Beckwith Wiedemann Sendromu: Nedenleri, Belirtileri ve Teşhisi
Beckwith-Wiedemann Sendromu (BWS) Nedir?
Beckwith-Wiedemann sendromu (BWS) doğuştan büyüme bozukluğudur. En yaygın özellikleri; makrozomi (iri bebek), makroglossi (dil büyümesi), karın duvarı defektleri, çocukluk çağı tümörleri riski, böbrek anomalileri, yeni doğan döneminde hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) ve alışılmadık kulak kıvrımları ya da çukurlardır. BWS hastalığı olan çocuklarda hemihiperplazi (vücudun bazı kısımlarının diğer taraflardan daha büyük olması) de olabilir.
Beckwith Wiedemann sendromunun en önemli özellikleri makrozomi ve makroglossi genellikle doğuştandır. Omfalosel gibi karın duvarı defektleri karın içinden göbeğe çıkıntıya neden olabilir. Genellikle doğuştan mevcuttur ve bebek hastaneden ayrılmadan önce cerrahi tedavi gerekebilir. BWS hastası olarak doğan çocukların annelerinde erken doğum ve polihidramnios (aşırı amniyotik sıvı) gibi hamilelik komplikasyonları olabilir. Alışılmadık büyük bir plasenta ve uzun göbek kordonu da olabilir.
Artan büyüme hızı genellikle çocukluk döneminde yavaşlar. Zihinsel gelişim, genellikle normaldir ve BWS hastası olan yetişkinler genellikle kendi durumuna ilişkin herhangi bir tıbbi sorunla karşılaşmaz.
Beckwith-Wiedemann Sendromu Nedenleri
Gen mutasyonlarına (değişiklikler) neden olan ve BWS ile sonuçlanan genetik mekanizmalar komplekstir. BWS bir baskı bozukluğu olarak sınıflandırılır. Herkesin, her genin iki kopyasının her birinin bir ebeveynden devraldığına dikkat etmek önemlidir. Genellikle bu durum genlerin her iki kopyası ile sonuçlanır. Ancak, baskı yapan bir genin bir kopyasını devre dışı bırakılması süreci ekspresyonudur, böylece sadece tek bir kopya normal olarak ifade edilir. Bu bozukluk baskılı bölgelerde gen ekspresyonunun uygunsuz işleyişinden kaynaklanır. Kişiden kişiye de bu ekspresyonunun farklılıkları olabilir, her iki kopya olması ya da olmaması üzere ifade edilir. Etkilenen genlere bağlı olarak, tümör riski yaklaşık %3 ila %43 arasında olabilir.
BWS’nin en yaygın nedeni, DNA metilasyon değişikliğidir. BWS hastalarının yaklaşık %20’sinde, bazı genlerin ekspresyonunda artışa neden olan ve diğerleri ekspresyonunun azalmış olan belirli bir genin iki kopyasını babasından devralmıştır. Diğer nedenler genetik mutasyonlar (%10) bulunmaktadır ve vakaların yaklaşık %13 ila %15’ini bilinmeyen nedenler oluşturur.
Tümör riskinde belirli bir artıştan etkilenip etkilenmediği, uygun bir tarama planı ile doktorların belirli genetik mutasyonu öğrenmesi için çok önemlidir.
BWS, kromozom 11 genlerinde değişikliklerle ilişkili genetik bir hastalıktır. Bu iki genin bulunduğu kromozom alanı: insülin benzeri büyüme faktörü II (IGF-2) ve siklin-bağımlı kinaz inhibitörü (CDKN1C). Vakaların yaklaşık %85’inde, BWS hastalığına neden olan genetik değişiklikler düzensiz olur, yani bu hastalıkla ilgili bir aile geçmiş olmadığı durumlarda şans eseri meydana gelir. Vakaların yaklaşık %10 ila %15’inde, genetik değişiklikler kalıtsal olabilir. Bu da BWS hastalığı riskinin bir ailede nesilden nesle aktarılabilir olması anlamına gelir.
