Trigeminal nevralji nedir?
Trigeminal nevralji, direkt olarak beyinden çıkan 12 çift sinirden beşincisi olan “trigeminal sinir”in tutulduğu, çok şiddetli ağrılarla seyreden bir hastalıktır.
Trigeminal sinirin 3 dalı vardır.
Bunların birincisi göz çevresinin, ikincisi üst çene ve yanağın, üçüncüsü ise alt çenenin duyusunu beyne iletir.
Ayrıca üçüncü dal bazı çiğneme kaslarının hareketlerinden de sorumludur. Trigeminal nevralji de an çok üçüncü ve ikinci dallar tutulur. Birden fazla dalın aynı anda tutulduğu da görülür.
Trigeminal nevraljinin belirtileri nelerdir?
Trigeminal nevraljinin karakteristik görünümü, şiddetli ve ani başlangıçlı bir ağrı olmasıdır.
Birkaç saniyeden bir dakikaya dek uzayabilmekte ve çoğunlukla yüzün bir yarısında trigeminal sinirin dağılım alanına uymaktadır. Ancak ağrı genelde yüzün alt yarısını tutar. Spontan olarak başlayabilir veya yüzde ve ağız içindeki bir tetik noktasının uyarılması sonucu ortaya çıkabilir. Bu tetik noktaya dokunmakla veya soğuk ve sıcak sıvıların alınmasıyla veya da rüzgara maruz kalmakla stimüle edilebilir.
Ayrıca konuşma, çiğneme veya diğer yüz hareketleriyle de başlayabilir. Tekrarlaması tipik olarak aralıklıdır. Ağrı periyotları zamanla sıklaşır ve bir trigeminal daldan daha geniş alanlara yayılabilir.
Trigeminal nevralji kimlerde daha sık görülür?
Trigeminal nevralji; daha sık bayanlarda ve genelde 50 yaş sonrasının bir rahatsızlığıdır.
Trigeminal nevraljinin sebepleri nelerdir?
Trigeminal nevraljinin en sık sebebi sinirin komşuluğundaki damarsal oluşumlardaki yapısal farklılıklar ve bozukluklar nedeniyle trigeminal sinirin basıya uğramsıdır. Bunun yanı sıra kafa içindeki iyi veya kötü huylu kitleler de trigeminal nevralji nedeni olabilirler.?
Trigeminal nevraljide ağrı nasıl olur?
Ağrı, trigeminal sinirin yayıldığı yüz bölgesinde, kısa süreli (birkaç saniye ile bir-iki dakika arası), tekrarlayan, elektrik çarpması tarzındadır. Genellikle yüzün dış kısmında, ağız içinde ağrının başlamasını tetikleyen noktalar bulunur. Bu sebeple hasta bu bölgelere dokunmaz, dokundurtmaz; yüz yıkama, diş fırçalama, hatta yeme gibi işlevlerden kaçınır.
Trigeminal nevraljinin tanısı nasıl konulur?
Trigeminal nevraljinin tanısı öyküden konabilir. Tetik noktanın hasta tarafından gösterilmesi anlamlıdır. Fizik ve nörolojik muayene ile birlikte yer kaplayan bir oluşumu ekarte etmek amacıyla gelişmiş beyin MR yapılmalıdır.Ayrıca hastalığın başlangıç safhasında bir epilepsy ilaçı olan karbamazepin ile ağrının şiddetinin azalması da trigeminal nevraljiyi düşündürür.
Trigeminal nevraljide tedavi yöntemleri nelerdir?
Trigeminal nevraljide hastanın yaşı, sağlık durumu ve altta yatan neden tedavi seçimini etkileyen faktörlerdir. Genellikle ilk basamak ilaç tedavisidir. İlaç tedavisine başlamadan önce bazı kan tahlillerini yaptırılır ve tedavi süresince de aralıklı olarak bunlar tekrarlanır.Başlanan ilaç dozu ağrı kontrol altına alınana dek yavaş yavaş artırılır.
