2 Temmuz Tsaritsyn'deki 1919, Güney Rusya Silahlı Kuvvetleri Baş Komutanı (VSYUR) Korgeneral Anton Denikin, daha önce “Moskova” olarak bilinen 08878 yönergesini okudu. Bu belgede, Güney Rus Beyaz Muhafız ordularına Bolşevik başkentini ele geçirme görevi verildi.
Rusya'nın güneyindeki 1919 yazında, Kırmızılar yenilgiye uğradılar ve geri çekildiler. Beyaz Rusya ve Sovetskaya arasındaki doruk noktası, bir yandan kırmızı Güney Cephesi askerleri ile diğer gönüllü ve Don orduları arasında Ekim-Kasım aylarında gerçekleşen Orel ve Voronezh karşı savaşlarıydı.
O zamanlar, nemli sonbahar günlerinde, beyazlar, her zamankinden daha fazla başarıya yakındı. Ancak, Bolşevikler için zafer kaldı. Neden? Gönüllü ve Don ordularının birleştiği yer olan Binicilik Binicilik Birliği Budyonny'nin, Kızılların başarısında belirleyici bir rol oynadığına inanılıyor. Ancak bu, Güney Cephesi askerlerinin zaferine kesin bir katkı oldu mu? Çözmeye çalışalım.
Genel merkez zayıf
Gönüllü Ordunun temeli, 1919'in ekim ayında, “Kornilov şoku, Genelkurmay Başkanı Markov ve Genelkurmay Drozdovskogo tüfeği” bölümünde görevlendirilen “renkli alaylardan” oluşuyordu. Ekim ayında, 13, Kornilovitler Kartal'ı aldı, Markovites Yelets'e yaklaştı ve Drozdistler Bryansk yönünde başarılı bir şekilde ilerledi.
Kartal'ı savunurken, 13 Reds Ordusu aslında savaş kabiliyetini kaybetti. Komutanı, eski karargahın kaptanı Anatoly Hecker, komutan olarak görevinden kurtulmasını istedi. Bu arada, bir keresinde Denikin Demir Bölümü ile yan yana savaştığım Birinci Dünya 30 Ordu Birliği'ne komuta eden eski Piyade Genetiği Andrei Zayonchkovsky, Hecker'de genelkurmay başkanıydı. Zayonchkovsky, genel olarak şaşırtıcı olmayan 13 Ordusunun yenilgisini önleyemedi: saygın general, savaş operasyonlarını planlamaktan ziyade koltuk akademik çalışmalarına karşı daha meyilliydi. Kırım ve Birinci Dünya Savaşları üzerine temel eserler yazdı.
Bryansk yönünde savaşan 14'inci Kızıl Ordu'da eski İkinci Teğmen Jerome Uborevich önderlik etti - durum daha iyi değildi. Ordu Devrim Askeri Konseyi'nin bir üyesi olan Sergo Ordzhonikidze, Lenin'e şunları söyledi: “İnanılmaz bir şey, ihanete sınır veren bir şey. Konuyla ilgili bazı anlamsız tavırlar, o anın ciddiyetini anlamada mutlak bir eksiklik. Herhangi bir sipariş ipucunun merkezinde, cephenin merkezi - bu çok zor. Parçalar arasında Sovyet hükümetinin nedeninin kaybedildiğine dair bir ruh hali yarattık, yine de hiçbir şey yapamazsınız… ”
Böylece, 13-I ordusu savaş kabiliyetini kaybetti ve Kartal'ı bırakarak kuzeye geri döndü. 14 ordusunun karargahında, Ordzhonikidze'nin mecazi ifadesinde, - bir farce. Gönüllü Ordunun bölünmeleri, yaz zaferlerinden esinlenerek onlara karşı savaşıyor. 21. yüzyılın zirvesinden itibaren, 1919'in o sonbahar günlerinde Kızılların zaferi inanılmaz görünüyor. Ama ...
