İşık kirliliği, dünya genelinde artan bir sorun haline gelen, insan yapımı ışık kaynaklarından kaynaklanan aşırı ve gereksiz ışık yayılmasıdır. Bu tür ışık kirliliği hem gökyüzünü gözlemlemeyi zorlaştırır hem de doğal hayatı olumsuz etkiler. İşık kirliliği, üç ana faktör tarafından oluşturulur: aydınlatma tasarımı, coğrafi konum ve nüfus yoğunluğu.
İlk olarak, aydınlatma tasarımı işık kirliliğinin önemli bir etkenidir. Geleneksel aydınlatma tasarımları, ışığın yere düşmesini sağlamak için üst açıya sahip ve açılan bir aydınlatma armatürü kullanırlar. Bu tür aydınlatma tasarımları, ışığın yukarı doğru dağılmasına izin vererek, gereksiz yere aydınlatma yaratan ve sonuçta işık kirliliğine neden olan yüksek miktarda yansıma üretirler. Buna ek olarak, eski teknolojilerin kullanılması da işık kirliliği sorununa katkıda bulunur. Örneğin, eski ampuller, akkor lambalar, halojen lambalar ve floresan lambalar gibi, modern LED ampullere kıyasla daha az verimli ve daha fazla enerji tüketirler. Bu da, gereksiz yere daha fazla enerji kullanımına ve sonuçta daha fazla ısıl enerjiye ve ışık kirliliğine neden olur.
İkinci olarak, coğrafi konum işık kirliliği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Şehir merkezleri, yüksek nüfus yoğunluğu, yoğun trafik ve işletmelerin bulunduğu yerler olduğundan, geceleyin yüksek miktarda ışık üreten bölgelerdir. Bu tür alanlarda, sokak lambaları, reklam panoları, bina aydınlatmaları ve diğer aydınlatma kaynakları kullanılarak gece boyunca yüksek seviyelerde aydınlatma sağlanır. Bu durum, gökyüzünde bulutlu bir gece bile olsa, yüksek miktarda ışık saçılmasına ve gökyüzünün tamamen karanlık olmasına engel olur. Ayrıca, bazı bölgeler, çevrelerindeki doğal alanların ışık kirliliğinden korunması için yasal düzenlemelerle korunabilir. Örneğin, gözlem merkezleri veya yaban hayatı koruma alanları gibi doğal alanların bulunduğu yerler, özellikle ışık kirliliğine karşı daha sıkı önlemler alabilirler.
Son olarak, nüfus yoğunluğu da işık kirliliği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Yoğun nüfuslu yerlerde, insanlar tarafından üretilen ışık kaynakları sayısı artar ve bu da gece boyunca yüksek seviyelerde aydınlatma sağlar. Buna ek olarak, büyük şehirlerdeki işletmeler ve binalar, genellikle gece boyunca açık kalırlar ve yüksek miktarda ışık üretirler. Bu da, daha az yoğun nüfuslu bölgelere kıyasla işık kirliliğinin daha yüksek seviyelerde olmasına neden olur. Ayrıca, daha yoğun nüfuslu bölgelerde, sokak lambaları, aydınlatma panoları ve diğer aydınlatma kaynakları daha sık kullanılır, bu da geceleyin yüksek miktarda ışık yayılmasına neden olur.
İşık kirliliği, doğal yaşamı ve insan sağlığını etkileyebilir. Örneğin, doğal hayatı olumsuz etkileyerek, hayvanların çiftleşme ve beslenme davranışlarını bozabilir ve gece boyunca gökyüzünü gözlemlemeyi zorlaştırabilir. Ayrıca, işık kirliliği, insan sağlığını da etkileyebilir. Yapılan araştırmalar, geceleyin yüksek miktarda ışığa maruz kalan insanların uykusuzluk, depresyon, anksiyete ve diğer sağlık sorunlarına daha yatkın olduğunu göstermiştir. Ayrıca, yüksek miktarda ışığa maruz kalan bebeklerin, çocukların ve gençlerin sağlıkları üzerinde olumsuz etkileri olabilir.
Işık kirliliğinin önlenmesi için bazı adımlar atılabilir. Örneğin, modern aydınlatma teknolojilerinin kullanımı, daha verimli ve enerji tasarruflu bir aydınlatma sağlayarak, işık kirliliğini azaltabilir. Ayrıca, aydınlatma tasarımlarında, yere düşen ışığın miktarını sınırlamak için, daha düşük üst açılı aydınlatma armatürleri kullanılabilir. Bunun yanı sıra, nüfus yoğunluğu yüksek bölgelerde, aydınlatma kaynaklarının daha akıllıca konumlandırılması ve gereksiz aydınlatmanın önlenmesi de işık kirliliğini azaltabilir. Ayrıca, yasal düzenlemelerle korunan doğal alanlarda, yasal düzenlemelerle ışık kirliliğine karşı daha sıkı önlemler alınabilir.