İlaç tedavisinde dikkat edilecek noktalardan biri de, ilaç dozunuzu doktor önerileri dışında kesinlikle değiştirmemek ve tedaviyi kesmemektir; aksi taktirde ağrı tekrar ortaya çıkar ve kontrol altına alınması daha zor olur.
İlaç tedavisi yeterli ağrı kontrolü sağlayamadığında ya da etkisini yitirdiğinde seçilecek yöntemler sinire enjekte edilen “gliserol” ile sinirin iletisinin kesilmesi, “radyofrekans termokoagülasyon” uygulaması ile sinirin ağrıyı ileten liflerinin kontrollü olarak yakılması ya da “mikrovasküler dekompresyon” olarak adlandırılan cerrahi teknik ile beyin sapında sinir üzerindeki baskının ortadan kaldırılmasıdır.
Hastanın yaşı ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak en uygun yöntem hekim tarafından belirlenir
FİBROMİYALJİ (KAS YORGUNLUĞU) NEDİR?
Fibromiyalji, vücudun belirli noktalarında kronik kas ağrısı, yorgunluk, uyku bozuklukları, hafıza problemleri ve hassasiyet ile karakterize bir durumdur. Fibromyaljinin nedeni tam olarak anlaşılmış değildir, ama fibromiyaljiye sahip olan insanların farklı bir ağrı süreci yaşadıkları öne sürülmüştür.
Tüm fibromiyalji vakaların tahmini % 80 ila % 90 arası kadınlarda meydana geldiği bildirilmiştir. Fibromiyalji, genellikle orta yaş kimselerde sırasında teşhis edilir.
Fibromyalji belirtileri doğrudan duygusal ya da fiziksel travmatik olay sonrasında görünebilir veya belirgin bir neden olmadan yavaş yavaş şiddeti artabilir. Fibromiyalji olan herkes bozukluğunun tüm özelliklerine sahip olması beklenmez ve bazı belirtiler bir süreliğine hafifleyebilir. Günümüzdeki analjezikler ve antidepresanlar dahil birkaç ilaç fibromiyalji belirtilerini yönetmek için kullanılabilir.
Nedeni olarak anlaşılamamakla birlikte, fibromiyalji bazı durumlarda yaralanma, hastalıklar, bazı kronik hastalıklar ve travmatik olaylara bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Yanı sıra Fibromiyalji için genetik bir bileşeninin de olduğu öne sürülmüştür.
Bazı durumlarda, tedavi edilmezse, fibromiyalji ağrısı hemen acil bir ortamda değerlendirilmesi gereken ciddi bir duygusal duruma yol açabilir. Eğer sizde yada çevrenizdeki birinde kendine zarar verme düşünceleri ile intihar düşünceleri veya şiddetli depresyon gibi ciddi belirtiler varsa (112) derhal tıbbi yardım alın.
Fibromiyalji için tedavi görüyor ama hafif belirtiler tekrarlayabilir veya inatçı ise bu durumda da acil yardım isteyiniz.
FİBROMİYALJİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Fibromiyalji, sıklıkla kalıcı kas ağrısı ile ilişkilidir. Özellikle ağrılı lokalize bölgelerde yada hareketli noktalarda görülmektedir. Kronik ağrı, stres ve uyku eksikliği gibi duygusal belirtiler de fibromiyalji nedeniyle olabilir. Fibromiyalji hastalığı bunlardan başka sağlık sorunları da doğurabilir. Bunlar;
- Endometriozis (rahim dışında, rahim astar dokusu varlığı),
- İrritabl barsak sendromu (bağırsak hasarı veya ciddi hastalığa neden olmayan sindirim rahatsızlığı)
- Uyku bozuklukları gibi sorunlara da yol açabilir.
