Kolesterol nedir? Kolesterol Belirtileri Nelerdir?
Kolesterol vücudun her hücresinde bulunan bir bileşiktir ve onu yeni ve sağlıklı hücreler oluşturmak ve onun için gerekli olan hormonları üretmek için kullanır.
Kolesterol vücudun her hücresinde bulunan bir bileşiktir ve onu yeni ve sağlıklı hücreler oluşturmak ve onun için gerekli olan hormonları üretmek için kullanır. Kandaki kolesterol seviyesi yüksekse, bu, kan damarlarının duvarlarında yağ birikintilerinin oluşacağı ve bu birikintilerin nihayetinde arterlerdeki kan akışını engelleyeceği anlamına gelir.
Yüksek Kolesterol Olduğunda Ne Olur?
Vücuttaki yüksek kolesterol seviyesi aşağıdakileri etkiler:
- Kalp, ihtiyaç duyduğu oksijen bakımından zengin kanı alamayacak ve bu da kalp krizi olasılığını artıracaktır.
- Kanın beyne düzgün bir şekilde ulaşamaması felce (veya felç - beyin felci) yol açabilir.
Yüksek Kolesterol Belirtileri Nelerdir?
Kolesterol semptomu veya hiperkolesterolemi belirtisi yoktur. Yüksek kolesterol değerlerini ancak kan testi yaptırarak tespit etmek mümkündür.
Yüksek Kolesterolün Nedenleri ve Risk Faktörleri
Kolesterol, kandaki belirli proteinlere bağlanarak kan damarlarında hareket eder. Bu protein ve kolesterol füzyonuna tıp dilinde "lipoprotein" adı verilir.
Kolesterol Türleri Nelerdir?
Lipoprotein türüne göre üç farklı kolesterol türü vardır:
Düşük yoğunluklu lipoprotein - LDL: Kolesterol parçacıklarını vücuda taşır. LDL kolesterol (kötü kolesterol) arter duvarlarında birikerek onları daha sert ve daha dar hale getirir.
Çok - düşük - yoğunluklu lipoprotein - VLDL: Bu tip lipoprotein, kandaki proteinlere bağlanan bir tür lipid olan en büyük miktarda trigliserit içerir. Kolesterol parçacıkları birikerek onları büyütür ve bu da kan damarlarının daralmasına neden olur. Kanınızdaki kolesterol seviyenizi düşürmek için ilaçlar alıyorsanız, ancak kan testi sonuçlarınız yüksek bir VLDL seviyesi gösteriyorsa, o zaman kanınızdaki VLDL kolesterol seviyesini düşürmek için ek ilaca ihtiyacınız olacaktır, çünkü VLDL trigliseridler açısından çok zengindir.
Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL): Gereksiz miktarda kolesterolü toplayan ve karaciğere geri veren kolesterol türüdür.
Kolesterolü Etkileyen Kontrollü Faktörler
Kontrolünüz altında, kötü kolesterol seviyesinin yükselmesine katkıda bulunan birçok faktör vardır. Bunlar;
- Fiziksel aktivite eksikliği
- Aşırı kilo
- Yanlış ve dengesiz beslenme
Kontrol Altında Olmayan Faktörler
Kanınızdaki kolesterol düzeyini belirlemede ek bir faktör oluşturabilecek, kontrolünüz altında olmayan başka faktörler de vardır. Bunlar;
- Genetik faktörler: Bunlar, vücut hücrelerinin kandaki fazla LDL kolesterolü etkili bir şekilde atmasını veya karaciğerin aşırı miktarda kolesterol üretmesine neden olmasını önleyebilir.
- Risk gruplarından birine aitseniz: Muhtemelen kalp hastalığına yol açabilecek yüksek kolesterol seviyelerinden muzdarip olacaksınız ve bu gruplar şunlardır:
- Sigara içmek: Sigara içmek kan damarlarının duvarlarına zarar vererek içlerinde yağ birikintileri biriktirme olasılığını artırır. Ek olarak, sigara içmek iyi HDL kolesterol seviyelerini düşürebilir.
- Fazla kilo: Vücut kitle indeksiniz (VKİ) 30'dan yüksekse, yüksek kolesterol riski de artabilir.
- Yetersiz beslenme: Kırmızı et ve yüksek yağlı süt ürünleri gibi kolesterol açısından zengin besinler kandaki toplam kolesterol seviyesini yükseltir. Doymuş yiyecekler (hayvanlardan gelir) ve trans yağlar (kek ve cips gibi işlenmiş yiyeceklerde bulunur) yemek kandaki kolesterol seviyesini artırabilir.
- Fiziksel aktivite yapmamak: Fiziksel aktivite, vücudun iyi HDL kolesterol seviyesini yükseltmesine ve zararlı LDL kolesterol seviyesini düşürmesine yardımcı olur. Yetersiz fiziksel aktivite, yüksek kolesterol riskini artırır.
