Genç Hayvanlarda Raşitizm Hastalığı
Raşitizm hastalığı
🔸Yavru hayvanlarda tedavi edilmesi gereken, dikkate alınmaz ise yavruların bir ömür boyu sağlığını etkileyebilecek bir sorundur.
🔸Raşitizm, D Vitamini, fosfor ve kalsiyum eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan,beslenme ve barınma ortamıyla doğrudan ilgili olup anne sütü yeterince almamış, dengesiz beslenen, sürekli kapalı güneş ışığı görmeyen yerlerde yaşayan yavru hayvanlarda görülen bir hastalıktır.
Raşitizm Nedenleri
🔸Raşitizm hastalığı daha çok tamamen etle beslenen yavru hayvanlarda görülmektedir.
🔸Bu yavruların kemikleri çok kırılgandır ve kolayca kırılabilir. Yavrularda hafif topallık belirtileri gösterebilir, ancak bu belirti daha ciddi bir durumlara dönüşebilir ve zaman geçtikçe ayağa bile kalkmakta sorun yaşayan yavrular görebiliriz.
🔸Hamile bir kedinin vücudunda taurin eksikliği fetal iskeletin oluşumunun bozulmasına yol açar.
🔸Hamile bir kedinin beslenmesinde kalsiyum, magnezyum, fosfor ve vitamin A, D, E, C eksikliği.
🔸Yavru yetiştirmek için uygun olmayan bakım: güneş ışığı ve temiz hava eksikliği, aşırı veya yetersiz nem.
🔸Mineral maddelerin emilimini engelleyen kronik bağırsak hastalıkları
🔸Araştırmalar, yüksek miktarda kalsiyum içeren diyetle beslenen yavrularda raşitizm hastalığının oluşacağını belirlemiştir.
Bu hastalık ile birlikte aynı anda muzdarip olabileceği diğer durumlar şunları içerir:
🔹osteokondroz
🔹Tutulan kıkırdaklı çekirdekler
🔹Yetersiz büyüme
🔸Bununla birlikte, bir köpeğin D Vitamini üretme yeteneğini etkileyen doğuştan gelen bozukluklar da neden olabilir.Bu duruma aşağıdakiler dahildir:
🔹Safra yolu atrezisi
🔹Ailesel raşitizm
🔸Araştırmalar, köpeklerde kalıtsal raşitizm geliştiğinde bunun tipik olarak D Vitamini eksikliğinden olduğu tespit edilmiştir.
Klinik Bulgular ve Lezyonlar:
🔸Rasitizmli yavru hayvanlarda kemiklerde bozukluklar, buna bağlı olarak da hareketlerde dengesizlik gözlenebilir. Ayak ve bacaklarda yanlış pozisyonlar şekillenir. Ön bacaklar içe doğru döner ( x bacaklilik) arka ayaklar dışa doğru bükülür.
🔸Raşitizmlerin karakteristik lezyonları:
🔹kemik ağrısı
🔹sert yürüyüş
🔹metafiz bölgesinde şişme
🔹eğilmiş uzuvlar
🔹patolojik kırıklar
🔸Radyografik muayenede mineralize olmayan fizyal alan bozukluğu, İlerlemiş vakalarda asenkron kemik büyümesine bağlı açısal ekstremite deformitesi görülebilir.
🔸Tamamen et içeren diyetlerle beslenen hayvanlar çok şık rastlanildigini söylemiştik.
🔸Yüksek sindirilebilir protein (ağırlık bazında >%50) ve yağ hızlı büyümeyi teşvik ve hayvanlar için iyi beslenme ve tüylerinde iyi bir parlaklık oluştursa bile yavularda ilerki aşamalarda klinik belirti olarak hareket etme isteksizliği, posterior topallık ve ataksi şekillenmesi , yavru kediler genellikle pençelerin karakteristik sapması ile durur. İskelet hastalığı 5-14 hafta sonra giderek daha şiddetli hale gelir. Yavru kediler sessizleşir ve oynamaya isteksiz olurlar ; arka uzuvları oturma pozisyonu veya sternal yaslanma şeklini alir.
🔸Normal aktivitelerde, bir veya daha fazla kemiğikte kırıklar oluşması nedeniyle ani şiddetli topallık başlangıcına neden olabilir.
🔸Topallık, büyüyen köpeklerde başlangıçtaki işlevsel bozukluktur ve hafif bir topallıktan yürüyememeye kadar değişebilir. Kemikler palpasyonda ağrılıdır ve uzun kemiklerin ve omurlarında katlanma kırıkları şekillenebilir.