Beyazlar Orel'den geçerken ve Bryansk'ta ilerlerken, Sovyet komutanlığı Şok grubunu eski ana general Anton Martusevich'in komutasındaki Kartal'ın kuzeybatısındaki Komuta Grubu'nda oluşturdu. Letonya ve Estonya bölünmelerinden, ayrı bir tüfek tugayından ve sivil nüfusu yağmalayan ünlü Vitaly Primakov komutasındaki Kırmızı Kazaklardan ayrı bir süvari tugayından oluşuyordu. Bu grup, Kornilov bölümünün sol kanadındaki Crom yönünde ana saldırıyı sağlamak için 13 ve 14 ordularıyla işbirliği içinde görev yaptı. Ekim ayının ortasında, Orel Krom'un güneyinde 36'te bulunan Kornilovitler, bir yandan da Letonyalılar ve Estonyalılar arasında kanlı savaşlar başladı. Abartmadan, bu taşra köyünün 1919 sonbaharında Rus sayfasını çevirdiğini söyleyebiliriz. hikayeler.
Ekim ayının ortalarında Orel yakınlarındaki operasyonel durum analiz edilirken, soru doğal olarak tarafların rezervleri hakkında ortaya çıkmaktadır. Bolşevikler arasında bu, Şok grup ve Amiral Alexander Kolchak birliklerinin çoktan mağlup edildiği Doğu cephesinden gelen takviyeler. Ekim ayında beyazların Moskova yönünde hiçbir rezervi yoktu. Eagle, Krom, Liven ve Yelets gönüllüleri operasyonları, cephesinde çalışan birimlerin sürekli manevraları ve düzenlemeleriyle önderlik etmek zorunda kaldı. Taktik beceriler ve daha yüksek dövüş ruhları hala kazanmalarına izin verdi, ancak gönüllüler kendileri gittikçe artan bir şekilde Kızılların sayısal üstünlüğünün kritik boyutlara büründüğünü hissettiler.
Bununla birlikte, Güney Cephesi Şok Grubunun Kornilovitlerin arkasına bırakılması, taarruzun askıya alınmasını zorunlu kılmadı. Beyaz, grevin yönünü sadece kuzeyden (13 Ordusunun kalıntılarına karşı Orel'in Mtsensk'in elli kilometre kuzeyinde) güney-batıya (Şok grubuna karşı Krom yönünde) değiştirdi.
Böylece, Ekim ayının ortasında, Orla bölgesinde, en güçlü iki rakip grubu - Kornilov şok bölümü ve Kırmızı şok grubu - birbirlerinin arkasında olduklarında ilginç bir operasyonel durum ortaya çıktı. Ve bu durumda, sadece rezervler belirleyici bir rol oynayabilir, ancak komutanların kendilerini karmaşık bir operasyonel ortamda yönlendirmeleri de mümkün.
Genel olarak, daha fazla rezervi olan birinin kazandığı görüşü tamamen doğru değildir. Zaten önde gelen bir askeri teorisyen (1907'ten Başlıca General) olan 1916'te, Alexander Svechin şöyle yazdı: “Savunma saldırılarının en önemli avantajlarından biri, savaş alanında faaliyet gösteren asker sayısını yalnızca mevcut olanların pahasına çıkarması yönünde önemli ölçüde arttırma yeteneğidir. “Uygulamada uygulanan kuvvet, mevcut kuvvetin çok küçük bir kısmıdır” (J. St. Mill). Aktif olmayan pasif kütle yuvarlak bir sıfırı temsil eder, çünkü savaşta yalnızca gerçekten üretilen çabalar dikkate alınır. Savaşın belirleyici anlarında etkin olmayan birimler onun kaderini etkilemiyor. ”
Ne yazık ki beyazlar için, Denikin'in merkezindeki Orel bölgesinde neler olduğu hakkında net bir fikri yoktu. 13 Ordusunun Kornilovlar için ciddi bir tehdit oluşturmadığı ve Mtsensk'ten yaptığı saldırıdan korkması gerekmediği bir durumda, tek doğru çözüm Kornilov bölünmesinin tüm kuvvetlerinin Krom ve Red Shock Group'un yenilgisinin saldırganı olduğu görünüyordu. White, özellikle efsanevi Albay Drozdovskaya dekolmanı Anton Turkul’un başarılı eylemlerinin geçmişine karşı şansını buldu. Ayrılması, çekiçle örs arasında görünen Kızıllar Şok grubunun arkasına gitti: batıdan - güneyden Drozdistler, güneyden - Kornilovitler.
