Salı günü bir federal yargıç, federal hükümetin büyük bir kısmı ile sosyal medya platformları arasındaki iletişimi yasakladı. Dava, iki Cumhuriyetçi başsavcı ve birkaç kişi tarafından, hükümetin muhafazakarların çevrimiçi konuşmalarını anayasaya aykırı bir şekilde sansürlediğini iddia etmek için açıldı.
Sosyal medya platformlarının yayınlayabileceklerine hükümet müdahalesi sorunu gerçektir. Ancak yargıcın çözümü -hükümet ile Big Tech arasındaki teması büyük ölçüde durdurmak- hem yasal olarak şüpheli hem de pratikte tehlikeli. Siyasi görüşten bağımsız olarak çevrimiçi konuşmanın sansür hayaleti olmadan gelişmesi önemlidir. Ancak hükümetin çevrimiçi içerikten kaynaklanan bariz zararları ele almak için sosyal medya devleriyle ilişki kurmasına izin verilmesi de önemlidir.
Çözüm bu yasakta değil, her iki tarafın da ilişkilerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlamaktan sorumlu tutulması için hükümetin teknolojiyle iletişimini incelemeye tabi tutmasında yatıyor.
Biden yönetimi, Yargıç Terry A. Doughty’nin dava ilerledikçe yürürlükte kalan 155 sayfalık kararına itiraz etti. Sosyal medya şirketlerinin kamusal söylem üzerindeki geniş hakimiyeti göz önüne alındığında, yetkililerin potansiyel olarak platformları eleştirmenleri cezalandırmak, mahremiyeti ihlal etmek ve siyasi konuşmayı sınırlamak için kullandığına dair gerçek endişeler var. Yine de, hakimin kapsamlı tedbir kararı, hükümetin teknoloji şirketleriyle en ilgili yönlerini cerrahi bir şekilde hedeflemek yerine, çocuk güvenliği ve halk sağlığı gibi konularda hükümet ve platformlar arasındaki rutin ve önemli alışverişleri bile yasaklıyor.
Aslında, bu benzeri görülmemiş neredeyse tamamen yasaklama, kendi içinde, ifade özgürlüğüne yönelik büyük bir ihlaldir. Karar, suç teşkil eden davranışlar ve ulusal güvenlikle ilgili içerikler de dahil olmak üzere istisnalar sağlasa da, bu yasal boşluklar çok dar. Örneğin, şiddetli bir hastalık için yanlış tedaviler veya diğer tehlikeli şarlatanlık biçimleri viral olduğunda, hükümet yetkililerinin sosyal medya şirketlerini uyarmasına izin vermeyecekler. Seçim sonuçlarıyla ilgili yanlış bilgilere karşı hükümete bir rol de vermiyorlar. Teknoloji bekçileri ayrıca, kararın çevrimiçi devlere, hükümetin emirlerini yerine getiriyor gibi görülme riskini alamayacakları gerekçesiyle platformlarından dezenformasyon, taciz ve diğer zararlı içeriği kaldırmaya yönelik maliyetli çabalarını azaltmak için uygun bir bahane vereceğinden korkuyor.
Tüm bu nedenlerden dolayı, bir üst mahkemenin Doughty’nin kararını geri alması önemlidir. Bununla birlikte, hükümetin sosyal medya şirketleriyle bağlantı kurduğuna dair gerçek kaygıları dile getiren bazı iddialar, mahkemenin görüşüne gömülü kalmış durumda.
COVID-19 salgını ortaya çıktıkça yetkililer, gerçek kanıtlarla ve sağlık kurumlarının tavsiyeleriyle çelişen halk sağlığı iddialarının yayılmasını makul bir şekilde engellemeye çalıştı. Bununla birlikte, bazı durumlarda, pandeminin benzeri görülmemiş doğası ve iftarın yayılması, halk sağlığı yetkililerini, açık tartışmaya konu olması gereken bakış açılarını bastırmaya yöneltti. Bir davacı, küçük çocuklar için maske zorunluluğunun etkisini sorgulayan gönderilerinin hükümetin emriyle Facebook ve diğer platformlarda sansürlendiğini iddia ediyor. Artık, pandeminin daha önceki bir aşamasında olmadığı kadar, küçük çocukları maskelemenin sınırlı faydalar sağladığını biliyoruz; konuyla ilgili tartışmaları bastırma çabaları artık yanlış görünüyor.
Diğerleri, hükümet yetkililerinin, COVID’in kökenlerini Çin’in Wuhan kentindeki bir viroloji enstitüsünün çalışmasına bağlayan “laboratuvar sızıntısı” teorisinin çevrimiçi tartışmasını engellemeye çalıştığını iddia ediyor. Teori kanıtlanmamış olsa da, Çin hükümetinin ve diğerlerinin teorinin değerlendirilmesini bile engellemeye yönelik çabaları, pandeminin kökenlerinin net bir şekilde anlaşılmasını engelledi. Dava ayrıca, Başkan ve akrabalarını koruma arzusu kadar dezenformasyon endişelerinden de kaynaklanmış olabilecek Biden ailesiyle ilgili gönderilerin ve hesapların gizlendiği iddiasını da içeriyor.
