bebeğimizin gelişimi :)
BEBEĞİMİZİ BİYOLOJİK OLARAK İNCELEYELİM 🙂
Bebeğimizin doğum öncesi gelişim evrelerini araştırıp yazmak istediğimden bahsetmiştim okullarda kullanılan biyoloji kitapları,internet ve hamilelik kitaplarından yararlandım ;
(Gelişen birey ilk 8 hafta embriyo, 8. haftadan doğuma kadar da fetüs (cenin) olarak adlandırılıyor.)
- gün Dölenmeden sonra zigot, döllenme borusu iken segmentasyon başlıyor.
- gün Segmentasyon devam ederken dört blastomerli yapı döl yatağına ilerlemeye devam ediyor.
- gün Embriyo morula evresine ulaşıyor.
- gün Embriyo, blastula evresinde ve döl yatağına tutunmaya hazır hâlde bulunuyor.
- gün Embriyo uterus duvarına yerleşiyor. bu olaya implantasyon deniyor.
2-8. HAFTA: Hamileliğin ikinci haftasından sekizinci haftası sonuna kadar devam eden dönemde, plasentanın oluşumu, belli başlı iç organlar ve dış vücut yapıları gelişiyor. Kalp atmaya, kollar ve bacaklar oluşmaya başlıyor.
Sekizinci haftada embriyo 25 mm büyüklüğe ulaşıyor. Göz, kulak ve burun taslakları iyice tanınmaya başlayıp yüz ana hatlarıyla belirginleşiyor. İlk olarak ayak, daha sonra el parmakları oluşuyor. İnsan embriyosu bu evrede tam olarak tanınabiliyor ve ayırt edilebiliyor. Sekizinci haftadan itibaren embriyoya fetüs (cenin) adı veriliyor.
- AY:Üçüncü ayın içerisinde fetüsün saçları ve tırnakları çıkmaya başlıyor. Bu ayda fetüsün cinsiyeti belli olur 🙂 ve 75 mm büyüklüğüne ulaşır.
- AY:Dördüncü ayında insan fetüsü ergin bir insan yüzünün şekline sahip oluyor, parmak izleri oluşuyor. Fetüsün boyu yaklaşk 13 cm, ağırlığı ise 75 gr kadardır.
- AY: Duyuları tümüyle gelişmiş durumdadır. Öksürebilir ve hıçkırabilir. Gözlerini açabilir.
- AY: Fetüs kırmızı ve buruşuk derilidir. Bu ayda doğan fetüsün yaşama şansı yükselmiştir. Bu duruma prematüre (erken doğum) deniyor.
- AY:Deri altına yağ depolanmaya başlandığı için ergindeki görünümünü alıyor.
- AY: Fetüs 47 cm uzunluğa ulaşabiliyor. Deri kırışık değil,kırmızımsı olarak görünür. Çocuk zenci bile olsa, kırmızı gözükürmüş ; çünkü henüz derisinde pigment oluşmamış. Fetüsün bütün organları gelişmiş ve işlevsel hale gelmiş bulunuyor.
HAMİLELİKTE BEBEĞİN GELİŞİMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
- Hamilelikte sigara kullanımı: Fetüste düşük doğum ağırlığı, erken doğum, erken doğuma bağlı ölümler görülme riskini arttırır. Ayrıca nikotinin fetüse giden kan miktarını azalttığı, karbonmonoksidin kandaki oksijen oranını azalttığı belirlenmiştir.
-Çocukluk döneminde astım gelişme riskini arttırmaktadır. Çocukta dikkat eksikliği, hiperaktivite, davranış bozuklukları, IQ düşüklüğü, öğrenme güçlükleri gibi durumlarla çok karşılaşılmaktadır.
- Hamilelikte uyuşturucu kullanımı:Erken doğuma, hepatit, AIDS, tüberküloz gibi hastalıkların bulaşmasına, ciddi gelişim geriliklerine, beyinde ağır kalıcı hasarlara yol açtığı bilinmektedir.
-Ayrıca çocukluk döneminde davranış bozukluklarına, zeka geriliğine, öğrenme bozukluklarına neden olabilir.
