Çemen Nedir?
Çemen otu ( Trigonella foenum-graecum ); yeşil yaprakları, küçük beyaz çiçekleri ve altın kahverengi tohumları olan yaklaşık 60-90 cm uzayabilen bir bitkidir.
Tarih boyunca çemen, özellikle Hint ve Çin alternatif tıbbında kullanılmıştır. Günümüzde cilt ve diğer hastalıkların tedavisinde ayrıca sabun ve şampuan gibi ürünler kullanılmaktadır.
Besin Değerleri
Bir çorba kaşığı (11.1 gram) çemen 35 kaloridir. Ayrıca aşağıdaki besin değerlerini de içerir:
- Elyaf: 3 gram
- Protein: 3 gram
- Karbonhidrat: 6 gram
- Yağ: 1 gram
- Demir: Günlük alınması önerilen miktarın % 20’si
- Manganez: Günlük alınması önerilen miktarın % 7’si
- Magnezyum: Günlük alınması önerilen miktarın % 5’i
Anne Sütüne Etkileri
Anne sütü bebeğin gelişimi için en iyi beslenme kaynağıdır. Çemen ise anne sütü için önemli bir besin kaynağıdır.
Yeni doğum yapmış 77 anne üzerinde yapılan 14 günlük bir araştırmada; çemen tohumu ile bitkisel çay içmenin anne sütü üretimini arttırdığı ve böylece bebeklerin daha fazla kilo aldığı tespit edildi. Bir başka çalışmada 66 anne üç gruba ayrıldı. Bir gruba çemen çayı, ikinci gruba plasebo ve üçüncü gruba ise hiçbir şey verilmedi. Grupların anne sütü hacimlerine bakıldığında plasebo ve kontrol grubunda 34 ml, çemen grubunda 73 ml artış olmuştur.
Erkeklerde Testosteron Düzeylerini Etkileri
Erkeklerin çemen takviyesi kullanmasının en yaygın nedenlerinden biri testosteronu artırmaktır .
Bazı çalışmalar artan libido dahil olmak üzere faydalı etkilere sahip olduğunu bulmuştur .
8 hafta boyunca günde dört seans halter çalışması yapan 30 öğrencinin yarısına 500 mg çemen verildi. Çalışma sonunda çemen almayan grubun testosteron düzeyi düşerken çemen takviyesi alan grupta artış ve vücut yağında % 2’lik bir düşüş gözlemlendi.
6 haftalık bir çalışmada cinsel fonksiyon ve libidodaki değişiklikleri değerlendirmek için 30 erkeğe 600 mg çemen ekstresi verildi. Katılımcıların çoğunda, güç artışı ve cinsel işlevlerde iyileşme olduğu tespit edildi.
Ağrı Kesici
Çemen, geleneksel tıpta ağrı kesici olarak uzun süre kullanıldı. Araştırmacılar, çemenin ihtiva ettiği alkaloid adlı bileşiklerin, beynin ağrıyı algılamasına izin veren duyusal reseptörleri engellediği görüşündedirler.
2014 yılında yapılan iki aylık bir çalışmada, ağrılı dönemleri olan 51 kadına, 3 gün boyunca günde üç kez çemen tohumu tozu kapsülleri verilmiştir. Çalışmanın sonucunda kontrol grubuna ve diğer aylara oranla ağrı sürelerinin daha kısa olduğu ve daha az semptom yaşadıkları tespit edildi.
Diyabet ve Kan Şekeri Seviyelerinin Kontrolüne Yardımcı Olur
Çemende bulunan en az dört bileşiğin antidiyabetik özelliklere sahip olduğu ve metabolik hastalıkların kontrolüne yardımcı olduğu görülmüştür. Bu bileşikler görevleri;
- Bağırsak glukoz emilimini azaltmak
- Mide boşalmasını geciktirmek
- İnsülin duyarlılığını ve etkisini arttırmak
- Lipit bağlayıcı protein konsantrasyonlarını azaltmak
Tip 1 diyabet hastalarına öğle ve akşam yemeklerinde 50 gram çemen otu tohumu tozu verildi. 10 gün sonunda, katılımcıların daha iyi kan şekeri seviyelerinin olduğu ve LDL (kötü) kolesterolde azalma olduğu tespit edildi.
Diğer bir çalışmada, diyabetsiz insanlara çemen verildi. 4 saat sonra insanların kan şekeri seviyelerinde % 13.4 azalma yaşanmıştır.
Bu faydaların çemenin insülin fonksiyonunu iyileştirmedeki etkisinden veya yüksek lif içeriğinden kaynaklandığı düşünülmektedir.
Çemen Otunun Diğer Sağlık Yararları
- İştah Kontrolü: Yapılan 3 çalışmanın sonucunda yağ alımı ve iştahta bir azalma olduğu görüldü. 14 günlük bir çalışmada ise katılımcıların toplam yağ alımında %17 azalma olduğu tespit edildi.
- Kolesterol Düzeyleri Bazı çalışmalar çemen otunun kolesterol ve trigliserit seviyelerini azalttığına işaret etmektedir.
- Mide Ekşimesi. Sık sık mide ekşimesi olan kişilerde yapılan 2 haftalık bir pilot çalışmada, çemenin ekşime belirtilerini azalttığı bulundu. Etkileri antasit ilaçlarla eşit çıkmıştır.
- Enflamasyon. Çemen, farelerde anti-enflamatuar etkiler göstermiştir. Aynı etkileri insanlarda da gösterebileceği düşünülmektedir.
Geleneksel tıptaki bazı incelemeler ve anekdot raporları, çemen otunun ülseratif kolit, cilt problemleri ve diğer birçok hastalığa fayda sağladığı şeklindedir.
Yan Etkileri ve Kullanım Dozları
Çemen otunun bazı yan etkileri;
- İshal
- Mide ağrısı
- Akçaağaç benzeri kokan idrar, ter veya anne sütü
- Baş dönmesi
- Baş ağrısı
- Nadirde olsa, çemen için alerjik reaksiyonlar görmüştür.
Hamile kadınların çemen kullanımından kaçınması gerekiyor. Çünkü kasılmaları uyarabilen ve doğum anormalliklerine neden olabilen bileşikler içerir.
Çemen otu östrojene benzer de davranabilir, bu nedenle hormona duyarlı kanserli insanların çemen kullanımından kaçınması gerekiyor. Genel olarak, herhangi bir sağlık sorununa sahip insanların dikkatli kullanması gerekiyor.
Çemenin aşırı doz riskinin olup olmadığı konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç var ancak az ve sabit miktarda kullanım tavsiye edilmektedir.