Aquila bir takımyıldızdır ve kelime Latince’de “kartal” anlamına gelir. Aquila takımyıldızının sembolü kartaldır ve bu şekilde kabul görür. Makalemizde Aquila takımyıldızının tarihi, Yunan mitolojisindeki yeri ve hikayesine değineceğiz.
Aquila takımyıldızı, göksel ekvatorun yalnızca birkaç derece kuzeyindedir. Takımyıldız, Samanyolu boyunca olduğu için en iyi yaz aylarında görülür. Galaksimizin çizgisi boyunca bulunduğu konum sebebiyle, birçok küme ve bulutsu, Aquile takımyıldızının sınırları içindedir. Ancak bu yıldız sistemlerinin ve yıldızların birçoğu soluk yıldızlardır.
Aquila Takımyıldızının Kısaca Tarihi
Aquila, 2. yüzyıl gökbilimcisi Ptolemy tarafından tanımlanan 48 takımyıldızdan biriydi. Daha önce MÖ 4. yüzyılda Eudoxus ve MÖ 3. yüzyılda Aratus bu takımyıldızdan bahsetmişti ve şu anda Uluslararası Astronomi Birliği tarafından tanımlanan 88 takımyıldızdan biridir.
Aquila’da üç ilginç gezegenimsi bulutsu bulunur:
- NGC 6804, küçük ama parlak ve halka yapıya sahiptir.
- Büyükayı’daki Baykuş Bulutsusu ile bir miktar benzerlik gösteren NGC 6781 Bulutsusu.
- NGC 6751, Gezegenimsi bir bulutsudur ve “Parlayan Göz” olarak da bilinir.
Ayrıca, Aquila’da iki büyük nova gözlemlendi. İlki MÖ 389’daydı ve Venüs kadar parlak olarak kaydedildi. Diğeri 1918’de idi ve “Nova Aquilae 1918” olarak bilinir. Süpernova esnasında Aquila’daki en parlak yıldız olan Altair yıldızının parlaklığını aşmayı başarmıştı.
Aquila’nın kartal şeklinde gösterildiği resimlerin birçoğunda, neredeyse düz olan ve üç yıldızı temsil eden çizgi, kanatların bir bölümünü simgeler. Bu üç yıldızın merkezi ve en parlak olanı Altair yıldızıdır. Kanatların uçları güneydoğu ve kuzeybatıya uzanırken, kartalın başı ise güneybatıya doğru uzanır.
Mitolojideki Yeri ve Hikayesi Hakkında Bilgiler
Mitolojide Aquila takımyıldızı, Roma tanrısı Jüpiter’e aitti ve onun için birçok görev yaptı. Gavin White tarafından yazılan bir kitapta, Babil Kartalı pençelerinde Ölü Adam adlı takımyıldızı taşıdı. Yazar ayrıca kitabında Antinous ve Ganymede’nin klasik öyküleriyle de bir karşılaştırma yapıyor.
Klasik Yunan mitolojisinde Aquila, Αετός Δίας (Aetos Dios) olarak tanımlanmıştır. Zeus’un yıldırımlarını taşıyan kartal idi. Çoban çocuk Ganymede’yi Olympus Dağı’na taşımak için Zeus tarafından gönderildi. Aquile takım yıldızı bu sebeple, zaman zaman Ganymede ile özdeşleştirilir.
Kartal, Yunan mitolojisine göre Olympos tanrılarının en önde geleni olan Zeus’a hizmette bulunan yırtıcı kuş olarak bilinir. Yıldırım kuşu olarak da bilinir. Çünkü Zeus’un yıldırımlarını taşıdığı ve gerektiği anda geri getirdiği söyleniyor. Zeus, Olympos’ta Prometheus’a verdiği ceza için kartalı görevlendirir. Zeus, ateş, yanardağlar ve sanayi tanrısı olarak bilinen Hephaistos’a verdiği emirle, Prometheus’u Caucasus (Kafkas) dağlarında hapsettirir ve zincire vurdurur. Hephaistos, Prometheus’un ayakları ve kollarını zincirle duvara sabitler ve sıra Aquila’ya (Kartal) gelmiştir. Zeun’un emriyle Aquila, her gün Prometheus’un ciğerlerini yemekle görevlendirildi. Bununla birlikte Zeus, Prometheus’un ciğerlerinin her gün tekrar eski haline gelmesini sağlayarak ölmesini engeller ve devamlı acı çekmesini sağlar. Uzun bir süre bu şekilde ceza çektirdikten sonra Zeus, Prometheus’a acır ve arından onu affettiğini söyler. Aquila takımyıldızının Yunan mitolojisindeki yeri bu şekildedir.