Bağdat Paktı
- Kuruluş : 2 Nisan 1954
Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan arasında kurulan Ortak Savunma ve Bölgesel İşbirliği Teşkilatıdır. 2 Nisan 1954 yılında Türkiye ile Pakistan arasında imzalanan güvenlik işbirliği antlaşmasıyla Bağdat Paktının kuruluşuna ilk adım atılmıştır.
Diğer Devletlerin Katılımı
24 Şubat 1955 yılında Türkiye-Irak arasında bölgesel işbirliği antlaşması imzalanmıştır.
Antlaşma bölge barışı ile ilgili bütün devletlere Türkiye ve Irak tarafından tanınmış olmaları şartıyla açık olacaktır. Bu sebeple 4 Nisan 1955 yılında İngiltere pakta girmiştir. Türkiye ve Irak'ın çağrısı üzerine 23 Eylül 1955 yılında Pakistan, 3 Kasım 1955 yılında İran pakta katılmıştır. ABD pakta gözlemci göndermiştir. Böylece Türkiye, Pakistan, Irak, İran ve İngiltere'den meydana gelen Savunma İşbirliği Antlaşması Teşkilatı meydana gelmiştir. Bağdat Paktı Daimi Konseyi, 1955 yılında düzenlediği ilk toplantısında, teşkilat merkezinin Bağdat'ta olmasına ve teşkilat içinde Daimi Askeri Komite ile Ekonomik Komite kurulmasına karar vermiştir.
Paktın Bitiş Süreci
Bağdat Paktının kurulmasının birçok faydaları olduğu gibi, Ortadoğu'da Pakta üye olan devletlerle, olmayan devletler arasında ayrılığa sebep olmuştur. Hatta Pakta üye olmayan ülkeler, üye ülkelerin, Batılıların denetimine girdiğini iddia etmişlerdir. Böylece gerginlikler baş göstermiştir. 1958 yılında Irak'ta krallığın devrilmesi Paktın geleceğini tehlikeye düşürmüştür. 1958 yılında Londra'da toplanan zirvede Paktın varlığını sürdürmesine karar verilmiştir. ABD ile ayrı ayrı güvenlik antlaşmalarının imzalanması karara bağlanmıştır. Bu toplantıya Irak katılmamıştır. 195 yılında Pakttan çekildiğini resmen açıklamıştır. Paktın adı 1959 yılında Merkezi Antlaşma Teşkilatı (Central Treaty Organisation= CENTO) olarak değiştirilmiştir. Teşkilatın merkezi Ankara olmuştur. Böylece siyasi, ekonomik ve askeri bakımdan elle tutulur bir fayda getirmeyen Bağdat Paktı sona ermiştir.
Cento Dönemi
Bağdat Paktının sona ermesiyle ABD, İngiltere, Türkiye, Pakistan ve İran'ın üyelikleriyle kurulan CENTO içinde ABD etkin rol oynamaya başlamıştır. Teşkilatın askeri planlama kurulunun başına ABD'li bir general getirilmiştir. Fakat askeri sahada elle tutulur bir çalışma yapılamamıştır. Sadece ekonomik işbirliğiini artırma teşebbüsleriyle sınırlı kalan CENTO, ABD'nin Hindistan-Pakistan anlaşmazlığı ve Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde takındığı tavır sebebiyle önemini tamamen yitirmiştir. Pakista 1979 yılında, İran ise hemen ardından teşkilattan ayrıldıklarını açıklamışlardır. Bu gelişmeler üzerine CENTO Daimi Komitesi Eylül 1979 yılında teşkilatı feshetmiştir.. Böylece CENTO da sona ermiştir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul:Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
On İki Eylül Harekatı
On İki Eylül Harekatı,Türk Silahlı Kuvvetlerinin idareye el koymak üzere 12 Eylül 1980 yılında emir komuta zinciri içinde Kenan Evren önderliğinde giriştiği harekattır. Bu harekat sürecinde çok sayıda siyasi tutukladı ve insan hakları ihlalleri yaşandı. 12 Eylül’e giden süreçte 12 Mart 1971 Muhtırası’nın getirmiş olduğu olumsuz koşullar kendini göstermeye devam ediyordu. Türkiye’de siyasi ve ekonomik buhran giderek artarken, diğer taraftan sol-sosyalist hareketle, milliyetçi-muhafazakar hareketler birbirine düşmüş durumdaydı. Hükümet, gittikçe büyüyen şiddet olayları ve artan ekonomik problemler karşısında önemli derece yıpranmıştı. Aynı zamanda dönemin tanınan simaları suikastlarla öldürülüyordu. Tüm bu gelişmelerin ardından ise Kenan Evren önderliğindeki Türk Silahlı Kuvvetleri, 1980 yılında Cuma gecesi askeri darbe yaparak yönetime el koydu. Kenan Evren Cumhurbaşkanı olurken, anayasa değiştirildi ve Türkiye’ye dair birçok dinamik bu dönemde yerinden oynadı.
-
-
Cirit
Genellikle at sırtında oynanan bir savaş oyunu olarak bilinen Cirit, adını oynandığı alet olan ve çevgen de denilen ucu demirsiz mızraktan alır. Cirit, binicilikte ve mızrak fırlatmakta ustalık isteyen Orta Asya kökenli eski bir savaş oyunu olup bugün Anadolu’da yalnız bazı atçılık kulüpleri tarafından ve genellikle turistik gösteri mahiyetinde oynanmasına karşılık Orta Asya bozkırlarında nisbeten güncelliğini korumaktadır. Atlı ve yaya oynanan iki çeşidi varsa da en çok tanınanı atlı olanıdır; yaya ciridi nadiren saray avlularında oynanmıştır.
-
-
Edirne Vakası
Edirne Vakası olarak tarihe geçen bu hadise, dönemin hükümdarı Sultan II. Mustafa'nın sarayı Edirne'ye taşımak istemesiyle birlikte saray ağırlıklı süren ticari hayatın yok olacağını ve gelirlerinin kaybolacağını düşünen esnafın huzursuzluğu ile Sultan'ın çok güvendiği Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin devlet idaresinde gerekenden fazlaca söz sahibi olması ve akrabalarını yüksek mevkilere atama siyasetinden kaynaklı çıkmıştır. Ayrıca, Viyana bozgunundan sonra Osmanlılar’ın içine düştüğü siyasi, iktisadi ve sosyal bunalım ile eğer Feyzullah Efendi'nin icraatları olmasaydı bile anılan dönemdeki ruhi durumundan dolayı bir isyanın vuku bulabileceği şeklinde bir görüş hakimdi. İsyanın bu sebepler silsilesindeki en önemli unsurunu Şeyhülislam Feyzullah Efendi'nin devlet işlerine müdahalesi teşkil eder. Özellikle terfi bekleyen devlet görevlilerinin, yüksek dereceli kadroların şeyhülislamın adamları tarafından tutulması yüzünden bir türlü yükselememeleri, Feyzullah Efendi'ye karşı bir muhalefet grubunun oluşmasına yol açmıştı. İsyan sürecinde Sultan II. Mustafa asiler tarafından tahttan indirildi ve yerine kardeşi III. Ahmed tahta çıkarıldı. İsyancılardan kaçmaya çalışan Feyzullah Efendi ise Pravadi'de yakalanarak yarı çıplak bir halde Edirne'ye getirildi ve büyük hakaret-işkencelere uğradıktan sonra katledildi. Bu olay sonrasında ise hiçbir Osmanlı padişahı İstanbul'u uzun süre süre terkedip Edirne'de oturmamıştır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun