BÖLÜĞÜN MUHAREBE TALİMİ Nurer UĞURLU başkanlığında bir kurul tarafından hazırlanmıştır.
Dizgi - Baskı - Yayımlayan:
Yenigün Haber Ajansı
Basın ve Yayıncılık A.Ş.
Ağustos 1998
Hazırlayan
NURER UĞURLU
CGAZETESİNİN
OKURLARINA ARMAĞANIDIR.
TATÜRK'ÜN ASKERLİKLE İLGİLİ
ÇEVİRİ KİTAPLARI NURER UĞURLU Temeli insanlık duygusu, görev saygısı ve yurt sevgisi olan askerlik, maddi kuvvetlerden önce 'zekâ, kararlılık, irade, kahramanlık ve özveri' gibi manevi öğelere dayanır. İyi asker, bu nitelikleri en çok olan ve ulusal üstünlüğü kesinlikle kanıtlanmış insandır.
Askerlik 'talim ve terbiyesi' bir insana birkaç yılda verilebilir, fakat 'askerlik ruhu', insanlık yetenek ve özelliklerinin uzun yılların deneyiminden doğan bir özdür. Atatürk'ün 30 Ağustos 1924 yılında Dumlupınar'da 'Meçhul Asker'in mezarı başında söylediği şu sözler, O'nun 'askerlik ruhu yüksek millet' sözüne nasıl bir anlam verdiğini çok açık bir biçimde göstermektedir:
''Muharebe, yalnız karşı karşıya gelen iki ordunun çarpışması değildir, milletlerin çarpışmasıdır. Meydan muharebesi, milletlerin bütün mevcudiyetleriyle, ilim ve fen sahasındaki seviyeleriyle, ahlaklarıyla, kültürleriyle, hülasa bütün maddi ve manevi kudret ve kıymetleri bu çarpışma sahasında ölçülür.'' (Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Ankara 1959)
Atatürk, bir gün anılarını Prof. Dr. A. Afetinan'a anlatırken bu konuda şunları söylemiştir: ''Kumandanlar madunlarından (astlarından) yüksek ve bilgili olmalıdır.'' Prof. Dr. A. Afetinan'ın bu sözlerini yazdığını gören ATatürk, ''Buna bir misal vermek için bazı olayları anlatayım'' der. Prof. Dr. A. Afetinan'ın Atatürk'ten olduğu gibi not ettiği bu anısı şöyledir:
''Osmanlı İmparatorluğu'ndan 1908 Hürriyet inkılabı olmuştur, Mustafa Kemal Makedonya'dadır, yıl 1909 yazıdır. O, Selanik'teki büyük kumandanlık erkân-ı harbiyesinde kolağası (kıdemli yüzbaşı) rütbesinde bir subaydır.
Osmanlı ordusu hizmetinde bulunan Almanyalı Mareşal Von der Goltz, Makedonya'daki Türk ordusuna garnizon tatbikatı yaptırmak üzere Selanik'e gelecektir.
Büyük kumandanlık erkân-ı harbiyesinde, talim ve terbiye masası şefi olan Mustafa Kemal, Mareşal Von der Goltz gelmeden evvel, Selanik civarında tatbikini muvaffık (uygun) bir meseleyi hazırlamakla meşgüldür.
Mustafa Kemal, Kumandan Hadi ve Erkân-ı Harbiye Reisi Ali Rıza Paşaları bundan haberdar etmek istiyor. Kolağası Mustafa Kemal'in bu cür'etini hayretle karşılıyorlar, onu adeta tahtiye ediyorlar (aşağılıyorlar):
- Canım, diyorlar, buraya gelecek olan Goltz, bizden ders almak için değil, bize ders vermek için geliyor.
