SORU:
Esselâmu aleyküm, ben gerçek bir Müslüman olmak istiyorum, Allahtan korkan bir Müslüman, cehennemden değil
Allahı isteyen bir Müslüman, cenneti değil
Ama ben Allah korkusunun nasıl olacağını bilemiyorum? Tabii ki de bir canavardan veya bir hırsızdan korkar gibi bir korku değil. Ama ben yapamıyorum neden korkuyorsun deseler, ne derim bilmem. Allah emrettiği için, derim. Ama sadece lafta olur, ben esasta da "Allahtan nasıl korkmak gerekiyorsa öyle korkmak" istiyorum? [1]
TAKVÂ VE ALLAH KORKUSU NE ANLAMA GELİR?
İYİ BİR MÜSLÜMAN OLMAK İÇİN NASIL BİR PROGRAM İZLEMELİYİM?
SORU:
Esselâmu aleyküm, ben gerçek bir Müslüman olmak istiyorum, Allahtan korkan bir Müslüman, cehennemden değil
Allahı isteyen bir Müslüman, cenneti değil
Ama ben Allah korkusunun nasıl olacağını bilemiyorum? Tabii ki de bir canavardan veya bir hırsızdan korkar gibi bir korku değil. Ama ben yapamıyorum neden korkuyorsun deseler, ne derim bilmem. Allah emrettiği için, derim. Ama sadece lafta olur, ben esasta da "Allahtan nasıl korkmak gerekiyorsa öyle korkmak" istiyorum? [1]
CEVAP:
Ve aleyküm selâm, çok güzel bir soru. Bu nedenle teşekkür ediyorum. Allah'ın istediği şekilde iman etmeyi istemek başlı başına bir samimiyettir zaten. Allah böyle düşünen kuluna yardım eder inşâAllah.
Sorunuz başlıca iki temel konuyu içermektedir. Birisi, takvâ ve Allah korkusu; diğeri ise, iyi bir Müslüman olmak için yapılması gerekenler
Diğer bir ifadeyle İslâmı doğru şekilde anlamak için yapılması gereken çalışma ve program nasıl olmalıdır? Bu iki temel mesele hakkında ana hatlarıyla cevap vereceğiz.
Bir Düzeltme:
Bu iki temel mevzuumuza geçmeden önce soru içerinde var olan iki yanlış anlayışı düzeltmek istiyoruz. Bu yanlış anlayış, pek çok kimsede bulunmaktadır.
Bunlar; cehennemden değil, Allahtan korkmak gerektiği anlayışı ile Allahı ve Allahın rızâsını isteyip, cenneti istememek anlayışı. Yani cennet için değil, Allahın rızâsı için çalışma düşüncesi
Bu düşünce yapısı her ne kadar samimi bir yaklaşım gibi görünüyorsa da, Kurânın hükümlerine aykırıdır! Zira Allahtan korkmak, cehennemden de sakınmayı gerektirir.
Allahın rızâsını isteyen ve arayan kimse, cenneti kazanır veya cenneti kazanmak isteyen Allahın rızâsını elde etmeye çalışır. Allahın rızâsını kazanan da sonuçta cenneti kazanmış olur.
Bu istek ve sakınmalar da bir çelişki yoktur!
Rabbimiz Kurânda, cehennemden sakınmamızı emrederken; cenneti övmüş, onu kazanmaya teşvik etmiştir. Cehennemden kurtulmanın da, şirk koşmaksızın iman etmek ve salih amel işlemek olduğunu bildirmiştir.
Râzı olduğu kullarını cennetine koyacağını belirterek, mümin kullarını cennete davet etmiştir.
Allah, Cehennemden Sakındırıyor:
O halde yakıtı insanlarla taşlar olan ve kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının. (Bakara: 24)
Allah, Cenneti Kazanmaya Davet Ediyor:
Rabbinizden bir mağfirete ve takvâ sahipleri için hazırlanmış, genişliği göklerle yer kadar olan cennete koşuşun. (Âl-i İmrân: 133)
Bu iki konuda çok sayıda Âyetler vardır. Bu meselede sonuç olarak şunu söyleriz. Müslüman cehennemden korkmalıdır ve sakınmalıdır. Müslüman cenneti istemeli ve onu kazanmak için çalışmalıdır.
