İngiliz Gordon Milne Beşiktaş teknik adamı olarak ülkemize geldiğinde 4-4-2 sistemini oynatmış ve 3 kere şampiyon olurken orta alanda da Küçük Şenol adlı genç bir futbolcuya yer vermişti, 4-4-2 oynattığı için de 'Modası geçmiş İngiliz futbolu oynatıyor!' denerek eleştirilmişti. K.Şenol'un görevi rakip takımın hücumlarını karşılamak, hücumu ya sağa ya da sola saptırarak savunmanın ortadan delinmesini engellemek, savunma açısından zaman kazanmak ve topu elde ettiği anda da topu basit şekilde hücuma dönük becerili oyunculara aktarmaktı.
Şimdi bugüne dönelim. Geçen yılın Şampiyonlar Ligi maçlarının sonrasında UEFA analistleri bir teknik rapor hazırlamışlardı. Rapora göre Şampiyonlar Ligi'nde son 16'ya kalan tüm takımlar dörtlü savunmanın önünde en azından bir adet, çakılı, ileri gitmeyen oyuncu oynatmakta idiler. Bu dörtlü savunma önündeki çakılı oyuncuya 'anchorman' deniyordu. Ancak bugünün çok hızlı futbolunda artık dörtlü alan savunmasının önünde tek bir çakılı oyuncu da yetmeyebilir.
Burada ortaya teknik bir problem daha çıkıyor. Çünkü gerideki dört kişi ve kaleci ediyor beş, iki de çakılı oyuncu, etti yedi. İleride dört kişi oynuyor. Bir santrfor ve üç de hücuma dönük ' becerili yıldız.'
Bu da taktik bir ikilem yaratıyor. Çünkü ileride oynayan santrforun arkasında yer alan üç kişi savunma fonksiyonunu yerine getiremedikleri, koşmadıkları ve çabuk geri dönmedikleri takdirde, bir de orta alanda çakılı olmayan ve gezen birkaç oyuncuya yer verirseniz, ya savunma etkinliği olmuyor ya da top kaptırıldığı anda, rakibin hızlı hücumlarına karşı orta sahada savunmanın önünde direnç sağlanamıyordu. Eğer savunmanın önüne sadece savunma etkinliği olan dolayısıyla savunma bloğunu etkili tutabilecek iki adet 'düz oyuncu' koyarsan da, bu sefer geriden hücuma kalkılamadığı gibi, pas yüzdesi de düşüyor ve takım hücum etkinliği sağlamakta başarılı olamıyor.
İngiliz yorumcu J.Clegg tarafından vurgulandığı gibi bu sorun yıllardır başarılı olamayan İngiliz Milli Takımı'nın da temel sorunu. Sonunda Fabio Capello bu sorunu temelden çözmek için geçen hafta oynanan ve İngiltere'nin 2-1 kazandığı Danimarka - İngiltere milli maçında, 1992 doğumlu, 19 yaşında ve Arsenal'de bu sezon 25 maç oynayan genç ve çok becerili bir oyuncu olan Jack Wilshere'i ilk onbirde sahaya sürdü ve bu genci 45 dakika savunmanın önünde tek çakılı oyuncu olarak oynattı.
İngiltere'nin temel sorunu Steven Gerrard, Frank Lampard ve Wayne Rooney gibi üç tane üst klas hücum oyuncusunu aynı anda takımda tutarken ve bir de santrforu uçta oynatırken, ortaya çıkan zayıflık.
Wilshere aslında çok vizyon sahibi, yaratıcı, müthiş pas yüzdesi olan ve ileriye dönük oynamaya alışık bir genç. Ama çok da güçlü. Bu nedenle Capello Wilsehere'i savunma dörtlüsünün önünde çakılı oynattı ve ileriye gitmesini yasak etti. Bu hamle ile ne kazandı? Wilshere İngiliz liglerinde istatistikleri tutan Opta Sports'a göre pas yüzdesinde yüzde 86.7 başarılı pas sergiliyor.
Burada önemli olan konu çakılı oyuncuların, güçlü olmak yanında aynı zamanda üstün hücum becerili, yaratıcı ve ofansif anlayışı olan, dolayısıyla da geriden, gole gidecek hücumu başlatan kilit pas verebilen, yaratıcı özellikli oyuncular da olması. Genç olmaları da 'bonus'!
Şimdi dönelim Türkiye'ye. FB'de Baroni pasta ve hücumda etkisiz. Bu nedenle savunma önünde Selçuk ve Emre olduğu zaman savunma daha başarılı. Forvette de sağda M.Topuz olduğu ve geriye koştuğu zaman FB 4-4-1-1 taktiğiyle savunması eksik Alex'e ileride yer vererek başarılı olabiliyor. BJK'de Schuster savunmanın önünü Ernst- Necip ikilisi ile kaparsa, daha az gol pozisyonu verir ama Beşiktaş ilk 11'de hücuma dönük oyuncu sayısını da bir azaltmak mecburiyetinde, çünkü yabancı oyuncu limiti sorunu var. Trabzon C.Gülselam'ı savunma önünde becerili bir oyuncu ile beraber iki çakılı olarak kullanır ve orta sahayı daha kalabalık yaparsa, daha az gol fırsatı verir ve gol işi de tesadüflere kalmaz diye düşünüyoruz. Galatasaray'da Hagi ise Neill'i bu nedenle Ayhan gelene kadar savunma önünde kullanıyor. Bursa ise zaten iki 'çakılı oyuncu' kullanıyor. Ama sihirli kelimeler 'genç ve pas becerili çakılılar!'