Neredeyse felsefenin kendisi kadar köklü bir geçmişe sahip toplum sözleşmesi geleneği/teorisi ahlaki, hukuki ve politik referanslara sahiptir. Bu yüzden de sadece felsefenin tartışma konusu olarak kalmaz, aynı zamanda siyaset bilimi, siyasal düşünceler tarihi, sosyoloji, hukuk gibi farklı disiplinlerin ele aldığı ve tartıştığı, içerikçe oldukça zengin bir alan olarak karşımıza çıkar. En genel ifadeyle, toplum sözleşmesi teorisi bireylerin ahlaki ve/veya politik yükümlülüklerinin bir sözleşmeye ya da anlaşmaya bağımlı olduğunu ve bu dolayımla da içinde yaşadıkları toplumu biçimlendirdiklerini ileri süren yaklaşımdır. Bu yaklaşımın sistematik felsefe bağlamında karşımıza çıkan tartışma konuları arasında anlaşma, birliktelik, rıza, sivil toplum, kamusal gerekçelendirme, yurttaşlık, yasa, hak, egemenlik gibi kavramlar yer alır. Yine bu konulara paralel olarak tarihsel çerçevede yürütülebilecek tartışmalarda Antikçağ’dan günümüze değin pek çok isim (Sofistler, Sokrates, Epikuros, Thomas Hobbes, John Locke, Jean-Jacques Rousseau, Immanuel Kant, John Rawls vb.) belirir. “Toplum Sözleşmesi”nin dosya konusu olarak seçildiği bu sayı toplum sözleşmesine yönelik felsefi, ahlaki, hukuki ve politik yorumlara odaklanan yazılara ayrılacaktır. Dolayısıyla ilgili sayı toplum sözleşmesinin kavramsal çerçevesi içinde yer alan farklı mefhumları açık kılmaya çabalayan, sözleşme teorisini belirli bir problem doğrultusunda çözümleyen, toplum sözleşmesini savunan ya da eleştiren düşünürlerin yorumlarını değerlendiren yazılara yer verecektir. Yazılarınızı bekliyoruz.
..
Sekülarizasyon kavramının temel iddiası şu cümlede özetlenebilir: Dini argümanlar mantıksız oldukları için politikanın dışında tutulmalı ve politik yaşamı oluşturan tartışma ve argümanlar “kamusal akıl”da temellendirilmelidir. Ancak geçen yüzyılın sonunda, sosyal ve politik teoride klasik sekülerleşme- modernleşme paradigmasının kademeli olarak “çözülme” sürecine girdiği söylenebilir. Bu yeniden değerlendirmeye sekülerizm fikrinin politik imalarının çeşitli felsefi perspektiflerden (Jürgen Habermas, Talal Asad, Fred Dallmayr, William Connolly, Judith Butler, Dipesh Chakrabarty vb.) sorgulanması eşlik ediyor. Dini argümanların liberal-demokratik kamusal alanın gereksinimlerine göre “makul” hale getirilmesinin ayrımcılığa ve dışlanmaya yol açtığını öne sürenler ile özel alan ya da kamusal alanın farklı ilkeler temelinde kurgulanması gerektiğini öne sürenler arasındaki tartışma sonuca ulaşmaktan uzak görünüyor. Üstelik bu tartışma tümüyle seküler politik bir kültürün demokratikleşmenin ana kaynaklarından yoksun olduğu iddiasıyla daha da
alevlenmişe benziyor. Jürgen Habermas, William Connolly, Andrew F. March, Craig Calhoun ve Hent de Vries gibi yazarlar politik özgürlük, bağımsızlık ve özgürleşme gibi fikirlerin dini tecrübeyle ve dini dil ile yakından bağlantılı olduklarını öne sürerler. Onlardan önce Carl Schmitt ve Leo Strauss dinin tam da kamusal akıl fikrinin soyağacındaki önemli bileşenlerden biri olduğunu iddia ettiler. Bugün dini tecrübenin ve dilin dijital evrende yeni formlar kazandığı dikkate alındığında, sekülerizm, kamusal akıl, politik egemenlik, sivil haklar ve demokrasi arasındaki ilişkiyi tüm boyutları ile tartışmaya açmak elzem görünmektedir.