"OYUNUN KURALLARI DEĞİŞİYOR"
BM Genel Sekreterinin Kıbrıs Özel Danışmanı Aleksander Downer'in, Kıbrıs müzakerelerinin Güney Kıbrıs'ın AB dönem başkanı olacağı 1 Temmuz'dan sonra da devam edeceği yeni bir formül önermeye yönelmekte olduğu iddia edildi.
Rum gazetelerinden Fileleftheros, "Yeni Zaman Takvimiyle Uzatma" başlıklı haberinde, esas meselenin, Downer'in 1 Temmuz'un sürecin sonu olduğuna dair tutumlarını değiştirmek için Türkleri nasıl ikna edeceği olduğunu ileri sürdü.
Türk tarafının böyle bir şeye onay vermesinin teminatı olarak birtakım karşılıkları şart koşmakta olduğunu öne süren gazete, yapılan tahminlerin "Downer'in topu BM Güvenlik Konseyi sahasına atmaya çalışacağı yönünde olduğunu" belirtti ve bunun nasıl olabileceğini şöyle anlattı:
"Müzakere sürecinin özellikle liderlerin temsilcileri düzeyinde devam etmesi hususundaki öneri, 2013 yılının yazına kadar, çok taraflı bir konferans gerçekleştirilmesine ilişkin bir zaman takvimiyle ilişkilendirilmeye çalışılacak. Bununla birlikte, ne Güney Kıbrıs'ın AB dönem başkanlığını yürüteceği altı aylık zaman içerisinde, ne de Rum tarafındaki başkanlık seçimlerinin öncesinde; Kıbrıs sorununda çözüme yol açacak bir hareket olmayabileceği kesin olarak kabul ediliyor. Bundan dolayı, yapılan planlamalar, 2013 yılının Şubat ayında Rum tarafında yapılacak başkanlık seçimlerinin sonrasına taşınıyor. Kıbrıs'ta yeni bir başkan seçilse dahi (süreçte) "yeni bir başlangıç" olması beklenmiyor. Sürece devam edilecek ve yeni bir zaman takvimi belirlenecek. Ki bu zaman takvimi de nihai anlamda final olacak ve çok taraflı konferans da gerçekleştirilecek. Downer haricinde, bu gidişata doğru yönelmekte olanlar, BM Güvenlik Konseyi içerisindeki olası değişikliklerle ilgili hesaplamalar yapıyorlar. Örneğin Nikolas Sarkozy Fransa'daki seçimleri kaybederse, Paris'in Kıbrıs sorunundaki politikası da değişecek."
Downer'in koşulları değiştirmekle ilgili son çabasının, geçtiğimiz hafta Brüksel'de bir araya geldiği TC Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nun açıklamasını karşısında bulduğu zaman gerçekleştiğini yazan gazete, Davutoğlu'nun Downer'e, Türk tarafının "ağırlıklı oyla dönüşümlü başkanlığa ilişkin Rum önerisini, çok taraflı bir konferans çerçevesinde tartışmaya hazır olduğunu söylediğini" öne sürdü.
Downer'in Davutoğlu'nun görüşünü "yaratıcı" bulduğunu ve bunu "Lefkoşa'ya" taşımaya acele ettiğini yazan gazete, Rum hükümetinin, Kıbrıs sorunuyla ilgili çok taraflı bir konferansın, sadece bilindik koşullarla toplanabileceğini açıkladığını belirtti.
BM Genel Sekreteri Ban'ın, Downer'in Kıbrıs sorunundaki bir sonraki eylemin ne olacağı konusundaki önerisini içerecek olan raporunu bekleyeceğini kaydeden gazete, kararların 19 Nisan'da Ban himayesinde New York'ta gerçekleştirilecek olan toplantıda alınacağını yineledi.
Elindeki bilgilere dayanarak, Ban'ın, Downer'in kendisine önereceği her şeyi kabul etmesinin söz konusu olmadığını belirten gazete, yeni bir başarısızlık olasılığını azaltmak için, Ban'ın Downer'in ortaya koyacağı görüşün belgelere dayandırılmasını/kanıtlanmasını isteyeceğini ekledi.
