Son zamanlarda corona virüs (COVID-19) belirtilerini tedavi etmek için ibuprofen kullanmanın yararlı olup olmadığına dair bazı soru işaretleri oluştu. Özellikle Dünya Sağlık Örgütü (WHO)'nun duruşunu değiştirmesinden sonra konuya dair ilgi arttı. WHO başta insanların yeni koronavirüs hastalığının belirtilerini tedavi etmek için ibuprofen almaktan kaçınmasını tavsiye etmişti. Örgüt, 19 Mart itibariyle COVID-19 belirtilerini tedavi etmek için ibuprofenden kaçınmayı "önermiyor".
Kafa karışıklığı nasıl başladı?
Ibuprofene dair kafa karışıklığı Fransa'nın Dayanışma ve Sağlık Bakanı Oliver Véran'ın Twitter'da anti-inflamatuar ilaçlar (ibuprofen veya kortizon gibi) almanın COVID-19 enfeksiyonunu kötüleştirebileceğini açıklamasının ardından başladı. Corona ateşini tedavi etmek için parasetamol alınması önerildi.
İbuprofenin corona virüs belirtilerini kötüleştirdiğini gösteren güçlü bir kanıt bulunmamasına rağmen, önemli sağlık kuruluşlarından NHS sadece COVID-19 semptomlarını gidermek için parasetamol alınmasını önermiyor. Bununla beraber sağlık dergisi BMJ ise COVID-19 belirtileri olan kişilerin ibuprofen'den kaçınması gerektiğini belirtiyor.
İbuprofen nedir ve corona virüse etkisi
Peki ibuprofen nedir? İbuprofen steroidal olmayan bir anti-enflamatuar ilaçtır (NSAID). İbuprofen dahil olmak üzere NSAID hapların normalde üç ana kullanımı var: İltihaplanma, ağrı ve ateşe yardımcı oluyorlar. İnsanlar bu hapları artrit ve ağrı gibi enflamatuar durumlar için de alabiliyor. Bununla birlikte, parasetamol ayrıca ağrı ve ateşin tedavisine de yardımcı olur.
Ateş, normal vücut sıcaklığının yükselmesidir ve sürekli öksürük ve nefes darlığına ek olarak corona virüs belirtilerinden biridir. Vücut savunma mekanizması olarak ateş geliştirir. Burada bağışıklık sistemi beynin enfeksiyonla savaşmak için daha fazla ısı üretmesini söyleyen bir molekül zinciri oluşturur.
Enfeksiyon sırasında ateşlenmek vücudun savunma mekanizmasının bir parçası olsa da, vücut ısısında ciddi artış ölümcül olabilir ve tedavi edilmelidir. Ateşe sahip olmak rahatsız edicidir çünkü genellikle titreme, baş ağrısı, bulantı ve mide rahatsızlıkları ile gelir. İbuprofen veya parasetamol gibi bir anti-enflamatuar almak, bazı ateş moleküllerini engelleyerek yüksek sıcaklığı düşürüyor.
Bununla birlikte, 2013 yılında doktorlar iki ilacı karşılaştırdılar ve normal göğüs enfeksiyonları için ibuprofen yerine parasetamol almayı önerdiler çünkü bazı insanların hastalığı ibuprofen ile daha da kötüleşmişti.
Neden Ibuprofen'den endişe ediliyor?
Corona virüse karşı ibuprofen hapı alınırken endişe duyulmasının nedenleri arasında COVID-19 belirtilerini daha da kötüleştireceğine inanılmasıdır. Örneğin, ciddi göğüs enfeksiyonları (pnömoni gibi) olan kişilerin ibuprofen gibi bir NSAID aldıktan sonra daha kötü semptomlar ve uzun süreli hastalık yaşadıklarını gösteren önceki çalışmalar bunlar arasındadır.
Ancak bu çalışmalara dair en önemli şüphelerden biri hastalığın daha uzun sürmesinin arkasında ibuprofen veya benzer anti-enflamatuarların kişinin ağrısını dindirmesi ve sonuç olarak kişinin hastaneye daha geç başvurmasına ve tedaviyi geciktirmesine neden olmasıdır.
