Kuş Gribi (Avian Influenza)
Kuş Gribi, influenza ailesine ait bir virüs tarafından meydana getirilir. Virüs kuşlar, domuzlar, atlar, denizayısı ve balinalarda hastalık oluşturur. H5N1, H7N9 gibi farklı tiplerde kuş gribi alt tipleri mevcuttur. Çoğu kuş gribi virüsleri insanlarda hastalığa neden olmaz. Ancak, bazı alt tipleri insanlara bulaşabilir ve hastalık yapabilirler. İnsanlarda görülen enfksiyon, hafif göz enfeksiyonu ve grip benzeri hastalıktan zatürre ve ölüme kadar değişebilir.
Bulaşma
Hasta veya ölü kümes hayvanlarıyla yakın veya doğrudan temas yoluyla kuş gribi hastalığı insanlara bulaşabilmektedir.
Doğrudan temas aşağıdaki şekillerde gerçekleşebilmektedir:
- Canlı kuş ya da kanatlı hayvan pazarlarına ziyaret,
- Pişmemiş veya az pişmiş kuş ve ürünlerinin ( yumurta ya da kan) hazırlanması veya tüketilmesi,
- Kuşların ya da hayvanların dışkıları ya da enfekte kuş tüyü gibi organik kalıntılarıyla temas.
- Enfeksiyon genellikle hasta ve ölü kuşlardan bulaşır. İnsandan insana bulaşma olasılığı daha nadirdir.
Belirtiler
Kuş Gribi grip benzeri belirtiler ile ortaya çıkabilir. Kuluçka süresi birkaç saat ile 2-3 gün arasında değişebilmektedir. Ağır hastalık hissi ile ani başlayan ate?, öksürük, solunum güçlüğü ve boğaz ağrısının yanı sıra kemik ağrıları, baş ağrısı, ishal, bulantı ve kusma görülebilir. Hastaların bir bölümünde ölümle dahi sonuçlanabilecek ciddi akciğer enfeksiyonları gelişir. Kronik bir hastalığı olan yaşlılarda kuş gribi daha ağır seyretmektedir.
Tanı ve Tedavi
Klinik muayene ve kan tetkikleri ile tanı konur. Tedavide antiviral ilaçlar ve destek tedavisi uygulanır.
Yolcular için Risk
Yolcular için risk genellikle oldukça düşüktür. Canlı kümes hayvanları ile teması olanlar daha yüksek risk altındadır. Afrika, Asya, Avrupa ve Orta Doğunun bazı bölümlerinde 1997’den beri kümes hayvanları arasında yaygın salgınlara neden olmuştur fakat tek tek insan vakaları olmuştur. H5N1 kuş gribi Asya ve Orta Doğu’da muhtelif ülkelerde kümes hayvanları ve yabani kuşlarda yaygındır. Kasım 2003 ile 2008 yılları arasında Afrika, Asya, Avrupa ve Orta Doğu’da 15 ülkeden yaklaşık 400 H5N1 insan vakası bildirilmiştir. H7N9 kuş gribi Çin’de tespit edilmiştir. Bu ülkelere ziyaretler esnasında yeterli koruma önlemini almamış kişiler risk altındadır.
Korunma
Kuş Gribi virüsüne karşı etkin bir aşı bulunmamaktadır. Virüsün sık ve hızlı mutasyon geçirme yeteneğinin olması aşı hazırlanmasındaki engeldir. Hastalığı önlemenin en önemli yolu maruziyet kaynağından uzak durmaktır.
Bunun için:
- Canlı kuş ve kanatlı hayvan pazarlarından ve çiftliklerinden uzak durun,
- Hasta ve ölü hayvanlara dokunmayın,
- İyi piştiğinden ve temiz olduğundan emin olmadığınız kuş ve ürünlerini yemeyin.
- Hijyen kurallarına dikkat edin
- Ellerinizi sık sık yıkayın.
- Eğer sabun ve su yoksa en az % 60 alkol içeren el dezenfektanıyla elinizi temizleyin.
- Gözlerinize, burnunuza veya ağzınıza elinizin temiz olduğundan emin değilseniz dokunmayın.
- Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille ya da üst kolunuzun içiyle (el ile değil) kapatın.
- Öksürdükten veya hapşırdıktan sonra ellerinizi yıkayın.
- Ateş ve öksürük gibi solunum semptomları olan hasta insanlardan uzak durun. Hasta olan kişilerle öpüşmekten, sarılmaktan, yemek yerken aynı kabı paylaşmaktan ve aynı bardaktan içmekten kaçının.
- Sağlık önlemlerine (maske kullanımı vb.) riayet edin.
Seyahat Dönüşü Öneriler
Kendinizi hasta hissediyorsanız, özellikle ateşiniz de varsa hemen doktorunuza veya sağlık kuruluşuna başvurun.
- Seyahatinizden ve varsa hastalık riski taşıyan hayvan veya insanlarla temasınızdan mutlaka bahsedin.
- Hastalığınız boyunca diğer insanlardan uzak durun.