Kısa bir süre önce Ukrayna Hükümeti Başbakanı Mykola Azarov, Gümrük Birliği'ne (Rusya, Belarus ve Kazakistan) katılan ülkelerin yarı yolda buluştuğunu ve bunu CU'da bir gözlemci olarak onayladığını açıkladı. Doğru, bu bilginin resmi bir onayı Gümrük Birliği yapılarının liderliği temsilcileri tarafından verilmez. En azından, Ukrayna’da gözlemci statüsünün sağlanmasına ilişkin CU’nun alanı sessiz. Ayrıca, Rus hükümetinin temsilcileri, Ukrayna’nın Gümrük Birliği’nde kalmasına ilişkin statüsünün henüz belirlenemediğini söyledi.
Rusya Ekonomik Gelişme Bakan Yardımcısı Alexei Likhaçev'in durumu daha da karışıktı. Neler olup bittiğini hiç anlamadığını, çünkü Gümrük Birliği'nde hala “gözlemci ülke” diye bir şeyin olmadığını belirtti. Likhachev, Ukrayna’nın EurAsEC’de gözlemci statüsünde olduğunu ve Ukrayna’nın da Avrasya Ekonomik Komisyonu’nda gözlemci statüsü talebinde bulunduğunu, ancak Ukrayna’nın Gümrük Birliği’nde gözlemci statüsü aldığını söylemek imkansız olduğunu belirtti. Bir federal yetkili, bu açıkça dolaşmış entegrasyon süreciyle ilgili tüm konulara bu yılın Mayıs ayının başlarında karar verilebileceğini belirtti.
Gümrük Birliği’nin resmi web sitesinin ve Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın temsilcisine inanıyorsanız, Azarov’un açıkça yürüdüğü ve kavramların yerini almasıyla meşgul olduğu ortaya çıktı. Hangi amaç için? Ve açıkçası, amaç hem kendisinin hem de mevcut Ukrayna devlet başkanının derecelendirme pozisyonlarını bir şekilde iyileştirmektir. Gerçek şu ki, Ukrayna'nın Gümrük Birliği'nde Ukrayna'nın “gözleminden” bahsederken, bazı güçler Brüksel'e ulaşmaya çalışıyor. Bu, Ukrayna ve Avrupa Birliği'nin sözde birliği hakkında bir belgenin imzalanmasından kaynaklanıyor. Bu yılın ikinci yarısında (muhtemelen sonbaharda) bu Ukrayna ve AB birliğinin sadece başlangıcında yapılması planlanıyor, ancak Ukrayna’nın EUA’nın Gümrük Birliği’ne entegrasyonu ile ilgili soruların Mayıs’ta çözülebilmesi planlanıyor.
Ukrayna’nın Rusya, Kazakistan ve Belarus’a yönelebileceğini ve buna bağlı olarak, Avrupa Birliği’nden uzaklaşmayı, sözde Ukrayna muhalefet güçleri, Brüksel’in dikkatini “Ukrayna sorununa” çekmek için tüm çanları atmaya karar verdi. Özellikle, muhalefetteki Ukraynalı politikacı Yuriy Lutsenko (İçişleri Bakanı) doğrudan Avrupa Birliği liderliğine itiraz etmeye karar verdi, böylece hemen Ukrayna ile bir ortaklık anlaşması imzalamaya gitti. Brüksel’in Ukrayna Birliği’nde gecikmesi durumunda, Ukrayna’nın sonunda eski bakanın görüşüne izin vermemesi gereken Avrasya Ekonomik Topluluğu’nun tarafına borçlanacağını söylüyorlar.
Avrupa Birliği’nin Ukrayna ile ilişkiler hakkında defalarca konuştuğu dikkat çekicidir. Sözler en son şu şekilde görünüyordu: Ukrayna CU ile bütünleşmeyi seçerse, o zaman buna göre AB ile bütünleşmeyi reddediyor. Bu nedenle Brüksel, Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç 'in aynı anda iki sandalyeye oturma girişiminin, aynı zamanda hala çifte oyunun çamurlu sudaki balıkları yakalamayı başardığını açıkça belirtti. AB temsilcilerinin Yanukoviç'e seçiminin tek seçenek olması gerektiğini anlamalarını sağladı: ya Avrupa entegrasyonuna yönelik kurs ya da Sovyet sonrası alana entegrasyon (örneğin Rusya ile).
