Stepan Razin ve Kondraty Bulavin hakkındaki makalelerde Don Kazakları hakkında çok az şey söylendi. Bu makalelerin bazılarında Zaporozhye Kazaklarından da bahsedildi. Peki bu insanlar ne zaman ve nasıl Rus devletinin eteklerindeki güney bozkırlarında ortaya çıktı?
Bazıları, Kazakların, Moğollar adına Kalka'daki savaştan sonra, Kiev prensi Mstislav ile görüştüğü ve haçı öptüğü vaat eden Ploskinya voyvoyu olan Brodniklerden geldiğine inanıyor: Galipler "kanınızı dökmeyecek."
Diğerleri, siyah davlumbazların kabilelerinin göçebelerinin Kiev prenslerinin vasallarından Kazakların olası kökeni hakkında konuşuyorlar.
Yine de diğerleri Kasog kabilesindendir.
XNUMX. yüzyılın başında yazmaya çalışan Grigory Grabyanka tarih Zaporozhye Kazakları, Hazarlardan geldiğine inanıyorlardı.
Bununla birlikte, yukarıdakilerin hiçbiri, tarihsel kaynakların bize tanıdık olan "gerçek" Kazakların görünümünü kaydettiği zamana kadar bu bölgede kalma şansına sahip değildi.
Volga'dan Dinyeper'e kadar Büyük Bozkır'ın geniş toprakları, Batı'nın imparatorluklarını ve krallıklarını sallayan birçok kabilenin geçtiği Halkların Büyük Göçünün bir koridoruydu: Hunlar, Avarlar, Magyarlar, Moğollar. Bu istilalar daha önce burada dolaşan kabileleri süpürdü veya götürdü. Ancak Hunlar veya Macarlar batıya gitmeden bile bu topraklarda yaşamak tedirgin oldu. Ve zamanın oldukça önemli bir kısmı için, Avrupa'nın Büyük Bozkırları kontrolsüz bir "vahşi alan" idi. Bu nedenle organize özgür insan grupları burada görünebilir. Bununla birlikte, daha iyi Altın Orda olarak bilinen Jochi ulusunun yöneticileri, bir süre bu bölgedeki düzeni geri kazanmayı başardı ve yetkililerden bağımsız tüm çeteleri ve toplulukları ortadan kaldırdı. Sadece 1391 ve 1395'te Timur birlikleri tarafından Tokhtamysh devletinin yıkıcı yenilgisinden sonra. bu topraklar yine hiç kimseye ait olmayan bir toprak haline geldi ve burada yine Kazakların atası olabilecek belirli nüfus gruplarının ortaya çıkması için koşullar ortaya çıktı.
"Kazak" kelimesinin kökeni ve ilk Kazaklar
"Kazak" kelimesi muhtemelen hala Türk kökenli. Çeşitli yazarlar tarafından “özgür adam”, “sürgün” ve hatta “soyguncu” olarak çevrilmiştir. Kazakların (ya da daha doğrusu ünsüz bir kelime) başlangıçta geçici hizmete giren paralı askerler olarak adlandırıldığı öne sürüldü - askerlerin aksine, hanın kalıcı ordusu ("oglans") ve savaş durumunda çağrılan denekleri ("sarbazy").
Sonra Kazaklar, kimseye bağlı olmayan soyguncu grupların üyelerini aramaya başladı. Örneğin A. Storozhenko şunları söyledi:
“Kazak teknesi özellikle Kırım'a yerleşen Tatarlar arasında gelişti. Bir sürü ... bir çobanın barışçıl hayatını tek başına veya benzer bir şirkette terk ederse ... bozkırların derinliklerine indi, tüccar karavanları soydu, daha sonra pazarlarda kâr karşılığında sattığı mahkumları yakalamak için Rusya ve Polonya'ya gitti, o zaman böyle bir serseri ve bir soyguncu çağrıldı Tatarca "Kazak" ".
Bununla birlikte, Kazakların Kuzey Kafkasya kökeniyle ilgili bir versiyonu da var. Bazı yazarlar, temsilcileri Osetyalıların ataları ve Mingrelians - kachak tarafından kasakh olarak adlandırılan "Kasogs" kabilesinden geldiğine inanıyorlar. Destekçileri Kazakların kendilerinin isimlerini - Çerkası - bu varsayımı destekleyen bir argüman olarak görüyorlar. Yine de, Kafkasya'ya çok daha yakın yaşadıkları için Don Kazakları kendilerine böyle hitap etmelerinin daha mantıklı olacağını kabul etmelisiniz.
Daha sonra, "Kazaklar" adı, çeşitli nedenlerle Vahşi Bozkır topraklarına kaçan bağımsız insan topluluklarına aktarıldı.
Kazakların ortaya çıkışı dünya tarihinde benzersiz değildi. Düşman medeniyetlerin kavşaklarında sürekli benzer topluluklar ortaya çıktı. Böylece, iki imparatorluk, Osmanlı ve Kutsal Roma Germen milleti arasındaki sınırda, birçoğunun "özgür Kazaklar" a benzediğini düşündüğü Yunaklarla karşılaşılabilir. Ve sözde Askeri Sınırda - Sava, Tissa ve Tuna nehirleri boyunca, Kafkas çizgisinin Kazaklarına benzeyen sınır muhafızları yaşıyordu.
