemboli:;Atar dancakrlarda, kalp ve beyin dancakrlar1nda t1kan1kl1k olmas1d1r. Örnein: inme (serebrovasküler olay), myokard enfarktüsü.
Doum kontrol hap1 kullananlarda venöz tromboemboli ve arteriel tromboemboli riski artmaktad1r. Venöz tromboemboli daha s1k görülmektedir. Arteryel tromboemboli risk art1_1 daha çok yüksek doz östrojen içeren hap kullanan, ileri ya_ta, sigara içen, hieprtansif hastalarda olmaktad1r.
Venöz tromboz denilen dancakr t1kan1kl11 vücutta toplar dancakrlarda olan p1ht1la_ma sonucu olu_an t1kan1kl1klard1r, özellikle bacaklardaki toplar dancakrlarda olur bu (DVT, derin ven trombozu). Buradaki p1ht1lardan kopan parçalar kalbe ve beyine giderek (inme) oralardaki dancakrlarda da t1kanmaya neden olabilir. Doum kontrol haplar1 kullanmak venöz tromboz riskini artt1r1r. Peki ne kadar artt1r1r? Kimlerde daha çok artt1r1r? Bu konuda en önemli risk faktörü sigara Sigara kullananlarda doum kontrol haplar1na bal1 dancakr t1kan1kl11 geli_me riski daha yüksektir. Bu nedenle özellikle 35 ya_1ndan büyük sigara kullanan bayanlara ba_ka hiçbir sorunu olmasa bile doum kontrol hap1 önerilmez.
Doum kontrol haplar1ndaki dancakr t1kan1kl11 riski östrojen içeren dier hormon ilaçlar1nda da görülmektedir.
Kimler daha riskli?
Özetle ya_1 genç de olsa sigara içmese de doum kontrol haplar1 her kad1nda dancakr t1kan1kl11 riskini artt1r1r. Ancak bu küçük bir risk art1_1d1r. Bu risk 35 ya_1ndan büyük, _i_man ve sigara kullanan kad1nlarda daha fazla artmaktad1r.
Doum kontrol hap1 kullanan kad1nlar1n kaç1nda dancakr t1kan1kl11 görülür?
Önemli bir soru da budur. Çünkü doum kontrol hap1 kullanan kad1nlarda dancakr t1kan1kl11 riskinin ortalancak 1-4 kat artmas1na ramen, dancakr t1kan1kl11 toplumda çok nadir görülen bir hastal1k olduu için doum kontrol hap1 kullananlarda da çok nadir görülmektedir. Farkl1 ara_t1rmalar farkl1 oranlar birdirse de ortalancak riskin hap kullananlarda 1-4 kat artt11 saptanm1_t1r ve bu risk art1_1 sonucunda her y1l doum kontrol hap1 kullanan her 1 bin kad1ndan 5’inde dancakr t1kan1kl11 geli_mektedir.;(Kaynak)
Doum kontrol haplar1n1n hepsi ayn1 (östrojen ve progesteron) hormonlar1 içerir, hiçbir doum kontrol hap1 bitkisel deildir. Hepsinin etkileri ve yan etkileri ayn1d1r. 0çerisindeki östrojen dozu az olan haplarda dancakr t1kan1kl11 riski daha azd1r. Yani risk art1_1 ilac1n dozuna ve kullan1m süresine bal1d1r.
Sadece progesteron içeren haplar (minipill) ve sadece progesteron içere;ineler de doum kontrolü ancakçl1 kullan1lmaktad1r, bu ilaçlarda östrojen hormonu bulunmad11 için tromboembolik olay (dancakr t1kan1kl11) riski yoktur.
Dancakr t1kan1kl11 için dier risk faktörleri:
Doum kontrol hap1 kullan1lmasa bile a_a1daki durumlarda dancakr t1kan1kl11 (DVT) riski artmaktad1r. Bu riskleri bulunduran ki_iler doum kontrol hap1 kullan1rlarsa risk daha da artar.
Bu risk faktörleri:
– Obezite
– Sigara kullanmak
– Ameliyat olmak
-;P1ht1la_ma bozukluklar1;(Kal1tsal trombofililer, antifosfolipid antikor sendromu)
– 0leri ya_ (35 ya_ üstü)
– Daha önce dancakr t1kan1kl11 geçirmi_ olmak
– Hareketsizlik, uzam1_ hayat istirahati
– Travma
– Kanser
– Diyabet
– Orak hücreli anemi
– Dehidratasyon
– Myeloproliferatif hastal1klar
– Enfeksiyon hastal1klar1
– SLE
pıhtılaşma faktörlerinde yaptığı değişikliklerdir. Doğum kontrol hapı kullananlarda kandaki pıhtılaşma faktörlerinde şu değişiklikler oluşur:
– Fibrinojen (faktör 1) ve Faktör 7, 8, 1 artar.
– Protein C, protein S ve antitrombin 3 azalır.
– Plazminojen aktivatör inhibitörü (PAI-1) artar.
– Antiplazmin azalır.
– Parsiyel tromboplastin zancaknı ve protrombin zancaknı kısalır.