Roma İmparatorluğu Haritası
Roma İmparatorluğu Haritası; Kuruluş, Yükseliş ve Çöküş Dönemi Haritaları
Roma İmparatorluğu, İtalya‘nın kalbindeki bir şehirde kuruldu. Osmanlı‘nın küçük bir beylikten, tüm Anadolu‘ya yayılması misali, etrafındaki kent-devletlerini ele geçirdi ve büyüdü. Önceleri İtalya‘da birlik sağlamaya çalıştı. Fakat kısa bir süre sonra tüm Akdeniz kıyılarına yayılmaya başladı.
Roma, aslında ilk zamanlar bir Cumhuriyet‘ti. Senatodaki seçkinler meclisi ile yönetiliyordu. Olağanüstü durumlarda Konsül adı verilen başkanlar atanıyor ve orduların başında sefere gidiyorlardı. Roma İmparatorluğu‘nun ordusu, teknik ve disiplin anlamında çevresinden çok üstündü. Lejyon adı verilen bu birlikler, barbar kavimlerle çevrelenmiş Roma‘yı korumak ve gerektiğinde fetihler yapmakla yükümlüydü.
Roma’da Julius Caesar Dönemi
Roma’nın Avrupa ve Afrika’da büyük fetihler yaptığı dönem, Julius Caesar dönemidir. Crassus, Pompei ve Caesar‘ın üçlü konsüllük yaptığı dönemde, Caesar (Jül Sezar) zekası ve askerliği ile ön plana çıktı. Ancak onu kıskananlar ve kendini diktatör olarak ilan edeceğinden korkanlar, Sezar’ı bir suikastle öldürdüler.
Sezar Dönemi Roma İmparatorluğu Haritası
Jül Sezar dönemi Roma İmparatorluğu haritasına baktığımızda, o zamanlar Galya olarak bilinen Fransa topraklarının (yeşil renkli) alındığını görüyoruz. Julius Caesar, ayrıca Britanya (İngiltere) topraklarına da ilk sefer düzenleyen kişiydi. Caesar’ın döneminde Kapadokya, Mısır ve Cezayir bölgeleri de Roma’ya bağlandı. (çapraz sarı çizgiler)
Roma’da Augusutus Caesar Dönemi
Sezar’ın ölümünden sonra evlatlık oğlu Augustus Caesar, babasının ölümünden sorumlu olan herkesi yok etti ve tahta çıktı. Augustus‘la beraber Roma Cumhuriyeti dönemi bitmiş ve Roma İmparatorluğu dönemi başlamıştı.
Augustus ve onu takip eden 200 yıllık dönemde, Roma İmparatorluğu‘nun yükseliş dönemi başlamıştı. Bilinen dünyanın en verimli toprakları ve ticaret merkezleri, Roma’nın hakimiyetine girdi.
O dönemde Amerika ve Avustralya henüz keşfedilmemişti ve dünyanın büyük bir bölümünde sınırlı bir yaşam vardı. Bu sebeple, Roma İmparatorluğu adeta rakipsizdi. Kendisine karşı koyan Kartacalı Hannibal, Pontus Kralı Mitridates, Avrupalı barbar kavimleri ve Pers İmparatorluğu gibi rakiplerini etkisizleştirmeyi başardı.
Augustus Dönemi Roma İmparatorluğu Haritası
Roma İmparatorluğu’nun yükseliş dönemi haritasına baktığımızda, beyaz renkli bölümde Roma vatandaşlarının yaşadığı yerler işaretlenmiş. O dönemde Roma vatandaşı olmak bir ayrıcalıktı ve İtalya dışındaki Roma topraklarındaki insanlar, Romalı gibi saygı görmüyordu. Pembe renkli kısımlar Augustus döneminde Roma sınırlarını gösteriyor. Turuncu ve sarı bölümler ise 5 İyi İmparator döneminde eklenen topraklar.
5 İyi İmparator Dönemi
Roma, zirve dönemini Beş İyi İmparator (Five Good Emperors) döneminde yaşadı. M.S. 1. ve 2. Yüzyıllar döneminde yaşadı. Bu imparatorlar Nerva, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius and Marcus Aurelius‘tur. Bu imparatorlar döneminde Roma İmparatorluğu’nun en geniş sınırlarına ulaşıldı.
Ancak en zirve noktası, aynı zamanda düşüşün başlangıcıydı. Marcus Aurelius’un oğlu Commodus döneminden itibaren düşüş başladı. Commodus’un nasıl yetersiz bir imparator olduğu Netflix’in Roman Empire Belgesel/Dizi serisinde 2. sezonda işleniyor.
Başkentin Doğu’ya Taşınması
235 ile 285 yılları arasında müthiş bir kargaşa dönemi yaşandı. İmparatorlar birbiri ardına tahttan indirildi ve yenisi geldi. Roma ordusunun generalleri, arka arkaya darbe yapıyor ve taht kavgaları ile imparatorluğu tüketiyorlardı. Bu duruma son veren kişi Diocletianus oldu.
Diocletianus, Tetrarşi Yönetimi denilen 4 imparatorun aynı anda yönettiği bir sistemi getirdi. Askeri, ekonomik ve siyasi reformlar yaptı ve imparatorluğu adeta yok olmaktan kurtardı. Fakat kurduğu sistem insan doğasına aykırıydı. Siyasi gücün 4 imparator arasında kardeşçe paylaşılması elbette uzun vadede mümkün olmadı. Diocletianus‘tan sonra tahta geçen imparatorlardan biri olan Konstantin, rakiplerinden kurtuldu ve gücü tek başına ele geçirdi.
Roma İmparatorluğu, İmparator Konstantin döneminde, merkezini asırlardır başkent olan Roma‘dan, İstanbul‘a (o zamanki adıyla Byzantium) taşıdı. Yeni kurulan başkentin adı imparatorun onuruna Konstantinopolis olarak değiştirildi.
M.S. 330 yılında kurulan yeni başkent, stratejik olarak önemini yitirmiş olan Roma’dan çok daha iyiydi. Çünkü imparatorların savaşmak zorunda olduğu iki cepheye de yakındı. Batı’da barbar kavimlere ve Doğu’da Sasani İmparatorluğu’na (Persler) karşı savaşlar yapılıyordu.
Roma’nın Doğu ve Batı Olarak İkiye Bölünmesi
İmparator Teodosius döneminde Roma, Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı. (M.S. 395) Kötü yönetilen ve barbar istilasına açık olan Batı Roma İmparatorluğu yalnızca 81 yıl yaşayabildi. Bitmek bilmez Got, Frank ve Germen saldırıları karşısında, 476 yılında çöktü.
Doğu ve Batı Roma İmparatorluğu Haritası
4. Yüzyıl’ın sonundaki Roma İmparatorluğu haritasında ikiye bölünmeyi görüyoruz. Kırmızı renkli bölüm, Batı Roma İmparatorluğu’nu (başkent Roma) gösterirken; mor renkli bölüm ise Doğu Roma İmparatorluğu’nu (başkent Konstantinopolis) gösteriyor.
Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu
Doğu Roma İmparatorluğu‘nun modern tarihteki adı, Bizans İmparatorluğu‘dur. Bizans, 395 ila 1453 yılları arasında bin yıldan fazla yaşadı. En büyük imparatoru , 527 ile 565 yılları arasında hüküm süren, İmparator Justinianus‘tur.
Tarihi boyunca birçok badireler atlatan Bizans, en büyük darbeleri Malazgirt Savaşı (1071) ve ardından Latin İstilası (1204) ile yedi ve sonra bir daha eski parlak günlerine dönemedi.
Osmanlıların Batı‘ya yayılma politikası ile karış karış toprak kaybeden Bizans, önce İznik, Bursa ve Edirne gibi önemli şehirleri kaybetti. Sonrasında ise hepimizin bildiği üzere 1453’te son kale olan Konstantinopolis‘i yani İstanbul’u kaybetti. Öykünün devamı için, Bizans İmparatorluğu Haritası isimli yazıya da bakabilirsiniz.