Indir 176.49 Kb.
|1. ÜNİTE: BEYLİKTEN DEVLETE|
1. KONU: OSMANLI DEVLETİ’NİN KURULUŞU (1300-1453)
1) XIV. YÜZYIL BAŞLARINDA YAKIN DOĞU VE AVRUPA
Yakın Doğu; Anadolu, İran, Irak, Suriye, Filistin, Afrika, Arabistan ve Mısır'ı içine alan bölgedir. Bu
yüzyılda, Yakın Doğu tamamen Türk ve Müslüman devletlerin egemenliği altındaydı.
Balkanlar ve Avrupa
voyvodalıkları ile Bosna-Hersek prenslikleri yer alıyordu. Bu devletler arasında siyasi bir birlik olmadığı gibi, dini bir birlik de yoktu. Aralarında mezhep kavgaları da vardı. Ortodoks ve Katolik kiliseleri arasında mücadele yaşanıyor, Katolik Macarlar, Balkanları ele geçirerek Ortodoks Balkan devletlerini mezhep değiştirmeye zorluyordu.
kıyısındaki bazı şehirler, Kocaeli yarımadası, Trakya, Makedonya ve Ege adalarının bir kısmı dışında diğer topraklarını kaybetmiş durumdaydı. Anadolu’da Türkiye Selçuklu Devleti ve Beyliklerle, Balkanlarda da Sırplar ve Bulgarlarla mücadele halindeydi.
Altın Orda Devleti (1227-1502)
Rus Çarlığı haline geldi.
Türkiye Selçuklu Devleti (1075-1308)
gücünü kaybetti.
“Türkiye Selçukluları Beylikleri Dönemi” başladı ve Anadolu Türk Siyasi Birliği bozuldu.
bozuldu.
Memluk Devleti (1250-1517)
genişleyerek XIV. Yüzyılın en güçlü devletlerinden biri oldular.
Not: Abbasi halifesinin Mısır’da bulunması, Memluklere, İslam dünyasında dini üstünlük sağlıyordu.
İlhanlı Devleti (1256-1335)
2) KAYILARIN ANADOLU’YA GELİŞİ VE YERLEŞMESİ
Kayılar Anadolu’da
Moğol tehlikesinden uzak, Bizans sınırında bir Türk iskânı sağlandı.
Karacadağ yöresine yerleştirildiler.
sağlamak amacıyla Söğüt ve Domaniç yöresine uc beyliği olarak yerleştirildiler.
Beylikten Devlete
getirdi.
doldurmaya çalışmışlardır.
girişmiştir.
verilen Türkmenlerin desteğini almasına fayda sağlamıştır.
topraklarının büyük bir kısmını kaybetmişti ve elinde kalan toprakları da idare etmekte zorlanıyordu. Bizans
İmparatorları ve şehirlerin başında bulunan tekfur denilen yöneticiler halka aşırı baskı uyguluyorlardı. Bundan dolayı ülkenin nüfusunu oluşturan Rum, Ermeni ve Yahudiler Bizans yönetiminden hoşnut değildi.
egemenliğine girmiş, Anadolu Selçuklu Devleti eski gücünü kaybetmişti.
sınırlarını genişletmeye başladı.
Osmanlı Devletinin kuruluşunda önemli rol oynadılar.
Osmanlı Devletinin Kısa zamanda büyüme sebepleri:
1. Coğrafi konum: Osmanlı Devletinin; Bizans’la sınır komşusu olması, göç ve ticaret yolları üzerinde bulunması, Boğazlara yakın yerde bulunması, denizlere açılabilme imkânının bulunması, bölgenin güçlü bir ekonomik yapıya sahip olması, İlhanlı baskısından uzak olması gibi coğrafi özellikleri kuruluşunda ve büyümesinde büyük avantaj sağlamıştır.
2. Anadolu’nun Durumu: 1243’teki Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu’da Türk birliği bozuldu. Bu durum Anadolu’da siyasi bir boşluk meydana getirdi. Anadolu’nun çeşitli yerlerinde beylikler ortaya çıktı. Anadolu Selçuklu Devleti’nin etkisi giderek azalırken, İlhanlılar Anadolu’yu denetimleri altına almaya başladılar.