Mustafa Kemal bu serzenişe şu cevabı veriyor:
- Büyük alim, filozof, 'Millet-i Müsellaha' müellifi olan Goltz'tan istifade etmek, üzerinde durulacak mühim bir noktadır. Ancak Türk erkân-ı harbiye ve kumanda heyetlerinin, kendi vatanlarını nasıl müdafaa etmek lazım geleceğini gösterebilmeleri elbette ondan daha çok mühimdir. Bir de buraya yorgun gelecek Mareşal'e fazla külfet yükletmemek de münasip olur kanaatindeyim.
Mustafa Kemal'e serzenişler devam etmektedir. Onun hareketini doğru bulmayanlar, henüz kanaatlarını değiştirmemişlerdir. Bunun üzerine Mustafa Kemal daha ileri giderek:
- Efendim, diyor, benim hazırlayacağım meseleyi Mareşal'e göstermek ayıp değildir, bunun aksi ayıptır. Benim eserim Mareşal'in fikrine uygun düşmez veyahut Mareşal benim eserime alaka göstermezse, kendi isteğini tatbik ettirmek onun elindedir. Fakat bütün Makedonya'ya şamil, büyük bir Türk ordusu kumanda ve erkân-ı harbiye hey'etinin hiçbir şeyi düşünmez ve hiçbir müdafaa tertibatı alamaz insanlardan teşekkül ettiği zehabını (sanısını) onda uyandırırsak, işte asıl Türklüğe ve Türk askerliğine yakıştırılmayacak hareket bu olur.
Mareşal Goltz, Selanik'e gelmiştir ve Splandit Palas'tadır. O günün gecesinde Mustafa Kemal, bu otele ve Mareşal'in nezdine (yanına) gitmek üzere bir davet alıyor. Mustafa Kemal'i otel koridorunda karşılayan Erkân-ı Harbiye Reisi'nin yüzünde müjdeleyici bir beşaret (iyi haber) vardır. Mareşal'in bulunduğu salona giderken Erkân-ı Harbiye Reisi bu müjdeyi Mustafa Kemal'e bildiriyor: Kendisinin planını Mareşal çok beğenmiştir, ancak bazı izahat almaya lüzum gördüğünden plan sahibini davet etmiştir.
Mustafa Kemal; ''Merak etmeyiniz, icap eden izahatı veririm...'' sözü ile muhatabını tatmin ederken, holde Mareşal'le karşı karşıya geliyor. Salona giriyorlar. Masa üstünde bir büyük harita durmaktadır. Kumandan ve Erkân-ı Harbiye Reisi ayakta dinliyorlar. Yalnız Mareşal ile Mustafa Kemal konuşmaya başlıyorlar, münakaşa ediliyor ve karar veriliyor:
''Mustafa Kemal'in planı tatbik edilecektir.''
Ertesi gün Vardar nehri havzasında tatbikat başlıyor, karşılıklı kuvvetler harekete geçiyorlar. Bir muharebe tatbikatı yapılmaktadır. Muharebenin cereyanı esnasında Mareşal Goltz, Mustafa Kemal'i aratıyor. Yanında bulunmasını emrediyor ve: ''Bana yardım ediniz'' diyor. Mareşal'in hakkı vardır, çünkü kendisi araziye yabancıdır, o havaliyi Musatfa Kemal kadar tetkik etmek fırsatını bulamamıştır. Bir de bu meseleyi tertip eden kendisi değil, bizzat Mustafa Kemal'dir. Manevra bittikten sonra tenkit yapılacaktır. Bunu yapan bizzat Mareşal olmuştur. Bu tenkitten bütün kumanda ve erkân-ı harbiye heyeti, memnun ve müstefit olmuştur (yararlanmıştır). Mustafa Kemal'in kanaatine göre Alman Mareşal'in tenkidi, herkeste şu intibaı (izlenimi) bırakmıştı: ''Kumandanlar madunlarından yüksek ve âlim olmalıdırlar.'' (Prof. Dr. A. Afetinan, ''Atatürk'ün 'Kumandanlık Vasıfları' Üzerindeki Düşünceleri'', Milli Savunma Bakanlığı Araştırma ve Geliştirme Başkanlığı Konferansı, Ankara 1963)
Atatürk, Prof. Dr. A. Afetinan'a bu anısını anlattıktan sonra, şu öneride bulunmuştur: ''Bu yazıyı neşretmek istersen, benim o zaman tercüme ederek çıkardığım bir kitabımdaki önsözü okursun.''
