Propolis nedir?
Arı reçinesi olarak da bilinen propolisin doğal formu, ısıtıldığında çok yapışkan ve mumsu hale gelen sert, kırılgan bir reçinedir. Propolis, bal arıları tarafından bitki parçaları ve özsu kullanılarak üretilir (propolis faydaları da aslında buradan gelmektedir).
Arılar propolisi inşa etmek, onarmak ve kovanlarını bakteri ve davetsiz misafirlere karşı korumak için bir çimento türü olarak kullanırlar. Arıları gözlemleyerek, dünyanın her yerinden insanlar, propolisi binlerce yıldır bir sağlık takviyesi olarak ve hatta mumyalama gibi ritüeller için kullanmayı öğrenmiştir.
Propolis ile ilgili son araştırmalar ve ilgi, kan basıncını düşürmek, kemikleri güçlendirmek, yaraları iyileştirmeye yardımcı olmak ve karaciğeri korumak için potansiyel sağlık faydalarını ortaya koymuştur.
Bu makale, bu eski çarenin modern kullanımları konusunda size rehberlik edecektir.
Propolis nasıl yapılır?
Propolisin kimyasal yapısı, coğrafi kökeni, florası ve arı türleri ile yakından bağlantılıdır. Kovandan kovana bile geniş ölçüde değişebilir. Organik propolis tipik olarak koyu kahverengi veya yeşil renktedir, tatlı bir kokuya sahiptir ve aşağıdakilerden oluşur:
- Reçineler
- Balmumu
- Polen
- Uçucu yağlar (bölgeye göre değişir, genellikle fesleğen, kekik ve sardunya)
- Asitler, şekerler ve vitaminler (B, C ve E) gibi diğer bileşikler
Propolisteki ana etken maddeler, arıların bitki ve çiçek parçalarından aldığı güçlü antioksidanlar olan chrysin gibi flavonoidlerdir. Arılar tükürüklerini bitki materyali, polen ve balmumu ile karıştırarak propolis yaparlar.
Şimdiye kadar propoliste kokulu kimyasallar, asitler, karbonhidratlar, bitki yağları ve vitaminler dahil 300’den fazla biyolojik olarak aktif bileşen tanımlanmıştır. Dünya çapında ilgi arttıkça yeni propolis türleri keşfedilmektedir.
Propolis faydaları nelerdir?
İşte madde madde propolisin faydaları:
1- Yaraları, yanıkları ve sivilceyi iyileştirir
Propolis faydaları arasındaki ilk madde, yara, yanık ve sivilce gibi cilt problemlerine iyi gelmesidir.
Yara iyileşmesi, hemostaz, iltihaplanma, hücre proliferasyonu ve doku yeniden şekillenmesi gibi ince ayarlanmış karmaşık bir aşamalar dizisidir.
Propolisin flavonoid içeriği, bazı çalışmalarda hızlandırılmış yara iyileşmesini sağlamıştır. Hücre dışı matriks bileşenlerini yara onarımı aşamasına göre düzenler.
Propolisin topikal (bölgesel) uygulanması ile diyabetik hayvan yaraları çok daha çabuk iyileşmiştir. İlginç bir şekilde, tonsillektomi yapılan hastalarda propolis, herhangi bir yan etki olmaksızın postoperatif ağrı ve kanamayı azaltmıştır.
Bir çalışma, propolisin sivilce üzerindeki antibakteriyel etkisini göstermiştir. Bu çalışma, farklı cilt tiplerinde propolis (%20), çay ağacı yağı (%3) ve aloe vera (%10) içeren bir ürün kullanmıştır.
Propolisteki kafeik asit, benzoik asit ve sinnamik asit kalıntıları güçlü antibakteriyel ve anti-enflamatuar özellikler göstermiştir. Bu ürün, sivilce ve buna bağlı izleri sentetik muadillerinden daha iyi bir şekilde azaltmıştır.
(Kaynak1 – Kaynak2 – Kaynak3)
2- Ağız sağlığına katkıda bulunur
Propolis faydaları arasındaki ikinci madde, ağız sağlığımıza olan muazzam etkisidir. Antibakteriyel ve anti-enflamatuar özellikleri nedeniyle propolis, diş çürüklerini, dişteki boşlukları, diş eti iltihabını ve periodontal hastalığı önlemeye yardımcı olabilir.
Bazı oral bakteriler (örneğin: Streptococcus mutans) diş yüzeyinde kolonileşir ve diş plakları oluşturur. Propolisteki polifenoller, diş plağını oluşturmada rol oynayan bakteriyel enzimleri bloke eder.
%50 propolis özütü, sıçanlarda diş eti iltihabına karşı antiseptik etkiler göstermiştir. Klorheksidin gibi gargaralarda bulunan sentetik bileşiklerle çeşitli diş mikroplarını öldürmek, yapışmalarını ve birikmelerini önlemek için etkileşime girer.
(Kaynak)
3- Kronik saç dökülmesini azaltır ve saç uzamasını teşvik eder
Propolis faydaları arasındaki üçüncü madde, saç dökülmesini azaltması ve saçımızı uzatmasıdır.
