!ßÈÀ ="justify">Rusya’n?n geçen Aral?k sonlar?nda do?al gaz fiyatlar?n? birden artt?rmas? bu ülkeden gaz ithalinde bulunan ülkeleri s?k?nt?ya soktu. Fiyatlardaki art?? yüzde yüzden (Ermenistan) yüzde dört yüze (Ukrayna) de?i?iyor; bu arada Rusya’n?n “uslu çocu?u” rolünü oynayan Belarus’a sat?lan do?al gaz?n fiyat? ayn? kal?yordu.
Asl?nda Rusya’n?n özellikle eski Sovyet Cumhuriyetlerine satt??? do?al gaz?n fiyatlar? dünya ortalamalar?n?n çok alt?nda oldu?undan bu fiyatlar? makul bir düzeye çekmek istemesi normaldi. Ancak fiyatlar?n birden bu oranlarda artmas?, ilgili ülkeler için ekonomik yönden ciddi sorunlar do?uruyor ve fiyat art??lar?n?n alt?nda ekonomik oldu?u kadar siyasi nedenler de oldu?unu, Rusya’n?n böylece baz? ülkelere gücünü göstermek istedi?ini dü?ündürüyordu. Nitekim Ukrayna’da do?al gaz fiyatlar? nedeniyle patlak veren hükümet bunal?m? Rusya’n?n siyasi amaçlarla da hareket etmi? oldu?unu do?ruluyordu.
Acaba Rusya Ermenistan’a kar?? da siyasi amaçlar m? gütmü?tü? ?ki ülkenin ili?kilerine bak?ld???nda, ba??ms?zl???n? kazanmas?ndan bu yana geçen on be? y?l içinde Ermenistan’?n Güney Kafkasya’da Rusya’n?n ba?l?ca müttefiki oldu?unu görmekteyiz. Koçaryan’?n 1998’de iktidara gelmesinden ve diasporayla yak?n ili?kiler kurmas?ndan sonra Ermenistan a??r a??r ABD ve AB ile yak?n ili?kilere girmeye ba?lam?? ancak Sovyetlerle olan ili?kilerini de ihmal etmemi?tir. Ermeni devlet adamlar?n?n “complementarity” (tamamlay?c? olma) ad?n? verdi?i ve her iki tarafla da iyi ili?kiler içinde olunmas? anlam?na gelen bu siyaset, zamanla büyük olanaklara sahip ABD ve AB’nin daha a??r basmas? sonucunda anlam?n? kaybetmi?tir. Nitekim ABD, bu ülkedeki Ermeni az?nl???n?n gayretleriyle daima Ermenistan lehinde davranm??; Ermenistan kuruldu?undan bu yana, do?rudan yard?mlar 1,6 milyar dolara ula?m?? ve yeni bir programla (New Millennium Challenge Account) Ermenistan’a fakirli?e kar?? mücadele için 235 milyon dolar tahsis edilmi?tir. Ermenistan ABD’nin etkisiyle NATO ile Ortakl?k Harekat Plan? imzalam??t?r. AB ise Ermenistan’? Yeni Kom?uluk Politikas?’na dahil etmi?tir. Buna kar??n bunlar? dengeleyecek bir giri?im veya önerisi olmayan Rusya, Ermenistan siyasetinde önceli?i kaybetmeye ba?lam??t?r.
Rusya’n?n, Belarus’a yapt??? gibi, do?al gaz fiyatlar?n? de?i?tirmeyip bir misli kadar artt?rmas?nda Ermenistan’?n yukar?da de?indi?imiz ABD ve AB’ye meyleden siyasetinin rolü oldu?u muhakkakt?r. Rusya do?al gaz konusunda bir tür tekele sahip oldu?undan, ilerisi için Ermenistan’a bir ikazda bulunmu? olsa gerektir.
Ermenistan do?al gaz?n yeni fiyat?n? de?i?tirmek için çok u?ra?m??t?r. Ba?kan Koçaryan bu amaçla Ba?kan Putin ile Soçi ?ehrinde görü?mü?tür. Rusya’n?n tutumu de?i?memi? ancak iki ba?kan?n Ocak ay? sonunda yeniden görü?mesi kararla?t?r?lm??t?r. Ümitler bu görü?meye ba?lanm??ken Ba?bakan 13 Ocak’ta yapt??? bir aç?klamada Ermenistan’?n 1 Nisan 2006 tarihine kadar Rus do?al gaz?n?n 1.000 metre küpüne 56 dolar, o tarihten sonra ise 110 dolar ödemeyi kabul etti?ini bildirmi? ancak kesin karar?n Ba?kan Koçaryan’?n ay sonunda Ba?kan Putin ile yapaca?? görü?meden sonra al?naca??n? da söylemi?tir. Markaryan ayr?ca Hükümetin bu fiyat art???n? telafi edecek kaynaklar aramakta oldu?unu bu arada elektrik fiyatlar?n? artt?rmay? istemedi?ini, bir süre önce yap?lm?? oldu?u gibi, baz? sanayi tesislerini Rusya’ya vermek suretiyle bu ülkeden kredi al?nmas?n?n da dü?ünülmedi?ini, kredi söz konusu olacaksa bunun uygun ko?ullarla Bat? ülkelerinden ve uluslar aras? kurulu?lardan al?nabilece?ini ifade etmi?tir.
Yeni do?al gaz fiyatlar?n?n Ermenistan’a maliyeti 110 milyon dolard?r. Milli geliri 3 milyar dolara eri?memi? bir ülke için bu art?? ciddi s?k?nt? yaratacakt?r. Bu fiyat art???n?n nas?l kar??lanaca?? belli de?ildir. Yarataca?? memnuniyetsizlik nedeniyle elektrik fiyatlar?na yans?tmak istenmedi?ine, kredi almak da geçici bir önlem olaca??na göre Ermenistan yeni kaynaklar bulmak durumundad?r. Bu çerçevede baz? tasarruf önlemleri al?nmas? ve ayr?ca diasporadan yard?mlar?n? artt?rmas?n?n istenmesi olas?d?r. Ayr?ca ?ran’dan do?al gaz getirecek boru hatt?n?n da bir an önce bitirilmesi gerekecektir.
Do?al gaz fiyatlar?ndaki bu art???n Ermenistan-Rusya ili?kilerini olumsuz etkileyece?i muhakkakt?r. Ancak güvenlik alan?nda Rusya’n?n alternatifi olmad???ndan, Karaba? sorunu devam etti?i sürece Ermenistan’?n Rusya’n?n dümen suyundan ayr?lmas? mümkün görülmemektedir.
Do?al gaz fiyatlar?ndaki bu art?? Ermeni siyasi çevrelerinde Rusya için bir dü? k?r?kl??? yaratm?? olmas?na kar??n Ermenistan halk?n?n Rusya’ya olan güveni devam etmektedir. Ermenistan’?n do?al gaz fiyatlar?ndaki art??? kabul etti?ini aç?klamas?ndan önce yap?lan bir kamuoyu anketine cevap verenlerin % 76 s? Rusya’n?n do?al gaz fiyat?n? bir misli artt?raca??na inanmad?klar?n? söylemi?lerdir. Bu art?? gerçekle?ti?ine göre, Ermenistan hükümeti elektrik fiyatlar?na zam yapmak mecburiyetinde kal?rsa Ermeni halk?nda da Rusya’ya kar?? dü? k?r?kl??? ya?anaca?? anla??lmaktad?r.