II. Dünya Savaşı'nda Sovyet deniz radarı
Sovyetler Birliği'nde otuzlu yaşların başında yeni bir bilimsel ve teknik yön olarak radar ortaya çıktı. Görünüşü, hızlı hava koşullarında olduğu için ülkenin hava savunmasının güvenilirliğini artırma ihtiyacından kaynaklanmaktadır. havacılık geleneksel gözlem araçları - optik nişangah, dürbün, telemetre, ses dedektörleri ve spot ışıkları - etkisiz hale geldi. Günün herhangi bir saatinde ve herhangi bir meteorolojik durumda uçağı tespit edebilen ve onları izleyebilen araçlara ihtiyacımız vardı.
Yetenekli Sovyet bilim adamları ve mühendisleri P. Oschepkov, D. Stogov, Y. Kobzarez ve diğerleri, radyo algılama hava hedeflerinin geliştirilmesine öncülük etti. Uçağın tespiti ile ilgili deneyler, 1934 yılında başladı ve Haziran ayında 1941-th, çok sayıda radar istasyonu örneği oluşturmuştu.
Bunlardan ilki, “Gelirler” olarak adlandırılan RUS-1 (ilk uçağın radyo tuzağı) Moskova yakınlarındaki 1937 yılında test edildi. Sürekli bir radyasyon istasyonu idi ve belirli bir çizgiyi geçtiklerinde hava hedeflerini tespit etmelerine izin verildi. 1939'ta Kızıl Ordu tarafından kabul edildi. Radar, Leningrad yakınındaki savaşta Kış Savaşı sırasında test edildi (1939-1940). II. Dünya Savaşı'nın başlangıcında, özellikle Uzak Doğu ve Transkafkasya'daki hava savunma sisteminde çalışan RUS-45 tesislerinin üretimi yapıldı.
1937'te, başka tipte bir radar istasyonu test edildi - mobil darbe radarı ENG-2 (Redut). РУС-2'un Finlandiya ile savaş sırasında Karelya İsthmus'u üzerinde kullanılması iyi dövüş nitelikleri göstermiştir. İstasyon kabul edildi. Bir nabız radarı oluşturulması, radar teknolojisinin gelişiminde bir adım öne geçti. Sadece 100 km'den daha uzak mesafelerde uçaklar bulmakla kalmadı, aynı zamanda koordinatlarını sürekli belirledi, ayrıca hedeflerin konumunu izledi ve mevcut hava durumunun dinamiklerini izledi. RUS-2’in kullanılması hava gözetimi organizasyonunu kökten değiştirdi ve genel olarak hava savunmasının etkinliğini önemli ölçüde arttırdı. Savaşın başlarında, sanayi bu tür radarların 10 setlerini piyasaya sürmüştü.
Mayıs ayında, yılın 1941'i, "Pegmatite" (RUS-2с) adını alan bu istasyonun geliştirilmiş tek anten modifikasyonunun testini başarıyla geçti. Düşmanlıkların patlaması nedeniyle, deney grubu RUS-2’in serbest bırakılması, yılın ilk çeyreğine 1942’e kadar ertelendi. Toplu üretim için biraz sonra başladı.
Ülkemizde bulunduk ve uçak radarının oluşturulması üzerinde çalışıyoruz. 1941'in başlangıcında, Gneiss-1 radarı, 1942'ta oluşturulan tabanda test edildi ve daha sonra Pe-2 ve Pe-3 radarı Gneiss-2 üzerine monte edildi.
Hava savunma ihtiyaçları, gemiler ve taşıma noktaları için radar tesisleri de geliştirildi. Donanma komutasının görevi, 1939 sonbaharında, Sivastopol yakınındaki, RUS-1 ve RUS-2 istasyonları, deniz üslerinin hava savunma sisteminde kullanım olasılıklarını belirlemek için test edildi. RUS-1 istasyonunun Donanma hava savunma sisteminde başarıyla kullanılabileceği bulundu. Bununla birlikte, en iyi sonuçlar, 2 km'ye kadar mesafedeki hava hedeflerini tespit eden ENG-110 radarı ile gösterilmiştir. Deniz seviyesinde konuşlandırıldığında, radar ayrıca 20-25 km'de yüzey gemileri tespit etti. Ancak radyo darbelerinin dağlardan yansımaları nedeniyle, yüzey izleme hedeflerinin güvenilirliği düşüktü.
Donanma komutanlığı, SSCB'ye yönelik bir Alman saldırısı tehdidinin artmasıyla bağlantılı olarak, ekipmanı zorlamanın gerekli olduğunu düşündü filo radar teknolojisi. Filoların hava savunma birimlerinin RUS-2 istasyonu ile silahlandırılmasına ve gemideki çalışma koşullarının özelliklerini dikkate alarak ekipmanın bir varyantını geliştirmeye karar verildi: artan nem, atış, antenin çalışma ekipmanından önemli ölçüde çıkarılması, vb. İlk gemi radarı “Redut-K” Mayıs 1941'de kuruldu ve Karadeniz'deki "Molotov" kruvazörü üzerinde test edildi.
II. Dünya Savaşı'nın başlangıcında, Karadeniz Filosunda beş yerli uçak algılama radarı (TAS Yarımadası'nda iki TAY Yarımadası'nda RUS-2 ve Toto Yarımadası'nda iki adet RUS-1 ve Kuzey Filosunda bir Redut-K) vardı. Radar türü РУС-1. Baltık Filosunun hava savunma sistemi (özellikle Leningrad ve Kronstadt bölgesinde) RUS-2 istasyonlarını içeriyordu.
Filo ve radar istasyonlu gemilerin hava savunma kuvvetlerinin yoğun olarak silahlanması, 1942'un ikinci yarısında başladı. Nispeten kısa bir zaman diliminde, daha sofistike Pegmatite-2М hava hedef tespit radarı, deniz havacılığı seçenekleri Gneiss-2М, Gneiss-5М, gemi tabanlı radar Guys ve modifikasyonları uçak radar tanıma cihazları, radar ateşi kontrol uçaksavar topçu tipi SON-2ot.
1944'te, kruvazör Molotov, Mars-1 topçu ateş radarının deneme operasyonunu gerçekleştirdi. Gemilerin silahlanmasında "Redan-1" adı altında kabul edildi. Aynı zamanda, Pasifik Filosunun gemilerinden birinde, bir füze ateşi kontrol radarı test edildi.
Savaş sırasındaki radar teknolojisinin geliştirilmesinde filo uzmanları aktif rol aldı. İnisiyatifleri ve yaratıcı çalışma yaklaşımlarıyla, hava savunma kuvvetlerinin kullanımının etkinliğini arttırmaya katkıda bulundular. Böylece, zaten Sivastopol için mücadele sırasında, mühendisler B. Lebedev ve V. Sivtsov, yedek blokları ve parçaları kullanarak, iki antenli kıyı radarı ENG-2'i iki antenli hale getirdiler. Her iki istasyon da yüksek operasyonel güvenilirlik ve iyi performans özellikleri göstermiştir. Birlik şehrimizi terk ettikten sonra, biri Novorossiysk, diğeri Gelendzhik bölgesinde kullanıldı. B. Lebedev ve V. Sivtsov'un çalışmaları devlet ödülleri kazandı.
Kuzeyde, Sovyet sınırının faşist birliklerinin ani bir geçişi sırasında, boyunca yayılan RUS-1 radarının bir kısmı tahrip edildi ve radarın geri kalanı dağıldı. Murmansk'a olan yaklaşımlardaki hava durumunu izlemek için, zor çalışma koşulları ve sıkı çalışma nedeniyle potansiyeli kademeli olarak azalan tek bir radar ENG-2 vardı. Filonun kuvvetlerinin ve tesislerinin güvenli bir şekilde hava korumasının sağlanmasının önemini anlayan askeri mühendis A. Volzhin, radar istasyonu Petrushin başkanı ve işletme mühendisi Sarychev oldukça mücadele etmeye hazır bir istasyon “Gül” yarattı.
Savaşın sonunda, yerli sanayi çeşitli amaçlar için binden fazla radar istasyonu üretti. Mayıs 1945'a göre, Kuzey Filosunda 100'ten daha fazla kıyı, 120 deniz ve hava radar sistemi vardı ve Karadeniz'de çeşitli tiplerde 140 birimleri vardı. Gemilerde, uçaklarda ve Baltık ve Pasifik filosunun kıyı birimlerinde çok sayıda radar istasyonu bulunuyordu. Hemen hemen tüm deniz uçaklarında radar tanıma cihazları bulunuyordu. Tabii ki, radar teknolojisinin bir kısmı da Lend-Lease altındaki Müttefiklerden alındı.
Savaş gemisi Sevastopol L. Burd'un eski radyometrisi şöyle hatırladı: “İstasyonların en az bir saat boyunca hizmet dışı kaldıkları bir durum yoktu. Radara hizmet eden denizciler için, kural haline geldi - ekipman hatalı oluncaya kadar direkten ayrılmaması. Herhangi bir muharebe hasarı derhal ortadan kaldırıldı, savaş sırasında hiç kimse "bilmiyorum", "nasıl yapılacağını bilmiyorum" sözlerini söylemedi. Denizciler maddi kısmını çok iyi biliyorlardı. ”
1943'te radar teknolojisinin yaratılması ve kullanılması konusundaki çalışmaların artmasıyla ilgili olarak, ünlü bilim insanı Profesör Mühendisi Rear Admiral A. Berg başkanlığında Devlet Savunma Komitesi Radar Konseyi ve iki radyoloji ve elektronik ekipman araştırma enstitüsü açıldı. . Endüstriyel işletmelerin radyolojik konumdaki faaliyetlerinin merkezi olarak yönetilmesi için, radar istasyonları tarafından deniz kuvvetlerinin silahlandırılması, Ağustos 1943’te, deniz kuvvetlerinin merkezinde ve filolarda, mücadele hazırlıklarının ve eğitimlerinin sağlanması, Donanma’nın telsiz teknik servisinin temelini atan özel enstrümantasyon bölümleri düzenledi. Alınan örgütsel önlemler radar tesislerinin geliştirilmesini hızlandırdı, deniz kuvvetlerini onlarla donattı ve savaş kullanımlarının etkinliğini arttırdı.