Müttakî mümin bilir ki; bu iki isteği taşıması, Allahtan korkmasına ve Allahı sevip, her konuda Onu dikkate almasına münâfî değildir.
Müslüman, Allahtan saygı ve sevgiyle karışık korktuğu için; cehennemden sakınır.
Allahı çok sevdiği, rızâsını istediği, Onu görmeye iştiyak duyduğu için cenneti kazanmak için çalışır ve cenneti de ister. Çünkü Allah, ancak cennette görülecektir.
Birinci Mesele:
Asıl konularımıza geçiyoruz.
Başlangıçta da söylediğimiz gibi, konularımızdan birisi, Allahtan korkmak yani takvâ; diğeri ise Allahın istediği gibi Müslüman olmak için izlenecek yol ve programın nasıl olması gerektiği konusudur.
Önce takvâ nedir, onu öğrenelim.
Takvâ:
Kurân gelmeden önce, Araplar kendi dillerinde takvâ kelimesini insan ve hayvan gibi canlıların kendilerini dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı koruması, anlamında kullanmaktaydılar.
Biz, bu kelimeyi kök ve anlam olarak inceleyelim.
Takvâ kelimesinin aslı, vekâ fiilidir. Bu fiilin masdarı vikâye kelimesidir. Lügatta bir şeyi korumak, muhafaza etmek, bir şeyi başka şeyle, bir tehlikeye karşı koruma altına almak demektir. Vekâ kökünden iftiâl babının masdarı olan ittikâ kelimesi de, vikâyeye girmek, sakınmak ve kendini tehlikelere karşı koruma altına almak demektir. Kurânda da çokça karşılaştığımız müttakî kelimesi de, ittekâ fiilinin ism-i fâilidir yani ittikâ eden, takvâlı davranan, takvâ sahibi anlamlarına gelir.
Takvâ lügatta ittikâ yani sakınma ve korunma anlamındadır. Hakikat ehline göre, takvâ; Allaha itaatla, Onun azabından sakınmaktır. Nefsi, yapmak veya terk etmekle azaba müstahak olacağı şeylerden korumaktır. Taat (ibâdet, itaat)da takvâ ile, ihlâs kastedilir. Masiyet (isyan, itaatsizlik)de takvâ ile de, terk ve sakınma kastedilir. Denildi ki: Takvâ; kulun, Allah Teâlânın dışındaki şeylerden sakınmasıdır. [2]
Takvânın tanımı hususunda çok farklı üsluplarla, sayısız tanımlar yapılmıştır. Kısaca hatırlatmak gerekirse, takvâ; şeriatın âdâbını korumaktır, seni Allahtan uzaklaştıran her şeyden sakınmandır, nefsin hazlarını, isteklerini terk etmek ve yasaklardan kaçınmadır, nefsinde Allahtan başka bir şey görmemendir, kendini hiçbir kimseden daha hayırlı görmemendir, Allahtan başka şeyleri terk etmektir, -Hak ehline göre- kendisine uyulan kimse, hevâya uymaktan sakınmış kişidir. Ve yine denildiğine göre, takvâ; Hz. Peygambere, kavlen ve fiilen uymaktır. [3]
Toparlayacak olursak, takvâ; sakınmak, korkmak, ihlâs, sevgi, saygı, huşû, haşyet gibi anlamlara gelen derin manalar içeren bir kavramdır.
Takvâ; dikenli bir yolda yürürken ayağına diken batmaması için sakınarak ve dikkat ederek yol almaktır. Yani Allahın yasaklarına düşmemeye özen göstermektir.
Takvâ; Allahın hududunu çiğnemekten, İlâhi sınırları ihlâl edip harama girmekten sakınmaktır ki, bu durum, Allah sevgisinden ve Onun sevgisini kaybetme korkusundan ileri gelir. Bu huşû ve haşyet hali, Allaha olan saygıdan kaynaklanır.