İlk Kazakların ulusal bileşimi alışılmadık şekilde alacalı ve çeşitlidir. Bunlar, bazı hanların ordusundan firarların küçük müfrezeleri olabilir, ancak Rus beyliklerinden kaçak gruplar da vardı. İlk başta, tüm bu küçük topluluklar tek ulusluydu ve muhtemelen birbirleriyle düşman oldular, ancak yavaş yavaş birleşme ve birleşme süreci başladı. Esas olarak, bir sebepten dolayı evlerinden kaçmaya zorlanan insanlar tarafından yenilendiler. Milliyet ve din artık belirleyici bir öneme sahip değildi - proto-Kazak topluluklarının üyeleri kendi yasalarına göre yaşayan dönüşlerdi. Böylesine özgür bir yaşamın dezavantajı, tamamen haklardan yoksun olmasıydı - Kazakların bu ataları, bazı prenslerin veya hanın korumasına güvenemeyen dışlanmışlardı. Ancak birçok kaçak için böyle bir hayat çekici göründü. Bunların arasında organik olarak monoton ve monoton çalışmayı beceremeyen insanlar vardı. Bazıları sadece adaletten kaçan soygunculardı. Ancak çoğunluk, yerel yetkililerin gaspları ve keyfiliğiyle umutsuzluğa sürüklendi ve özgürce yaşamak, avlanmak ve balık tutmak için “Kazaklar'a gitmenin” ve bazı bagaj trenlerini soymanın da iyi bir olasılık olduğunu hayal etti.
Böyle bir yaşam, daha uzak bölgelerin sakinlerini bile cezbetti - Litvanya ve Polonya'dan Kazaklara gittiler. Ve sadece "alkışlar" değil, aynı zamanda "banitler" denen fakir eşraf da. Bunlar hakkında bilgi, örneğin, Yakov Sobessky'nin "1621'in Hotin kampanyasının tarihi" nde şunları bildiriyor:
"Bazıları daha önce soylu ailelere ait olmalarına rağmen, eski soyadlarını terk ettiler ve ortak takma adlar aldılar."
Kazaklar arasında başka milletlerden insanların da olduğunu iddia ediyor:
"Orada işlenen zulüm ve suçlar nedeniyle vatanlarını terk etmek zorunda kalan birçok Alman, Fransız, İtalyan, İspanyol ve diğerleri var."
XNUMX. yüzyılın ikinci yarısında Zaporozhye Kazakları arasında Eflak'tan Sırplar, Karadağlılar, Hırvatlar, Bulgarlar ve göçmenler de bulunabilir. Tüm bu insanların sürekli akışı, daha önce Türkçe konuşan Kazak çetelerinde Slavların hakim olmaya başladığı, konuşmasında komşularından ödünç alınan pek çok kelime vardı. Bu tür borçlanmalara örnek olarak artık herkese tanıdık gelen ataman, esaul, kuren, kosh, bunchuk, maidan sözcüklerini verebiliriz. Ve popüler kıyafetler haline gelen Slav beshmet ve chekmen değildi. Alexander Rigelman XNUMX. yüzyılda Kazakların “neredeyse tamamen Tatar elbisesi giydiğini” yazdı.
Kazakların tarihi merkezleri
Tarihsel olarak, başlangıçta Kazakların iki merkezi vardı. Don Kazakları, Rusya Federasyonu'nun bugünkü Rostov, Volgograd ve Voronezh bölgelerinin yanı sıra Ukrayna'nın Lugansk ve Donetsk bölgelerine Don ve kollarının yakınlarına yerleşti. XNUMX. yüzyılın başında Don Ordusu'nda birleştiler.
Don Army Haritası
Ukrayna'nın modern Zaporozhye, Dnepropetrovsk ve Kherson bölgelerinde Zaporozhye Kazakları ortaya çıktı.
Tarihi belgelerde Don'dan biraz daha önce bahsedilir. 1471'de - Moskova'da "Grebenskaya Chronicle". Dmitry Donskoy'u Kulikovo sahasına getirdiği iddia edilen Kazaklar olan Donskoy Tanrının Annesinin ünlü ikonunu anlatıyor.
Kazaklar ilk olarak 1489'da bahsedildi. 1492'de Polonyalı tarihçi Marcin Belsky, Kazakların Dinyeper akıntılarının ötesindeki müstahkem kampını bildirdi.
Bununla birlikte, daha erken yıllarda, 1444'te "kayaklara, sultanlı, bir küple gelen ve Mordovalılarla birlikte Vasily'in kadrolarına katılan" Ryazan Kazakları ortaya çıkıyor. 1494'te "Aleksin yakınlarında yağma yapan" Horde Kazakları, 1497'de "Kazaklarıyla Kırım Çarı'nın oğlu Yaponcha Saltan" olarak anılır ve 1499'da Horde Azov Kazakları Kozelsk'ten uzaklaştırılır.