🔸Aşırı miktarda kalsiyum içeren diyetlerle beslenen yavru hayvanlarda raşitizm benzeri belirtiler görülebileceğini daha öncede söylemiştim.
🔸Ruminantlarda ( örnek olarak koyun ve keçi diyebilirim) , aktif D vitamini eksikliği genellikle güneş ışığına maruz kalma eksikliğine ve daha az ölçüde beslenmede fosfor eksikliği sonucu görülebilmektedir. Koyunlarda, gen bozukluğu sonucu vitamin D'nin kullanilamamasina işkili sorunlar rapor edilmiştir.
Teşhis
🔸Klinik belirtilere dayalıdır ve radyografi ve serum biyokimya testleri ile desteklenir.
🔸Raşitizmle ilişkili tipik mikroskobik lezyonlar, hızlı büyüyen kemiklerde en belirgin olan bozulmuş endokondral ossifikasyondur. Büyüme plakaları genişler ve düzensizdir ve eklemler genişlemiş görünür. Spongiozanın trabekülleri daha incedir, enfarktüs ve kanamaya yatkındır.
🔸Büyük kemiklerin ve eklemlerin radyografik muayenesi, raşitizm için en güvenilir tanı aracıdır. Raşitik kemiklerin radyoopasitesi karakteristik olarak normal kemiğe göre daha düşüktür. Büyüme plakaları genişlemiş ve düzensiz görünür.
🔸Plazma alkalin fosfataz aktivitesi yaygın olarak artar. Serum fosfor ve D vitamini konsantrasyonları, raşitizm birincil nedenine bağlı olarak değişebilir. Fosfor veya D vitamini eksiklikleri ile ilişkili durumlarda, bu bileşiklerin serumdaki konsantrasyonları normalin altındadır.
🔸Hipokalsemi ileri evrelerde görülür.
Tedavi
🔸Tedavide öncelikle yavrular doğru miktarlarda kalsiyum ve fosfor oranlarında tüketecegi bir beslenme olmalıdır.
🔸Ayrıca D vitamini eksikliği giderilmelidir.Yüksek düzeyde D vitamini İçeren besin gıdaları çok azdır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
🔹Morina karaciğeri yağı
🔹sığır karaciğeri;
🔹süzme peynir;
🔹krem;
🔹yumurta sarısı;
🔹ekşi krema;
🔹deniz balığı: uskumru, chum somon, ringa balığı, somon, sardalye, ton balığı.
🔹Yağlı balık - somon ve sardalya iyi bir kaynaktır
🔹D vitamini de bazı bitkilerde bulunur ve köpekler bu vitamini güneş ışığından alabilirler.
🔸Patolojik kırıklar veya geri dönüşü olmayan bir hasar olmadığında prognoz iyidir, yavru hayvanlar tedavi ile iyleşebilir.
Soru cevap
1-)Hastalığın D vitamini, fosfor ve kalsiyum ile ilişkisi nedir?
🔸En dolaysız olanı. D vitamini olmadan kalsiyum emilemez. Kalsiyumun doğru yerlere biriktirilmeden vücuttan atılması acil eksikliğidir. Fazla fosfor ile kalsiyum da emilmeyecektir. Fosfor-kalsiyum oranı, metabolik mineral süreçler açısından sağlığın temel göstergesidir.
2-)Bir köpek / kedideki raşitizm kendi başıma tedavi edilebilir mi?
🔸Hayır,*kendi kendine tedavi*evde "kendi takdirinize bağlı olarak" ilkesi tavsiye edilmez!
3-)Köpeklerde / kedilerde raşitizm - sonuçlar
Patolojik olarak ,
🔹Uzuvların ve omurganın geri dönüşü olmayan eğriliği,
🔹Gastrointestinal sistemin bozulması,
🔹Kalp kasının bozulması,
🔹Vücut kaslarının çökmesi,
🔹Nöbetlerin ortaya çıkmasıyla birlikte sinir uyarılarının iletilmesi.
4-)Bir yavru / yavru kedideki raşitizm dış işaretlerle nasıl tanımlanır?
🔸Raşitizmli köpeklerin klinik belirtileri, kedilerinki ile hemen hemen aynıdır. Genellikle, dışarıya doğru, uzuvlarda ve omurgada bir eğrilik vardır , kaburgalarda boncuklar, eklemler şişer, bacakların sallanma ,topallama ve yürüyüşte aksamalar görülür.
