Kilikya'da Ermeni Devleti
Yüzyıllar boyunca Ermeni krallığı, başlangıçta birleşmiş, sonra birkaç devlete (Arshakids, Bagratids) bölünmüş olan Transkafkasya topraklarında var oldu.Ancak 10-11. yüzyıllarda, Doğu Hristiyanlar tarihinde Ermeni halkının kaderini ve böylece Doğu topraklarında Ermenilerin varlığını kökten değiştirecek olan çok önemli ve trajik bir sayfa açılıyor.
960'larda, Bizans imparatorları, özellikle Nikifor II Fok, Doğu'da inanılmaz derecede başarılı bir savaş başlatır, bu Kilikya topraklarını, Kuzey Suriye ve Antakya'dan üç yüzyıl önce kaybedilen Bizans’ın topraklarına geri döndürecekti.
Acımasız bir dizi kampanya başlatılır. Bu bölgeler tekrar tekrar yoğunlaştırılmış Hıristiyanlaşmaya tabidir.Bu toprakların Arap-Müslüman nüfusu ya bu toprakları terk etmek zorunda kalıyor, ya köleleştiriliyor ya da Hıristiyanlığa dönüştürülüyor.Suriye, Mısır, Küçük Asya’nın derinlikleri ve Balkanlar’dan gelenler ile ıssız topraklar yeniden Hristiyanlarla dolduruldu.Tabii ki Ermenilere de döndüler - onları bir yere davet ettiler ya da bir yere zorla yerleştirdiler.
Bu süreç, doğuda savaşan Bizans İmparatoru, Artsrunid krallığını, Vaspurakan'ı , en büyük iki Ermeni krallığından biri olarak eklediğinde 10. yüzyılın sonlarında büyük bir ivme kazanıyor ve İmparatorluğuna katılıyor.Fethedilen krallıkta Ermenilerin varlığını zayıflatmak için, onları Kilikya ve Kuzey Suriye'ye yerleştirmeye başlar.
1040'larda Doğu için inanılmaz derecede trajik olaylar var: İmparator Konstantin IX Monomah, Transkafkasya'nın en büyük Ermeni krallıklarını – Bagratid Krallığı, Ani’yi egemenlik altına alıyor.
Bu dönemde Ermeniler ve Romalılar (Bizanslılar), Bizans İmparatorluğu'nda aristokrasinin önemli bir bölümünün Ermeni kökenli olmasına rağmen, Ermeni kökenli hanedanların ve imparatorluğun büyük ölçüde Ermeni birliklerine dayanmış (birliklerin% 18-20'si) olmasına rağmen şiddetli bir çatışmaya girdi. Ermeniler vardı).
Zaferiyle mutlu olan Konstantin Monomakh, birliklerinin bakımından tasarruf etmeye ve çoğunu dağıtmaya başladı.Ve burada, kansız Bizans Doğu'sunda, Selçuklu Türkleri geldi. Ermeni krallığının Bizanslılar tarafından alınması sayesinde, Selçuklu Türkleri görüldüğü gibi sonsuza dek güçlenecekleri Asya Minorlarına erişebilecekler ve bunun Doğu'daki bütün Hristiyan halkları için derin sonuçları olacak.
Türkler dağlar değil de,zengin düz Bizans şehirlerini aldıklarını belirtmek gerekir. Dağlarda, bir dizi küçük prenslik oluşturan Ermeni prensleri varlığını devam ettirir. Türkler bu prenslerden korktukları için dağlara gitmemektedirler.
Bu prenslerin en önemlisi olan Ruben, son Ermeni Ani Çarı, GagikII'nin, krallığının yıkılması için uğraşan Bizans'a yönelik, en büyük kötülüğü barındıran bir adam olarak kalmıştır.
Gagik 1078'e kadar yaşadı ve çok kötü bir şekilde hayatı sona erdi: Küçük Asya'nın doğusundaki bir Bizans valisi gibi yaşadı ve Romalıların Ermeni halkına uyguladığı baskıya, kralı küçük düşürdüğü hakaretlere çok sert bir şekilde katlandı.Ortodoks başpiskoposunun “Ermeni” takma adını verdiği bir köpeği olduğunu duydu. Bu kral içinbardağı taşıran son damlaydı: bu Başpiskoposa haddini bildirmeye karar verdi, onu ve köpeğinin çalınmasını ve onları bir torbada birbirine bağlamasını emretti.Bu yüzden Gagik Bizans İmparatoru emriyle öldürüldü.
Gagik'in ölümünden sonra Ruben ve takipçileri Toros dağlarına koşuyor. Torunları en sonunda, son Ermeni çarının ölümünden suçlu olan insanları bulup öldürüyorlar. Rubenidlerin, tarihi gerçekler ve Ermeni halkının kötüye kullanılan hakları için savaşçı görevi gördüğü ortaya çıkmaktadır.
Rubenidler Toros Dağları'nda, Vahk Kalesi'nde kurulur ve orada Antakya prenslerinine bağlı olan küçük bir Ermeni prensliğinin temelinioluşturular.Bu prensliğin hükümdarlarının unvanı; bir yandan “dağların hükümdarları”, diğer yandan da baronlar (paronlar).