Don ve Zaporozhye Kazakları izole gruplar değildi; genellikle eylemlerini koordine ederek ortak kampanyalar düzenlediler. 1707-1708'de. Sich Kondraty'de Bulavin sığındı ve koshevoy atamanının muhalefetine rağmen, sıradan Zaporozyanların bazıları onunla Don'a gitti. Ancak Donets ve Kazakları birbirleriyle karıştırmak imkansızdı. Yaşam tarzlarında ve hatta dışa doğru farklıydılar.
Don ve Zaporozhye Kazakları
Pek çok çağdaşın bıraktığı görünüm tanımları, Zaporozhi'lerin görünüşe göre daha fazla Türk kanı olduğunu söylememize izin veriyor: kural olarak koyu tenli ve koyu saçlıydılar. Donetsk halkı genellikle adil yüzlerine ve kahverengi saçlarına dikkat ederek tipik Slavlar olarak tanımlanır.
Zaporozhianlar da daha egzotik görünüyordu: kafaları traş ettiler, kötü şöhretli Oseledtsy, uzun sarkık bıyıklar, "Karadeniz kadar geniş pantolonlar".
Halk boyama "Kırım Zaporozhets" ("Kazak Mamai"). XNUMX. yüzyılın sonları - XNUMX. yüzyılın başları
Ancak, Kazaklardan harem pantolonlarının sadece XNUMX. yüzyılda ortaya çıktığını ve onları Türklerden ödünç aldıklarını söylemeliyim.
XNUMX. yüzyılın ortalarından itibaren cep saatlerinin, zenginlik ve başarının bir işareti olarak kabul edilen Kazaklar arasında moda haline geldiği daha az biliniyor.
Don Kazakları daha az gösterişli ve sakallıydı ki bu Kazaklar için alışılmadık bir durumdu. Şu anda, Donet'lerin görünüşü çoğu kişiye tipik bir Kazak gibi görünmekte ve sürprizlere neden olmamakla birlikte, Kazakların görünüşü genellikle fazla folklor, kasıtlı ve hatta teatral olarak algılanmaktadır. Kazakların doğrudan ve yasal mirasçıları olan Kuban (eski Karadeniz) Kazaklarının uzun zamandır oldukça geleneksel görünmesi ilginçtir.
E. Korneev. "Karadeniz Kazakları", 1809
Sarkan bıyıklar ve eşekler artık sadece modern Ukrayna Kazaklarının mumyaları arasında görülebilir.
Don Kazakları tabandan ve atlılardan ayrıldı. Bazen orta üyeler de seçildi. Tabanlar, daha sonra güney ve doğu etkisinin daha belirgin olduğu Cherkassky ve First Don bölgeleri haline gelen yerlerde yaşıyordu - hem giyimde hem de ödünç alınan sözlerde esmerler daha yaygındı. Don üzerinde ilk Kazak şehirlerini kuran ve deniz yolculuğuna çıkanlar onlardı. Tabanlar Verkhovtsy'den daha zengin yaşadı. Trans-Volga Nogai Murza Izmail Turgenev'in merkezindeki büyükelçinin mesajından, 1551'de Nizovitlerin Azak'a haraç verdiği biliniyor.
Binicilik Kazakları, Khopersky ve Ust-Medveditsky bölgelerindeki toprakları işgal etti ve komşu Rus bölgelerinin nüfusu ile birçok benzerliğe sahipti. "Zipun'lar için" kampanyalarda Volga ve Hazar Denizi'ne gittiler.
A. Rigelman. Kazaklar (solda) ve tabandan (sağda) köylere biniyor
1659. yüzyılın ikinci yarısında hırsızlar şehri Ryga (Riga), Kazakları XNUMX'da "Don Rus'lu tüccarların kışına kadar tek bir Budar'ı kaçırmadıkları" Volga-Don perevoloka'nın yakınında ortaya çıktı. Dikbaşlı liderleri kontrol altına almak isteyen taban Kazakları tarafından yenildi.
Tabandan ve at sırtından birbirinden hoşlanmadı: tabandan kendilerini ilk sıraya koydular ve Verkhovtsy'ye muzhiks ve chiga deniyordu (kelimenin anlamı belirsiz). Bir atasözünün iki versiyonunda yansıtılan dünya görüşü ve psikolojide farklılıklar vardı: tabandan Kazaklar “bir köpeğin hayatı, ancak Kazak'ın ihtişamını” ve atlıları - “Kazakın ihtişamını, ancak bir köpeğin hayatını” söyledi.
Askeri olarak, Donets, kendi topçularını organize etmeyi başardıkları için Kazaklardan daha ileri olduğu ortaya çıktı.
Don Kazaklarının dini Ortodoksluktu, geleneksel olarak Eski Müminlerin etkisi güçlüydü ve çoğu Don'a kaçmak zorunda kaldı.
