Kaynak Somun
Kaynak, metal parçaların birbirine güçlü ve sağlam bir şekilde bağlanması için kullanılan bir tekniktir. Yapıların ve makine parçalarının onarımı veya yeniden yapılandırılması gibi çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. Uzmanlık gerektiren bir iştir ve doğru şekilde yapılması önemlidir. Standartlarına uygun ekipmanlar ve malzemeler kullanılmalıdır.
Cıvataların farklı parçalar ile güçlü bir biçimde sıkıştırılmasını sağlayan, saplama ve cıvata türü parçaları birbirine bağlayan bağlantı elemanlarına somun adı verilmektedir.
Kaynak somunları, metal parçaların birbirine bağlanması sırasında kullanılan önemli bir takım ekipmandır. Kaynak işlemi sırasında kullanılan kaynak somunları, metal parçaların birbirine güçlü ve sağlam bir şekilde bağlanmasını sağlar. Çeşitli malzemelerden yapılabilir ancak en yaygın olarak paslanmaz çelik, alüminyum ve titanyum kullanılmaktadır. Bu malzemeler kaynak işlemi sırasında yüksek sıcaklıklara ve basınca dayanabilecek şekilde tasarlanmıştır.
Kaynak Somun Çeşitleri
Bazı örnek kaynak somun çeşitleri şu şekildedir,
1) Düz Kaynak Somunları: Basit kaynak işlemlerinde kullanılmaktadır. Metal parçaların birbirine doğrudan bağlanmasını sağlar ve genellikle düz yüzeyler içindir.
2) Yaylı Kaynak Somunları: Daha zorlu kaynak işlemlerinde kullanılmaktadır. Metal parçaların birbirine geniş bir alanda bağlanmasını sağlamaktadır.
3) U Kaynak Somunları: U kaynak somunları, metal parçaların birbirine açılı olarak bağlanmasını sağlar. Dik yüzeyler için kullanılmaktadır.
4) T Kaynak Somunları: Metal parçaların birbirine T şeklinde bağlanmasını sağlar. Özellikle dik yüzeyler için kullanılmaktadır.
5) Kilitli Kaynak Somunları: Metal parçaların birbirine kilitli bir şekilde bağlanmasını sağlar. Yüksek yüklere maruz kalan yapılar ve makine parçaları için kullanılmaktadır. Parçaların birbirine güçlü ve sağlam bir şekilde bağlanmasını sağlar ve sarsıntıya maruz kalan yerlerde kullanılmaktadır.
6) Çift Uçlu Kaynak Somunları: Metal parçaların birbirine iki yönden bağlanmasını sağlar. Yüksek yüklere maruz kalan yapılar ve makine parçaları için kullanılmaktadır.
7) Özel Tasarım Kaynak Somunları: Özel ihtiyaçlar için tasarlanmıştır. Özel tasarım kaynak somunları, özel şekillerde ve boyutlarda olan yapılar ve makine parçaları için kullanılmaktadır.
8) Yüksek Basınçlı Kaynak Somunları: Yüksek basınç koşullarına dayanabilecek şekilde tasarlanmıştır. Petrol ve gaz sektöründe kullanılmaktadır. Bu çeşitler sadece birkaç örnektir ve üreticiler tarafından sunulan çeşitli diğer tasarımlar da mevcut olabilmaktedir. Her birinin kendine özgü bir işlevi vardır.
Kaynak Somunlarında Güvenlik
Bu somunların kaliteli ve güvenilir olması gerekir, kaynak işlemi sırasında arızalanması yapının güvenliğini tehlikeye atabilmektedir. Somunların üreticilerinden veya satıcılardan, kalitesi ve güvenilirliği hakkında bilgi almak gerekmektedir.
Kaynak işlemi sırasında uzmanlar tarafından yapılmalıdır. Bu işlemi, uzmanlık gerektiren bir iştir ve kaynak somunlarının doğru şekilde kullanılması, yine güvenlik açısından önemlidir.
Bu somunlarının kullanımı sırasında, çevre ve insan sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken konular vardır. Kaynak işlemi sırasında oluşan duman ve gazlar, çevre ve insan sağlığı için zararlı olabilmektedir. Kaynak işlemi sırasında gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.
Diğer Yazılar
Bağlama Elemanları Nedir?
Enerji üreten, biriktiren makinaları oluşturan iki veya daha çok parçayı birbirlerine, gövdeye ya da temele bağlayan elemanlara bağlama elemanları denir.
Bağlama elemanlarının kullanımı makinalara maliyet ve fiziksel açıdan ekstra bir yük getirebilmektedir. Tersi bir durumda ise sistemi daha karmaşık ve daha maliyetli bir hale getirebilmektedir. Kısacası makinelerin imalat maliyetlerini azaltmaktadır.
