Sosyalizm ve kapitalizm, kıtlığın ortaya çıkardığı soruna kökten farklı çözümler sunar: herkes istediği her şeye istediği zaman sahip olamaz, öyleyse sahip olduğumuz kaynaklara kimin sahip olacağına ve kimin kontrol edeceğine etkili bir şekilde nasıl karar verebiliriz? Seçilen çözümün derin etkileri vardır. Refah ve yoksullaşma, gönüllü mübadele ve siyasi baskı, hatta totalitarizm ve özgürlük arasındaki fark anlamına gelebilir.
Kapitalist sistem, özel mülkiyet hakkını tanıyarak kıtlık sorununu çözer. Bir malı ilk kullanan mal sahibidir. Diğerleri bunu yalnızca ticaret ve gönüllü sözleşmeler yoluyla edinebilir. Ancak mülkün sahibi, mülkün ticaretini yapmak için bir sözleşme yapmaya karar verene kadar, başkalarının sahip olduğu mülke müdahale etmediği veya fiziksel olarak zarar vermediği sürece onunla istediği her şeyi yapabilir.
Sosyalist sistem, mülkiyet sorununu tamamen farklı bir şekilde çözmeye çalışır. Tıpkı kapitalizmde olduğu gibi, insanlar tüketim ürünlerine sahip olabilirler. Ancak sosyalizmde, üretim aracı olarak hizmet eden mülkiyet kolektif olarak sahip olunur. Tüketim malları üreten makinelere ve diğer kaynaklara hiç kimse sahip olamaz. İnsanoğlu, tabiri caizse, onlara sahiptir. İnsanlar üretim araçlarını kullanırsa, bunu yalnızca tüm topluluğun bakıcısı olarak yapabilirler.
Ekonomi hukuku, zararlı ekonomik ve sosyolojik etkilerin her zaman üretim araçlarının toplumsallaşmasını takip edeceğini garanti eder. Sosyalist deney her zaman başarısızlıkla sonuçlanacaktır.
Birincisi, sosyalizm daha az yatırım, daha az tasarruf ve daha düşük yaşam standartları ile sonuçlanır. Sosyalizm ilk empoze edildiğinde, mülkiyet yeniden dağıtılmalıdır. Üretim araçları mevcut kullanıcı ve üreticilerden alınır ve bakıcılar topluluğuna verilir. Üretim araçlarının sahipleri ve kullanıcıları onları önceki kullanıcıların karşılıklı rızasıyla edinmiş olsalar da, en iyi durumda daha önce sahip olmadıkları şeylerin kullanıcısı ve üreticisi olan kişilere aktarılırlar.
Bu sistemde, eski sahipler yeni sahipler lehine cezalandırılır. Üretim araçlarını kullanmayanlar, üretici olmayanlar ve yüklenici olmayanlar, daha önce kullanmadıkları, üretmedikleri veya kullanmak üzere sözleşme yapmadıkları mülkler üzerinde bakıcı rütbesine yükseltilerek tercih edilirler. Böylelikle kullanıcı olmayan, üretici olmayan ve yüklenici olmayanların geliri artmaktadır. Bu, tasarruf edilen mülke el konulan tasarruf sahibinin pahasına, fayda sağlamayanlar için de aynıdır.
Açıktır ki, sosyalizm kullanıcı olmayan, üretici olmayan, yüklenici olmayan ve tasarruf etmeyeni tercih ederse, kullanıcılar, üreticiler, müteahhitler ve tasarruf sahiplerinin doğurması gereken maliyetleri yükseltir. Bu ikinci rollerde neden daha az insan olacağını anlamak kolaydır. Doğal kaynaklara daha az özgün tahsis, daha az yeni üretim faktörleri üretimi ve daha az sözleşme olacaktır. Herkesin yatırım yerleri kuruduğu için gelecek için daha az hazırlık yapılacaktır. Daha az tasarruf ve daha çok tüketen, daha az iş ve daha çok boş zaman olacak.
Bu, herkesin yaşam standardını düşürerek, değiş tokuş için daha az tüketim malının mevcut olmasını sağlar. İnsanlar risk almaya istekliyse, bu kayıpları telafi etmek için yeraltına inmek zorunda kalacaklar.
İkincisi, sosyalizm verimsizliklere, kıtlıklara ve olağanüstü israflara neden olur. Bu, rasyonel ekonomik hesaplamanın sosyalizm altında imkansız olduğunu keşfeden Ludwig von Mises'in içgörüsüdür. Sosyalizm altındaki sermaye mallarının en iyi ihtimalle ikinci sınıf ihtiyaçların üretiminde ve en kötü ihtimalle hiçbir ihtiyacı karşılamayan üretimde kullanıldığını gösterdi.
