Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı, beynin nigra yapılarında nörodejeneratif değişikliklerin gözlendiği, kronik, sürekli ilerleyen bir beyin hastalığıdır. Bu patoloji, beyin sinir hücrelerinin ölümü, bozulmuş nörotransmiter üretimi ve merkezi sinir sisteminin çeşitli yapısal bölümlerinin etkileşiminin dengesizliği ile kendini gösteren nörodejeneratif hastalıklar grubunda liderlerden biridir. Hastalığın bağımsız bir nosoloji olarak ilk belirtisi, James Parkinson’un (1817) ‘’titreyen felçle ilgili bir makale’’ adlı yazısında sunulmuştur.
Ancak, eski Hindistan’da bile 5,000 yıldan daha uzun bir süre önce Parkinson hastalığına benzer belirtilere sahip bir hastalık olan Campa Vata anlatılmıştır. Hastalık her yerde, tüm kıtalarda, tüm etnik gruplarda, ortalama prevalans, 100.000 nüfus başına 50 ila 150 vakadır. Ortalama insidans, yılda 100.000 popülasyonda 20 ataktır ve yaşla birlikte önemli ölçüde artar. Örneğin; 70 yaşındakilerde bu oran 100.000’de 55, ve 85 yaşındakilerde zaten yılda 100.000 popülasyonda 220 vakadır.
Parkinson Hastalığının Nedenleri ve Risk Faktörleri
Modern kavramlara göre, Parkinson hastalığı, beyin düzenindeki nöronların ölümüne bağlı olarak nörotransmiter metabolizmasındaki bozuklukların bir sonucu olarak meydana gelir ve bu da hareketlerin organizasyonu ve yapımını sağlar. Hastalığın biyokimyasal substratı dopamin üretim eksikliğidir (hormon sentezi en az % 70 oranında azaldığında spesifik semptomlar görülür) ve nörotransmitter dengesizliği gelişimidir. Hastalık ilerledikçe, talamusun dopaminerjik nöronları, hipotalamus, limbik sistemin bir parçası olan pozitif duygular bölgesi, hipokampus ve beyin korteksi ölür.
Parkinson Hastalığının Aşamaları
Şiddetini yansıtan, hastalığın evrelerinin genel kabul görmüş dereceleri aşağıdaki gibidir;
Evre 0: Motor bozukluğu eksikliği,
Evre 1: Hastalığın belirtilerinin tek taraflı olması,
Evre 2: Hastalığın iki taraflı tezahürleri, dengeyi koruma kabiliyetlerinin yok olması,
Evre 3: Orta derecede belirgin postüral instabilite,
Evre 4: Belirgin beyin aktivitesi kaybı,
Evre 5: Hasta yatağa ya da tekerlekli sandalyeye mahkumdur, yardımsız hareket etmek imkansızdır.
Parkinson Hastalığı Semptomları
Parkinson hastalığı, beyin bozuklukları (hipokinezi, kas sertliği, titreme, postural bozukluklar) ve otonomik ve bilişsel kürelerin eşlik eden disfonksiyonları ile karakterizedir. Hipokinezi, korunan kas gücüyle tekrarlanan hareketlerin genliğini ve hızını azaltırken, hareketleri başlatma ve yavaşlatma zorluğu anlamına gelir. Böylece vücudun birçok bölgesinde hastalığa bağlı semptomlar çıkabilir.
Parkinson Hastalığı Tedavisi
Parkinson hastalığının farmakoterapisinde kullanılan herhangi bir ilacın nöroprotektif potansiyeli ikna edici şekilde kanıtlanmamıştır ve bu nedenle tedavi semptomatiktir. İlk aşamada ilacın seçimi yaşa, hastalığın semptomlarının ciddiyetine, hastanın çalışma aktivitesinin türüne, nöropsikotik kürenin durumuna, eşlik eden hastalıkların varlığına ve tedaviye bireysel reaksiyonlara dayanır. Bir beyin defekti hastanın fonksiyonel özelliklerini önemli ölçüde kötüleştirdiğinde (aktivitesini karmaşıklaştırır veya öz bakım olasılığını sınırlarsa) tedaviye başlamak gerekmektedir. Bireysel bir doz, hastanın titizliğini mümkün olan en uzun süre boyunca yan etkiler olmadan koruyabilen, yeterli bir etki elde etmek için yavaş titrasyonla seçilir.