DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ’NDE EBOLA VİRÜSÜ HASTALIĞI
8 Ekim 2021'de Demokratik Kongo Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı (DRC), Kuzey Kivu Eyaletindeki Beni Sağlık Bölgesinde yer alan Butsili Sağlık Alanı'nda laboratuvarca doğrulanmış yeni bir Ebola virüsü hastalığı (EVH) vakasının tespit edildiğini duyurmuştur.
Salgın Hastalık Haberleri
10 Ekim 2021
8 Ekim 2021'de Demokratik Kongo Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı (DRC), Kuzey Kivu Eyaletindeki Beni Sağlık Bölgesinde yer alan Butsili Sağlık Alanı'nda laboratuvarca doğrulanmış yeni bir Ebola virüsü hastalığı (EVH) vakasının tespit edildiğini duyurmuştur. Bu yılın başlarında, 3 Mayıs 2021'de sona erdiği ilan edilen Kuzey Kivu Eyaletini bir EVH salgınından etkilenmiştir.
Söz konusu, Ekim ayı başlarında fiziksel güçsüzlük, iştahsızlık, karın ağrısı, solunum güçlüğü, koyu renkli dışkı ve kusmuğunda kan gibi semptomlar görülen 3 yaşında bir erkek çocuk olup 6 Ekim'de ölmüştür.
7 Ekim 2021'de numuneler, moleküler analiz için Beni'deki Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü (INRB) laboratuvarında test edilmiştir. Bunlar daha sonra 8 Ekim'de Goma'daki Rodolphe Mérieux INRB Laboratuvarı'na gönderilmiş ve aynı gün ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ile EVD doğrulanmıştır.
Bu, vakanın komşusu olan üç ölümden (iki çocuk ve babaları) oluşan bir kümeyi takip etmektedir. Bu üç hasta, Ebola ile uyumlu semptomlar geliştirdikten sonra 14, 19 ve 29 Eylül'de ölmüş ancak hiçbiri için virüsle ilgili olarak testler yapılmamıştır.
Bu vakalardan ilki olan bir çocuk, Butsili Sağlık Alanı'nda 5-7 Eylül 2021 tarihleri arasında ateş, halsizlik ve baş ağrısı şikayetleriyle yerel bir sağlık merkezine götürülmüştür. Durumu düzelmiş ve eve dönmüştür. Ancak 12 Eylül'de ishal ve kusma şikayetleri ile tekrar aynı sağlık ocağına yatırılmış ve Hızlı Tanı Testi (RDT) ile sıtma testi pozitif çıkmış ve14 Eylül'de ölmüştür.
Çocuğun babasında semptomlar 10 Eylül'de başlamıştır. 14 Eylül'de başka bir sağlık kuruluşuna başvurmuş ve daha sonra Beni'deki bir hastaneye kaldırılmış olup 19 Eylül'de ölmüştür.
27 Eylül'de çocuğun ablasında da benzer belirtiler görülmüştür. Yerel bir sağlık merkezine götürülmüş ve daha sonra başka bir sağlık tesisine sevk edilmiş olup burada RDT tarafından sıtma için pozitif çıkmış ve şiddetli sıtma tedavisi görmüştür. Vaka 29 Eylül'de ölmüştür.
Beni Sağlık Bölgesi, bu üç ölüm hakkında 30 Eylül'de bilgilendirilmiştir. Beni Sağlık Bölgesi ve DSÖ üyelerinden oluşan ortak bir soruşturma ekibi, temaslıları daha fazla araştırmak ve kayıt altına almak için görevlendirilmiştir.
COVID-19 testi için iki numune alınmış ancak EVH testi için numune alınmamıştır. Güvenli ve temkinli bir cenaze töreni yapılmamıştır. Şiddetli sıtma, EVH, kızamık ve menenjit geriye dönük olarak potansiyel hastalık nedenleri olarak sıralanmıştır.
