Mayalanmış yumuşak meyveleri yiyen bazı kuşlar sarhoş oluyor.
Dalda durduğu gibi durmuyor: mayalanmış meyvelerle beslenen bazı kuşlar içmeden sarhoş oluyor.
Kuzey yarıkürenin yumuşak kış meyveleriyle beslenen kuşlar eğlenerek şehri ayağa kaldırıyorlarsa, bunun sebebi alkollü olmaları olabilir.
Yumuşak meyvelerde alkol, ilk donlarla mayalanmaya başladıklarında oluşuyor. Bu kış meyveleriyle beslenen kuşlar, bilim adamlarına göre, sandığımızdan daha sık sarhoş oluyorlar.
"Çoğu kuş biraz çakırkeyif olur ve çok az insan onların sarhoş olduğunu anlayabilir,” diyor Meghan Larivee, Kanada'daki Environment Yukon resmi kuruluşundaki laboratuvar koordinatörü. “Ancak arada sırada bazı kuşlar işin ucunu kaçırıyor.”
Örneğin bu sonbahar Yukon, Whitehorse’da üvez ağacının mayalanmış meyvelerini mideye indirdikten sonra kafası güzel birkaç ipekkuyruk gibi (bombycilla garrulus). Her ne kadar kuşlara alkol ölçüm cihazı üfletemesek de, ipekkuyruklarının alkolün etkisi altında uçtukları Larivee’ye göre oldukça açıktı. Kendisine ulaşan bir e-postada “Uçuş hareketlerini gerektiği şekilde, hatta bazen hiç yönlendiremiyorlar ve doğru düzgün yürüyemiyorlar,” yazıyor.
"İçeriye alındıklarında gagalarında meyve suyu lekeleri olan kuşlar sersemliklerini açıklayabilecek başka herhangi bir hastalık için muayene ediliyorlar. Genellikle birkaç saat içinde iyileşiyorlar,” diyor Larivee.
Daha talihsiz olanlarsa binalara çarparak ölüyor. Bu sonbahar Whitehorse’da bu şekilde iki ölüm kaydedildi.
Alkol Sorunu
Kuzey Amerika ve Avrupa’da bu tür olaylara dair birçok
hikaye anlatılsa da, sebebin gerçekten de alkol olduğunu gösteren çok az
çalışma yapılmış.
Paul Duff, Birleşik Krallık Hayvan ve Bitki Sağlığı
Ajansında veteriner bilim insanı, bir diğer problemin de hayvanlarda alkol
zehirlenmesini teşhis etmek için rutin bir testin yokluğu olduğunu ifade
ediyor. “Testler nispeten pahalı ve alkol çabuk kaybolabiliyor. Toksiklik de
karakteristik lezyonlar bırakmıyor,” diyor Duff.
Duff, 2011’de 12 karatavuğun şüpheli ölümüyle ilgili bir
polis soruşturması kapsamında kuzey İngiltere’nin Cumbria ilçesinde bir
ilkokula çağrılmıştı. Bir ciğer örneğinde kayda değer seviyede alkol bulunduğunu
da gösteren otopsi sonuçları kuşların mayalanmış üvez meyvesi yedikten sonra
öldüklerini ortaya koyuyordu. Aynı ajans, 1999 yılında bir grup kızıl ardıç (turdus iliacus) hakkında benzer bir teşhis koymuştu. Kuşlar meyve dolu bir
çobanpüskülü fidanından betona düşerek ölmüşlerdi.
Yüksek Tolerans
İpekkuyruklarının ve kışı yumuşak meyvelerle geçiren diğer türlerin görece büyük ciğerlerinin kuşların alkolle başa çıkmasına yardımcı olduğu düşünülüyor. Ancak genç kuşlar o kadar güçlü değil. Duff, 2011’de soruşturduğu karatavukların hepsinin de olgunlaşmamış olduklarını kaydetti. “Yetişkinlerin zehirli meyvelerden uzak durmayı öğreniyor olmaları da mümkün,” diye ekledi.
Özellikle kentsel alanlara toplanan sarhoş kuşlar için daha
bariz bir risk faktörü buralardaki binalar ve sert yüzeyler. Kışın İskandinavya’dan güneye Britanya’ya uçan ipekkuyruklar
sıklıkla doğrudan alışveriş merkezi otoparklarında ve yerleşim bölgelerindeki
süs amaçlı meyve ağaçlarına gidiyorlar. Birleşik Krallık Kraliyet Kuşları Koruma Derneği’nde vahşi
yaşam danışmanı olan Ben Andrews, “Böyle bir ortamda düzgün uçamamak ölümcül
olabiliyor. Bizi arayan insanlardan pencerelerinin altında ölü ipekkuyruklar
bulduklarına dair tek tük bildirimler aldık,” diyor. Andrews, sarhoş ama yaralanmamış görünen canlı bir kuşa
rastlandığında hayvanı ayılıncaya kadar birkaç hava deliği açılmış karton bir
kutuda tutmayı, sonra da salıvermeyi tavsiye ediyor.
İklim Değişikliği Etkisi
Ancak eğer sarhoşluk salgınları yumuşak meyve yiyen kuşlar
arasında o kadar sıra dışı değilse, iklim değişikliği bunları daha da
sıklaştırıyor olabilir mi? Olağan bir sonbahar hadisesi olarak donma meyvelerin
nişastayı şekere çevirmelerine neden olurken, çözülmeyle birlikte maya içeri
girerek mayalanma sürecini hızlandırır, diye açıklıyor.
Larivee’nin son ipekkuyruğu hastaları Yukon hayvan birimine birkaç don ve sıcaklıktaki yükselmelerin neden olduğu çözülmenin ardından kabul edilmişlerdi. İklim Değişikliği Paneli’ne göre küresel ortalama yüzey sıcaklığı 1880-2012 yılları arası 0,85˚C arttı. Larivee “İklim değişikliğinden bahsederken daha uzun vadeli eğilimler dikkate alınmalı, ama bazı değişiklikleri şimdiden gözlemliyoruz,” dedi.
Bu etkiler en fazla kışın belirgin olsa da, “hem meyvelere
mayalanmak için daha çok zaman tanıyacak uzun sonbaharlar, hem de meyvelerin
içindeki şekerin oluşmasını sağlayacak erken donlar yaşayacağız
muhtemelen,” diyor Larivee.