Amerika Bilim, Uzay ve Teknoloji kurulu komitesi başkanı Lamar Smith’in Nisan 2013’te ortaya attığı bir kavram, araştırmaların yapılış yöntemlerine karşı yeni bir bakış açısı getirdi. İngilizcesi “High Quality Research Act” (HQRA) olan bu başlık kapsamında, kaliteli araştırmaların hangi kriterlere göre hazırlanması gerektiği belirtilmektedir. Buna göre:
1. Araştırmalar, ulusal sağlık, refah ve bilimin ilerlemesini teşvik ederek, ulusal savunma güvenliğini sağlama konularını içermelidir.
2. En iyi araştırmalar, nefes kesici, sorulara cevap bulan ve toplumun karşılaştığı problemlere çözüm getiren araştırmalar olmalıdır.
3. Kaliteli araştırmalar, daha önceden bir vakıf veya bilim ajansı tarafından fonlanan herhangi bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır.
En basiti hedeflemek
HQRA kriterlerinden de anlaşılacağı gibi bu kavram, açık şekilde uygulamalı araştırmaları daha öne çıkarmak üzerine kurgulanmıştır. Sorunlara çözüm bulmak veya sorulara cevap aramak ifadeleri, fonların uygulamalı bilimlere aktarılmasını savunan ve makul gören bir anlayıştır. Bunda da herhangi bir sorun yoktur. Finansal gücü elinde bulunduran kişilere verilen açık mesaj, sonuç verecek çalışmalara daha fazla odaklanmaları yönündedir. Bu bir açıdan iyi, bir açıdan da tartışmalı bir anlayıştır çünkü bu tarz bir yaklaşım tarafsız olması gereken bilimsel araştırmaların, ticari etkilere göre yönlendirilmesine neden olabilir. Bilimle alakalı olan her şey yine bilime olan katkısına göre değerlendirilmelidir; herhangi bir ticari metriğe göre değil.
Anlam eksikliği
Kriterler arasındaki üçüncü madde, bilimsel araştırmacılar arasında en çok endişeye neden olan maddedir. Buradaki ‘’Bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır.’’ cümlesi, değerlendirme komitesi cephesinde, bir anlam eksikliği olduğu yönündeki kuşkuları arttırmıştır. Sadece yeni konular hakkındaki projelere destek vermek, periyodik olarak gelişen ve sürekli fon desteğine ihtiyacı olan uzun süreli araştırmaların ayağına kurşun sıkmak anlamına gelebilir.
Politik görüşler
Kaliteli araştırmalar kavramındaki, kalitenin ne olduğunu net olarak tanımlamak önemlidir. Bu yüzden, bu kavramı geliştiren Lamar Smith, Ulusal Bilim Vakfı’nın direktörüne, kendi kalite anlayışının ne olduğu konusunda bir soru sormuştur. Buna cevap verirken de, Bilim Vakfı’nın kriterlerine uymayan beş proje üzerinden örnek vermesini istemiştir. Sosyal, davranış ve ekonomik bilimler alanındaki bu beş proje de Smith’in kaliteli araştırma kriterlerinin gerekli olduğunu destekleyici sonuçlar vermiştir. Fakat Bilim Vakfı direktörü, hakem değerlendirme sürecinin gizliliğini tehlikeye soktuğu gerekçesiyle, Smith’in bu konuda daha fazla açıklama yapmasını istememiştir. Bu nedenle, bu konu ile ilgili sadece bu kadar bilgiye sahibiz.
Çoğu bilim insanı, yönetecek insan olmadığı için kaliteli araştırma hareketini göz ardı etmektedir. Özellikle politik görüşlerden dolayı, vergi verenlerin parası, ulusal bilim vakıfları veya kurumları tarafından gereksiz yere harcanma tehlikesi ile karşı karşıyadır. İleride daha kaliteli araştırmalara, daha mantıklı bütçeler ayırmak yine bu işi yönetenlerin elinde olacaktır. Bu durumda, bize de sadece bekleyip görmek düşüyor.