Atatürk'ün askerlikle ilgili düşünce ve görüşlerini anlamak için, Prof. Dr. A. Afetinan'a önerdiği 10 Şubat 1909'da Selanik'te yayımlanan küçük kitabın önsözünü gözden geçirmemiz gerekmektedir.
Bu kitap, Berlin Askeri Üniversitesi (Berlin Darülfünun-ı Askerisi) eski müdürlerinden General Litzman'ın yazmış olduğu ve Erkân-ı Harbiye Kolağası Mustafa Kemal tarafından 'Takımın Muhabere Talimi' adıyla Türkçeye çevrilmiş eseridir. Bu kitabın bizi en çok ilgilendiren yanı, çevirmen olarak Kolağası Mustafa Kemal'in yazmış olduğu önsöz'dür.
Mustafa Kemal, bu önsözde, amir olan kumandanların doğrudan doğruya astlarına yol göstermesini istemiş ve bu yol göstericiliğin Türk subay ve kumandanından başkalarına bırakılmamasını yerinde bulmuştur. Ancak, dünyanın son askeri gelişmelerinden bilgili olmanın gereğini belirten Mustafa Kemal, yabancı eserlerden yararlanmanın önemi üzerinde de durmuştur. Mustafa Kemal, bu konuda günümüz Türkçesiyle şu görüşü ileri sürmüştür: ''Bir ordunun kurmay heyetinin ilk görevi, subay ve askerlerin hazırlıklarında onlara her zaman gözcü ve her konuda öncü olmaktır. Doğrudan doğruya yetiştirdikleri kıt'alar azınlıkta kalırsa başarıya geç varılır. Bunun için en iyi araç, talimlerin savaş bakımından başarıyla uygulanabilmesini sağlamak amacıyla yeni eserlerden yararlanmaktır.''
Ayrıca Mustafa Kemal, yazdığı önsözün başında çok önemli bir soruna değiniyor ve şu düşünceleri ileri sürüyor: ''Bir ordunun, yıllarca çalışarak uyguladığı ve hükümlerini öğrendiği talimnamesinin değiştirilmesi askeri heyetleri şaşırtır. Yeni kabul edilen talimname, kendi talimnamelerinin kendileri tarafından yavaş yavaş yenileştirilmiş bir şekli olmazsa, bu şaşkınlık büsbütün karanlık ve bilinmezlik içinde olur. Çünkü askeri hayatta yeni açılan her dönem, içinde olanların kendi çalışmaları ve ilerlemelerinin bir sonucu değildir, orada herkesin adımları kararsız, görüşleri şaşkın, fikri karışıktır.
İşte bugün Osmanlı ordusunun askeri heyeti bu durumdadır. Fakat, ne çare ki, bu şaşkınlıktan bugün çekinmek istenirse, yarın derecesi büyüyeceği için çekinmenin olanağı azalacak ya da savaş alanının ateşli göğü altında yok olma nedenleri, varlığına acı bir etki yapacak ve büyük bir şaşkınlıkla son bulacaktır.'' (bk. Takımın Muharebe Talimi, önsöz)
Mustafa Kemal'in bu sözlerinde, bir kumandan olarak, çok açık bir gözlem gücüne dayanan çözümler ve gerçeği olduğu gibi dile getiren bir anlatım sağlamlığı görülmektedir. İşte bu düşünce hazırlıkları, Mustafa Kemal'e gelecekte en köklü dayanak noktaları olmuştur.
