-
-
-
(bkz: güç istenci)
-
(bkz: istediğini isteyememek)
-
bundan çok güzel bir postmodern türk ismi olur.
- atınç, istenç!!! gelin yavrularım.
-
kimse kusura bakmasın ama bu kelime olmamış. tikky zorlaması gibi duruyor. felsefe metinlerine hiç yakışmıyor. isteniş bile daha makul olurmuş gibi.
-
ingilizcede "will" kelimesine en güzel karşılık gelen türkçe kelime. özgür irade değildir tam olarak.
(edit: burada will irade anlamina da geliyor, benim istenc kelimesini farkli olarak kullanmamin ozunde ise sorgulanamaz bir karar, rasyonelligin disina cikan bir motivasyon soz konusuydu, asagida detayli olarak acikladigimi dusunuyorum)
istenç sorgulanmaz, bunu sorgulayan asla arzu ettiği şeye sahip olamaz. bir insanın arzusunun kıstası nedir, mantık çerçevesinde uğruna her şeyi feda edemedikten sonra istencin bir irade oluşturması söz konusu değildir. irade oluşturamayan bir istenç, yitik bir insanın en nihayetinde kaderle buluşmasından başka bir işe yaramaz.
tüm ahlaki kısıtlar ve normların ötesinde bir şeydir, kendi yapacağı eylemi insanların ahlaki kısıtlarına göre sorgulayan biri, o eylemin sonunu getiremez ve en nihayetinde pişman olur. dostoyevski'nin suç ve ceza, böyle bir zavallının hikayesini anlatır, ki shakespear'den de etkilenmiştir bu zavallı.
bir adamı öldüreceksin, ve pişman olacaksın, o halde sonunu getiremeyeceğin bir eylemin öznesi olma sorumluluğunu yüklenemiyorsun. halbuki bu senin istencin, senin iraden de bu istence yapılacak her türlü sorgulamayı engellemek üzerine kurulu olmalı. eğer olamıyorsa, sen herhangi bir insansın, ve kaderin önüne sunacağı her şeye razısındır. hayır eğer istenç eylemi sonlandırabiliyorsa, sen başkalarının kaderine yön verirsin, kendi kaderin başkalarının istencini yerle bir eder.
edit: konuyla ilgili bir mesajlasmada, anlatamadigim seyleri izah etmek icin yazdiklarimi buraya aktarmak istiyorum;
1) bir insanin hayatinin bilesenleri, onu cevreleyen cevreyle kisitlidir degil mi? o halde daha bastan seceneksiz doguyorsun.
2) herkes okulda guzel bir kiza bakmis, ve onun bir baskasina gidisini izleyip kendi sinirlarina gore adimlar atmayi ogrenmistir. is icin de gecerlidir, zenginlik icin de gecerlidir bu. o halde her adam, kendi sinirlarina gore davranir.
3) insanin kendini algilayis sekli, toplumun ona empoze ettigi bir imgedir, bunu kirmanin tek bir yolu vardir, sorgulanmaksizin uygulamaya konan saf motivasyon, enerji, istencten kastim bu. irade ise dusunulerek varilan sonuclarin geldigi yerdir, prefrontal cortex'tir, beynin karar alma mekanizmasidir, rasyoneldir. rasyonellik hepimizi oldugu yerde tutan seydir, ancak bir arac olarak kullanilmali ve irrasyonel bir arzuyla, motivasyonla beslenmelidir.
demek istediklerim buydu, bir kole asla efendisini oldurmek istemez, kole oldugunu bilir, kole oldugu ona ogretilmistir, kole olmayi reddetmez bile, hatta reddetse bile koleligi uzerinden atamaz. onu kolelikten kurtaracak sey, ani ve ansizin, sorgulanmaksizin gelen arzudur. ancak o zaman kole gider, firavunu bicaklar, o saatten sonra onu cezalandirmislar, oldurmusler, en ufak bir pismanlik duymaz, bu insanin varacagi en buyuk kirilma noktasidir.
-
spinoza ya göre istenç (irade) , bir özgür neden değil ,sadece zorunluluk ürünüdür,insanın en büyük yansımalarından biri ,kendisini seçimlerinde yargılarında bir şeyi kabul ya da ret etmede özgür sanması başka bir deyişle kendisinde birşeyin nedensellik zincirinden sıyrılabileceğini zannetmesidir.istenç bırakın insanı tanrının bile doğasında varolan bir sey değildir. (e.ı;ö.32)
-
-
1. itici güç: yapabilme gücü; özgürlüğünü içinde bulunduran isteme.
2. bilinç yetisi: insanın tasarımları ve görüşleri üzerinde bilinçli bir düşünüp taşınma ile, seçerek ve tavır alarak eyleme karar verme yeteneği.
3. duygu ve eğilimlere değil, usa dayalı isteme; usa uygun bir erek ve amaç koyma yeteneği; isteme ve eylemleri usla belirleme gücü.
4. istenilmiş olanı gerçekleştirmeğe karar verme ve yerine getirme gücü.
5. yaşamın özgür, ussal bir özle kendini bilinçli olarak gerçekleştirmesi.
felsefe terimleri sözlüğü
ekşi sözlük kullanıcılarıyla mesajlaşmak ve yazdıkları entry'leri
takip etmek için giriş yapmalısın.
hesabın var mı? giriş yap