- Yüksek tansiyon: Atardamarların duvarlarındaki yüksek tansiyon, atardamarlara zarar verir, bu da içlerindeki yağ birikintilerinin birikme sürecini hızlandırabilir.
- Diyabet: Kandaki yüksek şeker seviyeleri, daha yüksek LDL kolesterol - kötü kolesterol ve daha düşük HDL değerleri - iyi kolesterol değerlerine yol açar. Ayrıca, yüksek kan şekeri seviyeleri arterlerin iç kaplamasına zarar verebilir.
- Aile öyküsü: Ebeveynlerden biri veya kardeşlerinden biri 50 yaşına gelmeden kalp hastalığından muzdaripse, yüksek kolesterol seviyeleri, genel oranın ötesinde kalp hastalığına yakalanma riskini artırır.
Yüksek Kolesterolün Komplikasyonları
Yüksek kolesterol seviyeleri, ateroskleroza neden olabilir, bu da tehlikeli bir kolesterol birikimi ve atardamarlarınızın duvarlarında diğer birikintilerdir. Plak adı verilen bu birikintiler, arterlerde akan kan miktarını azaltabilir. Kalbe kan (koroner arterler) ileten etkilenen arterler ise, göğüs ağrısı (anjina) ve aterosklerozu karakterize eden diğer semptomların gelişmesi muhtemeldir. Atardamarların duvarlarında biriken plak yırtılır veya çıkarılırsa, yırtılma bölgesinde kan akışını engelleyebilecek bir kan pıhtısı oluşabilir veya pıhtı ayrılıp başka bir arteri tıkayabilir. Kalbe giden kanın kesilmesi kalp krizine yol açar. Beyne giden kan akışının askıya alınması felce yol açar.
Yüksek Kolesterol Nasıl Teşhis Edilir?
Kandaki kolesterol seviyesini (bir lipit profili) ölçen, lipit paneli (veya: bir lipit profili) adı verilen bir kan testi genellikle şunları gösterir:
- Toplam kolesterol seviyesi
- LDL kolesterol seviyesi - kötü kolesterol
- HDL kolesterol seviyesi - iyi kolesterol
- Trigliserid seviyesi - kanda bulunan bir tür yağ
Vücuttaki kolesterol seviyelerindeki anormallikler için tarama testleri
Anormalliklerin tespiti için yapılan tıbbi muayene, sadece lipid seviyelerini düşürmek için tedavi görmesi gereken kişileri tespit etmek için değil, aynı zamanda kardiyovasküler hastalık riskini azaltmaya yönelik çeşitli tıbbi müdahalelerden yararlanmak için büyük önem taşımaktadır. Hastalar birden fazla risk faktörüne (hipertansiyon, sigara ve aile öyküsü) veya akut nitelikte bir risk faktörüne sahipse en yüksek risk seviyesinde kabul edilir. Bundan sonra doktorlar, yaş ve cinsiyet gibi diğer risk faktörlerine göre kimin tıbbi muayeneye girmesi gerektiğine karar verebilir:
- Daha yüksek enfeksiyon riski olan hastalar için birincil korumada: Doktorlar, erkek hastalar için 25 yaşından başlayarak ve kadın hastalar için 35 yaşından itibaren lipid anormalliklerini tespit etmek için tıbbi muayene önermektedir.
- En yüksek riske sahip olmayan hastalar için birincil korumada: Doktorlar, erkek hastalar için 35 yaşından başlayarak ve kadın hastalar için 45 yaşından itibaren lipid anormalliklerini tespit etmek için tıbbi muayene önermektedir.
Kalp – damar hastaları için, enfeksiyon riskinde mutlak bir azalma sağlama olasılığı ışığında statin ve aspirin ile tedaviye başlama isteğine bağlı olarak, tıbbi muayenenin erken veya geç başlanması uygun olabilir.
Yüksek Kolesterolü Nasıl Tedavi Edilir?
Yaşam tarzı değişiklikleri yapmak (düzenli fiziksel aktivite yapmak gibi) ve sağlıklı ve dengeli beslenmeyi sürdürmek, yüksek kolesterol tedavisi sırasında gerekli iki ilk adımdır. Bununla birlikte, bu önemli yaşam tarzı değişikliklerini yaparsanız ve yine de toplam kolesterol seviyeniz, özellikle LDL kolesterol - kötü kolesterol, yükselirse, doktorunuz size ilaç önerebilir.
Kolesterolü tedavi etmek için doğru ilacı seçmek veya çeşitli ilaç türlerini birleştirmek, risk faktörleriniz, yaşınız, mevcut sağlık durumunuz ve olası yan etkiler dahil olmak üzere birkaç faktöre bağlıdır.
Kolesterol İlaçları
Kolesterolü tedavi etmek için yaygın ve kabul gören ilaçlar arasında:
- Statinler: Karaciğerde kolesterol üretimi için gerekli olan maddenin salgılanmasını engellediği için kolesterolü tedavi etmek ve kandaki kolesterol seviyesini düşürmek için günümüzde en yaygın kullanılan ilaçtır.
- Safra asidi bağlayıcı reçineler: Karaciğer, vücutta sindirim için gerekli olan safra üretmek için kolesterolü kullanır.
- Kolesterol emilim inhibitörleri: İnce bağırsak, gıdalardaki kolesterolü emer ve onu dolaşıma atar.
- Bir ilaç kombinasyonu: özellikle kolesterol ve statinlerin emilimini engelleyenler.
Trigliserit düzeyleriniz yüksekse, tercih edilen kolesterol tedavisi şunlar olabilir:
- Fibratlar: Lofibra, TriCorfenofibrate, Lopid ve gemfibrozil ilaçları, düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL) kolesterol üretimini azaltarak ve trigliseridlerin eliminasyonunu hızlandırarak trigliserid seviyelerini düşürür. VLDL kolesterolünün trigliseridlerin büyük kısmını içerdiği bilinmektedir.
- Niasin: Niaspan, karaciğerin LDL kolesterol ve VLDL kolesterol üretme kabiliyetini azaltarak trigliserit düzeylerini düşürür.
- Niasin ve statini birleştirmek: Doktorunuz bir statine ek olarak niasin almanızı tavsiye ederse, ona Simcor veya Advicor gibi iki bileşiğin bir kombinasyonunu içeren tek bir ilacı alma olasılığını sorabilirsiniz.
Bu ilaçların çoğunun ciddi yan etkileri yoktur ancak etkinlikleri kişiden kişiye değişir.
Yüksek Kolesterol İlaçlarının Yan Etkileri
Yaygın yan etkiler şunlardır:
- Kas ağrıları
- Karın ağrısı
- Kabızlık
- Mide bulantısı
- İshal
Hiperkolesterolemiyi tedavi etmek için ilaç almaya karar verirseniz, doktorunuz muhtemelen bu ilaçların karaciğeriniz üzerindeki etkilerini kontrol etmek için düzenli karaciğer fonksiyon testleri yaptırmanızı tavsiye edecektir.
Yüksek Kolesterolün Önlenmesi
Kolesterol seviyelerinde bir iyileşme elde etmek için yaşam tarzında bir değişiklik gereklidir. Kolesterol seviyenizi düşürmek için şunları yapmalısınız:
- Egzersiz: Her gün sürekli fiziksel aktiviteye katılın
- Sigarayı bırakın: Tüm tütün ürünlerinden uzak durmak, yüksek kolesterol geliştirme riskinizi azaltacaktır.
- Kilo verme: Fazla kilolardan kurtulun
- Sağlıklı yiyecekler yiyin: Yediğiniz yiyeceklerin kolesterol seviyeniz üzerinde doğrudan etkisi vardır. Aslında bilim adamları, diyet lifi yönünden zengin yiyeceklerin ve kolesterolü düşürdüğü bilinen diğer yiyeceklerin, kolesterol seviyelerini düşürmede statin ilaçlarıyla neredeyse aynı etkinliğe sahip olduğunu söylüyorlar.
- Sağlıklı yiyecekler: Çeşitli sağlıklı yiyecekler seçin
- Trans yağlar açısından zengin gıdalardan kaçının: Trans yağ içeren yiyecekleri yemekten kaçının.
- Kolesterol yönünden zengin yiyecek miktarını azaltın: Amaç, kalp hastalığınız varsa, günde 300 mg'dan fazla veya günde 200 mg'dan az kolesterol bulundurmamaktır.
- Tam buğdaydan yapılan yiyecekleri seçin: Tam buğdayda bulunan ve kalbinizin sağlığını korumaya yardımcı olan birçok madde vardır.
- Sebze ve meyveler: Farklı türde sebze ve meyveler tükettiğinizden emin olun.
- Sağlıklı balık tükettiğinizden emin olun: Morina balığı, ton balığı ve kadi balığı gibi birçok balık türü, et ve tavuğa kıyasla düşük seviyelerde yağ ve eser miktarda doymuş yağ ve kolesterol içerir.
Alternatif Tedavi Yöntemleri
Kolesterol seviyelerini düşürdüğü kanıtlanmış birkaç doğal ürün olmasına rağmen, bu ürünlerin etkili olduğu düşünülmektedir. Doktorunuz onaylarsa, kolesterolünüzü düşürmek için aşağıdaki alternatifler düşünülebilir:
- Enginar
- Arpa
- Beta – sitosterol
- Karnıyarık Otu
- Sarımsak
- Yulaf kepeği