Bu hatıralar, genç Mustafa Kemal'in askerlik hayatına atıldığı ilk dönemlere ilişkin olduğu için gerçekten çok ilgi çekicidir. . Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'ni kurduktan, cumhurbaşkanı olduktan sonra da askerlikle ilgili kitaplar okumuş, bu konuda çeşitli incelemeler, araştırmalar yapmıştır. Prof. Dr. A. Afetinan'ın anlatmasına göre Atatürk, okuduğu askerlikle ilgili kitapları onun da okumasını istemiş, notlar almasını söylemiştir. Atatürk'ün 1930 yılında 'Kumandanlık' sorunu üzerine Prof. Dr. A. Afetinan'a söylediği şu sözler çok ilgi çekici, çok öğretici niteliktedir.
''Kumandanlık çok önemlidir. Bir ordu gerçek bir kumandanın emri altında kendinden büyük kuvvetleri mağlup edebilir. Aynı ordu herhangi bir kumandanın emri altında sebepsiz mağlup olabilir. Mağlup bir ordu muktedir bir kumandanın emri altında muzaffer ve galip olabilir. Büyük kumandanlar, pek çok defa tahakküm altına geçmiş ve inkiraza (yıkılışa) yüz tutmuş milletlerin harp kuvvetlerine yeniden bir revnak vermeye muvaffak olmuşlardır. Ekseriya bir büyük kumandanın ölmesiyle veya ordu üzerinden çekilmesiyle milletlerin askerî şerefinin dahi yavaş yavaş zayi olduğu görülmüştür. Mükemmel bir kumandanı vücuda getiren şey, mükemmel ahlâktır.
Kumandan olan zat, tehlike zamanlarında askerleri kendi iradesine muvafık surette idareye mecburdur. Bu cihetle insanlara beğenilmekten ziyade, onlara emir ve hükmetmeye meyyal (eğilimli)bir hilkat (yaratılış) ve tabiata maliktir. Başkalarına emir ve hükmetmek, metanet sahibi olmaya bağlıdır. Metanetle yapılan bir iddia ve teklif nadiren itiraza düçar olur. İnsanlar arkasından gidecekleri adamın hakikaten kendilerine âmir olmasını isterler. Ancak bu takdirde kendi selâmetleri için emniyet duyabilirler.
Kavi bir metanet için,nefse emniyet şarttır.
Mes'uliyet deruhte etmek cesaret ve hevesi kumandana en çok lazım olan hassadır (özelliktir). Bu pek nadirdir. Birçok insan mes'uliyeti başkalarına raci (dayanan) bildikleri zaman, düşünmeden en fena tehlikelere atılırlar. Mes'uliyet kendilerine yükletildiği anda, mütereddit ve çekingen olurlar. Çünkü mes'uliyeti deruhte etmek, felaketli zamanlarda kabahatli olmak demektir.
Mes'uliyetten korkmak kalbin gizli bir halidir. Halbuki kumandan, ancak mes'uliyet deruhte etmek cesareti sayesinde büyük işler görebilir. Çünkü tecrübe veya malûmat noksanını tamamlayacak muavinler daime bulunabilir. Mes'uliyet deruhte etmek cesareti kumandana bir asalet veren yüksek kalplilikten doğar. Bu haslet (özellik) mütekebbir (kibirli) olmamak şartıyla, kumandanı herkese faik (üstün) kılar.
Kumandan olan zatın insanı tanıması lazımdır. Çünkü, ordu cansız bir âlet değildir. İnsanların kıymetleri, mizaçlarına ve hislerine göre değişir.
