Ned Kelly
- Önem : Bir dönem Avusturalya'da halk kahramanı olarak görülen soyguncu
- Doğum : 1855
- Ölüm : 1880
Yaptığı soygunlarla ve haydutluklarla Avusturalya’da efsane olan Ned Kelly adeta bir halk kahramanına dönüştü. Sömürge yönetimine karşı el yapımı bir zırhla silahlı bir çatışmaya girdiği son başkaldırısı ona büyük bir ün kazandırdı. 19. yüzyılın başlarında İngiliz mahkumların gönderildiği bir sürgün yeri olan Avusturalya’da mahkum olan bir babanın oğlu olan Kelly’in annesi Helen’di. Babasını on bir yaşındayken kaybetti. Genç Kelly, kısa bir süre sonra suç kariyerine başladı. 1870’lerde hırsızlık ve saldırı suçlarından iki kez cezaevine gönderildi. Serbest kalmasının ardından bu kez çok ciddi bir suç olan polise saldırı ile itham edildi. Bu olayın ardından kardeşi Dan ile kaçmaya başladı. Polis onları yakalamak için geldiğinde Kelly kardeşler üç polisi öldürdü. Bu eylemleri onları bölgenin aranan kanun kaçakları haline getirdi. Başlarına konan büyük ödüle rağmen bir dizi banka soygunu yapmayı başardılar.
Bir Katolik olan Kelly, yaptıklarına gerekçe olarak Avusturalya’da Katoliklere yapılan baskıları gösteriyordu. Bazılarına göre o baskıya karşı direnişin sembolüydü. Yaptıklarıyla İngiliz koloni yönetimine karşı daha geniş kapsamlı bir muhalefetin önünü açan tabiri caizse “toplumsal bir hayduttu.” Kelly, Glenrowan’da bir handa yakalandı. Bina polis tarafından kuşatıldı. Handan el yapımı bir zırh giyerek çıktı. İlk önce kurşun yağmurundan kurtulmayı başarsa da en sonunda korumasız durumdaki bacaklarından vuruldu ve yakalandı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mustafa Rakım Efendi
Celî sülüs yazıda çığır açan, başarısı ve III. Selim, IV. Mustafa ve II. Mahmud için yazdığı tuğralara kendinden sonra değişmeyecek yeni bir biçim kazandıran Mustafa Râkım’ın babası Mehmed Kaptan’dır. Memleketinde ilköğrenimini tamamladıktan sonra küçük yaşta İstanbul’a gitti. Ağabeyi İsmail Zühdü’nün yanında medrese tahsili görürken ondan sülüs ve nesih meşkederek on iki yaşında icazet aldı. Kendisine “Râkım” mahlası verildi. Ayrıca sülüs, nesih yazılarının inceliklerini öğrenmek maksadıyla III. Derviş Ali’nin derslerine devam etti. Medrese tahsilini tamamlayan Râkım Efendi hat sanatında elde ettiği başarıları sebebiyle şöhreti yayıldı ve ileri gelen devlet adamlarının çocuklarına yazı dersleri vermeye başladı. Yaptığı bir resim, Reîsülküttâb Ebûbekir Râtib Efendi vasıtasıyla III. Selim’e takdim edilince padişahın resmini de yapması istendi. Kısa sürede padişahın resmini tamamlayarak kendisine takdim etti. Resmi çok beğenen III. Selim, Râkım Efendi’yi müderrislik pâyesiyle ödüllendirdi. Böylece saray çevresini etkileyen ve büyük destek gören Râkım Efendi, II. Mahmud padişah olunca onun yazı hocası oldu. Ayrıca kendisine sikke-i hümâyun ve tuğra tanzimi görevi verildi.
-
Endre Ady
Macar şiirini biçim ve öz açısından yenilikler getiren Macar şair Endre Ady, Erdmindszent şehrinde dünyaya geldi. Soylu bir aileye mensuptu, ancak ailesi giderek yoksullaşmıştı. Yüksek tahsilini Debrecen’deki hukuk fakültesinde tamamlayan Ady, 1889 yılında o dönemin önemli kültürel merkezlerinden olan Nagyvarad’a yerleşmesi hayatında dönüm noktası oluşturdu. Yine aynı yıl içerisinde ilk kitabı olan Versek’i(Şiirler) yayımladı. Bu süreçten sonra üstlendiği gazetecilik mesleğini ömrünün sonuna kadar sürdürdü. Ady’in 1094-1907 yılları arasında Fransa’ya yaptığı yolculuklar şiire ve sanata olan görüşlerinin daha da pekişmesine ve olgunlaşmasına neden oldu. Macar edebiyatının önce gelen dergilerinden biri olan Nyugat çevresinde toplanan aydınlardan biri olarak ön plana çıktı.
-
Defterdar
Osmanlılar’da genel olarak diğer devlet müesseseleri gibi defterdarlık da daha önceki Türk İslam devletlerinin müessese ve teşkilatlarına dayanmakta olup İlhanlılardan bu tabiri benimseyerek devletin mali işlerinde birinci derecede sorumlu olan şahsa ‘defterdar’ demişlerdir. Osmanlı resmi terminolojisinde Bab-ı Defteri olarak da anılan defterdarlık müessesesinin ne zaman kurulduğu hakkında kesin bilgi bulunmadığı için bu konuda çeşitli tahminler vardır. I. Murad yahut II. Murad dönemine dayandıran araştırmacılar olsa da; 15. yüzyılda Fatih Kanunnamesi’nde defterdarların vazife ve selahiyetlerinden bahsediliyor olması bu tarihte tamamen şekillendiğini kanıtlamaktadır. Başlangıçta sadece bir defterdar varken devletin büyüyüp gelişmesiyle birlikte mali işlerin çoğalması defterdar sayısının arttırılmasını gerektirmiştir. Fatih Kanunnamesi’nde “başdefterdar” ve “defterdarlar” tabirlerinin geçmesi, ikinci defterdarlığın bu devirde kurulduğunu göstermektedir. Defterdar sayısı ikiye çıkarılınca biri Rumeli, diğeri Anadolu’nun malî işlerine bakmaya başladı. Ancak Rumeli defterdarı daima Anadolu defterdarından önce geldi ve başdefterdar kabul edildi. 18.yüzyıl sonlarına kadar başdefterdarlığın öneminin artması dışında durumda pek değişiklik olmadı ancak Tanzimat’ın arefesinde müessesede birkaç defa değişiklik yapıldı.
-
John Gotti
Pahalı giysileri, fönlü saçları ve desenli çorapları nedeniyle “Dapper Don”(Şık Don) adıyla anılan John Gotti, yakın zamanın en ünlü mafya babalarından biriydi. New Yorklu Gambino ailesinin lideri olarak büyük bir suç imparatorluğu kuran Gotti, Bronx’da dünyaya geldi. Brooklyn’e taşındıktan sonra bir sokak çetesine katıldı. New York’un beş mafya ailesinden biri olan Gambinolar ile yolları kesişti. 1970’lerin sonu ve 1980’lerin başında mafya babası oldu. Gambino lideri Paul Castellano’nun Manhattan’da bir et lokantasının önünde öldürülmesini organize etti. Böylece 1985 yılında çetenin başına geçti.
-
Tekfur Sarayı
Yapım tarihinin kesin olarak bilinmediği Bizans eserlerindendir. Bugün Edirnekapı ve Eğrikapı arasında surların yanında bulunan saray, sağlam bir şekilde günümüze miras kalmıştır. Erken Dönem Bizans Mimarisinin önemli yapı taşlarından olan sarayın, tarihçesi hakkında çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Bazı araştırmacılara göre 10.yy.’da İmparator Porfirogenetos tarafından inşa edildiği yazılırken, bazı araştırmacılara göre ise 13.yy.’da Blakhernai Sarayı’nın bir uzantısı olarak inşa edilmiştir. İkinci rivayeti destekleyenlerin çoğunlukta oluşu nedeniyle bu fikir üzerinde daha çok durulmaktadır.Blakhernai Sarayı, imparatorluk saraylarındandır. Surlar içinde oldukça güvenli hale getirdikleri sarayı İstanbul’un fethine kadar kullanmışlardır. Çeşitli imparatorluk dönemlerinde eklemeler yapılarak saray bir kompleks haline gelmiştir. İmparator I.Manuel Komnenos da kendi adına bu alana bir saray yaptırmıştır. Sarayın kendisiyle ilgilendiği kadar çevre düzenlemesine de büyük önem veren İmparator, surları da genişletmiştir. İnşa ettirdiği saraydan günümüze sağlam olarak kalan kısmı Tekfur Sarayı olarak anılmaktadır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun