Yunanca Phyton (bitki) ile Therapeia (tedavi) kelimelerinden oluşan "Fitoterapi", hastalıkların taze veya kurutulmuş bitkiler ve onların doğal ekstreleri ile tedavi edilmesi yöntemine verilen addır. Fitoterapi bilimini uygulayan kişilere ise "Fitoterapist" denir.
Bitkileri kullanarak hastaları tedavi etmek yaklaşımı şeklinde açıklanabilen "Fitoterapi" teriminin ilk kez, 1870–1953 yılları arasında yaşamış Fransız hekim Henri Leclerc tarafından "La Presse Medical" adlı dergide kullanıldığı iddia edilmiştir. Oysa, bu tarihten çok önceleri, her ne ad altında olursa olsun, bitkilerin sağlığı korumak veya geri kazanmak için tarihin her döneminde, her toplum tarafından kullanıldığını bilmekteyiz.
Bitkilerle tedavi en eski iyileştirme yöntemlerinden biridir. İlk yazılı eserlerde de bitkilerin hastalıkları iyileştirmede kullanıldığına dair ipuçları vardır.
M.Ö. 3000 yıllarında Mezopotamya'da yani Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki topraklarda kurulan Sümerlere ait medeniyetlerde, hastalıkların rahip hekimler tarafından sihir, büyü, bitkisel ve hayvansal ilaçlarla tedavi edilmeye çalışıldığı Ninova tabletlerinden öğrenilmiştir.
Tabii ki bu tedavi şekillerinin çoğunluğunu bitkisel ilaçlar teşkil etmektedir. Anadolu ve Mezopotamya'da daha sonra kurulmuş olan Hitit uygarlığı hakkındaki bilgiler ise Boğazköy'de bulunan Hitit arşivinden çıkarılan tabletlere dayanmaktadır. Buna göre Hititlerin, hastalığı tanrıların insanları cezalandırması olarak kabul ettiği ve bunun için de tedavide bitkilerle birlikte sihire de başvurdukları anlaşılmaktadır.
Bu dönemde Çin ve Hindistan'da da Mezopotamya uygarlığına paralel olarak bitkisel tedavide gelişmeler kaydedilmiştir. Hint Pazar Rig Veda M.Ö. 2500'lü yıllarda 1000 şifalı bitki içeren bir eseri kaleme almıştır.
Bitkisel İlaç Şekilleri:
Tıbbi Çaylar
Fitoterapi'de uygulama yollarından birisi olan tıbbi çaylar, tek veya birkaç drog ile hazırlanmış, koruyucu ya da tedavi edici etkiler gösteren bitkisel sulu preparatlardır. Bitki veya droglardaki etkili maddelerin önemli bir kısmı çaylara rahatlıkla geçmektedir. Hazırlanmaları kolay olduğu için, tıbbi çaylar geniş bir etki alanlarına sahiptirler.
Solunum yolu enfeksiyonları, gribal enfeksiyonlar, sinir sistemi hastalıkları, romatizmal şikâyetler, sindirim sistemi hastalıkları, üriner sistem rahatsızlıkları, kadın hastalıkları, kalp ve dolaşım sistemi rahatsızlıkları ve cilt hastalıkları tıbbi çayların etki alanına girmektedir.
Tıbbi Çayların Hazırlanış Metotları
Tıbbi Çay Hazırlamada Dikkat edilecek Hususlar
Bitkisel İlaçların Kullanılmasında Önemli Noktalar
Kaynak: Fitoterapi ve Aromaterapi, Ecz. Nimet Özata, Arıtan Yayınları