Myomlar, rahim duvarında (rahim) büyüyen kaslı tümörlerdir. Miyomlar hemen hemen her zaman iyi huyludur (kanserli değildir). Miyomu olan bütün kadınların belirtileri yoktur. Belirtileri olan kadınlar çoğu zaman miyomlarla yaşamakta zorlanırlar. Bazılarında ağrı ve ağır adet kanaması var. Rahim fibroidlerinin tedavisi semptomlarınıza bağlıdır.
Myomlar, rahim duvarında (rahim) büyüyen kaslı tümörlerdir. Miyomlar için başka bir tıbbi terim leiomyoma yahut yalnızca “miyom” dur . Miyomlar hemen hemen her zaman iyi huyludur (kanserli değildir). Myomlar tek bir tümör olarak büyüyebilir yahut rahimde pek çoğu olabilir. Bir elma çekirdeği kadar küçük yahut greyfurt kadar büyük olabilirler. Sıra dışı hallerde çok büyüyebilirler.
Kadınlar neden miyomları bilmeli?
Kadınların takribî yüzde 20 ila 80’i 50 yaşına geldiklerinde miyom geliştirir. Miyomlar en çok 40’lı yaşlarda ve 50’li yaşların başındaki kadınlarda görülür. Miyomu olan bütün kadınların belirtileri yoktur. Belirtileri olan kadınlar çoğu zaman miyomlarla yaşamakta zorlanırlar. Bazılarında ağrı ve ağır adet kanaması var. Miyomlar bunun yanı sıra mesaneye baskı uygulayarak sık idrara çıkmaya yahut rektuma neden olarak rektal basınca sebep oluşturabilir. Miyomlar çok büyürse, karnın (mide alanı) genişlemesine ve kadının hamile görünmesine sebep oluşturabilir.
Miyomları kim alır?
Bir kadının miyom geliştirme tehlikesini artırabilecek etkenler vardır.
- Yaş. Miyomlar, kadınlar yaşlandıkça, bilhassa menopoz esnasında 30’lu ve 40’lı senelerde daha geniş kapsamlı duruma gelir. Menopozdan sonra miyomlar çoğu zaman küçülür.
- Aile öyküsü. Miyomlu bir aile üyesine sahip olmak tehlikenizi artırır. Bir kadının annesinde miyom varsa, buna sahip olma tehlikesi ortalamanın ortalama üç katıdır.
- Etnik köken. Afrikalı-Amerikalı kadınların, beyaz kadınlardan daha çok fibroid geliştirme ihtimali daha fazladır.
- Obezite. Fazla kilolu kadınlar, miyom için daha büyük tehlike altındadır. Çok ağır kadınlar için risk ortalamanın 2 ila üç katıdır.
- Beslenme alışmışlıkları. Fazla kırmızı et (mesela sığır eti) ve jambon yemek, daha yüksek miyom tehlikesi ile bağlantılıdır. Bol yeşil sebze yemek, kadınları miyom geliştirmekten koruyor gibi görünüyor.
Miyomlar nerede büyüyebilir?
Myomların çoğu rahim duvarında büyür. Hekimler onları büyüdükleri yere göre üç gruba ayırıyor:
- Submukozal (sub-miyoo-KOH-zuhl) fibroidler uterus boşluğuna doğru büyür.
- İntramural (ihn-truh-MYOOR-uhl) myomlar rahim duvarı içerisinde büyür.
- Subserozal (sub-suh-ROH-zuhl) myomlar rahim dışında büyür.
Bazı miyomlar, rahim yüzeyinden yahut rahim boşluğuna doğru büyüyen saplarda büyür. Mantar gibi görünebilirler. Bunlara saplı (pih-DUHN-kyoo-yerleştirilmiş) fibroidler denir .
Miyomların semptomları nelerdir?