5-)Kedilerde / köpeklerde raşitizm nasıl düzgün bir şekilde tedavi edilir?
🔸Öncelikle bir kan testi, sonra patolojinin tedavisine izin verilir, çünkü planın yanlış seçimi ve fon dozajı ile durum daha da kötüleşebilir. Terapi sadece dengeli beslenme ve vitamin- mineral olabilir.
6-)Yavru köpeklerdeki / yavru kedilerdeki raşitizm tamamen tedavi edilebilir mi?
🔸Yavruların iskeletlerinde geri dönüşü olmayan bir eğriliğinin meydana gelmediği ana kadar raşitizm tedavi edilebilir diyebiliriz.
7-)Raşitizm belirtileri nelerdir ?
🔸Raşitizm büyümede tutulma, iştahta bozulma, tübüler kemiklerde deformasyon, hipodinami, bozulmuş destek-istatistiksel fonksiyonlar ve spazmofili ile kendini gösterir. Radyografik kemik yoğunluğu azalır ve radyografiler belirsizleşir. Kalsiyum-fosfor eksikliğinin erken bir göstergesi, serum alkalin fosfataz aktivitesindeki artıştır. Kostal kıkırdağın sternuma bağlandığı noktalarda kosta tespihi oluşturulur. Hayvanın ceketi fırfırlı bir görünüme bürünüyor.
🔸Hastalığın başlangıcı genellikle fark edilmez,*çünkü şu anda kemiklerde gözle görülür bir değişiklik yok. İlk ince işaretler, vücuttaki metabolizmadaki herhangi bir değişikliğe duyarlı olan merkezi sinir sistemi tarafından verilir. Raşitizmin bu gizli aşamasında yavru köpekler korkar, huzursuz olur, çabuk yorulur, oldukça heyecanlanır ve refleksleri bozulur. Bazen köpek kaşınıyor - orijinal kalın astarını çiziyor ve siliyor. Bu durum genellikle iki ila üç hafta sürer. Gelecekte, önlemler alınmazsa, kemik aparatında mineral tuzlarla yetersiz emprenye edilmesinden dolayı gözle görülür değişiklikler ortaya çıkar.
🔸Hasta bir köpeğin kemikleri, normdan üç kat daha az kalsiyum tuzu içerir; yumuşak, ağrılı hale gelirler, kolayca şekil değiştirirler (bu özellikle vücudun büyük bir ağırlığını taşıyan uzuvların uzun kemiklerinde belirgindir). Bu kemiklerin eklemlerinde kalınlaşmalar görülür - "bilezikler". Ön kol kemikleri, yavru köpeklerde daha sık görülen kırılmalara kolayca maruz kalan bir kemer şeklini alır.*büyük ırklar... Yavru köpeğin hareketleri zordur. Dişlerin gelişimi gecikir, süt dişlerinin kalıcı dişlere dönüşmesi sekizinci aydan 10-12. Aya ertelenir. Dişlerin şekli (bazıları) değişir, bazen çirkinleşir, mineleri kırılgandır, dişler parçalanır ve sararır. Üst çene uzar ve öne doğru çıkıntı yapar, alt çene köşeli hale gelir, önde düzleşir, normal ısırık bozulur.
🔸Raşitizm ile kemikler sadece yumuşamakla kalmaz, aynı zamanda düzensiz kireç birikmesi nedeniyle kalınlaşmalar - üzerlerinde tüberküller oluşur. Genellikle "boncuklar" olarak adlandırılan bu boncuklar genellikle alın, yan kemiklerde görülür ve hemen hemen her zaman kaburgaların ön uçlarında hissedilir. Bu "çiçekli" raşitizm, muskulo-ligamentous aparatındaki değişikliklerle desteklenir. Bağlar elastikiyetlerini ve elastikiyetlerini kaybeder, bu yüzden köpek yavrusu sırtını yukarı fırlatır ve arka bacakları dışarıya doğru açılır. Karın kaslarının gevşekliği, bağırsaktaki gazların baskısı altında karın genişlemesine ve alçalmasına neden olur.
8-)Raşitizm tehlikeli bir hastalık mı ?
