Regülatör Nedir? Nasıl Çalışır?
Günümüzde enerjiyi daha verimli kullanmak için kullanılan birçok cihaz vardır. Bunlardan biriside regülatörlerdir (voltaj düzenleyici). Regülatör isminden de anlaşılacağı gibi regülasyondan türemiştir.
Regülatör Nedir: Dalgalı elektrik voltajını dengelemek için kullanılan elektrik cihazlarıdır. Şebeke geriliminde (voltaj) bazı zamanlar yükselme ve düşme gibi dengesizlikler oluşur. Bu dengesizlikler verim kaybına neden olur. İstenmeyen olağan dışı bu dengesizlikleri önlemek için kullanılan cihazlara regülatör denir.
Regülatör Yapısı
Regülatörler, regülasyonun tipine ve kullanıldıkları alanlara göre basit veya karmaşık yapıda olabilirler. Bir regülatörde, temel olarak bir bulucu eleman, bir yayım organı ve bir servo motor bulunur.
- Bulucu eleman; ayarlanmış büyüklüğün değişimlerini ölçer.
- Yayım organı; ayarlayıcı büyüklüğün değişimlerini, ayarlanmış büyüklükle bu büyüklüğün sâbit tutulacak değerleri arasındaki farkı düzenler.
- Servo motor; ayarlayıcı büyüklüğün yayım organı tarafından belirtilen değişimlerini yerine getirmek için gerekli gücü uygular.
Regülatör Nasıl Çalışır?
Regülatör çalışma sisteminde transformatör ve hassas yapıdaki varyak sistemlere seri bağlanır. Güçlendirici (booster) olan bu cihazlar gerilim dengelemesini en iyi şekilde ayarlar. Regülatörler temelde bir bulucu eleman bir servo motor ve yayım organından oluşur. Tipleri de karmaşık veya basittir.
Yük tarafından kısa devre olduğu zaman regülatörler, meydana gelen büyük akımların ayarlanmasını sağlar. Basit seri regülatörler bu değişmelere hemen cevap veremezler. Ama karmaşık yapıda olan regülatörler değişimlere cevap verirler. Şönt sezmeli seri regülatörler küçük değişimlere anında cevap verirler.
Regülatörü koruyan emniyet elemanları, regülatörden tamamıyla ayrıdır. Genelde regülatör iş yapamaz duruma geldiği zaman devreye girer. Makineyi ve sistemi durdururlar. Bütün enerji kaynaklarından pilden bile akım çekildiği zaman gerilim düşer. Gerilimin belirli sınırlar içinde kalması için bütün cihazlarda gerilim regülatörü kullanılır. (voltaj regülatörü veya voltaj yükseltici)
Regülatörlerde trafo ve varyak vardır. Şebekeden gelen alternatif akımı elektronik servo devre ile önce trafoya sonra varyak’ a aktarır. (yüksek güç ve amperli trimpot). Bu varyak’a bağlı olan motor ve motorun uçları servo devreye, servo devre ise güç aldığı bir trafoya bağlıdır
Regülatör Nerelerde Kullanılır?
- Kesintisiz güç kaynağı, kartlı geçiş sistemleri,
- Tıp ve laboratuvar cihazları, dişçilik ekipmanları
- Telekomünikasyon cihazları, fotoğraf baskı makineleri,
- CNC tezgâhları, enjeksiyon makineleri, ağaç işleme makineleri,
- Fotokopi, fax, bilgisayar sistemi, radyo ve televizyon vericileri
- Tasarım makineleri, tekstil makineleri, otomasyon ekipmanları,
- Matbaa makineleri gibi özellikle iletişim araçlarında
- Denizcilik ekipmanları, imalathaneler ve atölyelerde, asansörler,
Ayrıca ev ve işyeri aydınlatma sistemlerinde voltajın gidip gelmesinde şebekede regülatörler kullanılır. Regülatör kullanılmazsa birçok makine zarar görebilir.
Regülatör Nasıl Bağlanır?
1 fazlı statik regülatörlerde cihazın giriş-çıkış bağlantısı cihaz üzerinde verilen bağlantı şemasına göre yapılmalıdır. Elektrik panosundan alınacak 1 faz + Nötr kablosu, cihazın arka panelinde bulunan klemens grubuna sırası ile bağlanır.
3 fazlı statik regülatörlerde cihazın giriş-çıkış bağlantısı cihaz üzerinde verilen bağlantı şemasına göre yapılmalıdır. Elektrik panosundan 3 faz + Nötr kablosu alınır. Cihazın arka panelinde bulunan klemens grubuna soldan itibaren L1-L2-L3 ve N olarak sırası ile bağlanır. Beslenecek yükün nötr ve faz bağlantısı sırası ile yapılır.
Regülatör Fiyatları
Servo kontrollü regülatör fiyatları her firmaya göre değişmektedir. Birçok regülatör markaları vardır. Güç faktörlerine ve kullanılan malzemelere göre regülatör fiyat listesi çıkarılmaktadır.
Önemli Not: Regülatörün kapakları kesinlikle açmamalıdır. Havalandırma deliklerinin içine herhangi bir cisim girmemeli ve bu delikler tıkanmamalıdır. Patlayıcı ve yanıcı madde bulunan ortamlarda regülatör kullanmamalıdır. Cihazın yerleştirileceği yer güneş ışığını direkt olarak almamalıdır. Ayrıca bir ısı kaynağına yakın bulunmamalı, regülatörün arka tarafında en az 20cm’ lik bir hava boşluğu bırakılmalıdır.
Regülatör kapalı alanda -10 °C ile +40 °C sıcaklık aralığında çalışır. +40 °C ve üzerindeki olan bölgeler de ortamı klima ile soğutmak gerekir. Ya da regülatörü kapasitesinin altında kullanmak gerekmektedir. Regülatör aşırı nemli, asitli veya metal tozunun yoğun olarak bulunduğu ortamlarda çalıştırılmamalıdır.
BENZER KONULAR