9.7: Elektronegatiflik
Bir bağın apolar veya polar kovalent olup olmadığı, elektronegatiflik adı verilen bağ atomlarının bir özelliği ile belirlenir.
Elementlerin elektronegatiflik değerleri, yirminci yüzyılın en ünlü kimyagerlerinden biri olan Linus Pauling tarafından önerilmiştir. Pauling, hidrojen ve florür gibi heteronükleer moleküllerdeki bağları kırmak için gereken enerjileri araştırdı. Değerlere dayanarak, bir bağı kırmak için gereken enerjinin, H2'nin (436 kJ/mol) ve F2'nin (155 kJ/mol) bağ enerjilerinin ortalaması, yani 296 kJ/mol mol olacağını öne sürdü. Bununla birlikte, HF'nin deneysel olarak elde edilen bağ enerjisi, tahmin edilen değerden çok daha yüksek olan 565 kJ/mol'dür. Bu farkı hesaba katmak için Pauling, bağın elektronegatiflik kavramıyla belirlenen iyonik bir karaktere sahip olması gerektiğini öne sürdü.
Elektronegatiflik, bir atomun elektronları (veya elektron yoğunluğunu) kendine çekme eğiliminin bir ölçüsüdür.
Elektronegatiflik, paylaşılan elektronların bir bağdaki iki atom arasında nasıl dağıldığını belirler. Bir atom, bağlarındaki elektronları ne kadar güçlü çekerse, elektronegatifliği o kadar büyük olur. Polar kovalent bağdaki elektronlar daha elektronegatif atoma doğru kaydırılır; bu nedenle, daha fazla elektronegatif atom, kısmi negatif yüklü olandır. Elektronegatiflikteki fark ne kadar büyük olursa, elektron dağılımı o kadar polarize olur ve atomların kısmi yükleri o kadar büyük olur.
Elektronegatiflik ve Periyodik Tablo Table
- Elektronegatiflik, periyodik tablodaki bir periyot boyunca soldan sağa doğru artar ve bir grupta aşağı gidildikçe azalır.
- Pauling tarafından türetilen elektronegatiflik değerleri, periyodik tablonun sağ üst köşesine doğru daha yüksek elektronegatifliklerle öngörülebilir periyodik eğilimleri takip eder.
- Bu nedenle, sağ üstte yer alan ametaller en yüksek elektronegatifliğe sahip olma eğilimindedir, flor hepsinin en elektronegatif elementtir (EN = 4.0).
- Metaller daha az elektronegatif elementler olma eğilimindedir ve grup 1 metaller en düşük elektronegatifliğe sahiptir.
- Soy gazlar, elektronegatiflik listesinin dışında tutulur çünkü bu atomlar, tam bir değerlik kabuğuna sahip oldukları için genellikle elektronları diğer atomlarla paylaşmazlar. (XeO2 gibi asal gaz bileşikleri mevcut olmakla birlikte, yalnızca aşırı koşullar altında oluşturulabilirler ve bu nedenle genel elektronegatiflik modeline tam olarak uymazlar.)
Elektronegatiflik ve Elektron Afinitesi
Elektronegatiflik ve elektron afinitesini karıştırmamaya dikkat edin. Bir elementin elektron ilgisi ölçülebilir bir fiziksel niceliktir, yani izole edilmiş bir gaz fazı atomu bir elektron aldığında açığa çıkan veya absorblanan enerjidir ve kJ/mol cinsinden ölçülür. Öte yandan, elektronegatiflik, bir atomun bir bağdaki elektronları ne kadar sıkı çektiğini açıklar. Ölçülmeyen, hesaplanan boyutsuz bir miktardır. Pauling, ilk elektronegatiflik değerlerini, farklı bağ türlerini kırmak için gereken enerji miktarlarını karşılaştırarak elde etti. 0 ile 4 arasında keyfi bir göreceli ölçek seçti.
Bu metin bu kaynaktan uyarlanmıştır: Openstax, Chemistry 2e, Section: 7.2 Covalent Bonding.