Larenjit neden olur? Larenjit, larinks yani gırtlağın tahriş olması ve şişmesi durumudur. Genellikle, gırtlakta meydana gelen bir enfeksiyon veya hasar sonucu oluşmaktadır. Larenjit nedenlerini akut (kısa süreli) ve kronik (uzun süreli) olmak üzere iki grupta incelemek mümkündür:
Akut Larenjit Nedenleri
Soğuk algınlığı veya grip gibi viral enfeksiyonlar, akut larenjit ile ilişkili en sık görülen enfeksiyon türleridir. Daha nadir olarak yaşanan enfeksiyon türleri arasında ise şunlar bulunmaktadır:
- Difteri gibi bakteriyel enfeksiyonlar
- Pamukçuk (kandidiyaz) veya Aspergillus gibi mantar (fungal) enfeksiyonları
HIV gibi durumlardan kaynaklanan ya da kemoterapi veya steroid ilaçların bir sonucu olarak, bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişiler, fungal enfeksiyonlara karşı daha savunmasızdır.
Viral, bakteriyel veya mantar enfeksiyonundan kaynaklanan larenjit, enfeksiyöz larenjit olarak da bilinmektedir. (1)
Larenks (Gırtlak) Zorlanması
Uzun süre konuşmak ya da yüksek sesle bağırmak da sıklıkla larenjite yol açabilmektedir.
Sesi zorlamak, ses tellerinin gerekenden daha hızlı titreşmesine neden olabilmektedir. Bu aşırı titreşim ses tellerinin yüzeyine zarar verebilmekte ve sonuç olarak da, ses tellerinin iltihaplanmasına yol açmaktadır.
Larenks hasarından kaynaklanan larenjit ise mekanik larenjit olarak bilinmektedir.
Mekanik larenjitin daha az yaygın nedenleri şunlardır:
- Boğaza darbe, kaza veya spor yaralanması gibi larenks alana doğrudan gelen travma
- Sürekli öksürük
- Boğazınızın sürekli ve sık temizlenmesi (2)
Diğer Nedenler
Larenks enfeksiyonu ve hasarının yanı sıra, larenjite neden olabilecek diğer durumlar şunlardır:
Sigara içmek ve alkol kötüye kullanımı: Bunlar, gırtlağı kurutabilir ve tahriş olmasına neden olabilir.
Gastro-özofageal reflü hastalığı: Mide asidi mideden boğaz doğru ilerler ve gırtlağa sızarsa, gırtlağı tahriş edebilir.
Alerjiler: Toz, dumanlar, kimyasallar ve toksinler gibi maddelere karşı alerjik reaksiyonlar gırtlağı da etkileyebilmektedir. (3)
Kronik Larenjit Nedenleri
Kronik (uzun süreli) larenjit nedenleri şunlardır:
Sesin Aşırı Kullanımı
Çok fazla konuşma veya çok yüksek sesle konuşma kronik larenjite neden olabilmektedir. Özellikle şarkıcılar, aktörler, telefon operatörleri, avukatlar, öğretmenler, hakemler, antrenörler ve iş yerinde yüksek sesle bağırması gereken kişiler (inşaat işçileri, fabrika işçileri, havaalanları ve tren istasyonlarındaki personel) bu sorunla karşı karşıya kalmaktadır.
Koroda şarkı söyleyen, amigo çalışmalarına katılan ya da oyun oynayan çocuklar bile bu durumdan etkilenmektedir. Çocuklar, bu koşullarda sıklıkla bağırmakta ya da sinirlenmektedir. Ses tellerinin bu şekilde aşırıya kullanımı çocuklarda da kronik larenjite neden olabilmektedir. (4)
Sigara Kullanımı
Sigara dumanı, gırtlağı tahriş edebilmektedir. Sonuç olarak, ses telleri kalınlaştıran şişme ve iltihaba neden olmaktadır. Bu kalınlaşma ses tonuna etki ederek sesi zayıflatmakta veya sesi kalınlaştırmaktadır.
Alkolün Aşırı Kullanımı
Alkol, gırtlakta kimyasal bir tahrişe neden olmaktadır. Neticede de, tıpkı sigara içen kişilerde olduğu gibi sesin kalitesi bu durumdan etkilenmektedir. (5)
Gastroözofageal Reflü Hastalığı
Gastroözofageal reflü hastalığı midedeki asidik sıvıların özofagusa ve boğazdan geriye akması durumudur. Bu, gırtlağı tahriş edebilmektedir. Yatarken genellikle daha kötü olduğu için, ses kısıklığı sabahları özellikle daha belirgin olmaktadır.
