“Her şeyi değiştirdin. Sonsuza kadar”, Joker Kara Şövalye’ye bakarken kırılmanın eşiğinde diyor. “Kara Şövalye”nin pop kültürünün yüzüne çarpık bir gülümseme yerleştirmesinin üzerinden 10 yıl geçti. Film, Christopher Nolan’ı önemli bir isim yaptı, gişe rekorları kıran filmleri yeniden tanımladı, yüksek bütçeli sanatçı film yapımcılarının önemini vurguladı ve insanların Batman ve Joker mitlerine bakış açısını değiştirdi. Basitçe söylemek gerekirse, “Kara Şövalye” her şeyi sonsuza dek değiştirdi. O zamandan bu yana on yıl geçti ve neredeyse aylık çizgi roman sayfaları ekranlara uyarlandı ve 2008’de “Kara Şövalye” yayınlandı. Hala Bokeh çizgi roman uyarlamalarının en önemli noktalarından biri.
Bununla birlikte, filmin muazzam ihtişamını kabul etmesine rağmen, süper kahraman filmlerinin tutmasında ve ardından gelen sözde karanlık ve ciddi yeniden başlatmalardaki öneminin birçok nedeni kayboldu. Nolan bize ilk büyük süper kahraman filmini verdi ama “Kara Şövalye” ne kadara mal oldu?
“Kara Şövalye” kolayca ve yanlışlıkla bir süper kahraman filmi olarak hatırlanabilir. Ve neden böyle görmeyelim? Sonuçta Batman bir süper kahraman. O ve Superman bu unvanı taşıyan en ünlü karakterlerdir. Nolan’ın kişilik algısını ilginç ve riskli kılan temel noktalardan biri de budur. 2005’teki “The Dark Knight Rises”, “Batman Begins”, öncekinden bile daha fazla, süper kahraman filmleriyle ilişkilendirilen mantıktan uzaklaşıyor ve bunun yerine bir gerilim-suç-dramının yanında yer alıyor.
Dünyanın sonu veya ilgili çizgi roman dünyalarının senaryolarının dışında kalan bir eser. Nolan’ın Batman’i bir süper kahramandan çok halkın hizmetkarı gibi davranıyor. En azından yayın öncesi 1989’dan 1997’ye süper kahraman filmleri, Spider-Man (2002) ve devam filmleri, X-Men (2000) ve franchise’ı, hatta geri dönersek, Tim Burton ve Joel Schumacher’in Batman filmleriyle karşılaştırıldığında, daha az aksiyon içerir. Ve şimdi, The World of Dys, X-Men ve özellikle Marvel Cinematic Universe gibi The Dark Knight’tan sonra yapılan filmlere bakıldığında, The Dark Knight, sonrasındaki süper kahraman eserlerinden çok farklı.
Evet, “Kara Şövalye” nihayetinde bir yarasa elbisesi giyen ve kararını vermiş bir terörist palyaçoyla yüzleşen zengin bir çocuk hakkında bir film. Bu, birçok önemli Batman hikayesinin temelidir. Ancak filmin önemli bir bölümünün finans, politika, iade yasaları ve karmaşık hikaye noktaları ve ayrıntıları konularını kapsadığı da var. Günümüzün en popüler süper kahraman filmlerinde bu şekilde görülmeyen şeyler, günümüz filmlerini görsel olarak daha uyumlu ve anlatısal olarak daha az karmaşık hale getiriyor.
Nolan, Batman’e bu kadar güvenle yaklaştı. Batman’e sadece çocuklar, çizgi film ve şehir fantezileri için bir karakter olarak değil, aynı zamanda ödül sezonunda yarışabilecek tür filmlerinin sesi olarak baktı. Pek çoğu, “Kara Şövalye”nin ödül sezonundaki başarısını merhum Heath Ledger’ın Joker (ölümünden sonra En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu dalında Akademi Ödülü’nü kazanan bir rol) olarak mükemmel performansına bağlasa da, filmin inandırıcılığı bunun ötesine geçiyor. Akılda tutulması gereken önemli bir şey, süper kahraman tabanlı bir filmin bunu daha önce ciddiye almamış olmasıdır. Film Bruce Wayne, James Gordon ve Harvey Dent karakterlerinin girift duygusal ayrıntılarını Christine Bell, Gary Oldman ve Aaron Eckhart gibi ödüllü oyunculara yeniden yaratıyor. “Kara Şövalye”nin güvenilirliği büyük ölçüde Amerikan döneminin ruhunu yansıtan belirli bir tarza bağlıdır.