Çoğu miyom herhangi bir belirti görünmez, ancak fibroidli bazı kadınlarda şunlar olabilir:
- Ağır kanama (anemiye neden olacak kadar ağır olabilir) yahut sızılı ağrılı dönemler
- Pelvik yerde (alt karın alanı) dolgunluk duygusu
- Alt karın genişlemesi
- Sık idrara çıkma
- Seks esnasında ağrı
- Bel ağrısı
- Altı defa daha çok sezaryen tehlikesi dahil olmak suretiyle gebelik ve doğum esnasında istenmeyen durumlar
- Kısırlık gibi çok ender olarak ortaya çıkan üreme problemleri
Miyomlara ne neden olur?
Miyomlara neyin neden olduğunu kimse kesinkes bilmiyor. Bilim adamları, birden fazla faktörün rol oynayabileceğini düşünüyor. Bu etkenler şunlar olabilir:
- Hormonal (östrojen ve progesteron seviyelerinden etkilenir)
- Kalıtsal (ailelerde akar)
Miyomlara neyin neden olduğunu kesinkes kimse bilmediğinden, onların büyümesine yahut küçülmesine neyin neden olduğunu da bilmiyoruz. Hormonal kontrol altında olduklarını biliyoruz – hem östrojen üstelik de progesteron. Hormon düzeyleri yüksek olduğu zaman hamilelik esnasında hızla büyürler. Anti hormon ilaçları kullanıldığında küçülürler. Bunun yanı sıra bir kadın menopoza girdiğinde büyümeyi durdurur yahut küçülür.
Miyomlar kansere dönüşebilir mi?
Miyomlar hemen hemen her zaman iyi huyludur (kanserli değildir). Çok az da olsa (1000’de birden az) kanserli bir fibroid ortaya çıkacaktır. Buna leiomyosarkom denir . (leye-oh-meye-oh-sar-KOH-muh) Hekimler, bu kanserlerin zaten bulunan bir miyomdan kaynaklanmadığını düşünüyorlar. Miyomlara sahip olmak, kanserli bir miyom gelişme tehlikesini artırmaz. Miyomlara sahip olmak, bir kadının rahimde başka kanser türlerine tutulma şansını da artırmaz.
Ya hamile kalırsam ve myom varsa?
Miyomu olan kadınların hamilelik ve doğum esnasında sorun yaşama ihtimali daha fazladır. Bu sorun olacağı manasına gelmez. Miyomlu kadınların çoğu doğal gebeliklere sahiptir. Miyomlu kadınlarda görülen en çok görülen problemler şu şekildedir:
- Sezaryen. Miyomu olan kadınlarda sezaryen ameliyatına gereksinim duyma tehlikesi altı kat oldukça çoktur.
- Bebek makat. Bebek vajinal doğum için iyi konumlandırılmamış.
- Emek ilerleyemez.
- Plasental abruption. Plasenta doğumdan evvel rahim duvarından ayrılır. Bu olduğu zaman, fetüs yeterli oranda oksijen almaz.
- Erken doğum.
Miyomunuz varsa ve hamile kalırsanız doğum uzmanınızla konuşun. Bütün doğum uzmanlarının miyomlar ve hamilelik ile alakalı deneyimi vardır. Miyomu olan ve hamile kalan çoğu kadının, yüksek tehlikeli gebeliklerle ilgilenen bir OB görmesi gerekmez.
Myom olduğumdan nasıl emin olabilirim?
Hekiminiz, rahminizi, yumurtalıklarınızı ve vajinanızı denetlemek için onu sistemli bir pelvik kontrol için gördüğünüzde fibroidleriniz olduğunu görebilir. Hekim, rahimde (çoğu zaman ağrısız) bir yumru yahut kitle olarak, sıradan bir pelvik kontrol esnasında miyomu parmaklarıyla hissedebilir. Genellikle, bir hekim, fibroidlerin ne kadar küçük yahut ne kadar büyük olduğunu, boyutlarını, hamile olsaydınız uterusunuzun boyutuyla karşılaştırarak tanımlayacaktır. Mesela, fibroidlerinizin uterusunuzu 16 haftalık hamile olmanız durumunda olacağı boyuta getirdiği söylenebilir. Veyahut fibroid, meyveler, kuruyemişler yahut üzüm yahut portakal gibi bir top, meşe palamudu yahut ceviz yahut bir golf topu yahut voleybol gibi bir topla karşılaştırılabilir.
