Eleştirel Akılcılık Nedir?
Eleştirel Akılcılık Bilimi Nedir?
Eleştirel rasyonalizm aslında Karl Popper (1902-1994) tarafından 20. yüzyılın başlarında üretilen bakış açısıdır. Popper’ın yöntemi, modern toplumun, hata ve deneme ile çözme yöntemi yoluyla yarattığı doğalcı düşünceye bağlıdır. Sosyal ve doğa bilimleri, böyle teorilerin yanı sıra olası teorileri yorucu testlere ve eleştirilere tabi tutarak türemiş problemlerden yaratılmıştır. Sahte teoriler aslında reddedilir. Popper’ın bu tür çözme sorununa elverişli bir topluma, eleştirisizce uygulanan cesur teorileştirmeye izin veren bir topluma, eleştirinin ışığında gerçek bir değişim olasılığının olduğu bir topluma ihtiyacı vardır.
Popper bir ilkokul öğretmeni olarak o zaman psikolog olarak öğretti, ancak onun temel katkıları genel bilim alanına oldu. Naziler iktidara gelmeye başladıkça, Avusturya doğumlu Karl Popper akademide bir yer edinmeye çalıştı, atalarının soyunun demek istemeyeceği kadar yeterli. Bununla birlikte, faşizmin yükselişine karşı çıktığı için baskı altındaydı.
Popper, çok katı olduğuna inandığı için kendini psikoloji alanı ile sınırlamamayı seçti. Onun önerileri büyük ölçüde bilimsel topluluk, toplum ve siyasal alan içindi. Zamanının önemli fikirlerini sorgulamaya başladıktan sonra 3’ün hepsini araştırdı.
Bilimsel araştırmalar bugünlerde olduğu gibi bilimsel yollarla kuruldu. Araştırmacı bir soru ile başlar, çok daha spesifik bir soru bulmak için araştırma yapar, bir hipotez oluşturur ve sonra bir sonuca varmak için deneysel (belki de gözlemsel yöntemler kullanarak) deneyler yapar. Ne yazık ki, bu sonuçların neredeyse tamamı gerçeklerle karşılaştırıldığında teorilerdir. Popper, sosyal bilimlerde ayrıntılar oluşturmanın zor olduğunu keşfetmesine rağmen, araştırmanın farklı bir şekilde yapılıp yapılmadığına dair bir dizi teorinin kanıtlanamayacağını keşfetti.
Araştırmayı doğru bir şekilde yapabilmek için Popper, araştırmacıların önemli olması gerektiğini düşündü. Ampirizm ve gözlem aslında toplum bilimcilerinin soruşturmada kullandığı ana yöntemdir. Bir test için şartlar belirlerler; muhtemelen neler olduğunu gözlemlerler. Bununla birlikte, gözlem aslında pasiftir. Neyin fark edildiğini gerçekten bilmek için biraz düşünce uygulanmalıdır. Doğal olarak, bu genellikle bir dereceye kadar gerçekleşir, ancak bilim adamları gördükleri kanıtları düşünme eğilimindedir.
Onun stratejisi aslında kendini yeniyor çünkü bilimin amacını tanımladığı gibi benimsemeniz durumunda, stratejisi anlamsız görünüyor, çünkü başlangıçta gerçeğe herhangi bir mantıksal iddiaya varmanız engellendi. Gerçek sizin araştırmanızın amacı öyle görünüyor ki, onu güvence altına alabilmek için gerçekten denediğiniz girişimlere kesin bir bağlantı yoktur ve kararlılığınız gerçekten sizin hedefinize büyük önem vermemektedir. Eğitimde, Popper’in stratejisi bilimi anladığımız kadar önemsiz kılacak bir şüpheciliğe yol açacaktır. Bu özel eleştiri ışığında, Popper tümevarım sorununu çözdü, tümevarımın varlığını ve rasyonalitesini öngören zıt görüşlerden sadece birini tanımamamızın ana nedeni yok. Bu değil tümevarımın tam olarak anlaşılması, hatta ayrıntılı bir şekilde tanımlanmış olması ya da belki de herhangi birinin açıklık ve kapsamda resmi mantıktaki insanlara eşdeğer olan tümevarımsal muhakeme kurallarını formüle etmede başarılı olduğu anlamına gelir. Yine de, hiç kimse bu yokluğu “indüktivizm” e kesin bir itiraz olarak görmez.