Katmanlama
Demir Çağı'nın başlangıcında, cenaze geleneklerindeki açık farklılıkların kanıtladığı gibi, Baltıklarda sosyal tabakalaşma gelişti. Yüce, yerleşim içindeki egemen çiftlikte veya dağ kalelerinde yaşıyordu. Çeşitli önemli eserlerle birlikte taş mezarlara gömüldüler. Basit köylüler, yalnızca mütevazı bir cenaze mülküyle gömüldü. Muhtemelen daha büyük çiftliklere bağımlı olan en fakir insanların kalıntıları toprak mezarlara yerleştirildi ya da belirlenen alanlarda basitçe yere serildi.
Roma Demir Çağı sırasında (MS 50-450), ölüler yer üstü mezarlara gömüldü: Estonya ve kuzey Letonya'daki Taranda mezarları, Litvanya ve güney Letonya'daki taş höyükler. Sekizinci yüzyılda, yeni cenaze törenleri Litvanya'ya yayıldı ve kısa süre sonra kuzeye doğru yayılmaya başladı. Dokuzuncu yüzyılda, ölü yakma hüküm sürmeye başladı.
Bölgedeki cenaze törenlerinde, arkeologların çeşitli Baltık kabilelerinin yerleşim alanlarını belirlemelerine olanak tanıyan dikkate değer farklılıklar vardı. Örneğin geç Demir Çağı'nda (800–1200), Lettigallians erkekleri başları doğuya, kadınları başları batıya gömmüşlerdir. Erkekler genellikle bir balta ve iki mızrakla gömülürdü. Sadece Litvanyalılar tarafından uygulanan bir gelenek, atların sahibinin ölümünden sonra gömülmesiydi.
İkinci bin yıla kadar doğu Baltık devletlerinin halkları hakkında yazılı kaynaklar azdır. Romalı tarihçi Tacitus, MS 98'de yazdığı "Almanya" kitabında. e., Baltık kabilelerini, büyük olasılıkla Estyians olarak adlandırdığı Prusyalıları tanımlayan ilk kişiydi. Onları Tanrıların Annesine ibadet etmek ve denizden kehribar toplamak olarak tanımlıyor. Roma döneminde kehribar, tüccarlar tarafından en çok ödüllendirilen emtia idi. Vistül Nehri, kehribarın Roma İmparatorluğu'nun ileri karakollarına ulaştığı bir ticaret yolu sağladı.
O zamanlar Baltık kabileleri şu anda olduğundan çok daha geniş bir bölgede yaşıyorlardı: Vistül'den Rusya'nın merkezindeki Dinyeper'a. Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra, beşinci ve altıncı yüzyıllarda halkların, özellikle de Slavların büyük göçü, Baltları daha yoğun bir bölgeye ve ayrıca daha kuzeye, Fince konuşan halkların, özellikle de Livs.
Litvanyalılar iki büyük gruptan oluşuyordu: Baltık Denizi'ne akan Neman Nehri'nin ağzında yaşayan Zemais veya Samayts ("ovalar") ve nehrin daha yukarısında yaşayan Aukstaits ("Highlanders") doğuya. Bu grupların her ikisi de birkaç kabile bölgesinden oluşuyordu. Batı ve güneybatıda yaşayan Litvanyalılarla yakından ilgili diğer Baltık kabileleri, modern kuzeydoğu Polonya topraklarında ve Rusya Federasyonu'nun Kaliningrad bölgesinde yaşayan Skalvianlar, Yalta ve Prusyalılardı.
Modern Letonya topraklarında yaşayan ve daha sonra Letonyalıların isminin geldiği en büyük Baltık kabilesi Latigalllardı. Bunlar, Slav göçü ile Daugava Nehri'nin kuzeyindeki Letonya'nın doğu kısmına günümüz Beyaz Rusya'sından sürülen son kavimlerdi. Diğer proto-Letonya kabileleri, Daugava Nehri'nin güneyindeki Selonyalılardı.
Semigalese toprakları da Daugava'nın güneyinde, ancak Selonian topraklarının hemen batısında bulunuyordu. Curonian toprakları, modern Letonya ve Litvanya'nın batı kıyılarında bulunuyordu. Riga Körfezi kıyılarında, Estonyalıların yakın dil akrabaları olan Liv'ler yaşıyordu.
Proto-Estonyalılar etnik olarak farklı kabilelere bölünmemiş olsalar da, ülkenin güneyinde ve kuzeyinde yaşayan Estonyalılar ile batı kıyı bölgeleri ve adalarında yaşayanlar ve en doğrudan olanlar arasında belirgin kültürel farklılıklar vardı. İskandinav etkilerinden etkilenmiştir. Estonya'nın kuzeydoğu kesiminde, yaşam alanları modern St.Petersburg topraklarına kadar uzanan Votyalılar olan başka bir Fin kabilesi yaşıyordu.
