

İNCİLİN Temelleri


Konu 7 : İSANIN ORİJİNİ
İsa Hakkında Eski Ahit Kehanetler | Bakireden Doğum | Tanrının Planında Mesihin Yeri | "Başlangıçta söz vardı" | Arasöz (Tarihte İsa, "Ben Gökten İndim", Dünyayı İsa mı Yarattı?, "İbrahimden önce olan, Benim", Melkisedek) | Sorular


ARASÖZ 22 : Tarihte İsa
Bazen savunulduğu gibi, eğer Nasıralı İsanın var olduğuna ilişkin hiç kanıt yoksa, o zaman Hıristiyanlığın gerçek varlığını açıklamak zor olur. Son 2000 yıldır milyonlarca kişinin kendi inançlarını hiç var olmamış birine dayandırdıklarına inanması ve çoğu kez zulüm ve ölüm riski ile ona olan imanlarını dünya çapında yaymak üzere harekete geçirilmiş olanların böylesine yoğun bir imana sahip olması; herhangi inanan birinin ummadığı korkunç bir yazgıya davet çıkarmaktır. Hıristiyanlar ve Yahudiler bir zamanlar Muhammedin yaşamış olduğunu kabul etmede, onun iddialarını ve öğretisini reddetmelerine karşın, genellikle bir zorluk çekmezler. Gerçekten en ünlü tarihsel olayları, kanıtların eleştirisel olarak bir daha gözden geçirilmesini talep etmeksizin, kabul ederiz. Geniş çapta kabul görmüş tarihsel olaylar, örneğin 1066da olan Hastings savaşı, için sık sık analizler yapıldı ve elde edilmesi nispeten zor olan somut kanıtlar bulundu.
Şurası gerçektir ki, bazıları Nasıralı İsanın gerçek varlığını o kadar yoğun inkâr ederler ki; bu aşırı tepki, kesinlikle onun Mesihliğini kabul etmek üzere gerekçelerle yüzleşmemek için uygun bir bahane bulma arzusunun bir göstergesidir. Bu özellikle, önceki Yahudilerin kendilerinin ilk yüzyılda İsa denen bir kişinin var olmuş olduğunu kabul ettiklerinin farkına varıldığı zaman doğru gibi görünmektedir. Nasıralı İsanın var olduğuna ilişkin aşağıdaki tarihsel kanıtlar, insanların bir ilahiyat buluşu olarak onun hiçbir şekilde kafadan atılamayacağını göstermektedir. Bu bölümdeki faydalı bilgilerin çoğu, Gary Habermasın "İsanın Yaşamına İlişkin Eski Kanıtlar" eserinden seçilmiştir:
1) Tacitus, ilk yüzyıl hakkında, her ikisi de İsa ve Hıristiyanlıktan söz eden, iki temel kitabı (Tarihi Olaylar ve Tarihler) olan bir Roma tarihçisi idi. Tarihi Olaylarda (yaklaşık M.S. 115de) şunu yazdı:
"İticiliklerinden dolayı halk tarafından Hıristiyanlar denen bir sınıf. Hıristiyan sözcüğünün isminden kaynaklandığı Christ (İsa Mesih), Tiberyusun hükümdarlığında valilerimizden birinin, Pontius Pilatus, elinde çok büyük cezalar çekti".
Bu kayda göre; imparator Tiberyus M.S. 14-37de İsanın öldürüldüğü dönem sırasında hüküm sürdü. Tacitus da, bu grubun inançlarının nasıl olduğunu tanımlamaktadır: "Sadece (bu fikirlerin) İlk kaynağı olan Yahudiyede değil, ama Romada bile ortaya çıktı". Ve o, Hıristiyanlara karşı yaygın olarak nasıl nefret edildiğini ve çoğunun Romada nasıl öldürüldüğünü tanımlayarak devam eder. Bütün bunlar, İsanın Yeni Ahit kaydıyla uyuşmaktadır. Müritler ve havariler öğretilerini ilk olarak Yahudiyede yaydılar; ve daha sonra, onlara karşı yapılan büyük mücadeleye rağmen, Roma kenti dahil baştanbaşa Roma dünyasına yaydılar.
2) Suetonius, diğer Romalı tarihçi, Claudiusun (M.S. 41-54) hükümdarlığı zamanında şu yorumu yaptı: "Yahudilerin Chrestusun kışkırtmasıyla Romada sürekli huzursuzluğa neden olmalarından dolayı, o (Claudius) onları kentten kovdu". Chrestus, Christin (İsa) diğer söyleniş tarzıdır. Bu arada Acts 18:2, Akvila ve Priskila isminde Yahudi bir çiftin, Yahudilere olan zulümden dolayı, Romadan nasıl ayrıldığını anlatmaktadır. Suetonius daha sonra, Neron zamanında Hıristiyanlara olan zulmü açıklamaktadır: "Romadaki büyük yangından sonra cezalar da yeni ve zarar verici bir dini inanış grubu olan Hıristiyanlara yüklendi". Burada, ilk yüzyılda Hıristiyanlar denen bir grubun varlığından söz edilmesi, bu yüzyılda daha önceden "Christ" (İsa Mesih) denen bir kişiye işaret etmektedir.
3) F.F. Bruce (Hıristiyan Kaynaklar, s. 29, 30), M.S. 52de Thallus denen tarihçi tarafından yazılmış Doğu Akdeniz bölgesinin bir tarihi hakkında söz etmeler olduğu bilgisine dikkati çekmektedir. Bruce başka yerde (Yeni Ahit Belgeleri, s.113) Thallustan alıntı yaparak Julius Africanus isminde bir bilginin, İsanın çarmıha gerilmesinde güneş tutulmasından dolayı onun karanlık tanımıyla alay ettiğini göstermektedir. Bu, Thallusun M.S. 52de kendi tarihini yazmasından birkaç yıl önce olan İsanın çarmıha gerilmesinin bir anlatımını yazdığını göstermektedir.
4) Pliny, bir Romalı hükümet görevlisi, ilk yüzyılın son yıllarında Hıristiyanlar denen çok aktif bir halk grubunun varlığından ayrıntılarıyla söz etmektedir. Onların anma ayini yerine getirmeleri onun tarafından şöyle ifade edilmektedir: "Onlar belli bir günde gün ışımadan, Mesihe değişken mısralı bir ilahi söyledikleri, bir toplantı yapma alışkanlığında idiler" (Plinyye Mektuplar çeviren: W. Melmoth, Vol.2, X:96). Roma imparatorları Trajan ve Hadrian, her ikisi de Hıristiyanlarla olan ilişkilerdeki sorundan söz ettiler. Bununla ilgili olarak, şunlara bakınız: Plinyye Mektuplar, Vol.2, X:97 ve Eusebiusun Topluluklara İlişkin Tarih, sırasıyla, IV:IX . İlk yüzyıldan beri bu grubun varlığı ve onların zulüm sırasındaki inatları, onların ilk yüzyılda yaşamış gerçek bir tarihi kişinin taraftarları olduklarını ima etmektedir.
5) Talmud , Yahudilerin kutsal bir (yasa ve yorum) kitabı, Yahudi Millet Meclisi 3a bölümünde İsanın ölümünden söz etmektedir. Talmudun aşağıdaki bu bölümünün, bu kitabın derlenmesinin ilk dönemlerine (yani, M.S. 70-200) denk geldiği kabul edilir:
"Fısıh bayramı arifesinde Yeşu (İsa) asıldı. İnfaz olmadan kırk gün süresince bir haberci dolaştı ve şunu bağırdı: O, büyücülük yaptığından ve İsraili din değiştirmeye kandırdığından, yakında taşlanacak. Onun lehine herhangi bir şey söyleyebilecek herkes, onun adına onu meydana çıkarsın. Ama, onun lehine ortaya hiçbir şey konmadığı için, o Fısıh bayramının arifesinde asıldı"
Asıldı , çarmıha germe için bir deyim olabilir. Bu, aynı şekilde Yeni Ahitte de kullanılmaktadır (Gal. 3:13; Lk. 23:39). Bu bölüm, Yahudilerin İsayı (muhtemelen Musanın şeriatına göre) taşlayarak öldürmeyi istediklerini; ama, gerçekte onun asıldığından söz edilmektedir. Bunun açıklaması; Yahudilerin İsanın ölümünü gerçekleştirmek için, bunun asılarak yapılabileceğini belirten Roma yasalarını nasıl kullanmak zorunda kaldıklarının Yeni Ahitteki tanımlaması tarafından verilmektedir.
Yahudi Millet Meclisi 3a bölümü, İsanın beş müridinin nasıl yargılandığını ve ölüme mahkûm olduğunu da anlatır; ki bu yine, Yahudilerin geleneksel olarak tarihsel İsanın varlığına inandıklarını göstermektedir. Yahudi Millet Meclisi 106b, tamamen Yeni Ahit aracılığı ile üzerinde durulduğu şekilde, İsanın öldüğünde 33 yaşında olduğundan bile söz eder. Maier (İlk Paskalya s. 117,118), beşinci yüzyıl Yahudi belgesi Toledoth Jesu dan alıntı yaparak, müritlerin öldükten sonra İsanın bedenini çalmaya çalıştıklarını; ama Yuda isminde bir bahçıvanın onların planını duyduğunu ve İsanın bedenini başka bir yere taşıdığını, daha sonra da onu Yahudilere teslim ettiğini, savunur. Justin Martyrce M.S. 150de yazılan yazılanlar, Yahudilerin İsanın bedeninin çalınmış olduğunu savunmak üzere özel haberciler gönderdiğini (Trypho ile Konuşma, 108 kaydeder; ve Tertullian (Görülecek şeyler üzerine, 30), M.S. 200de yazdığında, benzer bir öyküye sahiptir.
Bunların arasındaki bu kanıt dizileri M.S. ilk yüzyılların Yahudileri tarihsel İsanın varlığına ve vahşice ölümüne inandıklarını göstermektedir.
6) Lucian, Yunan oyun yazarı, ikinci yüzyıldaki yazılarında o gün çarmıha gerilmiş olan bir adama tapan Hıristiyanlarla alay etmektedir (Lucian, Yabancının Ölümü, 11-13 içinde: Lucianın Eserleri, Vol.4, çeviri: Fowler ve Fowler).
7) Josephus ilk yüzyılın en iyi bilinen tarihçisidir. Onun M.S. 90-95de yazdığı Eski Çağlar eserinde, Yakuptan şu şekilde söz eder: "Mesih denen İsanın kardeşi". O, aynı kitabın diğer bir bölümünde, Yeni Ahitteki İsa tasvirini açıkça doğrulayan terimlerle düşüncelerini iletir:
"Şu anda, hemen hemen bu zamanda İsa, akıllı bir adam vardı... O, şaşırtıcı beceriler yapan biri olduğu için o Mesih idi O, onlara (ölümünün) üçüncü günü sağ olarak göründü; bunları kutsal peygamberlerin söylemiş olduğu ve onunla ilgili on bin diğer harika şeyler gibi".
Bu bölüm o kadar anlamlıdır ki; bazılarının bunun bir tahrif (aslını değiştirme) olduğunu savundu. Aşağıdaki hususlar; bu pasajın, Nasıralı İsa denen birinci yüzyılda yaşamış bir adamın olduğu görüşünü desteklemek üzere kullanımı için halen gerekçe olduğu sonucunu verir:
Bu anlatı, Yeni Ahittekine çok iyi bir şekilde uymaktadır.