Bu yılın başlarında Kolombiya'ya ilk ziyaretimi yaptım. Kaldığım süre boyunca, bu harika ulusun imajının etrafında döndüğü birçok amblemle tanıştım. Tabii ki, dünyanın en iyilerinden biri olan ve belki de Amerikalılar tarafından bıyıklı Juan Valdez'in bildiği bir kahve var elbette. Ayrıca her yerdeki müzelerde enfes eserleri göreceğiniz eski yerli medeniyetler de var. Bir de, benzersiz tarzını sayısız ulusal ikonu tasvir etmek için uyarlayan dünyaca ünlü ressam Fernando Botero ve ABD askerlerinin Irak'taki Abu Ghraib hapishanesinde uyguladığı işkenceler var. Ve hepsinden önemlisi, Kolombiya’nın en sevilen yazarı Gabriel García Márquez, diğerlerinin üzerinde yükseliyor.
Bu yazarın büyüklüğünün özünü kesen sık sık anlatılan bir anekdot var. Yazdığı gibi Yuz Yıllık Yalnızlık , Kolombiyalı büyük yazar Álvaro Mutis ile düzenli olarak buluşur ve Mutis'i romanındaki son olayları anlatarak gelişimi hakkında günceller. Tek bir sorun vardı: Garcia Marquez'in Mutis'e söylediklerinin hiçbiri aslında kitapta geçmiyor. Modern edebiyat tarihinin en yaratıcı ve sıkışık kitaplarından birini yazarken, etkili bir şekilde bütün bir gölge romanı oluşturmuştu. Bu, Garcia Márquez’in açgözlü zihninde kaç tane birbiriyle yarışan gerçekliğin var olduğunun bir ölçüsüdür.
Bugün bu yazar hakkında yazıyorum çünkü en büyük eseri, Yuz Yıllık Yalnızlık , bu yıl 50 yaşına basıyor ve neden bu kadar şaşırtıcı bir başarıya sahip olduğunu anlamak istiyorum. Bu muazzam romanın, çocukluğu boyunca García Márquez'i etkileyen her şeyi ifade etme çabası olduğu iddia ediliyor. O zamandan beri İspanyolcada en büyük şey olan ikinci gün Genesis olarak adlandırıldı. Don Kişot (Pablo Neruda tarafından, daha az değil) ve Boom döneminin colossi standartlarına göre bile benzersiz. Garcia Marquez bunu Mexico City'de bir coşkulu yılda yazdı, sözde günde 60 sigara içiyor, gözlerden uzak ve yaşamanın gerekleri için karısına bağlı. Eleştirmen Harold Bloom'un sözleriyle anlatacak olursak, ayrıntılarla dolmayan tek bir satır yoktur: 'Akla gelebilecek ve düşünülemez olan her şeyin aynı anda gerçekleştiği tüm hikaye.'
Vuruşlar var ve sonra ezici vuruşlar oluyor ve ardından Mars'a roket gemileri geliyor. Yuz Yıllık Yalnızlık son olarak nitelendirilir. Satış tahminleri dünya çapında 50 milyon civarındadır ve bu da onu şu kitap aralığına sokar: Sherlock Holmes'un Maceraları , Lolita , Bir alaycı kuş öldürmek için , ve 1984 . Kolej müfredatı kesinlikle bu rakamın bir kısmını açıklayabilir, ancak biri Garcia Márquez'in satışlarının ne kadar cüce arkadaşı Boom'un büyükleri olan Carlos Fuentes, Mario Vargas Llosa ve Julio Cortázar'ın ne kadar cüce olduğu düşünüldüğünde, yüksek öğrenimden daha fazlasının hesaba katılması gerekir. Açıklaması da kolay değil Yüz Yıllık Yalnızlık küresel yayılma: en az 44 dilde yayınlanmıştır ve sonrasında en çok çevrilen İspanyolca edebi eserdir. Don Kişot .
Sanırım bu kitap için söylenebilecek şey, yüz milyonlarca insanın sadece Latin Amerika'da değil, diğer sömürgeleştirilmiş topraklarda da tarihi deneyimleri hakkında hayati bir şey yakaladığıdır. Ganalı göçmenlerden doğan ödüllü İngiliz romancı Nii Ayikwei Parkes, kitap hakkında şunları söyledi: “[O] Batı'ya kendilerininkine alternatif bir gerçekliğin nasıl okunacağını öğretti ve bu da Batılı olmayan diğer yazarların kapılarını açtı. benim gibi Afrika ve Asya'dan diğer yazarlar gibi. ' 'Harika bir kitap olmasının yanı sıra, Batılı okuyuculara diğer bakış açılarına karşı hoşgörüyü öğretti.'
Bu kitabın Latin Amerika ile ilgili önemli bir şeyi uzak yerlere taşıdığı doğrudur, ama ben bundan daha uzağa giderdim - Yuz Yıllık Yalnızlık Latin Amerika tarihinin en çok okunan kitabı. Bunu Virgil'inki gibi antik vakıf hikayeleri geleneğinde bir çalışma olarak görüyorum. Aeneid ve Homeros'un İlyada -Ya da biz işin içindeyken, İncil - efsanevi ve kahramanca kayıtlar aracılığıyla tarihi filtreleyen bu eserlerin modern bir versiyonu. 1970 yılında gözden geçirmek New York Times - Kuzey Amerikalıların sonunda Gregory Rabassa'nın 'orijinalinden daha iyi' çevirisini aldıkları yıl (Garcia Márquez'den başka sözlerle) - bilim adamı Robert Kiely, 'Kitap, hükümetler veya bu türden resmi kurumların değil, bir tarih. Herkese açık kayıtlar tutar, ancak İbrahim'in ilk soyundan gelenler gibi, tek bir aile ile ilişkileri açısından en iyi anlaşılan bir halkın kayıtlarını tutar. . . Bu bir Güney Amerika Genesis'idir. ' Kırk dört yıl sonra, García Márquez öldüğünde, Zamanlar büyük yazarın ölüm ilanında bu görüşü yeniden yükseltti, Yüz yıl 'Latin Amerika’nın sosyal ve siyasi tarihinin tanımlayıcı destanı.'
Garcia Marquez'in anlattığı kuruluş hikayesi, Virgil ve Homer'ınki kadar kahramanca değil: onunki, hayal kırıklığı ve döngüsellik, bir kıtanın kendi sesini bulma, ona bir tarih ve yörünge dayatma çabalarının üstesinden gelme sürecinin yavaş süreci. Ancak Garcia Marquez tarihi anlatsa, hatta gerçek tarihsel olayları kitaba dahil etse de, gerçekleri kölece takip eden bir şey yazmazdı. Kafka ve Joyce'tan esinlenen García Márquez, kendi gerçeğini söylemek için gerçekleri göstermenin gerekli olmadığına inanıyordu: Yazarın, kendi gücünden başka bir kanıt olmadan, doğru olması için bir şeyler yazmış olması yeterliydi. yeteneği ve sesinin otoritesi. '
Ki bu da olsa Yuz Yıllık Yalnızlık çok gerçek Kolombiya siyasetinden kaynaklanıyor, siyasi bağlamının çok ötesine geçiyor. Yazarın kendisi, ideal romanın “yalnızca politik ve sosyal içeriği nedeniyle değil, aynı zamanda gerçekliğe nüfuz etme gücü nedeniyle de rahatsız olması gerektiğini; ve daha da iyisi, gerçekliği tersine çevirme kapasitesi nedeniyle onun diğer tarafını görebiliyoruz. ' Ve bu, armağanının özüne iniyor: büyülü gerçekçiliğin önde gelen üssü olarak, Yuz Yıllık Yalnızlık bir okuyucunun hayal gücünü büyüleyen aldatıcı hazinelerle doludur. Bu masallar ne kadar uzun olursa olsun - bir unutma vebası ya da cennete yükselen o kadar zarif ve güzel bir kadın - aynı zamanda sıradan günlük yaşamlarımızla tartışılmaz bir bağlantıya sahiptir. Edebiyat mitinin olgusal tarihin yapamayacağı şey budur - Garcia Márquez'in dediği gibi, bu literatür gerçeği alt üst eder ve bize altında neyin saklı olduğunu gösterir.
