Eski FBI ajanı ve sözel olmayan davranışlar konusunda tanınmış bir uzman olan Joe Navarro’nun kitabı “What Every BODY is Saying” (Her Bedenin Söylediği Şey) ilk kez yayınlandığında, bazı değerli bilgilerin çok doğru aktarıcıları olmalarına rağmen - yüzle anlatılanlardan daha güvenilir - vücut dili çalışmalarında ayakların ve bacakların genellikle ihmal edildiği gündeme gelmişti.
Navarro’ya göre, "Gerginlik, stres, korku, endişe, ihtiyat, can sıkıntısı, huzursuzluk, mutluluk, neşe, incinme, utangaçlık, çekingenlik, alçakgönüllülük, beceriksizlik, güven, boyun eğme, depresyon, uyuşukluk, oyunbazlık, şehvet ve öfke… Hepsi ayaklar ve bacaklar yoluyla tezahür edebilir!” Sizce de çok fazla duygudan bahsedilmiyor mu?
Milyonlarca yıl boyunca limbik sistemimiz, ayaklarımızın ve bacaklarımızın herhangi bir tehdide veya endişeye anında tepki vermesini ve böylece kısmen hayatta kalmamızı sağladı. Navarro’nun bir diğer kitabı The Dictionary of Body Language'de (Beden Dili Sözlüğü) bahsi geçen örneklere bakalım:
* Gece geç saatlerde ATM’den para çekerken bir yabancının yaklaştığını fark ettiğinizde bacaklarınız kasılır, ayaklarınız yere daha sağlam basar ve sizi bir kaçış yoluna yönlendirerek, gerekirse kaçmaya hazırlar. Aynı şekilde limbik beyin de ayaklara dik bir uçurumun kenarına fazla yaklaşmamasını söyler.
* Asansörde rahatken bacaklarımız çapraz durabilir, rahat davranırız. Ancak bir grup yabancı içeri girdiğinde hemen onları çözeriz ve hızlı bir şekilde çıkmamız gerekirse diye ayaklarımızı yere daha sağlam basarız.
* Ayaküstü birileriyle konuşurken, bir süre sonra ayaklarınızdan birinin caddeyi işaret ettiğini fark edersiniz. Daha siz saatinize bakmadan ya da arkadaşınızla vedalaşmadan ayaklarınız size gitme zamanının geldiğini söyler.
* Birbiriyle konuşan iki kişinin onlara katılmanı isteyip istemediklerini merak ediyor musunuz? Ayakları sizi karşılamak için hareket etmiyor ve vücutları sadece kalçalarından dönüyorsa, o zaman ne kadar sıcak bir gülümseme sunarlarsa sunsunlar, yolunuza devam etmek isteyebilirsiniz.
* Bir ilişki kötüye gidiyorsa, bu azalan ayak temasından da anlaşılabilir. Çift toplum içinde el ele tutuşmaya devam etse bile, gece yatakta birbirlerine temas etmekten kaçınıyorlarsa konuşulmayan ya da konuşmaktan kaçınılan ilişki problemleri yaşanıyor demektir.
* Alternatif olarak, insanlar birbirlerinden hoşlandıklarında, ayaklar arasında artan bir yakınlık olacak ve sonunda dokunmayla -özellikle kur yapma aşamasında - doruğa ulaşacaktır.
* Kur yapmaktan bahsetmişken, kadınlar genellikle potansiyel bir partnere olan ilgilerini ayakkabılarıyla oynayarak ve bahsi geçen kişiyi gördüklerinde ayakkabılarını ayak parmaklarının ucundan sarkıtmak ve sallamak gibi oyunlar oynayarak gösterebilirler. Bu, “seninle çok rahatım” anlamına da gelir. Hatta artık o kişiyle ilgilenmediği veya kendini rahatsız hissettiği zaman, ayağının ayakkabısının içine ne kadar çabuk geri döndüğüne inanamayacaksınız.
* Poker oyuncuları bile ayak ve bacak davranışlarını takip ederek bunu rakiplerine karşı bir avantaj olarak kullanabilir. Çoğu zaman bir oyuncunun iyi bir eli olduğunda, ayaklarını sabırsızca hareket ettirerek durumu istemeden ele verir.
Ayaklar hakkında bildiğimiz en önemli şey, kendimize daha az güvendiğimizde ayaklarımızın bunu yansıttığıdır. Ayaklarımızın üzerinde yükselmek gibi yerçekimine meydan okuyan davranışları daha az yaparız. Otururken, zor veya suçlayıcı bir soru sorulduğunda sanki onları korumak istercesine ayaklarımızı aniden sandalyenin altına çekebiliriz veya ayak bileklerinde titreme sinir gerginliğimizi veya güven eksikliğimizi ortaya çıkarabilir. Ayaklarımız kaygıyı ve korkuyu gerçek zamanlı olarak yansıtabilir, bu bazen bir gülümsemeyle maskelediğimiz bir şeydir.
Ayaklarımız ve bacaklarımız yürümemizi, koşmamızı ve dans etmemizi sağlar. Yaşam kalitemize, hatta samimiyetimize ve korunmamıza katkıda bulunurlar. Ve belli ki insanların ne düşündüklerini, neden korktuklarını, neyi arzuladıklarını veya genel olarak niyetlerini deşifre etmek için de son derece faydalı enstrümanlar…