Alopesi veya saç dökülmesi, bir kişi günde 100’den fazla saç kaybettiğinde ortaya çıkabilir. Birçok kadın ve erkek bu dermatolojik bozukluktan etkilenir. Bu krizi çözmek için FDA tarafından oral ve topikal birkaç saç uzatma destekleyicisi onaylanmıştır. Bununla birlikte, bu durumda doğal çözümler daha güvenli ve faydalı görünmektedir.
Deneyler, propolis ve roka ile yapılan saç mumunun hayvanlarda kıl uzamasını desteklediğini göstermiştir. Bu özelliğin arkasındaki sebep yüksek polifenolik içerik olabilir. Propolis flavonoidleri kan dolaşımını ve saç köklerinin beslenmesini iyileştirir.
Bazen iltihaplanma ve mikrobiyal enfeksiyonlar saç dökülmesine neden olabilir. Propolisin saç dökülmesini önlemesinin arkasındaki neden, içindeki fitokimyasallar gibi saç dökülmesini önleyen ideal anti-enflamatuar ve antifungal ajanlar olabilir.
(Kaynak)
4- Kanserin ilerlemesini önleyebilir
Propolis faydaları arasında antikanser özellikler de vardır. Fare çalışmaları, propolis polifenollerinin antikanser rolünü göstermiştir. Kafeik asit, quercetin, chrysin, artepillin C, nemorosone, galangin, cardanol ve caffeic acid fenetil ester, sitotoksik ve antiproliferatif etkilere sahiptir.
Propolis, meme, karaciğer, pankreas, beyin, baş ve boyun, deri, böbrek, mesane, prostat, kolon ve kan kanserlerine karşı etkinlik göstermiştir. Bu etki, reçinenin antioksidan etkisine atfedilir.
Ayrıca arı reçinesindeki aktif bileşenler programlanmış hücre ölümünü (apoptoz ve kitle nekrozu), hücre bölünmesini durdurur, bu anti-anjiyogeneze yardımcı olur (tümörlerin kendi kan hücrelerini geliştirmesini durdurur), metastazı (yayılmasını) önler ve kemoterapinin neden olduğu orta derecedeki yan etkileri giderir. Propolis içerisindeki krizin ve kafeik asit fenetil esterin bu konuda önemli rolü vardır.
(Kaynak1 – Kaynak2 – Kaynak3)
5- Bakteri, mantar ve virüsleri ortadan kaldırır
Propolis faydaları arasındaki beşinci ve son madde bizi bakteri ve virüslerden korumasıdır. Propolisin uçuk ve HIV/AIDS gibi viral hastalıklarla savaştığı bilinmektedir. Özellikle üst solunum yolu enfeksiyonuna neden olan bakterilere, özellikle viral olanlarla örtüşen bakteriyel enfeksiyonlara karşı etkilidir.
Bu özellik esas olarak içindeki pinokembrin, galangin ve pinobanksin ile ilişkilendirilebilir. Bu aktif bileşikler, mikrobiyal hücre bölünmesini durdurabilir, hücre duvarını ve zarını çökertebilir, protein sentezini engelleyebilir ve nihayetinde patojeni öldürebilir.
Propolisin antifungal ve antiviral aktivitesinin arkasındaki mekanizmayı anlamak için devam eden çalışmalar vardır. Propolisin virüsün yayılmasına moleküler düzeyde müdahale ettiği de öne sürülmektedir.
(Kaynak1 – Kaynak2 – Kaynak3)
Propolisin zararları var mıdır?
Propolis faydaları nelerdir öğrendik. Peki ya zararları?
Astımınız varsa veya arı yan ürünlerine (bal dahil), kozalaklı ağaçlara, kavaklara, Peru balzamına ve salisilatlara alerjiniz varsa propolis kullanmamalsınız. Propolis, kanama bozukluğu olan kişilerde veya ameliyat sırasında kanın pıhtılaşmasını yavaşlatabilir ve kanama riskini artırabilir.
Propolis nasıl kullanılır?
Propolis, tabletler, kapsüller, toz, özüt ve pastil dahil olmak üzere birçok formda mevcuttur. Topikal (bölgesel) olarak kullanımı göze alındığında merhemlerde, kremlerde, losyonlarda ve diğer kişisel bakım ürünlerinde bulunur.
Önerilen günlük propolis dozajı yoktur ve sağlık koşullarını desteklemek için ne kadar propolis alınması gerektiğini belirlemek için insanlar üzerinde yapılan yeterli çalışma yoktur. Bu yüzden ölçülü bir şekilde almak ve gerekirse doktora danışmak en iyisidir.
Sonuç olarak
Yukarıda da göreceğiniz üzere, arı reçinesi olarak da bilinen propolis faydaları bir hayli fazladır ve sağlığımıza müthiş katkılar sağlar. Üstelik, kullanması da oldukça güvenlidir. Ancak, olası bir alerjik reaksiyon düşük bir ihtimal de olsa bazı insanlarda ortaya çıkabilir.
Umarız “propolis faydaları ve zararları nelerdir?” sorunuza doyurucu bir cevap verebilmişizdir. Sağlıklı günler.
Kaynak ve ileri okuma:
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: