Diyabetik ketoasidoz, insülin eksikliğinden veya yetersiz miktarda insülinden kaynaklanır. İnsülin eksikliği, glikozun kullanılamayacağı anlamına geldiğinden, vücut yeni bir enerji kaynağı arar. Bu durumda şeker hastası, enerji olarak kullanmak için vücut yağını (lipoliz) parçalar. Lipoliz sırasında keton adı verilen atık ürünler üretilir. Ketonlar idrar ve akciğerler yoluyla elimine edilir. Normal şartlar altında vücut ketonları tolere edebilir ve ortadan kaldırabilir. Ancak diyabetik ketoasidozda yağlar o kadar yüksek oranda parçalanır ki, vücut ketonları yeterince hızlı atamaz ve kanda birikirler. Yüksek miktarlarda ketonlar vücut için toksiktir. Asit-baz dengesinin değişmesine ve ciddi elektrolit ve sıvı dengesizliklerine neden olurlar.
Ketoasidoz belirtilerinden bazıları şunlardır:
- poliüri
- polidipsi
- letarji
- iştahsızlık
- zayıflık
- kusma
- dehidrasyon
- Muhtemelen idrarda ketonlar olacaktır (ketonüri)
- Nefes, asetona benzer tatlı bir kimyasal kokuya sahip olabilir. Bununla birlikte, bazı sahipler, saptanmış ketoasidoz sırasında bile evcil hayvanlarının nefesinin olağandışı bir kokusu OLMADIĞINI söylemişlerdir.
Tedavi
Hafif ketoasidotik hayvanlar hareketsizlik ve dehidrasyon olmayabilir. Evcil hayvanınız stabilize olduktan sonra eve dönebilir ve insülin tedavisi, diyet ve egzersiz gibi uygun diyabet yönetimi teknikleriyle tedavi edilebilir.
“Hasta” ketoasidik hayvanların, veteriner kliniğinde yoğun tıbbi bakım gerektirir. Bu, karmaşık tıbbi müdahale ve izleme gerektiren, yaşamı tehdit eden acil bir durumdur. Hayvanın tehlikeli durumdan kurtulması birkaç gün sürebilir. Tedavi, düzenli insülin enjeksiyonları, intravenöz sıvılar, elektrolitler ve kan şekeri, kan kimyası ve sıvı ve elektrolit dengesinin sık sık izlenmesini gerektirir. Ketoasidozun olası komplikasyonları arasında, potasyum ve fosfat eksikliği, hipoglisemi, beyin ve akciğerlerde sıvı birikmesi, böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği ve ölüm yer alır. Görüldüğü gibi bu, veteriner tarafından acil tıbbi müdahale gerektiren son derece ciddi bir durumdur.
Ciddi olmasına rağmen, ketoasidik hayvanlar çok az yan etkiyle veya hiç yan etki olmadan iyileşebilir.
Robert ve Zama’nın ketoasidoz deneyimi.
Zama Q. Ubiquitous Catt, “laboratuar tarafından doğrulanmış” bir ketoasidoz yaşadı.
Evdeki semptomlar: Birkaç saatte bir kusuyor, 24 saatten fazla bir süre yemeğe ilgi duymuyor, okşanmak ya da ellenmek istemiyor, depresif görünüyor, hareket ediyor ve tökezleme ya da yönünü şaşırma yok. Bir süre çok su içmeye başladı ancak yaklaşık 24 saat sonra buna bile ilgisini kaybetti.
Yapılan İşlemler:
Onu Acile götürmek için bir süre izledim (bir pazar akşamı). Hipoglisemik görünmüyordu (bakışları hala iyiydi), ama 24 saatten fazla mama yemeyene kadar kan şekerinin ne denli yüksek olabileceğini tahmin edemedim. Ayak tabanlarından iki kez kan almaya çalıştım ama her seferinde kustu ve çığlık attı, ben de pes ettim. Aradan bir iki saat daha geçti. Neredeyse hiç kıpırdamadı, tıpkı bir yumurta gibi 4 patisinin üzerine oturuyordu ve okşanmayı, ağız yoluyla vermeye çalıştığım şekerli suyu reddetmeye devam etti.
Akşam 7’de pes ettim ve acilen kliniğe gittim. Hemen bir kan testi yapıldı ve kan şekerinin 1200+ olduğu, ateşinin biraz yüksek ve çok depresif olduğunu açıkladılar. Doktor ‘depresif’ olduğunu söyledi çünkü Zama termometreyle ateşinin ölçülmesine hiç direnmedi hatta ses bile çıkarmadı. Termometreye hiç tepki vermeyen bir kedi, gerçekten depresiftir. Zama’nın hiperglisemik olduğunu söylediğinde doktora inanmadım ama test sonuçlarını görünce geri adım attım.
