Koçkiri Aşireti'nin isyanını bastırma hareketinde çoo isyancının öldürüldüğü açıklandı. erkez Ordusu Kumandanı Nurettin Paşa, Genelkurmay'a çektiği telgrefta "lmranlı tenkil hareketi bitmek üzere. Şimdiye kadar, Fırat, Erzincan, lmranlı arasındaki bölgeyi temizle7ip 500 isyancıyı öldürdük" dedi. Nurettin Paşa, Koçkiri köylerini, Anadolu'nun çeşitli yerlerine Türk köyleri arasına dağıtmayı öneriyor. Nurettin Paşa'nın halka karşı sert hareketi Meclis'te birçok tartışma ve suçlamalara sebep olacak, hakkında soruşturma kurulu görevlendirilecek, görevinden alınacak, önce yargılanmasına karar verilecek, daha sonra bu karar uygulanmayacaktır.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Mustafa Sagir, Ankara'da Karaoğlan Çarşısı'nda büyük bir kalabalık önünde asılarak idam edildi. İngiliz Casusu Sagir, Ankara'ya Hint Hilafet Komitesi delegesi ünvanıyla 8 Aralık'ta gelmiş, törenlerle karşılanmış, İstanbul: da İngiliz gizli servisine yazdığı mektupların ele geçirilmesi üzerine Ankara istiklal Mahkemesi'nce tutuklanarak 1 Mayıs'ta yargılanmaya başlanmış ve dün idama mahkum edilmişti. Halk tarafından ilgiyle karşılanan yargı laması boyunca Sagir, suçunu kabullenmişti.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Şahin vapuru İnebolu'ya 42.225 tüfek, 1.339 sandık cephane, 150 makkare hayvanı, 50 mayın ve benzin varilleri boşalttı
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa, Karabekir'i Enver Paşa konusunda uyardılar: Doğu'da Enver Paşa'ya ve Bolşevik teşebbüslerine karşı sert tedbirler alın. Orduda Enver'e bağlı unsurları saf dışı edin. Türkiye'ye girerlerse Enver Paşa ve adamlarını tutuklayarak Ankara'ya gönderin. Karabekir'in 26 Mayıs'ta cevabı: "Muhitimi ve ordumu sağlam tutuyorum".
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Fransa ile Türkiye arasında gayri resmi elçilik yapacak olan Franklin Bouillon, Yarbay Mougin ve Sarrou ile birlikte Ankara'ya gitmek üzere Paris'ten hareket etti. Fransızlar, 29 Mayıs'ta Gelibolu Yarımadası'nda Fransız ölüleri için bir törende bulunacaklar, 4 Haziran'da Yusuf Kemal'le birlikte İnebolu'dan yola çıkıp 9 Haziran'da Ankara'ya gelecekler; 1 3 Haziran'da görüşmeler başlayacak, fakat Fransa ile anlaşma ancak Sakarya Zaferi üzerine, 20 Ekim'de mümkün olacaktır.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Erzurum Mebusu Celalettin Arif Bey, Rodos'a vardı ve Fransızlar hakkındaki izlenimlerini Mustafa Kemal'e yazdı. Meclis İkinci Başkanlığı ve Adalet Bakanlığı'ndan istifa etmiş olan Celalettin Arif Bey, Roma'ya temsilci olarak gönderiliyor.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Kızılay'dan bir grup, Kızılhaç'ın İsviçreli temsilcisi Gehri, Müttefik temsilcileri, yanlarında Manchester Guardian muhabiri Bay ve Bayan Toynbee olduğu halde Gülcemal Vapuru'yla İstanbul'dan Yalova'ya gittiler. Yunan zulmünden kaçan Türk göçmenlerden bir kısmı yarın bu gemi ile İstanbul'a götürülecek.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
İngiliz Yüksek Komiseri'nin Londra'ya bildirdiğine göre, Dışişleri Bakanlığı'na Moskova ve Afganistan ile anlaşmaları imzalamış olan Yusuf Kemal Bey'in getirilmesi üzerine, Ankara Hükümeti'nin dış politikasındaki uzlaşmaz tutum sertleşiyor. Mustafa Kemal'in diktatörlüğünde ve askeri önderler arasında bir çözülme bulunmuyor.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
Hakimiyeti Milliye: İngilizler Yunanlılara top veriyor.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)
RODOS’TA CELALEDDİN ARİF BEY’DEN
T.B.M.M. REİSİ MUSTAFA KEMAL PAŞA’YA
Rodos. 24 Mayıs 37
Hotel Bellavista
Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal Paşa hazretlerine Efendim.