GÖRH nedeniyle kronik larenjit olan kişiler genellikle, mide ekşimesi, hazımsızlık ve sindirim sistemi ile ilgili diğer belirtileri yaşamamaktadır, onun yerine, burun ve boğazı ilgilendiren, aşağıda sıralananlar gibi başka problemlerden muzdarip olmaktadır:
- Boğazda bir yumru hissi
- Sürekli boğazı temizleme isteği
- Yutarken rahatsızlık yaşama
- Sürekli öksürük (6)
Kimyasallar ve Tozlar
İşle ilgili tahriş edici kimyasallara veya tozlara maruz kalma kronik larenjite yol açabilmektedir. Birçok endüstriyel ürünün kronik larenjit ve diğer solunum problemlerine neden olduğu düşünülmektedir.
Diğer Nedenler
Daha nadir olarak, kronik larenjit, geniz akıntısı nedeniyle kronik sinüzitten kaynaklanabilmektedir. Nadiren, iltihaplı bir hastalık veya doğrudan ses tellerini içeren (Sarkoidoz veya tüberküloz gibi) enfeksiyon da kronik larenjite neden olabilir. (7)
Larenjit Nedir?
Larenjit, gırtlağın aşırı, tahriş veya enfeksiyona bağlı olarak iltihaplanmasıdır. Larenksin içinde ses telleri yer almaktadır. Normalde ses telleri düzgün bir şekilde açılıp, kapanmaktadır. Böylece de, hareketleri ve titreşimleri ile ses çıkarmaktadır.
Larenjit durumunda ise ses telleri tahriş olmakta ve iltihaplanmaktadır. Sonuç olarak da, seslerin bozulmasına neden olmaktadır. Ses çok boğuk ya da çok kalın gelebilir. Bazı larenjit vakalarında ses, duyulamayacak algılanamayacak kadar kısılmaktadır.
Larenjit, kısa ömürlü (akut) veya uzun süreli (kronik) olabilmektedir. Larenjit problemi yaşayan insanlarda, çoğu geçici bir viral enfeksiyon sonucu oluşmaktadır ve genellikle de, ciddi değildir. Diğer yandan, ses kısıklığı, bazen altta yatan daha ciddi bir tıbbi durumun işareti de olabilir. (8)
Larenjit Belirtileri
Çoğu durumda, larenjit başlangıcı belirtileri birkaç haftadan az sürmektedir. Daha seyrek olarak, larenjit belirtileri daha ciddi ya da uzun süreli bir nedenden kaynaklanabilir. (9)
Larenjit nasıl anlaşılır? Akut ve kronik larenjitin belirtileri şunları içerebilmektedir:
- Düşük ve boğuk bir ses (ses kısıklığı)
- Kuru olan bir öksürük (genellikle mukus içermeyen)
- Boğazda hissedilen kuruluk
- Boğaz ağrısı
- Gün ilerledikçe zayıflayan ses
Bazen ses tamamen kaybedebilir ya da sadece fısıldama şeklinde çıkabilir. (10)
Larenjit Tedavisi
Larenjit nasıl geçer? Kısa vadeli larenjit durumunda genellikle tedaviye ihtiyaç duyulmamaktadır. Genellikle, viral bir enfeksiyon sonucu oluştuğundan, antibiyotiklerle tedavi uygulanmamaktadır.
Larenjitin iyileşmesine yardımcı olabilecek bazı yöntemler şunlardır:
- Bol su içmek ve alkol kullanmaktan kaçınmak
- Sigara içmekten ve sigara dumanından kaçınmak
- Sıcak, tuzlu suyla gargara yapmak veya pastil emmek
- Mümkün olduğunca az konuşarak ve bağırmaktan kaçınarak sesi dinlendirmek
- Fısıldamaktan kaçınmak (normal konuşmadan daha fazla zorlamaktadır)
- Burun tıkanıklığını gidermek için buhar teneffüs etmek
- Boğazı kuruttuğu için burun tıkanıklığı giderici maddeleri kullanmamak
Belirtiler iki hafta sonra iyileşmemişse, bir doktora başvurmakta fayda vardır. (11)
Larenjit Ameliyatı
Ses tellerinde oluşan bir polip nedeniyle larenjit tetikleniyorsa, ameliyat ile bu polip alınabilmektedir. (12)
Larenjit İçin Hangi Doktora Gidilir?
Larenjit tanısı ve tedavisi için bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilirsiniz. (13)