Dünyanın dört bir yanındaki sanitasyon işçileri, sokaklar, parklar ve plazalar gibi kamusal açık alanlara seyreltilmiş çamaşır suyu çözeltileri püskürttüler. Bunun nedeni, sokakları dezenfekte ederek, koronavirüsün dışarıya çıkan insanları enfekte etme olasılığının düşük olmasıdır.
Sorun şu ki, bu akıl yürütme ciddi şekilde kusurludur. Sokakları ve diğer açık hava kamusal alanlarını dezenfekte etmek, genel olarak işe yaramaz ve tam bir kamu kaynağı kaybıdır. Paralara da sprey uygulayabilirsiniz, etki aynıdı. Sokakları dezenfekte etmek çok fazla para kaybıdır ve virüsün yayılmasını engellemek için hiçbir şey yapmaz.
Türkiye’den Venezüella’ya kadar dünyanın dört bir yanındaki sokak dezenfeksiyonu gösteren bu 3 dakikalık gülünç fotoğraf kolajına bir göz atın. Ancak bu, sokaklara çamaşır suyu püskürtmenin bir amaca hizmet etmediği anlamına gelmez. Boşa harcanan vergi mükelleflerinin paralarının çoğunda olduğu gibi, bu tür bir operasyon – ya cehaletten ya da siyasi sermaye için emredildi – yetkililerin gerçekten bir şeyler yaptığı izlenimini veriyor. Buna karşılık, halkın bakıldığına dair bir duygusu vardır.
Açık alanların dezenfekte edilmesi neden kötü bir fikirdir
Yoğun nüfuslu kentsel alanlardaki açık alanların dezenfekte edilmesi neredeyse mantıklı bir fikir gibi görünse de, u, koronavirüs bulaşma bilimini tamamen gözden kaçırır. İlk ve en önemlisi SARS-CoV-2, enfekte olmuş kişilerden kaynaklanan havadaki damlacıklar ve aerosollerle doğrudan temas yoluyla yayılır. Yakınlardaki enfekte bir kişi öksürdüğünde, hapşırdığında ve hatta yüzümüze doğru konuştuğunda duyarlı bir konak COVID-19 ile hastalanabilir. Aktif viral madde içeren damlacıklar yüzümüze veya ellerimize dokunduğunda, virüs vücudun içine burun, ağız veya gözlerden girerek konakçıya bulaşabilir.
Kirli Yüzeylerle Virüs İletilir
İkincil iletim modu kirli yüzeyler aracılığıyla yapılır. Daha önce virüsü içeren damlacıklar ile kirlenmiş bir otobüs rayına veya kapı tokmağına dokunabilirsiniz. Daha sonra ağız, burun veya gözlere dokunursanız, enfekte olma riskiyle karşı karşıya kalırsınız.
Sıkça atıf yapılan bir çalışma, virüsün plastik ve paslanmaz çelik üzerinde 72 saat, bakır üzerinde 8 saat ve 4 saat karton ve diğer gözenekli yüzeylerde yaşayabileceğini göstermektedir.
Bu Çalışma Gerçek Dünyayı İçermez
Bununla birlikte, bu çalışma kontrollü laboratuvar koşulları altında gerçekleştirilmiştir ve ‘gerçek dünya’ koşullarının tamamını kapsamamaktadır. Dahası, çalışma söz konusu yüzeylerle temastan sonra enfeksiyon riskini değerlendirmedi.
Bilim adamları, doğrudan güneş ışığının koronavirüsü öldürdüğünü buldular. Sıcaklık ve nem, virüsün yaşayabilirliğini belirleyen önemli faktörlerdir – bu ikisi ne kadar yüksek olursa, virüsün insanları enfekte etme olasılığı o kadar azdır. Başka bir deyişle, doğa zaten ücretsiz dezenfeksiyon sunarak bize bir iyilik yapıyor. Peki, neden sokakları dezenfekte etmek zahmetine giriliyor?
Kaldırıma Ellerimizi ve Yüzümüzü Dokunmuyoruz
Koronavirüsün çeşitli yüzeylerde aktif kalabileceği doğru olsa da, kaldırıma ne sıklıkta ellerinizle veya yüzünüzle dokunuyorsunuz? Bahse girerim çok sık değil,
Belki de daha iyi bir fikir, trafik ışıklarındaki geçiş düğmeleri gibi sık dokunulan yüzeyleri dezenfekte etmek olabilir. Ancak, bu da yine işe yaramaz. Örneğin, bir küpeştenin dezenfekte edilmesi virüsün önceki temasından kaynaklanan herhangi bir izini yok eder, ancak enfekte olmuş bir kişinin yüzeye bir sonraki dokunuşunda işlemin tekrarlanması gerekir.
Atmosfer püskürtüyor mu? Belki daha da kötü
Aerosoller esasen havada asılı kalacak kadar küçük parçacıklardır. Aerosoller, solunduğunda duyarlı konakçılara bulaşabilen virüsler taşıyabilir . Havaya dezenfektan püskürtmek, aerosol olarak süspanse edilen virüs miktarını azaltabilir.
Bununla birlikte, uygulama, çamaşır suyu damlacıkları hızla dağıldığı ve yere düştüğü için uygulama oldukça verimsizdir.