Takvim
Kısaca
Takvim veya gündizme, zamanın yüzyıl,yıl,ay,hafta ve gün gibi parçalara bölünüp düzenli bir sırayla gösterildiği çizelgedir. Takvim, sosyal, ticari, dini ya da idari amaçla gün organize eden bir sistemdir. [1]Takvim organizasyonu zamanı dilimlere bölerek gün, hafta, ay ve yıl gibi isimlendirerek yapılır. Takvimde süreler , güneş ve ay döngüsü gibi bazı astronomik olayların çevrimi ile eşitlendiği gibi hasat zamanı , suların yükselmesi ve çekilmesi gibi doğal olaylar üzerinden de belirlenebilir.[2] Birçok uygarlık ve toplum kendi özel ihtiyaçlarına uygun modelli takvimler geliştirmiştir. Türk'lerin en eski takvimi 12 hayvanlı takvimdir . Dünyada en çok miladi ve hicri takvimler kullanılır. Miladı takvim, Hz. İsa'nın doğumunu başlangıç olarak alır. Ayrıca Güneş'e göre hazırlanmıştır. Hicri takvim ise Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçünü başlangıç olarak alır ve Ay'a göre hazırlanmıştır
Tarihce
[3]ilk Babil takvimleri kameri ayı, yani birbirini izleyen iki dolunay arasındaki 29,5 günlük dönemi temel alan bir sistemdi. Bu döngüye göre 365,24199 gün olarak gözlemlenen ortalama güneş yılından daha kısa, 354 günlük bir ay yılı (kameri yıl) ortaya çıktı.[4] Güneş yılına dayalı takvimi ilk geliştirenler, eski çağ Mısırlılarıydı. Mısır'da yaşam Nil taşkınlarının etrafında dönüyordu. Gece göğünün en parlak yıldızı olan Sirius, her yıl Nil'in taştığı zamanlarda, gün doğumundan hemen önce parlamaktaydı.
Mısırlılar takvimlerini bu olayla ilgili yapılandırdılar.[5]Mayalar da zaman kaydı tutmakla ilgileniyorlardı ama takvimlerini yıllık bir periyotla ilişkilendirmemişlerdi. Onlar hem geçmişe hem de geleceğe yönelik bir takvim sistemi kurmuşlardı. Modern takvimlerin temeli ise 8. yüzyılda atıldı. Bu takvimler M.Ö. 46 yılında Jül Sezar tarafından kullanıma sokulan Jülyen takvimine dönüştü. Jülyen takvimi, son şekline M.S. 8 civarında, imparator Augustus döneminde kavuştu.
Rûmi takvim
Bu takvim güneş yılına göre düzenlenmiştir. Fakat şimdi kullanılan miladi takvimden 13 gün geri olduğu için 1917 yılında yapılan değişiklikle bu fark kaldırıldı. 1917 senesinin Şubat ayının16’sı, 1333 senesi Mart’ının 1’i sayıldı. Bu takvimin tarih başlangıcı Hicri takvimle aynı idi. Fakat ayın ve güneşin bir senesinin arasındaki fark sebebiyle sene sayısı iki sene geri olmuştu. Kısaca bu takvimde Miladi 584 senesi başlangıç kabul edilir. Yılbaşı 14 Mart’tır. Aylar Miladi yıldaki gibidir. Güneşe göre hesaplanır. 1926’da Miladi takvimin kabûlüyle yürürlükten kaldırıldıysa da nüfus cüzdanlarında Rûmi doğum tarihleri muhafaza edildi. Çevirme cetvelleri yardımıyla Rûmi, Hicri ve Miladi seneler birbirine çevrilmektedir.
Kaynakça
- Takvim organizasyonu
- Birçok uygarlık ve toplum kendi özel ihtiyaçlarına uygun modelli takvimler geliştirmiştir
- Babil takvimleri kameri ayı, yani birbirini izleyen iki dolunay arasındaki 29,5 günlük dönemi temel alan bir sistemdi
- Güneş yılına dayalı ilk takvimi
- Mayalar da zaman kaydı