Butsili Sağlık Alanı, bildirilen 736 olası ve doğrulanmış vaka ile ülkedeki 2018-2020 Ebola salgınının merkez üslerinden biri olan Beni şehrine yakındır. Bu yılın başlarında yeni bir Ebola salgını yaşayan Butembo şehrine yaklaşık 50 km uzaklıktadır. Büyük bir salgının ardından sporadik vakaların ortaya çıkması olağandışı değildir, ancak bu vakanın önceki salgınlarla ilgili olup olmadığını söylemek için henüz çok erkendir. Beni şehri, komşu Uganda ve Ruanda ülkelerine bağlantıları olan bir ticaret merkezidir.
Halk Sağlığı Yanıtı
Kuzey Kivu İl sağlık yetkilileri mevcut müdahaleye öncülük etmektedir. Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve ortaklarının desteğiyle en son vakayı araştırmaktadır. Kuzey Kivu'daki önceki salgınlar sırasında DSÖ, yerel laboratuvar teknisyenlerinin, temaslı izi sürenlerin, aşı ekiplerinin kapasitesinin geliştirilmesine yardımcı olmuş ve Ebola farkındalığını artırmak için topluluk gruplarına ulaşmış ve onları yanıt müdahalelerinde ve ayrıca bir Ebola kurtulan bakımı oluşturmada programında görevlendirmiştir.
Yanıtı destekleyen DSÖ personeli arasında cinsel sömürü ve istismarın önlenmesi için bir odak noktası vardır. Ek olarak, DSÖ, daha sonraki görevlendirmeler için zorunlu görevlendireme öncesi eğitim ve tazeleme eğitimi, uyarılar veya şikayetler için raporlama kanalları, şikayetlerin hızlı bir şekilde araştırılması ve takibini sağlayacaktır.
9 Ekim itibariyle, toplam 148 temaslı tespit edilmiş olup yanıt ekibi tarafından takip edilmektedir.
Mevcut bilgilere göre, üç şüpheli vaka ve bir doğrulanmış vaka, enfeksiyon önleme ve kontrol önlemlerinin (IPC) optimal olmayabileceği, yayılma riskini artırabilecek çeşitli sağlık tesislerine yatırılmıştır. Ayrıca güvenli ve temkinli defin protokollerine uyulmadan defnedilmişlerdir. Ek olarak, yukarıda belirtildiği gibi, vakalar yoğun nüfuslu Beni şehrinde bulunan bir sağlık bölgesinden gelmektedir. Bu nedenle, EVH’nin diğer sağlık bölgelerine yayılma riski bulunmaktadır. DSÖ durumu yakından izlemektedir ve daha fazla bilgi elde edildikçe risk değerlendirmesi güncellenecektir. EVH'nin bu bölge de dahil olmak üzere Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde, enzootik (hayvan rezervuarlarında mevcut) olduğu göz önüne alındığında, mevcut yeniden oluışumu beklenmedik bir durum değildir. Ebola hastalığını yenenlerin hayvan konakçılarına veya vücut sıvılarına maruz kalması durumunda hastalığın yeniden ortaya çıkma riski göz ardı edilemez. Ek olarak, büyük bir salgının ardından sporadik vakaların ortaya çıkması alışılmadık bir durum değildir.
EVH'nin yeniden ortaya çıkması, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde önemli bir halk sağlığı sorunudur ve ülkenin salgınlara hazırlıklı olma ve bunlara yanıt verme kapasitesinde boşluklar vardır. Yoksulluk, toplumsal güvensizlik, zayıf sağlık sistemleri ve siyasi istikrarsızlık gibi çevresel ve sosyoekonomik faktörlerin bir araya gelmesi, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde EVH'nin ortaya çıkma oranını hızlandırmaktadır. Sınırlı kaynakları zorlayan bir diğer durum da eşzamanlı COVID-19 salgınıdır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ilk doğrulanmış COVID-19 vakası 14 Mart 2020'de görülmüştür. Ülke, 5 Ekim 2021 itibariyle 57.197 onaylanmış COVID-19 vakası ve 1.087 ölüm bildirmiştir.
