İlk çağ uygarlıkları arasında yaşanan savaşları anlatan oldukça bilgilendirici bir History Channel belgeseli. İyi Seyirler.
|MÖ 2.YY'dan kalma el yazması 10 emir|
İbrani sözcüğünün kökeni ve anlamı kesin olarak bilinmiyor. MÖ XIV. yüzyıldan metinlerde rastlanan ve bu sözcüğe benzeyen "Habiru" adının Arabistan çölünün kuzey uçlarında yaşayıp yarı göçebe olan bir soyun adı olarak kullanıldığı bilinmektedir. Öte yandan İbrani sözcüğünün, Şem'in torunu ve Samilerin atası olan Eber'den geldiğini ileri sürenler de vardır.
İsrail'in on iki kabilesi
İbraniler başlangıçta göçebeydiler. Dinsel öyküler İbrahim'in, Mısır sınırında bulunan ve daha sonra Filistin adı verilen Kenan'a göçünü anlatıyor. Sonradan İsrail (Tanrı için çalışan) adını alan ve İbrahim'in torunu olan Yakub'un 12 oğlu varmış. Kutsal Kitaplarda sözü edilen 12 İsrail kabilesi işte bu 12 oğlun soyundan gelmişler. Yakub'un oğulları, kardeşleri Yusuf'u köle olarak Mısır'a satmışlar. Kenan'da kıtlık baş gösterince, Mısırlıların gözüne girmiş (gördüğü rüyalar neticesinde kıtlığı önceden bilmesi nedeniyle) olan Yusuf, babasını ve kardeşlerini yanına çağırıp refah içinde yaşamalarını sağlamış. Uzun bir süre sonra, muhtemelen Sethi I'in krallığı sırasında (yaklaşık MÖ 1309-1291), Yakub'un soyundan gelenler tutsak edilmişler. Onları kölelikten Musa kurtarmış.
|Asur İmparatorluğu Haritası|
Sami soyundan olan ve kuzeybatı Mezopotamya'da yaşayan Asurlar M.Ö. III. bin yılda, Sümerler'le (bkz. Sümerler) kıyaslanabilecek bir uygarlık düzeyine ulaşmışlardı. M.Ö. XVIII. yüzyılın başlarında, ŞamşiAdad'ın krallığı sırasında, askeri açıdan da kendilerini kabul ettirdiler. Ancak bu pek uzun sürmedi. Bunu izleyen dört yüzyıl boyunca Mezopotamya'daki en güçlü krallıklar, Zagros dağlarından güneye inip Babil 'i ele geçiren Kasitler ile, kuzeybatı Mezopotamya' da Mitanni (Hurri) devletini kuran Hurrilerdi. M.Ö. XIV. yüzyılda, Anadolu'dan gelen Hititlerin Hurri devletini parçalamalarından sonra, Asur-Ubbalit komutasındaki Asurlar bir zamanlar Mitannilere ait olan toprakları egemenlikleri altına aldılar.
Öncelikle Fenikeliler (MÖ 1500-332) yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.
Fenike'nin sömürgecilik çağı XII. yüzyılda başladı. Daha önce Kıbrıs'ta bazı Fenike sömürgeleri kurulmuştu, ancak bu tarihte Fenikeli tüccarların Mykenai'lilerle (bkz. Mykenai Uygarlığı) ilişki kurup yeni şeyler öğrenmeleriyle sömürgeciliğin asıl gelişmesini gösterdiği ileri sürülebilir. Ege'de, Rodos'ta ve muhtemelen Girit'te Fenikelilere ait sömürgeler vardı. Yunan yarımadasında da bu türden sömürgelerin var olduğu iddiası ise sadece edebi kaynaklardan besleniyor. İtalya'daki sömürgeler konusunda da durum böyledir. Öte yandan, orta ve batı Akdeniz'de Fenikelilerin kendilerini bu bölgenin egemen gücü haline getiren bir sömürgeler zinciri kurdukları kesin olarak biliniyor. Batı Sicilya, Malta, Sardinya, Balear adaları ve İspanya'daki sömürgeler yüksek bir gelişme düzeyine erişmişlerdi. Fenikeliler, daha önceki bir dönemde, kuzey Afrika kıyısında da bir çok sömürgeler kurmuşlardı. Utique Adrumet (şimdiki Sousse) ve Leptis Magna: bunlar arasındaydı. Bunların en seçkini sayılan Kartaca, zamanla anakent Sur'u bile gölgede bıraktı. Bu kent, doğrudan doğruya yönetmese bile, Batı'daki Fenike sömürgelerini etkisi altında tuttu. Gades (şimdiki Cadiz), Kartaca 'nın MÖ VII. yüzyılın ortasında kurduğu Ebesus (İbiza) ve Hannihal 'in damadı Hasdrubal tarafından kurulmuş olan Yeni Kartaca bu tür sömürgelerin en önemlileriydi.