Fibromiyalji Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri
Fibromiyalji, genellikle yorgunluk, depresyon, uyku bozukluğu, kognitif bozukluk, sindirim ve idrar sorunları eşliğinde yaygın olan bir ağrı ile karakterize kronik bir kas-iskelet hastalığıdır. Fibromiyalji, insanları fiziksel, zihinsel ve sosyal olarak etkiler. Çocuklar da dâhil olmak üzere her yaştan insanda görülür. Fibromiyalji kelimesinin tam anlamıyla anlamı kaslardaki, bağlardaki ve tendonlardaki ağrıdır. Ancak bu hastalık, ağrıdan çok daha fazlasıdır ve kişiden kişiye değişen diğer birçok semptomla kendini gösterir. Doktorlar, bu hastalıkla ilgili semptomların bir kombinasyonuna veya hastanın yorgunluk, hassasiyet, işlevsellik ve genel sağlık sorunları dâhil olmak üzere nasıl hissettiğini temel alarak teşhis eder. Birlikte var olan sağlık durumlarını (örneğin, lupus, tiroid hormon direnci, romatoid artrit) ekarte etmek veya tanı koymak için laboratuvar testleri gerekebilir. Fibromiyalji, beyindeki sinir ve ağrı sinyalleriyle ilgili bir sorundan kaynaklanabilir. Başka bir deyişle, bu hastalığa yakalanmış kişilerde beyin, günlük ağrı ve diğer duyusal deneyimleri yanlış algılar ve bu da hastayı fibromiyaljisi olmayan kişilere kıyasla basınç, sıcaklık (sıcak veya soğuk), ışık ve gürültüye karşı daha hassas hale getirir.
Fibromiyalji Kimlerde Görülür?
Fibromiyalji, çocuklar dâhil her yaştan insanı etkileyebilir. Bununla birlikte, çoğu insanda bu hastalık orta yaşta teşhis edilir ve yaş ilerledikçe insanların hastalığa yakalanma olasılığı artar. Lupus veya romatoid artrit hastalarının fibromiyaljiye yakalanma olasılığı daha yüksektir.
Diğer bazı faktörler bu hastalığın başlangıcı ile zayıf bir şekilde ilişkilidir. Bu olası risk faktörleri ise şunlardır:
- Kadınların erkeklere oranla 2 kat daha fazla fibromiyaljiye yakalanma riski vardır.
- Araba kazaları, travma sonrası stres bozukluğu gibi stresli veya travmatik olaylar.
- Sık sık tekrarlayan yaralanmalar.
- Hastalıklar (viral enfeksiyonlar gibi).
- Aile öyküsü.
- Kilo artışı ve obezite.
Fibromiyalji Nedenleri Nelerdir?
Fibromiyaljinin ana nedeni teferruatlı bir şekilde bilinmese de yapılan araştırmalarda genetik faktörlerin bu hastalığı etkili görülmüştür. Bu durumdan dolayı aile bireyinde fibromiyalji görülen insanların bu hastalığa yakalanma ihtimali 8-9 kat artmaktadır. Bununlar beraber çevresel bazı faktörler de bu hastalığa sebep olan çok önemli nedenlerden biridir. Özellikle çocukluk dönemlerinde atlatılan fiziksel ve duygusal olaylar bu hastalık için büyük nedenler arasında olduğu görülmektedir. Fibromiyalji ayrıca psikolojik boyutu olan bir sorundur. Depresyon, uyku bozukluğu ve anksiyete sorunun yüksek olan insanlarda çok daha fazla görülmektedir. Çoğunlukla 23-58 yaş arasındaki kadınlarda çok daha fazla görülen bu hastalık, erkeklerde de görülebilmektedir. Mutsuzluk ve stres psikolojik dengenin çökmesine sebep faktörler olduğu için çalıştığı işten memnun ve mutlu olmayanların bu hastalığa yakalanma riski oldukça fazladır.
Fibromiyalji Belirtileri Nelerdir?
Bu hastalık vücudun içinde dalgalar halinde hareket edebilen, zonklama, dağılma veya yoğun bir şekilde bıçaklanma gibi duyumlara neden olan ısrarcı, yaygın bir ağrı ile kendisini gösterir. Basınç veya sıcaklıklardaki hafif olan değişimler bile (temas dâhil) rahatsızlığı tetikler. Bazı insanlar oldukça tutarlı semptom düzeyleri sürdürürken, bazıları ise aktivite periyodları ile değişen remisyon dönemleri geçirir. Bu hastalık ağrının ötesinde, çoklu organ sistemlerini etkileyen bir dizi semptomla ilişkilidir.