Hükümet, birçok durumda önerilerinin, kaldırılmasını talep etmek yerine belirli bir içerikle ilgili endişeleri dile getirme ve iletme biçimini aldığını savundu. Ancak yetkililerin dostça aramaları bile gözdağı olarak okunabilir.
Görev yaptığım Meta Gözetim Kurulu, içerik denetleme kararlarını gözden geçirmek üzere şirket tarafından görevlendirilen bağımsız uzmanlardan oluşan bir organdır. Kurul, Facebook ve Instagram’ın, hükümet yetkilileri de dahil olmak üzere belirli kullanıcılara, aksi takdirde şirket standartlarını ihlal ettikleri için hızla kaldırılacak gönderiler için daha fazla alan sağlayarak nasıl ayrıcalık tanıdığını belgeledi. Bu tür yetkililerin ayrıca sorunlu yayınları kaldırmak için özel erişime sahip olmaları, platformların güçlülere genellikle gizli yollarla nasıl yardımcı olabileceğini daha da iyi gösteriyor. Çevrimiçi taciz veya yanlış bilgilerle mücadele eden sıradan kullanıcılar kendilerini bir boşluğa bağırıyormuş gibi hissedebilirken, üst düzey yetkililer isteklerini daha kolay yerine getirir. Bu benzersiz etki, vatandaşları çevrimiçi zararlardan korumak için sorumlu bir şekilde kullanılabilirken, aynı zamanda riskler de taşır.
Doughty’nin kararında belirtilen örneklerin çoğu, ciddi çevrimiçi zararları içtenlikle önlemeye çalışan iyi niyetli yetkilileri içeriyor gibi görünüyor. Ancak hükümetler ve sosyal medya şirketleri arasındaki samimi ilişkilerin iyi niyetli olduğu varsayılamaz.
Dünyanın her yerinde, hükümetlerin eleştirmenleri susturmak için dezenformasyon ve sahte haberler gibi kavramları silah haline getirdiğini gördük. Teknoloji platformları, operasyonlara zarar verebilecek ve karları azaltabilecek kapatmaları ve diğer yasal sorunları önlemek için hükümet muhataplarını mutlu etmeye odaklanarak bazen baskıya yardımcı oldular. Türkiye’deki Mayıs seçimlerinden önce Twitter, hükümetin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı eleştiren hesapları kapatma taleplerini dikkate aldığını duyurdu. Bu talepler Türkiye’nin kendi anayasasını hiçe sayarken, Twitter’ın sahibi Elon Musk, platformunun “tamamen kısıtlanmasını” engellemeye razı olduğunu söyledi. Benzer talepleri reddeden Wikipedia, Türkiye’de yaklaşık üç yıl süreyle yasaklandı.
Halkın, hükümet yetkililerini ve teknoloji platformlarını nasıl işbirliği yaptıkları konusunda sorumlu tutma hakkı vardır. Bunu yapmak için, vatandaşların bu ilişkiler için çok daha fazla görünürlüğe ihtiyacı var. Salı günkü kararın da gösterdiği gibi, Meta ve Google dahil olmak üzere bazı sosyal medya platformları hükümetin içerik taleplerini gönüllü olarak ifşa ederken, yetkililer ve teknoloji yöneticileri arasındaki anlaşmalar belirli içerik parçalarına yönelik yayından kaldırma taleplerinin ötesine geçiyor.
Düzenleyiciler, bu alışverişleri kesmek yerine, şirketleri hükümetten aldıkları iletişimlerin kapsamını ve bu temasların platformlardaki içeriği nasıl etkilediğini açıklamaya zorlayan şeffaflık gereksinimleri getirmelidir. Yasal veya ulusal güvenlik gerekçeleriyle sınırlı redaksiyonlara tabi olarak, bu tür açıklamalar, hükümetin sosyal medyayı nasıl etkilediğini ve bunun tersini açıklamaya yardımcı olacaktır.
Bu arada şirketler, sivil toplum ve diğer gözlemci kuruluşların bu tür anlaşmaların kullanıcıların çıkarlarına uygun olup olmadığını değerlendirmelerine izin vererek gönüllü açıklamalarını genişletmeli. Karşılaşmalarının ayrıntılı kamu raporlarına konu olacağını bilmek, hükümet yetkililerini nüfuzlarını kötüye kullanmaktan caydırmaya yardımcı olacaktır.
Doughty’nin aşırı geniş tedbir kararı temyizde bozulmalıdır. Aynı zamanda, hükümet ve teknoloji arasındaki bağlarla ilgili meşru endişeler de ele alınmalıdır. Bunu yapmanın en iyi yolu, bu tür etkileşimleri gün ışığına çıkarmaktır.
Suzanne Nossel, PEN Amerika’nın genel müdürü ve “Konuşmaya Cesaret Et: Herkes İçin Özgür Konuşmayı Savunmak” kitabının yazarıdır.