Astım, solunum yollarının kronik bir iltihaplanmasıdır. Bu hastalık, solunum yollarındaki daralmaya, nefes almada zorluğa, öksürüğe ve hırıltılı solunuma neden olabilir. Astım semptomları bazen hafif olabilirken, bazen de ciddi solunum güçlüğüne neden olabilir ve hayatı tehdit edebilir.
Astımın nedenleri
Astımın nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik faktörler, çevresel faktörler ve diğer faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşabileceği düşünülmektedir. Astım genellikle, bir kişinin solunum yollarının hassasiyeti arttığında, çeşitli tetikleyicilere tepki gösterdiği zaman ortaya çıkar. Bu tetikleyiciler arasında sigara dumanı, hava kirliliği, polen, ev tozu akarları, hayvan tüyleri, bazı ilaçlar, egzersiz ve soğuk hava yer alır. Astımın, çocuklukta başlaması ve yaşla birlikte azalması yaygındır.
Astım semptomları
Astımın semptomları, kişiden kişiye farklılık gösterir. Semptomlar arasında öksürük, hırıltı, göğüste sıkışma hissi ve nefes almada zorluk yer alır. Astımın semptomları genellikle gece veya erken sabah saatlerinde kötüleşir. Semptomlar hafif olabileceği gibi, bazen ciddi nefes almada zorluklara neden olabilir ve bu durum yaşamı tehdit edebilir.
Astım tanısı
Astım teşhisi, semptomların değerlendirilmesi, fizik muayene, solunum fonksiyon testleri ve alerji testleri gibi çeşitli testlerle konulur. Solunum fonksiyon testleri, solunum yollarındaki hava akışının ölçülmesini ve astımın şiddetinin belirlenmesini sağlar.
Tedavi yöntemleri:
Astım tedavisinde amaç semptomları kontrol altına almak ve hastalığın ilerlemesini engellemektir. Bu nedenle, astım tedavisi iki aşamada yapılır: semptomların kontrol altına alınması ve uzun vadeli astım kontrolünün sağlanması.
İlk aşama: Semptomların kontrol altına alınması
Astım semptomlarının kontrol altına alınması, semptomların hafifletilmesine veya ortadan kaldırılmasına yardımcı olan ilaçlar kullanılarak sağlanır. Bu ilaçlar, astım atağı sırasında da kullanılabilir. Bu ilaçlar arasında:
- Bronkodilatörler: Bu ilaçlar, astım atağı sırasında daralmış olan hava yollarını açar ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olur. Bu ilaçlar ağızdan veya inhaler ile kullanılabilir.
- Kortikosteroidler: Bu ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltır ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olur. Bu ilaçlar genellikle inhaler veya tablet şeklinde kullanılır.
- Kombinasyon inhalerleri: Bu inhalerler, hem bronkodilatör hem de kortikosteroid içerir. Bu ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltmak ve daralmış hava yollarını açmak için kullanılır.
İkinci aşama: Uzun vadeli astım kontrolü
Astımın uzun vadeli kontrolü, semptomların tekrar ortaya çıkmasını önlemek için kullanılan ilaçlarla sağlanır. Bu ilaçlar arasında:
- İnhaler kortikosteroidler: Bu ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltır ve astım semptomlarının tekrar ortaya çıkmasını önler.
- Uzun etkili bronkodilatörler: Bu ilaçlar, daralmış hava yollarını açarak astım semptomlarının tekrar ortaya çıkmasını önler.
- Kombinasyon inhalerleri: Bu inhalerler, uzun etkili bronkodilatörler ve inhaler kortikosteroidler içerir. Bu ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltmak ve daralmış hava yollarını açmak için kullanılır.
Astım tedavisi genellikle yaşam boyu devam eder. Astım kontrolü için ilaçların düzenli olarak kullanılması önemlidir. Ayrıca, tetikleyicilerden kaçınmak, sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek ve düzenli olarak doktor kontrollerine gitmek, astım semptomlarının kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.