Dışkınız Hakkında Bilmeniz Gerekenler...
Dışkılamak, sindirim sürecinin normal bir parçasıdır. Gayta, vücuttan atılan atık maddelerden oluşur. Sindirilmemiş gıda parçacıkları, bakteriler, tuz ve diğer maddeleri içerir. Bazen dışkının rengi, dokusu, miktarı ve kokusu değişiklik gösterebilir.
- Dışkı, farklı şekillerde, renklerde ve kokularda olabilir.
- Dışkıda kan görüldüğünde doktora başvurulmalıdır.
Dışkı olarak da bilinen gayta sindirim sürecinin normal bir parçasıdır. Gayta, vücuttan atılan atık maddelerden oluşur. Sindirilmemiş gıda parçacıkları, bakteriler, tuz ve diğer maddeleri içerir. Bazen gaytanın rengi, dokusu, miktarı ve kokusu değişiklik gösterebilir. Genellikle bu değişiklikler önemli değildir ve bir iki gün içinde çözülür. Ancak uzun süreli değişiklikler daha ciddi bir durum olduğunu göstermektedir.
Normal bir dışkı nasıl olmalıdır?
Normal dışkı genellikle:
Ortadan koyu kahverengiye : Bunun nedeni, kırmızı kan hücreleri yıkıldığında oluşan bilirubin adlı bir pigmenti içermesidir.
Güçlü kokulu : Dışkıda bulunan bakteriler, hoş olmayan kokuyu içeren gazları yayar.
Ağrısız olmalıdır: Sağlıklı bir bağırsak hareketi ağrısız ve kolay olmalıdır.
Yumuşak dokuya sahip olmalı : Tek bir parça veya birkaç küçük parçadan oluşan dışkı, tipik olarak sağlıklı bir bağırsak belirtisi olarak kabul edilir. Dışkının uzun olması veya şekli bağırsakların şeklinden kaynaklanır.
Günde bir veya iki kez gerçekleşir: Çoğu kişi günde bir kez dışkılama gerçekleştirir. Ya da her gün veya günde üç kez dışkılayabilir. En azından, bir kişi haftada üç kez dışkılama gerçekleştirilmelidir.
Kişiden kişiye tutarlı : Sağlıklı bir dışkı, kişiden kişiye değişir. Bununla birlikte, sağlıkla ilgili bir sorun olduğunu gösterebileceği için, dışkı kokusu, sıklığı veya rengindeki değişiklikleri izlemelidir.
Dışkı hangi renklerde olabilir?
Kahverengi dışkı normal renk olarak kabul edilir. Kimi zaman yeşilimsi bir renk halini alabilir. diğer renkler de olabilir, örneğin:
Siyah: Siyah olan dışkılarda özellikle kahverengi görünümü varsa , gastrointestinal kanamayı işaret edebilir. Demir takviyeleri de siyah dışkılamaya neden olabilir.
Beyaz: Dışkı beyaz, gri veya soluk ise karaciğer veya safra kesesi ile ilgili bir sorununu işaret edebilir. çünkü soluk dışkılar safra eksikliği gösterir. Bazı anti-ishal ilaçlar da beyaz dışkıya neden olur.
Yeşil: Ispanak, lahana veya diğer yeşil yiyecekler yeşil dışkıya neden olabilir. Ancak yeşil renkli dışkı, çok fazla safra ve yeterli bilirubinin bulunmadığınında bir işareti olabilir.
Kırmızı: Kırmızı renkli dışkı, gastrointestinal kanamanın sonucunda oluşabilir. Dışkıda küçük miktarlarda görülen kan hemoroid belirtisi olabilir.
Pancar ya da kırmızı meyveler yemek domates tüketmekte dışkının renginin kırmızı olmasına neden olur. Bu yiyecekler sindirim sisteminden geçtikten sonra dışkı tekrar kahverengi hale gelir
Turuncu: Turuncu renkli gıda tüketmek turuncu dışkıya neden olur.
Havuç, tatlı patates ve kış kabağı bu pigmenti içeren birçok gıda arasında yer alıyor. Bununla birlikte, tıkanmış safra yolları turuncu dışkı neden olabilir.
Sarı: Dışkı sarı veya yağlı gözüküyorsa bu durum dışkının çok fazla yağ içerdiğini gösterir. Ayrıca emilim sorunlarının veya enzim veya safra üretmenin zorluğunun sonucu olabilir.
Çoğu insan zaman zaman dışkı renginde farklılıklar yaşamaktadır. Genellikle, bu tüketilen gıdalardan ya da basit nedenlerden kaynaklanır. Ancak, iki veya daha fazla hafta renk değişimleri yaşayanlar doktora başvurmalıdır.
