Narsisistik Kişiliğin ayırıcı özelliği grandiyöz duyguların ve yetersizlik ve boşluk duygularının aynı anda var olmasıdır. Grandiyözite altta yatan yetersizlik duygularını maskeler ve bunlara karşı savunmadadır.(…)
Narsisistik savunmalar çalıştığında, narsisistik kişiliği olan hastalar özel ve üstün hissederler. Kendilerini önemli bulma konusunda abartılmış bir algıları vardır, ayrıcalıklı ve hak sahibi hissederler, özel tedavi beklentisi içerisindedirler ve ilgi odağı olmak isterler. İç dünyaları sınırsız başarı, güç, ihtişam, güzellik veya yetenek fantezileri ile doludur. Ötekilere birer izleyici grubu (veya harikalıklarının şahidi) olarak görürler veya kendilerinin bir uzantısı olarak.
İdealleştirme ve değersizleştirme merkezi savunmalardır. Yakın oldukları bir kişiyi idealleştirdiklerinde, ilişkide oldukları için özel ve önemli hissederler. Bir kişiyi değersizleştirdiklerinde, üstünlük hissederler. Ötekilerin duygusal deneyimlerine, bu deneyimler kendi duyguları ile tesadüfen aynı olmadıkları takdirde ilgisizdirler. Kişiler arası bakımdan, duygu yayıcı olarak betimlenirler fakat alıcı olarak değil.
Grandiyözite, acı verici yetersizlik, boşluk, küçüklük, kaygı ve öfke duygularını uzaklaştırarak ve maskeleyerek savunmacı bir işlev görür. Narsisistik savunmalar çöktüğünde, kişi bu acı verici duyguların merhametine kalmıştır ve öfke ile patlayabilir veya depresyon veya hüsrana boğulabilir.
Sönük veya havası inmiş narsisistler iyi savunan, grandiyöz narsisistlere göre daha zor tanırırlar (DSM tarafından hiç tanınmazlar). Buna rağmen, klinik çalışmada yaygındırlar. Sönük narsisitler depresif bozukluk tanısı almaya meyillidirler ve utandırılmış, yenilmiş ve dövülmüş olarak görünebilirler. Klinisyenler iç dünyalarına erişim sağladıklarında, hastaların ihtişam fantezileri ile meşgul olduğunu ve biricik değerlerini tanımakta başarısız olan veya hak ettiklerini hissettikleri ödülü vermeyen bir dünyada kederli olduklarını görürler. Depresif bir görüntünün ardında kişi bazen sönük bir narsisist bulabilir.
Etkili tedavi dikkatli bir denge içerir, empati ve yüzleştirmenin makul bir karışımını. Narsisistik kişiliği olan hastalar altta yatan acı, güvensizlik ve incinebilirliğin –bu duygular erişilebilir olduğunda- empatik anlayışından fayda sağlarlar. Klinisyenin yardımıyla, grandiyözite veya değersizleştirmeye bel bağlamadan bu duyguları tolere edebilme kapasitesi geliştirebilirler. Öte yandan, narsisistik savunmaların incelikli ama sistematik yüzleştirmelerinden, bu savunmaların ilişkiler bağlamında getirdiği bedellerin ve hayatlarında anlam ve doyum bulmanın keşfinden fayda sağlarlar.
Karşı aktarım tepkileri; kopukluk, yetkinsizlik veya danışanla rekabeti (değersizleşmede) veya karşılıklı hayranlığa katılmanın cazibesini (idealleştirmede) içerir. Klinisyenin karşı aktarımı hastanın ilişki örüntüleri ve ötekilerinden aldıkları tepkilere bir pencere açar. İlişki örüntülerini; aynı örüntüleri yeni bir insanda tekrar etmek yerine, terapi ilişkisinde ortaya çıktığı zaman tanımak ve keşfetmek önemlidir. Narsisistik kişiliği olan insanlar psikoterapiye orta yaş ve sonrasında daha cevap verebilir olurlar, sıra dışı başarı ve ihtişam fantezilerin gerçekleşmediği anlaşıldığında ve hastalar hayatın gerçekçi sınırları ile yüzleşmek zorunda kaldıklarında. Narsisistik kişilik prototipi için Kutu 1.7’ye bakınız.