Unutma, hatırlamadan daha fazla beyin gücü kullanır.
Austin’deki Texas Üniversitesinden (UT) araştırmacılar, beyin görüntüleme yoluyla, bir şeyi unutmayı seçmenin hatırlamaya çalışmaktan daha çok zihinsel çaba gerektirebileceğini keşfetti.
Sinirbilim Dergisi’nde yayınlanan bu bulgular, istenmeyen bir deneyimi unutmak için daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Bu şaşırtıcı sonuç, dikkati istenmeyen deneyimlerden uzaklaştırarak veya bir anının geri çağrılmasını bastırarak, istenmeyen bilgilere yönelik ilgiyi azaltmaya odaklanan kasıtlı unutmaya ilişkin önceki araştırmayı genişletir.
UT Austin’de kıdemli yazar ve psikoloji bölümünde öğretim üyesi olan Jarrod Lewis-Peacock “Travmatik hatıralar gibi uyumsuz tepkileri tetikleyen hatıraları atmak isteyebiliriz, böylece yeni deneyimlere daha adaptif yollarla cevap verebiliriz” dedi. “Onlarca yıl süren araştırma, bir şeyi gönüllü olarak unutabilmemizin mümkün olduğunu, ancak beyinlerimizin bunu nasıl yaptığını hala sorguladığımızı göstermiştir. Anıların nasıl zayıfladığını ve bunu kontrol etmenin yollarını fark ettiğimizde, insanların kendilerini istenmeyen anılardan kurtarmasına yardımcı olmak için tedaviler tasarlayabiliriz. ”
Anılar sabit değildir. Beynin düzenli olarak güncellenen, değiştirilen ve deneyimle yeniden organize edilen dinamik yapılarıdır. Beyin bilgiyi sürekli hatırlar ve unutur ve bunun çoğu uyku sırasında otomatik olarak gerçekleşir.
Kasıtlı unutmaya gelince, önceki çalışmalar prefrontal korteks gibi beynin kontrol yapılarında ve hipokampus gibi uzun süreli bellek yapılarındaki etkinliğin “popüler noktalarının” bulunmasına odaklandı. Yapılan son çalışma, bunun yerine, beynin duyusal ve algısal bölgelerine, özellikle ventral temporal kortekse ve buradaki karmaşık görsel uyaranların hafıza temsillerine karşılık gelen aktivite modellerine odaklandı.
UT Austin Sinirbilimi ve Dell Tıp Fakültesi’de görev alan Lewis-Peacock, “Beyindeki dikkatin kaynağına değil, dikkatin görünüşüne bakıyoruz” dedi.
Beyin görüntüleme tekniklerini kullanarak beyin aktivite modellerini izleyen araştırmacılar, bir grup sağlıklı yetişkine manzara ve yüz resimleri gösterdi ve onlara bunları hatırlamaları veya unutmaları için talimatlar verdi.
Bulgular, insanların yalnızca neyi unuttuklarını kontrol etme yeteneğine sahip olmadıklarını, aynı zamanda başarılı bir kasıtlı unutmanın duyusal ve algısal alanlarda orta seviyede yani hatırlamak için gerekenden daha fazla aktivite gerektirdiğini doğruladı.
Çalışmanın başyazarı ve UT Austin’deki psikoloji bölümünde doktora sonrası öğretim üyerinden biri olan Tracy Wang “Orta derecede bir beyin aktivitesi için bu unutma mekanizması kritiktir. Unutma mekanizması çok güçlü olsaydı hafıza çok güçlenirdi, eğer zayıf olsaydı onu değiştiremezdin” dedi. Önemli olan, kasıtlı unutmanın hafızadaki aktiviteyi arttırmasıdır ve bu aktivasyon orta düzeye ulaştığında deneyimin unutulmasına yol açmaktadır.
Ayrıca araştırmacılar, katılımcıların çok daha fazla duygusal bilgi taşıyabilen yüzlere oranla manzaraları unutmaya daha yatkın olduklarını da keşfetti.
Belirli tip anılara ne kadar dikkat edildiğini takip etmek için sinirsel geri bildirim kullanarak yeni bir çalışmaya başlayan Lewis-Peacock, “Beynimizdeki bu mekanizmaların farklı türdeki bilgilere nasıl tepki verdiğini öğreniyoruz ve unutma yeteneğimizi nasıl kullanacağımızı anlamadan önce bu çalışmanın daha fazla araştırılması ve tekrarlanması gerekecek” dedi .
Lewis-Peacock, “Bu, sağlığımız ve mutluluğumuz üzerinde güçlü bir etkiye sahip olabilen, inatçı duygusal anıları nasıl işlediğimiz ve onlardan kurtulma umudu gelecekteki çalışmalara yol gösterecektir.” dedi.
Çeviri: Yaren Kaya
Kaynak: Neurosciencenews