Keklikler Tavukgiller soyunun diğer kabileleri gibi yaşamlarını gündüz sürdürür ve toplu halde
dolaşırlar. Bu günlük toplu yaşam Baharın ilk günlerine kadar geçerlidir. Keklikler iklim şartlarına göre
değişmekle beraber, Aralık ayı sonlarından başlamak üzere Nisan ayı sonlarına kadar çok hareketli
birhayat yaşamaya başlarlar. Bu doğanın canlılara verdiği, sevişme ve üreme arzusudur. Kar, don ve
soğuklardan ılımlı yerlere göç etmiş olan keklikler, İlkbaharın gelişi ile eski bulundukları çevrelere
dönmeye başlarlar. Bu dönüşler çoğunlukla bir aşk geçidi görünümdedir. Bu aylara kadar sürü halinde
yaşayan keklikler, sürüden ayrılmaya başlarlar. Sürüden ayrılmaya başlarlar. Sürüden bu ayrılış, eş
bulma, çiftleşme ve yuva kurmak içindir.
Doğu bölgelerimizde bulunan keklikler, Ekim ayı ortalarında yüksek dağlardan daha alçak
vadilere inerler. Havalar soğudukça ve yerler karla kaplandıkça daha ılımlı bölgelere göçederler. Soğuk,
kar ve donlara rağmen bir çok keklik çevrelerinde yaşamlarını sürdürür. Kışın ılımlı iklimlere giden
keklikler Şubat ayı içinde eski yerlerine dönerler. Eşleşme, yumurtlama, kuluçkaya yatma bu tarihden
sonra başlar.
Bu mevsimde erkek keklikler devamlı öter ve eş arar. Dişi keklikler bu gezintiler arasında fazla
ses çıkarmazlar. Yalnız kesik bir tonla (Çookk - çookk - çookk) diye seslenirler. Arasıra (kakk - kakk -
kakk) diye de öterler.
Kekliklerde aşk ve çiftleşme isteği bir çok kuşlardan çok ve haşindir. Kekliklerde sevişme ve
kavga isteği o kadar fazladır ki, eş tutmamış bir erkek kekliği, dişi sesini andıran bir düdük veya kafes
içinde alıştırılmış bir kekliğin çağrışlarıyla avlanmak çok kolaydır. Böylke bir düdük senelerde evvel
yapılmış olmakla beraber, İç ve Doğu Anadolu' daki bazı avcılar bu sesleri ağızlarından çıkarma yeteneğini
göstererek avlanmaktadırlar. Çoğunlukla ses taklidi, düdük ve kafes çığırtkanlarından her zaman f
aydalanılamamaktadır. Keklikler bu yalancı seslere ancak çiftleşme mevsiminde yanaşmaktadırlar.
Keklikler aşk mevsimi olan İlkbaharda bu hilelere aldanmaktadırlar. halbuki av yasaları İlkbaharda keklik avını
yasakladığı için yurdumuzda gerek düdük gerekse kafes ile avlanma çok az yerde yapılmaktadır.
Çiftleşme mevsiminde eş tutmamış erkek keklik, dişi kekliğin sesini duyduğu zaman ne kadar
uzakta olursa olsun hemen onun yanına koşmaktadır. Onu dişi kekliğe yaklaşmaktan hiç bir gürültü ve
tehlike alıkoyamaz.
Erkek keklik dişinin yanına gelirken devamlı öter. Bu ötüş bir aşk şarkısıdır. Erkek keklikler arasında
şiddetli kavgalar bu buluşma esnasında olmaktadır. Dişi kekliğin davet çağrısını işiten başka erkek kekliklerin,
dişinin yanına gelmeleri bu kavgayı hazırlar. Dişi kekliğin bulunduğu çevrede, birbirleriyle karşılaşan keklikler
bir horoz gibi döğüşe hazırlanmakta, birbirlerine hırs, kin ile bakmakta, çok keskin kuvvetli ötüşlerle birbirlerini
korkutmaya çalışmaktadırlar. Daha sonraları kanatlarını mahmuzlarına çarparak, birbirlerinin etrafında dönmekte
seslerinin bütün gücüyle ötmektedirler. Çoğu zaman karşısındaki ile baş edemiyeceğini anlayan kekliklerden
biri oradan uzaklaşmaktadır, yaş ve cüsse itibariyle denk olan kekliklerin bu aşk kavgasında, gözlerini kan
bürümekte ve birbirlerinin yüzünü, gözünü kan içinde bırakmakta, kavga kuşlardan biri kaçıncaya kadar devam
etmektedir.
Kavga esnasında dişi keklik çevrede, genizden gelen hafif tonda bir sesle (Kakk - kakk - kakk) diye öterek
yerdeki otları veya kaya yosunlarını gagalıyarak kavganın sonunu beklemektedir.
Bazı zamanlar bu kavgalar bu kavgalar çok çabuk bittiği halde, çoğu zamanlar uzun müddet devam eder.
Bazen kekliklerden biri yorularak yere oturur. Diğer keklik gagası ile onun tepe tüylerinden tutarak iki ayağı ile
başına vurur. Bu vuruşlara uzun zaman dayananlarolduğu gibi, hemen kaçanlar çok olur. Bundan sonra erkek
keklik dişinin etrafından kabararak gezinir ve uzun uzun öter. Bundan sonra dişi ve erkek beraber gezmeye
başlarlar. Kekliklerin değişik durumlarda çok değişik ötüşleri vardır. Genellikle gezer ve yemlenirken çok derinden
geliyormuş gibi bir tonda devamlı olarak )Çook - çook - çook) diye sesler çıkarırlar. Herhangi bir tehlike nedeniyle
sürü dağıldığı zamanyavaştan başlamak üzere (Kakk - kakk - hakk - kıkıvak - kıkıvak) diye birbirlerine seslenirler.
Çoğu zaman sabahları gün ışırken ve akşamları güneş batarken hafiften başlayarak çok dalgalı ve madeni bir tonda
(Kakkk - kakkk - kakkk - kakkk) diye öterler. Genellikle bu çağrışlar güzel ve güneşli havalarda daha çok duyulur.
Rüzgarlı, yağışlı havalarda çok az öterler. Erkek keklik bir şeyden ürküp havalanıp uçarken heyecanlı, heyecanlı
derin kesik, kesik (Çookk - çoook - çoook) diye seslenirler. Özellikle bu sesleri, uçarken ve kanatlarını birbirine
çarpmadığı, süzülerek uçtuğu zaman çıkarır.
Derleyen güncelleyen: Süleyman ŞİŞMAN
Arşiv:Süleyman ŞİŞMAN