Ek olarak, Sovyet tarihçilerinin, özellikle de Angarsk'ın gösterdiği gibi, kırmızı “davulcuların” emri, işaretine uymuyordu: “Grev grubunun merkezi, yürüyüş üzerinde çok zayıf bir şekilde kontrol ve iletişimi örgütledi. Düşmanın istihbaratı neredeyse yoktu ve birliklerin konumu hatalıydı. Sürekli olarak sağ kanatları için endişe ediyorlar ve düşmanın yeri hakkında son derece belirsiz bir fikir sahibi olan birimler gereksiz yere dikkatlice ve yavaşça hareket ediyorlardı. Sadece Kornilov ve Drozdov bölünmeleri arasındaki eylemlerde tutarlılık olmaması, grev grubunu Kromy bölgesindeki yenilgiden kurtardı ”(bundan sonra referansım. - I. H.).
Angarsky, Kartalların altındaki Kızılların saldırılarını eleştirel bir şekilde değerlendirir: “Kartal'a karşı saldırı, herhangi bir etkileşimin olmadığı durumlarda üç bölüm tarafından gerçekleştirildi. Sonuç olarak, düşman kendisini tehdit eden ve güneye geri çekilen yıkımdan tamamen kaçınabildi. ”
Grev grubunun kendisine verilen görevlerle baş edemediği gerçeği, Güney Cephesinin komutasını anladı ve Martusevich'in yerine, hemen kendisine daha fazla rezerv göndermek isteyen eski personel kaptanı Friedrich Kalnins'i kullandı. Aslında, beyazları geçme yeteneğiyle değil. Sonuç olarak, muazzam sayısal üstünlük, Bolşeviklerin gönüllüleri Kartal'dan geri itmelerini ve karşı saldırıya devam etmelerini sağladı.
Moskova için eksik anahtarlar
Peki ya Budyonny? Binicilik Birliği'nin Bolşevik birimlerinin Orel'e giriş günü - Ekim - 20, yalnızca Usman - Sobakino hattından Voronej'e taşınıyordu. İlginçtir ki, Eylül ayının son günlerinde Budyonny, kendi inisiyatifiyle, profesyonel devrimci Gregory Diamond (Sokolnikov) komutası altında, Voronezh'in doğusunda görev alan 8 Ordusunun sağ tarafına doğru Kazan bölgesinden sağ tarafına doğru ilerlemeye başladı. sol kanadına karşı saldırgan. Kornilov'un Ekim Ayı Kartalı - 3'i ele geçirdiği gün Budyonny, Korgeneral Konstantin Mamontov’un 13 Don Kolordu ile savaşmaya başladı (kırmızı arkadaki ünlü baskınların ardından büyük miktarda yağma şerefiyesinin kitlesel bir topluluğunun cemaatinin yerel köylerine tatile çıkmasıyla) kuzeybatı. Donutlar Voronej'e taşınır. Ekim 4 26 Ordusu, Don Don 8 kolordu Don'un arkasına bırakıp Budyonny'nin güneyden saldırılarını güven altına alarak Liski'yi ele geçirdi. İkincisine göre: "3’in Ekim 6’in sabahı boyunca tam olarak 24’te, süvari teşkilatı bölümleri (4-i - kuzeyden, 6-i - doğudan ve güneyden) Voronej’e girdi."
O zamana kadar, Bolşevikler Kartal'ı çoktan almıştı, girişim ellerine geçti. Voronej'i kaybeden White, Don'un sağ kıyısında kalmayı bekliyordu. Dahası, 8 Ordusunun önündeki durum Kızıllar için ağır kaldı. İnatçı savaşları olan sağcı bölümleri Don'a taşındı ve Ekim ayında 25, 10 - 15 içinde.
