Yapay zeka çoğu zaman mucitlere yardımcı olan bir araç, araştırmacıların neredeyse en etkili yardımcısı. Peki, yapay zeka bir keşfin tüm adımlarından tamamen sorumlu olabilir, bunun için patent alabilir mi?
Birleşik Krallık’taki Surrey Üniversitesi’nde bir patent avukatı ve sağlık bilimleri profesörü olan Ryan Abbott’un tam olarak da test etmek istediği şey buydu.
“Yapay Mucit Projesi” üzerinde çalışan avukatlar, belki de bir yazılım veya algoritmanın mucit olarak düşünülmesi gereken zamanların yaklaştığını hatta ve hatta böyle durumların olduğunu söylüyor.
Mucit Thaler, başvurularda bir insan yazarını listelemek yerine, on yıllını birlikte geçirdiği bir AI sistemi olan Dabus AI’yı yazar olarak listeledi.
Dabus AI, birçok konuda genel verilerle beslendikten sonra yenilikleri ortaya çıkaran bir algoritma. Thaler, Dabus’u inşa etmiş olabilir, ancak ışıklar veya yiyecek kapları oluşturma konusunda hiçbir uzmanlığı yoktu ve fikirleri kendi başına üretemezdi. Patentleri veren AIP ekibi, Dabus’un haklı bir mucit olduğunu savunuyor.
İngiltere ve Avrupa patent ofisleri, buluşların patentlere layık olduğunu savunuyor, ancak her iki patent ofisi de “mucit” bir insan olmadığı için başvuruları reddetmek zorunda olduklarını bildirmişlerdi. Sonuç olarak, AIP patentleri verene dek cihazlar patent koruması altında değildi.
Abbott, İngiltere ve Avrupa patent ofislerinin kararlarına itiraz etmeyi planlıyor. Yapay zekanın gerçek bir mucit olarak görülmesi gerektiği ve kanunun hazır olması gerektiği konusunda giderek daha fazla dava açılacağına inanıyor. “Bu tartışmada tehlikede olan inovasyonun geleceği” diyor. AI’nın bir mucit olarak tanınmasına izin vermemek sadece ahlaki açıdan sorunlu değil, aynı zamanda istenmeyen sonuçlara yol açacaktır, diye de ekliyor.
Peki neyi tartışıyorlar?
Öncelikle kimse AI’nin patente sahip olması gerektiğini tartışmıyor. Bir patentin mucidinin birey olması yaygındır, sahibi ise mucidin çalıştığı şirkettir. Bu durumda Abbott, mucidin Dabus AI olduğunu ve sahibinin Thaler olacağını savunuyor.
Patent kanununun mülkiyet atama konusunda çok özel yolları olması dışında yeterince basit görünmektedir: Mucit, ana şirketin çalışanı veya yüklenicisi olmalıdır.
Potter Clarkson’dan IP uzmanı Peter Finnie’ye göre “Yasal kategoriler ve yapay zeka ikisine de uymuyor.” Bu tek başına, mucitlerin bireyler ve “gerçek kişiler” olma zorunluluğuna bile girmeden önce başvuruların reddedilmesi için yeterli bir durumu oluşturuyor.
Daha temel bir sorun, çok az insanın yapay zekanın gerçekten mucit olduğuna inanacak olmasıdır. Finnie’ye göre, işletmeler “bilgisayar destekli yenilikçilik” hakkında daha çok fikir beyan etmeli, böylece kamuyu yapay zekaya hazırlamalılar.
Ayrıca, mucit olmak belirli sorumluluklar getirir. Womble Bond Dickinson’dan IP (Intellectual Property-Fikri Mülkiyet) uzmanı Avukat Chris Mammen, “AI’lar mucitler olsaydı, aynı zamanda sözleşmelere de girebilmeleri gerekirdi” diyor. Ayrıca lisans ve dosya davalarına da yetki vermeleri gerekir. Bunların hiçbirini yapamazlar.
Bir AI mucit davası
Abbott’a göre, makinelerin rutin olarak mucit olduğu noktada toplumun AI mucit-patent ilişkisi sorununu erkenden çözmesi gerektiğini savunuyor.
Yapay zekanın kendiliğinden ortaya çıkmadığını; insanlar tarafından verilerin kodlanması, eğitilmesi ve beslenmesi gerektiğini kabul ettiğini söyleyen Abbot, “Yüzlerce veya binlerce insan IBM’in süper bilgisayar Watson’ı genel problem çözme yetenekleriyle biliyor, ancak Watson bu yetenekleri uygularsa ve belirli bir problemi patentle sonuçlanacak şekilde çözerse, insanlar onu mucit olarak nitelendirirler”diyor.
Eğer AI mucit olarak listelenmezse şirketlerin yapay zeka teknolojilerine yatırım yapmalarının kısıtlanabileceğini ve ilaç keşfi gibi önemli alanlarda atılımların durabileceğini söyleyen Abbott, yapay zekaya haklar vererek kazanılacak çok fazla sosyal fayda olmasa da, katkısını kabul etmek için fikri mülkiyet yasasının değiştirilmesi gerektiğinin savunuyor.
Avrupa Patent Ofisinin tam yazılı kararı 2020 yılı Ocak ayının sonunda yayınlanacak. APO’dan bir sözcü, AI’nın öngörülebilir gelecek için bir mucit yerine bir araç olarak kabul edilebileceğini söyledi.
Matematiksel