Yaşlılarda sık rastlanan Parkinson hastalığı, kol ve bacakların titremesine yol açar ve basit hareketlerin bile yapılmasını zorlaştırır.
Parkinson hastalığı adını (belirtilerine ’Parkinsonizm’de denir) XVIII. yüzyılda yaşamış İngiliz hekim James Parkinson’dan almıştır.
Hastalığa yakalanan kişinin kol ve bacaklarında (özellikle ellerinde) litreme ve sertleşme başlar. Hasta, bazı hareketleri yaparken zorlandığını hisseder. Hastalık ilerledikçe de, kan dolaşımı ve solunum kontrolünde sorunlar olur.
Parkinson hastalığı orta yaşın ve yaşlı insanların hastalığıdır. Tedavi, hastalığın ortaya çıkaracağı sakatlığı geciktirebilir.
Nedenleri
Birçok vakada hastalık, beynin derinliklerinde yer alan ve “bazal gangliyon” adı verilen hücrelerin erken yaşlanması sonucu ortaya çıkar. Bu hücreler, bazı hareketleri bilinçsizce yapmamızı sağlayan kas hareketliliğini düzenleyen, karışık bir sistem oluştururlar. Yürürken kolumuzu sallamamız, yüz hareketlerimiz, oturup kalkmamız, kol ve bacaklarımızın duruş biçimleri bu tür hareketlere girer.
Bu hareketleri yapmamızı sağlayan beyin hücrelerinin zamanından önce ölmesi sorunları başlatır.
Belirtiler
Belirtiler çok ağır geliştiğinden, genellikle yaşlanmanın doğal sonucu sanılırlar Başlangıçta, bedenin tek tarafında onaya çıkarlar; ama zamanla iki yan da hastalıktan etkilenir.
En önemli belirti ellerde görülen titremedir. Hasta, başparmağı ile öteki parmakları arasında bir şey yuvarlar gibi parmak hareketleri yapar. Kol hareketsizken titreme belirgindir, ama bardak almak gibi bir hareketin yapılması sırasında yok olur.
Hastalığa yakalanmış insanların kasları normalden çok serttir. Başlangıçta sabahlan, yani saatlerce süren bir dinlenmenin ardından, omuz ağrıtan ve kas rahatsızlığı ortaya çıkar. Yüz normale oranla hareketsizleşir ve hastaya maske takmış gibi bir görünüm verir.
Yürümek oldukça zorlaşır. Hasta yürümeye başlarken, kısa bir duraksamanın ardından, ayaklarını sürüyerek ve
gitgide hızlanarak ilerler. Küçük adımlar atar ve öne doğru eğilerek yürür. Yürüme sırasında ortaya çıkan bu sorunlar düşmelere yol açar. Elleri öne doğru uzatma refleksi de yok olmuşsa, bu tip düşmeler tehlikeli olabilir.
Başlangıçta zihinsel yetiler etkilenmez; ancak yıllarla hasla, daha ileri düzeyde düşünme yetilerini yitirebilir Bu ileri aşamada bütün hareketler zorlaşır. Ancak. Parkinsonlu bir hastanın gerekliğinde (bir yangından kaçmak gibi) çok hızlı hareket edebildiği vakaların varlığı ilgi çekicidir.
Tedavi ve sonuç
Normal tedavi, ağızdan “L-dopa” adlı bir ilacın verilmesidir. Bu ilaç bazı gangliyonlardaki hücreler tarafından üretilen bir kimyasal iletici olan depomin gereksinimini karşılar ve hastalığın birçok belirtisini azaltır. Cerrahı tedavi ender uygulanır.
Beyin hücrelerindeki bozukluğun düzelme şansı olmasa da, tedavi, düzenli egzersiz ve yeterli besin atımıyla hastalığın ortaya çıkmasından başlayarak, en az on yıl sorunsuz bir yaşam sağlanabilir. On yıldan sonra belirtileri kontrol etmek zorlaşsa da, yeni ilaçlarla umul verici sonuçlar alındığı unutulmamalıdır.
Belirtiler
-
Kol ve bacaklar sertleşerek eklem ağrılarına yol açar
-
Küçük adımlarla, öne eğilerek yürüme başlar
-
Ter bezlerinin anormal çalışması sonucu terlemenin azalması ya da yüzde yağlanma artışı görülür
-
Ayağa kalkıldığında bayılma duygusu olur
-
Bacaklardaki sertleşmeye bağlı olarak yürüme zorlaşır
-
Parmaklarda gittikçe artan titreme ortaya çıkar