Krista A. Sirois, DVM (Clinical Behavior Resident)
Anksiyete, tehlike veya tehdit beklentisidir. Yani kediniz aslında tehlikede olmasa bile, onu bekler. Kaygı, kedinizin davranışında bedensel tepkilere ve değişikliklere neden olabilir.
Endişeli bir kedi, artan kalp ve solunum hızı, nefes nefese, titreme ve salya gibi fiziksel reaksiyonlara sahip olabilir. En belirgin davranış değişiklikleri, artan hareket, saklanma, yıkım ve aşırı miyavlamadır.
Bir kedinin hayatının ilk yılında yaşanan deneyimler sonucunda pek çok korku, fobi ve endişe gelişir. Evcil hayvan ebeveynleri genellikle kaygı belirtilerini ilk olarak 5 ay ile 1 yaş arasında ilk fark ederler. Bu endişeler genellikle daha da kötüleşir veya kediniz 1 ila 3 yaşları arasındayken yeni endişeler ortaya çıkabilir.
Bu nedenle, kedinizin endişesini mümkün olan en kısa sürede tedavi etmek için adım atmanız önemlidir. Bu kılavuz, yaygın kedi anksiyetesi semptomlarını, anksiyeteye neyin neden olabileceğini ve deneyebileceğiniz tedavi seçeneklerini açıklayacaktır.
Kedi Kaygısının Belirtileri
Kedinizin anksiyetesi varsa, çok dolanma veya huzursuzluk, saklanma, iştahsızlık, bağırma, aşırı tetikte olma, titreme, salya ve aşırı temizlenme/yalanma gibi durumları görebilirsiniz.
Hafiften şiddetliye kadar bazı kedi kaygı ve korkusu belirtileri:
Kedi Kaygısının Hafif Belirtileri
- Göz temasından kaçınma
- Vücudun veya başın uzatılması
- Kuyruğun vücuduna yakın tutulması
- Kuyruğun hafifçe titremesi
- Büyümüş gözbebekleri
Kedi Anksiyetesinin Orta Derecede Belirtileri
- Kulakların yana doğru yatırılması
- Büyümüş gözbebekleri
- Artan solunum hızı
- Bir noktaya odaklanma
- Kuyruğun vücuda yapıştırılması
- Çömelme ve pusuya yatar gibi durma
Kedi Kaygısının Şiddetli Belirtileri
- Yerinden kaçmak veya tamamen hareketsiz kalmak
- Tamamen büyümüş gözbebekleri
- Kulaklarını geriye yatırmak
- Tüylerin dikleşmesi
- Sabit bakmak
- Saldırganlık
Kediniz Endişeli Veya Korkmuş Görünüyorsa Ne Yapmalısınız?
Endişe belirtileri görürseniz, aşağıdaki ipuçlarını deneyin:
Kedinizi Rahatlatmayı Deneyin
Kediniz orta veya şiddetli bir korku tepkisi yaşadığında, kedinizi rahatlatmaya veya yatıştırmaya çalışmanızda bir sakınca yoktur. Bu davranış, genel inanışın aksine, korkulu davranışı “ödüllendirmez”.
Kedinizi Asla Cezalandırmayın
Korku, fobi veya anksiyete ile ilgili davranışlar için cezalandırmaktan kesinlikle kaçının. Çünkü bu yalnızca korku tepkisini artıracaktır. Hatta cezayı uygulayan kişiye karşı saldırganlığa bile yol açabilir (kedinize bağırmak, su şişesiyle su fışkırtmak gibi).
Onları Hapsetmeye Çalışmayın
Kedinizi endişeli olduğunda bir taşıyıcıya koymaya çalışmayın. Çünkü tüm kediler sandıklandığında sakinleşmez. Aslında, kafese kapatıldığında veya hapsedildiğinde bir miktar daha paniğe kapılır ve tırnakları yırtılıncaya veya dişleri kırılıncaya kadar kafesi ısırarak veya tırmalayarak kendilerine zarar verir.
Kedi Anksiyetesinin Nedenleri
Aşağıdakiler dâhil birçok durum, kedi kaygısına neden olabilir:
Hastalık veya Fiziksel Ağrı
Herhangi bir hastalık veya ağrılı fiziksel durum, kedinizin kaygılarının gelişimine katkıda bulunabilir veya zaten var olanları şiddetlendirebilir.
