Kansızlık (anemi) nedir?
Tıbbi literatürde anemi olarak bilinen kansızlık, kanda hemoglobin adı verilen madde ve ona bağlı olarak alyuvarların azalması rahatsızlığıdır. Alyuvar ismini verdiğimiz kırmızı kan hücreleri vücut için gerekli oksijen ve besinleri gerekli yerlere taşıdıkları için vücudun olmazsa olmaz yapıtaşlarıdır.
Kansızlığın sebep olduğu rahatsızlıklar
Kandaki hemoglobinin seviyesinin düşmesi ile;
- halsizlik,
- yorgunluk,
- strese aşırı maruz kalma,
- baş dönmesi,
- sürekli sinir hali veya depresyon,
- sürekli uyku hali,
- uyanırken yorgun uyanma,
- unutkanlık,
- bayanlarda adet düzensizliği,
- nefes darlığı,
- çabuk üşüme veya soğuğa karşı hassasiyet,
- ayaklarda ağrı ve kramp,
- çabuk yorulma,
- immün sistemin zayıflaması (bağışıklık sistemi),
- el ve ayaklarda soğuma,
- fiziksel aktivitelerde düşüş,
- okul döneminde başarısızlık,
- kemik ve eklem bölgelerinde ağrı,
- bebek ve çocuklarda gelişim gerilemesi gibi durumlar,
- solgun cilde sahip olma
sıkça karşılaşılan anemi belirtileridir. Vücutta hemoglobin üretilmesi için bireylerin sağlıklı kırmızı kan hücrelerine (alyuvar) ihtiyaçları vardır. Alyuvar üretimi için vücudun kemik iliği hücreleri faaliyetini iyi yerine getirmeli, ayrıca vücuda demir ve alyuvar üretimi için bazı vitaminlerin düzenli girişi sağlanmalıdır.
Anemi (Kansızlık) Sebepleri
Demir, B12 ve folik asidi yeteri kadar almayan bireylerde kansızlık gelişebilir. Sık adet kanaması gören ve zaman zaman şiddetli kanama geçiren bayanlarda anemi riski yüksektir. Hamilelik sürecinde anemi gebe bayanların en büyük problemlerindendir. Alyuvar üretiminde problem olan kişilerde anemi riski yüksektir. Bu kişilerde demir eksikliği anemisi sıkça görülür. Kemik iliği problemleri olan bireylerde anemi gelişir. Bazı ilaçların kullanımına bağlı olarak anemi gelişir. Kan kaybına bağlı olarak vücut gereğinden fazla kan kaybedecek olursa bu durumda da anemi oluşur. Hemoglobinin yapısı bozulacak olursa bu da anemiyi tetikleyecektir.
Anemi çeşitleri nelerdir
En sık karşılaşılan anemi demir eksikliği anemisidir. Bunun yanında B12 vitamini eksikliğine bağlı anemi, hemolitik anemi, folik asit eksikliğine bağlı anemi, kronik rahatsızlıklara bağlı anemi ve alyuvarlarda genetik olarak aktarılan bozukluklara bağlı anemi de diğer anemi çeşitleridir.
Anemiye iyi gelen yiyecekler
Anemi tedavisinde hemen sonuca odaklı çözüm üretmek adına ilk iş demir yüklemesi yapmaktır. Bu yüzden demir bakımında zengin besinleri tüketmek anemi riskini düşürecektir.
Kırmızı Et
İster büyükbaş eti olsun, ister küçükbaş eti olsun her ikisi de demir bakımından zengin besinlerdir. Kırmızı et tüketerek aldığınız demir sayesinde alyuvarların taşıdığı oksijen artacak ve hücreler beslenmeye başlayacaktır.
Tavuk ve ya Hindi
Kırmızı et kadar yüksek oranda demir içermiyor olsalar da yine de demir bakımından tüketilebilecek besinlerdir. Beyaz et kırmızı ete oranla daha düşük kolesterol içerdiğinden aynı zamanda diyet beslenme adına da doğru bir tercih olacaktır.