Kalıtsal Beckwith-Wiedemann Sendromu
Kalıtsal BWS vakalarının %10 ile %15’inde, otozomal dominant kalıtım yolu izler. Normalde, her bir hücre her genin iki kopyasına sahiptir: biri anneden diğer babadan kalıtsaldır. Otozomal baskın kalıtımda, mutasyon genin sadece bir kopyasında olur. Bu da demektir ki, bir gen mutasyonu olan ebeveyn, normal genin bir kopyasını ya da mutasyon genin bir kopyasını iletmiş olabilir. Bu nedenle, mutasyona sahip bir ebeveyni olan çocuğun bu mutasyonun kalıtım yoluyla alması olasılığı %50’dir. Ayrıca bu mutasyona sahip kardeşi veya anne-babası olan çocuğun da aynı mutasyonu devralma olasılığı %50’dir.
Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerden biri bu kalıtsal kanser sendromu riskini arttıran bu gen mutasyonunu taşıdıklarını bildikleri takdirde seçenekler vardır. Preimplantasyon genetik tanı (PGT), tüp bebek (IVF) ile bağlantılı olarak yapılan tıbbi bir prosedürdür. Bu spesifik genetik mutasyonu taşıyan kişilerin mutasyona sahip olmayan çocuklara sahip olmasını sağlar. Kadının yumurtaları çıkarıldıktan sonra laboratuvar ortamında döllenir. Embriyo belli bir büyüklüğe geldiğinde, bir hücre çıkarılır ve söz konusu genetik hastalık için test edilir. Ebeveynler daha sonra mutasyon yoksa embriyo transferini seçebilir.
PGD yaklaşık 10 yılı aşkın bir süredir kullanılmakta olup, son zamanlarda birçok kalıtsal kansere yatkınlık sendromları için kullanılmaktadır. Ancak, çiftlerin bu karmaşık prosedüre başlamadan önce mali, fiziksel ve duygusal faktörleri dikkate almaları gerekir.
Beckwith-Wiedemann Sendromu Ne Kadar Yaygındır?
BWS farklı popülasyon grupları arasında bulunmuştur. Yaklaşık 13.700 kişiden 1’ine BWS tanısı konmaktadır. Bazı araştırmacılar, bu sayının hafife alındığını belirtmektedir.
Beckwith-Wiedemann Sendromu Teşhisi
BWS tanısı öncelikle fiziksel bulgulara dayalı, yani bir klinikte yapılır. BWS, yaşlarından beklenenden daha büyük olan çocuklarda şüphelenilir, özellikle büyüme her iki tarafta da simetrik değilse şüpheler artar. Dil büyümesi ve karın duvarı defekti, öncelikle omfalosel (göbekteki fıtığa benzer şişlik ) ortak özellikleri olarak kabul edilir. Beckwith Wiedemann sendromu olan bazı çocuklarda daha birçok ortak bulguya rastlanmaktadır. Ancak bu sendromun olduğu her çocukta aynı ortak bulgular görülmeyebilir. Hastalığın belirtileri majör (yaygın) veya minör (daha az yaygın) olarak listelenmiştir. BWS teşhisi için genellikle en az bir majör ve en az iki minör özelliğin gerekli olduğu kabul edilmektedir.
Majör Özellikleri:
- Makrozomi (iri bebek)
- Makroglossi (dil büyümesi)
- Omfalosel (karından göbek içine çıkıntı)
- Hemihiperplazi (vücudun bazı bölgelerinde bir tarafın büyüklük olması)
- Kulak memesi kırışıklıkları ya da çukurlar
- Viseromegali (bir veya daha fazla abdominal organın büyümesi)
- Embriyonal tümör (Wilms tümörü, hepatoblastom, nöroblastom, rabdomyosarkom)
- Adrenokortikal tümör (böbreküstü bezi tümörü)
- Böbrek anormallikleri
- Yarık damak
- BWS aile öyküsü
Minör Özellikleri:
- Polihidramnios (aşırı amniyotik sıvı)
- Prematürite (düşük doğum ağırlığı)
- Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü)
- İleri kemik yaşı
- Kalp sorunları
- Diastazis rekti (ana karın kasının sağ ve sol tarafının ayrılması)
- Hemanjiom (kan damarlarında oluşan kanserli olmayan bir tümör)
- Yüzde doğum lekesi (“porto şarabı lekesi” olarak da adlandırılan deride hemanjiom)
- Karakteristik yüz özellikleri
- Tek yumurta ikizleri
Beckwith Wiedemann sendromunun erken tanısı çok önemlidir. Çünkü bu çocuklar Wilms tümörü ve hepatoblastom gibi bazı tümörlerin gelişiminde yüksek risk altında olurlar.
