| Çin Reform ve Kalkınma Enstitüsü Başkanı Chi Fulin: 1979'da başlatılan reformların ilk aşamasında, eşitlikçi gelir dağılımı sayesinde engeller aşılmış, geniş bir sosyal destek sağlanarak atılım yapılmıştı.


Çin'de yeni bir reform atağı başlarken halkın yaşam düzeyinin yükseltilmesi, gündemin tepesine oturdu. Çin Reform ve Kalkınma Enstitüsü Başkanı Chi Fulin de China Daily gazetesinde yayımlanan makalesinde bu konuyu ele aldı.
Chi Fulin "Reform ve dışa açılma hareketi başladıktan 35 yıl sonra, Çin, giderek esneyen gelir uçurumu üzerinde düşünmek zorundadır. Gelir dağılımını dengelemek, reformların başarısının da anahtarıdır" diyor. 1979 yılında başlatılan reformların ilk aşamasında, eşitlikçi gelir dağılımı sayesinde engeller aşılmış, böylece geniş bir dayanışma ve sosyal destek sağlanarak atılım yapılmıştı.
Çince ifadesiyle "fuerdai", yani en zengin ikinci dilim ve "pinerdai" yani en yoksul ikinci dilim arasındaki gelir uçurumunun nasıl kapatılacağı, gündelik tartışmalarda sıkça dile getiriliyor. Chi Fulin, temel sosyal haklardan mahrum olan kesimi, gelir merdiveninde yukarı tırmandırmanın yolunun da bu sorunun çözümünden geçtiğini söylüyor.
Ulusal İstatistik Bürosu'na göre, zengin ve fakir arasındaki uçurumu yansıtan ve "Gini katsayısı" olarak adlandırılan endeks, Çin'de 2012 yılında 0,474'e ulaştı. Bu rakam, uluslararası standartlarda son on yıldır en alt düzey olarak kabul edilen 0,4'ün üzerinde. Chi Fulin "Rakamlar, gelir dağılımı reformlarını hızlandırmanın ve aşağıdaki üç hedefi takip etmenin acil ihtiyaç olduğunu gösteriyor" diyor.
Hanehalkı gelirleri, büyümeden hızlı artırılacak
Birinci ve en önemli hedef, hanehalkı gelirlerinin artırılmasıdır. Merkezi yönetim, geçen yıl yapılan Çin Komünist Partisi (ÇKP) 18. Ulusal Kongresi'nde şu hedefi belirledi: 2020 yılında hanehalkı gelirleri, 2010 düzeyinin ortalama iki katına çıkarılacak.
Chi Fulin "Böyle bir hedefe somut reform önlemleri ile ulaşılabilir" diyor. Ulusal İstatistik Bürosu verileri, kırsal kesimde kişi başına harcanabilir gelirin, bu yılın ilk üç çeyreğinde yüzde 9,6, kentlerde yüzde 6,8 oranında büyüdüğünü gösteriyor. Chi Fulin hanehalkı gelirlerini büyütmeye elverişli bir politika oluşturmak için, sayısal göstergeler üzerinde durmanın şart olduğunu vurguluyor ve hedefi şöyle somutlaştırıyor:
"Milli Gelir büyüme oranının, önümüzdeki on yıl boyunca yüzde 7 dolayında kalması, hanehalkı gelirlerinin yıllık bazda en az yüzde 7,5 büyümesi ve Milli Gelir içinde işgücü ücretlerinin payının yüzde 50 artırılması gerekir."
Kamu yatırımları, en yoksullara yönelecek
Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Başkanı Xu Shaoshi de gelecek dönemde kamu hizmeti niteliğindeki yatırımlarla sosyal alanlara yapılacak yatırımların artırılacağını söylemişti. Xu'nun, geçen hafta yapılan Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Çalışma Toplantısı'nda yaptığı sunuma göre, önümüzdeki yıl gecekonduların ıslahına, toplu konut projelerine daha fazla bütçe ayrılacak.
Kırsal bölgelerde yaşayanların yaşam seviyesini yükseltmeyi amaçlayan projelere, ülkenin orta ve batı kesimlerinde demiryolu inşası gibi altyapı tesislerine ve enerji tasarrufuna dayalı çevre koruma projelerine öncelik verilecek. Eğitim, sağlık, gıda ve ilaç güvenliği gibi sosyal alanların yanında, etnik grupların toplu olarak yaşadıkları bölgelerin ve ücra bölgelerin gelişmesine önem verilecek.