Bu elemanlar belli standartlar ile üretilmektedir, talebe göre özel ölçü ve özelliklerde de üretilebilmektedir. Bağlama elemanları 2 ana kategoride toplanmaktadır. Bunlar çözülebilen ve çözülemeyen bağlama elemanları olarak ayrılmaktadır. Çözülemeyen bağlama elemanlarına perçin, kaynak, lehim gibi elemanları örnek verebiliriz. Çözülebilen bağlama elemanlarına ise somun, cıvata, yay, pim ve vida benzeri elemanlar sıralayabiliriz.
Bağlantı yapılacak malzemenin şekli, türü gibi değişkenlere göre hangi bağlantının seçileceğini belirlenmektedir. Makine elemanlarının montajı öncesinde iki ana yöntemden biri veya birkaçı birlikte de seçilmektedir. Bağlantı şekli, bağlanacak elemanların tasarımına, çalışma koşullarına ve bağlama elemanından beklenen performansa göre değişkenlik göstermektedir. Bağlama elemanlarının avantajları şunlardır;
Bağlama Elemanlarının Avantajları
Çözülebilen bağlama elemanlarının enerji ve güç üreten makinalarda avantajları çok yüksektir. Bunlar:
- Elemanlara kolayca bakım, kontrol ya da tamiratın yapılabilmesi
- İmalat veya taşıma aşamalarında elemanların kolayca ayrılabilmesi
- Kullanılacak alana göre montaj sonrası parçaların ayarlarının yapılması
- Parçalarda zamanla oluşacak yıpranmalara düşük maliyetli ve daha kolay müdahale
- Bakım masraflarının düşürülmesi
Çözülemeyen Bağlama Elemanları Avantajları
Makine içerisindeki parçaları fiziksel olarak birbirine bağlamaktadır. Tamirat, değişim, taşıma sırasında parçaların sökülmesi nedeniyle elemanlara hasar gelmektedir. Hasarlı parçaların tekrar kullanılamaması nedeniyle ek maliyet çıkarmaktadır. Lehim, kaynak, perçin ve yapıştırma elemanları bu grupta değerlendirilmektedir.
Lehim Avantajları:
- Elektriksel iletkenlik ve sızdırmazlık güçlüdür.
- Kolay ve ucuz bir birleştirme yöntemidir.
- Temiz bir yüzey elde edilir
Kaynak Avantajları:
- Lehime göre mekanik yönden daha güçlü bir birleştirme yapar
- Perçin ve cıvataya göre baş kısımları olmayacağından ağırlık yönünden avantaj sağlar.
- İmalatta pratik ve kolaylık sağlar.
- Farklı metalleri bir araya getirerek kullanılabilmektedir.
Perçin Avantajları:
- Uçak, tren, köprü, kule gibi büyük çelik yapılarda büyük kuvvetleri taşır.
- Yüksek basınç uygulanan yapılarda oluşan kuvvete karşı mukavemet ve sızdırmazlık sağlar.
- Düşük basınçlı yapılarda sızdırmazlık sağlar
- Kaynak yapılan alanlarda zamanla yıpranma olurken perçin ile yapılan bağlantılarda mukavemet kaybı yaşanmaz.
- Kontrol dışı oluşabilen ısıl genleşme gibi durumlar yaşanmamaktadır.
Yapıştırıcı Avantajları:
- Uygulanması pratik, ekonomik ve hızlıdır.
- Kaynak gibi kristal yapısında değişmeler, ısıl gerilmeler oluşmaz.
- Boşluk doldurma özelliğinden dolayı paslanmalara karşı dayanıklıdır.
- Farklı malzemeler birleştirilebilmektedir.
Çözülebilen Bağlama Elemanları Avantajları
Vida Cıvata Somun Bağlama Avantajları:
Eğik doğrunun, bir silindirin yüzeyine sarılması ile elde edilen helis eğrisine vida eğrisi denir. Eğik doğru yerine belirli kalınlıkta veya profilde içi dolu silindirin dış yüzeyine çıkıntı olacak şekilde helisel bir hareketle sarılmasıyla cıvata üretilmektedir. İçi boş bir silindirin iç çevre yüzeyine aynı profilin helisel hareketle sarılmasından ise somun imal edilmektedir. Cıvata ve somun, makinaların montajında, boru flanş, silindir kapaklarının bağlantısında, çelik konstrüksiyonlar ve bunlara benzer birçok yerde bağlantı elemanı olarak kullanılmaktadır. Cıvata dış vida, somun ise iç vida olarak geçer.
- Takmak ve sökmek çok pratiktir.
- Standart ölçülerde imal edilmektedir.
- Hızlı ve kolay üretim sağlanmaktadır.
- Farklı alanlar için farklı çeşitleri vardır.
Diğer Yazılar