Ancak Kazaklar arasında Katolikler, Müslümanlar ve hatta (beklenmedik bir şekilde) Yahudiler vardı.
Donet'ler zorunlu olarak pektoral haçlar takarken, Kazaklar arasında sadece daha sonraki zamanlarda ortaya çıktılar - Rus etkisi altında. Ve Zaporizhzhya Sich'teki (Bazavlukskaya) ilk kilise, tapınak olmadan yapmadan önce XNUMX. yüzyılda inşa edildi. Gogol, "Taras Bulba" öyküsünde Kazakların bağlılık derecesini biraz abarttı. Ama yine de A. Toynbee daha sonra Kazaklara "Rus Ortodoksluğunun sınır muhafızları" adını verdi.
Yemek hazırlamada farklılıklar vardı: Zaporozhyanların olağan yemeği, un (orman tavuğu), köfte ve köfteden yapılan bir çorba olan kulesh idi, Don halkı balık çorbası, lahana çorbası ve yulaf lapasını severdi.
Pancar çorbası tutkusu
Bu yerde, kötü şöhretli pancar çorbasını hatırlamamak muhtemelen imkansızdır. Ukraynalılar, bunun kendi ulusal yemekleri olduğuna ve diğer tüm pancar çorbalarının "sahte" olduğuna kendilerini çoktan ikna ettiler. Şimdi tüm dünyayı buna ikna etmeye çalışıyorlar.
Aslında lahana ve pancarlı çorba uzun zamandır biliniyordu, örneğin Kırım'da, yeni dönemin başında "Trakya çorbası" olarak adlandırılıyordu. Pancar çorbası ile önceki çorbalar arasındaki temel farkın pancarların ilk kavrulması olduğuna inanılıyor. Geleneksel pancar çorbası görünümünün iki versiyonu vardır. Ukrayna'da 1683'te Türklerle yapılan savaş sırasında ısrar edilen birincisine göre, Avusturyalılarla müttefik olan Kazaklar, pancar ekili geniş tarlalar buldukları Viyana civarındaydı. Tek başına, onlara tatsız geliyordu, ama bir şeyler yemeleri gerekiyordu - denemek zorundaydılar. Önce domuz yağıyla kızartmaya çalıştılar, sonra kızarmış pancarları diğer sebzelerle pişirmeye başladılar.
Başka bir versiyona göre, pancar çorbası, Türk kalesi Azak'ın (Azak) kuşatılması sırasında Don Kazakları tarafından daha önce icat edildi.
Bununla birlikte, 1590. yüzyıl belgelerinde, özellikle Novgorod Yamsk kitaplarında ve Domostroy'da pancar çorbasından daha önce bahsediliyor. Tarihçiler ayrıca, "İsa'nın Doğuşu Önsezisi" için "güreş ve biberli lopsha" servisinin önerildiği XNUMX tarihli "Troitskov Sergiev ve Tikhvin manastırlarının yemekleri hakkında kararname" hakkında bilgi sahibidirler.
Doğru, bazıları pancar çorbasında pancarın kullanıldığına değil, otsu bitkinin hogweed kullanıldığına inanıyor.
Ancak pancar çorbası icadının doğru olarak kabul edilen Ukrayna versiyonu olsa bile, bu yemeğin ilk olarak Ukrayna dışında - Avusturya'da hazırlandığı ortaya çıktı. Ve onu pişiren Ukraynalılar değil Kazaklardı - Johann-Gotgilf Fokkerodt'un hakkında yazdığı insanlar: "Her yerden kaçtı, bir hırsız güruhu" ("Büyük Peter yönetimindeki Rusya").
Anna Ioannovna komutasında Rus ordusunda görev yapan Christoph Hermann Manstein, Rusya Üzerine Notları'nda Kazakları "her insanın bir karışımı" olarak adlandırdı.
Voltaire, "Charles XII Tarihi" adlı kitabında Kazaklar'ı "Hıristiyanlık gibi bir şey iddia eden ve soygunla uğraşan Ruslar, Polonyalılar ve Tatarlar çetesi" olarak tanımlıyor.
