Akciğer kanserinde kemoterapi ile tedavi
Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek için kanser (sitotoksik) ilaçlarının kullanılması anlamına gelir. Bu tedavi yöntemiyle kanser hücrelerinin büyümesi ve çoğalması engellenir.
Küçük hücreli akciğer kanserinde kemoterapi
Küçük hücreli akciğer kanserinde hastalık, teşhis koyulduğunda akciğerden başka bölgelere yayılım göstermiş olma eğiliminde olduğu için ve kemoterapiye çok iyi yanıt verdiği için ana tedavi kemoterapidir.
Kemoterapi ilaçları, kan yoluyla tüm vücudu dolaşarak akciğerdeki tümöründen ayrılan ve görüntüleme testlerinde gözle görülemeyecek kadar küçük olan yayılım göstermiş kanser hücrelerini tedavi edebilir. Mikroskobik yayılım çoğunlukla küçük hücreli akciğer kanserinin en erken evresinde bile görülebilir.
Kemoterapi çoğunlukla tek başına uygulanır ya da radyoterapi öncesi veya sonrası (ya da aynı anda) uygulanabilir. En erken evre küçük hücreli akciğer kanseri hastasına cerrahi yapılacaksa, hastaya öncesinde veya sonrasında kemoterapi önerilebilir.
Kemoterapi, genellikle sisplatin veya karboplatin içeren kombine tedaviler olarak verilir. Bu tedaviler şöyledir:
- EP: sisplatin ve etoposid
- Karboplatin ve etoposid
- İrinotekan Sisplatin
- GemKarbo (gemsitabin ve karboplatin)
Küçük hücreli akciğer kanseri genellikle bu tedavilere olumlu yanıt vermektedir. Ancak, tedaviden elde edilen sonuçları geliştirmek ve yan etkileri azaltmak için diğer tedavi kombinasyonları araştırılmaya devam etmektedir.
Tedavi sonrası tekrarlayan (nüks) kanserlerde, yukarıda bahsi geçen tedavilerden biri veya aşağıda belirtilen kemoterapi kombinasyonlarından biri uygulanabilir.
- Siklofosfamid, doksorubisin ve vinkristin
- Siklofosfamid, doksorubisin ve vinkristin ek olarak etoposid
- Doksorubisin, siklofosfamid ve etoposid
Siklofosfamid, doksorubisin ve vinkristin ya da doksorubisin, siklofosfamid ve etoposid üçlü kombine tedavileri alamayan hastalar için topotekan kemoterapi tedavisi uygulanabilir.
Bu alanda oldukça yeni ve dikkat çekici gelişmelerden biri de 2016 Amerikan Tıbbi Onkoloji Derneği’nin (ASCO) yıllık toplantısında sunulan Rovalpituzumab Tesirine (Rova-T) adlı ilaçtır.
Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde kemoterapi
Erken evre küçük hücreli dışı akciğer kanserinde (KHDAK) cerrahi sonrası; radyoterapi tedavisi öncesi, sonrası veya birlikte; lokal ileri evre küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde veya kanser yayılım gösterdiğinde kemoterapi tedavisi uygulanır.
Cerrahi sonrası kemoterapi
Erken evre küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde cerrahi sonrası kemoterapi (adjuvan tedavi), kanserin tekrarlama riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak uygulama öncesinde kemoterapinin faydaları ve olası riskleri konusunda doktorla görüşülmesi önemlidir.
Kemoterapi ilaçlarının yan etkilere yol açabildiği bilinmektedir. Bu sebeple, uygun koşullara sahip hastalarda kemoterapi daha olumlu sonuçlar vermektedir. Kemoterapi alabilecek durumda olan hastalar için (sağlık durumu, kanserin evresi ve durumu gibi) kemoterapi genellikle cerrahi sonrası 8 hafta içinde başlatılır.
Kombine kemoterapi, tek bir ilaç tedavisinden daha olumlu sonuçlar verme eğilimindedir. Küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde hastalara, genellikle kombine tedavi olarak sisplatin veya karboplatin ve ek olarak aşağıda belirtilen ilaçlardan en az bir tanesi verilir:
- Vinorelbin
- Gemsitabin
- Paklitaksel
- Dosetaksel
- Doksorubisin
- Etoposid
- Pemetreksed
Kemoterapi ve Radyoterapi
Radyoterapi öncesi veya sonrası kemoterapi verilmesi, bazen cerrahi uygulanamayan erken evre küçük hücreli olmayan akciğer kanserinin yok edilmesine yardımcı olabilir. Kemoterapi ilaçları yukarıda belirtilen ilaçlarla aynı olacaktır.
Bu tedaviler, ileri evre küçük hücreli olmayan akciğer kanseri hastaların yaşam sürelerinin uzamasına yardımcı olabilir. Hastanın durumu (sağlık durumu vs.) uygunsa kanseri kontrol altına almak için en iyi yol olarak kemoterapi ve radyoterapiden (kemoradyoterapi) oluşan kombine tedavi önerilebilir.