Dolayısıyla şunları diyebiliriz:
Takvâ; sakınmaktır
Takvâ; korkmaktır
Takvâ; sevmektir
Takvâ; ihlâstır
Takvâ; ihsândır
Takvâ; Allah ve Rasûlüne itaattir
Takvâ; nefsin isteklerinden geçmektir
Takvâ; tevâzuudur
Takvâ; Tevhîddir
Takvânın bir manasının da Allahtan korkmak olduğunu söyledik. Bu konuyu Âyetler ışığında açıklayalım.
Rabbimiz şöyle buyurmuştur:
Ey iman edenler, Allahtan nasıl korkmak gerekirse öyle korkun ve siz ancak Müslümanlar olarak ölünüz. (Âl-i İmrân: 102)
Allahtan gereği gibi korkmanın anlamı; Allahın bütün emirlerine itaat edip hiçbir şekilde Ona karşı gelmemek, şükredip nankörlük etmemek, zikredip unutmamak demektir. Yani Allahtan nasıl korkmak ve sakınmak gerekiyorsa, nasıl itaat ve ibâdet etmek gerekiyorsa bu konuda gaflet göstermemek, kusur işlememek demektir. Allahın şânına yaraşır şekilde Ona ibâdet etmektir ki; insan, günahsız, hatasız, kusursuz olamayacağı için buna güç yetiremez. Hiç isyan ve nankörlük etmemek, daima zikir ve şükür üzere bulunmak, kimse için mümkün değildir. Hatta buna masûm (günahsız) bir fıtrat üzerinde yaratılan Peygamberler bile güç yetiremez. Peygamberler bile olsa, yaptıkları ibâdet Allahın şânı yanında eksiksiz sayılmaz. Allahın lütfettiği sayısız nimetler karşılığı tam şükretmek mümkün değildir.
Bu Âyet nâzil olunca sahabeler ayakları şişinceye kadar, alınlarının derisi yüzülünceye kadar ibâdet etmeye, geceleri kâim, gündüzleri sâim bir hayat yaşamaya başladılar. Ashâb-ı Kirâmın tek derdi, Kurânı yaşamak olduğu için, bu Âyet inince çok sıkıntıya düştüler, hakkıyla Allaha ibâdet etme konusunda aciz kaldılar. Bunun üzerine: O halde gücünüzün yettiği kadar Allahtan korkun (Teğâbun: 16) emrinin indiği rivâyet olunmuştur.
Said b. Cübeyr, Katâde ve Süddî gibi bazı âlimlere göre; Âl-i İmrân: 102. Âyet, bu Âyet ile nesh edilmiştir.
Ali b. Talhanın İbn Abbâstan rivâyetine göre; Allahtan, Ona yaraşır şekilde korkun Âyeti neshedilmemiştir.
Bu Âyetin anlamı; Allah yolunda gücünün yettiği kadar cihâd etmek ve Allah yolunda hiç kimsenin kınamasından korkmamak, hatta kendileri, babaları ve oğulları aleyhine de olsa, Allah için adalet ve hakkâniyetten ayrılmamaktır.
Allahtan hakkıyla korkup sakınmak ve Müslüman olarak ölebilmek için, Âl-i İmrân: 103de bildirildiği gibi; Tevhîd akidesi üzerinde toplanarak, Allahın ipine toptan yapışmak, tefrikadan uzak durmak gerekir.
Âyette de belirtildiği gibi; önce ülfet ve sevgi ile kalplerin birleşmesi, ikinci olarak da fiillerin birliği gerekmektedir. Müslümanlar birbirlerini sevmedikçe, fiilî birliktelikten söz etmek mümkün değildir.
Tefrika ve ayrılıktan geri durup, topluca Allahın vahyine yapışmadıkça da, Müslüman olarak ölme ihtimali zayıflar.