3. Bizans’ın durumu: 13. yüzyıla girildiğinde sınırları küçülmüş, eski askeri ve ekonomik gücü kalmamıştı. Taht kavgalarının ve iç karışıklıkların yarattığı istikrarsız bir dönemi yaşıyordu. Bizans tekfurları birbirleriyle uğraşıp halk ağır vergiler altında eziliyordu. Ayrıca beyliklerin saldırılarına da engel olamıyorlardı. Merkezi otoritesi zayıflayan Bizans, parçalanmış, yıkılma sürecine girmiştir.
4. Balkanların durumu: Balkanlar bu sıralarda feodal bir anarşi içindeydi. Katolik – Ortodoks çatışması yaşanıyordu. Halk ağır vergiler altında eziliyordu. Balkanlarda güçlü bir devlet yoktu. 13. Yüzyılda Balkanlar'da Bizans'tan başka, Sırp, Bulgar, Arnavut krallıkları, Eflâk ve Boğdan voyvodalıkları ile Bosna-Hersek prenslikleri yer alıyordu. Doğu Avrupa da bulunan Macar Devletinin amacı; Balkanları ele geçirerek, Balkanları Katolik yapmaktı.
5. Osmanlının merkezi yapısı: Osmanlı Devleti kuruluşundan yıkılışına kadar, tek bir hanedan tarafından yönetilmiş ve egemenlik tek elde toplanmıştır.
6. Diğer beylikler tarafından desteklenmesi: Osmanlı Hıristiyan âlemi üzerine sefer yaptığı ve bölgede tampon görevi üstlendiği için diğer beyliklerden destek görmüştür.
7. Osmanlı ordusunun yapısı: En başından beri Osmanlı askerlik sistemini eğitime dayandırmıştır. Küçük yaşlarda seçilen çocuklar sistemli bir şekilde yetiştirilir ve orduya katılırdı. (Devşirme = Kul sistemi) Ayrıca orduda ücretli asker kesinlikle ücretli asker bulunmaz ve silahlar son teknoloji ile donatılırdı.
8. Cihat (İslam) ve Gaza (Türk ) düşüncesi: Sürekli yeni yerler fethetme ve buraları Türkleştirme düşüncesi sınırların genişlemesine neden olmuştur. Türklerin Anadolu’yu fethetmelerinde en büyük etken din olmuştur.
9. Doğudan gelen göçlerle desteklenmeleri: Doğuda, Moğolların baskısından kaçan Türkmenler, taze ve savaşçı yapıları ile Osmanlıya güç katıyor, sınırlara yerleştiriliyor ve sürekli ileriye gidiyorlardı.
10. Osmanlı hanedanının özelliği: Osmanlı padişahlarının üstün vasıfları, devletin kurulmasında ve gelişmesinde çok önemli rol oynamıştır. Osmanlı padişahları iyi eğitim almış, yetenekli, adaletli ve teşkilatçıydılar.
11. İskân ( yerleştirme ) siyaseti ve Türkleştirme politikası: Osmanlı fethettiği topraklara derhal Türk ailelerini yerleştirir, bu sayede de bölgenin Türkleşmesini ve İslamlaşmasını, ayrıca da merkeze bağlanmasını sağlardı.
12. Fethedilen bölgelerdeki halka iyi davranmaları: Türkler fethedilen yerlerdeki Hıristiyan halka şefkat ve müsamaha ile davranmışlardır. Müslüman Türkler İslam dininin verdiği anlayış içerisinde diğer toplumları etkileyerek fetihleri hızlandırmada etkili oldular.
13. Osmanlı devlet teşkilatının mükemmelliği: Askeri, adli, iktisadi, ticari teşkilat sağlam esaslar üzerine
oturtulmuştu.
14. Fethedilen toprakların taksim ve idaresinin düzenli olması: Osmanlılar Rumeli de elde ettikleri yerlerin hepsini devlete ait ( Miri arazi ) olarak ilan etmişlerdir. Buralardaki kilise, manastır ve dini arazilere karışmayarak varlıklarını tanımışlardır. Bu hoşgörü sistemi halkın Osmanlılara karşı düşmanca tavır almasını önlemiştir.
