wikiHow bir “wiki”dir. Bu, makalelerimizin çoğunun birden fazla yazar tarafından ortaklaşa yazıldığı anlamına gelir. Bu makaleyi oluşturmak için, zaman içinde makaleyi düzenlemek ve iyileştirmek üzere bazıları isimsiz, 44 kişi çalıştı.
Bu makale 10.331 defa görüntülenmiştir.
Zehirli sarmaşık, Kuzey Amerika kıtasında oldukça yaygın bir bitkidir, cilde temas ettiğinde meydana getirdiği kaşıntı ile meşhurdur. Kolay adapte olabilen inatçı bir bitki türü olduğundan, kazara etkilenmek oldukça kolaydır. Neyse ki, birazcık pratikle onu tanımak o kadar da zor değil. Bu makale yardımcı olabilir.
Zehirli sarmaşık (Toxicodendron radicans) aşağıda belirtilen şekillerde anlaşılabilir:
- Zehirli sarmaşığın üçlü gruplar halinde büyüyen yaprakları vardır. Daha fazlası burada.
- Yapraklarının ucu sivridir. Daha fazlası burada.
- Zehirli sarmaşık genellikle ilkbaharda yeşil, sonbaharda ise kırmızımsı-turuncu renktedir. Daha fazlası burada.
- Zehirli sarmaşık hem asma hem de çalı olarak büyür. Daha fazlası burada.
- Zehirli sarmaşık ilkbaharda salkım şeklinde küçük beyaz meyveler verir ve meyve verme kış boyunca devam eder. Daha fazlası burada.
Adımlar
Kısım 1
Kısım 1 / 3:Bitkilerin Özelliklerini Tanıma
-
1Üç yapraklı asma demetlerine bak. Zehirli sarmaşık her zamanüç yapraklı demet halindedir.Bunun belirleyici karakteristik olduğunu bil çünkü bu bitkiyi başka türlü tanımak çok da kolay değil. Zehirli sarmaşık pek çok şekilde büyüyebilme gibi olağanüstü bir kabiliyete sahiptir. Bu bitkiye “zehirli sarmaşık” denmesine rağmen, sadece yukarılara tırmanan bir sarmaşık gibi değilçalı veya tekli bitki şeklinde de büyüyebilir.
- Eğer kayalık yerlerde büyürse, diğer bitki örtüsünü ele geçirir. Eğer bir ağaç veya çitin yakınında büyürse, büyüdükçe kendini yakınındaki cisme dolayarak gelişir ve geçilemeyecek sıklıkta bir bitki örtüsü oluşturur.
-
2Zehirli sarmaşığın daha fazla ayırt edici özelliklerini tanı. Üçlü demet dışında, zehirli sarmaşığı ayırt edebileceğimiz pek çok özellik vardır. Bunlar:
Zehirli Sarmaşığın Özellikleri
Sivri uçlar: Birbirine yakın üç yaprak da sivri uca sahiptir.
Daha büyük orta yaprak: Yanlarda bulunan 2 yaprakçık, ortadaki yaprağa göre daha küçüktür.
Dallı veya dalsız: Ortadaki yaprağın neredeyse her zaman küçük bir dalı varken, yandaki 2 yaprakçık doğrudan salkımdan büyürler.
Üstü parlak, altı tüylü: Yapraklar yeşilin pek çok tonuyla karşımıza çıkabilir, ama genellikle üstleri daha koyu ve parlaktır. Yaprakların alt kısımları ise genellikle daha açık renkli ve tüylüdür.
Mevsimsel renk değişimleri: İlkbaharda yapraklar genellikle parlak yeşil renktedir, sonbaharda ise kırmızı (zehirli sarmaşık) veya parlak kırmızı/turuncu (zehirli meşe) renge dönüşür.
Bazen parlak olabilir: Yapraklar çoğu defa parlak bir görünüme sahiptir ancak parlaklığı yeterli bir işaret olarak görme, özellikle de yakın zamanda yağmur yağmışsa.
-
3Meyveleri kontrol et. Hem zehirli sarmaşık hem de zehirli meşe bitkileri küçük salkımlar halinde meyve verirler. Eğer her iki bitkiden birinde ufak taneli meyve varsa, ne pahasına olursa olsun sakın dokunma ve yeme.
