Jacopo da Pontormo Kimdir ?
Jacopo da Pontormo Kimdir ?
Jacopo da Pontormo Biyografi
İTALYAN RESSAM
Doğum: 24 Mayıs 1494 – Pontorme, Floransa Cumhuriyeti
Ölüm: 1 Ocak 1557 – Floransa
Jacopo da Pontormo’nun Biyografisi
Jacopo Carucci (daha sonra Jacopo da Pontormo olarak bilinir) Empoli yakınlarındaki Pontorme’de, Toskana’da ressam Bartolomeo di Jacopo di Martino Carrucci ve Alessandra di Pasquale di Zanobi’nin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bir ablası olduğu biliniyor.Pontormo genç yaşta yetim kaldı, babasını, annesini ve büyükbabasını peş peşe kaybetti.Babası tarafından Yüksek Rönesans’ın değerlerini takdir edecek şekilde yetiştirilmiş olan Pontormo, çocuğa okuma, yazma ve ilkel Latince eğitimi veren büyükannesi Mona Brigida’nın himayesine girdi.Dokuz yaşındayken Floransa’ya götürüldü ve Battista adında uzak bir akrabasının bakımına verildi.Bu erken çalkantılar göz önüne alındığında, Pontormo’nun çağdaşı olan sanat tarihçisi Giorgio Vasari’nin, Pontormo’yu “genç, melankolik ve yalnız” bir çocuk olarak tanımladı.
Pontormo, on sekiz yaşındayken Leonardo da Vinci’ye , ardından Mariotto Albertinelli ve Piero di Cosimo’ya çıraklık yaptı, daha önce 1512’de Andrea del Sarto’nun öğretmenliği altına girdi. Büyük olasılıkla Pontormo’nun “zor” kişiliğinden dolayı, çıraklık eğitimlerinin hiçbiri çok uzun sürmedi.Gerçekten de, bu kadar kısa sürede bu kadar eklektik bir etki yelpazesi kazanmış ve oldukça doğal yetenekli ve yaratıcı olan Pontormo, daha az yetenekli, daha az cüretkar, arkadaşları arasında alay konusu olmuştur.Bununla birlikte, (doğrulanmamış olsa da) 1511 civarında, Pontormo’nun Michelangelo’nun Sistine şapelindeki çalışmalarını yakından incelemek için del Sarto’nun bir çırağı olan Rosso Fiorentino ile Roma’ya kısa bir gezi yaptığına inanılmaktadır.
Da Vinci ve del Sarto’nun etkisi en çok Pontormo’nun ilk eserlerinde, özellikle de 1518’de tamamlanan Floransa’daki San Michele Visdomini Kilisesi’ndeki sunakta belirgindir.Ayrıca 1518 civarında tamamlanan Mısır’da Joseph adlı serinin yanı sıra, Yüksek Rönesans resmini tanımlamaya gelen sakin dengeden uzaklaşan bireysel bir stil sergiliyorlardı.Pontormo’nun resmi daha enerjik ve huzursuz bir tarz sergilemeye başlamıştı.Çalışmaları, uzun ve havada uçuşan figürler, süslemeler, çarpık bakış açısı, duygu ve psişeye odaklanma ve daha canlı renklendirme tercihi içeriyordu.Bu özellikler Maniyerizmin ayırt edici özellikleri olacaktı.. Pontormo, dini resimlere ek olarak, bu zamanlarda portreler de yapmaya başladı.
1517 civarında, Pontormo , ustasının tarzını benimseyen ve en büyük Maniyerist ressamlardan biri haline gelen Bronzino adlı bir öğrenci aldı . Öğrenci ve usta, Vasari ile “Bronzino’nun Pontormo’ya karşı sabrı ve sevgisi o kadar büyüktü ki, Pontormo her zaman ona iyi davranmaya ve onu bir oğul gibi sevmeye zorlandığını” bildirerek ömür boyu sürecek bir dostluk geliştireceklerdi (Vasari). hatta bize Pontormo’nun , genç Bronzino’yu ön planda bir basamakta oturan bir çocuk olarak betimleyerek , Mısır’daki Joseph üzerine serisine Bronzino’yu dahil ettiğini söyler). Bronzino, 1527’ye kadar Pontormo’ya gittiği her yerde ve işlerinde eşlik etti ve yardım etti.
1521’de Pontormo, Medici ailesi tarafından Poggio a Caiano’daki villalarını mitolojik tablolarla süslemesi için tutuldu ve sonraki yıllarda Medici’den bir dizi başka önemli iş aldı.