Mises'in anlayışı basit ama son derece önemlidir: sosyalizmde üretim araçları satılamayacağı için, onlar için piyasa fiyatları yoktur. Sosyalist bakıcı, kaynakları kullanmanın veya üretim süreçlerinin uzunluğunda değişiklik yapmanın parasal maliyetlerini belirleyemez. Bu maliyetleri satışlardan elde edilen parasal gelirle de karşılaştıramaz. Üretim araçlarını kullanmak isteyen diğerlerinden teklif almasına izin verilmez, bu yüzden vazgeçtiği fırsatların ne olduğunu bilemez. Kaçınan fırsatları bilmeden maliyetlerini bilemez. Üretme şeklinin verimli mi yoksa verimsiz mi, arzulanan mı istenmeyen mi, rasyonel mi irrasyonel mi olduğunu bile bilemez. Tüketicilerin daha az veya daha acil ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını bilemez.
Kapitalizmde para fiyatları ve serbest piyasalar bu bilgiyi üreticiye sağlar. Ancak sosyalizmde, sermaye malları için fiyat yoktur ve değişim için fırsat yoktur. Ve mevcut üretim stratejisinin durumunu bilemediği için onu nasıl geliştireceğini de bilemez. Üreticiler ne kadar az hesaplama yapabilir ve iyileştirme yapabilirse, israf ve eksiklik olasılığı o kadar artar. Ürünleri için tüketici pazarının çok büyük olduğu bir ekonomide, üreticinin ikilemi daha da kötüdür. Belirtilmesine gerek yok: rasyonel bir ekonomik hesaplama olmadığında, toplum giderek kötüleşen yoksullaşmaya batacaktır.
Kapitalizmde para fiyatları ve serbest piyasalar bu bilgiyi sağlar.
Üçüncüsü, sosyalizm, bakıma muhtaç hale gelene ve tahrip edilinceye kadar üretim faktörlerinin aşırı kullanımı ile sonuçlanır. Kapitalizmdeki özel bir malik, kendi üretim faktörünü her an satma ve satıştan elde edilen geliri elinde tutma hakkına sahiptir. Dolayısıyla sermaye değerini düşürmekten kaçınmak onun yararınadır. Sahibi olduğu için amacı, sattığı mal ve hizmetleri üretmekten sorumlu faktörün değerini maksimize etmektir.
Sosyalist bakıcının statüsü tamamen farklıdır. Üretim faktörünü satamaz, bu yüzden onun değerini korumasını sağlamak için çok az teşviki vardır ya da hiç teşviki yoktur. Onun teşviki, bunun yerine, azalan değerine bakılmaksızın, üretim faktörünün çıktısını artırmak olacaktır. Aynı zamanda bakıcı, üretim araçlarını özel amaçlar için kullanma fırsatlarını algılarsa - karaborsa için mal yapmak gibi - sermaye değerleri pahasına çıktıyı artırmaya teşvik edilecektir. Hangi yönden bakarsanız bakın, özel mülkiyetin ve serbest piyasaların olmadığı sosyalizm altında, üreticiler sermaye değerlerini aşırı kullanarak tüketmeye meyledeceklerdir. Sermaye tüketimi yoksullaşmaya yol açar.
Dördüncüsü, sosyalizm, tüketiciye sunulan mal ve hizmetlerin kalitesinde bir azalmaya yol açar. Kapitalizmde, bireysel bir iş adamı, ancak üretim maliyetlerini geri kazanırsa firmasını koruyabilir ve genişletebilir. Ve firmanın ürünlerine olan talep, tüketicinin fiyat ve kalite değerlendirmelerine bağlı olduğundan (fiyat, kalite kriterlerinden biridir), ürün kalitesi, üreticilerin sürekli bir endişesi olmalıdır. Bu yalnızca özel mülkiyet ve piyasa değişimi ile mümkündür.
Sosyalizmde işler tamamen farklıdır. Yalnızca üretim araçlarına değil, aynı zamanda çıktının satışından elde edilen gelir de kolektif olarak sahip olunur. Bu, üreticinin gelirinin, üreticinin çalışmasına ilişkin tüketici değerlendirmesi ile çok az bağlantısı olduğunu veya hiç bağlantısı olmadığını söylemenin başka bir yoludur. Bu gerçek elbette her üretici tarafından biliniyor.
