Triatlon Tarihi
Triatlon, ilk olarak “Iron Man” (Demir Adam) adıyla ve bir iddia üzerine başlamış bir spor dalı. 1977 yılında Honolulu’da görevli üç deniz subayı, en zorlayıcı sporların hangileri olduğu hakkında konuşurken, aralarından biri “yüzme, bisiklet ve koşuyu artarda yapsak nasıl olurdu” diyor. Bu fikri kahkahalarla karşılanırken, deniz subayı iddiasının ardında duruyor ve kendisinin bunu yapmakla kalmayacağı, aynı denemeyi yapabilecek en az elli kişi daha bulabileceği üzerine iddiaya giriyor. Iron Man adındaki yarışma böyle başlıyor ve ilk deneme, tam 11 saat 46 dakika sonra tamamlanıyor. Katılanlardan sadece 12 kişi bitiş çizgisine ulaşabiliyor! 2000 yılında ilk defa Olimpiyatlar bünyesine katılan Iron Man, isim değişikliğine giderek “triatlon” (üçlü spor) adını alıyor. Günümüzde, Avrupa’da futboldan sonra en fazla lisanslı sporcu triatlon dalında bulunuyor. Zorlayıcı bir spor bu ve kelimenin tam anlamıyla bir meydan okuma – zira sadece üç spor dalı ardarda yapılmakla kalmıyor, etaplar da çok uzun sürüyor. Peki, triatlon nasıl yapılıyor? Triatlon kuralları neler?
Triatlon Kuralları
Triatlon, yukarıda da belirttiğimiz gibi üç spor dalının birleşiminden oluşuyor: yüzme, bisiklet ve koşu. Ancak coğrafi bölgeye göre değişiklik gösterebiliyor ve örneğin yüzme imkanı yoksa, onun yerini başka bir spor dalı (rafting, kayak, vs.) alabiliyor. Ancak Olimpiyatlar bünyesinde düzenlenen triatlon yarışları, daima bu üç spor dalını kapsayacak şekilde düzenleniyor. Bazı açılardan atletizme benzese de, puanlama sistemi bakımından ciddi bir farklılık gösteriyor. Atletizmde alınan puan önemli, triatlon’da ise toplam süre dikkate alınıyor. Diğer bir deyişle, bu üç spor dalının etaplarını en hızlı tamamlayan kişi kazanıyor. Bir diğer önemli farklılık da ara verilmemesi: triatlon bir kez başladıktan sonra, herhangi bir mola olmadan üç spor dalı da ardarda tamamlanıyor.
Triatlon, yüzme ile başlıyor. Sporcular, deniz, göl veya Olimpik havuzlarda yüzüyor. (Havuz, genellikle sadece Olimpiyat oyunlarında kullanılıyor.) Yüzme stili konusunda bir kısıtlama yok, hatta çoğu yüzme yarışında yasak olan “yunus stili” dahi kullanılabiliyor. Ancak sporcuların mayo ve bone dışında hiçbir şey kullanmaması gerekiyor. (Su sıcaklığı 25 C’nin altındaysa, wetsuit denen yalıtımlı mayo kullanılmasına izin veriliyor.) Yüzme etabı bittikten sonra, bisiklet parkuru başlıyor. Bisikletler, önceden belirlenen alanda sporcuları hazır bekliyor ve sudan çıkar çıkmaz, sadece güvenlik kasklarını takıp ayakkabılarını giyerek pedal çevirmeye başlıyorlar. Bu esnada geçerli olan önemli bir kural, “10 metre kuralı”. Bisiklet parkuru sırasında, diğer yarışmacılar en fazla 10 metre mesafeden takip edilebiliyor. Zira daha yakına gelinirse, rakibin yarattığı hava tünelinden faydalanarak haksız bir avantaj elde edilebiliyor. (Kuralı ihlal edenler önce uyarılıyor, ihlale devam ederse de bir dakika kenarda bekleme cezası alıyor.)
Son olarak, koşu etabı başlıyor. Bisikletlerini bırakan atletler, koşu ayakkabılarını giyiyor ve hiçbir destek almadan koşu parkurunu tamamlıyorlar. Koşu parkurunun bitimi, aynı zamanda triatlon’un da bitişi oluyor ve toplam süreye göre, kazanan belirleniyor. Peki, mesafeler ne kadar? Atletler kaç metre yüzüyor, ne kadar pedal çeviriyor ve kaç kilometre koşuyor? Bu sorunun cevabı, triatlon’un türüne göre değişiyor. Triatlon; sprint (kısa) ve Olimpik olmak üzere iki farklı stilde yapılıyor. Stillere göre toplam mesafeler şöyle:
|Stil||Yüzme||Bisiklet||Koşu|
|Sprint (Kısa)||750 metre||20 kilometre||5 kilometre|
|Olimpik||1.500 metre||40 kilometre||10 kilometre|
Mesafeler biraz fazla geldiyse, Iron Man turnuvalarının da halen devam ettiğini belirtelim; bu özel yarışlarda yüzme mesafesi 3.800 metre, bisiklet parkuru 180 kilometre, koşu parkuru ise 42 kilometre sürüyor. Triatlon, insan dayanaklığının ve azminin sonuna dek zorlandığı bir spor ve gerçekten de insanüstü bir çaba gerektiriyor.