Ben kendi başıma dinimi, imanımı koruyabilirim demek çok tehlikelidir. Kendi başına bir yol tutarak, tek başına kalmak isteyen kimsenin iman ve İslâm üzere güzel bir sonla huzur-u İlâhîye varması şüphelidir. Bu kimsenin akibetinden korkulur. Tek başına kalan bir kimse, zorlama ve baskı altında zayıf kalır ve her şeyini kaybedebilir. Ama Allahın eli cemaatle beraberdir (Tirmizî, Fiten, 7) Hadîsinde de ifade edildiği gibi; Allah cemaate yardım edecektir. Nitekim Allahın Rasûlü Hz. Îsâ bile, Allah yolunda yardımcılarım kimdir? (Âl-i İmrân: 52) demişti.
Bunun üzerine Havârîler: Allahın yardımcıları biziz. Allaha iman ettik. Sen de bizim şüphesiz Müslümanlar olduğumuza şâhid ol dediler. Dolayısıyla müminler, Tevhîd akidesi üzerinde fiillerini birleştirmedikçe, Allahtan hakkıyla korkup sakınamazlar.
Âyetlerden de anlaşıldığı gibi, Allahtan gereği gibi korkmak ferdî bir mesele değildir. İbâdetlerde ferdiyetçilik değil, birlik ve beraberlik esastır.
Kurâna göre; takvânın üç mertebesi vardır:
İlk mertebe, şirkten sakınıp iman etmektir; bu takvâ, kişinin kendisi ile vicdanı arasındadır. Bu kimseler ebedi cehennem azabı görmeyecekler.
Bu açıdan bakıldığında, tüm iman edenlerin takvâ sahibi olduğunu söyleyebiliriz. Bu konuda Kurân şöyle der: (Allah) onlara takvâ sözü üzerinde sebat vermişti. (Fetih: 26) Yüce Allah sonsuz ilmiyle onların buna layık olduklarını bildiği için, onların Tevhîde tutunmalarını sağladı.
İkinci mertebe, büyük günahlardan sakınmak, küçük günah işlemede ısrar etmemek ve farzları edâ etmektir. Bu takvâ, kişinin diğer insanlarla arasındaki hususlarla ilgilidir. Bu takvâ seviyesindeki bir mü'min, şüpheli şeylerden sakınır. (Bkz. Buhâri, Îmân, 39)
Üçüncü mertebe, kişinin bütün benliğiyle Allaha yönelmesi, kendisini Allahtan alıkoyan her şeyden uzak durması halidir. Allah, müminlerden bu takvâya sahip olmalarını istemektedir.
Takvânın bu üçüncü derecesi, ihsan olarak zikredilmiştir. Bu mertebe, Allah ile kul arasındadır. Mümin, Allahı görüyormuşçasına ibâdet eder. Her adımında Allahın kendisini gördüğü bilincine ve şuuruna ulaşmış ve ibâdetlerini bu huşû ile yapmaktadır. Allahın yasaklarından da Allah korkusuyla sakınıp uzak durmaktadır.
Takvâ kelimesinin anlam derinliğinde korku unsurunun da olduğunu söylemiştik. Ancak bu kelimeyi yalnızca korku, korkmak diye anlayıp, başka dillere bu şekilde çevirmek yetersizdir.
Yukarıda açıkladığımız gibi, başka anlamları da bulunmaktadır. Korkunun zıddı sevgi, sevginin gereği saygı, ihlâs (samimiyet), ihsan (Allahı görürcesine ibâdet etmek), haşyet (Allahın azameti karşısında ürpermek), Allah ve Rasûlüne ittibâ etmek, Allahın yasaklarından sakınmak, Onun azabından korkmak, şüpheli şeyleri terk etmek, kalpte Allahın sevgisi dışındaki her şeyden kurtulmak gibi anlamları vardır.
Kurânda korkunun değişik boyutları zikredilmiştir. Onlar; 'havf', 'hazer', 'haşyet', 'rehbet', 'vecel' gibi kelimelerdir. Bunların her biri, bir korku olayını farklı boyutlarıyla ele almıştır. Takvâ kelimesi de tek başına korku anlamında olmadığı gibi, korku unsurundan da uzak değildir.
Bu nedenle yerine göre, takvâ kelimesi; havf ve haşyet anlamlarında da kullanılmıştır.