BWS ile ilişkili gen mutasyonları için genetik test mevcuttur, ancak komplekstir. Şu anda mevcut olan genetik test yöntemleri BWS hastalığına neden olan genetik mutasyonların %80’inden fazlasını tespit etmeyi mümkün kılar.
Beckwith Wiedemann Sendromu ile İlişkili Kanser Riskleri Nelerdir?
Beckwith Wiedemann sendromu olan çocuklarda kanserli ve kanser olmayan birçok farklı tümör türü bildirilmiştir. BWS hastası çocuklarda tahmini tümör riski yaklaşık %7.5’dir.Tümörler 10 yaşından sonra çok nadir görülür ve bireysel bir tümör için risk zamanla azalır. BWS’li çocuklarda en yüksek kanser riskleri; hemihiperplazi ve organomegali olanlardır. Aslında, hemihiperplazi olanlarda çok daha yüksek bir risk olabileceği tahmin edilmektedir. Hatta hemihiperplazi olmayan BWS’li çocuklara kıyasla dört kat daha fazla olduğu düşünülmektedir.
En yaygın tümör türleri şunlardır:
- Wilms tümörü (böbrek tümörü, vakaların yaklaşık %40’ı)
- Hepatoblastom (karaciğer tümörü)
- Adrenokortikal karsinom (vakaların yaklaşık %20’si)
- Nöroblastom
- Rabdomiyosarkom
Beckwith Wiedemann Sendromu Tarama Seçenekleri Nelerdir?
Beckwith Wiedemann sendromu taraması planlanırken öncelikle hepatoblastom ve Wilms tümörü tespit edilmesi amaçlanır. BWS olduğu bilinen veya şüphelenilen kişiler için önerilen geçerli tarama seçenekleri şunlardır:
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ya da bilgisayarlı tomografi (BT) ile tanı anında abdominal tarama temel alınır.
- 4 yaşına kadar her 3 ayda bir hepatoblastom ve Wilms tümörü için abdominal ultrason taraması; 4 yaşından sonra, taramalar 8 yaşına kadar sadece böbrek ultrasonu için sınırlı olabilir.
- 4 yaşına kadar her altı haftada bir ya da en azından her üç ayda bir, serum alfa-fetoprotein kan testi.
- Düzenli fizik muayene, abdominal muayene de dahil olmak üzere; doktorunuz tarafından planlanır.
Not: Eğer tek yumurta ikizi olan çocuklardan birinde Beckwith Wiedemann sendromu belirtileri yoksa, yukarıda belirtildiği gibi ikiz hala ultrason ve serum alfa-fetoprotein kan testleri ile taranmalıdır.
Buna ek olarak, hipoglisemi taraması bebeklik döneminde önemlidir. BWS’li çocuklarda uzman ekip tarafından değerlendirilme yapıldıktan sonra dil boyutunu azaltmak için cerrahi operasyon gerekebilir. Destek bebeklik döneminde beslenme güçlüklerine ve çocukluk çağında konuşma gelişimine yardımcı olmak için gerekli olabilir. Ciddi hemihiperplazi tanısı konulan çocukların ortopedist tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.
Tarama seçenekleri yeni teknolojiler ve BWS hakkında edinilen daha fazla bilgiler ile zamanla değişebilir. Uygun tarama testleri konusunda doktorunuzla konuşmanız önemlidir.
Doktorunuza Bunları Sorun:
Eğer çocuğunuzda kanser riski konusunda endişeleriniz varsa, doktorunuzla konuşun. Doktorunuza aşağıda yer alan soruları sorabilirsiniz:
- Çocuğumun kansere yakalanma riski nedir?
- Çocuğumun kanser riskini azaltmak için ne yapabilirim?
- Kanser taramasında seçeneklerim nelerdir?
Eğer aile geçmişinde Beckwith Wiedemann sendromu olduğundan şüpheleniyorsanız ya da aile üyeleri veya çocuğunuzda BWS olduğundan endişeleniyorsanız, aşağıdaki soruları sorabilirsiniz:
- Aile geçmişi, çocuğumda kanserli veya iyi huylu tümör gelişimi riskini arttırır mı?
- Ailemde Beckwith Wiedemann sendromu olabilir mi?
- Bir genetik danışman ile görüşmeli miyim?
- Genetik test yaptırmalı mıyım?