Uyku apnesi Alzheimer için bir risk faktörü olabilir mi?
Uyku apnesi olan kişilerin çoğu teşhis edilmez. Bununla birlikte, beyin taramaları, bu durum ile bir tür bunama arasında bir ilişki olabileceğini ortaya çıkardı.
Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre uyku apnesi ile demans arasında bir ilişki olabilir.
Amerikan Uyku Apnesi Derneği'ne (ASAA) göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde tahmini 22 milyon insanın uyku apnesi var.
Bir kişinin uyku sırasında nefes almasını durdurmasına neden olan bu durum seyrek veya düzenli olabilir.
Doktorlar normal uyku apnesini obstrüktif uyku apnesi olarak adlandırır. Tedavi edilmezse, yüksek tansiyon, felç ve kronik kalp yetmezliği gibi bir dizi kardiyovasküler soruna yol açabilir.
Tıkayıcı uyku apnesi ayrıca hem depresyon hem de tip 2 diyabetle bağlantılıdır.
Rochester, MN'deki Mayo Clinic'te nöroloji görevlisi olan Dr. Diego Z. Carvalho, “Son araştırmalar uyku apnesini demans riskinin artmasıyla ilişkilendirdi” diyor.
Meslektaşları ile birlikte, uyku apnesi ile belirli bir Alzheimer biyobelirteci arasında potansiyel bir ilişki olup olmadığını araştırmak için bir çalışma yazdı.
Bu biyobelirteç, Alzheimer hastalarının beyinlerinde bulunan tau adlı bir proteindir. Tau proteinleri, doktorların taramalarda tanımlayabilecekleri düğümler oluşturur.
Zor teşhis
Dr. Carvalho, "Normalde bir kişinin uyku sırasında saatte beşten az apne atağı vardır" diyor. Sorun şu ki, birçok insan bu duruma sahip olduklarını bilmiyor.
ASAA, orta ila şiddetli obstrüktif uyku apnesi olan kişilerin tahmini yüzde 80'inin tanı almadığını bildiriyor.
Araştırmacılar, katılımcılardan hangisinin uyku apnesi yaşadığını belirlemek için, yatak partnerlerinden gece boyunca durmuş nefes alma olaylarına dikkat etmelerini istedi. Çalışmaya 65 yaş ve üzeri toplam 288 kişi katıldı. Hiçbirinde bilişsel bozukluk belirtisi yoktu.
Araştırmacılar, katılımcıların yatak partnerlerinden uykularını izlemelerini istemeye ek olarak, beyinlerinde tau proteininin bulunup bulunmadığını kontrol etmek için PET taramaları kullandılar. Özellikle, tau yumaklarının orada oluşma olasılığı daha yüksek olduğundan, entorhinal korteks alanını incelediler. Temporal lobun bu kısmı hafıza, navigasyon ve zaman algısında rol oynar.
Hangisi önce geldi?
Dr. Carvalho ve meslektaşları, uyku apnesi ile beyinde daha yüksek tau varlığı arasında bir bağlantı buldular.
Gece izleme süreci, 43 kişinin gece boyunca apne atakları yaşadığını ortaya çıkardı. Ortalama olarak, bu katılımcılar entorinal kortekste uyku apnesi olmayanlara göre yüzde 4,5 daha yüksek olan tau seviyelerine sahipti.
Ekip, yaş, cinsiyet, kardiyovasküler risk faktörleri ve diğer uyku sorunları gibi diğer faktörleri kontrol ettikten sonra bu artışı belirledi.
Tıp topluluğu, bu sonuçların henüz bilimsel bir dergide yer almadığı için başlangıç niteliğinde olduğunu düşünmektedir. Bununla birlikte, araştırmacılar onları Philadelphia, PA'da yapılacak olan Amerikan Nöroloji Akademisi toplantısında sunacaklar.
Dr. Carvalho bu sonuçların "uyku apnesinin tau birikimini etkileme olasılığını artırdığı" sonucuna varıyor. Ancak bulguları bir tavuk ve yumurta senaryosu olarak tanımlıyor ve ekliyor: "Diğer bölgelerdeki daha yüksek tau seviyelerinin bir kişiyi uyku apnesine yatkın hale getirmesi de mümkündür."
Net olmayan bir bağlantı
Önceki araştırmalar, bunama ve uyku apnesi arasında bir bağlantı olduğunu belirlemiştir. Ancak, bulguları doğrulamak için daha büyük örneklem büyüklükleri kullanan daha ileri çalışmalar gerekli olacaktır.
Mayo Clinic ekibinin kullandığı yöntemler, katılımcıların gerçekten uyku apnesi olup olmadığının, durumlarının ne kadar şiddetli olduğunun ve halihazırda tedavi görüp görmediklerinin kesin olmadığı anlamına da geliyor.
Uyku apnesi ile bunama arasında bir ilişki varsa, bunun neden var olduğu tam olarak açık değildir. Araştırmacılar birkaç farklı neden öne sürdüler. Bunlardan biri, beynin uyku sırasında anıları pekiştirmesi ve bu süreci kesintiye uğratması hafıza sorunlarına yol açması olabilir.
Apne atakları sırasında beyne ulaşan oksijen eksikliği, özellikle organ üzerinde stres yaratıyorsa başka bir neden olabilir.