Budyonny, süvari kuvvetlerinin Ekim ayının son günlerinde kendisini bulduğu çok zor durumu hatırladı: “Voronezh, süvari kolordu'nun bir kısmına hakim olduktan sonra, düşmanı takip ederek, 26 ekim ayına kadar Don'a yaklaştı ve zorla hazırlıklarına başladı. Açık kalan kolların sağ tarafındaki durum hakkında çok endişelendim. Süvari Kolordu ile 13 Ordusunun sol yan birimleri arasındaki boşluk hala çok büyüktü. ” Kuban Kolordu 3'in komutanı, Korgeneral Andrei Shkuro'ya göre, Budyonny sadece Ekim Ekim ayı boyunca Don'un sağ yakasına geçti.
Bu yüzden, Kornilovitler Krom'dan çıkarıldığı zaman Budyonny’nin Gönüllü ve Don ordularının birleştiği son başarısı henüz belli değildi. Kazaklar Don'un batı yakasındayken, Gönüllü Ordunun sağ tarafı, Korgeneral Vladimir May-Mayevsky (Ekselansları Adına Genel Kovalevski'nin prototipi olan) güvenliğini korudu.
Sonuç olarak, Voronej bölgesindeki durum Kornilovitlerin Krom'dan geri çekilmesini etkilememiştir. Bununla birlikte, Budennyi'nin bölünmeleri Don'u geçtikten sonra bile, Kızıllar Kartal'dan geri çekilen Kornilovitlerin arkasına ve yanına hemen bir tehdit oluşturamadı. Voronej'i işgal ettikten ve Shkuro ve Mamontov'un Kazak bölümlerini Don'un batısına bıraktıktan sonra, Budyonny ana noktaya ulaşmadı: Kuban'ın 3'i ve Don Corps'un 4'i ağır kayıplara uğradı, ancak mağlup olmadı.
Budyonny yavaşça Kastornaya yönünde ilerlerken, 8 Ordusunun sağ tarafını arkasına sürüklerken, sol taraftaki bölümleri kuzeye çekildi. Partilerin operasyonlarını Ekim - Kasım başında analiz ederken, 8 Ordusunun sol kanadının bu pozisyonu çoğu tarihçi tarafından dikkate alınmadı. Bununla birlikte, Moskova'nın anahtarlarının gizlendiğinin kesin olarak Voronej’in doğusunda olduğuna inanmak için sebepler var. Kızıllar için ne kadar tehlikeli olduğu konusunda, Güney Cephesi komutanı olan eski Albay Alexander Egorov, 8 ve 9 ordularının kavşağındaki durumun iyice kanıtlandığını belirtti. Ona göre, ekim ayının ortasında “... ordunun sol tarafında (8-th. - I. H.), durum son derece elverişsizdi. Don Corps'un 3 birimleri ilk başarılarını geliştirdi ve 9 Ordusu, 8 Ordusu'nun yan tarafını sürükleyerek ... kuzeydoğu ve doğu yönünde daha ileri ve geri çekildi ... sol kanat her zaman kuzeye çekildi ve sağ kanat gerildi Budenny'nin kolordu batıda. Çok dar bir tabana sahip çok kırılgan bir kama ortaya çıktı ve tüm ordunun (8) sağ tarafındaki en ufak bir başarısızlık, tam bir felaketle tehdit etti. 8'un iki iç kenarı ile 9 orduları arasındaki boşluk, Tambov yönü tarafından açık bırakılmış ve Don ordusundan daha girişimci olan düşman, bu boşluğu, her iki orduyu da durmadan yenmek için kullanabiliyordu ... 9 ordusunun sağ kanadında durmadan çekilmeye devam edildi. ”
Bir Sovyet komutanının bu çok uzun teklifi, 1919’un Ekim-Kasım’ında Güney Cephesi ile beyaz birlikler arasındaki savaşa yeni bir bakış atılmasını gerekli kılıyor. Sonuç, kampanyanın kaderinin Voronej’in batısında ve Orel yakınında değil, Borisoglebsk ve Talovaya istasyonu bölgesinde de ve hatta çok fazla karar verilmediğini ortaya koyuyor.
Kazak süvarisinin, 8 ve 9 ordusunun korunmasız kavşağında, Budenny kolordu ve sağındaki 13 ordusu arasındaki boşluk, Budenny kolordu ve sağ tarafındaki savaşın ısrarlı doğası arasındaki ilişki, Orel ve Krom bölgesindeki savaşın ısrarının son gününün Güney cephesi ordusunun yenilmesinin sonucuna vardığı sonucuna varmıştır. bir gerçek olabilirdi. Gönüllü Ordusu'nun bölümlerinin Orel'den geri çekildiği Kasım ayının başlarında bile, 8 Ordusunun konumu Kızıllar'ın daha sonraki operasyonel faaliyetleri için son derece kârsızdı. Ordunun merkezi güneye doğru Liski yönünde ilerliyordu - 33-bölümü - iki yönden savunmasızdı: Bobrovsky - doğudan ve Voronezh (Kastornaya'dan) - batıdan ... Bu durumda, 9-I ordusu sadece solun gücüne bir garanti vermedi 8 'in kanadını, ancak kuzeydoğuya hareket ederek, ikincisini Beyaz'ın yan darbesinin yerine koydu.
Şanssız Denikin
Ekim ayının sonunda Talovaya'dan Usman'a yönlendirme, Güney Cephesi'nin emri Zadonsk ve Voronej'den çok daha fazla endişe uyandırdı. 8 Ordusunun sol kanadındaki pozisyonunu geri alma çabaları başarısızlıkla sonuçlandı. Ekim 28 Egorov, 52 telgrafında, baş komutanı eski albay Sergey Kamenev'e bu durumun anormalliği hakkında rapor verdi ve Güney Doğu Cephesi'ne 8 ordusunu teşvik etmek için gerekli önlemleri alması için uygun baskı yapmasını istedi. Ancak, bu cepheyi yöneten eski Albay Vasily Shorin, 9 Ordusunun komşularına yardım etmedeki zayıflığı nedeniyle yetersiz kaldığını bildirdi.
Bu bağlamda, 8 Ordusu'nun sol tarafında yer alan Dontsy'nin özel yenilgisi bir başarı olarak değil, Moskova-Voronej bölgesinde General Denikin’in büyük, belki de belirleyici, stratejik bir başarısızlığı olarak görülmelidir. 8 Ordusunun yenilgisi, Don süvarisini kuşkusuz, Oryol sektöründen ek güçleri Don Kolordu'nun 3 bölümlerine karşı ek kuvvetler aktarmaya zorlayacak olan kırmızı cepheyi zorla sokacak olan tüm Güney Cephenin sol tarafına ve arkasına yönlendirdi. Şu anda, 9-I ordusu kuzeye ve kuzeydoğuya geri döndü ve Don'a karşı etkili bir şekilde hareket edemedi. Budyonny, anılarında, Ekim ayı başlarında, 8-I ordusunun komşularıyla temasını kaybettiği için doğuya çekildiğini kabul ediyor. Yıllar sonra, mareşal şöyle yazdı: “Süvariler Kolordusu Mamontov'a karşı zamanında Talovaya'ya ulaşmasaydı, 8 Ordusu'nun tam felaketle sonuçlanması sonuca varabilirdi.”
Bununla birlikte, 8 Ordusu sadece başlangıçta değil, ekim sonunda da felaketin eşiğindeydi ve 3 Don Kolordu'nun pasifliği yüzünden yenilgisi gerçekleşmedi. Kazaklar neden bu şekilde davrandılar? Cevap stratejide değil psikolojide yatmaktadır. Zaten sürgünde olan General Denikin, Don Ordusu komutanı Korgeneral Vladimir Sidorin’in Voronej bölgesinde ana kuvvetlerin yoğunlaşmasını gerektiren operasyonel direktiflerinin görmezden geldiğini yazdı. Denikin’in acısını anlayabilirsiniz, çünkü General Sidorin aslında ön cephesini, Zayıf olarak tanımladığı Güney Cephe komutanı Shorin’in tüm güçlerini 9 ve 8 ordularının korunmasız kavşağında topladığı 9 ordusuna karşı zayıflattırabilir.