Yüzde 25'ten yüzde 40'a!
Çin Reform ve Kalkınma Enstitüsü Başkanı Chi Fulin'in gösterdiği ikinci hedef, nüfusun çoğunluğunu, orta gelir grubuna katmak. Chi Fulin, "Bugün toplam nüfusun yaklaşık yüzde 25'inin dahil olduğu bu grubu genişletmek, orta gelir düzeyinde bir toplum oluşturmak için gereklidir" diyor. Ilımlı büyümeyi desteklemek ve ortak refah için önemli bir itici güç işlevi görecek ölçüde büyük bir orta gelir grubunun oluşturulması, büyük önem taşımaktadır.
Belirlenen hedef olağanüstü: Yüzde 40! Çin hükümeti bugün nüfusun yüzde 25'ini oluşturan orta gelir grubunu 2020 yılına kadar yüzde 15 artıracak. Böylece nüfusun neredeyse yarısı orta gelir grubuna dahil olacak.
Peki yüzde 40 hedefine nasıl ulaşılacak? Chi Fulin'den dinleyelim: "Hükümetin, orta gelir grubunun oranını, yılda ortalama 2 puan yükselterek çalışması gerekir. Bunun için her yıl yaklaşık 260 milyon kişinin orta gelir grubuna dahil edilmesi gerekmektedir. Böylece orta gelir grubuna dahil olanların oranı, 2020 yılına kadar nüfusun yaklaşık yüzde 40'ına ulaşacaktır."
Üçüncü anahtar hedef
Orta gelir grubunu genişletmek kolay bir görev değildir; kentleşen göçmen işçilerin bu grubun saflarına katılabilmesi, üçüncü anahtar hedef olacaktır. Hükümet, bu amaçla, çiftçilere daha fazla mülkiyet hakkının tanındığı bir toprak reformunda ısrar etmeli ve gerçekleştirmelidir. Chi Fulin, "Göçmen işçilerin kentleşmesinde, 2020 yılına varan bir takvim oluşturması gerekir" diyor.
Kentleşme politikaları, Çin'in önümüzdeki dönem reform atağının ekseninde bulunuyor. Kentleşme hızı ve politikaları, orta sınıfın büyütülmesinde de canalıcı bir rol oynayacak. Çin'de Hukou denen ev kayıt sistemi ise kentleşmenin yönlendirilmesinde önemli işlev görüyor.
"Ev kayıt sistemi yerine ulusal kayıt sistemi"
Çin Reform ve Kalkınma Enstitüsü Başkanı Chi Fulin, asgari refaha erişimin ön koşulu haline gelen ev kayıt sisteminin, orta ve küçük ölçekli ilçe ve beldelerde, bir veya iki yıl içinde ortadan kaldırmasını öneriyor.
Fulin "Buralarda bir nüfus kayıt sistemi oluşturmalıdır" diyor ve şöyle devam ediyor: "Bu uygulama, üç ila beş yıl içinde, birkaç mega kent dışında bütün büyük ve orta ölçekli kentlere yaygınlaştırılabilir. Beş ila sekiz yıl içinde ise hükümet kapsamlı bir nüfus kayıt sistemine geçebilir. Böylece kentsel-kırsal ayrımının yapıldığı ev kayıt sistemi 2020 yılına kadar kaldırılarak, yerine birleşik bir ulusal kayıt sistemi konulabilir."
Ama servet dağılımı reformunun ve yukarıda belirtilen hedeflerin gerçekleştirilmesi, bazı çıkarları ihlal edeceğinden sancılı bir süreç olacaktır.
Örneğin, idari onay sistemi reformu, küçük ve orta ölçekli işletmelerin gelişmesini teşvik ederek ekonomiye katkı sağlayabilir, dolayısıyla istihdamı ve hanehalkı gelirlerini artırabilir.
Liderliğin eli titrememeli!
Chi Fulin, reformun, yönetim birimleri bu doğrultuda irade ortaya koyarsa başarılabileceğini vurguluyor. Yeni liderlik, onay süreçlerindeki işlemleri, önümüzdeki beş yıl içinde en az üçte bir oranında kısmak için söz vermişti. Ancak bu hedefin, dar bölüm çıkarlarını ihlal edeceğine dikkat çekiliyor.
