Hemoroid (basur) rektumun ve anüsün en alt kısmında, anal kanalın sonunda bulunan genişlemiş damarlardır. Bu kan damarlarının duvarları bazen gerilerek o kadar genişler ki, damarlar daha da şişerek tahriş olurlar. Bu şişme ve tahriş olmanın sonucunda da makatın dışına çıkarlar. Bu durum halk arasında basur veya mayasıl adıyla da bilinir. Hemoroidler iç ve dış hemoroidler olarak ikiye ayrılırlar ve belirtilerine göre dört farklı derecede ölçülürler.
İç hemoroidler makatın genellikle görülemeyecek veya hissedilmeyecek kadar derin bir noktasındadır. Bulundukları bölgede acı algılayan sinirlerin sayısının azlığından dolayı genellikle ağrıya veya acıya neden olmazlar. Dışkıda, klozette ya da tuvalet kağıdında görülen kan en belirgin emaresidir. Bunun haricinde hemoroidleri çevredeki diğer dokudan daha pembe renge sahip nemli yumrular olarak görmek mümkündür.
Bunlara prolapslıhemoroidler denir. Bu hemoroidler kendiliklerinden geri girebilirler ya da yumuşak bir şekilde içeri bastırılabilirler. Dış hemoroidler, makatın dış çeperindeki derinin hemen altındadır. Burada daha fazla ağrı algılayan sinir mevcut olduğu için dış hemoroid belirtileri arasında ağrı, kanama, kaşıntı ve şişlikler görülür.
Bazı hemoroid vakalarında bir kan pıhtısı nedeniyle hemoroid mor ya da mavi bir renk alabilir. Buna tromboz adı verilir. Bu durum ağrıya, kaşıntıya ve kanamaya neden olabilir. Pıhtı çözüldüğünde geriye bir kısım deri parçası kalabilir ve bu parça irrite olabilir. Eğer aile bireylerinde geçmişte hemoroid (basur) görüldüyse, hemoroid (basur)olma olasılığı artar. Bunun yanı sıra alt rektum bölgesinde fazla basınç kan akışını etkileyerek oradaki damarları şişirebilir.
Bu durum tuvalet yaparken, ağır bir cismi kaldırmaya ya da itmeye çalışırken zorlanınca, obezite nedeniyle vücudun ekstra ağırlık taşımasında, gebelik esnasında büyüyen fetüs uterus damarlarına bastırması durumunda sağlık açısından önem teşkil eder. Ayrıca sürekli düşük lifli bir diyet takip ediliyorsa, egzersizden uzak bir hayat yaşanıyorsa, ya da makat aracılığıyla cinsel ilişkiye girildiğinde ortaya çıkabilir. Çok uzun süreler boyunca pozisyon değiştirmeden ayakta duran ya da oturan kişiler de risk altındadır. Yine uzun süre boyunca geçmeyen ishal ya da kabızlık hemoroid (basur) risk faktörlerini arttırmaktadır. Öksürme, hapşırma ya da kusma var olan hemoroid (Basur) durumunu kötüleştirebilir.
Hemoroid (Basur) Belirtileri
1. derece hemoroidde en önemli şikayet görülen kanamadır. Hemoroidler teşhis için gerçekleştirilen rektoskopi sırasında belirlenir.
2. derece hemoroidlerde kanamanın yanı sıra kaşıntı şikayeti mevcuttur. Bunlar anal muayene esnasında ve ıkınma esnasında belirlenir.
3. derece hemoroidlerde ise kanama ve kaşıntının yanı sıra makatta akıntı veya ıslaklık hissi şikayeti mevcuttur. Anal muayene esnasında makatın dışına çıkmış hemoroidpakeleri ile belirlenir. Bunlar muayene esnasında içeriye gönderilebilir.
4. derece hemoroidlerde ise akıntı, kanama, ve kaşıntının yanı sıra ağrı şikayeti mevcuttur. Bu derecede muayene ile içeri gönderilemeyen şişlikler saptanır.
Hemoroid kaynaklı olmasa bile rektal kanama görülen her durumda doktora başvurulmalıdır. Rektal kanama aynı zamanda Crohn hastalığı, divertikülit, kolit, kolon polipleri, veya kolorektal kanserin bir belirtisidir.