"Ak" sözü Altay Türkçesinde cennet anlamına gelirdi. Cennette oturan tanrılara da "Aktu" yani "Aklılar", rengi ve ruhu ak olan derlerdi. Bunlar, göğün üçüncü katında otururlardı. Aynı katta "Süt-Ak-Köl" yani süt rengi gibi ak olan gölde vardı. İnsanların bütün hayatı ve ruhu bu göle bağlılydı. Bir çocuk doğacağı zaman Tanrı Ülgen oğluna emir verir, o da "Yayuçı" yani, yaratıcılardan birine bu işi havale ederdi. Yaratıcı, bu Süt Ak Göl'den ruh alır ve doğan çocuğa verirdi.Türk Mitolojisi 1.Cilt, Bahaeddin Ögel
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel, özellikle Çince ve Rusça bilgisi sayesinde bu ülkelerin arşivleri üzerinde yoğun çalışmış bir türkologdur. Kendi döneminde yazdıkları kaynak olarak kabul edilmiş ve saygı görmüştür. Son zamanlarda ise hakkında yazılanlardan bildiğim kadarıyla, yazdıklarından şüphe edilmektedir. Bu kitapta, yorumdan ziyade, Orta Asya'da yapılan arkeolojik kazılar ve sonuçları verilmiştir. Dönemlere ve devletlere göre tasnif edilerek, çok sayıda kazıdan çıkarılan kültür öğeleri verilmiştir. Yani aslında bir arkeolojik kaynak kitabıdır. Aynı zamanda kitabın içinde ek haritalar verilmiştir, ki ben özellikle yüzyıllara göre düzenlenmiş şehir haritalarını çok faydalı buldum. İlgilenenler bakabilir.
Orta Asya NeresidirTürk Kültür Tarihine Giriş, Bahaeddin Ögel
Orta Asya denince hatrımıza neresi gelir? Bu coğrafya tabiri her ilim bölümü tarafından ayrı şekilde tarif ve izah edilmiştir. Tabiidir ki bu mefhum bir Türk kültürü tarihi yazarı için de başka şekilde sınırlanmış bir sahayı ifade etmektedir. Bu saha, Tanrı dağlarının güneyinde ve kuzeyinde olmak üzere iki bölüme ayrılarak mütalaa edilebilir. Tanrı dağlarının güneyindeki kısım, bugünkü Doğu Türkistan'dır. Kuzeyinde kalan kısımlar ise Çungurya stepleri, İrtiş havzası ile Altay dağlarıdır.
Göçebelik Tutkusu Fıkralara YansıyıncaTürk Kültür Tarihine Giriş, Bahaeddin Ögel (Sayfa 75 - undefined)
Göç hâlinde olan bir yörüğün babası yolda hastalanmış. Üç gün bekler fakat ihtiyar bir türlü ölmez. Hafif bir hırıltı sesi ile ihtiyar yaşamaya devam eder. Göç çeken obalardan geri kaldığını gören oğlu, kızıp hocayı çağırır ve babamı yıkayarak hemen göm, der. İmam, babasının henüz yaşadığını söyleyince yörük büsbütün kızar.”Yörük kısmı bu kadar ölür!” Diyerek imama bağırır bir de küfreder.
Altaylara giden Seyyahların izlenimleriTürk Kültür Tarihine Giriş, Bahaeddin Ögel (Sayfa 168)
Altaylara giden seyyahlar, ora halkının hala çok mahir demirciler olduklarını bilhassa kaydetmişlerdir. Hatta Radlov'a göre Altay bıçakları Rus bıçaklarına tercih edilirmiş. Rus tüccarları yanlarında Altay bıçakları taşımayı arzu ve tercih ederlermiş. Altaylı demirciler bilhassa kaynak tekniğinde çok usta imişler.
Kırgızlar da CezaTürk Kültür Tarihine Giriş, Bahaeddin Ögel (Sayfa 213)
Kırgızların ceza sistemi çok sertti. Memleket meseleleri üzerinde münakaşa yapanlar ve haydutluk edenlerin başları kesilirmiş. Hırsız çocukların kesilen başları, babasının boynuna takılır ve baba kuru kafayı ömrünün sonuna kadar çıkaramazmış.