🔸Raşitizm yaşam için tehlikeli değildir, ancak köpeğin ciddi şekilde sakatlanmasına neden olabilir.*Daha ciddi sonuçlar: kalça eklemi, pelvik kemikler ve göğüste değişiklikler. Kalça eklemi etkilenmişse, yavru köpeğin topallığı vardır (ilk başta tanıması zordur) ve dişilerin pelvik kemiklerinin deformasyonu daha da doğumu engeller. Göğüs, kemik maddesinde en dramatik değişikliklere maruz kalır. Raşitizmden etkilenen kaburgalar çok ağrılıdır ve kolayca yaralanmaya yatkındır.
9-)Raşitizm hastalığında serebral semptomlar gözlenir mi ?
🔸Raşitizm ile serebral semptomlar gözlenir - konvülsiyonlar, spazmlar ve nöbetler. İkincisi hafif ve ağırdır, nadirdir ve günde birkaç kez tekrarlanır. Uzun süreli nöbetler yavru köpeği öldürebilir.
10-) Raşitizm hastalığında ilaç tedavi yeterli olur mu ?
🔸Önleme*sadece antiraşitik ilaçların verilmesinden değil, aynı zamanda bir dişi ve bir köpek yavrusunun ustaca bakımı, beslenmesi ve bakımını da içerir. Dişi köpeğin antiraşitik beslenmesi çiftleşmeden sonraki ilk günlerden verilir ve yavruların onunla beslenmesinin sonuna kadar ve bazı durumlarda (çoğul gebelik) ve daha uzun süre devam eder. Yavrulara bu fonlar anneden alınır alınmaz ve 10 aya kadar verilir. Zayıf yavrular, "yapay" ve prematüre yavrular, hayatlarının ilk günlerinden itibaren antiraşitik ilaçlar alırlar.
11-) Raşitizm hastalığının tedavisinde D vitamini ne kadar verilmeli ?
🔸Raşitizmi önlemek için, yağda D2 vitamini ve alkol seyreltmesi (sadece doktor tarafından verilir) ve bir fosforik asit kireç tuzu verirler. Mineralli bir sos olarak, kurutulmuş ve toz haline getirilmiş yumurta kabuğu (tercihen bir yaz yumurtasından) vazgeçilmezdir. Tebeşir ve fitin de kullanılır. Yağda D2 vitamini dozları: orta ağırlıktaki köpekler için - 10-12 damla, büyük - 30'a kadar, küçük - 8'e kadar damla veya bir çorba kaşığından günde 2-3 kez (yemek sırasında veya sonrasında) büyük ve bir çay kaşığına kadar vitamin Günde 1-2 kez - küçük köpekler. Yavrulara, yemeklerden sonra veya yemek sırasında yağda (3-8 ila 12 damla) veya vitaminli balık yağı (1/2 çay kaşığı ila bir çorba kaşığı) içinde D2 vitamini verilir. Büyük cins köpek yavruları için doz iki katına çıkar. Her 20 günlük kullanımdan sonra 10 günlük bir devam gereklidir.
12-) Raşitizmli hayvanlara kalsiyum ne kadar verilmeli ?
🔸Yavru hayvanlara günde iki grama kadar kalsiyum fosfat tuzu verilir, yavru köpeklere - yaşlarına ve ihtiyaçlarına bağlı olarak 0,1 ila 1,5 gram. Daha iyi asimilasyon için, az miktarda (3-5 gram) yağ içeren 0.2-2.0 gram tebeşir (çökeltilmiş) verilmesi önerilir.
13-) Raşitizmli hayvanların tedavisinde UV ışınlama tedavisi nasıl olmalı ?
🔸Ultraviyole ışınlama bir veteriner hekim gözetiminde yapılır.İki dakikadan başlayarak ve prosedürü kademeli olarak 20 dakikaya çıkararak her gün bir cıva-kuvars lambası ışınlanır. Aynı zamanda, yavru köpeğin gözleri gözlükle ve cinsel organları bir şerit beyaz madde ile korunur. Tedavi süresi 15-20 seanstır. Gerekirse iki ay sonra radyasyon tekrarlanabilir.
🔸Ultraviyole ışınlarının etkisi altında ciltte D2 vitamini oluşur ve D vitamini almak vücudun besinlerle sağlanan kalsiyumu tutmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, uzun süreli ve aşırı D vitamini alımının vücudu zehirlediğini, kilo kaybına, böbreklerde ve kan damarlarının duvarlarında kalsiyum birikmesine neden olduğunu unutmamalıyız.
14-) Raşitizmli yavru köpekler güneş ışığına çıkarılsın mi ?
