Çevre uzmanları yeni koronavirüsün, bulaşıcı hastalıklarla doğal yaşamdaki tahribat arasındaki bağlantıları görmezden gelmeye devam edersek insanlığı mahvedecek son salgın olmayacağı konusunda uyarıyor.
Deniz ekolojisi uzmanı ve National Geographic'in Campaign For Nature kampanyasının katılımcısı Dr. Enric Sala, The Independent'a şunları söyledi:
Doğal yaşamı tahrip etme, ormanları yok etme ve vahşi hayvanları evcil hayvan ya da yiyecek ve ilaç olarak yakalama uygulamalarımıza devam edersek, gelecekte buna benzer birçok hastalığın yaşanacağından kesinlikle eminim.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 8 bin 778 ölüm ve 209 bin 839 onaylanmış Kovid-19 vakası bildirdi. (Son rakamlara göre dünya genelinde vaka sayısı 397 bin 807'ye ulaşırken, ölü sayısı 17 bin 235'e çıktı -ed.n.)
Virüsün başta aralık ayında Çin'in Vuhan kentinde ürünler, deniz mahsulleri ve canlı hayvanların satıldığı "pazarda" hayvanlardan insanlara geçtiği düşünülüyor ama bu henüz doğrulanmadı.
Nature adlı bilimsel yayına göre Çin'deki araştırmacılar, "pullu karıncayiyenler" diye bilinen memeli pangolinlerin, Kovid-19'un olası hayvan kaynağı olduğunu ileri sürdü.
Çin o günden sonra vahşi hayvanların tüketimini, yetiştirilmesini ve vahşi yaşam pazarlarını yasakladı.
Ancak çevreciler, daha kapsamlı bir konu hakkında uyarıyor: İnsanoğlunun, bizi vahşi yaşamla her zamankinden daha yakın temasa sokacak şekilde çeşitli ekosistemleri doymak bilmez biçimde yok etmesi.
2012'nin en çok satan kitaplarından Spillover: Animal Infections and the Next Human Pandemic'in (Yayılma: Hayvan Enfeksiyonları ve İnsanlığın Sıradaki Salgını) yazarı David Quammen, Ebola hakkında araştırma yaparken bulaşıcı hastalıklarla ilgilenmeye başladı ve o zamandan beri salgın riski konusunda uyarılarda bulunuyor.
Quammen, The Independent'a şunları ifade etti:
Fazlasıyla çeşidi olan ekosistemlerimiz birçok vahşi hayvan, bitki, mantar ve bakteri türüyle dolu. Bu biyolojik çeşitliliğin her yanı benzersiz virüsler içeriyor.
Tropikal ormanları, köyler, kereste ve madencilik kampları inşa etmek; vahşi hayvanları yemek adına öldürmek ya da yakalamak için yerle bir ettiğimizde kendimizi bu virüslere karşı karşıya bırakıyoruz.
Bu, eski bir ahırı yıkınca kalkan toza benziyor. Tropikal bir ormanı yok ederseniz, virüsler havaya savrulur. Bu yıkım anları, bilinmedik virüslerin insanlara bulaşması ve yerleşmesi için fırsat doğuruyor.
Harvard Çevre Sağlığı Bölümü'nde araştırmacı bilim insanı ve Planetary Health Alliance Direktörü Dr. Samuel Myers, The Independent'a şunları söyledi:
İnsanların yabani yaşam alanlarına yönelik istilaları, onları vahşi hayvan popülasyonlarıyla daha da yakınlaştırıyor.
Şunu biliyoruz ki diğer hayvanlar, birçoğuna henüz maruz kalmadığımız muazzam bir patojen rezervine sahip.
WHO'ya göre vektörle bulaşan (canlı organizmalardan kaynaklanan, bulaşıcı patojenleri insandan insana veya hayvandan insana geçebilen) hastalıklar, tüm bulaşıcı hastalıkların yüzde 17'sinden fazlasını oluşturuyor ve her yıl 700 binden fazla ölüme neden oluyor.
Sayıları zamanla arttı. Nature dergisindeki çalışmaya göre, 1950'lerde yaklaşık 30 yeni bulaşıcı hastalık ortaya çıktı. 1980'ler itibarıyla bu sayı, üç kattan fazla arttı.