12.yüzyılda, Kilikya Ovası'nın bu en zengin bölgesi üç devlet arasındaki çatışmanın merkezi haline geliyor: bir yandan, bu topraklar düzenli olarak Franks ve normanlar'ın Antakya prensliğini kontrol ediyor, diğer yandan bu şehirler (Tarsus, Mamistra, Adana, Anazaur) Bizans İmparatorluğunu savaşmaya çalışıyor ve üçüncüsü, Doğu Torosların Ermenilerini daha fazla egemenliği altında birleştiren Rubenid hanedanı da bu şehirleri iddia ediyor.Bu şehirlerdeki karışık nüfus şu şekilde; bir kısmı Rumen-Bizans (Rumca), bir kısmı Ermeni, bir kısmı Suriyeli.
Levon I Rubenid "dağların Efendisi" sonunda Batı Kilikya Ovası'nın topraklarını ve dağlarını kendi gücü altında birleştirir ve orada güçlü bir devlet yaratır.1137 yılında Bizans İmparatoru gelir, bu toprakları fetheder, bu Kilikya kentlerini ve Ermenileri yener ve Antakya'da Antakya'nın tüm duvarlarına ulaşır.Levon I rubenid kahraman bir şekilde savaşır, ama sonunda Bizans imparatorunun merhametine teslim oluyor ve oğulları ile birlikte Konstantinopolis'e taşınıyor.Orada esaret altında ölüyor. Rubenid devletinin sona erdiği ve katliamın Ani krallığından daha hızlı gerçekleştiği görülüyor.
Levon'un oğullarından biri olan Rubenid, Ruben, Konstantinopolis'ten kaçmaya çalışırken öldürüldü, fakat diğer iki kardeş esaretten kaçmayı başardılar ve Küçük Asya'yı geçerek tekrar Toros Dağları'na döndüler. Bunlar Toros ve Stephen'dı.
1140'lardan bu yana, üç kardeş – Toros II, Stefan ve Mlekh, Franks ile ittifak içinde, tavra dağlarında «partizan» olmaya başlar, Baba Kalesini Vahka'ya geri getirir ve yine Ermenileri etrafında birleştirmeye başlar, Bizans İmparatorluğu ile savaşmak için onları yükseltir.
Böylece, 1150'lere kadar, Toros II "dağların Efendisi" haline gelir ve ilk olarak Kilikya Ovası'nın Doğu kısmını kaplar ve daha sonra tüm Kilikya’dan Romalıları tamamen aşındırır ve Rubenid hanedanının gücüne geri getirir. Yine Ermeniler Kilikya Ovası'nda hüküm sürüyorlar.
Yakında Ermeniler Antakya Frangı ile ittifak halinde Bizans Kıbrıs'ta katliam düzenleyecektir. Toros, babasının Konstantinopolis'teki esaretteki ölümünü affetmedi, kardeşinin öldürülmesini affetmedi ve Kıbrıs'ta aldıkları Ortodoks rahiplerin, burunlarını keserek Konstantinopolis'e gönderilmesini emretti.
1158 yılında Bizans İmparatoru Manuil Komnin Kıbrıs adasında düzenlenen katliam için Ermeniler ve Franklardan intikam almaya karar verir.Bizans ordusu anında Kilikya ovasını işgal ediyor. Burada, Toros II küçük bir şey gösterdi: eğer babası Bizans İmparatoru ile savaştıysa, Toros sadece eşini ve hazinelerini saklayarak dağlara kaçtı.
Fakat özellikle Antakya prensi ve Kudüs Kralı'nın arabuluculuğu sayesinde, imparator Immanuel "dağların egemenliğini" affetti, onu bir Bizans vasalı olarak kabul etti ve Rubenid devleti, dağlarda Bizans İmparatorluğu'nun gazabı olarak varlığını sürdürdü.Kilikya'daki Hristiyan varlığını İslam dünyasına karşı bir saldırı olarak tutan Bizans imparatoru tarafından akıllı bir adımdı.
9 Şubat 1169, Toros II Rubenid öldü. Ermeni hükümdar tüm Bizans saldırılarını Kilikya'ya yönlendirebildi ve böylece bölgedeki Ermeni gücünün nihai olarak kurulmasının yolunu çizdi.
Toros II'nin ölümünden sonra, Mlech'in iktidara geldiği bir hanedan kriz dönemi başlıyor.Müslümanlar ile bir ittifak içine giriyor ve bu Bizans ve Frank karşıtı ittifak sonucunda, Ermeni devleti daha da genişletiliyor.Bir yıl sonra, 1175 yılında, Ermeni prenslerinin bir komplosu sonucu olarak, Mlekh öldürüldü.
Mlech cinayetinden sonra, güç erkek kardeşi Stephen'ın ellerine geçer.Stephen bir cesaretti, ovadaki Bizans yerleşimlerine yıkıcı baskınlar yaptı.Ermeni kronikciler, zulmü ve şiddeti yüzünden onu kınadı ve ağabeyinin bile onu bu yüzden uyardığını belirttiler .Sonuç olarak, Stephen korkunç bir şekilde öldürüldü: Bizans valisi (gelecekteki imparator AndronicusComnenus) onu Tarsus'a davet etti, oraya götürdüler, canlı iken kaynatılıp biçimsiz bedeni Tarsus'un duvarlarından atıldı.