Aynı biçimde, tarım arazileri üzerinde köylülere daha fazla mülkiyet hakkı tanınması, çiftçi gelirlerinin artırılmasında önemli bir rol oynayacaktır. Ancak arazi satışları hâlâ yerel yönetimlerin kasası için önemli bir gelir kaynağı olduğundan, bu girişim dirençle karşılaşacaktır.
Çin Reform ve Kalkınma Enstitüsü Başkanı Chi Fulin, bedel ödemeden kazanmanın mümkün olmadığını hatırlatıyor ve şöyle konuşuyor: "Liderlik, nispeten sabit olan mevcut servet dağılımı kalıbını kırmak ve dengesiz dağılımı ortadan kaldırmak istiyorsa, eli titremeden hareket etmeli! Devletin rolünü kamu hizmeti sağlayıcısı konumuna getirip, kaynak dağılımında piyasanın belirleyici bir rol oynamasını sağlarken de elimiz titrememeli. Adil ve sürdürülebilir bir piyasa sistemi oluşturmak, sosyo-ekonomik merdivenden yukarı tırmanma çabasını, çalışkanlığı ve kişisel becerileri sürekli iyileştirme güdüsünü geliştirmek için de bir ön koşuldur."
Sağlıklı kentleşme
Kentleşme politikaları, Çin'in önümüzdeki dönem reform atağının ekseninde bulunuyor, demiştik. Çin kentleşme hedefine, Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Çalışma Toplantısı'nda net bir yön verdi. Buna göre, devam eden kentleşmeye modernleşme temelinde hız verilecek.
Özellikle az gelişmiş iç ve batı bölgelere daha fazla kaynak aktarılarak, kentleşmeyle ortaya çıkan sürdürülemez gelişmelerin önüne geçilecek.
Yönetim, Beijing ve Shanghai gibi mega kentlerin daha fazla genişlemesinin, mevcut koşullarda sürdürülemez olduğunu vurguluyor. Yüz milyonlarca kır emekçisinin büyük başkentlere çekilmesinin, ancak sürdürülebilir bir çevreyle mümkün olduğu belirtiliyor.
Bu doğrultuda mega kentlerde nüfus artışının sıkı bir biçimde kontrol edilmesi, küçük kentlerde veya kasabalarda ev kayıt sisteminin kaldırılması, orta ölçekli kentlerde ev kayıt kısıtlamalarının kademeli ve makul bir biçimde azaltılması kararlaştırıldı.
Kırsal bölgelerden emekçileri küçük kentlere ve hatta ilçelere çekmek için bu bölgelerin cazibesi artırılacak. Doğu sahillerine göre daha az gelişmiş olan orta ve batı bölgelerinde, birkaç kentten oluşan kümeler geliştirilecek.
Doğu bölgeleri, asla kopya edilmeyecek!
Kararda, doğu bölgesinde yaşanan, kalkınma sürecinin getirdiği sorunları ve hataları önlemek için, önümüzdeki süreçte yerel yönetimlerin, kalkınmada piyasa ile birlikte, bütünlüklü bir rol üstlenmesi gerektiği vurgulandı.
Geçmişte doğu bölgelerinin yaptıkları asla kopya edilmeyecek! Açık bir ifadeyle, yeni kalkındırılacak küçük ve orta ölçekli kentler genişleyip gelişirken, çevresel bozulmaya ve yerel kültürel kimliklerin kaybına izin verilmeyecek.
Ülkenin en büyük nehir kaynaklarına sahip olan orta ve batı bölgelerde doğal ortam, kentleşme sürecinde giderek daha savunmasız hale geldi. Bu nedenle Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu'nun kararında, akılcı bir kentsel planlamanın önemine dikkat çekildi.
"Biz artık yönümüzü biliyoruz!"
China Daily gazetesi, 17 Aralık günkü başyazıda şöyle diyor: "Acele işe şeytan karışır! Ve doğu bölgesinde yaşanan tüm sorunların faturası, aceleci kalkınma planlarına çıkarılabilir." Gazetenin yorumu şu satırlarla devam ediyor:
"Uzun vadeli planlama ve iyi düşünülmüş bir tasarım. İşte, küçük kentlerin, orta ve batı bölgelerinin dengeli gelişimi için gerekli olan bu. Böyle yapmanın daha kolay bir yol olduğu da vurgulanıyor. Sağlıklı bir hareket tarzı geliştirmek için, geçmişteki hatalar yeteri kadar yol gösteriyor. Sonuç olarak, biz artık yönümüzü biliyoruz!"