“Kara Şövalye”, yasaları ve düzeni inşa etmeye ve ardından çiğnemeye dayanır. Vatanseverlik tasarısı George W. Bush’un başkanlığı sırasında Beyaz Saray’da hâlâ önemli bir konu iken ve Barack Obama seçilmeden aylar önce başkanlık için hazırlanırken, o zamanlar “Kara Şövalye” Amerikan kimliğiyle ilişkilendiriliyordu. Joker isyanı sorunu ve onun kargaşa çağrısı, özellikle sonbaharda ilk seçimlerinde oy kullanan genç yetişkinler için bir toplanma noktası haline geldi. Joker, popüler bir Cadılar Bayramı kostümünden daha fazlası oldu, Shepard Fairy’nin ünlü “Umut” posterinin telefon anketlerinde ve arka bahçe duvarlarında boy göstermesiyle bile politik bir slogandı. Batman filmin kahramanıydı, ancak 2008’in adaletsiz dünyasında Joker’in daha fazla cevabı vardı. “Onlar ancak dünyanın onlara izin verdiği ölçüde uygardırlar. Spatulaları tencerenin dibine geldiğinde bu medeni insanların birbirlerini yiyeceklerini size göstereceğim.” Joker’in sözleri kulağa doğru geliyordu ve şimdi, filmin yayınlanmasından 10 yıl sonra, daha da doğru geliyor.
Özellikle gücün az olduğunu yeni anlamaya başlayan bir nesil için kalpleri ve zihinleri ele geçiren Joker’in kehanet sesiydi. Ve bu gücün siyasi alanın ötesine geçmesi gerekiyor ki, sunulan en iyi filmi tanıyanlar harekete geçebilsin. En İyi Kara Şövalye adaylığı için çağrıda bulunmak ve aday gösterilmemesine tepki göstermek, eski beyazları anlamlandırmaktan daha fazlasını yapabilecek filmlere yönelik bir talepti.
Bu tepkiler, Oscar’ların 82. yıl dönümünde 5’ten 10’a yükselen En İyi Film adaylarının sayısının artmasına neden oldu. Kara Şövalye’nin maliyetini ilk burada gördük. Akademi, bir nesli tanımlayan önemli tür çalışmalarını tanımak yerine aday sayısını artırdı. Bu, Nolan’ın 2011’in En İyi Filmi dalında Nolan’a aday gösterilmesine yol açarken, sırf adaylığı doldurduğu için kolayca aday gösterilen filmlere de kapı açtı. 2011 nişan yılında kimse “çok uzun ve inanılmaz derecede yakın” başarıları hakkında yazmıyor. Akademinin rekabetçi ruhunun ve kalıcı etkiye sahip filmleri tanıma yeteneğinin bir kısmı, Kara Şövalye’nin cevabını bulmaya çalıştıktan sonra kayboldu. Ancak “Kara Şövalye”nin sonuçları sadece ödül sezonuyla sınırlı değil, aynı zamanda franchise sahiplerinin para ve bunun gibi beğeni kazanma arayışlarını da etkiliyor.
Karanlık, sert, gerçek, mantıklı ve dünyevi artık hepimizin duymamaya çalıştığı kelimeler. Ancak, birçok franchise “Batman Başlıyor” yöntemini takip etmeyi ve kendi “Kara Şövalyeleri” olan daha iyi ve daha büyük bir devam filmi üzerine inşa etmeyi tercih etti. “GI Joe: The Cobra Uprising” (2009), “Robin Hood” (2010), “The Amazing Spider-Man” (2012), “Robo Cup” (2014), “The Amazing Four” (2015), “Power Rangers” ( 2017) Hepsi Nolan’ın el kitabından birkaç sayfa ödünç almaya çalıştılar, ancak çoğu zaman her ikisinin de başına gelmesine rağmen, eleştirmenlerin tepkisi veya finansal satışlar açısından başarısız oldular.
Bu filmlerin çoğu film yapımcılarının elinden alındı ve stüdyonun peşine düştü, tam da Nolan’ın kaçınmak için elinden gelenin en iyisini yaptığı ve başardığı nokta buydu. Tek “Maymunlar Gezegeni” (2011), temel bir tema ve yaklaşımla eksiksiz bir set alan ve aslında ve elbette bunu yapmak için bir nedeni olan ve başarılı bir şekilde yapan tek filmdi. Başarısız olan filmler, Nolan ve filmin yazarları Jonathan Nolan ve David S. Goyer’in bunu neden yaptığını tam olarak anlamadılar: Bu karakterlerin neden gerçekliğimize yakın bir yere kök salması gerektiğine dair amaçlı bir bakış açısı ve bunu bilerek Mesele şu ki, tanıdık dünyamıza yakınlar, onları etkileyebilirler.
Devamını oku: En İyi 10 Samuel L. Jackson Filmi
Batman Nolan, bir Batman filmi olarak dramatik yeteneğini ve karakterlerinin sebebini kaybetmediği kadar, gerçekliğe kök salmış, sağlam ve mantıklıdır. Bu nokta, Frank Batman Miller’ın “Batman: Year One” filminden güçlü bir şekilde etkileniyor. Sınırlı, mantıklı mantığıyla ve karakterlerinin gerçekliğine dayanan Miller çizgi romanı, Gotham City zihinsel deliliğe boğulmadan önce Batman’in Gotham Caddesi ile savaşının ilk günlerini anlatıyor. Batman’in karakterinin daha mantıklı, temelli ve başarılı olabilecek doğal bir parçası var. GI Joe gibi bayilikler söz konusu olduğunda, böyle bir yaklaşım, onları en başta çekici kılan özellikleri onlardan uzaklaştırmamıza neden oluyor. Batman Nolan çizgi romanlardan alınmıştır ama çağımızın yozlaşması karşısında efsaneleşen bir adamın kişisel versiyonunu Nolan’ın anlatabilmesi için kaynaktan uzaklaşmıştır.