Hekiminiz, miyomunuz olduğunu teyit etmek için görüntüleme testleri yapabilir. Bunlar, ameliyat olmadan bedeninizin içinin bir “resmini” oluşturan testlerdir. Bu testler şunları içerebilir:
- Ultrason – Resmi oluşturmak için ses dalgalarını kullanır. Ultrason probu karın üzerine yerleştirilebilir yahut resmi yapmak için vajina içine yerleştirilebilir.
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) – Resmi oluşturmak için mıknatıslar ve radyo dalgaları kullanır
- X-ışınları – Bedeni görmek ve resmi oluşturmak için bir çeşit radyasyon kullanır
- Kedi taraması (CT) – Daha eksiksiz bir şekil için bedenin pek çok X-ışını resmini farklı açılardan çeker
- Histerosalpingografi (hiss-tur-oh-sal-PIN juh-gram) (HSG) yahut sonohisterogram (soh-Noh-HISS-tur-oh-gram) – HSG rahim ve alarak x- içine röntgen boya enjekte ihtiva eder ışın resimleri. Bir sonohisterogram, rahim içine su enjekte etmeyi ve ultrason resimleri çekmeyi ihtiva eder.
Miyomunuz olup olmadığından emin olmak için de ameliyat olmanız gerekli olabilir. Bunu yapmak için 2 tür ameliyat vardır:
- Laparoskopi (lap-ar-OSS-koh-pee) – Hekim, göbek içerisinde yahut yakınında yapılmış olan küçük bir kesiğe uzun, ince bir kapsam yerleştirir. Dürbün parıltılı bir ışığa ve bir kameraya sahiptir. Bu, hekimin iş esnasında rahmi ve başka uzuvları bir monitörde görüntülemesini sağlar. Resimler de uygulanabilir.
- Histeroskopi (hiss-tur-OSS-koh-pee) – Hekim, vajina ve rahim ağzından bir ışıkla uzun, ince bir skopu uterusa geçirir. Herhangi bir kesi gerekmez. Hekim, miyomlar ve polipler gibi başka problemler için rahmin içine bakabilir. Dürbünle birlikte bir kamera da kullanılır.
Miyom varsa doktoruma hangi soruları sormalıyım?
- Kaç myom var?
- Myom (myom) ne büyüklükte?
- Miyom (lar) m nerede bulunmaktadır (dış yüzey, iç yüzey yahut rahim duvarında)?
- Miyom (lar) ın gittikçe büyümesini bekleyebilir miyim?
- Ne kadar hızlı büyüdüler (daha önce biliniyorlarsa)?
- Miyom (lar) ın büyüdüğünü nasıl anlayabilirim?
- Miyom (lar) hangi problemlere sebep oluşturabilir?
- Miyomlarımın büyümesini izlemek için hangi testler yahut görüntüleme çalışmaları en iyisidir?
- Miyom (larım) bir sorun durumuna gelirse tedavi seçeneklerim nelerdir?
- Başka tedavi türlerine karşı bir histerektomi ile fibroidleri tedavi etme hususundaki görüşleriniz nelerdir?
Hekiminiz sorularınızı tamamiyle yanıtlamamışsa yahut ihtiyaçlarınızı karşılamıyor gibi görünüyorsa, 2. bir görüş her zaman iyi bir fikirdir.
Miyomlar nasıl iyileştirilir?
Miyomlu kadınların çoğunda herhangi bir semptom görülmez. Belirtileri olan kadınlar için katkı sağlayabilecek tedaviler vardır. Miyomlarınızı iyileştirmenin en etkili yöntemi üzerine hekiminizle konuşun. Bir tedavi seçmenize yardım etmeden evvel pek çok şeyi göz önünde bulunduracaktır. Bunlardan kimileri şunları ihtiva eder:
- Miyomlardan semptomlarınız var mı yok mu diye
- Gelecekte hamile kalmak isteyebilirsen
- Miyomların ölçüsü
- Miyomların yeri
- Yaşınız ve menopoza ne kadar yakın olabileceğiniz
Miyomunuz varsa ancak herhangi bir belirti yoksa tedaviye ihtiyacınız olmayabilir. Hekiminiz, doğal muayenelerinizde büyüyüp büyümediklerini kontrol edecektir.