Yerleşmeler
Demir Çağı boyunca tarım gelişti, bir kesme ve yakma sisteminden iki alanlı bir döner sisteme ve nihayetinde daha verimli bir üç alanlı sisteme dönüştü. İlk binyılın sonlarına doğru, köylerin oluşumunu kolaylaştıran bir çizgili tarlalar sistemi ortaya çıktı. Köyler, yaşlılar tarafından yönetilen siyasi topluluklar oluşturmak için bir araya geldi. Bu alanlar, kural olarak, müstahkem yerleşimde yoğunlaştı.
Daha sonra, Hıristiyanlaşmayla birlikte, bu müstahkem yerleşim alanları genellikle yirminci yüzyıla kadar ana idari birimler haline gelen mahallelerin temelini oluşturdu. İkinci bin yılın başında, bu alanlardan birkaçı bir toprak veya şeflik oluşturmak için birleştiğinde, daha büyük bölgesel birimler oluşturuldu. Örneğin, Liv'lerin yaşadığı bölge dört ülkeden oluşuyordu. Yarı Galya bölgesi yedi ayrı ülkeden oluşuyordu. Bunlar, komşu topraklarla ilişkilerini kendileri belirleyen egemen birimlerdi.
Müstahkem yerleşimlerin ve açık yerleşimlerin gelişimi, sosyal ve politik yapıların evrimini göstermektedir. Yani, Baltık bölgesindeki seçkinlerin emelleri. Eski yerleşim yerleri Litvanya'da Roma Demir Çağı'nın başında, Letonya'da Roma Demir Çağı'nın sonunda ve son olarak da 700. yüzyılda Estonya'da inşa edildi. Geç Demir Çağı'nda sosyal ve politik gelişme düzeyindeki farklılıklar, şehir tahkimatlarının sayısıyla gösterilmektedir: Litvanya'da yaklaşık 200 şehir tahkimatı vardı, Letonya'da neredeyse 100 ve Estonya'da XNUMX'den az. Bu rakamlar ayrıca Litvanya bölgelerindeki toplumun daha hiyerarşik olduğunu ve askeri erdemlere daha fazla önem verdiğini gösteriyor. Kuzeyde, özellikle Estonya bölgelerinde, topluluklar daha eşitlikçi kaldı.
On ikinci yüzyılda, Daugava'daki Ersika (Gerzika) gibi bazı yerleşim yerleri, askeri liderlerin ve görevlilerinin yaşadığı kalıcı ikamet yerlerine dönüştü. Litvanya'daki Kernavė, en büyük ve en önemli kale höyüğüydü. Ve on üçüncü yüzyılda 3000 kişinin yaşadığına inanılıyordu. Demir Çağı'nın sonunda Baltıklar'daki nüfus yoğunluğunun kilometre kare başına yaklaşık üç kişi olduğu tahmin ediliyordu.
Orta Avrupa ile karşılaştırıldığında, Baltık toplumu belirgin şekilde daha az tabakalaşmış ve eşitlikçiydi. Çevre topraklarda yapılan baskınlardan elde edilen çoğu kadın ve çocuk kölelere ek olarak, halkın çoğu özgür köylülerdi. Demir Çağı'nın sonlarına doğru kıyı ve batı bölgelerinde gelişen sosyal yapı ile Estonya'nın güneydoğu kesimi, doğu Letonya ve orta ve doğu Litvanya'daki sosyal yapı arasında bir ayrım yapılabilir. İlkinde, sosyal tabakalaşma, sayısal olarak önemli bir patron katmanının ortaya çıkmasıyla (az sayıda mülk ve zayıf güçle de olsa) daha erken başladı. İkinci bölgelerde ise, tabakalaşma daha sonra başladı ve daha şiddetliydi: şeflerin sayısı az kaldı, ancak topraklarının büyüklüğü ve yetkilerinin kapsamı çok daha büyüktü. İlk bölgelerde İskandinav etkileri, ikincisinde Doğu Slav etkileri belirgindi.
Hıristiyanlık öncesi din hakkında kesin bir şey söylemek imkansızdır. Taş Devri dini uygulamaları, ata ve doğurganlık kültlerinin tipik bir örneğiydi. Yerlilerin inanç sistemi animistik olarak nitelendirilebilir: Doğal dünyadaki her şeyin bir ruha sahip olduğu inancı. Erken Demir Çağı'nda insanlar, kişileştirilmiş ve antropomorfik göksel tanrılara tapmaya başlamıştı. Daha sonraki yazılı kaynaklar, İskandinav Thor'a benzeyen her ikisi de gök gürültüsü tanrısı olan en önemli tanrılar Perkunas (Baltık) ve Taara'dan (Estonya) bahsediyor.