Zama gece boyunca klinikte tutuldu. Boynu çok geniş bir şerit halinde traş edildi, boynundaki şah damarına bir kateter yerleştirildi ve ardından sürekli olarak potasyumlu Ringers Laktat serumu verildi. Kateter aracılığıyla, kan şekeri 150’nin altına düşene kadar (bu yaklaşık 6 saat sürdü) her saat başı 1 ünite normal insülin verildi ve ardından Ringers Laktat çözeltisine bir glikoz karışımı eklendi. Kan şekeri 250’nin üzerine çıktığında, kendisine 1/2 birim düzenli insülin verildi. Her 1/2 saatte bir kulaktan kan alındı (ayrıca kateter yoluyla alınan kana da bakıldı).
İlk kan örneğinin laboratuar analizinde çok yüksek keton ve 1500+ kan şekeri çıktı. Bu nedenle hekim, Zama’nın ketoasidoz sorunu olduğunu söyledi.
Çevirenin notu: 1200 ve 1500 kan şekeri düzeyi inanılmaz görünebilir. Glukometrelerde genellikle "600'ün üzeri" veya "ölçülemiyor" notunu görürüz. Ne yazık ki laboratuvar ölçümlerinde bu rakamların 100'in üzerine çıkmış olabileceğini gözden kaçırmayın.
Ertesi günü veteriner kliniğinde gözetim altında geçirdi ancak kateter tıkandı ve bacak damarlarından kan almaya çalışmak zorunda kaldılar. Saat 3’e kadar kullanılabilir damarı kalmamıştı, bu yüzden eve gönderdiler. Hâlâ boyun kateteri takılıydı ve o bölgede çok sayıda boru vardı. Çok berbat görünüyordu ama hayatta ve evde olduğu için çok mutluydum. 24 saat içinde yaşadığım en mutsuz durumdan en mutlu duruma geçtim.
Ertesi gün kateter çıkarıldı ve daha sonra bir hafta boyunca ona evde günde bir kez Ringer’s Laktat vermeye başladım. Büyük enjektörlerden bahsediyorum! Gerçekten derin bir nefes almam ve tüm cesaretimi toplamam gerekiyordu ama SugarCat’lerimiz için her şeyi yapmalıyız.
Bunların hepsi 1998 Labor Day (İşçi Bayramı’nda) oldu ve 3 ay geçtikten sonra her şey oldukça iyi gidiyordu. Zama’nın tüm sağlıklı kediler gibi görüş alanı çok geniştir, roket gibi sıçrar, duvarları kazır, dolaplara vurur. 11 yaşından biraz daha fazla ve 7+ yıl diyabetle yaşadı. Bana dayanıklılık ve katı olma hakkında yapabileceğimden daha fazlasını öğretti. Küçücük bir yaratığın nasıl bu kadar cesarete ve hayatta kalma isteğine sahip olduğuna şaşırıyorum.
Ve şimdi hikâyenin geri kalanı…
Krizden birkaç gün sonra Zama kayboldu. Tüm mahalleyi taradım. Yaklaşık 3-4 blok ötedeki bir komşu, Zama’yı aradığımı gördü. “Kediniz kayıp mı?” diye sordu. “Geçen hafta sonu garajımızdaydı ve kedimizin tüm mamasını yedi – belki hala oradadır”. Tabii ki, Zama daha fazla yiyecek umuduyla yine komşunun garajına girmiş ve kapalı kalmıştı. Biraz daha konuşunca, komşumuzun Zama’ya krizin başladığı gün boyu düşük kaliteli market mamalarıyla dolu birkaç kase verdiğini öğrendim. “Aç görünüyordu” dedi komşum. Kendimi tuttum ve Zama’nın abur cubur yemesinin, hayatına mal olacağını söylemedim.
Ve bu bana ders oldu. Ertesi gün tüm komşular için “Beni Besleme” not kâğıtları hazırladım ve sonra evimizin 2 blok içindeki tüm evleri kapı kapı dolaştım. Sanırım bunu 7 yıl önce yapmalıydım – ama o zamanlar bu bir sorun değildi – İşçi Bayramı’na kadar…
Acil Kliniği veterinerinin başlangıçta bana “Zama çok çok hasta – fazla şansı yok” dediğini de belirtmeliyim. “Evet, anlıyorum ama Zama konuşabilseydi, ‘Bana ölecekmişim gibi davranma – bana yaşayacakmışım gibi davran – çünkü ben dayanıklı bir kediyim” derdi, dedim. Doktor gülümsedi, başını yavaşça aşağı yukarı salladı ve “Evet, yedi yıl şeker hastalığı geçirdiyse, muhtemelen başaracaktır. Elimizden gelenin en iyisini yapacağız” dedi. Ve o ve tüm klinik elinden geleni yaptı. Her 2-3 saatte bir personele pasta börek vs bırakmak ve elbette Zama’ya ‘Merhaba’ demek ve ona kokumun sindiği bir şeyler bırak için uğradım.
Şeker hastalığı olan birçok hayvanın sahibi gibi, bu durum beni çok korkuttu ama çok şey öğrendim. Başkalarına yardım etmek için önerebileceğim başka bir şey varsa, bana yazın. hepinize minnettarım. — Robert.
Kaynak: Pets with Diabetes - petdiabetes.org http://www.petdiabetes.com/pdorg/ketoacidosis.htm
“Diyabetik Kedi” site yöneticisi