1522’de Pontormo ve Bronzino, veba salgınından kaçmak için Floransa’nın hemen dışındaki bir Carthusian manastırı olan Certosa di Galluzzo’ya girdiler (her ne kadar içine kapanık Pontormo, keşişlerin sessizlik yeminini takip ettiği sakin bir ortama girmiş olsa da).Sonraki üç yıl boyunca, Pontormo (ve genç ortağı) Certosa’da bir dizi fresk Tutku Döngüsü üzerinde çalıştı ve bunun için Alman sanatçı Albrecht Dürer’in çalışmasında gördüğü gravür ve gravürlerden ilham aldı.Tutku Döngüsü hakkında yazmak, sanat tarihçisi Frederick Mortimer Clapp, “Birdenbire, Michelangelo’nun form kanonunun zorbalığından Dürer’inkine uçarak kaçmaya çalışan büyük başarılara sahip bir İtalyan ressamın tuhaf eserlerine tanık oluyoruz.Pontormo için şimdiye kadar yapılmış olan İtalyan, bir içgüdünün özlemiydi ve onun tuhaf bir şekilde modern yeniliğe duyarlılığından oldukça ayrı olarak, samimi bir zorlama tarafından sallandığına inanabiliriz. Dürer’in tasarımlarında yoğun bir metafizik nitelik vardı.Pontormo onu anlamak için doğdu”.
Pontormo, Floransa’ya döndükten kısa bir süre sonra , Santa Felicita kilisesinde başyapıtı Entombment (Deposition from the Cross) (1525-28) adlı eserini yaptığında , eşsiz Maniyerist tarzını sağlamlaştırmış görünüyor.
1520’lerin çoğu boyunca, San Giovanni cemaatindeki pansiyonlarda yaşadı ve bu dönemde son derece aktifti. Başarıları, 1526’da Medici e Speziali Loncası’na kaydolduğunda resmen kabul edildi.1529’da Pontormo, Via Laura’da (şimdi Via della Colonna) iki arsa satın alma olanağına sahipti ve burada beş yıl sonra küçük bir evin yanı sıra yalnızca merdivenle erişilebilen ikinci kattaki bir bottega (atölye) inşa etmeyi bitirdi. Çalışırken, kesinti veya dikkat dağınıklığı riskinden kaçınmak için merdivenleri yukarı çektiği biliniyordu.
1530’dan sonra Pontormo, neredeyse yalnızca Medici ailesi için çalıştı. Michelangelo ile Floransa’da tanışması da bu sıralarda oldu ve ikisi arasında kişisel bir ilişki gelişti.Bununla birlikte, çağdaşlarının aksine, Pontormo yalnızca Rönesans sanatının Büyük Adamını taklit etmekle yetinmedi. Clapp’ın iddia ettiği gibi, “Pontormo’ya Michelangelo’nun kanunu, bir kez iyice incelendikten sonra, onun için diğer bütün kanunlar neyse o oldu.Yeni bir dekorasyon biçiminin ham malzemesi”. Clapp, Pontormo’nun kariyerinin son aşamasının “Michelangelo’nun insanüstü devini yeni bir duvar resmi şemasında kullanmaktan daha azını önermediğini ve bu canavarca çıplaklığı cüretkar bir şekilde yeni ve daha fantastik bir güzellik yaratmak için kullanacağını” savunuyor.
Pontormo, hayatının son on yılını Son Yargı’nın fresklerini boyamaya adadı .Floransa’daki San Lorenzo Bazilikası’nda çalıştı.Bozulan sağlığı (Vasari’nin fazla çalışmaya bağladığı) nedeniyle yavaşladı ve bu noktada, her ayın günlerinin yalnızca yarısını çalışabildiği görülüyor.Bu freskler ne yazık ki yaklaşık iki yüzyıl sonra doğal güçlerin kademeli olarak bozulmasıyla yok edilmiş olsa da, hazırlık çizimleri günümüze ulaşmıştır.Bu çizimler, Michelangelo tarafından Sistine Şapeli’nde (1536-41) resmedilen Son Yargı ile keskin bir tezat oluşturan, uzayda belirsiz bir şekilde yüzer gibi görünen kıvrımlı, serpantin, kıvranan figürlerin baş döndürücü, karışık bir topluluğunu göstermektedir.Figürler. Pontormo’nun işleri özellikle (hem resimsel hem de teolojik olarak) cüretkardı.Çünkü Tanrı’yı Mesih’in üstüne değil ayaklarına koydu.
Vasari’ye göre, Pontormo her zaman içine kapanık ve nevrotikti, sık sık haftalarca kendini evine kapatıyor.Yakın arkadaşlarıyla (Bronnino dahil) bile konuşmayı reddediyordu.Her ne kadar 1549’dan 1557’ye kadar beklenmedik bir şekilde başka bir öğrenci olan Giovanni Battista Naldini’yi aldı.