Normal dışkılama süresi ne kadardır?
Sağlıklı bir dışkı, 10 - 15 dakikadan fazla sürmemelidir.
Bundan daha uzun süren dışkılama kabızlık, hemoroid veya başka bir rahatsızlığın belirtisi olabilir.
Aşağıdaki durumlar sindirim sorunlarının habercisi olabilir.
- Çok sık dışkılama (günde üç kereden fazla)
- Yeterince dışkılama gerçekleşmemesi (haftada üç defadan az)
- Dışkı yaparken aşırı zorlama,
- Kırmızı, siyah, yeşil, sarı veya beyaz renkli dışkı,
- Yağlı dışkı,
- Dışkı yaparken ağrı çekilmesi,
- Dışkıda kan görülmesi,
- Dışkılama sırasında kanama
- Sulu dışkı (ishal)
- Çok sert, kuru dışkılama.
Bu tür durumlardan herhangi birini yaşayan insanlar bir doktora görünmelidir.
Dışkılama sorunlarına neden olan faktörler nelerdir?
Dışkılama Sorunlarının Nedenleri Şunları içerebilir:
Stres: İrritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi sindirim hastalıkları stres nedeniyle tetiklenebilir veya şiddetlendirilebilir . Bazı insanlarda stres ishal, diğerlerinde kabızlık şeklinde kendini gösterir.
Kabızlık: Dışkı suyunun sindirim sistemi boyunca hareket edebilmesi için yeterli su ve diğer sıvıları tüketmemek kabızlığa yol açabilir. Çok fazla kafein ve alkol tüketmekte kabızlığa neden olabilir.
Lifli Ürünleri Tüketmemek: Lif, dışkıya form vermektedir. Ayrıca dışkının sindirim sistemi boyunca rahatça hareket etmesine yardımcı olur. Meyveler, sebzeler, kepekli tahıllar ve bakliyatlar gibi lif bakımından zengin besinler tüketmemek bağırsak problemlerine yok açabilir.
Gıda Alerjileri: Bazı gıdalara karşı alerjisi olan kişiler, gıdaları tüketirken genellikle ishal, kabızlık gibi bağırsak sorunlarına yol açabilir.
Örneğin, laktoz intoleransı olan kişiler genellikle sütlü gıdalar tüketmeleri durumunda ishal yaşamakta, çölyak hastalığı olanlar ise glütene karşı hassas olmaktadır.
Bağırsak Sorunlarına Yol Açabilecek Bazı Hastalıklar:
- Bazı hastalıklar kabızlığa, ishale veya diğer dışkılama anormalliklerine neden olabilir.
- Depresyon
- Kanser
- Tiroid hormonunun aşırı çalışması ( hipertroid)
- İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD)
- Parkinson Hastalığı
Ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Dışkılamada meydana gelen değişiklikler 2 veya daha fazla hafta boyunca devam ederse doktora başvurulmalıdır.
Dışkı parlak kırmızı, veya siyah renkte ise hemen doktora görünülmelidir. Bu belirtiler tedavi edilmediği takdirde acil duruma dönüşebilecek hastalıkların habercisidir.
Sağlıklı bağırsak hareketlerine sahip olmak için öneriler nelerdir?
Sağlıklı bağırsak hareketleri için aşağıdaki öneriler uygulanabilir.
Yeterli miktarda lif yiyin : Tavsiye edilen en az günlük lif miktarını almaya özem gösterilmelidir. Bu miktar: kadınlar için 25 gram iken erkekler günde 30 gramdır.
Bol su tükemi : Günlük içilmesi gereken su yaklaşık 8 bardak (yaklaşık 1,5 litre) kadardır. Daha fazla lif tüketirken su tüketmek özellikle önemlidir.
Probiyotik ürünler tüketilmelidir : Yararlı bakteriler olan probiyotikler yoğurt ve bazı içeceklerden de sağlanabilir. Probiyotikler, kabızlık ve enfeksiyonlu ishalin tedavisine yardımcı olmuştur.
Magnezyum alımı : Magnezyum hidroksit genellikle kabızlığı tedavi etmek için kullanılır. Böbrek yetmezliği olan kişiler için tavsiye edilmese de, diğer insanlar için güvenilirdir.
Egzersiz yapmak : Fiziksel olarak aktif kalmak, bağırsak işlevini teşvik edebilir ve kabızlığı önleyebilir. Ayrıca egzersiz yapmak, dışkılama sorunlarının yaygın bir nedeni olan stresi de hafifletir.
Sağlıklı bir yaşam için iyi işleyen bir sindirim sistemi gereklidir.