Bugün Rodos’a muvasalat edebildim. Rodos’tan İtalya’ya gidecek vapurun ancak bir hafta veya on gün sonra gidebileceği söylenmekte olduğundan bittabi o vakte kadar burada kalmak mecburiyeti vardır. Antalya’dan bendenizi Rodos’a getiren vapurda Karayanidis namında talebelerimden biri bulunuyordu. Bu adam Fransız istihbarat memurlarından bulunduğundan Mersin’den geldiğini söylüyordu. Kendisiyle vukua gelen mülakatımdan istihsal eylediğim malumata göre Adana’daki Fransız Cenerali Duffieux Adana’ya terketmemek için daimi surette bir takım esassız şayıat uydurduğunu, mesela geçenlerde Fırat vadilerine inen aşayiri bizim Irak’a doğru asker gönderdiğimiz tarzında Fransa’ya bildirmiş olduğunu söyledi. Keza Adana’ya müzakerat için giden Münir Bey’in yanında bir Rus Bolşevik memuru bulunduğunu ve Münir Bey bu Bolşeviğinin kontrolü dairesinde idrei kelam edebildiğini Ceneral Gourot’ya yazmış. Münir Bey’in nezdindeki zatın katibi olduğunu söylediğim zaman herif şaşaladı. Mösyö Briand’dan Ceneral Gourot’ya gelen bir telgrafta ne yapıp yapıp behemal esirlerini kurtarmaları emrolunuyormuş. Ceneral Gourot ise Fransa her halde Türklerle anlaşmalıdır fikrinde imiş. Bir zaman Ankara’ya gelen kumandan Lavon son seyahatinde kabul olmayışından muğber olarak İstanbul’da istihbarat şubesinde Türklere karşı ancak silah istimal olunmalı fikrini tamim etmekte imiş. Hatta bu tarzda Debast gazetesine İ.N. imzası altında bir makale yazmış imiş. Keza Trabzon’da konsolos iken oradan çıkarılan Lepitier’ye bu muameleden muğber olarak istihbarat şubesinde Lavon ile birlikte aynı fikri tamime çalışıyormuş. Yalnız öteden beri Türk Muhibbi olarak gerek Hami Bey gerek Kara Vasıf Bey’in bildiği Mösyö Rulen eski fikrinde ısrar ediyor. Ve Gourot tarafından General Duffieux’nun ahvalini tetkik zımmımda Adana’ya gönderilmiş imiş. Bir de bu zat Ceneral Gourot’un bir mektubunu hamilen Ankara’ya gidip Zatı Devletleriyle görüşecekmiş. İşte edinebildiğim malumatı berveçhi bala arz ediyorum. İleride işiteceğim ve göreceğim şeyleri ayrıca bildiririm. Baki ihtiramatı faikamın kabulünü rica ederim efendim.
Erzurum Mebusu
(İmza) Celalettin Arif
P.S. Bursa valisi Mösyö Maissa ile görüşeceğim. Şayanı arz bir şey olduğu taktirde anide ayrıca yazarım.
ATATÜRK İLE YAZIŞMALAR ( 1920 – 1923 ) / BİLAL N. ŞİMŞİR / 116-117
SAMSUN'DAN YURDA DÖNEN SİYASİ TUTUKLULARA ( 24 MAYIS 1921)
Ankara 24.5.1337 (1921)
Samsun’da Eski Nafia Vekili Ali Münip, Eski Edirne Valisi Zekeriya, Sorumlu Katip Ferit, Üniversite Prof. Ziya Gökalp, Polis Genel Md. Siyasi Kısım Şefi Hadi, Eski Ankara Mebusu Atıf Beyefendilere
Vatana dönüşünüzü büyük bir memnuniyetle karşılar, değerli hizmetlerinizle millete faydalı olmanızı temenni ederim.
Mustafa Kemal
ATATÜRK’ÜN BÜTÜN ESERLERİ CİLT 11 / 184