Üreticinin, ürününün kalitesini iyileştirmek için özel bir çaba sarf etmesi için hiçbir neden yoktur. Bunun yerine, tüketicilerin istediklerini üretmeye nispeten daha az zaman ve çaba harcayacak ve istediğini yapmak için daha fazla zaman harcayacaktır. Sosyalizm, üreticiyi tembel olmaya teşvik eden bir sistemdir.
Beşincisi, sosyalizm toplumun siyasallaşmasına yol açar. Servet üretimi için neredeyse hiçbir şey daha kötü olamaz. Sosyalizm, en azından Marksist versiyonu, amacının tam eşitlik olduğunu söylüyor. Marksistler, üretim araçlarında özel mülkiyete izin verdiğinizde, farklılıklara izin verdiğinizi gözlemlerler. A kaynağına sahip olursam, o zaman ona sahip olmazsınız ve A kaynağıyla ilişkimiz farklı ve eşitsiz hale gelir. Marksistler, üretim araçlarında özel mülkiyeti tek hamlede ortadan kaldırarak, herkesin her şeyin ortak sahibi olduğunu söyler. Bu, herkesin bir insan olarak eşit konumunu yansıtır.
Gerçek çok farklıdır. Herkesi her şeyin ortak sahibi olarak ilan etmek, sahiplik farklılıklarını yalnızca nominal olarak çözer. Temelde yatan gerçek sorunu çözmez: Kaynaklarla ne yapıldığını kontrol etme gücünde farklılıklar kalır.
Kapitalizmde, bir kaynağa sahip olan kişi onunla ne yapılacağını da kontrol edebilir. Toplumsallaşmış bir ekonomide, bu doğru değildir çünkü artık sahip yoktur. Yine de kontrol sorunu devam eder. Neyin neyle yapılacağına kim karar verecek? Sosyalizmde tek bir yol vardır: İnsanlar mülkiyetin kontrolü konusundaki anlaşmazlıklarını bir iradeyi diğerinin üzerine koyarak çözerler. Farklılıklar olduğu müddetçe insanlar bunları siyasi yollarla çözecekler.
İnsanlar sosyalizm altında gelirlerini artırmak istiyorlarsa, bakıcılar hiyerarşisinde daha çok değerli bir konuma doğru ilerlemek zorundalar. Bu politik yetenek gerektirir. Böyle bir sistem altında, insanlar üretken becerilerini geliştirmek için daha az zaman ve çaba harcamak zorunda kalacaklar ve siyasi yeteneklerini geliştirmek için daha fazla zaman ve çaba harcayacaklar.
İnsanlar kaynakların üreticisi ve kullanıcısı olarak rollerinin dışına çıktıkça kişiliklerinin değiştiğini görüyoruz. Kıtlık durumlarını tahmin etme, üretken fırsatları değerlendirme, teknolojik olasılıkların farkında olma, tüketici talebindeki değişiklikleri tahmin etme ve pazarlama stratejileri geliştirme becerilerini artık geliştirmiyorlar. Artık başkalarının ihtiyaçlarına cevap verebilmeleri, çalışabilmeleri ve başlatabilmeleri gerekmiyor.
Bunun yerine insanlar, vaatler, rüşvet ve tehditler yoluyla ikna, demagoji ve entrika yoluyla kendi pozisyonları ve fikirleri için halk desteğini bir araya getirme becerisini geliştirirler. Sosyalizmde kapitalizmde olduğundan farklı insanlar zirveye çıkar. Sosyalist hiyerarşi üzerinde ne kadar yükseğe bakarsanız, yapmaları gereken işi yapmak için çok beceriksiz insanları o kadar çok bulacaksınız. Bir bakıcı-politikacının kariyerinde aptal, tembel, verimsiz ve umursamaz olmak bir engel değildir. Sadece üstün politik becerilere ihtiyacı var. Bu da toplumun yoksullaşmasına katkıda bulunur.
Amerika Birleşik Devletleri tam anlamıyla toplumsallaşmadı, ancak siyasallaşmış bir toplumun feci etkilerini kendi politikacılarımız özel mülkiyet sahiplerinin haklarına tecavüz etmeye devam ederken şimdiden görüyoruz. Sosyalizmin bütün yoksullaştırıcı etkileri ABD'de bizimle: yatırım ve tasarruf seviyelerinin düşmesi, kaynakların yanlış tahsisi, üretim faktörlerinin aşırı kullanımı ve tahrip edilmesi ve ürün ve hizmetlerin kalitesizliği. Ve bunlar yalnızca toplam sosyalizm altında hayatın lezzetleridir.
Yazar - Hans-Hermann Hoppe
Bu yazı Bu yazı, Mises.org'un yayınladığı ''Why Socialism Must Fail'' yazısının çevirisidir.