İlk kez 1 Mayıs 1886'da Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu önderliğinde işçiler günde 12 saat, haftada 6 gün olan çalışma takvimine karşı, günlük 8 saatlik çalışma talebiyle iş bırakarak gösteri yaptılar. Yapılan gösterilere yarım milyon işçi katıldı. Bugünün ardından, yapılan bir çok eylemin sonunda işçilerin çalışma saatleri 8 saate indilirdi. Daha sonrasında 1 Mayıs dünyanın bir çok yerinde işçi ve emekçi bayramı olarak kabul edilerek resmi tatil ilan edildi.
Anadolu'da ise 1 Mayıs ilk kez Osmanlı döneminde, 1905 yılında İzmir'de kutlandı. İstanbul'daki ilk kutlama ise 1 Mayıs 1910'da yapılmasına rağmen 1 Mayıs 1923 yılındda yasal olarak İşçi Bayramı kabul edildi. 1924 yılında 1 Mayıs'ı 'İşçi Bayramı' olarak kutlayan bir çok işçi engellenerek tutuklandı. 1925 yılında çıkarılan kanunla kutlamlara izin verilmeyerek, 1935 yılına kadar gizlice kutlandı. 1935 yılında çıkarılan 'Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun' adıyla çıkarılan düzenlemeyle ' Bahar ve Çiçek Bayramı' olarak genel tatil günlerine eklendi.
27 Mayıs 1960'dan sonra yine yasaklar başladı. Toplu Sözleşme, Grev ve Lokavt Kanunu'nun kabul tarihi olan 24 Temmuz, işçi sınıfına 1 Mayıs'ın yerine byram olarak dayatıldı. Bu dayatılmave girişimlerin hepsi kararlı mücadeleler sonucu geri döndü.
Taksim'de İlk 1 Mayıs ve Kanlı 1 Mayıs
En kitlesel 1 Mayıs ise 1976'da kutlandı. DİSK öncülüğünde Taksim Meydanı'nda yapılan bu mitingde 400 bin emekçi vardı. Bir sene sonra yani 1977 yılındaki gösterilerin daha bir görkemli kutlanması planlandı. Bu durumdan siyasi olarak tedirginlik bulunan kesimler de elbette ki vardı. 1977 1 Mayıs'ında Taksim Meydanı'nda 500 bin emekçi vardı. İşçi, emekçi, öğrenci, kadın ve çoculardan oluşan 500 bin kişi bayramına sahip çıkarak Taksim'de inanılmaz bir kalabalık oluşturdular. Dönemin DİSK Genel Başkanı Kemal Türker'in konuşmasının sonlarına doğru çevredeki binalardan halkın üzerine ateş açıldı. 37 kişinin yaşamını yitirdiği ve 200'den fazla yaralının olduğu 1977 1 Mayıs'ı tarihe 'Kanlı 1 Mayıs' olarak geçti. 1978 yılında da önceki yıl yaşamını yitiren 37 kişinin acısını yaşayan yüzbinler yine Taksim Meydanı'nda buluştu.
80 Darbesi Sonrası 1 Mayıs
80 sonrası 12 Eylül Askeri darbesinin yasaklar zincirinde 1 Mayıs da yer alıyordu. 1 Mayıs'ın yasaklı dönemlerine bir yenisi eklendi. Tüm yasaklara rağmen bu gün işçiler için önemini kotuyarak unutulmadı. 7 yıllık aranın ardından sendikalar öncülüğünde bazı milletvekilleri, aydın, sanatçı ve bilim adamıyla birlikte yaklaşık bin kişilik bir grup Taksim Anıtı'na 1 Mayıs şehitlerini anmak üzerine 1987 yılında çelenk bıraktı. Bu yıldan sonra Taksim'e ulaşmaya çalışantüm kitlelere müdahale edilmeye başlandı.
2000'li yıların başlarına kadar Taksim'e çıkmak isteyen tüm gruplar polis müdahalesiyle karşı karşıya kaldı. Bu süreç içerisinde Kadıköy 1 Mayıs'ın kutlandığı bir yer oldu, ancak Taksim çabaları bırakılmadı. 2007 yılında yılında 1 Mayıs'ı tekrar Taksim'de kutlayarak aynı zamanda 1977'de olan olayları anmak isteyen grupları polis silah, biber gazı, gaz bombası kullanarak durdurmaya çalıştı. 100'den fazla kişi yaralanırken, valiliğe göre 580, diğer kaynaklara göre 700'e yakın gözaltı gerçekleşti. Bir yıl sonrasında yani 2008 yılında 1 Mayıs'ın 'Emek ve Dayanışma Günü' olarak kutlanması kabul edildi.
2008 yılında sendikaların hükümetle 1 Mayıs'ı kutlama konusunda uzlaşamaması sonucunda Taksim'e yürüme kararı aldı ve bazı sol görüşlü partiler de bu yürüyüşe katılacaklarını açıkladı. Büyük güvenlik önlemlerinin alındığı bu 1 Mayıs'ta Taksim'e çıkan tüm yollarda olaylar çıktı. Polisin tazyikli su ve gaz bombası kullandığı bugün de emekçiler hedeflerine ulaşamadı ve 1 Mayıs'ı Taksim'de kutlamadılar. 2009 yılında Taksim yeniden resmi bayram olarak kabul edildi, ancak Taksim'de kutlamaya izin çıkmadı.
Yıllar Sonra Taksim'de 1 Mayıs
2010 yılında resmi rakamlara göre 140 bin kişinin katılımıyla 1 Mayıs Taksim'de kutlandı. 2011 ve 2012 yılında da 1 Mayıs Taksim'de çok büyük bir kalabalıkla ve coşkuyla kutlandı. Bu 3 yıl içerisinde Taksim'de bir çok işçi yeniden coşkuyla İşçi ve Emekçi Bayramı'nı kutlamasına rağmen 2013 yılında Taksim işçilere yeniden yasaklandı. 2013 yılından itibaren Taksim'i yaylaştırma projesi kapsamında kutlamalara izin verilmemesi adına bir kılıf uyduruldu.
Taksim'de izinli kutlanan tüm 1 Mayıs'larda verilen onca güzel görüntüye rağmen Türkiye'deki bir çok işçi uzun bir süredir Türkiye'deki bir çok işçi ve emekçi için öenmli anlamlar ifade eden Taksim'i emekçilere açmadı. Bunun sebeplerinin ise tamamen siyasi olduğu her çevre tarafından kabul edilmekle birlikte Taksim'i yayalaştırma projesinin de 1 Mayıs kutlamalarına engel olmaycağı da bilinen bir gerçek.
HABERBOX ÖNERİYOR-MUTLAKA OKUYUNUZ