Bunlar;
- Genellikle kronikleşmeye başlayan yorgunluk,
- Kas ve kas spazmı, kas güçsüzlüğü ve çene ağrısı gibi eklem semptomları,
- Konsantrasyon kaybı, oryantasyon bozukluğu gibi bilişsel belirtiler,
- Uyku bozuklukları,
- Vertigo, migren veya ışığa, sese ve kokuya duyarlılık gibi beyinsel duyarlılık semptomları,
- İshal, kabızlık, şişkinlik veya mide krampı gibi gastrointestinal sorunlar,
- Mesane ağrısı, idrar yaparken ağrı veya idrar yapma sıklığı gibi idrar problemleri,
- Depresyon, ruh hali değişikliği veya panik atak gibi psikolojik sorunlar,
- Ağrılı dönemler. Pelvik bölgesinde ağrı veya erken menopoz gibi üreme semptomları,
- Geçici saç dökülmeleri, kalp çarpıntısı ve dokuda iyi huylu büyüme (lipomlar) de görülebilir.
Fibromiyalji Nasıl Teşhis Edilir?
Fibromiyalji teşhisi oldukça zor olabilir. Ağrının fibromiyaljiden kaynaklandığını belirten tek bir test veya muayene yoktur. Fibromiyalji olduğundan şüphelenilen kişilerin kan testleri ve röntgenleri istenebilir. Bunun bir parçası olarak kaslarda ve kemiklerde olası diğer ağrı nedenlerini araştırmaktır.
Fibromiyalji Tedavisi
Fibromiyaljinin tedavisinde istikrar ve dikkat çok önemlidir. Doğru bir şekilde hastalığın tanısı konulamaz ise çok daha farklı bir hastalığın tedavisine başlanmış olabilir ve bu durumda hasta çok gereksiz bir ilaç yükü altına girmiş olabilir. Bu durum da fibromiyalji kronikleşerek, tedavisi imkânsızlaşabilir. Daimi doktor değiştirmek, tedavileri yarıda bırakmak ve daha farklı tedaviler peşinde olmak da bu hastalığın semptomlarının giderek kötüleşmesine sebep olabilir. Bu hastalıkla doktorun önereceği ilaçların titiz bir şekilde kullanılması çok önemlidir.
Fibromiyalji hastalığı olan kişilerin ayrıca ilaç tedavilerine ek olarak günlük aktivitelerinde de bazı değişiklikler yapması önerilir. Stres ve sinirden arındırılmış, düzenli ve kaliteli bir yaşam ile birlikte dengeli, sağlıklı beslenme ve uyku düzeni bu hastalığın tedavisinin başarı oranını yüksek oranda arttırır. Vücut yeterince dinlenemediği zamanlar, insanlar, gündelik hayatta karşılaştığı en küçük bir soruna bile çok aşırı tepki verebilir.
Bu hastalığın ayrıca tedavisinde en önemli kural doktor ile hastanın işbirliğidir. Hastaya özel uygulanan tedavi çeşitleri arasında kök hücre uygulamaları, fizik tedavi yöntemleri ve egzersiz programlara arasından kombinasyonları bulunur. Özellikle son yıllarda kök hücre (PRP) yöntemiyle bu hastalığın ana sebeplerinden olan fibrozitleri (ağrılı kas) bertaraf etmek daha kolay olacaktır.
Fibromiyalji tedavisinde hastadan hastaya değişebilecek bazı önemli fizik tedavi çeşitleri şunlardır;
- Sorunlu bölgelere yapılan enjeksiyonlar,
- Ozon terapisi,
- Elektroterapi adı verilen uygulamalar (Ultrason Tedavisi, Hvgs, Tens, Biofeedback, Enterfrensiyel Akımlar),
- Sıcaklık,
- Dokulara yapılan masaj,
- Klasik türlü masajlar,
- Vücudu germe ve gevşetme işlemleri,
- Prp (Kök hücre-Trombositten Zengin Plazma),
- Nöralterapi, Manipülasyon ve Proloterapi işlemi.