Zehirli Sarmaşık/Meşe Meyvesini Nasıl Tanırsın
Renk: Beyaz, yeşilimsi-beyaz veya bronz.[1] X Kaynağı araştır
Çiçek açma: Çiçekler ilkbaharda büyür ve meyveler yaz sonuna doğru olgunlaşır; sonbahar ve kış boyunca da büyümeye devam ederler.
İnsanlar için güvenli mi? Kuşlar ve geyikler bu meyveleri yiyebilir ancak insanların yemesi için güvenli değil. [2] X Güvenliir Kaynak Michigan State University Extension Kaynağa git
-
4Bitkinin herhangi bir yerine sakın dokunma. Bitkinin bütün kısımları kaşıntı yapan bir yağ (uruşiol) içermektedir, bu yüzden bitkinin herhangi bir yerine temas etmekten kaçın. Uruşiol renksiz (ya da bazen hafif sarı) bir yağ olup temas ettiği yüzeyde aylarca kalabilir. [3] X Kaynağı araştır
- Bitkilerdeki yağ oranı ilkbahar ve yaz aylarında en fazladır.
-
5Çocuklara zehirli sarmaşıklardan uzak tutacak tekerlemeler öğret. Çocuklara zehirli sarmaşığı tanıtabileceğin ve sarmaşıktan uzak tutabileceğin pek çok eğlenceli ve kolay tekerlemeler öğretebilirsin. İşte onlardan bazıları:
Çocuklar için Zehirli Sarmaşık Tekerlemeleri
"Tüylü asma, dostum olma!"
"Üç yaprak taşır, her yeri kaşır.”
"Uzundur orta yaprak, zehirlidir bu bak!"
"Zehirli sarmaşık, yolumdan çık!"
"Beyazdır meyvesi, çoktur tehlikesi."
"Üstü parlak altı tüylü, sarmaşık gibi süslü."
"Sarmaşık yağ taşır, her yerimi kaşır."
"Baharda kırmızıdır yaprağı, hemen sarar toprağı."Reklam
Kısım 2
Kısım 2 / 3:Gezerken Zehirli Sarmaşık ve Meşeyi Farketme
-
1Sarmaşığa dokunmadan, sürtünmeden veya sarmaşığın arasından geçmeden önce incele. Asma gibi büyüyorsa, zehirli sarmaşık yılan gibi ağaçlara tırmanır. Bu şekilde büyüdüğünde bir asmadan bir sürü zehirli sarmaşık yetişir.Bir asmanın yanından geçmek zorundaysan, üzerinde yetişen bitki olup olmadığını daima incele.
-
2Kış aylarında bile uyanık ol. Zehirli meşe kış aylarında yapraklarını döker, geriye aşağıya sarkan kuru asma sapı kalır. Fakar bazı hassas kişiler için bu bile kaşıntıya neden olabilir.Reklam
Kısım 3
Kısım 3 / 3:Dikkat Etmek Gereken Alengirli Şeyler
-
1Zehirli meşeyi diğer bitkilerle karıştırma. Başka bitkiler de iki veya üç benzer yapraklı olabilir. Bu tip bitkilerin yaprak uçları iğneli (Çoban püskülü veya Mahunya) ya da sapları dikenli (böğürtlen) olabilir. En iyisi zehirli sarmaşığa benzeyen bitkilere hiç dokunmamak.
- Eğer saydığımız bütün karakteristikleri sağlayan ama eşit ve düzenli şekilli yapraklara sahip veya kenarları sivri yapraklı bir bitki görürsen, büyük ihtimal bu zehirli sarmaşık değildir. Zehirli sarmaşığın uçları daha rastgele dağılmış ve uçları arasında uzanan kenarlar birazcık kavislidir.
-
2Diğer hayvanların bilinmeyen bir bitkiyi yemesi, onun güvenilir olduğu anlamına gelmez.Zehirli bitkiler tüm canlılar için zehirli değildir.Geyik ve diğer otla beslenen hayvanlar zehirli sarmaşığı afiyetle yiyebilirler.Reklam
İpuçları
- Çocuklar yürümeye başladığından itibaren onlara bilmedikleri bitkilere dokunmamaları gerektiğini öğret. Bu doğanın bir kuralıdır. Bu özellikle kışın bitkilerin belirleyici yaprakları olmadığı için daha çok önem kazanır.
- Bir kere bulaştıysan, olabildiğince kaşınan bölgenin üzerini örtme. Hava alması iyileşmeyi hızlandırır.