- Hamilelikte alkol kullanımı:Hamilelikte alınan alkol kana karışarak plasental yolla bebeğe ulaşır ve tedavisi olmayan doğumsal anormalliklere (fetal alkol sendromu=FAS) neden olur.
-Ayrıca çocukluk döneminde öğrenme güçlüğüne, zeka geriliğine, vücut şeklinde bozukluğa, sosyal ve duygusal gelişim bozukluklarına neden olabilmektedir.
- Hamilelikte folik asit yetersizliği:Kırmızı kan hücresi, deri hücresi gibi yeni hücre üretimi için gerekli olan folik asit bir B grubu vitamini türüdür. Vücutta depolanmadığından her gün gereken miktarda alınması gerekir. Özellikle hamilelik döneminde fetüsün hücrelerinin gelişmesi ve vücut dokularının üretimi için önemlidir. (folik asit hangi besinlerde bulunur hamilelik süreci-3 yazımda uzun uzun yazmıştım)
-Folik asit eksikliğinde düşük doğum ağırlıklı bebekler, nöral tüp defektleri (NTD) ve annede anemi oluşur. İnsandaki nöral tüp adı verilen yapı, beyin dokusundan başlayıp boylu boyunca omuriliği de içine alacak şekilde aşağı doğru uzanan bir yapıdır. Nöral tüp defektleri en ağır sağlık sorunlarındandır. Anne karnındaki bebeğin 4. haftasının sonuna kadar kapanması gereken nöral tüpün açık kalması sonucunda;
- Bebeğin kafatası kemiklerinin bir kısmının olmaması,
- Bebeğin beyninin gelişmemesi,
- Bebeğin beyin ve zarlarının dışarı fırlaması,
- Omurganın üzerindeki zarla birlikte omurganın arka kısmındaki bir yarıktan fıtık şeklinde de dışarı çıkması gibi bozukluklar görülebilir. 🙁
HAMİLELİĞİN İZLENMESİNDE KULLANILAN YÖNTEMLER
Ultrason değerlendirmesi: Ultrason denilen ses dalgaları- nın yayılmasıyla uygulanan teknikledoğum öncesinde kalıtsal hastalıkların ve anomalilerin belirlenmesinin yanı sıra bebeğin sağlıklı gelişip gelişmediği kontrol edilir
-Ultrason yönteminin çok sık olmadıkça hiçbir zararı yoktur ve rutin kontroller sırasında mutlaka kullanılmalıdır.
-Ultrason yöntemiyle hem bebekteki anormallikler hem de gelişim düzeyi belirlenebilir. Bu da sağlıklı bebeklerin doğa- bilmesi için gereken incelemelerin yapılmasını kolaylaştırır.
Gelişim anormalliklerini erken tespit etmek, ailelerin engelli çocuk edinmelerini önleyebilir.
Amniyosentez Yöntemi: Doğumöncesi fetusun içinde yüzdüğü sıvıdan cerrahi müdahale ile bir miktar sıvı alma işlemine verilen addır.
– Genellikle genetikde, bebekte kromozom analizi, NTD (nöral tüp defekti) araştırması için uygulanır. Amniyosentez, çoğunlukla genetik incelemeler için yapılasa da, bebeğin sıvısının normalden fazla olması gibi durumlarda da anne adayını rahatlatmak için tedavi amaçlı kullanılabilir.
– Amniyosentezin önerildiği durumlar:
– -Down sendromu başta olmak üzere bazı genetik hastalıkların görülme riski anne yaşı ile paralel olarak artış göstermesi nedeniyle, anne adayının yaşı beklenen doğum tarihinde 35 ya da daha fazla olacak ise amniyosentez yapılması önerilir.
-Çiftin halen Down sendromu gibi kromozom anormalliği olan bir çocuğu varsa.
– Anne X kromozomu ile geçen hemofili gibi bir hastalığın taşıyıcısıysa
– Bebeğin akciğerlerinin olgunluk derecesinin değerlendirilmesi gerektiğinde.
– Anne ve babada ortak hücreli anemi gibi otozomal çekinik bir genle taşınan hastalığı taşıması durumunda.