Denetimli serbestlik yasası, belirtilen deneme süresi boyunca kişinin hukuki cezalarını sosyal hayatına devam ederken sürdürmesidir. Bu yasanın amacı, kişinin sosyal hayatın normlarına uyum sağlamasına, ailesi ve çevresindekiler ile zaman geçirmesine fırsat vermektir. Kişinin ceza ve tevkif evlerinde geçirdiği sürenin sona ermesine yakın (koşullu tahliyeden önce) kişi denetimli serbestlik yolu ile sosyal hayat içinde denetim altında tutularak cezasını infaz etmeye devam eder.
Kimler Denetimli Serbestlikten Yararlanabilir?
Amacı zamanının uzun bir süresini cezaevinde geçirmiş ve çalışma ihtiyacı olmadan hayatına devam edebilmiş kişilerin sosyal hayata adaptasyonunu hazırlayan bu yasada hükümlünün belirli koşulları sağlaması bu yasadan faydalanabilmesi için gereklidir.
Denetimli serbestlik yasasından yararlanabilmek için kişi, cezasının son altı ayını kesintisiz olarak bir açık ceza infaz kurumunda geçirmiş olmalı ya da erişkin olmayan hükümlüler için çocuk eğitim evinde toplam cezasının beşte birini tamamlamış olmalı.
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan ve cezasına iki yıldan daha az kalmış kadın hükümlüler, maruz kaldıkları ağır bir hastalık veya engel nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıldan daha az kalmış hükümlüler bu yasadan yararlanabilirler.
Denetimli serbestlik süresi boyunca kişi, kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılmalı, bir ev veya bir bölgede denetim altında tutulmalı, belirtilen bölgelere gitmemeli ve kişi için belirtilen programlara katılmalıdır. Koşullu salıverilmesine kadar bu şartları yerine getirmeyen kişilerin denetimli serbestliği sona erdirilir ve cezasının kalan kısmını yine cezaevinde geçirir.
Kimler Denetimli Serbestlikten Yararlanamaz?
Denetimli serbestlik yasası bütün suçları kapsayan bir yasa değildir. Yani belirli suçları işlemiş kişiler bu yasadan hiçbir koşulda yararlanamaz. Bu suçlar şu şekilde sıralanabilir:
Kasten öldürme suçu, kendini savunamayacak durumda olan bir kişiyi kasten yaralama suçu, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, özel hayata ve özel hayatın gizliliğine karşı işlenen suçlar, uyuşturucu ve uyarıcı madde imalatlı ve ticareti, devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, anayasal düzene karşı işlenen suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, örgütlü tüm suçlar, cezaevinde disiplin cezası almış hükümlüler denetimli serbestlikten yararlanamaz. Denetimli serbestlikten yararlanıp uyması gereken kuralların dışına çıkan ve yeniden cezaevine gönderilen hükümlü, yeniden denetimli serbestlikten yararlanamaz.
Denetimli serbestlik hükümlünün pek çok şartı bir arada barındırmasını gerektiren bir uygulamadır. Hükümlünün iyi halli olması, cezasının denetimli serbestlik almaya engel teşkil etmemesi, disiplin cezası almaması gibi çeşitli gereklilikleri sağlaması halinde, sosyal hayata ayak uydurabilmesi için hükümlünün bu yasadan yararlanması hem kişinin bireysel sağlığı için hem de toplum yararına bir uygulama olarak karşımıza çıkar.