Kurân, Ehl-i Kitabı takvâ kelimesine çağırır:
De ki: Ey Kitap Ehli! Bizimle sizin aranızda âdil olan bir kelimeye (Tevhîde) geliniz. (Âl-i İmrân: 64)
Âl-i İmrân: 64deki, Ehli Kitap ile aramızdaki ortak, eşit, adil kelime İmam Mücâhide göre; takvâ kelimesi olan Lâ İlâhe İllallâhtır. (Buhâri, Eymân, 19)
Rabbimiz bu konuda şöyle buyuruyor:
(Allah) onlara takvâ sözü üzerinde sebat vermişti. (Fetih: 26) Burada takvâ kelimesi ile kastedilen; Kelime-i Tevhîd'dir.
Kelime-i Tevhîdin, kendilerine Kitap verilenlerle aramızda ortak kelime olmasının anlamı, Allahın gönderdiği tüm Kitaplarında insanları Tevhîde davet etmiş olmasındandır.
Tüm İlâhi Kitaplar da, Lâ İlâhe İllallâh değişmeyen, tek, temel bir ilkedir. Bu nedenle Kitaplılar, İslâma davet edilirken, Kitaplarının aslındaki takvâ kelimesi olan Tevhîde çağrılmışlardır.
Rabbimiz, takvâ sahiplerini müjdelemektedir:
Kim Allaha ve Rasûlüne itaat ederse, Allahtan korkar ve Ondan sakınırsa işte onlar kurtulan kimselerdir. (Nûr: 52)
Kim Allahtan korkarsa ona bir çıkış yolu ihsan eder. Ve ona ummadığı bir yerden rızık verir. (Talâk: 2, 3)
Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir. (Haşr: 9)
İkinci Mesele:
Takvâ ve Allah korkusu konusu hakkında bu kısa cevabımızdan sonra; Allahın istediği gibi bir Müslüman olmak için ne yapılması ve nasıl bir program takip edilmesi gerektiği konusuna temas edelim.
Bu konuda da şu aşağıdaki aşamalarda çalışma yaparsak, Allah'ın istediği gibi imanı da öğreniriz, Kurân'a uygun Müslüman da oluruz, Peygamberimizin Sünnetini de çok güzel öğreniriz.
Ama iyi bir Müslüman olmak için bazı merhaleler var. Hiçbir şey kendiliğinden olmuyor ve çalışmadan, yatarak bir şey kazanılmıyor!
Tecrübelerime dayanarak, bu çalışma periyodunun merhalelerini kısaca yazayım.
Fakat öncelikle bir hatırlatma yapalım. Bu programda, Arapça bilmeyip, Kur'ân'ı sadece metninden okuyabilenler, önce Âyetlerin metnini okuyup, sonra meâline geçerlerse, çalışma daha bereketli olur. Arapça bilenler ise, Kur'ân'ın Arapça metinlerini anlayarak yol almaya çalışmalıdırlar. Herkesin Arapça bilgisi aynı seviyede olmadığı için, bu çalışmayı meâl destekli götürmelidirler. Ya önce meâlini okuyup, sonra Âyetlerin lafızlarına kelime kelime mana vermeliler yahut da önce Âyetlere kelime meâli verip, daha sonra meâlini okumalılar.
Kur'ân'ı anlamak için nasıl okumalıyız?
1) Kurân'ı Türkçe meâlinden baştan sona okuyup, anlamadıklarımızı kendi anlayacağımız şekilde bir yere not etmek gerekir.
Kurân'ın bütününe göre; %25 oranında anlamadığımız meseleler çıkacak ilk okuyuşta. Ama okumaya devam edeceğiz.
2) Kurân'ı ikinci kez meâlinden okuyup bitirmeliyiz. Yine %25 oranında bilmediğimiz, kafamıza takılan meseleler çıkacak ve yine onları bir deftere yazalım.
Bu okuyuşta, daha önce anlayamadığımızı düşündüğümüz pek çok mesele de anlaşılacak ve önceden kaydettiğimiz soruların çoğu cevabını bulacak.
3) Kurân'ı üçüncü defa okuyacağız ve bilmediklerimizi soru ya da konu olarak kaydedeceğiz.
Bu okuyuşta da önceden "bilmiyorum" diye not ettiğimiz pek çok mesele cevabını bulacak.
Ama yine bilmediklerimiz, anlamadıklarımız, kafamıza takılan meseleler var.
Bunlar da % 25 oranında. Şimdi 3 kez Kurân'ı meâlinden okuyup 3 kez hatmettik. Başlangıçta bir şey bilmiyorduk belki, ama şimdi pek çok şeyler biliyoruz. Her okuyuşta aşağı yukarı Kurân'ın çeyreği kadar meseleyi anlarken, bir o kadar da anlamadığımızı düşündüğümüz konularla karşılaştık. Ama yılmadan, pes etmeden okuma programımıza devam ettikçe, o bilmediklerimizin çoğu bu üç merhalede çözüldü. Şimdi not defterimize bakıyoruz; her okuma merhalesinde "anlamadığım meseleler" diye kaydettiklerimizin çoğu anlaşılmış ve üzerleri çizilmiştir.
Hâlâ, geri kalan anlayamadığımız meseleler bulunuyor; onlar da ortalama %25. Bu meseleler müteşâbih konulardır; yani ya âlimlerin bildiği ilmi konular ya da araştırma ve bilgi desteğiyle anlaşılacak konular ya da gaybi meselelerdir ki, bunlara iman eder, geçeriz, üzerinde durmayız.
Kurân, muhkem ve müteşâbih Âyetlerden oluşur. Bir kısmı yani azı müteşâbih iken; ekserisi muhkemdir. Onlar da Ümmül Kitap yani Kitabın anası, esası olarak nitelenmiştir. (Âl-i İmrân: 7)
Kurân, herkes tarafından anlaşılsın diye, çoğunluğu muhkem yani okunduğunda anlaşılan Âyetlerden meydana gelmiştir.
Muhakkak Biz onu (Kurânı) anlayıp düşünesiniz diye, Arapça bir Kurân olarak indirdik. (Yûsuf: 2)
Âyette de görüldüğü gibi, Kurânın gönderiliş amacı okuyup, anlamak, tefekkür edip Kurânın iman davetine icâbet etmek ve böylece içindeki haramlarından sakınmak, farzlarını yerine getirmektir. Bunun olması da Kurânı okumakla mümkündür.
Bu çalışmada kaliteli bir Kurân meâli seçmeye dikkat etmek lazım.
4) Bu çalışma programımızda; Kurân'ı her okuyuştan sonra bir cilt Hadîs Kitabı okuyup bitiriyoruz.
Bu Hadîs okuma programımızda ise, anlamadıklarımızı değil, anladığımız konuları kısa notlarla özetliyoruz. Tüm dünyada meşhûr olan Riyâzü's Sâlihin tercih edilebilir mesela. Ama Hadîs Kitaplarından hangisi seçilirse olur.
Bu ilk üç merhalenin kaliteli bir Kurân meâlinin üç kez ve Hadîs Kitaplarından düzenli olarak üç cild okuma şeklinin iç içe olduğuna dikkat edelim. Yani Âyet ve Hadîsleri birlikte okuyoruz. Aynen Sahabelerin, Peygamberimizden dini öğrenme şekilleri gibi. Peygamberimize vahiy geldikçe o, ashâbına Âyetleri tebliğ ediyor ve insanların anlamadıklarını da Hadîsleriyle açıklıyordu. Yani ashâb, Kurân ve Hadîsleri iç içe öğreniyordu; böylece bu iki vahiy türü birbirini tamamlamaktaydı.
Bu şekilde Kurân okumamız esnasında, açıklamaları, Kurân'ın Kurândan sonra, birinci derecede tefsiri olan Peygamberimizin Hadîsleri ışığında Kurân daha net anlaşılacaktır.
5) Bu merhalede ise âlimlerin yazdığı Tevhîd'i açıklayan ve İslâm akidesini öğreten kitapların okunması gerekir. Ama bu konuda farklı grupları temsil eden, âlim olmayan kimselerin grupçuluk hedefleriyle yazdıkları fikir kitaplarını okumamak gerekir. Fikre dayanan kitaplar, zann mahsulüdür ve kişiye saf İslâmı ve Tevhîdi veremez.