Cesaret ve şecaat (yiğitlik), her askere lazımdır. Fakat kumandan büyük adamlara mahsus hilki (yaratılış) ve nadir cesarete malik bulunmalıdır. Bu nevi cesaretin sahibi, onun mevcudiyetinden haberdar olmaz; ölümden korkmamak hali kendisinde o kadar tabiidir ki, en şiddetlibir tehlike zamanında, herkes az çok bir şaşkınlıkla iş gördüğü halde, onun fikrinde daha ziyade kuvvet ve icat iktidarı hasıl olduğu istiğrapla (şaşkınlık) görülür. Bir insanın nasıl cesaretsiz olabileceğine taaccüp eden (şaşakalan) bir asker, arkadaşları arasında mümtaz (seçkin) olur.
Kumandan olanlar için daha birçok güzel huylar sayılabilir. Fakat, büyük kumandanlara birtakım kusurlar da atfolunur (yüklenebilir). Mesela: Merhametsizlik.
Yüzbinlerce insanın döğüştüğü muharebe meydanları bir nevi felaket ve sefalet yeri olabilir. Ortalık cesetlerle dolar, kan deryası haline gelir. Böyle manzaralar karşısında herhangi bir insan rikkat (acıma) ve merhamete gelir, ürker. Burada da kumandanı koruyacak, hususi hassadır. Buna merhametsizlik diyorlar. Halbuki bu, lüzumlu bir salâbettir (katılıktır).
Bir kumandanda bulunması lazım hassalar göz önüne getirilince, her millette büyük kumandanların nadir olarak yetiştiğinin sebebi kolay anlaşılır.
Vatandaş bilmelidir ki, ordu ne kadar mühim ise, onun başına geçirilecek olan 'milli başkumandan' dahi muvaffakiyet için en aşağı o kadar mühimdir.'' (Prof. Dr. A. Afetinan, Tarih'ten... Bugün'e, Ankara 1970).
Atatürk'ün kumandanlık nitelikleri üzerindeki düşünceleri her ortama ve zamana uyabilecek görüşler ve ilkelerdir. Çünkü Atatürk'e göre kumandanlar, bulundukları kumanda düzeyine uygun olarak olanaklarını kullanmalı, topladıkları bilgileri akıl ve sezgi süzgecinden geçirerek yargıya varmalı ve bu yargıyı hızla uygulamalıdırlar. Atatürk bu konuda, daha sonra, daha belirgin bir anlatımla şunları söylemiştir: ''Kumandanlar, her hal ve duruma karşı gereken tedbirleri tereddütsüz ve süratle almaya mecburdurlar. Olağanüstü ve ansızın meydana gelen hallere ilk temas eden, bir kıt'anın büyük kumandanı değildir. Büyük, küçük her birliğin içinde her subay ve her astsubay ve hatta her er, hareketin şekline dair üstünden hiçbir emir ve hiçbir fikir almadığı haller karşısında kalır. İşte bu sebepledir ki, gerek kumandanların ve gerek erlerin bizzat akıllarını kullanarak kendilerinden iş görebilecek nitelikte yetiştirilmiş olduklarına tam olarak inanılmadan bir askeri kıt'anın, bir ordunun, güvenilir ve dayanılır bir kuvvet olarak kabul edilmesi gaflettir, felakettir.''
Atatürk'e göre bir ordunun değeri, ''Subayların ve kumanda kademesinin kıymeti ile ölçülür.'' Bu yönden ülke ve ulus için çalışan subayların ''Mesleklerinde birer namuslu uzman ve birer ilim adamı olmaları lazımdır.'' Türk ulusunun özünde taşıdığı yiğitlik, erdem ve yüksek moralin görünür güç durumuna gelmesi ve değer kazanması, Türk subay ve kumanda heyetinin üstün yönetim yeteneği ile gerçekleşir. Atatürk için, ''Moral gücü, ordunun kumandasını üzerine almış olan subayların ve kumandanların yarattığı kuvvettir.''