HIV, Ebola, SARS, MERS ve Zika gibi hayvanlardan bulaşan diğer hastalıkların yayıldığını daha önce gördük.
Myers şöyle konuştu:
HIV salgınının ve Ebola'nın vahşi hayvan eti için avlanmadan kaynaklandığı düşünülüyordu. MERS ve SARS canlı hayvan 'pazarlarından' başladı.
Örneğin Vuhan'daki canlı hayvan pazarlarında, kafeslerde canlı duran, hepsi birbirlerine ve insanlara doğal hayatta asla karşılaşmayacağınız kadar yakın, olağanüstü sayıda egzotik tür bulunuyordu.
Myers sözlerine şöyle devam etti:
Bu, insanın ekolojik ayak izinin büyüklüğü ve küreselleşmenin bir birleşimi. Bir patojen hayvanlardan insanlara geçince hava yolculuğuyla hızla dünyaya yayılma kapasitesine sahip.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/324 Haziran 2020 - ABD'nin başkenti Washington'da siyahi George Floyd'un öldürülmesine karşı devam eden protestolar sırasında güvenlik güçleriyle karşı karşıya gelen siyahi kadın / Fotoğraf: AFP
-
2/323 Haziran 2020 - Birleşik Krallık'ın Liverpool kentinde, ABD'de polis tarafından öldürülen George Floyd için başlayan gösterilere destek veren göstericiler, diz çökme eylemi gerçekleştirdi / Fotoğraf: AFP
-
3/322 Haziran 2020 - Kolombiya'da koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle kapatılan iş yerlerinin önünde duran evsiz bir kişi / Fotoğraf: AFP
-
4/321 Haziran 2020 - İtalyanlar, başkent Roma'da bulunan Flavianus Amfitiyatro olarak da bilinen Kolezyum'un önünden geçerken yansıtılan İtalya bayrağını izliyor / Fotoğraf: AFP
-
5/3231 Mayıs 2020 - Birleşik Krallık'ın Bournemouth şehrinde Kovid-19 tedbirlerinin gevşetilmesinin ardından binlerce kişi sahil ve plajlara akın etti / Fotoğraf: AFP
-
6/3230 Mayıs 2020 - ABD'nin Minesota eyaletinde polis şiddeti nedeniyle hayatını kaybeden siyahi George Floyd'un Almanya'nın başkenti Berlin'deki bir parkta grafitisi çizildi / Fotoğraf: AFP
-
7/3229 Mayıs 2020 - ABD'de siyahi George Floyd'un polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesinin ardından Minnesota eyaletinde başlayan protestolar devam etti / Fotoğraf: Reuters
-
8/3228 Mayıs 2020 - Tayland'daki bir alışveriş merkezinde 5G teknolojisi kullanılarak geliştirilen bir robot, Kovid-19 salgını nedeniyle alışveriş yapan kişilerin ateşini ölçüyor / Fotoğraf: AFP
-
9/3227 Mayıs 2020 - ABD'nin Minnesota eyaletinde polis tarafındna öldürülen Afroamerikalı George Floyd için protesto gösterisi düzenlendi / Fotoğraf: AFP
-
10/3226 Mayıs 2020 - Suriye'nin İdlib kentinde Esad güçlerinin saldırıları nedeniyle yerlerinden edilen İdlibliler, protesto düzenledi / Fotoğraf: AFP
-
11/3225 Mayıs 2020 – Koronavirüs tedbirlerinin kaldırıldığı Vietnam’da sokak ve caddelerde yoğunluk oluştu / Fotoğraf: Retuers
-
12/3223 Mayıs 2020 – Afrika ülkesi Burundi’de Müslümanlar, Ramazan Bayramı’nı Bujumbura’daki Tanganyika Gölü kıyılarında kutladı / Fotoğraf: AFP
-
13/3223 Mayıs 2020 – Afrika ülkesi Burundi’de Müslümanlar, Ramazan Bayramı’nı Bujumbura’daki Tanganyika Gölü kıyılarında kutladı / Fotoğraf: AFP
-
14/3222 Mayıs 2020 - Gazze Şeridi'ndeki Filistinliler, Hamas'ın Filistin Stadı'nda düzenlediği toplu iftarda sosyal mesafe kuralına dikkat ederek oruçlarını açıyor / Fotoğraf: AFP
-
15/3221 Mayıs 2020 - Birleşik Krallık'ın güneyindeki Brighton kentinde insanlar, yılın en sıcak gününde güneşin tadını çıkarıyor / Fotoğraf: AFP
-