Siyasi, tarihi ve etnik çizgilerde derinlemesine bölünmüş, ancak aynı zamanda yaygın olarak anlaşılan bir deneyimi dile getirme arzusu olan bir kıta için daha iyi bir temel efsanesi ne olabilir? Sadece bu da değil, bu hikaye aynı zamanda karşı uçta olanların - yani baskı ve sömürü koşullarını yaratanların - bu paylaşılan deneyimi de anlamasına ve takdir etmesine izin verdi. Garcia Marquez, bu hayal gücü sayesinde topluluk bağlarını kurdu. 1982'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü alırken söylediği gibi, “şairler ve dilenciler, müzisyenler ve peygamberler, savaşçılar ve alçaklar. . . Sormak zorunda kaldık ama hayal gücü çok az, çünkü can alıcı sorunumuz, hayatlarımızı inandırıcı kılacak geleneksel araçların olmamasıydı. Bu, arkadaşlarım, yalnızlığımızın en önemli noktasıdır. '
Garcia Marquez dünyaya yeni anlatılar sunarak bu yalnızlığı hafifletmeye yardımcı oldu. Kitaplar böyle Yuz Yıllık Yalnızlık bize ilham verirler: bizi bölünme ve anlayış içinde tutanların aleyhine kesen yeni imgeler, yeni mitler, yeni fikirler ve yeni anlayış biçimleri sunarlar.
Bir yazarın böyle bir sanatı yaratmak için politik olarak motive olması gerekmese de, bu doğası gereği politik bir eylemdir, çünkü politika anlatılardan oluşur - bundan daha fazlası, onlara başka hiçbir şeye bağlı değildir - ve sanat yeni, istilacı anlatılar yarattığında, politikacılarımızın otoritesine karşı çıkıyor. Ne demek istediğimi açıklamama izin verin. Politikacılar, politik kampanyalar, yasama politikaları vb. Hakkında konuşmalar duyulduğunda, 'anlatıyı kontrol etme' fikri asla uzakta değildir. Seçimler tamamen istediğiniz anlatıyı tanımlamak ve seçmenler arasında yankı bulmasını ummakla ilgilidir; daha sonra, göreve geldikten sonra, destek sağlamak istediğiniz politikaları başarılı bir şekilde savunmak için anlatıya hakim olmanız gerekir. Tercih ettiğiniz anlatıyı ulusa empoze etmek, iradenizi hukuka dönüştürmek için çok önemlidir.
Bu siyaset anlayışına göre anlatılar son derece güçlü şeylerdir. Bu nedenle zengin ve güçlü adamlar (neredeyse her zaman erkektir), belirli ulusal anlatıları boğmak için medya imparatorlukları kurmak için milyarlarca dolar yatırdılar. Böylece Fox News ve Breitbart gibileri, milyonlarca insanı, belirli azınlıkların sosyal yardım programlarını kötüye kullandığına veya açığın her zaman hükümet harcamalarının kısılmasını gerektirdiğine (ordu söz konusu olduğu durumlar dışında) ve radikal İslamcıların sürekli olarak sınırın eşiğinde olduğuna ikna etti. ulusumuzu aşmak. Bu anlatılara karşı sol kendi başına oynuyor ve eğer kendimi ilerici olarak değerlendiriyorsam, bunun başlıca nedeni, solun dünyaya ilişkin açıklamasını sağdakilerden çok daha çekici, şefkatli, özgün, dürüst ve üretken bulmamdır.
