Uyku Sorunları ve Gün Batımı Sendromu - 8 Başa Çıkma Stratejisi
Alzheimer hastalığı ve diğer demans tanıları olan insanlar çeşitli uyku sorunları yaşayabilirler veya hava kararmaya başladığında beliren ve gece boyunca da devam edebilen (gün batımı sendromu olarak anılır) artan kafa karışıklığı, kaygı, huzursuzluk gibi durumlar yaşayabilirler. Bunların nedeni kesin nedeni bilinmemekle birlikte, hastalığın beyinde yol açtığı değişikliklerden kaynaklandığı kabul edilmektedir.
1) GÜVENLİ VE KONFORLU BİR UYKU ORTAMI OLUŞTURUN.
Kişinin uyku alanı konforlu bir sıcaklıkta olmalıdır. Gece lambalarını ve ortamı kişiyi güvende tutacak (kapı ve pencere kilitleri gibi) şekilde düzenleyin. Kişi ev içinde dolaşmaya başlayınca aile üyelerini uyaracak kapı sensörü ve hareket detektörleri kullanabilirsiniz.
2) GÜN İÇİNDEKİ AKTİVİTEYİ ARTTIRIN.
Gündüz vaktini sürekli istirahatte (uyumak gibi) geçiren kişi gece muhtemelen uyanık olacaktır. Akşamüstü şekerlemelerini önlemeye çalışın. Doktor görüşmeleri, küçük geziler, banyo gibi aktiviteleri sabah veya öğlenin erken vakitlerinde planlayın. En geç yatma saatine dört saat kala olmak kaydıyla günlük-düzenli bir egzersiz programı yapmaya gayret edin.
3) AKŞAMLARI EVİ İYİ AYDINLATIN.
Yeterli bir ışıklandırma, ortam karanlık ve zor seçilirken gelişen ajitasyonu azaltabilir.
4) BİR RUTİN PLANLAYIN.
Demans tanılı kişilerin mümkün olduğunca bir rutininin (düzenli bir uyanma, yemek yeme, yatağa dönme rutini gibi) olmasını sağlayın. Bu, geceleri daha huzurlu bir uykuya imkan verecektir.
5) KENDİ ZİHİNSEL VE FİZİKSEL TÜKENMİŞLİĞİNİZİN FARKINDA OLUN.
Öğleden sonra kendinizi gerilmiş hissediyorsanız kişi de bunu üzerine alınabilir ve ajite olabilir. Sizin stresli olmanız, kişinin ajite ve kafası karışmış hale gelmesini kolaylaştırır. Gece yeteri kadar dinlenmeye çalışın, böylelikle gün içinde daha enerjik olabilirsiniz.
6) UYARICI MADDELERDEN VE AĞIR ÖĞÜNLERDEN KAÇININ.
Nikotin ve alkolden kaçının. Tatlı ve kafein tüketimini sabah saatleriyle sınırlı tutun. Öğle öğününü daha büyük tutup akşam öğününü sadeleştirin.
7) TETİKLEYİCİLERİ TANIMLAMAYA ÇALIŞIN.
Özellikle akşamüstü saatlerinde çevresel uyaranları (TV, çocukların eve varışı, gürültülü müzik, ev işleri vb.) sınırlayın.
8) KENDİ DENEYİMLERİNİZİ PAYLAŞIN.
Kendi deneyimlerinizi yorumlara yazın, bir başkasına yol gösterebilirsiniz.
Kaynak: Alzheimer Association (alz.org)