El dezenfektanı, aslında izopropil alkol ve jelden oluşuyor; bir de, eğer istiyorsanız eğlenceli kokulu eteri yağlardan… Bu çözelti ilk önce hastaneler ve sağlık merkezlerinde, iki hasta arasında lavaboya gidip ellerini yıkayacak bir saniyesi bile olmayan doktorlar için hızlı bir çözüm biçiminde kullanılmıştı.
Dezenfektan, esasında alkolün gücüyle çalışıyor. Alkol, pek çok bakteri ve virüs tipinin en dış katmanını ortadan kaldırıp, bu canlıların konağı ele geçirmesini önleyerek onları öldürebiliyor. Fakat norovirüs gibi dış katmanı sert olan virüslerde etkili olmuyor. Yine de ihtiyaç olduğu zaman, toplu taşımada veya umumi bir tuvalette üzerinize geçebilecek görünmez ve yapışkan şeylerin çoğundan koruyor.
Sabun ise biraz farklı şekilde işliyor. Virüsleri ve bakterileri öldürmek yerine; elinize geçen kir, yağ ve diğer tehlikeli etmenleri kaldırıyor. Dezenfektanlar herhangi bir şeyi ortadan kaldırmıyor: Sadece bakteri ve virüsleri arındırıyor ve zehirli ilaçlar ya da sporları elinizde bırakabiliyor.
Koronavirüsü yıkayarak uzaklaştırmak, onu aniden durdurmak kadar kuvvetli gelmeyebilir fakat bunun daha etkili olduğu kanıtlanmış durumda; özellikle de mukusla kaplı patojenler için…
Michigan Üniversitesi’nde bulaşıcı hastalıklara odaklanan tıp profesörü Preeti Malani, “Alkol hiçbir şekilde, eli etkili biçimde yıkamaktan daha iyi değil” diyor.
Ellerimi aşırı miktarda yıkamam veya çok fazla dezenfektan kullanmam mümkün mü?
George Washington Üniversitesi’nin mikrobiyoloji, bağışıklıkbilim ve tropikal tıp bölümünün başkanı Sanjay Maggirwar, pek mümkün olmadığını söylüyor; fakat ellerinizi sürekli köpürtmek veya dezenfektana batırmak, muhtemelen onların kurulaşmasına sebep olacaktır. Bu yüzden nemlendirmek söz konusu olduğunda, daha verimli olmaya hazır olun. “Bunun dışında, pek fazla zararı yok” diyor Maggirwar.
Dezenfektanı düzgün şekilde kullanmak için, avcunuza yaklaşık 3 milimetre dökün (bir payet boyutu kadar) ve ellerinizi kuruyana kadar, en az 10 ila 15 saniye boyunca ovalayın. Gerekli olduğunu düşündüğünüz zamanlarda bunu yapabilirsiniz. Yalnızca, alkolün kurutma gücünün farkında olun…
Biraz dikkat isteyebilen şeylerden biri de; triklosan gibi içeriklere sahip olan dezenfektanların veya sabunların, antibiyotik direnci tehlikesini artırabiliyor olması. Bu katkı maddelerinin, el yıkamaya veya dezenfekte şekline pek fayda sağladığı kanıtlanmış değil. Fakat Maggirwar, alkole ya da sıradan sabuna direnç geliştiren bakteri ve virüs görmemiş. Eğer şişenin üstündeki etikete bakarsanız ve “antimikrobiyel” yazıyorsa, yine telaşlanmanıza gerek yok. Temiz ve sağlıklı kalmak için kullanabileceğiniz her şeyi kullanın.