Ancak, bu Ukrayna devletinin başının kendine özgü bir seçim yapmak istemediğini gösteriyor. Bu, özellikle, 2012’te, Bay Yanukoviç’in Avrupa entegrasyonu hakkında bir kursa konuştuktan hemen sonra beklenmedik bir şekilde, aynı zamanda Rusya, Belarus ve Kazakistan’nın Gümrük Birliği’nin gelişimini takip ettiğini açıkladığını gösteriyor. Aynı zamanda, Ukrayna cumhurbaşkanı, Ukrayna’nın “3 + 1” formülü çerçevesinde belirli bir “sektörel düzeyde” çerçevesinde CU ile işbirliğine başlamaya hazır olduğunu da ekledi. Bu “sektörel seviye” ne olurdu? - o zaman devlet entegrasyonu alanındaki başlıca uzmanları bile açıklayamadı. Viktor Fedorovich’in dilinden açık kaynaklı bir dile çevrilmiş olan bu “yakınlaşma” seçeneği, Ukrayna’nın botun ön kenarını Rus-Belarus-Kazakistan ortak kapısına sokması ve böylece bu kapının Kiev’den önce kapanmaması anlamına geliyor. Aynı zamanda, Ukrayna'nın diğer bölgeleri de Avrupa kapılarını zorlayabilir. Bütün olasılıklar, Viktor Yanukoviç’in önderlik ettiği Ukrayna devletinin öyle tuhaf bir pozisyonda kalacağı ve bir veya başka bir kapıya sıkma fırsatı vermesi ihtimalindeydi.
Ancak 2012'te ne “3 + 1” varyantı ne de Ukrayna'nın “sektörel seviyesi” Gümrük Birliği'ne uymuyordu. Viktor Yanukoviç’ten i’leri işaretlemesi ve Ukrayna’daki uyum kursunun son yönünü belirlemesi istendi. Anlaşılan, uzun ve zor bir müzakereden sonra, Viktor Yanukoviç başka bir şövalye hareketi yapmaya karar verdi: ilan edilen Gümrük Birliği'ne katılma arzusu değil, gözlemcisi olma arzusu. Eğer böyle bir durumun TS Şartı'nda açıklanmadığını dikkate alırsak, Yanukoviç’in önerisi yine kendisi için bir yedekleme seçeneği sunmaya çalışır.
Ancak, bu geri dönüş seçeneği oldukça şüpheli görünüyor. Ukrayna gerçekten geri çağrılması gereken CU'nun bir gözlemcisinin statüsünü alırsa, Mykola Azarov çoktan duyurdu ve bundan sonra Ukrayna AB ile bir ortaklık anlaşması imzaladıysa, bu iki faaliyete aynı anda iki yönde bariz entegrasyon süreci olarak adlandırılabilir. Gerçek şu ki, Avrupa Birliği ile ortaklık anlaşması, örneğin Şili, Meksika ve hatta Filistin Otoritesi gibi ülkeler ve bölgeler tarafından imzalandı. Eh, hiç kimse aynı anda Filistin Otoritesi ve AB birliğinin, bu bölgesel varlıkların gerçek bir ekonomik (politik değil) bir birliğine yol açabileceğini düşünmüyor. Aynı zamanda, bir kuruluştaki gözlemci statüsü, gerçekte, süresiz olarak olabilir, ancak bu, ekonomik veya jeopolitik karşılıklı yarar sağlayan işbirliğinde yapıcılık yaratmaz. Buradaki örnekler için ileriye gitmeye gerek yok: Bağımsız Devletler Topluluğu. Açıkçası, BDT sakinlerinin tümü, örneğin, Moğolistan'ın BDT'nin belirli yapılarında bir gözlemci olduğu gerçeğinin farkında değil. Afganistan, BDT ülkelerinin Parlamentolararası Meclisinde bir gözlemcidir. Ne olmuş yani Birisi Moğolistan veya Afganistan'ın bir şekilde bizimle entegre olduğunu düşünüyor? Çok zor ...
Ukrayna makamlarının Gümrük Birliği'ndeki ve AB ile olan ilişkilerinde “gözlemci” rolünün vaadinin açık ve kesin bir seçim olmadığı ortaya çıktı. Ve bu nedenle, güzel kelimeleri “sektörel seviye”, “ilişkisel entegrasyon” vb. Tarzında, istediğiniz kadar kullanabilirsiniz, ancak kullanma hissi hala sıfırdır. Ne söylenebilir olursa olsun, Viktor Fyodorovich ve partisi, Ukrayna'nın hangi yönü seçeceğine karar verecek. Ve bu kesin karar ne kadar çabuk duyurulursa, Ukrayna’nın kendisi için o kadar iyi olacaktır.