- Bulaştıktan sonra kaşıntıyı iki-üç gün takip et ve derhal tedaviye başla. Tedavi için Zehirli sarmaşık ve zehirli meşe nasıl tedavi edilir makalesini incele.
- Zehirli sarmaşığa maruz kalan ayakkabı/ayakkabı bağcığını değiştir. Kaşıntıya yol açan yağ bağcıklarında kalarak tekrar tekrar sana bulaşmasına neden olabilir.
- Bağlı olmadıklarında köpeklere de dikkat et. Zehirli sarmaşık üzerindeki yağa alerjisi olanlar sadece insanlar değildir, ayrıca tüyle kaplı olduklarından köpeklerin cildindeki değişikliği farkedemeyebilirsin. Bu neden köpeğin çıplak karnını kontrol et. Ayrıca köpeğini sevdiğinde de dikkatli ol, yağı kendine de bulaştırabilirsin. Eğer köpeğinin yağa maruz kaldığını düşünüyorsan onu iyice yıka. Bu tip kaygıları ortadan kaldırmak için ormanlık yerlerde veya bağ aralarında köpeğinin tasması takılı olsun, zaten yürüyüş yollarında, diğer yürüyüş yapanlara hürmeten böyle olması lazım!
- Maruz kaldığında hemen sürmek için yanında kaşıntı kremi veya özel sabun taşı.
- Sokak kedilerinden de enfeksiyon kapman ve kendine bulaştırman mümkün.
- Zehirli sarmaşığın (veya meşenin veya sumağın) bulaştığını düşündüğün bir yerini yıkadığında, en önemli şey, iyi bir sabunla, bastırarak yağı cildinden çıkarmana yardımcı olacak bir bez kullanmaktır. Eğer mümkün ise bir saat, en fazla iki saat içerisinde güzelce yıka.
- Yürüyüşten sonra eve git ve kaşıntıya maruz kalan cildini iyice yıka. Bütün vücuduna sürmemek için öncelikle ellerini güzelce yıka. Soğuk su ve sabun kullan. Soğuk su kullan çünkü sıcak su derindeki gözenekleri açarak yağın içeri sızmasına neden olur. Soğuk su gözenekleri kapalı tutar. Normal el sabunu işe yaramaz. Mutfaktaki sıvı bulaşık deterjanını yağ çözücü olarak kullanabilirsin. Sulandırmadan uygula, sonra da zehirli sarmaşık yağından tamamen kurtulmak için iyice durula.
- İlaç tedavisi için doktorunu ara.
Uyarılar
- Zehirli sarmaşıktan kurtulmak için onu asla yakma. Yapraklar üzerindeki yağ yanar ve eğer dumanını solursan, büyük ihtimal boğazına ve ciğerlerine ulaşır ve solumayı oldukça acı verici hale getirir. Zararlı hatta ölümcül olabilir.
- Zehirli sarmaşık Virjinya asmasıyla içiçe geçmiş olabilir, bu yüzden Virjinya asmasının yanından dikkatsizce geçme, yoksa ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Zehirli sarmaşık ile Virjinya asmasını ayırt etmenin kolay olmadığını aklından çıkarma. Virjinya asmasının beş yaprağı olmasına rağmen, zehirli sarmaşıkla kolayca karıştırılmaktadır (ya da tam tersi şekilde).
İhtiyacın Olan Şeyler
- Yanında taşıyabileceğin, bitkiyi tanımana yardımcı olacak resimler ve fotoğraflar––fotoğrafı kolayca bulabileceğin akıllı telefon veya benzeri cihazlar kullan
- Özellikle doğa yürüyüşü veya kamp yaparken, zehirli bitki kaşıntılarına karşı ilk yardım tedavileri
- Yağ sökücü, sulandırılmamış bulaşık deterjanı veya zehirli bitkilere karşı özel sabun (normal sabun değil)
Referanslar
- ↑ https://wyeastblog.org/2012/05/28/10-common-poison-oak-myths/
- ↑ http://msue.anr.msu.edu/news/identifying_poison_ivy_isnt_always_easy_to_do
- ↑ https://hgic.clemson.edu/factsheet/poison-ivy/
- Paul Tawrell, Camping and Wilderness Survival, p. 71, (2006), ISBN 0-9740820-2-3 research source
- Lynn Brunelle, Camp Out!, p. 237, (2007), ISBN 978-0-7611-4122-8 – research source