15. Yüzyıl Savaşları’nın Etkisi: Avrupa’da 1337-1431 yılları arasında Yüzyıl Savaşları yapıldı. İngiltere ile Fransa arasındaki bu savaşlar, Osmanlı Devleti’nin Avrupa’da ilerlemesini kolaylaştıran bir faktör oldu.
İlk Osmanlı Fetihleri
ortadan kaldırmak istiyorlardı. Durumu öğrenen Osman Bey, 1298'de Yarhisar ve Bilecik'i fethetti.
Not: Bilecik, beyliğin yeni merkezi oldu. Bilecik'teki demir madeni sayesinde ordusunun silah ihtiyacını karşıladı.
Keykubat'ın İlhanlılar tarafından tahttan indirilerek İran'a götürülmesi Anadolu'da iktidar boşluğu meydana getirdi.
İzmit’e kadar yaklaştı.
yerleri kardeşi, oğulları ve arkadaşlarına dirlik olarak verdi.
Koyunhisar Savaşı (1302)
Savaşın Sebebi: Bursa tekfurunun öncülüğünde birleşen Rum tekfurları, Bizans'tan aldıkları yardımla Osman Bey’i yöreden atmak için harekete geçtiler.
Savaşın gelişimi: Koyunhisar’da yapılan savaşı Osmanlılar kazandı.
Not: Koyun Hisar Savaşı Osmanlıların Bizans’a karşı yaptığı ve kazandığı ilk savaştır.
Savaşın sonuçları:
Bursa’nın Fethi (1326)
oldu.
Aydos kalelerini ele geçirdiler.
Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329)
Savaşın Sebebi: Osmanlıların Kocaeli Yarımadası'ndaki kaleleri fethedip İstanbul Boğazına yaklaşması ve İznik'i kuşatması üzerine Bizans imparatoru III. Andronikos karşı saldırıya geçti.
Savaşın gelişimi: İznik’i kuşatmış olan Orhan Bey, kuşatmayı kaldırarak Bizans üzerine yürüdü. Osmanlılar, Bizans ordusunu Maltepe’de büyük bir yenilgiye uğrattı.
Savaşın sonuçları: Bu savaştan sonra hem Bizans hem de Anadolu’daki Türk beylikleri Osmanlıların faaliyetlerini daha yakından izlemeye başladı.
İznik (1331) ve İzmit'in (1337) Fethi
şehirde kalabileceğini ve kendi din ve gelenekleriyle özgürce yaşayabileceğini bildirdi.
Not: İznik, Bizans'a karşı yapılacak fetihlerde üs olarak kullanılmak amacıyla merkez yapıldı.
Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı Topraklarına Katılması (1345)
kattı.
3) BALKANLARDAKİ FETİHLER
Osmanlı Devleti, kuruluşunun ilk yılarından itibaren Anadolu Türk beylikleriyle çatışmaya girmemeye özen gösterdi. Batıya dönerek, Balkanlarda fetihler gerçekleştirdi. Karesioğulları donanmasının Osmanlılara katılmasıyla Rumeli'ye geçiş ve fetihler kolaylaştı.
a) Çimpe Kalesi'nin Alınması (1353)
Bey, bu durumun Osmanlıların Rumeli'ye geçişlerini kolaylaştıracağını düşünerek Kantakuzen'e yardım gönderdi. Bu yardımla Kantakuzen, Bizans imparatoru oldu.
Osmanlılardan tekrar yardım istedi.
Not: Çimpe kalesinin alınmasıyla Türkler ilk kez Rumeli’ye geçmiş oldular. Çimpe kalesi Osmanlının Rumeli de ki ilk toprağıdır. Çimpe Kalesi, Osmanlılar için Balkan fetihlerinde üs olarak kullanıldı.
Lüleburgaz'ı fethetti. Osmanlılar, bu fetihlerle Bizans'ın Batı devletleriyle olan bağlantısını kesmeye çalışmıştır.
b) Edirne'nin Fethi (1362)
Murat geçti.
için önemli yolları ele geçirdi.
Not: Sazlıdere savaşı Osmanlıların haçlılarla yaptığı ilk savaştır. Bu savaştan sonra Edirne başkent yapılmıştır.