"BM KOPENHAG REÇETESİ DENEDİ"
Gazete yukarıdaki ara başlıkla ise, geçtiğimiz Perşembe günü gerçekleştirilen liderler görüşmesinde, BM'nin eski bir yöntemi geri getirmeye çalıştığını yazdı.
Bunun mekik-diplomasisi (git-gel) ve paralel görüşmelerden ibaret olduğunu yazan gazete, bu uygulamanın 2002 yılındaki zirve toplantısı çerçevesinde Kopenhag'da benimsendiğini belirtti.
Geçtiğimiz Perşembe günü, "BM'nin çekmecesinden hazırlamış olduğu mülkiyetle ilgili son belgeyi çıkardığını" kaydeden gazete, bunun her iki tarafın görüşleriyle ilgili verileri aynı zamanda BM'nin yakınlaştırıcı fikirlerini içerdiğini belirtti.
İlk önce Rum Başkanlık Komiseri Yorgos Yakovu başkanlığındaki Rum müzakere heyetiyle görüşme yapıldığını yazan gazete, daha sonra ise Cumhurbaşkanı'nın Özel Temsilci Kudret Özersay başkanlığındaki Kıbrıs Türk müzakere grubuyla bir araya gelindiğini ifade etti.
Kıbrıslı Türklerle yapılan görüşmenin iki saatten fazla sürdüğünü ancak tek bir belge oluşturulması için ortak bir görüşme yapılamadığını yazan gazete, BM'nin "yakınlaştırıcı önerileriyle oynayabileceğini düşündüğünü" belirtti.
BM'nin Mülkiyet başlığıyla ilişkilendirerek, dolaylı bir şekilde Toprak konusuyla oynadığını yazan gazete, Özel Temsilci Kudret Özersay'ın oyunu bozduğunu ve ortaya Rum kesiminin kabul edemeyeceği iki koşul koyduğunu kaydetti.
Gazete Özersay'ın ilk olarak KKTC'nin tapularının ve 1974 yılında gerçekleşen mal/mülk takasının kabul edilmesini, ikinci olarak da (bugünkü) kullanıcıların haklarının tanınmasını istediğini ekledi.
Haberde, konunun kapanmadığı ifade edildi.
"AB DÖNEM BAŞKANLIĞI YOLUN SONU DEĞİL"
Rum tarafında sadece Pazar günleri yayımlanmakta olan Kathimerini ise, "Başkanlık Yolun Sonu Değil" başlıklı haberinde, BM Güvenlik Konseyi üyelerinin büyük çoğunluğunun, müzakerelerin 1 Temmuz'un sonrasında da devam etmesini savunduklarını yazdı.
Gazete, BM Genel Sekreter'i Ban'ın teorik olarak müzakerelerin 1 Temmuz'a kadar devam etmesini isteyebileceği gibi, liderleri görüşmeler yapmak ve ortak bir görüşme daha yapılması için New York'a yeniden davet edebileceğini kaydetti.
Downer'den alacağı ilk bilgilendirmenin akabinde, Ban'ın, mülkiyet konusunda görüş birliklerine varılması için tarafların heyetlerinin ve uzmanların temaslarının devam etmesi direktifi vereceğini yazan gazete, Ban'ın 19 Nisan'dan sonra "şu an uluslararası konferans toplanması için gerekli koşulların yerine getirilmediğini söyleyip, tarafları müzakerelere devam etmeye çağırabileceğini" ekledi.
"OYUNUN KURALLARI DEĞİŞİYOR"
Alithia gazetesi ise "Kıbrıs Sorunundaki Oyunun Kuralları Değişiyor... Yeni Başkanı Beklerken" başlıklarıyla manşete çektiği haberinde, Kıbrıs sorunuyla ilgili çok taraflı bir konferans toplanması perspektiflerinin, uzaklaşmakta olduğunu yazdı.