Gazeteci James Fenton’a göre, Pontormo yaşamının son iki yılında “diyeti, bozulan sağlığı, bağırsak hareketleri ve havası” konusunda takıntılı olduğu bir günlük tuttu.Ayrıca, günlük başarılarının küçük ayrıntılarında bir kaydını tuttu. Clapp, günlüğü hakkında şunları söylüyor: “Edebi bir tadı yok ve günlük deneyimlerini kendisi ve kendileri için yazmak dışında hiçbir meşguliyeti ele vermiyor.Bu sayfalar yalnızlığın, basit yaşamın tadıyla ve zorlu emekleriyle dolu”.
Pontormo 1 Ocak 1557’de öldüğünde , Bronzino, San Lorenzo freskleri üzerindeki çalışmayı devraldı ve efendisinin malikanesinden aldığı hazırlık çizimlerini takip ederek Pontormo’nun planlarına sadık kaldı. Pontormo’nun ölümünden sonra Bronzino, Pontormo’nun mülkünün varisi olacağını varsaydı (hiç evlenmemişti). Ancak, mülk nihayetinde Pontormo’nun akrabası olduğunu yanlış bir şekilde iddia eden bir adama verildi.
Yazar Clapp Pontormo hakkında şöyle yazar: “Bu kadar yalnız bir hayatta, onunki kadar yoğun ve yalnız bir doğada, öğrencilerin eğitimi imkansızdı. Sanatında en iyi olan şey, kolayca taklit edilemeyecek kadar kişisel, fazla incelikli ve çok çeşitliydi.Diğer yandan, ne kadar yetenekli olursa olsun hiçbir sanatçı, tüm sanatın Michelangelesk olduğu bir anda Floransa’da bir okul kuramazdı.Diğerleri üzerindeki etkilerinin devam ettiği kadarıyla, Pontormo’nun nadir yetenekleri vardı.Büyük ölçüde boşa gitti”.
Yine de Pontormo, Rönesans temsil tarzlarından Maniyerist tarza geçişte önemli bir rol oynadı.Özellikle, sağlamlık ve düzenlilikten uzaklaştı ve uzun figürlerin yüzen, dansa benzer pozlarda temsil edilmesine, ayrıca belirsiz perspektif, canlı renkler ve yerçekimi yasalarına meydan okuyor gibi görünen psikolojik, doğal olmayan ortamlara yöneldi.Bu Maniyerist markalar, ünlü öğrencisi Bronzino’nun yanı sıra Parmigianino , Giambologna, Granacci ve El Greco gibi daha sonraki ilke Manneristlerin çalışmalarında görülebilir.
Pontormo, eserlerinde Albrecht Dürer gibi Kuzey Avrupalı sanatçılardan ilham alarak Güney Avrupalı sanatçıları da etkiledi.
Sanat tarihçisi Allan Braham, “Pontormo’nun kuzey sanatından yaptığı kullanım da dahil olmak üzere çalışmalarının, sonraki nesil ressamlar üzerindeki etkisinin, mimariye yaklaşımında özellikle açık olduğunu” iddia ediyor.Örneğin, Pontormo’nun Mısır’daki Yusuf’u (1517-1518) doğrudan Lucas van Leyden’in 1510 tarihli İsa’nın Halka Sunulması adlı gravüründen türetilmiştir ve bu ayar daha sonra Salviatti tarafından 1560’larda Roma’daki Palazzo Sachetti’de boyanmış freskleri için benimsenmiştir.
Pontormo ayrıca portre resmini etkilemiş, kendi portre çalışmalarına asalet, zarafet, huzur ve sadelik aşılamıştır.Bakıcının psikolojisini kavrama konusunda özel bir yeteneği varmış gibi görünüyordu.Bu nedenle öğrencisi Bronzino’nun daha önce Pontormo’yu istihdam etmiş olan Medici ailesi için saray ressamı olarak istihdam edilerek portre resmiyle ünlü olması şaşırtıcı değildir.Clapp, “Portreyi Michelangelo’nun kahramanca vizyonu açısından görerek dönüştüren ilk kişi Pontormo idi ve bakıcılarının görünüşünü kaydederken, ilk olarak muazzam bir yaratıcı sadelik ve sunum asaletini birleştirmeye çalışan Pontormo idi.Bireysel karakterin soyut bir çağrışımıyla çalıştı”. Pontormo’nun portre için “sezgisel zekası” yolunu bulmaya devam etti “.