... konulu sunumlar: "Örneklem Dağılışları ve Standart Hata. Bir araştırma yapmanın amacı, çalışılan örneklemden kitleye genelleme yapabilmektir. Çıkarsama yapma işlemi, olasılığa."— Sunum transkripti:
1
Örneklem Dağılışları ve Standart Hata
2
Bir araştırma yapmanın amacı, çalışılan örneklemden kitleye genelleme yapabilmektir. Çıkarsama yapma işlemi, olasılığa dayanan istatistiksel yöntemlerle yapılır. Örneklemden elde edilen bulgular yardımıyla çıkarımsal istatistiğin iki ana konusu olan: Kitle hakkında kestirimde bulunma, Hipotezleri test etmenin dayanağı olan örneklem dağılışları tanıtılacaktır.
3
Kitleden Örneklem Çekmenin Nedenleri Örneklemin incelenmesi kitlelere göre daha kısa sürede yapılır. Örneklemin incelenmesi, kitlenin incelenmesinden daha ucuzdur. Bazı durumlarda kitlenin incelenmesi olanaksız olabilir. Örneklem sonuçları daha doğru olabilir. Çünkü daha az sayıda kişi ile (örnek ile) çalışılacağından, araştırma daha özenli yürütülebilir. Eğer örneklem olasılıksal yöntemlerle seçiliyorsa, yapılan örnekleme hatasının kestirimini de bulmak mümkündür.
4
Gözlem değerlerinin dağılımından farklı olarak, bu gözlemlerin oluşturduğu örneklemlerden elde edilen istatistiklerin (ortalama,oran,varyans vb.) dağılımları da önemlidir. N genişliğinde bir kitleden n genişliğinde çekilebilecek bir çok örneklem vardır. Kitleden örneklem çekme işlemi yerine konulmadan yapılıyorsa n genişliğinde çekilebilecek örneklem sayısı
5
Bu olası örneklemlerin her birinden bir istatistik (ortalama, oran, standart sapma v.b.) hesaplanabilir. Örneklemlerden hesaplanan istatistiklerin dağılışına örneklem dağılışı denir. N genişliğindeki kitleden n genişliğinde elde edilen tüm örneklemlerden birer ortalama hesaplanabilir ve bu örneklem ortalamalarının bir dağılımı elde edilebilir. Buna ortalamanın örneklem dağılışı adı verilir.
6
Gözlem birimlerinin dağılımını tanımlamak için ortalama ya da standart sapma gibi ölçümler kullanılır. Örneklem dağılımının özelliklerini tanımlamak için de örneklem dağılışının ortalamasını ve standart sapmasını kullanırız. Merkezi eğilim ölçüsü olarak ortalama, tek tek gözlem birimlerinin nerede odaklandığını gösterirken, örneklem dağılışının ortalaması da, örneklemlerden elde edilen ortalamaların nerede odaklandığını gösterir.
7
Yaygınlık ölçüsü olarak kullanılan standart sapma da, tek tek gözlem birimlerinin ortalamadan ne kadarlık bir ayrılış gösterdiğini tanımlarken, örneklem dağılışının standart sapması her bir örneklemden elde edilen ortalamaların ne derece yaygınlık gösterdiğini tanımlar. Aynı büyüklükteki örneklemlerden elde edilen ortalamalar ne kadar birbirine yakınsa (örneklemden örnekleme değişim ne kadar azsa) herhangi bir örneklem sonucu o kadar güvenilirdir ya da kesindir. Eğer hesaplanan ortalamalar, bir örneklemden diğerine çok farklılık gösteriyorsa, çekilen herhangi bir örneklemden elde dilen ortalama (kestirim) o derece az güvenilir ya da kesindir. Bu nedenle örneklem dağılışının standart sapması kesinliğin ya da hatanın bir ölçüsü olarak kullanılır.
8
Pratikte hiçbir zaman olası tüm örneklemleri ya da bir kitleden bir çok örneklemi çekmeyiz. İstatistik kuramı elimizdeki bir örneklemden yararlanarak örneklem dağılışının özelliklerini bulmamıza yardımcı olur. Merkezi limit teoremi olarak adlandırılan teoreme göre örneklem ortalamalarının gösterdiği dağılım, normal dağılımdır. Normal dağılımı tanımlayan parametreler, dağılımın ortalaması ve standart sapması olduğundan bu parametrelerin özelliklerinin bilinmesi gerekir.
9
Örnek: N=6 olan bir kitledeki gözlem değerleri aşağıdadır. x 1 =5 x 2 =9 x 3 =4 x 4 =1 x 5 = 7 x 6 =6 Bu kitleden n=3 genişliğinde çekilebilecek Bu örneklemlerin her birinden bir ortalama hesaplandığında, ortalamanın örneklem dağılımını elde ederiz.
