Hayvanlar Alemi: Omurgalılarda Çiftleşme!
Nispeten basit yapılı omurgalıların çiftleşme davranışı, gelişmiş omurgasızlardakilerden daha basit olabilir. Örneğin bazı balıklar, eşeylik hücrelerini suyun içine gelişigüzel dökmekle yetinirler. Denizşakayıkları ile denizanaları daha böyle yaparlar. erkek, kime türlerde kur yapma eylemine girişir, az sayıda bazı türlerde de yumurtaların ya da yavrunun bakımında başlıca rolü oynar. Üç dikenli bir balık olan Gasterosteus Aculeatus buna iyi bir örnektir. Betta Splendens adındaki dövüşçü siyam balığının erkeğinin çiftleşme davranışı daha da karmaşıktır. tükürüğüyle kaplayıp yapıştırdığı hava kabarcıklarının su yüzeyinde bir yuva yapar. kendi bölgesine bir başka erkek girerse saldırır. çiftleşmeye hazır verilişi girerse kur yapma dansına girişir. bu dansa dişide katılırsa, erkek ve dişi eşeylik gözlerini aynı zamanda dökerler. yumurtalar suya dökülünce erkek bunları ağzında toplar ve su yüzünde yapmış olduğu yuvaya götürüp bırakır. yumurtaları dişi görecek olursa onları yer. Sihlidgillerden bazıları yumurtaları, daha sonra daha yavru balıkları ağızlarında saklarlar.
Su hayvanlarının çoğu ses çıkarırlar. bazıları dişlerini, bazıları boyun kemiklerini gıcırdatırlar, diğer bazıları ise yüzme keselerini bir çeşit davul gibi kullanırlar. suda yaşayan hayvanların içinde en çok ses çıkaranlar Kurbağalardır. kurbağaların çiftleşme amacıyla çıkardıkları bu ses, aynı su birikintisi içinde bulunan dişi ve erkekleri bir araya getirmeye yarar. çiftleşme eylemi sırasında erkek dişinin üzerine binip onu Ön ayakları ile belinden sarar. dişi yumurtalarını dökünce erkek de spermalarını salar; böylece döllenmek dışta olur. döllenmeden sonra Koruyucu bir albümin tabakası yumurtayı sarar.
Semender gibi bazı iki yaşayışlıların çiftleşme öncesi oynaşmaları daha değişiktir, erkeğin renkleri Daha da zenginleşebilir ya da deri bezlerinden kimyasal maddeler salgılayıp, kuyruğunu sallamak suretiyle bunları dişiye doğru yollar. oöllenme dışta oluşur.
Bütün sürüngenler hatta deniz kaplumbağası gibi suda yaşayanları bile, yumurtalarını karaya bırakırlar. çiftleşme eylemi sırasında erkeğin eşeylik gözlerinin naklini kolaylaştıran girici bir organ vardır. yumurtaların kabuğu yumuşak, fakat dayanıklıdır. bu yumurtalar topraktaki çukurlardan, kumsallarda ya da bitki kümeleri içinde dururlar. Güneşin bazen de çüreyen bitkilerin oluşturduğu ısı yavrularının yumurtadan çıkmasını sağlar. bazı yılan ve timsahların dişileri kuluçkaya bırakılmış yumurtaları beklerler.
Çiftleşmenin en ilerlemiş şekline, gelişim düzeyi en yüksek olan düzeyine memelilerle kuşlarda rastlanır. özellikle kuşlarının ses ve görüntü ya dayanan oynaşmaları birçok kuşun cilveleşmeleri ilginçtir. erkek dişi ile yalnızken oynaşır. birçok tür, özellikle av kuşları, çiftleşme Mevsimi süresince her gün hep birlikte oynaşırlar. kuşların bazıları bu amaçla çeşitli biçim ve renkte tüylerinden, ibiklerinden, yakalıklarından yararlanırlar. görüntü ve ses oyunları memelilerin çoğunda önemli ise de kuşlardaki kadar zengin değildir.ancak memelilerin koku alma duyusu çiftleşmede ve erkekte dişinin birbirini tanımaları da önemli rol oynar. kedi ve köpek gibi bazı familyalar da ses çıkartmanın da önemi vardır. görme duyusu ise her iki grupta da önemlidir. bazı erkek maymunların yüz ve kaba et derilerinde parlak renkli bölgeler vardır. gene maymunların çoğunun dişlerinin dişi üreme organları dönemsel olarak aşırı ölçüde şişer. Bütün bunlar, karşı cinse verilen belirgin işaretlerdir. memeli gruplarının çoğunda bazı fok türleri, Geyikler ve maymunlar da erkeklerin bir haremi olur. Memelilerin çoğu insanın aksine,yılın her devresinde çiftleşmezler; dişinin fizyolojik çevrimine bağlı olarak dönemsel bir çiftleşme düzenleri vardır. Dişi sadece östrus yani kızgınlık döneminde eşeysel bakımından etkin hale gelerek erkeği kabul edebilir. Bu devrede dişi eşeylik gözeleri yumurtalıktan dökülmüşlerdir. Öztrus sırasında dişi ve erkeğin arasındaki karşılıklı istek alışılmadık kuvvette, hatta şiddete ulaşabilir. İnsandaki istek ise daha düşük fakat daha sürekli olur. evcil köpeklerle kedilerin, bir yıl içinde uzun isteksizlik devreleri ile birbirlerinden ayrılmış 2 ya da 3 östrus devreleri vardır. Diğer memelilerin östrusu çevrimsel olarak oluşur. Bu devreler yıl boyunca düzenli aralıklarla oluşabileceği gibi (insandaki ve kimin maymunlarda ise 28 günlük devreler) kısa süreli ve çiftleşme Mevsimi içindeki Birkaç günlük devirler biçimini de ( kemiricilerin çoğunda böyledir) alabilir.
hayvanların büyük çoğunluğu yılda bir kere yavrular. bazı türlerin üreme devresi aylarca, bazılarında ise ancak birkaç gün sürer. bazı türlerinin yılda iki ya da daha çok sayıda üreme devresi olur. Örneğin evlilik köpeklerin 2, Eski dünya maymunları ile gerçek maymunların ve insanın 12 kadar üreme devresi vardır. Bu devrelerde bazı hayvanların eşeylik organları 100 katına kadar büyür. fakat döllenmeden sonra hiç değilse kısa bir süre için eski büyüklüklerine dönerler. Yavrunun gelişmesi mutlaka döllenmeden hemen sonra başlamaz. Örneğin İlkbahar mevsiminde çiftleşen memelilerin yavrularının hemen gelişmeye başlamasına karşılık, yazın veya Sonbaharda çiftleşen porsuk gibi memelilerde döllenme yumurta, ertesi kış mevsiminin sonlarına kadar aşılanmaksızın kalır. embriyonun gelişimi bundan sonra başlar ve ilkbaharda tamamlanır. üremenin fizyolojik temelini en iyi yansıtan olay memelilerin tipik üreme çevrimidir.