Komposto Ürünler
Kuru erik, kuru üzüm gibi hazır halde tüketebileceğiniz bu ürünleri komposto halinde tüketerek de demir ihtiyacınızı karşılayabilirsiniz. Kuru erik ve kuru üzüm de demir bakımından oldukça zengin besinlerdir.
Ispanak
Ispanakta demir bakımından oldukça zengin bir besindir. 100 gramlık bir porsiyonda sığır etine oranla %5 daha fazla demir içerir. Vejeteryan beslenenlerin demir ihtiyacında ilk tercih edeceği besin olmalıdır.
Diğer besinler
Ayrıca baklagiller sınıfından fasulye, mercimek, nohut demir bakımından tercih edilirken zeytin, enginar, susam, karalahana, domates, maydanoz, greyfurt, balık yağı, çilek, dereotu gibi besinlerde demir ihtiyacı için tercih edilebilecek besinlerdir.
Demir eksikliğini azaltan ve B12 ve Folik asit içeren besinler
Anemi tedavisinde sadece demir bakımından zengin beslenmek yeterli gelmeyebilir. Bunun yanında B12 vitamini ve folik asit takviyesi de son derece önemlidir. B12 vitamini takviyesi için kırmızı et, balık, süt ürünleri ve tavuk sıkça tercih edilen besinlerdir. Folik asit bakımından da kuru baklagiller ve kuruyemişleri tüketmek sizler için faydalı olacaktır. Hem B12 vitamini hem de folik asit bakımından zengin yumurta tüketerek günlük ihtiyacınızı da karşılayabilirsiniz.
Kansızlığa / demir eksikliğine sebep olan yiyecekler
Tükettiğimiz bu besinler kanda hemoglobin seviyesini artırıp anemi ile mücadele etmenizi sağlarken bazı besinlerin de tüketilmesi kansızlığa sebep olur.
Sigara ve alkol
Birçok yönden vücuda zararı olan akciğer ve kalp düşmanı sigara ve alkol aynı zamanda kansızlığa sebep olabilecek ilk sırada yer alan ürünlerdir. Kanda zehir etkisi göstererek alyuvarların fonksiyonun bozulmasına sebep olurlar. Sürekli kullanıma bağlı olarak kanda bulunan hücrelerin sayılarının da azalmasına sebep olurlar.
Çay
İyi bir idrar söktürücü olan çayın belki de vücut için en kötü özelliği demirin vücutta emilimi sağlanmadan idrar yolu ile atılmasına sebep olmasıdır. Günlük dört ile altı fincandan fazla çay içmek demir eksikliğine sebep olabilir.
Asitli içecekler
Kola, gazoz ve enerji içecekleri gibi bir takım asitli içeceklerde hemoglobine etki ederek kişide anemi riskini artırır. Aynı zamanda mide üzerinde de olumsuz etkiye sebep olurlar.
Hazır gıdalar
Fast food tüketimine bağlı olarak anemi riski oluşabilir. Bu tür besinleri tüketen bireyler sağlıklı beslenmeden mahrum kalacağı için alması gereken demir, folik asit ve B12 vitaminini alamazlar. Böylece kanda hemoglobin seviyesi düşecek ve buna bağlı anemi görülecektir.
Demir eksikliğine neden olan rahatsızlıklar
Anemi riski ile ya da şüphesi ile demir tüketmenize rağmen halen kansızlık belirtileri devam ediyorsa bu durumda tiroid (guatr) hastalığı riski olabilir. Tiroid yetmezliği (hipotiroidi) hastalığı anemiye sebep olur. Bu tür rahatsızlığa sahip olan bireyler de kansızlık sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu tarz bir durumla karşılaşmanız durumunda bir dahiliye uzmanına ve ya endokrin uzmanına gözükmeniz sizin için yararlı olacaktır.