Ya da benzer şekilde durum ibuprofen'in anti-enflamatuar etkileri ile ilgili olabilir. Bir teori anti-enflamatuar ilaçların (ibuprofen için kanıt olmamasına rağmen) vücudun bazı bağışıklık tepkilerine müdahale edebileceğini savunur.
İki Fransız çalışması, doktorları ve eczacıları göğüs enfeksiyonu belirtileri gördüklerinde NSAID vermemeleri konusunda uyarıyor ve çocuklara virüs bulaştığında yine NSAID verilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Ibuprofen ilacının göğüs enfeksiyonlarını nasıl daha da kötüleştirebileceğine dair bilimsel kanıt yok ancak her iki çalışma da NSAID kullanan hastaların daha kötü sonuçlar aldığını ortaya atar.
ACE2 enzimi corona'ya dair şüphenin ana kaynağı
İbuprofen'in COVID-19'a dair tehlikesinin, anjiyotensin dönüştürücü enzim 2 (ACE2) adı verilen bir enzim üzerindeki etkisi ile ilgili olduğu öne sürülüyor – ancak bu teori henüz kanıtlanmadı. Bilindiği gibi corona virüsü hücrelere saldırırken ACE2 enzimini hedef alır. Kalp rahatsızlıkları için anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri veya anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB) alan hastalar için bu durum ek endişelere neden olur.
Yeni koronavirüs henüz yeni bir virüs türü olduğundan ibuprofen almanın zararlı olduğunu veya COVID-19 belirtilerini daha da kötüleştireceğini gösteren hiçbir kanıt yok. Bu alandaki araştırmalar hızlı bir şekilde ilerliyor ancak COVID-19 ve ibuprofen kullanımına dair çok fazla yanlış bilgi olduğundan dikkatli yaklaşmak önemli. Altta yatan sağlık sorunları olan COVID-19 hastaları özellikle ibuprofenden kaçınmalı.
COVID-19'u ya da corona virüsü olabileceğini düşünen herkes, doktorları aksini belirtilmedikçe ateşlerini indirmek için ibuprofen yerine parasetamol ilaç kullanmayı düşünebilirler.
Ibuprofen'in başka yan etkileri de var
Bununla birlikte, ibuprofen ve NSAID ilaçların mide ülserlerini ve hazımsızlığı tetikleyebildiğini, kalp hastalığı, böbrek ve karaciğer problemleri ile astımı olan bazı kişiler ve 65 yaşın üzerindeki insanlar için uygun olmadığını belirtmek gerekir. Buna fazla alkol içenler de dahildir. Bu ilaçlar (NSAID'ler) çok yüksek tansiyonu olan kişiler ve hamile veya hamile kalmaya çalışan kadınlar tarafından kullanılmaz.
Bunun yerine, ağrı ve ateşi de tedavi edebilen parasetamol tercih edilebilir. Çalışmaya başlaması bir saat kadar sürse de, hamile veya emziren kadınlar tarafından yemekle birlikte veya yemeksiz kullanılması güvenlidir. Bazı insanlar parasetamol alırken ekstra dikkat etmeli ve karaciğer veya böbrek problemleri varsa önce doktorları veya eczacıları ile konuşmalıdır.
Yetişkinler için olağan parasetamol dozu dozlar arasında en az dört saat olmak üzere 24 saat içinde bir veya iki 500 miligram tablettir. Çoğu insan çocuklara parasetamol verirken şurup kullanır. Ne kadar verileceği çocuğunuzun yaşına bağlı ancak yine de parasetamol 24 saat içinde en fazla dört kez, dozlar arasında en az dört saat olacak şekilde verilmeli.
Eczaneler parasetamol haplarından yoksunlar ve bazı dükkanlar satışları kısıtlar. Corona virüs şüphesi uyandıran ateşi olanlar 32 tabletlik bir kutuyu en az dört günde bitirmeli.
Bu kriz zamanında insanlar gereksiz yere ilaç biriktirebiliyor ve parasetamol gibi hayati ilaçlara gerçek anlamda ihtiyaç duyan diğerlerini mahrum bırakabiliyor. Bunları önlemeye çalışmak çok önemli.