Analjeji nedir?
Analjeji, ağrı duyusunun kaybı veya azalmasıdır. Analjeji anesteziden (tüm duyuların kaybı) dokunma duyusunun hala devam etmesi ile ayrılır. Analjeji, analjejik (ağrı kesici) ilaçların kullanılması ile yapılır.
Analjejik ilaçlar ne için kullanılır?
Analjejik (ağrı kesici) ilaçlar ağrıyı hafifletmek için kullanılan ilaçlardır. Analjeji ilaçlarının non-opioid ve opioid analjejikler şeklinde iki ana tipi vardır.
Non-opioidler hafif ve orta şiddetteki ağrıların tedavisinde kullanılır. Bunlar arasında baş ağrısı ve/veya diş ağrısı için parasetamol ve osteoartrit gibi artritik durumlarda hafif ağrıyı ve sertliği hafifletmeye yardımcı olan aspirin ve ibuprofen gibi non-steroid antiinflamatuar ilaçlar bulunmaktadır. Hafif bir opioidin (kodein gibi) bir non-opioid analjejik (parasetamol gibi) ile kombinasyonu daha ciddi ağrıyı hafifletmeye yarayabilir. Morfin gibi daha güçlü opioidler tolerans ve ilaç bağımlılığı yapabilirler, bu nedenle bu opioidler sadece diğer analjejik preparatlar etkisiz kaldığında kullanılmaktadır.
Analjejikler nasıl etki gösterirler?
Vücut dokuları hasara uğradığında prostaglandinler (ağrı sinyallerinin beyne aktarılmasını tetikleyen kimyasal maddeler) üretirler. Parasetamol dışında non-opioid analjejikler prostaglandin üretimini engelleyerek etki ederler. Prasetamol ağrı uyaranlarını beynin kendisine bloke ederek ve ağrı algısını önleyerek etki eder.
Opioid analjejikler endorfinlere (vücut tarafından doğal şekilde yapılan ağrı hafifletici maddelere) benzer şekilde ağrı uyaranlarını beyinde ve omurilikte özel yerlerde bloke ederek etki ederler.
Analjejiklerin yan etkileri
Prasetamol’ün yan etkileri azdır; aspirin ve çoğu non-streoid antiinflamatuar ilaçlar mide iç duvarını bozarlar ve bulantı, karın ağrısı, hazımsızlık, ishal, kabızlık, mide delinmesi ve peptik ülsere neden olabilirler.
Opioid analjejiklerin ise bulantı, sersemlik, kabızlık ve soluk alma güçlüğü gibi yan etkileri görülebilir. Bazı opioid ilaçlar ile ortaya çıkan öforik etki bu ilaçların kötüye kullanılmasına yol açar.
Analjejik ilaçlar kullanımı konusunda dikkat edilmesi gereken durumlar
Reçetesiz satılan non-opioid analjejik ilaçlar 48 saatten uzun süre kullanılmamalıdır. Eğer bu süreden sonra ağrınız devam ediyorsa, daha şiddetli olursa, tekrarlarsa veya daha önceki ağrınız’dan farklı bir hal aldıysa mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Nonsteroid antiinflamatuar aneljejikler mide ülseri olan hastalarda, pıhtılaşma bozuklukları olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. Gebelikte mecbur kalınmadıkça kullanılmamalıdır. Daha önce bu ilaçlara karşı aşırı duyarlılığı olmuş kişilerde kullanılmamalıdır.
Herhangi bir analjejik ilaç kullanmadan önce ilacın KULLANMA TALİMATI dikkatlice okunmalıdır.