Radyokasyonun savaşın ilk döneminde kullanılması, herhangi bir yeni teknolojinin geliştirilmesinin ilk aşamasında doğasında var olan bazı zorluklarla ilişkiliydi: hiçbir deneyim ve kullanımının tek tip bir organizasyonu yoktu, yeterince eğitimli uzman yoktu. Radarın asıl görevi, o zaman düşman uçaklarına yaklaşmakta olan hava savunma kuvvetlerinin zamanında uyarılmasıydı. Ancak, silahlı mücadelenin ilk aylarında, istasyonların yeni savaş yetenekleri ortaya çıktı. Özellikle ENG-2 radarı, düşman uçaklarının hava alanlarındaki faaliyetlerini izleyebildi. Ona göre, operatörler düşman savaşçıları tarafından ani müdahalede bulunma konusunda uyarıcı uçak verdiler ve savaşçılarımızı hava hedeflerine yönlendirdiler. Örneğin, Karadeniz Filosundaki RUS-2 istasyonları, Sevastopol'a yaklaşımlarla ilgili havanın 24 saat boyunca gözlemlenmesini sağladı, düşman hava limanlarının yakınındaki durumu izledi. Düşman uçağının şehre yaklaşımı hakkındaki verileri uçak akülerine ve savaş uçağı ile aktarıldı.
Hava savunma radar istasyonlarını ve Baltık'ta kullanarak düşman uçaklarının yerini başarıyla keşfetti. Böylece, Kronstadt'taki Pegmatit radarına göre, yalnızca Şubat 1942'ta, Leningrad yakınlarında, düşman uçakları Red Village, Vitino ve Krasnogvardeysk bölgelerinde keşfedildi.
İlk olarak, radar kullanılarak elde edilen hava durumu verileri, telefonla uçaksavar topçu birliklerinin veya deniz havacılığının komuta noktalarına iletildi. Komutalarına dayanarak kararlar aldılar, düşman uçaklarının seçilen birimlere gelme yönü ve zamanı hakkında bilgi aktardılar. Sevastopol’un savunmasıyla, geminin radarı "Molotov" kruvazörünün "Redut-K" ının körfezde konuşlandırıldığı zamanki filosunun merkezine ve telekomünikasyon yoluyla Sevastopol hava savunma komutasına rapor edildi. Aynı anda birkaç hedef grubunun izlenmesini sağladı. Her ne kadar hava savunma kuvvetleri ile silahlar arasındaki böyle bir etkileşim şeması olsa da, komutanlıklar hala kusurluydu, yine de radar istasyonu operatörlerinin güvenilir şekilde çalışması filo kuvvetlerinin ve etkinliğinin düşmanın havasından korunma etkinliğini önemli ölçüde arttırdı. Sevastopol’un savunması döneminde, denizden gizemli bir havacılık yaklaşımı vakası yoktu.
Bu, kruvazör Molotov'un tarihî dergisinde yer alan bir girişte açıkça belirtilmiştir: “Düşman tarafından, kruvazör parkının tabanına ani bir baskın yapma girişimi, üssün, varlığın hazırlıklı hale getirilmesi için yeterli bir zamana sahip olan, savaşın hava aracının düşmesini önleme konusunda yeterli bir zamana sahip olması nedeniyle başarısız oldu. Hava savunma - savaş uçağı ve uçaksavar topçusu. Radar, bazen 20 günde bir saat çalıştığı için çok çalıştı, ancak durumunun düştüğü bir durum yoktu. ”
Zamanla, hava savunma kontrol panelleri hava durumu tabletleri ve savaş havacılığı yönlendirme kontrollerini kullanmaya başladı. İstasyon kullanımı ve veri iletiminin organizasyonu da geliştirilmiş ve geliştirilmiştir.
