Gelincik, dünyanın birçok bölgesinde bulunan bir bitkidir. Örneğin, Asya ve Orta Doğu gelincik tarımı ile tanınır. Bununla birlikte, 20. yüzyılın başlarında, Fransa ve Almanya, haşhaş tohumlarını işleyen, haşhaş tohumu yağı üretimi yapan diğer ülkelere önderlik etmiştir. Bugün Çek Cumhuriyeti , Hindistan ve Türkiye, haşhaş tohumlarının en iyi ihracatçılarıdır.
Haşhaş nedir?
Bilimsel isimleri: Papaver bracteatum, Papaver somniferum L.‘dir. Haşhaş, gelincikgiller familyasından Papaver cinsinden bir bitki türüdür. Haşhaş tohumu, haşhaş bitkisinden elde edilen yağlı tohumlardır. Haşhaş tohumları % 40 ila% 50 oranında sabit yağ içerir, bu da sadece % 12 ila % 18 verimdeki soğuk presleme ile elde edilir. Doymamış yağ asitleri bakımından zengindir. İnek sütünden on iki kat daha fazla kalsiyum içerir. Haşhaş tohumu önemli bir gıda maddesi olarak kabul edilir ve haşhaş tohumu yağı, birçok kullanım alanı olan sağlıklı bir yemeklik yağ kaynağıdır. Ayrıca, Haşhaş tohumu yağı sabun, boya ve vernik yapmak için de kullanılır. Bazı ülkelerde ekimi ve dağıtımı yasakdır, çünkü Papaver somniferum’un anlamı uyku verici gelincik bitkisi demektir ve narkotik özellikler içerir.
Olgunlaşmamış (yeşil tohum kabuklarının ) haşhaş kapsüllerinin çizilmesi ile sütlü bir lateks dışarı sızar. Sütlü sıvı, toplanır ve tıbbi alanda kullanılır. Bu sıvı uyutma özelliği ve ağrı kesici içeren bileşikler içerir. Haşhaş tohumlarında ise bu içerik düşüktür. Ancak, aşırı derece haşhaş tohumu yerseniz, idrarda ve bazı testlerde hoş olmayan bir sürprizler ile karşılaşabilirsiniz. Kapsül çalkalandığında tohumların sesi geliyorsa haşhaş tohumları olgunlaşmış demektir. Her kapsülden pek çok sayıda haşhaş tohumu çıkar.
Haşhaş tohumu nerelerde kullanılır?
Haşhaş tohumu çeşitli yiyecekleri hazırlarken, pastalar ,salatalar, yemekler, pilavlar, poğaçalarda hem bütün olarak hem de öğütülmüş olarak kullanılır. Ayrıca haşhaş tohumu yağı elde etmek için preslenip, ezilirler.
Farklı haşhaş tohumu çeşitleri vardır. Popüler türlerden bazıları:
Mavi haşhaş tohumu – Maw adlı Avrupa çeşidi koyu gri, mavimsi, mor gibidir. Ekmeklerin, pastaların üzerlerinde ve içlerinde kullanılır.
Beyaz (bej, fildişi )haşhaş tohumu – Hint veya Asya haşhaş tohumları olarak da adlandırılır, ilgili mutfaklarda kullanılır.
Kahverengi haşhaş: Haşhaş tohumunun Türk çeşididir, kahve rengindedir. Börekler, poğaçalar ve pastalarda kullanılır.
Haşhaş tohumları tatsızdır, özel aromatik yağların kokusunu ve lezzetini almak için tavada kavurabilirsiniz yada fırınlayabilirsiniz. Kavurma işlemini yaparken sürekli karıştırmalısınız. Kavrulan haşhaş tohumlarını dilerseniz bir öğütücü ile iyice ezebilirsiniz. Öğütülmüş, iyice ezilmiş haşhaş tohumları hamur işlerinde yaygın olarak kullanılır. Ayrıca haşhaş ezmesini marketlerden hazır olarak da alabilirsiniz.
Haşhaş tohumunun içindekiler: Karbonhidratlar, Protein, lif, folat, Niasin, Pantotenik asit, Piridoksin, b 2 vitamini, tiamin, C vitamini, E vitamini, sodyum, Potasyum, Kalsiyum, Bakır, Demir, Magnezyum, Manganez, Fosfor, Selenyum, Çinko içerir.
Haşhaş tohumunun faydaları:
1- Haşhaş tohumu bazı kanser türlerinin gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir .
2- Bağışıklık sistemini güçlendirir. Haşhaş tohumu, vücutta bağışıklık hücrelerinin üretimini arttırır. Ve tohumlardaki demir de bu açıdan yardımcı olur.
3- Haşhaş tohumlarının en önemli yararı kalp hastalığının önlemesidir. Tohumlar, kalp sağlığı için gereken omega-6 yağ asidi olan linoleik asit içerir.
4- Haşhaş tohumları oleik asit içerir. Oleik asit kan basıncının düşmesine yardımcı olur.
5- Beyin aktivitesini düzenleyen ve nöronların gelişimine yardımcı olan kalsiyum ve magnezyum içerir.
6- Enerjiyi artırır.
7- Haşhaş tohumlarının ağız ülserlerini iyileştirmeye yardımcı olabilir.
8- Haşhaş tohumları sindirime yardımcı olan çözünmez lif kaynakları içerir. Kabızlığın tedavisine yardımcı olur.
9- Haşhaş tohumları kemikleri ve kasları korur. Çünkü içeriğinde demir ve fosfor vardır.
10-Uykusuzluğu da tedavi edebilir.
11- Kadınların doğurganlığını büyük ölçüde arttırabilir.
12- Göz sağlığına karşı faydalıdır.
13- Haşhaş tohumlarındaki antioksidanlar ve diğer temel besinler cilt sağlığına büyük katkıda bulunurlar. Cildi nemlendirir ve parlatır.
14- Haşhaş tohumu cildi temizler. 2 çay kaşığı haşhaş tohumu ile loru karıştırın ve cildinizi ovun.
15- Haşhaş tohumları, yüksek oranda linolenik asit içermesi sebebi ile egzamanın tedavisinde etkilidir.
16- Çinko, tiroid bezinin en iyi şekilde çalışması için ihtiyaç duyduğu minerallerden biridir. Haşhaş tohumları çinko bakımından zengindir. Ayrıca, dünyanın pek çok bölgesinde iyot eksikliğini tedavi etmek için iyotlu haşhaş tohumu yağı kullanılmıştır.
Haşhaş ne kadar yenmeli?
Vücut ağılığının her 7 kilosu için 1 çay kaşığı haşhaş yenilebilir.
Haşhaş yerken dikkat edilmesi gerekenler:
Gıdalar ile yaygın olarak kullanılan miktarlarda yenildiğinde haşhaş tohumu çoğu yetişkin için Güvenlidir. Ancak; aşağıdaki unsurlarada dikkat etmek gerekir:
1- Haşhaş, yüksek derecede bağımlılık niteliği ile bilinir. Sedasyon, halsizlik belirtileri yapabilir.
2- Haşhaş tohumuna alerji ve anafilaktik şok gösterebilir. Allerjik belirtilerin bazıları kusma, kurdeşen, göz şişmesi, ciltte kızarıklık ve nefes almada zorluktur.
3- Bebeklere haşhaş tohumu vermek güvenli değildir.
4- Normal miktarlarda güvenli olmasına rağmen, hamilelik veya emzirme sırasında haşhaş tohumunun fazla tüketim sorunlara neden olabilir ve kaçınılması gerekir.
Bu makalelerde ilginizi çekebilir: