Plüton, 18 Şubat 1930 tarihinde keşfedildi. Görseldeki iki fotoğraf, Plüton'un 1930 senesindeki 6 günlük zaman diliminde (23 Ocak-29 Ocak arası) gökyüzündeki hareketini gösteriyor. Plüton'un konumu fotoğraflarda oklarla gösterilmiştir.
Bu fotoğraf, aynı zamanda bize çok önemli bir şeyi gösteriyor: bilim, oturduğumuz yerden yapabileceğimiz bir şey değil. Herkese açık olsa da, her yiğidin harcı da değil. Bu tür gökyüzünü ve yıldızları sürekli görüyoruz. Elimize onlarca uydu fotoğrafı verilecek olsa bile, pek azımız gördüklerimizden anlamlı bir sonuç çıkarabiliriz.
Clyde William Tombaugh için durum farklıydı. Amerikalı astronom, bu fotoğraflara başka bir gözle bakıyordu. Percival Lowell'in fantastik ama matematiksel olarak desteklenen hayali "X Gezegeni"ni bulmak için bu fotoğrafları tarıyor, inceliyor araştırıyordu. Lowell, sıklıkla sahtebilimin sınırlarına girmiş olsa da ve Mars'ta "uzaylı yapımı kanallar" olduğunu iddia ederek halk arasında hatalı spekülasyonların yaratılmasına neden olduysa da, Neptün ve Uranüs üzerinde yaptığı incelemeler, çok önemli bir keşfin önünü açtı. Güneş Sistemi'nin en dışındaki bu iki gezegenin, "X Gezegeni" adını verdiği Neptün-ötesi bir gezegenin varlığı nedeniyle yörüngelerinden bir miktar sapmış olduğunu tespit etti. Daha doğrusu yörüngelerinden sapmış olmaları nedeniyle, X Gezegeni diye bir gezegen olması gerektiğini düşündü.
Bu tezi ileri sürmesinden 14 sene sonra, Clyde Tombaugh yukarıda iki örneği gösterilen fotoğrafları analiz ederek Neptün ötesindeki gezegeni tespit etti. O gezegene, "Plüton" adı verildi.
Ne var ki 2006 senesine kadar gezegen olarak anılan Plüton, Neptün ötesindeki Kuiper Kuşağı içerisinde Plüton büyüklüğünde ve hatta ondan daha büyük, onlarla ifade edilebilecek kadar çok sayıda gök cismi olması nedeniyle, kendisine ait temiz bir yörüngesi olmaması nedeniyle ve benzer sebeplerle "gezegen" statüsünden çıkarılarak "cüce gezegen" sınıfına geçirildi. Şu anda Plüton halen bir cüce gezegen ve işin "üzücü" tarafı, keşfedildiği 1930 senesinden, gezegenlikten çıkarıldığı 2006 senesine kadar geçen 76 sene içerisinde Plüton, Güneş etrafındaki 1 tam turunu bile tamamlamamıştı! Çünkü Plüton, bu turu 248 yılda tamamlayabilmektedir!
Yine de, Lowell'ın matematiksel hesaplamalarından yola çıkan Tombaugh, gerçekten de bir "X Gezegeni" bulmayı başarmıştı (her ne kadar artık gezegen olmasa da...). Ancak sorun şu ki, Plüton o kadar ufak bir gök cismidir ki (yüzölçümü Rusya'dan küçüktür), Neptün ve Uranüs gibi devlerin yörüngesine dikkate değer miktarda hiçbir etkisi olamaz. Sonradan, 1989 yılında Neptün yakınlarından geçen Voyager 2 uydusundan gelen veriler sayesinde anlaşıldı ki, bu yörüngelerdeki hatalar, Neptün'ün kütlesinin hatalı hesaplanmasından kaynaklanmıştır. Artık bu tür yörünge hataları olmadığı, dolayısıyla X Gezegeni diye bir şeyin buna neden olmadığı; ancak yine de hatalı da olsa bir hayalin, bilimsel bir gerçeğin önünü açtığını öğrenmiş olduk.
Bilim gerçekten de nefes kesici bir macera!
Kaynaklar ve İleri Okuma: