Suriye'ye barış getirmesi öngörülen görüşmeler (Cenevre 2) geçen hafta İsviçre'nin Montrö kentinde başladı. Başta İran da davetliler arasındaydı. Ama Suriye muhalefetinin (Suriye Ulusal Koalisyonu) itirazı ve ABD'nin çözüm için bir geçiş hükümeti kurulmasını Tahran'a ön şart olarak dayatması İran'ın geri çekilmesine neden oldu.
Washington'ın İran'a ilişkin (nükleer silahlanma dışında) üç temel kaygısı var: 1-Geliştirdiği ittifaklarla İran, bölgesel ve uluslararası etki alanını genişletme eğiliminde. Şimdiye kadar bunlar ABD karşıtıydı. 2- İran, Suriye'deki çatışmalara doğrudan Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Birlikleri ve Basij milisleri; dolaylı olarak Lübnan'ın Hizbullah savaşçıları aracılığıyla müdahale ediyor. 3- İran'ın Doğu Akdeniz'de artan nüfuzundan ABD'nin Arap müttefikleri ve İsrail tedirginler. ABD, etkinliğini ve inandırıcılığını korumak için bu kaygıları yönetmek durumunda.
Uç beyliği gibi davranıyor
Üstelik İran'ın Suriye'deki etkisi sadece kendi gücünden kaynaklanmıyor. Esed rejimini ayakta tutan en önemli etmen Rusya'nın doğrudan ve İran üzerinden Şam'a sağladığı destek. Her iki ülke de Ortadoğu'da kendi çıkarlarını gerçekleştirmek ve bu bölgede Batı ile rekabetlerinde Suriye'yi bir 'uç beyliği' olarak kullanma eğilimindeler.
İran'ın Suriye'yi nüfuz alanına katması, bu ülkenin ve genelde Şii etkisinin Körfez bölgesine yayılması demek. Bu durumdan tedirginlik duyan Suudi Arabistan, Kuveyt ve Katar gibi ülkeler Suriye'de rejimle savaşan Sünni isyancılara destek vermeye başladılar. Bölgede kendisine liderlik fırsatı doğduğuna inanan Türkiye yönetimi de bu halkaya katıldı. Ne var ki Suriye muhalif güçlerinin bir bölümünün, tamamıyla kendi gündemlerine bağlı uluslararası cihatçılar olduğu anlaşıldı. Suriye muhalefetine giden yardımlardan yararlanan bu topluluğun kendi siyasi örgütlerini kurması üzerine Suriye iç savaşı kanlı bir curcunaya dönüştü.
Acımasız bir totaliter diktatörlüğe karşı, özgürlükçü ve seküler bir isyan olarak başlayan başkaldırı, iç ve dış güçlerin kapıştığı mezhepçi bir kıyıma dönüştü. İpin ucu kaçıp hiçbir gücün kontrolü sağlayamayacağı anlaşılınca İran ve ABD kendilerini aynı düşmanla karşı karşıya buldular. "Irak ve Şam (Levant) İslam Devleti" gibi adlar altında örgütlenen Sünni cihatçılar ve El Kaide ile ilişkili örgütler sadece Suriye'de değil, hem İran'ın hem de İran'ın himayesindeki Irak'ta da egemenlik alanları (kurtarılmış bölgeler) oluşturmak istiyorlar.
Lübnan’da iç savaş endişesi
Bu cihatçı grupların Irak'ta çok miktarda bulunan silah karşılığında Suriye'de militan yetiştirip Irak'a gönderdikleri, eğittiklerinin bir bölümünü de Suriye iç savaşında cepheye sürdükleri rapor ediliyor. Bu militanların gücü ve güveni o kadar arttı ki Lübnan'da Hizbullah liderlerine suikast düzenlemekten, hatta Beyrut'ta İran Sefareti'ne saldırmaktan çekinmiyorlar. Bu durum, Lübnan'da uzun yıllar süren iç savaşı yeniden başlatabilir. Tüm bu gelişmeler şu ana kadar karşı kamplarda bulunan İran ile ABD'yi ortak güvenlik kaygıları nedeniyle yaklaştırmış bulunuyor.
Bu durumun yol açacağı ortak politikalar ve eylem programları, Ortadoğu'da bütün dengeleri değiştirebilir. Çatışmaları soğutmak, anlaşmazlıkları gidermek giderek önem kazanacak.
Kürt sorununda hâlâ kalıcı bir barış/çözüm üretememiş ve Suriye iç savaşına bir biçimde bulaşmış olan Türkiye bu yeni duruma ayak uyduracak dış politika uyarlamalarını yapmak durumunda. Hele Sünni-Şii fay hattında artan gerilimde taraf olmaktan kesinle kaçınmak gerekir. Sınır aşan TIR'lardan, Irak Bölgesel Kürt Yönetimi'yle Bağdat'la inatlaşarak yapılan enerji anlaşmalarına kadar bir dizi risk içeren konu yeniden değerlendirilmeli. Ama önce içerideki kavga sona ermeli. Yoksa "dış güçlerin yıkıcı etkisinden" söz etmemizin inandırıcı bir yanı olmaz.
- BIST 107.763
- Altın 151,770
- Dolar 3,7007
- Euro 4,3511
- İstanbul 17 °C
- Diyarbakır 15 °C
- Ankara 8 °C
- İzmir 14 °C
- Berlin 9 °C
- Seçimlerden zaferle ayrılan Şinzo Abe'den anayasa vaadi
- Pavel Talabani: Bu onurlu bir anlaşmaydı!
- Genelkurmay Başkanı Akar, ABD'ye gitti
- Kürdistan parlamentosu Salı günü toplanıyor
- ABD Dışişleri Bakanı: İranlı milisler Irak'ı terk etmeli
- 32 parti ve hareket: Kürdistan halkı kazanacaktır
- İran'ın Erbil Başkonsolosluğu: Saldırıya uğradık
- Haşdi Şabi'den Erdoğan'a: Eğer Askerlerinizi çekmezseniz ...
- Trump: Rakka'nın alınması kritik bir dönüm noktası
- Katalan yönetimi: İspanya'nın planını kabul etmeyeceğiz
- Hakkari'nin bazı bölgelerinde sokağa çıkma yasağı
- YNK'li Şêx Mustafa: Bafel Talabani Kürdistan'a ihanet etti
- Ala Talabani: Kerkük vatan kucağına geri döndü
- Pırde'de çatışma yaşandı
- Madrid'den Katalonya Hükümetini feshetme kararı
Suriye Ortadoğu'yu değiştirecek
- Mam Celal son yolculuğuna uğurlandı
- Kürdistan referandumundan ilk kareler
- Zerevani Kuvvetleri’nden referanduma destek
- Havada ve karada Bağımsızlık referandumu etkinlikleri
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Pavel Talabani: Bu onurlu bir anlaşmaydı!Irak’ın eski Cumhurbaşkanı ve KYB Genel Sekreteri Celal Talabani'nin oğlu Pavel Talabani, Iraklı güçler ile Heşdi Şabi’nin Kerkük’e girişiyle ilgili, “100'e yakın Peşmerge hayatını kaybedince taktiksel olarak çekildik” dedi.
- Arzu Yılmaz: 'ABD seyirci kaldı, Yekiti Kerkük’ü Bağdat’a sattı'Erbil Amerikan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Dr. Arzu Yılmaz, Kerkük operasyonunu Evrensel'e değerlendirdi.
- Barzani: Barzan Dağları’nda son sandık da kapandıktan sonra...Federal Kürdistan Yönetimi Başkanı Mesud Barzani, referandumdan sonraki ilk söyleşisini, kendisine yakınlığıyla tanınan Fransız yazar ve düşünür Bernard Henry-Levy ile yaptı.
- Neçirvan Barzani Russia Today’e konuştu: Erteleme yok!Federal Kürdistan Başbakanı Neçirvan Barzani, şimdiye kadar 25 Eylül’de yapılacak referandumun ertelenmesine dair alınmış bir kararın olmadığını söyledi.
ÖZEL MAKALE
- Sünni, Şii ve Kürt okulu"Irak ile ilgili her şey şunu bize söylüyor. Üçe ayırın, zira suni bir yapıyı bir arada tutmak sadece daha fazla ölüme davetiye çıkarır. Irak’ın birliği suçuna ortak olmayın."
- 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi ve Saîdê Kurdî" Saîdê Kurdî ve 1925 Kürt Ulusal Özgürlük Mücadelesi/Şeyh Said ilişkisi noktasında resmi ideoloji eksenli kodlamalar ve bu kodlamamalardan sonra kurulan bağlantılar..."
- Kurdistan ve Arap Dünyası; Geleceğe dair (I)"Irak ve Suriye’nin bölünmesi yakınlaşırken dünya güçleri adalet adına olmasa dahi en azından istikrar adına komşu ülkelere bağımsız bir Kurdistan empoze etmek isteyecektir."
- Sıçrama Tahtası; Kürtler ve Ermeniler"Saîdê Kurdî’nin, Hamidiye Alaylarının yasallaştırılması talebi, Kürtler üzerinde uygulanmak istenen politikaları boşa çıkarmayı amaçlamaktadır."
KÜLTÜR SANAT
- Nobel Edebiyat Ödülü’nün sahibi belli olduİngiliz yazar Kazuo Ishiguro, “Günden Kalanlar” isimli romanıyla 2017 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
- Demirtaş'ın 'Seher'ine 10 günde 5. baskıHDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın tutuklu bulunduğu Edirne F Tipi Cezaevi’nde yazdığı “Seher” adlı öykü kitabı, 10 gün içerisinde 5 baskı yaparak 70 bin sattı.
- Demirtaş’ın kitabı 16 Eylül’de raflardaHDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın cezaevinde kaleme aldığı öyküler kitaplaştırıldı. Dipnot Yayınları etiketiyle çıkacak kitabın ismi ‘Seher’ olurken, çıkış tarihi de açıklandı.
- ABD'li Şair John Ashbery yaşamını yitirdiABD'li Şair John Ashbery, 90 yaşında hayatını kaybetti. Ashbery, Pulitzer dahil pek çok ödüle layık görülmüştü.