2 AMİNO ASİTLERAmino asitler proteinlerin temel yapısal ünitesidir. Belli bir düzen içinde bir araya gelerek polipeptidleri oluştururlar. 20 kadar amino asidin farklı kombinasyonlarda ve dizilerde bulunmasıyla vücuttaki çok çeşitli proteinler oluşur. Bu amino asitler alanin, arjinin, asparajin, aspartik asit, sistein, glutamin, glutamik asit, glisin, histidin, izolösin, lösin, lizin, metionin, fenil alanin, prolin, serin, treonin, triptofan, tirozin ve valindir.
3 Bazı Amino Asitler vücut için esansiyeldir: • Arjinin• Histidin• Isolöysin• Löysin• Lizin• Metiyonin• Fenilalanin• Treonin• Triptofan• ValinNon-esansiyelAmino Asitler:• Alanin• Asparajin• Aspartat• Sistein• Glutamat• Glutamin• Glisin• Prolin• Serin• Tirozin
5 . H O H N C C H OH H amino asid Glisin (En basit yapılı amino asid) asid grupamino grupGlisin(En basit yapılı amino asid)R = H(fonksional olan bir hidrojendir)
6 CHNH2COOHRaGenel amino asit yapısıCHNH2COOHbgdeaKarbonların sıralanması
7 Amino asitlerin birbirine bağlanmaları Ribozomlarda katalize edilen bir reaksiyonla iki amino asit arasından bir H2O çıkar ve peptid bağı oluşur; birbirine bağlanırlar.Su kaybıSu kaybıSu kaybıBuradaki her bir amino asit yanındakine peptid bağıyla (C-N) bağlanmıştır. Artık bu bir peptiddir ve protein karakterindedir
8 Proteinler, aminoasitlerin birbirine bağlanması sonucu oluşur Proteinler, aminoasitlerin birbirine bağlanması sonucu oluşur. Bir aminoasidin -COOH ucu ile -NH2 ucu birleşir ve bu arada bir H2O molekülü açığa çıkar. Oluşan bu bağa "peptid bağı" denir. İki aminoasidin birleşmesiyle dipeptid, üç aminosit birleşince tripeptid, çok sayıda aminoasit peptid bağlarıyla bağlanınca polipepetid oluşur. Polipeptidler sülfit bağlarıyla da belli yerlerden birbirine bağlanırlar. Çeşitli kimyasal bağların güçlendirdiği polipeptidler proteinleri oluştururlar.
9 . Proproteinlere örnek enzimlere bir örnek: Kemotripsinojen. 245 aminoasitten oluşur. Bir proenzimdir.15 aminoasitlikbir zincir kopmasıyla kemotripsine dönüşür.
10 b-Plakalı Tabakalı Yapı Modeli Polipeptid zinciri plakalar şeklinde ve gergin bir formda uzanırlar.İki veya daha fazla polipeptid zinciri H bağları ile birbirine bağlanmıştır. Tüm peptid rezüdüleri H bağına katılır ve böylece yapı stabilize edilir..Bağ, protein omurgasına dik bir yerleşim gösterir.
11 Proteinlerin Tersiyer Yapısı: Primer yapıda birbirinden uzakta olan bazı amino asitlerin belli bir aktif merkez oluşturmak üzere düzenlenmesidir.Bu yapıda, sekonder yapıya ilaveten bir takım katlanma ve bükülmeler yapılarak, proteinin kendine has üç boyutlu yapısını kazanması sağlanırTek polipeptid zincirinden oluşan proteinler tersiyer yapıda aktivite kazanmış olurlar.H, disülfit, iyonik bağlar, Van der Waal’s kuvveti ve nonpolar etkileşimler bu yapıyı kuvvetle stabilize ederler.
12 Proteinlerin Kuaterner Yapısı Birden fazla polipeptid zincirinden oluşan proteinler tersiyer yapıda fonksiyonel değildirler.Bu tip proteinlerin fonksiyonel olabilmeleri, kuaterner yapıyı kazanmalarına bağlıdır.Birden fazla polipeptid zinciri tersiyer yapılarını kazanmalarından sonra kendi aralarında biraraya gelirler ve proteini aktif hale getirirler.Enzimlerin tamamına yakını kuaterner yapıdadırH, disülfit, iyonik bağlar ve hidrofobik etkileşimler bu yapıyı stabilize ederler.
