

Vesta Asteroidinin İç Katmanı Aktif mi?


Vesta
Yapılan bir çalışma, Vesta asteroidinin bilim adamlarının daha önce fark etmiş olduklarının çok daha ötesinde, Dünya ve Güneş sisteminin diğer kayasal gezegenlerine benzerlik gösterdiğini ortaya koyuyor.
Saharan meteoritinin farklı bir analiz yöntemine göre, soğuk ve ölü asteroit Vesta, Güneş sisteminin erken dönemlerinde çok aktif bir iç yaşama sahip olmuş olabilir.
Journal Nature Geoscience tarafından online yayınlanan bir çalışmaya göre; Vesta, kayalık dış yüzeyinin altında bir "magma okyanusuna" sahip olmuş olabilir. Bu magma okyanusunun, yumuşak ve sert tabakalar arasındaki iniş çıkışları mineral parçalarının oluşumuna izin verir.
NASA'nın Dawn uzay aracından alınan verilerin elde edilen rapora ilave edilmesi ile proto-gezegene (ilkel gezegen) yeni bir bakış açısı sunuyor.
Çalışmanın lideri Almanya Frankfurt Goethe Üniversitesinden gezegen yer bilimcisi Beverly Tkalcec:
"İnsanlar, asteroitleri zaman zaman Dünya'ya çarpan, bizi tehdit eden büyük, gri, soğuk, patates yumrularına benzer kaya olarak biliyor. Oysa, bu bilinenlerin aksine, asteroitin Dünya'nın başlangıç dönemlerine benzer dinamik bir iç yapıya sahip olduğunu" söyledi.
Yaklaşık Arizona büyüklüğündeki Vesta asteroidi, büyük bir patatesi andırıyor. Vesta, ağır materyallerin merkeze doğru dalmasına ve hafif materyallerin kabuğa doğru yükselmesine neden olan, erimiş iç yapıya sahip olacak kadar büyüktü.
Vesta ve cüce gezegen Ceres, tam olarak oluşmamış "bebek gezegenleri" temsil ediyor (Ceres, Dawn uzay aracının bir sonraki hedefi). Kayaçları ise, Dünya'daki gibi tektonik süreçlerle ezilmediği için, 4,5 milyar yıl önce oluşan Güneş sistemi kadar yaşlı olabilirler.
Avrupalı bilim adamlarından oluşan bir ekibin, NWA 5480 isimli bir meteroit üzerinde yaptığı yeni çalışması, Vesta'nın kabuğunun bir başka asteroitin etkisiyle biçimlenmiş olabileceğini düşündürüyor. Diyojenit olarak isimlendirilen meteorit, Kuzey Batı Afrika'da bulundu. Bu meteorit, kimyasal ve izotopik içeriği asteroitlerle ilişkilendirilen uzay kayaları ailesine giriyor.


Asteroit ve proto-gezegenden orjinlendiği düşünülen meteorit.( B.J. Tkalcec, Goethe University)
Tkalcec ve ekibi, meteoritin nasıl oluştuğu üzerinde odaklanmak yerine, bu meteoritin iç yapısında hangi maddelerin olduğunu araştırdı. Onların düşüncelerine göre; eğer Vesta'nın dış katmanının altı aktifse, bu örneğin mineral yapısı bazı ipuçları verecekti.
Araştırmacılar, "elektron saçılım geri kırınımı"(electron backscatter diffraction) olarak isimlendirilen bir metot kullandılar. Onlar meteorit örneğinde "olivin" adı verilen bir mineral üzerinde odaklandılar. Kristalin, birbirine düzenli olarak kümelenmek yerine, deforme olmuş bir kafese benzediğini tespit ettiler. Kayaçları incelerken, beklenmedik bir durumla karşılaştılar.
Bu nedenle, araştırmacılar meteroitin iç yapısıyla, Dünya'daki kayaçların iç yapısını karşılaştırdı. Onlar şaşırtıcı derecede benzer bir yapıya rastladılar: Bunlar Dünya'nın kabuğunda kuvvetler tarafından oluşmuş volkanik kayaçlar. Ekibin farkettiği bu meteorit, büyük bir olasılıkla benzer bir yolla oluşmuştu.
Araştırmacılar, Vesta'nın bilgisayar modeline, meteorit örneği ile ilgili öğrendikleri verileri yüklediler. Bilgisayar modeli, meteorit Vesta'nın bu şartlar altında, bir "magma okyanusu" ile dolduğunu gösterdi.
Bilgisayar modeline göre Tkalcec, genç asteroitin iç yapısının bir "lav ampulüne" benzediğini söylyor.
Eğer sonuçlar doğruysa, Vesta'nın kısa bir süreliğine de olsa Dünya'ya benzeyen, hemen hemen aynı iç yapıyı gösterdiği anlamına gelmektedir.
Güncelleme: 12/03/2013
Kaynak: "Meteorite may Offer Clues on Asteroid Vesta's Inner Life", latimes.com, çev. Dr. Erman Gündoğdu, yaklasansaat.com, 20/01/2013.