Etrafımızı baktığımızda çok çeşitli canlı organizmalar bulabiliriz. Bu çeşitlilik küçük bitkileri, kuşları, böcekleri ve diğer bazı hayvanları içerir. Bu, dünyadaki organizmaların sayısı ve tipleri için biyolojik çeşitliliği ifade eder. Bu nedenle, çeşitli organizmaları tanımlamak, yeniden gruplandırmak ve tanımak için sistematik bir çalışma gereklidir. Biyolojik sınıflandırma ve adlandırmada ve özellikle binominal adlandırma yani ikili adlandırma ile bilimsel isimlerin canlılara nasıl verildiğini sizlerle inceleyelim.
Sistematik
Bir türün ve grupların benzersiz özellikleri üzerine, tanımlanmış bir ismi tanımlamayı ve çeşitli organizmaları organize bir sisteme göre düzenlemeyi deneyen bilimsel bir çalışmadır.
Sistematik şunları içerir:
- Tanımlama,
- Sınıflandırma,
- İsimlendirme ve
- Taksonomi
Tanımlama
Organizma morfolojik ve anatomik özelliklere göre tanımlanır. Daha sonra uygun bir ad verilir ve belirli bir gruba yerleştirilir.
Sınıflandırma Basamakları
Sınıflandırma, organizmaları hiyerarşik bir grup halinde gruplarının morfolojik, evrimsel ve diğer ilişkilerine göre gruplandırmanın bilimsel bir yöntemidir.
Farklı sınıflandırma türleri incelenmiştir ;
-
Yapay (ampirik) sınıflandırma,
- Aristo tarafından yapılmış, canlıları bitkiler ve hayvanlar olarak ikiye ayıran sınıflandırmaya ampirik sınıflandırma adı verilir.
- Doğal sınıflandırma,
- Filogenetik sınıflandırma.
Bilim insanı, farklı kategorilere koymak için bir organizmanın morfolojisi, anatomisi, ontolojisi, filogeni vb. gibi birçok kriteri inceler.
Sınıflandırma Gerekliliği
- Tüm canlıları incelemek neredeyse imkansızdır.
- Sınıflandırma, hayvanları kolayca gözlemlenebilir karakterlere göre uygun kategorilerde gruplandırmamızı sağlar.
- Sınıflandırma, organizmalar arasındaki filogenetik ilişkileri incelememizi sağlar.
- Biri kolayca yeni tanımlanan bir organizmayı belirli bir gruba koyabilir. Bu, organizmanın diğer özelliklerini tanımlamaya yardımcı olacaktır.
İsimlendirme
Organizmaların resmi bilimsel isimleriyle isimlendirilmesinin bugünkü bilimsel yöntemidir.
Bilimsel İsimlere İhtiyaç
Farklı bitki ve hayvanların farklı yerel isimleri vardır. Bu yerel isimler yer yer değişebilir. Bitki veya hayvanların tanımlanmasında bir karışıklık yaratabilir. Bu nedenle, canlı organizma adını, belirli bir organizmanın tüm dünyada aynı isim ile tanınacağı şekilde standartlaştırmaya ihtiyaç vardır. Bu sürece isimlendirme denir.
Binom (İkili) İsimlendirme (ikili Adlandırma Biyoloji)
Bu organizmaların isimlendirme yöntemidir. Binom İsimlendirme terimi iki kelimeli isimler anlamına gelir. Yani canlılarda ikili adlandırma yapılır. Carolus Linnaeus tarafından geliştirilen bu yöntem ilk olarak “Systema Naturae” kitapta tariflendirilmiştir.
Biyoloji cins tür adlandırma için evrensel isimlendirme kurallarından bazıları şunlardır:
- Herhangi bir organizmanın bilimsel adı, birincisinin cinsinin adı, ikincisi ise türlerin ismi olan 2 kelimeden oluşacaktır.
- Örneğin, mango bilimsel adı Mangifera indica. Mangifera, bu cinsin ismini belirtirken, indica terimi türlerin ismini belirtir.
- Cinsin adı olan ilk sözcük her zaman büyük harfle başlar.
- Belirli bir sıfat olan ikinci sözcük her zaman küçük bir harfle başlayacaktır.
- Örneğin, köpek Canis domestica’nın bilimsel isminde, Canis jenerik ismi her zaman büyük harfle başlayacak ve spesifik epitet domestica her zaman küçük bir harfle başlayacaktır.
- Belirli bir sıfat olan ikinci sözcük her zaman küçük bir harfle başlayacaktır.
- Biyolojik isimler genellikle Latince ve yazılı veya italik olarak yazılmıştır.
- El yazısıyla yazılan her iki kelimenin de, Latin kökenli olduklarını göstermek için italik olarak yazılır.
Biyoloji Adlandırma Sınıflandırma ve Bilimsel İsimlerin Avantajları
- Bilimsel ismin atanması, organizmaların sınıflandırılmasında yardımcı olacaktır.
- Yeni keşfedilen bir hayvanı veya bitkiyi bu şekilde kolayca tanımlayabilir ve adlandırabiliriz.
- Bilim insanı her organizmaya tek bir bilimsel isim verebilir.
- Bu, çoklu adlandırma karmaşasını en aza indirecektir.
- Ad, türlerin aynı cins içine yerleştirilen diğer organizmalar ile olan ilişkisini gösterir.
- Örneğin, köpek, Kurt ve Çakal, bu hayvanların hepsinin birbiriyle ilişkili olduğunu gösteren aynı genel Canis’e sahiptir.
Sık Sorulan Sorular
Biyolojik Sınıflandırma ve Adlandırma Nedir?
Organşzmaların tanımlanabilmesi, gruplandırabilmesi ve tanımlanabilmesi amacı ile yapılan ve canlılara isimlendirme yapılan bilimsel çalışma stratejisidir.
Biyolojik Sınıflandırma Nasıl Yapılır?
Biyolojik sınıflandırma kendi içerisinde yapay sınıflandırma, doğal sınıflandırma ve filogenetik sınıflandırma olarak ayrılır.
Binominal Adlandırma
Binominal yani ikili isimlendirme terimi iki kelimeli isimler kullanılması manasına gelir, cins ve tür adı kullanılarak canlılarda ikili adlandırma yapılmaktadır.