Anglikanlık/Anglikanizm; Reform Hareketinden sonra, XVI. Yüzyılda, İngiltere’de ortaya çıkmış bir Hristiyan mezhebidir. Anglikanlık mezhebine mensup olanlara Anglikanlar denilmektedir.
Anglikanlık, Protestanlığın İngiltere’ye özgü bir şeklidir. Bu mezhep, Katoliklik ile Reform Hareketi Protestanlık arasında uzlaştırmacı bir yol takip etmektedir. İnanç bakımından Protestan olan Anglikanlar, Katolik özelliklerini de beraberinde taşımaktadırlar. VIII. Henry ve daha sonra I. Elizabeth döneminde Roma ile olan mücadelelerinden sonra Katoliklik ile bağlarını kesmiş olan İngilizler; o dönemin görüşleri ile modern hoşgörü arasında bir orta yol takip etmişlerdir. İngiltere’ye özgü olan bu mezhep kutsal kitaba bağlı ve kısmen reforme edilmiş bir Katoliklik olarak da görülmektedir. Anglikanlık, teşkilat ve kült hayatı bakımından Katolikliğe yakındır. Liturji, doktrin ve dini tatbikat; 1552 yılında Umumi Dua Kitabı’nda düzenlenmiştir. Burada biri liderliğin önemli bir yeri vardır.
Anglikanlar Papaanın otoritesini reddederler ancak Piskoposluk geleneğini devam ettirirler. XVI. yüzyıldan beri Latince yerine İngilizceyi kullanırlar. Kutsal kitabı İngilizce olarak taraftarlarına sunarlar. Anglikan Kilisesi’nin başı Kraldır/Kraliçedir. Bu kilise devletin resmi kilisesidir ve devlet tarafından desteklenir. Kiliselerdeki ayin ve törenlerde millilik esastır. Resmi Anglikanizm, Kalvinizm ile Katolik Dogma arasında bir uzlaşma ve uyuşma sağlar. Anglikan Kilisesi; Kutsal Kitab’ı, iman esaslarını, müşterek ibadet kitabını esas alır ve iki Sakramenti (Vaftiz ve Evharistiya) temel kabul eder. Diğer beş Sakramentin yeri farklıdır.
Anglikanlar, Evharistiya’ya özel bir ilgi gösterir ve bu ayini toplu ibadet yeri olarak değerlendirirler. Bu ayin sırasında hayat, ölüm ve İsa’nın yeniden dirilişi dile getirilir. İncil okunur İsa’nın son yemeği olan ekmek ve şarap tüketilir.
XVIII. yüzyıldan itibaren Anglikanlar; Amerika, Kanada, Hindistan, Avustralya, Yeni Zelanda, Afrika gibi yerlere yayılmıştır. Bu kiliselerin çoğu bağımsızdır fakat Ana Kilisesi ile aynı ilaçları, ayinleri ve törenleri paylaşmaktadır.
II. Vatikan Konsili’nden (1962-1963) beri Katolikler ile Anglikanlar arasında anlaşma zemini aranmaktadır. Dünyada 27 milyonu İngiltere’de olmak üzere yaklaşık 65-70 milyon civarında mensubu bulunmaktadır.
Kaynakça
Prof. Dr. Abdurrahman KÜÇÜK, Prof. Dr. Günay Tamer, Dr. Mehmet Alparslan Küçük, Dinler Tarihi. Ankara, Berikan Yayınevi. 2009