16/3220 Mayıs 2020 - Yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) ortaya çıktığı Çin'in Hubei eyaletine bağlı Vuhan kentinde salgının kontrol altına alınmasının ardından okullar yeniden açıldı / Fotoğraf: AFP
-
17/3219 Mayıs 2020 - Portekiz'in Lizbon kentindeki ünlü A Brasileira kafesinde çalışan bir garson, ülkede Kovid-19 tedbirlerinin hafifletilmesinin ardından maske takarak işine başladı / Fotoğraf: AFP
-
18/3218 Mayıs 2020 - İspanya'nın Sevilla kentinde yüzlerce kişi, hükümeti salgın sürecini başarılı yönetemediği gerekçesiyle bayraklarla protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
19/3217 Mayıs 2020 - ABD'de yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) en çok etkilediği şehirlerden Los Angeles'ta evsizler çadırlarında kalmaya devam ediyor / Fotoğraf: AFP
-
20/3216 Mayıs 2020 - Kenya'nın başkenti Nairobi'd Kenyatta Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Birimi'ne (İDÜ) atanan hemşireler zumba dansı gösterisi yaptı / Fotoğraf: AFP
-
21/3215 Mayıs 2020 - Arjantinli tıp doktoru Norma Raul, Buenos Aires eyaleti Florencio Varela'daki El Cruce hastanesinin Klinik Simülasyon Eğitim Merkezinde COVID-19 hastaları için tıbbi yardım uyguladığı bir robota bakıyor / Fotoğraf: AFP
-
22/3214 Mayıs 2020 - ABD'nin Kansas eyaletine bağlı Kan Overlan Park'ta silahlı saldırıda hayatını kaybeden polis memuru için atlı bir cenaze arabasıyla geneleksel cenaze töreni düzenlendi / Fotoğraf: AP
-
23/3213 Mayıs - Fransa'nın Mulhouse şehrindeki Nur Camisi imamı Barry Süleymani camide Kuran okurken diğer yandan cep telefonundan canlı yayın yaptı / Fotoğraf: AFP
-
24/3212 Mayıs 2020 - Lübnan'ın başkenti Beyrut'taki Refik Hariri hastanesinde çalışan hemşireler, Uluslararası Hemşire Günü'nü selfie çekerek kutluyor / Fotoğraf: AFP
-
25/3211 Mayıs 2020 - Hong Kong polisi, ülkenin bağımsızlığını talep eden protesto sırasında bir grup insanı gözaltına alıyor / Fotoğraf: AFP
-
26/3210 Mayıs 2020 - Almanya'da Sttuttgart'ta bulunan Cannstatter Wasen festival alanında toplanan göstericiler, koronavirüs nedeniyle uygulanan kısıtlamaları protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
27/329 Mayıs 2020 - Rusya'nın Novosibirsk kentinde bulunan Ob nehri üzerinde, 2. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'na karşı kazanılan zaferin 75. yıldönümünde havai fişek atıldı / Fotoğraf: AFP
-
28/328 Mayıs 2020 - Irak Kürt Bölgesi başkenti Erbil'de koronavirüs salgını nedeniyle maske takan tamirci, bir fotoğraf makinesini elden geçiriyor / Fotoğraf: AFP
-
29/327 Mayıs 2020 - İtalya'nın Milano kentindeki Arco della Pace anıtının önünde, pizza restoranı işleten iki kişi, koronavirüs tedbirleri kapsamında restoranların faaliyete geçmesine izin verilmemesini karşılıklı pizza yiyerek protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
30/326 Mayıs 2020 - Güney Afrika'nın en büyük kenti olan Johannesburg'un Kwa Mai Mai bölgesinde yüzlerce kişi, bir hayır kurumu tarafından dağıtılan yemekleri almak için sırada bekliyor / Fotoğraf: AFP
-
31/325 Mayıs 2020 - Afrika'nın güneydoğu ülkesi Malavi'de koronavirüse karşı maske üretimine başlayan küçük bir terzi dükkanı / Fotoğraf: AFP
-
32/324 Mayıs 2020 – Fransa’nın Nice kentinde ünlü Fransız sanatçı Henri Matisse’nin evinde yaşayan iki kişi, her akşam saat 20:00’de pencereye çıkarak sağlık çalışanlarını alkışlıyor / Fotoğraf: AFP
Yabani hayvan tüketiminin tehlikelerine yönelik düzenleme yapmak ve eğitim vermek, riski azaltmada rol oynuyor.