Haçlıların gelişinden önce
Baltık olmasına rağmen tarih 1009. yüzyılın sonunda haçlıların gelişinden önce, yazılı kaynakların eksikliğinden dolayı tarih öncesi olarak kabul edilir; İskandinav destanlarında ve Rus kroniklerinde Baltık ve Fin kabilelerine çok sayıda atıf vardır. Litvanya ilk olarak 800 yılında yazılmış ve Bruno adlı bir Hıristiyan misyonerin şehit olmasına atıfta bulunan bir Alman tarihçesinde bahsedilmiştir. Viking Çağı (1050-XNUMX) boyunca, İskandinav savaşçılar düzenli olarak Baltık Denizi'nin doğu kıyılarına akınlar düzenlediler.
Bremen Başpiskoposu Rimbert in the Life of Saint Ansgar, Danimarka deniz seferinin Curonyalılara karşı ezici yenilgisini ve ardından 850'lerde Curonyalılara karşı galip gelen İsveç seferini anlatıyor. Baltık Denizi'ndeki etkileşimin yoğunluğu, Baltık Denizi'nin doğu kıyısındaki savaşta ölen askerlerin kaydedildiği İsveç'te korunan XNUMX. yüzyılın runik anıtlarıyla kanıtlanmaktadır. XNUMX. yüzyılda Letonya'nın güneybatı kıyısındaki Grobipa'daki İsveç kolonisi haricinde, yerel direniş İskandinavların Baltık topraklarında bir yer edinmesini engelledi.
Her halükarda, Vikingler daha doğu ve güneyde elde edilebilecek servetten daha çok etkilendiler. Doğudaki Vikingler tarafından kullanılan iki ana ticaret yolu Baltık topraklarını geçti. İlki, Finlandiya Körfezi boyunca Estonya sahili boyunca, Neva'dan Ladoga Gölü'ne ve aşağı Novgorod'a kadar. Ya da Hazar Denizi'ne ulaşmak için doğudan Volga'ya. İkincisi - Daugava boyunca Dinyeper'e, güneye Kiev'e ve Karadeniz'den Konstantinopolis'e. Daha küçük bir rota, Neman Nehri'ni Litvanya topraklarından Dinyeper'e ulaşmak için kullandı.
Orta Doğu ile Bizans'a giden bu ticaret yolları aracılığıyla kurulan dolaylı temaslar, Baltık bölgesinde keşfedilen XNUMX. yüzyıl Arap gümüş sikkelerinin (dirhem) hazinelerinde kanıtlanmaktadır. Baltık Denizi bölgesindeki etkileşimle ilgili renkli destanlardan biri, Novgorod'a giderken çocukken Estonyalı korsanlar tarafından yakalanan ve köle olarak satılan Norveç kralı Olaf Tryggvason'un hikayesidir. Viking prens hanedanları, XNUMX. yüzyılda en eski Rus devleti olan Kievan Rus'un oluşumunda önemli bir rol oynadı.
Rus beylikleri, onuncu ve on birinci yüzyıllarda aktif olarak batı ve kuzeye yayıldı. Rus kronikleri, 1030'da Tartu'nun Estonya yerleşim yerinin, on yıl sonra (1040'da) Litvanyalılara karşı çıkan Kiev Büyük Dükü Bilge Rus Yaroslav tarafından ele geçirildiğini bildirdi. XNUMX. yüzyılda Ruslar, Novogorodok'ta (Novogrudok) bir kale kurarak daha batıya, Kara Rusya'ya girdi. Ancak, girişim, Kiev Rus devletinin parçalandığı yüzyılın sonunda Litvanyalılara geçti.
Proto-Letonya kabileleri en çok Ruslarla ilişkiliydi. Lettigallians, komşu Rus beylikleri olan Pskov ve Polotsk'a haraç ödedi. Ve Daugava'nın orta kesimlerindeki Lettigale ülkesi bir Polotsk vassalı tarafından yönetiliyordu. Bazı Latigal liderler Ortodoksluğa geçti. Daugava kıyılarında yaşayan Selonyalılar ve Livs de zaman zaman Polotsk'a saygılarını sundular.
XNUMX. yüzyılın başlarına ve İskandinavya'nın Hıristiyanlaşmasına kadar, Viking baskınları esas olarak tek yönde gerçekleştirildi - İskandinav Vikingleri Baltık'ın doğu kıyılarına baskın düzenledi. İskandinav Viking Çağı'nı, Saaremaa (Eşek) adasından Curonyalılar ve Estonyalılar tarafından yapılan deniz akınları ile Baltık Viking Çağı izledi.
1187'de, Saaremaa'dan Estonyalılar İsveç'in ana şehri Sigtuna'yı bile yağmaladılar ve İsveçlileri daha sonra Stockholm'de yeni bir başkent inşa etmeye teşvik ettiler. Hıristiyan İsveç ve Danimarka kralları, Kuronyalılara ve Estonyalılara karşı cezai seferler düzenlediler. Ancak XNUMX. yüzyıla kadar bu baskınlar, bölgeleri fethetmek veya yerlileri Hıristiyanlığa dönüştürmek yerine Doğu Baltık korsanlığı tehdidini etkisiz hale getirmeyi amaçlıyordu.