Sinir sisteminde yaşlanmaya bağlı değişiklikler, bulaşıcı hastalıklar ve toksik koşullar (kurşun zehirlenmesi gibi); korku, fobi ve endişe gibi davranış sorunlarına yol açabilir.
Travma
Korku genellikle travmatik bir deneyimden kaynaklanır.
Size travmatik gelmeyen bir deneyimin, kedinize çok travmatik görünebileceğini unutmayın – önemli olan tek şey, siz düşünseniz de düşünmeseniz de kedinizin bunu travmatik bulmasıdır.
Uygunsuz Sosyalleşme
Sosyalleşme döneminde (7-12 haftalıkken) olumlu sosyal ve çevresel iletişimlerden mahrum kalan kediler, korku veya endişeyi alışkanlık haline getirebilir.
Kediniz havai fişek gösterisine maruz kalmak veya onu korkutan bir evcil hayvanla yaşamak gibi bir uyarandan kaçamadığında veya ondan kurtulamadığında, kedi kaygısı ve fobileri oluşabilir.
Ayrılık Kaygısı
Ayrılma anksiyetesi, evcil hayvanlarda yaygın bir kaygıdır ve veteriner davranış uzmanlarına sevk edilen vakaların% 10-20’sini oluşturur. Bir kedinin ayrılık kaygısı varsa, yalnızken kaygı veya aşırı sıkıntı davranışları sergilediği anlamına gelir.
Kedilerde ayrılma kaygısı, yeniden sahiplendirime geçmişinden, insanların çoğu zaman evde olduğu bir evde büyümekten, yalnızca bir aile üyesine sahip olmaktan ve gürültü fobisinden kaynaklanabilir. Ayrılık kaygısı nedeniyle terk edilmek veya sahiplendirilmek, durumu daha da kötüleştirebilir.
Veterinerler Kedi Kaygısının Nedenini Nasıl Belirler?
Veteriner hekiminiz önce ağrı veya tiroid hastalığı gibi kedinizin davranışına neden olabilecek ihtimalleri elemek isteyecektir. Bunun için kapsamlı bir fizik muayene, kan testleri ve idrar testleri yapılır. Kedinizin sonuçlarına bağlı olarak ek testler önerilebilir.
Ayrıntılı bir geçmiş, teşhis koymanın önemli bir parçasıdır ve davranışla ilgili kaydettiğiniz videolar yararlı olacaktır. Bunlar, tıbbi bir neden bulunamazsa, kedinizin endişelenmesine neden olan uyaranlara ve durumlara dair ipuçları sağlayacaktır.
Kedilerde Kaygı Nasıl Tedavi Edilir?
Kedi kaygısı gibi davranış bozukluklarının tedavisi, genellikle kedinizin çevresinin kontrol altında tutulması, kedi kaygısı için takviyeler veya ilaçlar ve davranış değişikliği eğitiminin bir kombinasyonudur. Altta yatan tıbbi durumların da tedavi edilmesi gerekir.
Tedavi edilmezse, bu bozuklukların ilerlemesi muhtemeldir. Çoğu tedavi seçeneği, semptomların sayısına ve yoğunluğuna ve durumun ne kadar süredir devam ettiğine bağlı olarak uzun vadeli olacak ve muhtemelen yıllar sürecektir. Minimum tedavi, ortalama dört ila altı aydır.
Kedi Anksiyetesinin Yönetilmesi
Yönetim, kedinizin korkmasına veya endişesine neden olan durumların ortadan kaldırılmasını gerektirir.
Kediniz ciddi şekilde etkilendiyse ve ilaçlar etkili oluncaya kadar korunması gerekiyorsa (birkaç gün ila birkaç hafta sürebilir), hastaneye yatırmak en iyi seçenek olabilir.
Aksi takdirde, kedinize evde bakmanız ve kediniz sakinleşene kadar kendisine zarar vermesini engellemeniz gerekecektir.
Kedinizin mümkün olduğunca az strese maruz kalan, korumalı bir ortamda yaşaması gerekebilir. Örneğin yabancı insanlardan korkan bir kedi, yeni misafirlerle karşılaşmamalıdır.
Kedi Anksiyete İlaçları
Çoğu kedi, davranış değişikliği ve kedi anksiyete ilacı veya takviyelerinden oluşan tedavi kombinasyonuna bir dereceye kadar yanıt verir.
Antidepresanlar gibi ilaçların etki etmesi birkaç hafta sürer. Bu ilaçlar, stresini azaltmak için kedinizin beyin kimyasını değiştirir. Bazı kediler, yıllarca kullanır veya birkaç ay sonra ilaç kesilebilir.