FİBROMİYALJİNİN FİZİKSEL BELİRTİLERİ
Günlük olarak ya da bazı zamanlar fibromiyalji belirtilerle karşılaşabilirsiniz. Herhangi bir fiziksel belirti hafiften şiddetliye kadar uzanabilir:
- Egzersiz yapamama,
- İshal veya kabızlık gibi sindirim sorunları,
- Yorgunluk
- Düzensiz kalp atışı
- Migren veya gerilim tipi baş ağrısı
- Şiddetli olabilen kas ağrısı
- Ayak ve ellerde uyuşma ve karıncalanma
- Uyku bozuklukları
- Uyandığınız zaman sertlik
- Hassas nokta olarak bilinen belirli bölgelerde yoğun hassasiyet,
FİBROMİYALJİ DUYGUSAL BELİRTİLER
Günlük olarak ya da bazı zamanlar fibromiyalji belirtiler ile karşılaşabilirsiniz. Herhangi bir duygusal şiddetli olabilir:
- Kaygı
- Depresyon
- Açıkça düşünmede zorlanma
- Hafızada tutma güçlüğü
CİDDİ DURUM GÖSTEREN BELİRTİLER
Bazı durumlarda, tedavi edilmezse, fibromiyalji ağrısı acil bir ortamda değerlendirilmesi gereken ciddi bir duygusal duruma yol açabilir. Eğer siz yada sizinle olan biri bu ciddi belirtilerden herhangi birine sahipse derhal tıbbi yardım alın:
- Tehditkar, irrasyonel veya intihar davranışı gibi, kendisine veya başkalarına bir tehlike oluşmak
- Şiddetli depresyon
- İntihar düşünceleri
FİBROMİYALJİ NEDENLERİ NELERDİR?
Fibromyalji nedeni henüz anlaşılamamıştır. Bazen travmatik yaralanmalar, hastalıklar, stres, psikolojik travma ya da cerrahi ile birlikte gelişebilir ancak bunların fibromiyaljiye neden olduğu kanıtlanamamıştır. Genetik meyli olmak da nedenler arasında yer alır.
KİMLER RİSK ALTINDA?
Bir dizi faktör fibromiyalji ile ilişkilidir. Sadece isk faktörleri ile değil tüm insanlarda fibromiyalji alacak. Risk faktörleri şunlardır:
- Ankilozan spondilit (omurganın omurları arasında eklem iltihabı)
- Fibromyalji aile öyküsü
- Romatoid artrit (eklem iltihabı ile karakterize kronik otoimmün hastalığı)
- Sistemik lupus eritematozus (vücudun kendi sağlıklı hücreleri ve dokularına saldırdığı bozukluk)
FİBROMİYALJİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Fibromiyalji tedavisi sağlık kuruluşu tarafından tıbbi bakım aramakla başlar. Fibromiyaljiye sahip olup olmadığını belirlemek için, belirtiler ve ne zaman meydana geldiği hakkında sorular sorulacaktır. Yanısra tanılama testleri de yapılacaktır. İlaçlar ağrı ve inflamasyon gibi fibromiyalji belirtilerinizi rahatlatabilir. Doktorunuzun önereceği tedavi planını uygulamak sizin belirtilerinizin tekrarlama olasılığını azaltacaktır.
KENDİM NE YAPABİLİRİM?
Fibromiyalji için tedavi planınıza ayrıca düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme gibi yaşam tarzı değişiklikleri ilave edilebilir. Sağlıklı bir kiloyu korumak kas ve eklemlere binen yükü azaltmaya yardımcı olur ve bu da semptomların şiddetini azaltabilir.
Reçete edilen ilaçların kullanımına ek olarak aşağıdakileri de yapmaya çalışın;
- Sağlıklı beslenme
- Uyku bol alma
- Düzenli fiziksel aktivite
- Sağlıklı bir kiloyu korumak
FİBROMİYALJİ NELERE YOL AÇABİLİR?
Sizin için özel tedavi planını takip ederek ciddi komplikasyon riskini en aza indirmeye yardımcı olabilirsiniz. Fibromiyalji komplikasyonları şunlardır:
- Kronik ağrı
- Yaşam kalitesini bozması
- Depresyon
- Normal faaliyetlerin yapılamaması