Quammen şu ifadeleri kullandı:
Dünyanın her yerinde proteine ulaşamayan ve vahşi hayvan yiyen insanlar var. Bu, Çinlilerin ayıbı diyerek şeytanlaştırmak istediğim bir şey değil.
Aramızda kaynaklara aç birçok kişi var, vahşi yaşamı bu küçük kalıntılara kadar azaltarak kendimizi virüslere karşı tesadüfi hedef olarak sunuyoruz.
Dr. Sala ise şunları söyledi:
Gündelik yaşamları için doğayı sömürmeye bel bağlayan nüfus söz konusu olduğunda alternatifler sağlanmalı.
Doğal hayatı koruyan ve yabani hayvan ticaretini düzenleyen ya da yasaklayan politikalar belirlemede hükümetlerin kilit rolü bulunuyor. Şirketler de yardımcı olabilir. Dünya zaten 10 milyar insana yetecek kadar gıda üretiyor ama üçte birini israf ediyoruz.
İklim değişikliğiyle mücadele, artan sıcaklıklar hastalıkların yayılması için daha uygun koşullar yarattığından önemli rol oynuyor.
Myers, "Sıtmanın, Kenya Yaylaları gibi sıcaklıkların yükseldiğini asla görmediğimiz, daha yüksek enlemlerde ve daha yüksek rakımlarda bulunduğunun farkındayız" dedi.
Dr. Myers, doğal hayatın büyük kısmının yok edilmesinin, bulaşıcı hastalık salgınlarının da ötesinde etkisi olduğuna dikkati çekiyor.
Ürettiğimiz gıdanın kalitesine ve miktarına yönelik etkileri görüyoruz; kalp hastalığı, kanser ve solunum yolu hastalıkları gibi bulaşıcı olmayan hastalıkların yanı sıra zihinsel sağlıkta etkilere, nüfusun yerinden edilmesine ve çatışmaya neden oluyor.
Biyoçeşitlilikteki kayıp ve sayısı 2050'ye kadar 2 milyar artarak 9,7 milyara çıkması beklenen, gıda kaynağı arayışındaki küresel nüfusta yaşanan artışla birlikte uzmanlar bir sonraki salgının olup olmayacağını değil, ne zaman olacağını sorarak uyarıyor.
David Quammen, "Eğer (Kovid-19'u) kontrol altına alabilirsek, insani marifet ve irade bu seferkini kontrol etmeyi başardığı için memnun olabiliriz. Ama 5 dakika kutladıktan sonra bir sonrakini düşünmeye başlamalıyız" dedi.
İnsan sağlığı ve gezegenin korunması arasındaki hayati bağın farkına varmak da dahil köklü değişikliklere ihtiyaç var.
Dr. Sala şunları söyledi:
Bunlar bağlantısız değil. Sağlıklı bir ekosistem olmadan insan sağlığının devamlılığı da sağlanamaz. Son 20 yılda deneyimlediğimiz bulaşıcı hastalıklar buna en iyi kanıtı sunuyor.
Vahşi alanları olduğu gibi bırakmak, birçoğu tehlike altında olan yabani hayvan türlerinin avlanmasını ve kaçakçılığını yasaklamak hem uygulanabilir hem de insan sağlığı ve ekonomi açısından yararlı.
Hükümetler ve politika yapıcıların doğal yaşamımızı korumaya yönelik yatırımlarının, yapabilecekleri en düşük maliyetli yatırım olduğu çok açık görülecektir.
Louise Boyle'un tasarımdan kaynaklanan nedenlerle kısalttığımız başlığının tamamı şöyledir: Çevreciler, koronavirüsün gelecek birçok salgından sadece biri olduğu konusunda uyarıyor: Bir sonrakini düşünmeye başlamalıyız
Independent Türkçe için çeviren: Ata Türkoğlu
© The Independent