Öncelikli hedef, kedinizin sakin ve mutlu olması, ilacın onu zombiye çevirmemesi veya kişiliğini değiştirmemesidir.
Ayrıca, bir ila üç saat içinde işe yarayan kedi kaygısı için daha kısa etkili ilaçlar da vardır. Bunlar, çok uzun sürmeyen öngörülebilir olaylar için iyidir. Örneğin veterineriniz, kedinize havai fişek gösterilerinden veya veterinere gitmeden önce alması için bir ilaç reçete edebilir.
Kediniz ilaç aldığı sürece, veterineriniz kedinizin kan kimyasallarının dengede kalmasını sağlamak için ara sıra kan testi yaparak takip etmek isteyecektir.
Kedi Kaygısını Gidermek İçin Davranış Değişikliği
Davranış değişikliğini tercih ederseniz, zaman ve çaba harcamanız gerekecektir. Tüm hastalıklarda olduğu gibi, tedaviye erken başlamak en iyisidir.
Kedinize çeşitli ortamlarda kullanılabilecek bazı başa çıkma becerilerini öğretmeniz gerekir. Davranış değişikliğinin amacı, kedinizin korkutucu bir uyarıcı (gök gürültüsü gibi) sırasında hissettiği duyduyu değiştirmektir. Bu değişiklik, uyarandan sonsuza kadar kaçınmak yerine kedinin prognozunu geliştirir.
Veterineriniz tarafından önerilebilecek iki davranış değişikliği yöntemi, duyarsızlaştırma ve karşı koşullandırmadır. Bu yöntemlerin her ikisi de belirli bir zamanlama ve kedinizin vücut dilini okuma, korku ve stresin erken belirtilerini fark etmek için kedinizin kuyruk hareketlerini çözme becerisi gerektirir.
Veterinerinizden veya bir veteriner davranış uzmanından yardım isteyin. Davranış değişikliği uzun vadede işe yaramazsa, veteriner hekiminiz yaklaşımı değiştirmek isteyebilir.
Duyarsızlaştırma
Duyarsızlaştırma, genellikle korkulu veya endişeli bir tepkiye neden olan uyarıcıya tekrarlanan, kontrollü maruz bırakmadır. Önemli olan, kedinizin herhangi bir korku veya stres belirtisi göstermemesi için kedinizi uyarıcıya düşük bir seviyede maruz bırakmanızdır.
Popüler bir uygulama, kedinizin korktuğu bir sesi korku ya da stres olmadan çok düşük bir ses seviyesinde çalmayı içerir. Sesi üç veya dört kez düşük ses seviyesinde çaldıktan sonra, sesi çok az artırabilir ve işlemi tekrarlayabilirsiniz.
Sesi artırmadan önce kedinizin hiçbir korku veya stres belirtisi göstermemesi çok önemlidir. Duyarsızlaştırmanın, kediyi tekrar tekrar korkutucu uyarana maruz bırakmak ve korkusunun aniden çözülmesini beklemek anlamına gelmediğini unutmayın. Bu yaklaşım sadece kedinizi daha da kötüleştirir.
Karşı koşullandırma
Karşı koşullama, bir uyarana verilen duygusal yanıtı olumsuzdan olumluya değiştirir.
Örneğin ailenin köpeğinden korkan bir kedi, köpeği her gördüğünde en sevdiği ikramla beslenebilir. Zamanla köpeği görmeye verdiği tepki, korkudan özel muameleyle ilişkili iyi duygulara dönüşebilir.
Yeni Evlat Edinilen Kedilerin Endişeli Olmasını Engellemenin Bir Yolu Var mı?
Bir kedi sahiplenirken, insanlarla dost ve kendine güvenen bir kedi arayın. Yavru kediler için sosyalleşme dönemi 7 haftalıkken sona erer. Ancak araştırmalar, uygun sosyalleşmenin 14 haftalık bir kediye de fayda sağlayabileceğini göstermiştir.
Korkunç davranış olasılığını azaltmak için kedinizi çeşitli sosyal durumlara ve ortamlara henüz gençken alıştırın. Bu, kedinizi stresli durumlara dayanmaya zorlamak anlamına gelmez. Bir kediyi, orta veya ciddi derecede korkulu durumlara zorlamanın, işleri daha da kötüleştireceğini unutmayın.