Milli Cemiyetler: Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti
Anasayfa »
Milli Cemiyetler: Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti
Mondros Mütarekesi ile Doğu vilayetlerinin Ermenilere verileceğinin anlaşılması üzerine, Erzurumlu Raif Hocanın girişimleri sonucunda Diyarbakırlı Süleyman Nazif'in de katkılarıyla 2 Aralık 1918'de İstanbul'da kurulmuştur. Cemiyet Türkçe ve Fransızca gazete çıkararak Doğu illerinin Türklüğünü müdafaa etmiş, burada Ermenileri hiçbir zaman çoğunluk teşkil etmeyip, Türklerin sayesinde zengin ve müreffeh bir azınlık olarak yaşadıklarını delilleriyle ortaya koymaya çalışmıştır.
Cemiyet epey bir mücadele sonunda 10 Mart 1919’da Erzurum’da şube açmıştır. Alemdar gazetesi de yeniden faaliyete geçirilmiş ve bu yolla cemiyetin düşünceleri yayılmaya başlanmıştır. Cemiyet 17 Haziran 1919’da Erzurum’da bir vilayet kongresi toplamıştır. Cemiyet, bu arada yayınladığı bildiri ile Doğu illerinden asla göç etmemek ve bölgede herhangi bir yerin Ermeni saldırısına uğraması halinde silahlı mücadele etmek kararını açıklamıştır. Ayrıca, cemiyet Kürdistan Teali ve Teavün Cemiyeti ile de mücadele etmiştir. Daha sonra, cemiyetin Erzurum Şubesi İstanbul’dan ayrılarak Şarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla faaliyet gösterecek ve bu şekilde, Müdafaa-i Hukuk akımını temsil edecektir. (1)
Kaynakça
1. Bayur, A.g.e., s. 210-215.