DSÖ, erişim ve güvenlik, epidemiyolojik sürveyans açısından devam eden zorlukların, COVID-19'un yanı sıra kolera, menenjit ve kızamık salgınlarının ortaya çıkmasıyla birleştiğinde, ülkenin EVH vakalarının yeniden ortaya çıkışını hızla tespit etme ve müdahale etme yetisini tehlikeye atabileceğini düşünmektedir.
DSÖ tavsiyesi
DSÖ, insanlar arasında EVH bulaşmasını azaltmanın etkili bir yolu olarak aşağıdaki risk azaltma önlemlerini tavsiye etmektedir:
• Enfekte meyve yarasaları veya maymunlar ile temastan ve çiğ etlerinin tüketilmesinden kaynaklanan vahşi yaşamdan insana bulaşma riskinin azaltılması önerilmektedir. Hayvanlara eldiven ve diğer uygun koruyucu giysilerle muamele edilmelidir. Hayvansal ürünler (kan ve et) tüketilmeden önce iyice pişirilmelidir.
• EVH semptomları olan kişilerle, özellikle vücut sıvılarıyla doğrudan veya yakın temastan insandan insana bulaşma riski azaltılmalıdır. Hastalarla ilgilenirken uygun kişisel koruyucu ekipman (KKD) giyilmelidir. Hastanedeki hastaları ziyaret ettikten sonra ve ayrıca herhangi bir vücut sıvısına dokunduktan veya temas ettikten sonra düzenli el yıkama gereklidir.
• DSÖ, Ebola Virüsü Hastalığı Müdahalesine İlişkin DSÖ Danışma Grubu tarafından devam eden araştırmaların ve değerlendirmelerin daha ileri analizine dayalı olarak, olası cinsel bulaşma riskini azaltmak için EVH'yi atlatan erkek hastaların semptomlarının başlangıcından itibaren 12 ay boyunca veya semen testleri Ebola virüsü için iki kez negatif olana kadar korunmalı cinsel ilişki kurmalarını önermektedir. Vücut sıvıları ile temasından kaçınılmalı, sabun ve su ile el yıkaması tavsiye edilmektedir. DSÖ, kanında Ebola virüsü testi negatif çıkan nekahat dönemindeki erkek veya kadın hastaların izolasyonunu önermemektedir.
• EVH vakalarının erken tespiti, izolasyonu ve tedavisi için sağlık işgücünün eğitimine ve yeniden eğitilmesine ve ayrıca güvenli ve temkinli definler ve IPC halka yaklaşımına ilişkin yeniden eğitime devam edilmesi önerilmektedir.
• Hastaları kontrol altında tutmak ve dekontaminasyon için KKD ve IPC malzemelerinin mevcudiyeti sağlanmalıdır.
• Ebola hastalarını yönetmeye hazırlıklı olarak IPC önlemlerine uyumun sağlık tesisi değerlendirmeleri (“Scorecard”) gerçekleştirilmeli (buna WASH, atık yönetimi, KKD malzemeleri, triyaj/tarama kapasitesi vb. dahildir) ve tespit edilen boşlukları ele almak için eylem planlarının geliştirilmesi ve uygulanmasında tesislerin desteklenmesine devam edilmelidir.
• Doğrulanmış vakaların ve ön saflardaki çalışanların temaslılarının ve temaslılarının temaslılarının halka aşılaması için hazırlıklı olunmalıdır.
• Güvenli ve temkinli cenaze törenlerinin sağlanması için topluluklarla etkileşim halinde olunmalıdır.
DSÖ, mevcut risk değerlendirmesine ve Ebola salgınlarına ilişkin önceki kanıtlara dayanarak, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne seyahat ve ticarette herhangi bir kısıtlama önermemektedir.
Daha fazla bilgi için aşağıdaki linklere bakınız:
- AFRO press release from 8 October 2021
- Ebola virus disease fact sheet
- History of Ebola virus disease in the Democratic Republic of the Congo
- International Coordinating Group (ICG) on vaccine provision for Ebola
- Optimized Supportive Care for Ebola Virus Disease. Clinical management standard operating procedures. WHO. 2019