Gazete, iç sayfalardan geniş yer ayırdığı haberinde, Ban ile Downer'in "müzakerelerin Kıbrıslı aidiyetini lağvetmeye ve Nisan ayı sonunda gerçekleştirilecek olan yeni bir üçlü zirvede; müzakerelerin adada yeni bir başkan seçilene kadar muhafaza edilmesine karar verilmesine ve sürecin çok daha sıkı kurallarla yeniden başlamasına yönelmekte olduklarını" savundu.
Gazete, elde ettiği bilgilere dayanarak, Ban'ın müzakerelerin yeni çerçevesini açıklayacağı zaman, iki liderin de yanında olmasını isteyeceğini kaydetti.
Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu ile Rum Yönetimi Başkanı Dimitris Hristofyas'ın, Nisan ayı sonunda, kendilerini şu an bildiklerinden daha farklı bir Kıbrıs sorunu çözüm sürecinde bulacaklarını savunan gazete, Ban'ın bugüne kadarki koşullara göre, çok taraflı konferans çağrısında bulunmaktan kaçınacağını ileri sürdü.
Gazete, Ban'ın liderleri yeni bir üçlü görüşmeye çağırmayı ve liderlerin huzurunda, müzakerelerin yürütülmekte olan çerçevenin ve genel kuralların değiştiğini açıklamayı tercih edeceğini öne sürdü.
Bunun, diyalogun 1 Temmuz'dan sonra da devam etmesinin koşulu olduğunu yazan gazete, Ban'ın esasında müzakerelerin "Kıbrıs aidiyetini" bir kenara koyacağını ekledi.
Downer ve BM Genel Sekreterliğinin, toplumlararası diyalogun, 2008 yılından bu yana gerçekleştirilmekte olduğu şekliyle artık çalışmadığına ikna olduklarını yazan gazete, liderlere çözüm sürecinde ilk ve temel sözü söyleme olanağını veren yöntemin artık yararlı olmaktan çıktığının düşünüldüğünü belirtti.
Oyunun kurallarının köklü bir şekilde değişmesi gerektiğinin düşünüldüğünü kaydeden gazete, Ban ile Downer'in 19 Nisan'daki toplantıda gözden geçirecekleri şeyin "tam da bu olduğunu" savundu.
Gazete, müzakerelerin yürütülmekte olduğu kuralların değişmesinin, Türk tarafını, Güney Kıbrıs'ın AB dönem başkanlığının başlamasından sonra da müzakerelerin devam etmesini kabul etmeye ikna edeceğinin tahmin edildiğini iddia etti.
Gazete, esas olarak, müzakerelerin, Güney Kıbrıs'ın AB dönem başkanlığını yürüteceği 6 aylık dönem içerisinde sadece muhafaza edileceklerini, yeni çerçevenin de tam anlamıyla 2013 yılının Şubat ayında Rum tarafında gerçekleştirilecek başkanlık seçimlerinin ardından uygulanacağını öne sürdü.
Hristofyas'ın başkanlığı dönemindeki dört yıllık müzakere deneyiminin, Downer gurubuna "Kıbrıs aidiyetli müzakerelerin" çalışmadığını kanıtladığını yazan gazete, Downer'in dün adadan ayrılmadan birkaç saat önce görüştüğü büyükelçilere bunu sözlü olarak ilettiğini ifade etti.
Rum tarafında bir süreden beridir artık sadece Pazar günleri yayımlanmakta olan Mahi gazetesi de, müzakerelerle ilgili haberinde, Kıbrıs sorunuyla ilgili olarak, önümüzdeki üç haftanın çok kritik olduğunu yazdı.
BM Genel Sekreterinin Kıbrıs Özel Danışmanı Aleksander Downer'in üç senaryo üzerinde çalışmakta olduğunu iddia eden gazete, bunlardan birincisinin sürecin olduğu gibi korunması, ikincisinin müzakerelere geçici olarak ara verilmesi, üçüncü ve en riskli olanının da Kıbrıs sorunuyla ilgili uluslararası bir konferans toplanması olduğunu ekledi.
(İY/HA)