V. Klyuchevsky ayrıca yanlış bir şekilde onları “ayaktakımı ve başıboş kitleler” olarak adlandırdı.
1775 yılında, son Sich'in (Pidpilnyanskaya) tasfiye edilmesinden sonra Kazaklar, Ukrayna topraklarını tamamen terk etti. Bazıları Türk mallarına gitti. Diğerleri 1787'de Karadeniz Kazak ordusunu kurdu ve 30 Haziran 1792'de Kuban'ın sağ kıyısından Yeisk kasabasına toprak verildi. Böylesine değerli bir hediyenin ödenmesi, Rusya'nın hizmeti ve eski yaşam tarzının reddedilmesiydi. Böylece Kazaklar Karadeniz'e, ardından Kuban Kazaklarına dönüştü. 1860'da son Sich Kazaklarının diğer torunları Kuban'a yerleştirildi. Bunlar, Mariupol ile Berdyansk arasında bulunan Azak Kazak ordusunu kuran, 1828'de Rusya'nın yanına giden Trans-Tuna Zaporozhians'ın torunlarıydı. Yani, Zaporozhye Kazaklarının doğrudan torunları ve mirasçıları Rusya'da yaşıyor. Ve Ukrayna versiyonunun Kazaklar tarafından pancar çorbası icadı mantığını takiben, Kuban'ın gerçek bir klasik pancar çorbası olarak ilan edilmesi gerektiği kabul edilmelidir. Tek sorun, Kuban'da olduğu gibi Ukrayna'da da pancar çorbası için tek bir kanonik tarif yoktur, ancak “her evde kendi pancar çorbası vardır” sözü vardır. Bu nedenle pancar çorbası, Rusların, Ukraynalıların ve Belarusların ortak bir yemeği olarak kabul edilmeli ve hazırlanmasına yönelik tariflere siyasi bir renk vermeye çalışmamalıdır. Üstelik, Viyana yakınlarındaki Kazak ordusunun kompozisyonunda, belirli sayıda özel olarak davet edilen Don Kazakları da vardı. Ve kesin olarak kimin domuz yağı kızartılmış pancarın tencereye - dip ya da Zaporozhets - koyma fikrini ortaya çıkardığını bilmek imkansızdır.
Ünlü deniz pancarı çorbası hakkında da birkaç söz söyleyelim. Kanonik versiyona göre, tarifi Kronstadt askeri limanı S.O. Makarov komutanının emriyle oluşturuldu.
Amiral Makarov S.O.
Dr. Novikov, deneyim alışverişinde bulunmak için Sevastopol'u (Ukraynalı değil, her zaman Rus olan bir şehir) ziyaret etti ve ardından et, tahıl ve sebzelerin döşenmesi için öneriler hazırladı. Domates eklemeyi önerdiği tadı iyileştirmek için, önceden kesilmiş eti koymayı (ve pişirildikten sonra porsiyonlara ayırmamayı) önerdi. Özellikleri donanma pancar çorbası tarifi, lahanayı "damalı" (talaş değil) kesmenin ve füme et eklemenin bir yolu haline geldi. Ve 1 Mayıs 1901'de Makarov, yeni bir "lahana çorbası komutu" pişirme yöntemi için bir emir verdi.
Don ve Zaporozhye Kazaklarının yaşam tarzı
Ancak Don Kazaklarını Zaporozhye Kazakları ile karşılaştırmaya geri dönelim.
Aslında fark daha da önemliydi. Don Kazakları köylerde yaşadı, evlendi ve bir çiftlik kurdu. 1690'da Rus yetkililer onları çiftçilikten yasaklamaya çalıştı, ancak bu emir onlar tarafından sabote edildi. Ve sonra hükümet yetkilileri, sıkı bir şekilde uygulanması konusunda ısrar etmeyecek kadar akıllıydı. Ancak Kazaklar, odak noktası Sich olan kurenlerde yaşıyordu.
Ukraynaca "sich" kelimesi, Rusça "zaseka" kelimesiyle ilişkilidir ve düşmana doğru devrilen ağaçlardan inşa edilen bir savunma tahkimatı anlamına gelir. Ama sonra "Sich" kelimesi Zaporozhye Kazak bölgesinin başkenti ve hatta Dinyeper akıntısının ötesindeki tüm bölge anlamına gelmeye başladı. Bu tuhaf cumhuriyetin hükümeti (Kazak ustabaşı) bir yıl için seçilen dört kişiden oluşuyordu: kosh'un reisi, bir askeri yargıç, bir askeri reis ve bir askeri katip.
Zaporizhzhya Sich'e sevindim. Arka planda büyük sigara içilen evler var. XNUMX. yüzyılın bir gravüründen
Don Kazakları için, Rada'nın bir analogu, bir askeri ataman, iki esaul, bir askeri katip (katip), bir askeri tercüman ve bir podolmach'ın seçildiği askeri bir çemberdi. Savaşa giderken saha şefleri ve albaylar seçildi. İstifa ettikten sonra bu kişiler "askeri ustabaşı" kategorisine geçti.
Don'da Kazak askeri çemberi. XNUMX. yüzyıl gravürü
Don Kazaklarının aksine, sechlerin eşleri yoktu ve herhangi bir işe girmeyi onurlarının altında görüyorlardı: onların bakış açısına göre, derhal uzaklaşıp ganimeti içmek ve çok geçmeden yeni bir sefere çıkmak için sadece askeri kampanyalarda para elde edilmelidir. Dahası, bu kampanyalar herhangi bir yöne yönlendirilebilirdi: Potansiyel kurbanların milliyeti ve dini en son olarak Kazaklar için ilgi çekiciydi. İşte böyle "okunaksızlık" ın bazı örnekleri.
Örneğin, "Barkulabovskaya Chronicle" daki (XNUMX. yüzyılın sonları - XNUMX. yüzyılın başları) Belaruslu rahip Fyodor Filippovich şunları aktarıyor:
"Zaporozhianlar büyük Skoda'yı onardılar ve Vitebsk'in görkemli yeri fethedildi, çok fazla altın ve gümüş aldılar, nazik kasaba halkını kestiler ... Kötü düşmanlardan daha acı, Albo kötü Tatarlar".