Bölgesel Olarak ilerlemiş Evre Küçük Hücreli Olmayan Akciğer Kanseri veya Yayılım Göstermiş Kanser için Kemoterapi Tedavisi
Bölgesel ileri evre akciğer kanseri, akciğerin ötesinde etrafındaki dokulara ve yakınındaki lenf bezlerine yayılım göstermiş demektir. Metastatik akciğer kanseri, vücudun uzak bölgelerindeki organlara ve lenf bezlerine yayılım göstermiş kanser anlamına gelir. Kemoterapi, bölgesel ileri evre veya metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanseri gelişimini yavaşlatmaya veya küçültmeye yardımcı olabilir. Bazı vakalarda, belirtileri kontrol altına almak için de hastaya kemoterapi uygulanmaktadır.
Metastatik küçük hücreli olmayan akciğer kanserinde hastalara, genellikle kombine tedavi olarak sisplatin veya karboplatin ve ek olarak aşağıda belirtilen ilaçlardan en az bir tanesi verilir:
- Gemsitabin (Gemzar)
- Paklitaksel (Taksol)
- Vinorelbin (Navelbine)
- Dosetaksel (Taxotere)
- Pemetreksed (Alimta)
Sisplatin ve pemetreksed tedavisi alan ve kanseri küçülen veya kanser gelişimi duran hastalara tek başına pemetreksed tedavisine devam edilmesi önerilebilir. Buna, pemetreksed koruma/idame tedavisi adı verilir.
Kemoterapi tedavisi devam ederken kanserin gelişimi devam ederse, daha önce uygulanmamış olan hastalara dosetaksel kemoterapi tedavisi önerilebilir ya da başka bir kemoterapi tedavisi uygulanabilir.
4. Evre Küçük Hücre Dışı Akciğer Kanseri Tedavi Planı - Özet
Hastanın kanser hücreleri belli proteinleri içeriyorsa, hastalık erlotinib (Tarceva), gefitinib (Iressa) veya krizotinib (Xalkori) gibi hedefe yönelik tedavi ilaçlarına yanıt verebilir. Bu sebeple, bu ilaçlardan biri hastaya önerilebilir.
Bir sonraki tedavinin olası riskleri ve faydaları hastaya detaylı bir şekilde anlatılacaktır. Ancak, bu tedaviler tüm hastalarda aynı etkiyi göstermeyecektir. Tedavi hastaya özel planlanırken hastanın içinde bulunduğu koşullar, sağlık durumu dikkate alınarak gelişecek olası yan etkileri tolere etme gücü sorgulanacaktır.
Kemoterapi tedavisi nasıl uygulanır?
Kemoterapi tedavisi, hastaya damardan enjekte edilerek ya da ağızdan hap şeklinde verilebildiği gibi atar damardan doğrudan tümör içine (intraarteryel) yoğun olarak da uygulanabilir. Hastanın hangi ilacı ne sıklıkta kullanacağına; sağlık durumu, hastalığının evresi, devamlı kullandığı ilaçlar gibi bir dizi etken göz önünde bulundurularak karar verilir.
Kemoterapi tedavisi çoğunlukla her 3-4 haftalık sürelerde verilir. Sonrasında tedaviye ara verilerek vücudun olası yan etkilerle baş etmesi için zaman verilir. Hastaya uygulanacak bir dizi tedavi aşağıda belirtilen etkenler göz önünde bulundurularak verilir:
- Hastanın hangi ilaçları kullandığı
- Hastanın hangi tür akciğer kanseri olduğu
- Tedavinin ne kadar fayda sağladığı
- Hastanın yan etkilerle nasıl baş ettiği
Kemoterapi tedavilerinin çoğu hastaya ayakta tedavi olarak verilir. Bir başka deyişle, hasta kemoterapi verilecek günlerde hastaneye gelerek tedavisini alır ve evine döner. Yan etkileri kontrol altına almak için hastaya evde kullanmak üzere ayrıca ilaç tedavisi verilir.
Uzun süre alınan bazı kemoterapi ilaçlarının hastanede verilmesi gereklidir. Bu gibi durumlarda hasta, bir ya da birkaç gece hastanede kalabilir.
Hastaya kaç kemoterapi tedavisi uygulanabilir?
Kemoterapilerin çoğu 4-6 kür tedavi şeklinde verilir. Böylece, tüm süreç 3-6 ay arasında tamamlanabilir. Kemoterapi belirtilerini kontrol altına almak için uygulanan tedavide, hastanın bu süreci daha rahat geçirmesi hedeflenir.
Kanserin yol açtığı belirtileri kontrol altına almak için kemoterapi verildiğinde hastanın kendini daha iyi hissetmesi amaçlanır. Belirtiler gözlemlenerek tedavinin etkisi, ayrıca röntgen ve tarama testleri ile kanserin büyüklüğü sık sık kontrol edilir.
Hastaya fayda sağladığı görülen tedavi uygulanmaya devam edilecektir. Tedavi fayda sağlamazsa, uygulanan tedavi durdurulabilir veya farklı bir tedavi planı önerilebilir.
Önceki yazı: Akciğer kanserinde radyoterapi - ışın tedavisi