Bu yazıma ressam değil; ressamın annesinden söz ederek başlayacağım. 1804 senesinde Kuzey Karolina’da dünyaya gelen Anna McNeill Whistler, soylu bir aileye sahipti. Büyükbabası, Kanada’daki ilk İngiliz üniversitesi olan New Brunswick‘in kurucusuydu ve soy olarak dini görevlerini aksatmayan sıkı Hristiyanlardan idi. 27 yaşındayken demiryolu mühendisi George Washington Whistler ile evlenen Anna, kocasının işi için Rusya’ya taşındı ama kolera George‘yi aldıktan sonra Anna‘yı üç çocukla yalnız kaldı. 77 yaşında hayatını kaybeden Anna, ölmeden 10 yıl önce ressam oğlu James Abbott McNeill Whistler için poz verdi.
İsmi her ne kadar “Arrangement in Grey and Black No.1” konulmuş olsa da “Whistler’s Mother“olarak bilinen tabloya yukarıda da dediğim gibi ressamın annesi modellik etmiştir. Bazı kaynaklar, Anna‘nın hastalığı sebebiyle uzun süre ayakta duramayacağından oturarak poz verdiğini söylese de figürün sol profilden görünen net ve kararlı duruşu, bu yorumun aksini söylüyor. Bir başka söylenti de Anna yorulduğunda yerine 16 yaşındaki komşu kızı Helena Amelia‘nın modellik ettiği yönünde.
Resimde gördüğünüz kadın figürü, uzun siyah kadifeden elbise ve beyaz bir başlık takmış; ahşap bir sandalyede oturuyor. Bize sol profilden görünen yaşını almış figür; kararlı, oturaklı, anaç ve biraz yorgun görünüyor. Ressamın, resmi grinin tonları ve siyah ile beyaz kullanarak tamamladığını söylemek yanlış olmaz. Zaten eserin isminde geçen ‘aranjman’ bunu anlatıyor.
Küçük ve dar bir odada,üzerindeki siyah kıyafet ve sakin duruşuyla ana figür değil, sanki bir nesneymiş gibi görünen Anna, Victoria Dönemi Mona Lisası‘dır. Ayaklarının altında Japon tasarımı (ressam, sık sık Japon icadı nesneler resmetti) bir tabure, duvara asılı bir çerçeve, sağ tarafta köşesi görünen bir başka çerçeve, çiçek desenli koyu gri perdeyle ahenk içinde. 1871 yılında tamamlanan 144.3 x 162.4 cm‘lik tablo, Orsay Müzesi‘nde sergileniyor.