Onun için Atatürk'e göre, Türk ordusunun değerini gerçekleştiren; liderlik, kumandanlık ve yönetim sisteminin ana öğesini, kumandanların ve subayların oluşturduğunu dikkate alarak subay ve kumandanların ''Fikren ve bedenen çok iyi yetiştirilmeleridir.'' Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları, Ankara 1959). . Kolağası Mustafa Kemal'in General Litzman'dan Türkçe'ye çevirdiği ikinci kitap 'Bölüğün Muharebe Tâlimi' adlı eseridir. Kitap, 1908 yılında İstanbul'da Kitaphane-i Askeri-İbrahim Hilmi tarafından 'Yeni Tâbiye ve Seferiye Külliyatı' arasında yayımlanmıştır. Gerçekte kitap, General Litzman'ın düşünce ve görüşleri temel alınarak Kolağası Mustafa Kemal tarafından yapılmış bir Türkçe uyarlamadır.
Kitap, askeri bir özellik taşımakta ve çeşitli arazi üzerinde seferber durumunda bulunan bir bölüğün savaş eğitimini vermektedir.
Türk ordusunun en önemli çalışmalarından biri arazi eğitimidir. Atatürk'e göre ''Arazinin ve birtakım durumların, koşulların, olağanüstü fırsatların savaşın sonucu üzerindeki etkileri yadsınamaz. fakat her zaman istenilen güven ve dayanak, sayıca üstünlük ve kıymettir.''
Eğitim çalışmalarının başarıyla uygulanması Türk ordusunun 'ulusal disiplin okulu' durumuna gelmesini sağlamıştır. Atatürk, bütün okullarda uygulanmak üzere öngördüğü ana eğitim öğesini, bir okul durumunda olan Türk ordusunda da temel olarak görmüştür.
Atatürk'e göre Türk ordusu, ''Kendi eşini mutlaka mağlup eder; iki mislini durdurur ve tespit eder... Çünkü, fazlasını, milletimizin yaratılıştan sahip olduğu cengâverlik, zaten temin etmektedir. Fakat bu kıymeti, mutlaka muhafaza etmek lazımdır. Bunu, askeri bir esas, bir kural olarak göz önünde tutmalıdır.'' . Atatürk'ün yaşadığı dönemlerde, bugün bile kural olacak ilkeler ortaya koymuş bulunması, O'na bugünkü hayatımızda da başyeri verdiriyor. O'nun söylediği sözler, yalnız o günün düşünce hayatı, askerlik mesleği ve siyaset ortamı için değil, ileri bir görüşün yansıması olarak bugün de hayatımızda başyeri alıyor. Onun için Atatürk, kimsenin kuşkusu olmasın (özellikle şeriatçıların ve ikinci cumhuriyetçilerin bilmesini isterim) dün olduğu gibi, bugün de düşünceleriyle, yaptıklarıyla ve gösterdiği 'çağdaş uygarlık' yoluyla yaşamaktadır, yaşayacaktır. General Litzmann
Berlin Darülfünun-ı Askerisi Kadim Müdürlerinden
TAKIMIN MUHAREBE TALİMİ
1 adet harita
Tercüme:
Erkânıharbiye Kolağası
M.KEMAL
Sahip ve naşiri Selanik Kütüphanesi Sahipleri
Vasıf Cevdet ve Nafiz
10 Şubat 1324 Selanik'te Örtülü Çarşıda Asır Matbaası ''Dağınık nizamda kumanda ve idare-i ateş cüzütamı kaideten takımdır.''
(Yeni Talimname - 166) Bir ordunun, senelerce sây ve tatbik sayesinde ahkâmına vukuf hasıl ettiği Talimnamesinin tebdili heyet-i umumiye-i askeriyeyi şaşırtır. Bahusus yeni kabul edilen Talimname, kendi Talimnamelerinin tedricen kendi taraflarından ıslah edilmiş bir sureti olmazsa bu şaşkınlık büsbütün zulmet ve müphemiyet içinde olur. Çünki hayat-ı umumiye-i askeriyede yeni açılan bu safha; dahil olanların kendi mesai ve tekemmülat-ı tedriciyyelerinin mâkes-i tecelliyatı değildir; orada herkesin hatvesi mütereddit, nazarı mütehayyir, fikri müşevveştir.