İlaçlar
Miyomunuz varsa ve hafif semptomlarınız varsa, hekiminiz ilaç almayı tavsiye edebilir. Hafif ağrı için ibuprofen yahut asetaminofen gibi reçetesiz satılan ilaçlar kullanılır. Regl döneminiz esnasında ağır kanamanız varsa, demir takviyesi almak sizi kansızlıktan koruyabilir yahut halihazırda aneminiz varsa düzeltebilir.
Miyom belirtilerinin kontrolüne yardım etmek için doğum muayenesi için geniş kapsamlı olarak kullanılan bir iki ilaç reçete yapılabilir. Düşük dozaj doğum kontrol hapları, miyomları büyütmez ve ağır kanamanın kontrolüne yardım edebilir. Aynısı progesteron benzeri enjeksiyonlar için de geçerlidir (örn. Depo-Provera®). Mirena® ismindeki bir RİA (rahim içi araç), ağır kanamayı öğrenmenin yanında doğum muayenesi için de uygulanılan az miktarda progesteron benzeri ilaç ihtiva eder.
Miyomları iyileştirmek için kullanılan başka ilaçlar “gonadotropin salgılayan hormon agonistleridir” (GnRHa). En çok görülen kullanılanı Lupron®’dur. Enjeksiyon, burun spreyi ile verilen yahut implante edilen bu ilaçlar miyomlarınızı küçültebilir. Kimi zaman fibroidlerin çıkarılmasını kolay hale getirmektir için ameliyattan evvel kullanılırlar. GnRHas’ın yan etkileri arasında sıcak basmaları, stres, uyuyamama, cinsel istek azalması ve eklem ağrısı sayılabilir. Çoğu kadın GnRH’yi nispeten iyi tolere eder. Çoğu kadın GnRHas alırken adet görmez. Bu, ağır kanaması olan kadınlar için büyük bir rahatlama olabilir. Bunun yanı sıra kansızlığı olan kadınların doğal kan sayımına dönmesini sağlar. GnRHas kemik incelmesine sebep oluşturabilir, bu yüzden kullanımları çoğu zaman altı ay yahut daha kısa müddet ile kısıtlıdır. Bu ilaçlar da çok pahalıdır ve bazı sigorta şirketleri maliyetin yalnızca bir bölümünü yahut hiçbirini karşılayamaz. GnRHalar, miyom semptomlarından kalıcı olmadan kurtulma sağlar; İlacı almayı bıraktığınızda, miyomlar çoğu zaman hızla büyür.
Ameliyat
Orta yahut kuvvetli belirtileri olan miyomunuz varsa, bunları iyileştirmenin en etkili yöntemi ameliyat olabilir. Alternatifler şu şekildedir:
- Miyomektomi (meye-oh-MEK-tuh-mee) – Rahmin sağlıklı dokusunu çıkarmadan fibroidleri çıkarmak için yapılmış olan ameliyat. Miyomları için tedaviden sonra çocuk sahibi olmak isteyen yahut başka sebeplerle rahmini korumak isteyen kadınlar için en iyisidir. Miyomektomi sonrası hamile kalabilirsiniz. Ancak myomlarınız rahmin derinlerine gömülmüşse, doğum yapmak için sezaryene gerek duyabilirsiniz. Miyomektomi çok fazla biçimde uygulanabilir. Büyük bir ameliyat olabilir (karın kesiği dahil) yahut laparoskopi yahut histeroskopi ile uygulanabilir. Yapılabilecek ameliyat çeşidi miyomların tipine, boyutuna ve konumuna bağlıdır. Miyomektomiden sonra yeni miyomlar büyüyebilir ve ileriki zamanlarda problemlere sebep oluşturabilir. Ameliyatın bütün muhtemel tehlikeleri miyomektomi için geçerlidir. Riskler, ameliyatın ne kadar geniş olduğuna bağlıdır.