Fikir kitapları ya da birbirine etki, tepki, aksiyon, reaksiyon, tez ve anti-tez olsun diye yazılan çalışmalar ve araştırmalar daha sonra incelenebilir. Yani İslâm'ı delilleriyle öğrendikten sonra. Bu incelemenin amacı da onların yanlışlarını reddetmek ve İslâm gerçeğini ortaya koymak içindir.
6) Bu aşamada, seviyemize uygun olan bir Siyer Kitabını okumalıyız. Böylece Peygamberimizin Sünnetini, yaşantısını, mücadelesini öğrenmiş olacağız.
7) Bu derslerden sonra; Kurân'ın hidâyet, irşâd ve rehberlik fonksiyonlarını ön plana çıkartan, ilmî ve mezhebî konulara girmeyen, teferruatsız, özlü bir tefsir okumak gerekir.
Böylece Âyetleri âlimlerin açıklamaları ışığında da tanımış olacağız.
İlk üç merhalede, Kurân Ve Hadîslerle tanıştık, dördüncü merhalede, tüm Peygamberlerin gönderiliş nedeni olan Tevhîd Akidesini Âyet ve Hadîslerle delillendirilmiş olarak öğrendik, beşinci aşamada, hayatımızın her anında uygulamak amacıyla, Peygamberimizin siyretini, hayatını okuduk. Altıncı merhalede, tefsirle de tanıştık.
Ayrıca bu çalışmalardan sonra, müstakil, kendimize uygun pek çok çalışmalar yapabiliriz.
Herkesin yapması gereken bu türden genel çalışmaların yanında, kendi seviyemize ve ihtiyacımıza uygun özel çalışmalara da yer verebiliriz.
Bu sözümüzü örnek vererek açalım; genel çalışma olarak Kurân'daki Allah'ın isim ve sıfatlarını ezberleyip, öğrenip, notlar tutmak ve iman etmek, Hadîslerdeki Allah'ın 99 isminin manalarıyla ezberlenilerek iman edilmesi. Kırk Hadîs ezberlemek, Kurân'ı Tecvîd ile okuyamıyorsak bu konuda ders ve destek almak
Özel çalışma olarak; Kurân'dan ve Hadîslerden öğrendiğimiz farz ve haramlara dair bir Âyet ve bir Hadîs ezberlemek gibi.
Âyet ve Hadîs ezberleme işini herkes kapasitesine göre artırabilir. İmkânı olan hâfız bile olabilir. Ama bizim asıl amacımız Kurân'ı ve Din'i anlamak olduğu için, hayatımızın bir döneminde Kurân'ı anlayacak kadar Arapça öğrenmeye çaba sarf etmek; yapacağımız en hayırlı ibâdetlerimizden biri olacaktır.
Kurânı anlamadan ezberlemek yerine, Kurândan bir sûreyi öğrenip hayatımıza aktarmak daha hayırlıdır. Çünkü Kurân anlaşılsın diye gönderilmiştir.
İleri seviyedeki programları çoğaltmak mümkündür.
Zaten bundan sonraki çalışmalar kişinin yetenek, zeka, çalışma, istek, sebat ve azmine göre şekillenir.
Bu merhaleye gelmeden önce söylenecek şeyler, uçağın icat edilmediği zamanlarda uçaktan bahsetmeye benzer.
İnşâAllah, ciddi, samimi, programlı ve sabırlı bir şekilde çalışırsak, bundan sonra biz de -Allah'ın izniyle- ilim, iman, amel, ahlâk, ihlâs ve takvâ açısından, Allahın övdüğü ve cennet ile müjdelediği kullarından oluruz.
Rabbim hepimizin yardımcısı olsun.
[1] Sizden gelen sorunun orijinal şekline müdahale edilmemiştir.
[2] Kitâbut Tarifât, Seyyid Şerîf Cürcânî, Beyrût, S: 90
[3] A.g.e
Yusuf Semmak