İşte bugün Osmanlı ordusu heyet-i askeriyyesi bu haldedir. Lâkin, ne çare ki, bu şaşkınlıktan bugün ihtiraz etmek istersek yarın derecesi büyüyeceği için ihtiraz imkânı azalacak veyahut bir meydan muharebesinin ateşli seması altında, esbab-ı izalesi mevcudiyetimize tesir-i elim icra edebilecek azim bir şaşkınlıkla nihayet bulacaktır. Çünki, elimizdeki talimname terakkiyat-ı zemaniyeyi takibedebilecek mahiyeti haiz değildir. Onun hâyide ve fersûde yapraklarını koparıp atmak; yerine, bize; zaman-ı hazır harbinin talebeylediği evsaf ve şeraiti bahşedecek yeni bir kitab-ı mübin komak mecburidir.
Nitekim, hayat-ı askeriyemizde ilk hatve-i terakki bu lüzum ve mecburiyete inkıyadetmek olmuştur.
Kabul ettiğimiz Talimname mazmunu o kadar şumullü ve müteâlidir ki, onu bihakkın ihataya, ahkâm-ı mündericesinin tatbikat-ı mütemadiye ve mütevaliyesiyle perverde olmuş bulunan Alman ordusunun bile seviyye-i terakkiyatı henüz tamamiyle yetişmemiştir. O halde bizim gibi rehber-i hayat ve sanatı olan talimnameyi elinde yıpratmak değil evrak-ı battaliye arasında küfletmekle melûf olmuş bir heyetin ne derece bidar ve say u gayret ve himmet-i mütemadiyede bîemsal olması lazım geleceği düşünülmek icabeder.
Yeni talimnamemizin, kıtaat tarafından tatbik-ı ahkâmına başlanmadan evvel; bugüne kadar bizi, talimgâhlara paslı zincirlerle bağlayan sakim âdetleri -ki kıtaatı talimgâhın tesviyesiyle yormaktan ve zâbitanı âtıl bırakmaktan ve efkârı umumiyeyi muktaziyat-ı harbiyeye tevafuk etmeyen vesaitle talimlerin kusursuz ve pürüzsüz cereyanını taht-ı temine almak meyil ve arzusuna (Talimname-254) sevketmekten başka hiçbir netice hasıl etmemiştir - eski talimnamemizle bir mezara gömmek lazımdır. Bu muvaffakiyetin temin-i tecellisi pek o kadar kolay değildir; çünki bir kıtayı talimgâhtan arazi meydanına atmak kadar kolay bir şey olmamakla beraber, orada da bîfaide yorulmaktan onu halâs edebilmek iktiza eder.
Biz, bu hususta, mümkün olan hüsn-ü delâlet ve müşareketi de pek müphem ve gayri kâfi görüyoruz. Zira, delâlet her kıtanın kendi âmiri tarafından vuku bulmak imkânından bait ve ancak mahdut kimselere müftakir bulunursa korkarım ki dalâlet olur. Çünki, mesela Serez'de (Sirozda) bir delil-i münevvere malik olanlar mazhar-i hidayet olabilirlerse de, Seniçe'dekilerin dalâlette kalacaklarına hiç şüphe edilemez.
Demek istiyorum ki, ordu ve fırka erkânıharbiyelerinin -ki ilk vazife-i vicdaniyeleri zâbitan ve efradın harbe hazırlıklarının daimi nigehbanı ve her hususta onların pişvası olmaktır- bizzat dalâlette bulunmak suretiyle müstefidedebilecekleri kitaat ekalliyette kalır ve binaenaleyh kendileri vazifelerini ifa edemezler. Veyahut netice-i muvaffakiyete pek geç varırlar. Bu sebeple bilvasıta dahi tevsi-i gayrete lüzum görürler. Bu hususta en iyi vasıta talimlerin harb noktayı nazarından suret ve muvaffakiyet-i icraiyesini tasvir eden âsardan istifade etmektir.
Vakıa gayretperver arkadaşlarımız bunda da kusur etmiyorlar; lâkin, bugün dest-i tevkirde dolaşan bu yoldaki âsarın çoğu -bana öyle geliyor ki- birer usul ve kavaid-i harbiye mecmuası veya muhtırası veya, en büyüğü, tefsiridir. Bunlara da ihtiyacımız derkâr ise de, nereden başlamak lâzımgeleceğinde mütereddit duran, bize, bir mebde ve bilhassa muharebe talimlerinde ilk dersi gösterecek bir esere ihtiyacımız ondan daha ziyade bâriz ve katidir.
İşte; Berlin Darülfünun-u Askerisi kadim müdürlerinden General Litzman'ın (Seferber mevcudunda takım, bölük ve taburun muharebe talimleri) namındaki eserinin en son Alman Talimnamesine göre -ki bizim de kabul ettiğimiz talimname odur- tadil ve ıslah edilmiş dördüncü tab'ı bize o mebdei gösteriyor, ilk dersi veriyor:
''Dağınık nizamda kumanda ve idare-i ateş cüzütamı takımdır.''
(Talimname-166).
Filhakika eser-i mezkûr mündericatının bu maksadın teminine pek ziyade meder olabileceğini gördüm. Ve bu eserin behemehal bizim lisanımıza naklolunması lüzumuna hüküm verdim ve fakat bunu benden evvel görmüş, okumuşların mevcudiyetini ve bunların dahi tabiaten benim gibi bir hükümde bulunmuş olduklarını kabul ederek, emel-i müştereke vusul için sarf olunan kuvvetlerin israfından ise diğer cihete sarfına karar verdim. Fakat zannettiğim henüz olmadı; ben biraz gecikmiş oldum.
Bu teahhuru tazmin için kitabın tekmil münderecatının hitam-ı tercümesine intizardan sarfınazar ederek her meselenin bir kitapçık halinde çıkmasını münasip gördüm. Zaten eser, tertibi cihetiyle buna pek müsaittir.
Bu isticale bâis olan diğer sebep de ordunun, takibetmekte olduğu edvar-ı talimiye programıdır. Çünki, tabur talimine geçildiği zaman takımın esaslı bir surette talim ve terbiyesine medar olan birinci misal layık olduğu ehemmiyetle mütalaa edilmeyebilir.
Eserde ilk harfleriyle gösterilen zâbitan isimleri yerine, bizim isimlerimizi koyduğum gibi ait olduğu harita - hakiki bir araziyi gösterdiği halde - ondaki isimleri de, bir ihtar-ı vakıfane üzerine bizim isimlerimizle tebdil ettim.
Filhakika böyle oluşu bizim için ,meselenin mütalâa ve takibini teshil eder. Şüphesiz ki müellifinin de maksadına mugayir düşmez. Satırlar içinde parantez arasına alınan rakamlar Almanya Piyade Talimnamesi tercümesinin maddelerini gösterir.
Müellifin, eserin dördüncü tab'ı hakkındaki mütalâasiyle bütün muhteviyatına şamil olan mukaddimesinde müftakir olduğumuz fikir ve mütalâların mevcut bulunması itibariyle onları da olduğu gibi bu ilk misalin baş tarafında bulundurdum.
Silah arkadaşlarımın, hüsnüniyetinden emin olduğum için, bu kitaba ait, her nevi nevâkısı cüstücûya elbette sarf-ı zaman etmezler zannındayım. Çünki bilirler ki, bu nevi iştigalât-ı hasiseye masruf olacak zaman, bunun gibi birçok meselelerin, ordumuza neşrine vakfedilmekle daha pek çok kıymetli olur. 10 Şubat 1324.