12
Örneklemlerin Ortalama Dağılımları Olası tüm örneklem ortalamalarının ortalaması alındığında olarak bulunur ve bu ortalama kitle ortalamasına eşittir. Bu ortalamaların dağılışı normal dağılım gösterir. Örneklem ortalamalarının dağılımı
13
Bu bilgilere göre örneklem ortalamaları kitle ortalaması etrafında bir normal dağılım gösterir. Örneklem Ortalamaları
14
Örneklem ortalamalarının standart sapması da örneklem ortalamalarının gerçekte bilmediğimiz kitle ortalaması etrafında nasıl bir dağılım gösterdiğini tanımlar. Örneklem ortalamaları, kitle ortalamasına çok yakın bir dağılım gösteriyorsa, bu ortalamaların dağılımının standart sapması küçük olacaktır.
15
Örneklem dağılışının değişkenliğini belirleyen iki parametre vardır. 1.Kitle standart sapması (σ) 2.Örneklem genişliği (n) Kitledeki değişkenlik arttıkça (σ), örneklem dağılışının değişkenliği artar. Buna karşın, örneklem genişliğinin (n) büyümesi örneklem dağılışının standart sapmasını azaltır. İncelenilen örnekte n=3 olduğunda örneklem ortalamaları 3,33 ile 7,33 arasında değişim göstermiştir.
16
N=6 olan kitleden n=4 genişliğindeki tüm örneklemler incelendiğinde çekilebilecek n=4 genişliğinde çekilen 15 örneklemden elde edilen ortalamalar 4 ile 6,75 arasında değişim göstermektedir. n=3 3,33 - 7,33 DA=4,00 n=4 4,00 - 6,75 DA=2,75 Örneklem ortalamalarının dağılımının değişkenliği örneklem genişliği artınca azalmıştır.
17
n=4n=3 Kitleden n=4 genişliğinde tek bir örneklem çekildiğinde elde edilen ortalama n=3 genişliğindeki bir örneklemden çekilen elde dilen ortalamaya göre kitle ortalamasına daha yakın olma eğilimindedir.
18
Standart Hata Değişkenliğin ölçüsü olarak “varyans” kullanıldığında, örneklem ortalamalarının dağılımının varyansı, kitle varyansının örneklem genişliğine bölünmesi ile bulunur. Varyans yerine daha yaygın olarak kullanılan standart sapmayı kullanacak olursak, örneklem ortalamalarının dağılımının standart sapması, kitle standart sapmasının örneklem genişliğinin kareköküne bölünmesi ile bulunacaktır. Örneklem ortalamalarının gösterdiği dağılımın standart sapması ortalamanın standart hatası olarak adlandırılır.
19
n=4n=3
20
Standart Hata Standart hata, tüm örneklem ortalamalarının kitle ortalaması etrafındaki dağılımını (yaygınlığını) gösterdiği için, örneklem ortalamasının kitle ortalamasını ne kadar kesinlikle kestirdiğinin bir ölçüsüdür. N genişliğindeki bir örneklemden hesaplanan, örneklem standart sapması (s) kitle standart sapması (σ) nın bir nokta kestirimidir. Bu durumda standart hata
21
Eğer örneklemler normal dağılıma sahip bir kitleden çekiliyorsa, örneklem ortalamalarının dağılımı (ortalamanın örneklem dağılışı) da normaldir. Eğer örneklemlerin çekildiği kitle normal dağılmıyorsa (örneklem normal dağılım göstermeyen bir kitleden çekiliyorsa), örneklem ortalamalarının dağılımı örneklem genişliği büyüdükçe normal dağılıma yaklaşır. Bu bilgi örneklem ortalamaları ile ilgili olasılıkların hesaplanmasında kullanılabilir.
22
Örnek: Miyokard enfaktüs tanısı konmuş erkeklerde kolesterol düzeyinin ortalaması 240 mg/dl standart sapması 40 mg/dl olan bir normal dağılıma uyduğu biliniyorsa, bu kitleden çekilecek 100 erkeğin kolesterol değerlerinin ortalamasının 250 mg/dl’den büyük olması olasılığı nedir?
23
100 genişliğindeki bir örneklemin ortalamasının 250 mg/dl’den daha büyük olması olasılığı %0,62’dir. Örneklem genişliği 16 olsaydı: 16 genişliğindeki bir örneklem ortalamasının 250 mg/dl’den daha büyük olması olasılığı yaklaşık olarak %16’dır. Yani 100 genişliğindeki bir örneklemden böyle bir sonucun elde edilmesinden daha olası bir durumdur.