Baltık ve Kuzey filolarında, radar verilerine göre avcı havacılık rehberlik servisi oluşturuldu. Mücadele sırasında etkinliği düzenli olarak onaylandı. Öyleyse, yılın Nisan 23'inde 1943 radarı ENG-2 radarını kullanarak, havacılarımız derhal Murmansk'a uçan Alman bombardıman uçaklarını yakaladılar ve şehre, sonra da Polar'a izin vermediler. Bombacılar bombaları hedeften uzağa düşürdü ve geri döndü. Bir ay sonra, Mayıs ayındaki 22'te, RUS-2 istasyonunun operatörleri önceden konvoya uçan uçakları buldular ve savaşçıları hakkında rehberlik ettiler. Düşman dokuz araba kaybetti, ancak mahkemelere giremedi.
Rakamları çok büyük olmamasına rağmen yüksek radar istasyonları aşağıdaki şekillerde gösterilmektedir: 1941-1945 sırasında. Kuzey Filosunun hava savunma birimleri düşman uçakları 17424 kez, Baltic-56 143 tespit etti. Radara göre, Karadeniz'de filolarda 351 - Kuzeyde, 179 - Baltık'ta ve 124 de dahil olmak üzere bir 48 uçağı vuruldu.
Radiolocation, keşif, bombardıman uçakları ve torpido uçaklarının savaş operasyonlarının, özellikle Kuzey ve Baltık’ın ağır hava koşullarında, ulaşım ve gemilerin imha sorunlarının çözümünde etkinliğini önemli ölçüde arttırmayı mümkün kılmıştır. Mesela radarın yardımıyla, örneğin Nisan-Haziran aylarında 1944, Baltık'ta torpido bombardıman uçakları dört araç battı. Böylelikle, Gneiss-2 radarı ile donanmış bir torpido bombacısı olan Nisan 1944'teki 2, Ekim ayında Ezel adası çevresinde 12000 ve 15'in yerini değiştirmesiyle Riga Körfezi'ne battı ve büyük bir düşman gemisini tahrip etti.
Radarın gemilerde ve uçaklarda kullanılması, denizaltılarla mücadelenin başarısına da katkıda bulunmuştur. Teknelerin yüzeyindeki denizaltıların aranması ve imhası artık gece ve gündüz görüşsüz şekilde gerçekleştirilebildi. Yok edici "Zhivuchy", örneğin, 8 Aralık 1944, radar tarafından tespit edilen Iokanka düşman teknesine yaklaşırken battı. Radar operasyonunun gerçeği, faşist denizaltıların faaliyetlerini etkiledi. Bir radar sinyali tespit edildiğinde, dalmaya, elektrik takviyesini durdurmaya, hedefleri aramaya veya bir torpido saldırısına girmek için manevra yapmaya zorlandılar.
Savaş yıllarında, konvoylara yüzey kuvvetleri tarafından saldırılırken radar istasyonlarının kullanımında tecrübe kazanıldı. İlk olarak hikayeler Başarısı radara katkıda bulunan filo deniz savaşımız, Kuzey'de 1944 yılında gerçekleşti. Bu savaşta amiral gemisi uzmanı, Baş Teğmen A. Priymak, radar kullanarak torpido botlarının konvoya yönlendirmesini sağlamıştır. 100 kabinde bir mesafede bulunan nakliyeler.
Sonra emri açtılar, gemilerin yerlerini belirlediler ve eskort gemileri hedef belirleme verdi. Teknelerin iyi koordine edilmiş aktivitesi konvoyun yenilgisine katkıda bulundu. 1944-1945 toplam radarla donatılmış torpido botları, 19 düşman gemilerini ve gemilerini batırdı.
Radar istasyonları bazı durumlarda olumsuz hava koşullarında gemileri postalamak için kullanıldı: siste, kar yükü vb. İle Ekim 1944'te, örneğin, Yugorsky Shar Boğazı'ndaki “Aktif” yok edici özel bir görev yaptı: Karavandan kötü görünürlük taşımaları ve konvoya katılmalarına yardımcı oldu.
Geçtiğimiz yıl, iç radarın gelişiminin 80 yaşındaki dönüm noktasını ittiği belirtilmelidir. Şimdi Deniz Kuvvetleri'nde radar ve çok amaçlı komplekslerin kurulu olmadığı tek bir gemi, uçak yok. Her şey, geçen yüzyılın uzak otuzlu yıllarında, popüler inanışın aksine, dünyanın diğer gelişmiş ülkelerinden daha geç başlamaz.
Kaynaklar:
Lobanov M. Sovyet radar teknolojisinin gelişimi. M.: Voenizdat, 1982. C. 74-90, 115.
G. Helfenstein Radarlar savaşa katılıyor // Bilim ve Yaşam. 1991. №8. S.43-46.
Popov B., Kuzmenko A. Radyokasyonun geliştirilmesi ve askeri kullanımı, 1985. №4. C. 75-79.
Orlyakov V. RUS-2, Luftwaffe // Askeri Endüstriyel Kurye'ye karşı. 2006. No 27.
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.