Aynı yazar, 6 yaşındaki bir kızın Kazaklar tarafından tecavüze uğradığını yazıyor.
1595 yılında Severin Nalivaiko Kazakları Mogilev'i yağmaladı ve bu şehirde 500 evi yaktı.
Hem Vitebsk hem de Mogilev, Commonwealth'in şehirleridir.
Kendisi de bir asil olan Krishtof Kosinsky, Kazakların başında da bu devletin topraklarını yaktı ve yağmaladı.
1575'te Bogdan Ruzhinsky'nin ("Bogdanko") komutasındaki Zaporozhye müfrezeleri ve Or-Kapy kalesini ele geçiren askeri kaptan Nechai Kırım'ı işgal etti, birçok şehri yağmaladı, erkeklerin gözlerini oydu ve kadınların göğüslerini kesti.
Ruzhinsky'nin karadan, Neçay'ın - denizden kuşattığı Kafa, "kısa sürede fırtınaya yakalandı, şehri yağmaladı ve her iki cinsiyetten 500 mahkum dışında sakinleri katletti."
1606'da Kazaklar, Hıristiyan (Bulgar) şehri Varna'yı yağmaladı ve yaktı - burası Osmanlı İmparatorluğu'nun toprağı. Kazaklar tarafından yakılan ve talan edilen (genellikle Don halkıyla ittifak halinde olan) sayısız Müslüman kentinden bahsetmiyoruz bile.
1618'de Hetman'ın Kazakları Peter Sagaidachny, Rus şehirleri Putivl, Livny, Yelets, Lebyadin, Dankov, Skopin ve Ryazhsk'ı yağmaladı. D.Pozharsky'nin birlikleri tarafından Moskova'dan püskürtüldüler.
Genel olarak, Kazaklar bu fırsatta komşularından herhangi birini dövmeyi ve yağmalamayı unutmadı.
Bazen Pole L. Piaseczyński'ye göre onlar "opus misericordiae" (bir merhamet modeli) idi: 1602'de bir ticaret gemisini ele geçiren Kazaklar Türkleri yok ettiler ve Yunanlılar sadece "çıplak soyuldu ve can verildi."
Dortelli'ye göre Donets, Türkleri acımasızca öldürdü, ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun esir Hıristiyanlarına fidye teklif edildi, “eğer köle satın almasalar; bu durumda, geçen yıl (1633) birçok Ermenide olduğu gibi acımasızca öldürülüyorlar. "
Osmanlı İmparatorluğu'ndaki aynı Rumların Slav köle ticaretine aktif olarak katıldıkları için çok fazla sempatiyi hak etmedikleri ve kendilerinin dindarlara sahip olmayı küçümsemedikleri söylenmelidir. 1650'lerde Pavel Aleppsky Sinoplu Rumlarla ilgili haber:
"Bu yerde binden fazla Hristiyan aile yaşıyor ve her ailede beş veya altı esir erkek ve kadın, hatta daha fazlası var."
60'larda Yuri Krizhanich. XVI.Yüzyıl şöyle yazmıştır:
"Bir köle, bir köle, bir köle veya bir denizci hakkında konuşmak isteyen Yunanlılar, ona halkımızın adıyla" sklavos ", bir Slav diyorlar:" bu benim Slavım "yani" bu benim kölem ". "Kölelik" yerine "slavonit", yani "kölelik" diyorlar.
Önyargı ve tarafgirlik suçlamalarından kaçınmak için, Don Kazaklarının da savaşta birçok zulüm yaptığını size bildirelim. Örneğin, Azak kalesini ele geçirmişlerdi, "acımadılar ... İçinde yaşlı kimse yok, ne yaşlı ne de genç ... her birini kırbaçladılar."
1657'de Kırım Hanı Zhukov ve Paşin'e gelen Rus elçileri, görevi sırasında Kafa ile Kerç arasında kıyıya bir baskın düzenleyen Don halkının eylemlerini şöyle aktarıyor: “Tatarlar ve onların kemikleri ve tüm çocuklar kesildi”.
Aynı zamanda, Don halkı sık sık "yem üssü" için dokunaklı bir endişe gösterdiler ve önceden hemfikir oldular: Kırım köylerini yakmak mı, yoksa "tüm Kırım halkını iz bırakmadan dövmemek" mi? Birkaç yıl içinde aynı yerlere dönmeyi planlıyorlarsa, yerle bir olmadılar.
Bu kurallar, bir baskın veya yenilginin intikamını alırken ve Krymchaklar ve Rusya ile Türkler arasındaki savaş sırasında geçerli değildi.
O günlerde zulüm kimseyi şaşırtmadı, merhametle şaşırtmak daha kolaydı. Öyleyse, Kazakların tuhaflığı, zulmün yasaklayıcı seviyesi değil, ulaşabildikleri ve aşırı derecede güçlü bir düşmanla karşılaşmayı beklemedikleri herkesi arka arkaya soymaya yukarıda bahsedilen "karışıklık" ve hazır olma durumuydu.
Zaporozhyalıların kendileri melek olmadıklarını, bu konuda karmaşık olmadıklarını ve sakince her şeyi özel isimleriyle çağırmadıklarını anladılar. Rus yetkililer, Sich'e kaçan Kondraty Bulavin'in iade edilmesini talep ettiklerinde Kazaklar şöyle cevapladı:
"Bu asla olmadı, bu yüzden bu tür insanlar, isyancılar veya soyguncular ihraç edildi."
"Soyguncu" kelimesi Sich'i rahatsız etmedi. Aralarında yaygın olan bir efsane, geleneksel bir uzun ön kilit (yerleşik) ihtiyacını açıklıyor: sertleşmiş bir Kazak, hayatında o kadar çok günah işliyor ki kesinlikle cehenneme gidecek, ancak Tanrı onu bir hareketsizlik için oradan çekebilecek. Tanrı'nın neden ve hangi temelde Kazakları yeraltı dünyasından kurtarmak zorunda olduğu açıklanmıyor: günahkâr, sertleşmiş bir Kazak var, bir ön kilit var - tüm koşullar yerine getirildi, hadi, Tanrım, çek onu.
Genel olarak, farklı mizaç ve tutumlara sahip insanların Don ve Dinyeper'a koştuğu varsayılabilir. Tula, Kaluga veya Smolensk yakınlarından kaçan bir köylü, savaş kesintileri, zipun kampanyaları ve soygun kampanyaları olsa bile yeni bir yerde özgürce çalışma olasılığını dışlamazsa, Don'a gitti. Ve birkaç yıl boyunca (veya şanslı olduğu aylar boyunca) özgürce ve neşeyle yaşamak isterse, sürekli bir top yemi kaynağına ihtiyaç duyan Sich'e gitmek zorunda kaldı. Elbette, ekmek için bir çiftlik işçisi kiralamak ve bir kış Zaporozhye Kazakına sığınmak mümkündü - bunlar evlenebilir ve bir çiftlik kurabilir, kampanyaları sırasında periyodik olarak sechlere katılabilir (onlar hakkında daha sonra bir sonraki makalede konuşacağız). Ama orada güçsüz, iddiasız bir "golutva" olmak için Zaporozhye'ye kaçmaya değer miydi?
Böylesi bir kaderin hem kaçak köylüler hem de yasalarca zulüm gören "atılgan insanlar" tarafından hayal edilmesi olası değildir.
Elbette Don'da da sıfırdan başlamak gerekiyordu, ancak kolonizasyonun ilk aşamalarında Kazak nehrinin kolları boyunca özgür arazi bulmak hala mümkündü. Sadece ustalaşmak ve korumak için gerekliydi. Ve çok zordu. 1646'da Çarlık makamlarının Don'a yerleşmek için 3037 kişiyi "istekli insanlar" gönderdiği bilinmektedir, bir yıl sonra sadece 600'ü vardı, geri kalanı Don'a değil Don'a değil! İnsanların gönüllü olarak oraya yerleştikleri hakkında sonuçlar çıkarabiliriz.
Ama yakında Don'un üzerindeki serbest topraklar sona erdi ve buradaki yeni kaçaklar sadece bir işçinin yerine güvenebilirdi. Bunlar arasında, Ukrayna'nın Polonya'nın kontrol ettiği bölgelerinden, böyle bir hayatın bile öncekinden daha iyi göründüğü birçok kaçak vardı. Soylu olan yaşlılar için çalışanlar 1796'da serf oldular. Ve basit bağışçıların köylerinde çalışanlar, 1811'de Kazaklar arasında yer aldı.
Seçimdeki hata düzeltilebilir: Don Kazakları Sich'e gitti ve tam tersine Sechevikler Don'a taşındı. 1626'da çarlık yetkilileri Moskova'ya şunları bildirdi:
“Hepsi (Cherkas) 1000 kişiyle Don'da. Zaporozhi'de de birçok Don Kazağı var. "
Bir zamanlar "1000 Çerkesli, eşleri ve çocukları ve onlarla birlikte her türlü hurdadan 80 araba" Don'a "yaşamak için" geldi (bunlar kış Kazaklarıydı, daha sonra konuşacağız ve yerleşmeye karar veren seches). Ve bazı isimler açıkça bu yerlere kimlerin yerleştiğini gösteriyor. Bir örnek, 1570 yılında kurulan Cherkassky kasabasıdır.
Don Kazaklarının ve Zaporozhianların siyasi bağları
Don Kazakları hızla kendilerini Moskova çarlarının müşterileri arasında buldular. Onlarla ilk antlaşma Korkunç İvan altında imzalandı, Don halkı Kazan ve Astrakhan kampanyalarına katıldı. 1570'den itibaren Donetler Moskova'dan para, barut, kumaş, ekmek ve şarapla maaş ödemeye başladı. 1584'te Don Ordusu Fyodor Ioannovich'e yemin etti.
Büyük Petro'nun zamanından bu yana, Don Kazakları ile ilişkiler artık Büyükelçilik Düzeni'nden değil, Askeri Kolejden sorumluydu.
1709'dan beri, Don'un atamanı çemberin kendisinde seçmesi yasaklandı - bu, atamanların Don'da görünme şeklidir. 1754 yılında ustabaşı yetkililer tarafından atandı. Son olarak, 1768'de Don yaşlılarına Rus soyluları verildi.
Ve Kazaklar Litvanya Büyük Dükalığı'nın etkisi altına girdi. Ancak 1569'da Lublin Birliği'nin sonuçlanmasından ve Polonya-Litvanya Topluluğu'nun kurulmasından sonra Sich yeni devletin bir parçası oldu. En kötüsü, yeni Katolikler tavalarının insan olarak görmediği Ortodoks Ukraynalı köylüler içindi. Ve Sich'e kaçak kaçakların sayısı önemli ölçüde arttı.
Kazakların yeni yetkililere resmi olarak bağlı olmaları, bağımsızlık talep etmelerini engellemedi: kampanyalarını genellikle Varşova'ya danışmadan ve kralı ve yetkililerini bilgilendirmeden yaptılar.
Genel olarak, Zaporozhian Kazakları kolayca çeşitli ittifaklara girdi - eğer bu fayda vaat ederse.
Daha önce alıntılanan Johann-Gotgilf Fokkerodt şöyle diyor: "Şimdiye kadar onlar (Kazaklar) Polonyalılar ve Türkler için gelişigüzel bir şekilde işe alındı" ("Büyük Peter altındaki Rusya").
Nitekim, 1624'te Kazaklar, Kırım Hanı III.Mehmed Gerai'nin ordusunun bir parçası olarak Türk birliklerine karşı savaştılar ve Kırımlarla birlikte Karasubazar'da (şimdi Belogorsk) bir zafer kazandılar.
1628'de Kazaklar, Budjak Horde Mirza'nın birliklerini Kan Temir'i, oradaki isyankar Mehmed III ve Shahin Geraev kardeşlerini kuşatan Chufut-Kale Kalesi'nden geri aldı. Doğru, her şey kötü sona erdi: takviyeler Türkiye'den geldi ve Gerai, Kazaklar ile birlikte Zaporozhye'ye kaçmak zorunda kaldı.
Aynı Sagaidachny, Rusya'ya karşı kampanyadan sadece bir buçuk yıl sonra, Polonyalılar onu bir kez daha hetman'ın topluluğundan mahrum bıraktıklarında, Zaporozhian Ordusunu Rus hizmetine kabul etme ve dün hizmetlilerini "hizmetkârları gibi" karşılama konusunda en düşük talebi olan Moskova'ya bir elçilik gönderdi. Rus hükümeti bu tür konuları reddetti. Peter I tarafından bakılan Mazepa, Charles XII'nin birlikleri Küçük Rusya topraklarına girer girmez velinimetine ihanet etti. Ve İsveçlilerin beklendiği kadar pembe olmadığını keşfederek Peter'la müzakerelere girdi ve Karl'ı yakalamaya ve getirmeye söz verdi ve Polonyalılar kendisine tabi bölgeleri Milletler Topluluğu'na geri vermeyi vaat etti.
Moskova makamları geleneksel olarak Kazaklara (Cherkasy) güvenmiyordu ve Don Kazaklarıyla olan temaslarını sınırlamaya çalıştılar. Ayrıca Kazakların Don'a yeniden yerleştirilmesini de teşvik etmediler. Bu kararnamede, yasak Kırım ve Türkiye ile barışı sağlama gereği motive edilmektedir:
"Zaporozhye Çerkaları kabul etmeniz emredilmedi, çünkü Polonya kralının öğretilerine göre bizimle Türk sultanı ve Kırım kralı arasında bir kavga çıkarmak için geliyorlar."
Bu, Sorunlar Zamanı olaylarını akla getiriyor:
"Çerkassi, Rus devletine egemen Ukrayna şehirlerine ve savaştıkları yerlere geldi ve çok köylü (Hıristiyan) kan döküldü ve Tanrı'nın kiliseleri lanetlendi."
Son olarak, Don halkına Kazakların farklı bir kampa ait olduğu hatırlatılır:
"Zaporozhye Cherkasy'nin Polonya kralına hizmet ettiğini ve Polonya kralının bizim düşmanımız olduğunu ve devletimize karşı her türlü kötülüğü planladığını kendiniz biliyorsunuz."
Ancak Donet'ler ve Kazaklar arasındaki ilişkiler, bir sonraki makalede göreceğimiz gibi, hala dostça idi. Ve Alexei Mihayloviç Romanov'un zamanından beri, bildiğiniz gibi Kazaklar Rus yargı yetkisine girdi.
Yakında Zaporozhye ve Don Kazakları hakkındaki hikayemize devam edeceğiz.