14 Üç boyutlu yapılarına göre proteinler fibriler veya globuler yapıdadır Üç boyutlu yapılarına göre proteinler fibriler veya globuler yapıdadır. Deri, kemik, tendon, kıkırdak ve dişlerin kollajen proteini, tırnak, tüy ve derideki a-keratin, elastik bağ dokusu yapısındaki ve kan damarı duvarındaki elastin fibriler yapılı proteinlere örnektir. Enzimlerin hemen hepsi, antikorlar, hemoglobin, miyoglobin pek çok hormon, transfer görevi yapan pek çok protein, serum globulinleri ve serum albuminleri globuler yapıdadır.
15 Proteinler biyolojik fonksiyonlarını yerine getirebilmek için metal iyonları, karbonhidratlar, lipidler, koenzimler, porfirin halkaları v.s. gibi kimyasal birimlerle birleşir. Örneğin, Hb yapısında 4 polipeptid zinciri, porfirin halkaları ve demir iyonu içerir. Protein yapısında olmayan bu kısımlara prostetik grup denir.
16 Proteinler, hücrenin ana yapısında ve ana fonksiyonlarında yapı maddeleri, hormonlar, taşıyıcı moleküller, enzimler, pıhtılaşma proteinleri, vücut savunması, homeostatik denge sağlayan maddeler ve nükleik asitlerin yapısının korunması gibi bazı önemli görevleri vardır. Vücuttaki biyokimyasal reaksiyonların hemen hepsi enzimlerle katalize edilirler.
17 PROTEİNLERİN ÖDEVLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI EnzimlerDepo proteinleriKazein,FerritinOvalbuminGliadinZeinTransport proteinleriHemoglobinMiyoglobinSerum albuminib-LipoproteinTransferrinSeruloplazminKontraksiyon proteinleriMiyozinAktinDineinTubulinToksinler
18 PLAZMA PROTEİNLERİ300 kadar plazma proteini tanımlanmıştır. Fizyolojik ve patolojik şartlara göre proteinlerin lokalizasyonları ve konsantrasyonları değişir.Plazma proteinleri analizi için kan serumu kullanılır. Ayrıca plazma, idrar, amniyon sıvısı, beyin omurilik sıvısı, tükrük, gaita, periton sıvısı, plevra sıvısı da vücuttaki çeşitli proteinlerin analizinde kullanılır. Böbrek hastalıkları nedeniyle idrara karışabilir. İdrara protein çıkmasına proteinüri denir.
19 PLAZMA PROTEİNLERİTotal protein:Kandaki total protein düzeyi 6-8 gr/dl kadardır. Kanda protein azalmasına hipoproteinemi denir. Bunun % kadarı albumindir. Diğer % 40-60’ının çoğu globulin yapısındadır. Kan serumunda incelenirAlbumin: Total kan proteininin yaklaşık yarısını oluşturur. Karaciğerde sentez edilir, çeşitli dokularda yıkılır. Beslenmeye bağlı olarak değişir. Kan albumin düzeyi beslenmenin bir indeksi olarak kullanılır.Prealbumin: Malnutrisyon hakkında albumin ve transferrinden daha hassas bilgi verir. Negatif bir akut faz reaktantıdır
20 PLAZMA PROTEİNLERİa1-antitripsin: Akut faz reaktanlarındandır. Neonatal distres sendromu, pulmonar amfizem gibi bazı hastalıklarda azalır.a-feto protein: Amniyon sıvısı ve möaternal serumda analizi yapılarak nöral tüp defekti olasılığı belirlemeye çalışılır.Seruloplazmin: Plazmada bakır taşır. Enfeksiyonlarda, malinitede, retiküloendoteliyal hastalıklarda, enflamasyonda artar.Transferrin: Kanda demir taşır.C reaktif protein: stres, travma, enfeksiyon ve malinitede artar
21 PLAZMA İLE SERUM FARKI NEDİR ? Kan sade tüpe alınır, pıhtılaşma süresi kadar maksimum 20 dakika beklenir, santrifüj edilir, üstte kalan sıvı kısım alınır. Bu serumdur. Fibrin ve/veya fibrinojen içermez.Antikoagulanlı kan santrifüj edilir, üstteki sıvı kısım alınır. Bu plazmadır. İçinde fibrinojen ve pıhtılaşma faktörleri vardır, fibrin yoktur.