-
demokrasi tarihinde hiç kullanılmamış ancak kullanıldığında demokrasiye yeni bir bakış açısı getrebilecek bir seçim sistemi. şöyle ki:
seçmenler seçenekler arasında sadece 1 seçeneğe olumlu(evet) oyu atabiliyorken, bu seçim sistemi ile evet yerine olumsuz(hayır) oyu kullanabilirler. evet ya da hayır oylarından sadece birisini tercih edip, sadece bir seçeneğe bu oyu kullanabilirler. aynı pusulada hem evet hem de hayır mührü kullanılmışsa bu oy geçersiz sayılır. seçim değerlendirilirken bir partinin aldığı evet oyları aldığı hayır oylarından çıkartılarak aldığı net oy sayısı belirlenir ve diğer tüm hesaplamalar aldığı net oy üzerinden yapılır. (baraj, milletvekilis sayısı vs)
böyle bir sistemin gerekçesi şöyle açıklanabilir: bir seçmen, neden sadece bir partiye olumlu bakmak zorunda olsun ki? bir seçmen için bir partinin seçilmemesi, başka bir partinin seçilmesinden daha iyi bir seçenek olabilir. bu yüzden a partisini sevmeyen ama diğer partilere de eşit mesafede olan bir seçmen diğer partiler arasından birisini seçip evet oyu vermek yerine direk a partisine hayır oyu vererek, görüşünü sandığa yansıtmış olabilmelidir.
demokrasinin daha sözde kaldığı ülkelerde genelde siyasal kutuplaşma gözlemlenmektedir. böyle bir sistem ile bu kutuplaşmanın giderilmesi mümkün olabilir. ayrıca seçim barajı uygulaması yine yürürlükte olur ve bu hayır oyları sayesinde büyük partilerin net oyları düşeceğinden aradan hiç tanınmayan ufak bir partinin sıyrılması engellenmiş olur. seçim barajı toplam atılan oy üzerinden değil, toplam net oy üzerinden hesaplanmalıdır. kutuplaşan partiler, bu kutuplaşmanın cezasını alacakları hayır oyları ile öderler ve toplumun her kesmini daha iyi kucaklayan partilerin önü açılmış olur.
demokrasilerde çoğunluğun istediği kişinin seçilmesi esastır. ancak bu tanım,başka bir bakış açısıyla en az kişinin istemediği kişinin seçilmesi olarak da revize edilebilmelidir.
türkiye'de bu sistem uygulansa, sonuçları ne olur açıkçası kestirmek zor ancak daha demokratik olacağı düşünmekteyim.