Donörlerin Voronej yakınındaki başarıları ve Güney Cephesinin arkasına erişmeleri, 9 Ordusunun komutasını Novocherkassk'a yapılacak bir saldırı hakkında değil, daha az hoş bir şey hakkında düşündürecektir. Ancak Kazaklar, gönüllülerden farklı olarak savaşmak istemedi. Bu doğaldı. Beyaz memurlar için, vatan kavramı, bütün kalbini Moskova'ya dahil ederek bütün Rusya'yı içeriyordu. Böylece gönüllüler, çanlarının zilini duymayı umarak başkente koştu. Kazakların çoğunluğunun kafasında, Anavatan nadiren köylerin sınırlarını aştı. 1919'un düşmesiyle birlikte Bolşeviklerden kurtulmuşlardı. Çünkü sıradan Kazakların önemli bir kısmı savaşı sürdürme noktasını görmedi.
Don Ordusu'nun emri, Kazakların ruh halini hissetti ve Denikin'in direktiflerinin aksine, kuvvetleri Moskova yönünde değil Don ve Khopra kıyılarında yoğunlaştırmaya çalıştı. Bu, Beyaz'ın kampanyayı Rusya'nın güneyinde kazanmasını engelledi. Ardından, Ekim ayında, Donet’lerin ve yerel psikolojileri 1919’in pasifliği yalnızca Voronej yakınlarındaki Gönüllü Orduyu kınamakla kalmadı, aynı zamanda Kazakların kendilerini Lemnos adasına götürerek, onları acı bir yabancı toprak içmeye zorladı.
Sonuç olarak, 1919'un yıkılmasından bu yana, beyazın ölümcül şanssız olduğunu belirtmekte fayda var. Don Corps'un 3'inin pasifliği ve Sidorin'in Denikin’in operasyonel direktiflerine uymaması, onun devam eden Orel ve Voronezh’de kazanmasını engelledi. Ocak ayında, 1920'in Gönüllü Ordusunun Rostov yakınlarındaki Budyonny'nin süvarilerine karşı yaptığı başarılı eylemler, durumla bağlantısı olmayan ve Don Ordusu'nun Novocherkassk'tan çekilmesiyle aniden hayal kırıklığına uğradı. Aynı yılın Ocak ayının sonunda, 4'inci Don Corps, Budyonny Süvari Ordusunu, Don ve Manych'in arkasına reddetti. 8 Şubat 1920, Denikin yılı genel bir taarruz geçişi emri verdi. Şans yine beyaz gülümsüyor gibiydi. Şubat 20 gönüllüleri Rostov'a döndü. Kızıllar da, Budenny’nin Süvari Ordusunu Tikhoretskaya’daki Grand Ducal’dan vurmaya karar verdi. Don emri düşmanı yenmek için güçlü bir grup oluşturdu. Başarılı olursa, tüm operasyon boyunca kaçınılmaz olarak bir kırılma meydana geldi.
Ancak bundan kısa bir süre önce, yetenekli bir Kazak generali Mamontov öldü. Beyaz süvari grubuna, Baş General Alexander Pavlov başkanlık etti. Issız ve zimovnik bozkırlarında mahrum bırakılan Dontlar, düşmana doğru ilerleyerek güçlü bir kar fırtınasına çarptılar. Grubun yarısı öldü ve savaş kabiliyetini kaybetti. Bu, Budyden zaferini sağladı. Ciddi kavgalar olmadan.
Bence Denikin liderliğindeki ordunun yenilgisinin asıl nedenini doğru bir şekilde belirledi: "Tanrı, yönettiğim birliklerin başarısını kutsamamıştı."