Çizgi roman okumayan izleyiciler Batman ve Joker’in “Kara Şövalye” versiyonuna aşık oldu. Bu yüzden Batman’in dünyamızın parametrelerine uyması için ciddi olması gerektiği hissi tekrarlandı. jokerin belirli bir sosyal kaos hedefi olan bir dahi olduğunu. Ama gerçek şu ki 70 yıllık Batman hikayeleri ve temaları daha fazlasını sunuyor.
“Kara Şövalye” yayınlandığında, yazar Grant Morrison, Batman’i doğası gereği sınırlı, karasal ve tamamen gerçek ve genel olarak Frank Miller ve ondan sonra gelen her şey ile tanımladı. Ayrıca Joker’in Batman gibi geliştiği ve nihai bir kötü adamdan daha büyük bir komploda bir asker olduğu fikriyle de mücadele ediyor. Morrison, Batman’i uzaylılarla savaşan, yedek bir karaktere ve çok boyutlu içsel niteliklere sahip bir karakter olarak tasvir etti ve hepsinden önemlisi, delirmemek için etrafını oyuncaklarla ve çocukça rutinlerle kuşatan bir korkak. Batman esnektir ve onun dünyasındaki tüm karakterler de öyle. Nolan’ın filmlerinde keşfetmek istediği fikir tam da bu, karakterlerini Schumacher filmlerinden ayırdı, tıpkı 1960’larda Burton’ın neo-Gotik filmlerinin Batman Adam West’ten ayrılması gibi. Nolan’ın “Kara Şövalye” filmleri, Batman’in doğasında var olan kurallara değil, Nolan’ın bir film yapımcısı olarak ilgilendiği kurallara dayalıdır.
Biz halk olarak “Kara Şövalye”nin neden bu kadar harika olduğunu unuttuk. Davranış, taklit, üretim ve mizah kalıplarının ötesinde, “Kara Şövalye” gerçek bir film. Batman’in tek bir vizyon, bir dizi sembolle tanımlanacak durağan bir karakter ya da Superman’in yaptığı gibi belirli bir zeminde hareket etmesi gereken ekonomik bir varlık olmadığını hatırlatan bir film, (1978) Richard Donner bakıldığı gibi. “Kara Şövalye”nin çıkışından bu yana “Kara Şövalye”den sonraki eserlerde karakter ve oyuncu algısının başka şekilde reddedildiğine tanık olduk, hatta bir sonraki üçleme olan “Kara Şövalye Yükseliyor” bu tartışmalarda büyük pay sahibi oldu. Nolan’ın “Kara Şövalyesi”nde beklenmeyen karakterlerin davranışları üzerine tartışmalar görünüyor.
Ve Zack Snyder’ın Nolan’a politik ve felsefi açıdan en yakın filmi olan “Batman vs. Superman: Adaletin Yükselişi”, karakter tasviri Nolan’dan çok çizgi romana yakın olmasına rağmen, neredeyse alay konusu oldu. Önceki işleri taklit etmenin aksine, karakterleri net bir şekilde gören bir eser. Kara Şövalye’den sık sık çizgi romanların en iyi uyarlaması olarak söz etsek de, film yapımcıları ve izleyiciler onun yaratıcı derslerinden büyük ölçüde öğrendiler: Çizgi roman karakterleri esnektir. Dünyevi, mantıklı veya sıra dışı olabilirler, sanatsal prestijli veya eğlenceli ve en çok satan gişe rekorları kıran eserler olabilirler. Karanlık ve acı ya da parlak ve mutlu olabilirler. Karakterler tarafından geliştirilebilir veya aksiyon sahneleri veya başka bir çeşitlilik etrafında oluşturulabilirler.
Kara Şövalye’den bu yana on yıl geçti ve süper kahramanların ‘uyarlanmış görünümleri, nasıl çalıştıkları ve karakterlerin temel metinleriyle nasıl ilişkili oldukları konusunda bile belirli beklentilerimiz var. Şimdi bile süper kahraman çalışmaları her zamankinden daha fazla yapılırken bu sınırlamayı hissediyoruz. Sadece zaten başarı garanti edilmiş filmlerin başarısını görüyoruz. “Kara Şövalye” bugün gösterilse bile, her ne kadar sevsek de 2008’in alkışını almayacağını varsaymak mantıklı. “Kara Şövalye” bir vasiyettir, kuralları değiştirmek ve çiğnemek, yeniden çalışmak ve biraz kaos getirmek için bir davettir.
Kaynak:THR