Prasugrel, klopidogrel ve tiklopidin de içeren tiyenopiridin ilaç sınıfına ait oral bir antitrombosit ajandır. Akut koroner sendromu (AKS) olan veya perkütan koroner girişim (PCI) geçiren bireylerde trombosit agregasyonunu ve trombüs oluşumunu önlemek için terapötik bir seçenek olarak geliştirilmiştir.
Hareket mekanizması
Antiplatelet Aktivite
Prasugrel, trombosit P2Y12 adenozin difosfat (ADP) reseptörünü inhibe ederek çalışır. Bu reseptörü bloke ederek trombosit aktivasyonunu ve agregasyonunu azaltır, böylece pıhtı oluşumu riski azalır.
Aktif Metabolit
Prasugrel, antiplatelet etkilerini gösterebilmesi için aktif formuna metabolize edilmesi gereken bir ön ilaçtır. Aktivasyon öncelikle karaciğerde meydana gelir.
Endikasyonlar
Onaylanmış Kullanımlar
- Akut Koroner Sendrom (AKS)
- Perkütan Koroner Girişim (PCI)
Etiket Dışı Kullanımlar
- İskemik İnme önleme
- Periferik damar hastalığının tedavisi
Farmakokinetik
Emilim ve Dağıtım
Oral uygulamayı takiben prasugrel hızla emilir ve 30 dakika içinde doruk plazma konsantrasyonuna ulaşır. Plazmada yüksek oranda proteine bağlanır.
Metabolizma ve Eliminasyon
Prasugrel, esas olarak CYP3A4 ve CYP2B6 yolları yoluyla hepatik metabolizmaya uğrar. İlacın yarı ömrü yaklaşık 7 saattir ve metabolitleri renal atılım yoluyla elimine edilir.
Olumsuz Etkiler ve Önlemler
Yaygın Yan Etkiler
- Kanama
- Trombositopeni
- Aşırı duyarlılık reaksiyonları
Kan Basıncı Etkileşimleri
Hipertansiyon ve Antiplatelet Etkinlik
Yüksek tansiyonu (hipertansiyon) olan hastalar kardiyovasküler olaylar açısından daha büyük risk altındadır ve bu gibi durumlarda Prasugrel gibi antiplatelet ajanların kullanımı çok önemli olabilir. Bununla birlikte hipertansiyon aynı zamanda Prasugrel’in antitrombosit etkileriyle daha da kötüleşebilecek artan kanama risklerine de zemin hazırlayabilir.
Prasugrel ve Kan Basıncı Modülasyonu
Prasugrel’in birincil rolü kan basıncını düzenlemek olmasa da bazı durumlarda dolaylı etkileri olabilir. Bazı çalışmalar, etkili trombosit inhibisyonunun aterosklerotik plakların stabilizasyonuna yardımcı olabileceğini, potansiyel olarak daha az damar iltihabına ve dolayısıyla daha stabil kan basıncına yol açabileceğini öne sürüyor.
Yaşla İlgili Hususlar
Yaş ve Kanama Riski
Yaşlı hastalar (genel olarak 75 yaşın üzerindeki kişiler olarak tanımlanır) Prasugrel kullanırken daha yüksek kanama riski altındadır. Bu nedenle yaş faktörü, risk-fayda oranının dikkatli bir şekilde tartılmasını gerektirir.
Yaş ve İlaç Metabolizması
Farmakokinetik ve farmakodinamik yaşa göre değişebilir. Yaşlı hastalarda sıklıkla değişen ilaç metabolizması vardır ve bu durum Prasugrel’in etkinlik ve güvenlik profilini etkileyebilir.
Yaş ve Eşlik eden Hastalıklar
Yaşlı yetişkinlerde, Prasugrel ile etkileşime girebilen, diyabet veya böbrek yetmezliği gibi çoklu komorbid durumların olması daha olasıdır, bu da kullanımını zorlaştırır ve daha yakından izlenmesini gerektirir.
Kontrendikasyonlar
Prasugrel, aktif kanaması olan veya geçici iskemik atak (TIA) veya felç öyküsü olan hastalarda kontrendikedir.
Prasugrel’in Tarihi
Prasugrel, 2001 yılında Eli Lilly ve Daiichi Sankyo tarafından keşfedilen bir trombosit agregasyon inhibitörüdür (P2Y12 reseptör antagonisti). Amerika Birleşik Devletleri’nde 2009’da ve Avrupa’da 2010’da tıbbi kullanım için onaylandı.
Prasugrel, başka bir tiyenopiridin sınıfı antitrombosit ilaç olan klopidogrelin halefi olarak geliştirildi. Klopidogrel etkiliydi ancak kanama ve morarma gibi çok sayıda ciddi yan etkiye sahipti. Prasugrel daha olumlu bir yan etki profiline sahip olacak şekilde tasarlandı.
- Prasugrel, karakteristik kırmızı renginden dolayı bazen “kırmızı hap” olarak da anılır.
- Prasugrel çok güçlü bir antiplatelet ilaçtır. Aslında klopidogrelden yaklaşık 10 kat daha etkilidir. Bu, kan pıhtılarını önlemede daha etkili olduğu ancak aynı zamanda kanamaya neden olma olasılığının da daha yüksek olduğu anlamına gelir.
- Prasugrel’in en sıra dışı yan etkilerinden biri tat alma bozukluğu veya ağızda metalik bir tattır. Bu yan etkinin prasugrel’in trombosit fonksiyonu üzerindeki etkisine bağlı olduğu düşünülmektedir.
Tarihsel Anekdotlar
- 2008 yılında TRITON çalışmasının sonuçları yayınlandı. Çalışma, akut koroner sendromlu hastalarda aterosklerotik olayların önlenmesinde aspirin ile kombinasyon halindeki prasugrel’in, aspirin ile kombinasyon halinde klopidogrele göre üstün olduğunu gösterdi. TRITON çalışması, prasugrel’i akut koroner sendromlu hastalar için yeni bir bakım standardı olarak belirleyen dönüm noktası niteliğinde bir çalışmaydı.
- 2011 yılında TALOS çalışmasının sonuçları yayınlandı. Deneme, periferik arter hastalığı olan hastalarda aterosklerotik olayların önlenmesinde prasugrel’in klopidogrele göre üstün olduğunu gösterdi. TALOS çalışması prasugrel’in kardiyovasküler hastalığın tedavisindeki rolünü daha da genişletti.
- Komik Gerçekler
- Bazı hastalar prasugrel’in terlerinin sarımsak gibi kokmasına neden olduğunu bildirmiştir. Bunun prasugrel’in vücuttaki kükürt bileşiklerinin metabolizması üzerindeki etkisinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
- Prasugrel’in alışılmadık bir başka yan etkisi de kırmızı gözyaşlarına neden olabilmesidir. Bunun ilacın trombosit fonksiyonu üzerindeki etkisinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
Kaynak
- Wallentin, L., Becker, R. C., Budaj, A., et al. (2009). “Ticagrelor versus Clopidogrel in Patients with Acute Coronary Syndromes.” New England Journal of Medicine, 361(11), 1045-1057.
- Wiviott, S. D., Braunwald, E., McCabe, C. H., et al. (2007). “Prasugrel versus Clopidogrel in Patients with Acute Coronary Syndromes.” New England Journal of Medicine, 357(20), 2001-2015.
- Farid, N. A., Kurihara, A., & Wrighton, S. A. (2010). “Metabolism and Disposition of the Thienopyridine Antiplatelet Drugs Ticlopidine, Clopidogrel, and Prasugrel in Humans.” Journal of Clinical Pharmacology, 50(2), 126-142.