🔸Yavru hayvanlar mümkün olduğunca dışarıda olmalıdır.*Yavrular koşacak, tümseklere tırmanacak şekilde yapılmalıdır; kentsel koşullarda, merdivenleri tırmanmaları, yavaş yavaş uzun mesafelerin üstesinden gelmeleri yararlıdır. Yavrular tüm kas sistemini çalıştırmalıdır.
15-) Raşitizmli hayvanlara ne verilmeli ne verilmemesi gerek ?
🔸Tahıllar, tuzların emilimini geciktiren, yani vücudun metabolizmasını bozan maddeler içerdiğinden, ona çok fazla yulaf lapası vermesine gerek yoktur. Sütten kesiciler ve diğer zayıf yavrular, her 100 gramında çiğ yumurta eklenen inek sütü almalıdır: bu karışım anne sütüne yakındır. Yoğunlaştırılmış süt ve süt tozu kullanabilirsiniz. 100 gram inek sütüne 50 gram yoğunlaştırılmış süt veya 25 gram süt tozu ekleyin. Sıvı yiyecekler için önerilen sıcaklık 28 derecedir.
🔸 Rasitizmli hayvanlara öncelikle balık yağı veya D2 vitamini verin. Bazen D2 vitamini (en hızlı etki için) deri altına enjekte edilir. D2 vitamini ile birlikte A, C ve B1 vitaminleri de reçete edilir. Mineral besleme - kalsiyum fosfat (granül halinde değil) veya sodyum nükleik asit, günde 2-3 kez 0.05-0.1 gram verir;*yumurta kabuğu*- günde 3 defa bir çay kaşığı; laktik asit kalsiyum ve tebeşir - profilaktikten iki kat daha yüksek dozlarda. Sindirilebilirliği zayıf olduğu için kemik yeminden kaçınmak daha iyidir. Doğal ışığın ultraviyole ışınlarıyla tedavi edilebilmesi için, yavruların açık havada sabah 9'dan 11'e kadar güneşli günlerde (şehirlerde - bahçelerde, balkonlarda) olması gerekir.
16-) Raşitizmli hayvanlarıma masaj ve tuz banyosu yaptırman yararlı mi?
🔸Genel metabolizmayı artıran tuz masajları veya tuz banyoları hızlı iyileşmeye katkıda bulunur.*Ölçek olrak masajlar için, bir bardak sıcak suya bir çay kaşığı sofra tuzu dökülür, çözelti 37 ° 'ye soğutulur (sıcak havalarda 26 °' ye kadar) ve bununla nemlendirilmiş yumuşak bir keten eldiveni yavrularin pençelerini silmek için kullanılır. Yavruların göğsü, karnı ve sırtı aynı şekilde tedavi edilir. Tuz banyoları güçlüdür, haftada iki veya üç kez kullanılırlar. Ölçek olarak Tuz, bir kova suya 50-100 gr. Tuzlu banyonun sıcaklığı 35-36 ° 'dir.
17-) Rasitizmli hayvanlarımi sık sık dışarı cikartmam uygun mu ?
🔸Rasitizmli hayvanlara sık sık yürüyüşler yapılmalıdır. Hastalık normal hareketlerini bozduysa, "dirsekler üzerinde" yürür veya tamamen emeklerse, ona günde birkaç kez 3-5 dakikalık masajlar yapılmalıdır.
18-) Rasitizmli hayvanlarda en önemli mineral ve vitamin nedir ?
🔸Herhangi bir besin eksikliği, köpeğin vücudunun durumunu kötü etkiler, sağlık sorunları başlar. D vitamini eksikliği ile kalsiyum ve fosfor emilimi bozulur, raşitizm gelişir.
19-) Raşitizmli hayvan tedavi edilmez ise ne olur ?
Raşitizmli yavrular teşhis edilirse ve hastalık zamanında tespit edilip tedavi edilirse iylesme olur ama tedavi edilmez ise bu hayvanların kemik dokusunda ciddi deformasyonlara, topalliga ve kalıcı sakatlığa yol açacaktır.
20-) Raşitizmli hayvan ölebilir mi ?
Rasitizmli yavru tedavi edilmez, yeterli ve dengeli diyetler ile beslenmez ; fosfor, kalsiyum ve D vitamini almaz ise ne yazı ki metabolizması bozulup ölümler görülebilir .


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Genç Hayvanlarda Raşitizm Hastalığı" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Vet.Hek.Uzm.Uveys Veysel BECERMAN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Vet.Hek.Uzm.Uveys Veysel BECERMAN'ın izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.