- Histerektomi (hiss-tur-ek-tuh-mee)– Uterusu çıkarmak için ameliyat. Bu ameliyat, rahim fibroidlerini iyileştirmenin tek kesin yoludur. Fibroidler, histerektomi yapılmasının en çok görülen sebebidir. Bu ameliyat, bir kadının miyomları büyükse, ağır kanaması varsa, menopoza yaklaşmış yahut geçmişse yahut çocuk istemiyorsa kullanılır. Miyomlar büyükse, bir kadının uterusu çıkarmak için karnı kesmeyi ihtiva eden bir histerektomiye gereksinimi olabilir. Miyomlar daha küçükse, hekim karında bir kesi yapmak yerine vajinadan rahme ulaşabilir. Bazı hallerde, laparoskopla histerektomi uygulanabilir. Histerektomi esnasında yumurtalıkların ve rahim ağzının alınması çoğu zaman isteğe bağlıdır. Yumurtalıkları alınmayan kadınlar, histerektomi esnasında menopoza girmezler. Histerektomi büyük bir ameliyattır. Histerektomi çoğu zaman nispeten güvenilir olduğu halde, önemli bir komplikasyon tehlikesi taşır. Histerektomiden tedavi olma çoğu zaman bir iki hafta sürer.
- Endometriyal ablasyon (en-doh-MEE-tree-uhl uh-BLAY-shuhn) – Çok ağır kanamayı denetlemek için uterusun astarı çıkarılır yahut yok edilir. Bu, lazer, tel halkalar, kaynar su, elektrik akımı, mikrodalgalar, dondurma ve başka yöntemlerle uygulanabilir. Bu prosedür çoğu zaman küçük cerrahi şeklinde onaylanır. Ayakta tedavi bazında yahut üstelik bir hekimin ofisinde uygulanabilir. Istenmeyen durumlar meydana gelebilir, ancak çoğu yöntemde nadirdir. Çoğu kişi çabuk iyileşir. Bu prosedürü uygulayan kadınların takribî yarısında artık adet kanaması yok. 10 kadından takribî üçünde çok daha hafif kanama var. Ancak bu ameliyattan sonra kadın çocuk sahibi olamaz.
- Miyoliz (meye-OL-uh-siss) – Miyomlara çoğu zaman laparoskopi ile yönlendirilen bir iğne sokulur ve fibroidleri yok etmek için elektrik akımı yahut dondurma kullanılır.
- Uterin Fibroid Embolizasyonu (UFE) yahut Uterin Arter Embolizasyonu (UAE) – İnce bir tüp, fibroide kan temin eden kan damarlarına giden iptir. Ileriki zamanlarda küçük plastik yahut jel partiküller kan damarlarına enjekte edilir. Bu, miyomun kan akışını tıkayarak küçülmesine sebep olur. UFE, ayakta tedavi yahut yatan hasta prosedürü olabilir. Erken menopoz dahil istenmeyen durumlar nadirdir ancak meydana gelebilir. Araştırmalar, fibroidlerin UFE’den sonra tekrardan büyümesinin mümkün olmadığını, ancak daha uzun süreli araştırmalara gereksinim olduğunu gösteriyor. Bütün miyomlar UFE ile tedavi edilemez. UFE için en iyi adaylar:
- Ağır kanamaya sebep olan miyomlara sahip olmak
- Mesane (idrar torbası ) yahut rektuma ağrıya sebep olan yahut baskı yapan miyomlarınız varsa
- Histerektomi istemiyorum
- Gelecekte çocuk sahibi olmak istemiyorum
Rahim fibroidleri için hangi yeni tedaviler bulunur?
Aşağıdaki sistemler daha standart tedaviler değildir, bu yüzden hekiminiz bunları önermeyebilir yahut sağlık sigortası bunları karşılamayabilir.
- Radyofrekans ablasyonu , miyom dokusunu kuşatan doğal uterus dokusuna zarar vermeden yok etmek için ısı kullanır. Miyomlar rahim içerisinde kalır ancak ebatları küçülür. Çoğu kadın aynı gün eve gider ve bir iki gün içerisinde doğal aktivitelerine dönebilir.
- Anti-hormonal ilaçlar , kemik inceltici yan etkiler olmaksızın belirtilerin giderilmesini sağlar.