Sanatın siyasetimize en güçlü müdahalelerini yapabileceği anlatılar alemindedir. Gibi bir kitabı küçültmek istemiyorum Yuz Yıllık Yalnızlık “liberal ve muhafazakar” bir çerçeveye - bu kitap büyük ölçüde Kolombiya'nın Liberaller ve Muhafazakarlar arasında bir savaş olan “Bin Gün Savaşları” nı ele alsa da, tıpkı herhangi bir gerçek sanat eseri gibi, bu kadar hazır yener. bize dünyanın son derece gizemli ve karmaşık olduğunu göstermek için ikili değerler yaptı. Ve gerçekten de bu, Garcia Marquez’in başarısının bir başka ölçüsü olmalı: Bu kaynak materyal hakkında neredeyse hiçbir şey bilmesek bile, bize derinden dokunan kitaplar vermiş olması. Romanları, basit yorumlara direnirken bile anlatılarımızı değiştirdi, yaşlandıkça toplumla birlikte büyüdü ve çağdaş ve alakalı kaldı. Bir kez daha Bloom'dan alıntı yapacak olursak, 'Garcia Marquez, Latin Amerika'da olduğu gibi Kuzey Amerika ve Avrupa'da da çağdaş kültüre, iki avuç dolusu gerekli anlatıdan birini verdi, olmadan ne birbirimizi ne de kendi kendimizi anlayamayacağız.'
Modern tarihte, büyük sanat her zaman dünyayı görmenin başka yollarını göstermiştir. Bize her zaman kimsenin hakikat üzerinde bir tekeli olmadığını ve en kararlı bir şekilde tuttuğumuz siyasi anlatıların bile, bu dünyanın her zaman düşüncemizden ve dilimizin söyleyebileceğinden çok daha karmaşık bir bölümünü en iyi ihtimalle ele aldığını hatırlatmalıdır. Böyle yüksek bir işi deneyimlemek için Yuz Yıllık Yalnızlık neyin doğru neyin yanlış olduğunu iddia etmeye çalışırken hepimizin hissetmesi gereken alçakgönüllülüğü hatırlatmaktır.
Elbette bu, ilericilerin bizim istediğimiz dünyayı tutku ve inançla savunmaması gerektiği anlamına gelmez - siyaset tam da bunu gerektirir - şefkatimizin ve empatimizin de, kim olursak olalım, her zaman yakın olması gerektiğini söylemektir. ile uğraşıyorlar. Ve her zaman kitaplarla dünya görüşümüzü genişletmeye çalışmalıyız. Medyanın aşırı doygun olduğu bu çağda bile - film, TV, Facebook, art arda izleme, yayın izleme, Twitter ve daha pek çok şey varken - zorlu, incelikli, orijinal ve daha fazlasını iletmek için daha iyi bir ortam olduğuna inanmıyorum. aklımıza önemli yeni anlatılar. Tutan tam da bu hikayelerdir Yuz Yıllık Yalnızlık taze ve bu da dünyanın okumasını sağlıyor.
Keşfedilecek Daha Büyük Latin Amerika Anlatısı
Kolera Zamanında Aşk
Gabriel García Márquez (İngilizce Edith Grossman)
*
G.H.'ye Göre Tutku
Clarice Lispector (tr. Idra Novey)
*
Morel'in İcadı Adolfo tarafından
Bioy Casares (tr. Ruth L.C. Simms)
*
Yüzleri Böyleydi
Silvina Ocampo (tr. Daniel Balderston)
*
Örümcek Kadının Öpücüğü
Manuel Puig (diğer adıyla Suzanne Jill Levine)
*
Kırmızıyı Görmek
Lina Meruane (İngilizce Megan McDowell)
*
Ateş düşü
Samanta Schweblin (İngilizce Megan McDowell)
*
Bonsai
Alejandro Zambra (tr. Carolina De Robertis)