Gök bilimciler, dev bir yıldızın bir anda ortadan yok olmasına bir açıklama getirmeye çalışıyor. Konuyla ilgili iki görüşten biri, yıldızın süpernova patlaması yapmadan karadeliğe dönüşmüş olabileceği yönünde. Eğer bu doğrulanırsa, tarihte ilk defa süpernova patlaması olmadan karadeliğe dönüşümün olanaklı olduğu ortaya çıkacak. Var olan görüşler, bu ulamdaki (kategori) dev yıldızların bir süpernova patlamasından sonra karadeliğe dönüşebileceğini söylüyor. Bugüne dek bunun aksi hiçbir gözlem yapılmamıştı.
Monthly Notices of the Royal Astronomical Society adlı bilimsel dergide yayınlanan makaleye göre ikinci görüş ise yıldızın bir toz tabakasının ardında kaldığı yönünde. PHL 293B adlı yıldız, Kova Takımyıldızı’nda yer alan 75 milyon ışık yılı uzaklıktaki Kinman Cüce Gökadası’nda bulunuyor. Mavi ışıklı değişken yıldız ulamında yer alan bu gök cismi, Güneş’ten 2,5 milyon kat daha çok ışık yayıyor. Bu tür yıldızlar dengesiz oluyor ve parlaklıkları büyük değişiklikler gösteriyor. 2001 ve 2011 arasında yıldızı inceleyen bilim kişileri, ömrünün sonuna yaklaştığını belirlemişti. Kinman Cüce Gökadası Dünya’ya çok uzak olduğu için, içindeki yıldızları tek tek görmek olanaklı değil. Ancak bilim kişileri onların izlerini değişik yöntemlerle izleyebiliyor.
2019’da İrlanda’daki Trinity College Dublin’den doktora öğrencisi Andrew Allan, ömrünün sonuna yaklaşmış yıldızların nasıl öldüğünü anlamak için ırakgörürleri (teleskop) yıldızın olduğu gökadaya doğrulttu. Ancak Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Çok Büyük Irakgörür’ü yıldıza ilişkin hiçbir ize rastlayamadı. Allan “Yıldızın ortadan yok olması bizi çok şaşırttı.” dedi ve ekledi: “Böylesi büyük bir yıldızın parlak bir süpernova patlaması yapmadan ortadan yok olması çok olağan dışı olur.” Yıldız daha önce de dış katmanlarının bir bölümünü uzaya salmış, bu 2011’de sonlanmıştı.
Mavi ışıklı değişken yıldızlar ömürlerinin sonun yaklaştığında böylesi değişimler olağan oluyor. Gözlemler ve var olan modeller üzerinde çalışan bilim kişileri bu yıldızın süpernova olmadan ortadan yok olmasına ilişkin iki görüş üretti. Bunlardan biri, yıldızın daha az parlak bir yıldıza dönüşerek bir toz bulutu arkasında kalması. Diğeri de yıldızın süpernova patlamasına yol açmadan bir karadeliğe dönüşmesi. Dev yıldızların son aşamalarına ilişkin var olan görüşler, bir süpernova patlaması yaşayacakları yönünde. Allan, “Bu doğrulanırsa, bunun olanaklı olduğunu gösteren ilk gözlemi yapmış olacağız.” dedi. Makalenin yazarlarından Jose Groh da “Yerel evrendeki en büyük yıldızlardan biri, gecenin karanlığına karıştı.” dedi. Yıldızın başına ne geldiğini belirlemek için daha çok araştırmaya gereksinim var. Avrupa Güney Gözlemevi, Aşırı Büyük Irakgörür’ü 2025’te bitirmiş olacak. Bu ırakgörür, Kinman Gökadası’nda yiten PHL 293B gibi yıldızların başına gelenleri daha kolay bir biçimde anlamamıza yardımcı olacak.
Kaynak