KOLPOSKOPİYE GENEL BAKIŞ — Serviks kanseri taraması (Pap testi ya da Hpv testi ile) sağlıklı kalmanın ve serviks kanserinden korunmanın önemli bir parçasıdır. Tarama testlerinizin sonuçları anormal geldiyse sonucu doğrulamak ve anormalliğin ciddiyetini belirlemek için ileri tetkikler gerekir.
Kolposkopi genelde böyle durumlarda önerilen testtir. Kolposkopi hekime serviksin büyütülmüş görüntüsünü elde etme imkanı verir. Kolposkopi sırasında biyopsi yapılabilir. Kolposkopi (serviksin gözlemlenmesi) ve biyopsi (laboratuarda çalışmak üzere kolposkopi sırasında küçük bir dokunun çıkarılması işlemi) aynı zamanda yapılabilir ya da jinekolog gerek görmeyebilir.
Anormal serviks kanseri olan bütün kadınların tedaviye ihtiyacı yoktur. Kolposkopi anormalliğin tedavi gerektirip gerektirmediğinin ve tedavi gerekiyorsa bunun ne zaman olacağının belirlenmesinde yardımcı olabilir.
KOLPOSKOPİ NEDEN GEREKLİ? — Kolposkopi anormal serviks kanseri taramasının takibinde ve serviks, vagina ve vulvada görülen anormal alanların takibinde kullanılır. Pap smear test sonucu, serviksin HPV ile infekte olması nedeniyle gelişen kanser veya kanser öncülü bir lezyona bağlı anormal olabilir.
Kolposkop serviksin görüntüsünü büyütür. Hücreleri boyamak, jinekoloğun anormal hücrelerin nerede olduğunu daha iyi görmesini sağlaması ve anormal alanların büyüklüklerini anlaması için servikse, vaginaya asetik asit veya sirke uygulanır. Anormal hücrelerin büyüklük, tip ve yerleşimleri biyopsinin nereden yapılacağı konusunda fikir verir. Bu fikir daha sonra anormalliğin derecesinin belirlenmesini, tedavinin gerekip gerekmediğinin veya hangi tedavinin gerektiğinin belirlenmesini sağlar. Kanser öncülü alanlar erken tanınıp tedavi edildiğinde genellikle o alanlardan ileri evre kanser gelişmez.
KOLPOSKOPİ İÇİN HAZIRLIK — Kolposkopi randevunuzdan önce vagina içine hiçbir şey koymayın.
Kolposkopi menstrüel döneminizin herhangi bir zamanında yapılabilir. Ancak randevunuzun olduğu gün ağır kanamanız olduysa, hekiminizi arayarak randevunuzu tekrar programlayınız.
Kanın pıhtılaşmasını önleyen herhangi bir ilaç (aspirin, varfarin, heparin, klopidogrel vd.) alıyorsanız önceden hekiminize söyleyin. Bu ilaçlar kolposkopi sırasında biyospi alınırsa kanamayı arttırabilir.
Eğer gebeyseniz veya şüpheleniyorsanız, hekiminizi bilgilendirin. Kolposkopi gebelikte güvenlidir ancak hekimler, gebelikte serviksten genellikle biyopsi almazlar.
KOLPOKSOPİ İŞLEMİ — Kolposkopi özel eğitim almış hekim veya asistan hekim tarafından yapılabilir. Kolpoksopi yaklaşık 5-10 dakika sürer, çok az ağrıya sebep olur ve polikliniklerde yapılabilir.
Kolposkopi rutin pelvis muayenesine benzer, muayene masasında yapılır. Hekim spekulum adı verilen bir alet kullanır. Spekulum serviksin görüntülenebilmesi için vaginanın açılmasını sağlar [resim 1 ve şekil 1]. Hekim Pap smeari tekrarladıktan sonra kolposkopiyi kullanarak serviksinize bakabilir. Kolposkop bir açıdan mikroskoptur ve size dokunmaz.
Jinekolog rahim ağzınıza asetik asit adı verilen bir solüsyon uygular. Bu solüsyon anormal alanların belirmesini ve kolposkopla daha rahat görülebilmesini sağlar. Bu solüsyon kullanıldığında bir soğukluk veya çok hafif bir yanma hissi olabilir ancak acı vermez.
Kolposkopi sırasında serviks veya vaginanın anormal alanları üzerinden küçük bir doku çıkarılabilir. Biyopsi alınmış olması sizde kanser öncülü hücreler bulunduğu anlamına gelmez. Biyopsi öncesi genellikle anestezi uygulanmaz çünkü biyopsi işlemi çok hafif bir rahatsızlık ve kasılma hissi yaratır. Doku örneği laboratuara gönderilir ve patologlar tarafından mikroskopla incelenir.
Bazı kadınlarda kolposkopi sırasında serviks içinin de biyopsi örneğine ihtiyaç duyulur. Bu işleme endoservikal küretaj(ECC) denir. Gebe kadınlara gebeliğe zarar verme ihtimali nedeniyle endoservikal küreta yapılmaz. Endoservikal küretaj kramp şeklinde bir ağrıya neden olabilir ancak çoğu kadında kısa sürede geçer.
Biyopsi alındıysa serviksinize sarı kahverengi bir solüsyon uygulanabilir. Bu sıvı bir bandaj gibi davranır.
KOLPOSKOPİ SONRASI — Eğer serviksinizden biyopi alınmışsa kolposkopiden sonradan vaginadan biraz kanama olabilir. Eğer sıvı bandaj uygulanmışsa vaginadan kahve artığına benzeyen kahverengi siyah renklerde bir sıvı gelebilir. Bu sıvı gelişi birkaç gün içinde azalmalıdır.
Çoğu kadın kolposkopiden hemen sonra işe veya okula dönebilmektedir. Bazı kadınlarda orta derecede ağrı veya kramp olabilmekte fakat bu genellikle bir veya iki saat içinde geçmektedir.
Vagina içine herhangi bir şey (krem, duş, tampon) koymayın ve biyopsi sonrasındaki 48 saat içinde cinsel ilişkide bulunmayın.
Eğer biyopsi alındıysa hekiminize sonuçların ne zaman çıkacağını sorun.vgenellikle 7-14 gün içinde sonuçlar alınır. Çoğu vakada ileri inceleme ve tedavi test sonuçlarına bağlıdır.
Hekiminizden duymadıkça biyopsi sonuçlarınızın normal olduğu varsayımında bulunmayın. Arayın ve sonuçlarınızı sorun. Çoğu kadının 6 ay içinde takip testi (Pap smear veya kolposkopi) yapması gerekmektedir.
Kolposkopi sonrası doktora müracaat etmenizi gerektiren durumlar:
- Ağır vagina kanaması (büyük boy bir pedin bir saatte tamamen ıslanması ve bunun iki saat boyunca sürmesi)
- 7 günden fazla vaginadan kanama
- Vagina akıntısının çok kötü kokulu olması, kahverengi/siyah kahve artığı şeklinde akıntının ilk günlerde normal olduğunu unutmayın.
- İbuprofen (Advil, Motrin) ile geçmeyen pelvis ağrısı veya kramp
5. 38ºC’den fazla ateş
KAynakça: Bu yazı UpToDate sitesi temelli ve orada yazan bilimsel makaleler ayrıca Prof.Dr.Ali Ayhan Hoca’nın editörlüğünde çevirisi yapılan Mayeau E.J ve Thomas Cox tarafından yazılmış olan 2014 yılında Güneş Kitapevi tarafından basılan “Modern Kolposkopi Konu Kitabı ve Atlası” kitabından faydalanarak kaleme alınmıştır.