YazarPhysicist
-
1497Okuma Süresi: Bu yazıyı " 5 " dakikada okuyabiliriniz.
Niels Bohr Nobel ödüllü bir fizikçi ve bilim insanidir ve atomik yapılar üzerine devrimci teorileri dünya çapında araştırmayı şekillendirmeye yardımcı oldu.
7 Ekim 1885’te Kopenhag, Danimarka’da doğan Niels Bohr, atomik yapılar ve radyasyon emisyonu üzerine devrimci bir teoriyle ortaya çıkan başarılı bir fizikçi olmaya devam etti. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Manhattan Projesi’nde çalıştıktan sonra, dünyadaki atom enerjisinin sorumlu ve barışçıl uygulamaları için çağrıda bulundu ve yıllar sonra fikirleri için fizik dalında 1922 Nobel Ödülü’nü kazandı.
Niels Bohr, 7 Ekim 1885’te Kopenhag, Danimarka’da, başarılı bir Yahudi bankacılık klanının parçası olan Ellen Adler ve ünlü bir fizyoloji fakültesi babası olan Christian Bohr ile doğdu. Genç Bohr nihayet 1911’e kadar yüksek lisans ve fizik doktorasını aldığı Kopenhag Üniversitesi’ne girdi. Aynı yılın sonbaharında Bohr, bilim insanı J.J. Thomson’ın Cavendish Laboratuvarı çalışmalarını izleyebilmek Cambridge, İngiltere’ye gitti.
1912’de Bohr, Margrethe Nørlund ile evlendi. Çiftin altı çocuğu olacaktı; dördü yetişkinliğe kadar hayatta kaldı ve biri Aage, iyi bilinen bir fizik bilimcisi olacaktı.
Bohr’un kendi araştırması, daha önce Ernest Rutherford tarafından savunulan bir modelden yola çıkarak, farklı yörünge seviyelerine atlayan elektronların bir sonucu olarak atomların elektromanyetik radyasyon yaydığı bir dizi makalede teorileşmesine yol açtı. Bohr’un keşfi nihayetinde başka bilim adamları tarafından daraltılmış olsa da, fikirleri gelecekteki atomik araştırmanın temelini oluşturuyordu.
Manchester’daki Victoria Üniversitesi’nde öğretmenlikten sonra Bohr, 1916’da profesörlük pozisyonuyla Kopenhag Üniversitesine tekrar yerleşti. Daha sonra 1920’de, hayatının geri kalanına başkanlık edeceği üniversitenin Teorik Fizik Enstitüsü’nü kurdu.
Bohr, 1922 Nobel Fizik dalında atomik yapılar üzerine yaptığı çalışmalardan dolayı ödül aldı ve devrimci teoriler geliştirmeye devam edecekti. Werner Heisenberg ve diğer bilim insanlarıyla birlikte, Bohr’un 1927’de bir İtalyan konferansında sunulan tamamlayıcılık kavramına bağlı yeni bir kuantum mekaniği prensibi üzerinde çalıştı. Konsept, atom seviyesindeki fiziksel özelliklerin deneysel parametrelere bağlı olarak farklı görülebileceğini iddia etti.
Dolayısıyla, ışığın neden her ikisi de aynı anda olmasa da hem parçacık hem de dalga olarak görülebildiğini açıklıyor. Bohr, bu fiziği gelişen kavramların insan bakış açılarını derinden etkilediği inancıyla felsefi olarak da uygulamaya başlayacaktı. Albert Einstein adında bir başka fizikçi, Bohr’un iddialarının tümü ile göz göze tam olarak bakmadı ve konuşmaları, bilimsel topluluklarda ünlendi.
Bohr, 1930’ların sonlarında, sıvı damlacık teorisine katkıda bulunduğu nükleer fisyon araştırmalarında ön sıralarda yer alan bilim insanlarıyla birlikte çalışmaya devam etti. Öncü fikirlerinin dışında Bohr, zekâsı ve sıcaklığıyla biliniyordu ve insani etiği daha sonraki çalışmalarını bilgilendirecekti.
Adolf Hitler‘in iktidardaki yükselişiyle Bohr, Alman Yahudi fizikçilerine Kopenhag’daki enstitüsüne sığınabildi ve burası Birleşik Devletlere birçok kişi için seyahat etmeyi sağladı. Danimarka Nazi kuvvetleri tarafından işgal edildiğinde, Bohr ailesi İsveç’e kaçtı, Bohr ve oğlu Aage nihayetinde ABD’ye doğru yola koyuldu.
Bohr daha sonra New Mexico’daki Los Alamos’taki ilk atom bombasının yaratıldığı Manhattan Projesi ile çalıştı. Bombanın nasıl kullanılacağına dair endişeleri olduğundan, gelecekteki uluslararası silahların kontrolü ve uluslar arasındaki silahlar hakkında aktif bir iletişim kurması çağrısında bulundu Winston Churchill ve Franklin D. Roosevelt’in direnişiyle karşılanan bir fikir.
Barış için atomlar
Savaşın bitmesinden sonra Bohr Avrupa’ya geri döndü ve atom enerjisinin barışçıl uygulamaları için çağrı yapmaya devam etti. 9 Haziran 1950 tarihli “Birleşmiş Milletler’e Açık Mektup” adlı kitabında Bohr, gerçek kültürel alışveriş için izolasyonu terk eden ülkeler arasında “açık bir dünya” varoluş tarzı öngörüyordu.
1954’te Avrupa merkezli bir parçacık fiziği araştırma tesisi olan CERN’in kurulmasına yardım etti ve 1955’teki Barış için Atomlar Konferansı’nı bir araya getirdi. 1957’de Bohr, iz bırakma teorileri ve atom enerjisini sorumlu bir şekilde kullanma çabaları için Barış için Atomlar Ödülü’nü aldı.
Bohr, adına 100’den fazla yayını olan üretken bir yazardı. İnme geçirdikten sonra 18 Kasım 1962’de Kopenhag’da öldü. Bohr’un oğlu Aage, atom çekirdeğindeki hareket üzerine yaptığı araştırmalarla 1975 Nobel Fizik Ödülü’nü paylaştı.