Yirmi yıl önce, sanatın ekonomik kutuplaşma zamanlarında hangi yönlere gittiği hakkında sürekli bir şüphecilik içinde olan bir kişinin bana verdiği haber göre, bir kişi elindeki tüm kavramsal sanat koleksiyonunu sahtelemeye çalışmaktaydı. Bu bilgi bana inanılmaz gelmişti. Fikir saçma görünüyordu.
Ben burada araya girip kavramsal sanatın tanımını buraya koyayım.
Kavramsal sanat, sanatın geleneksel anlam ve biçimlerinden farklı olarak, sanat eserinin kavramsal ya da düşünsel içeriğine odaklanan bir sanat hareketidir. 1960’lar ve 1970’lerde ortaya çıkan bu hareket, sanatın görsel estetiğinden çok fikir ve konseptlerinin önemini vurgular. Kavramsal sanatçılar için, bir eserin fikri veya konsepti, onun fiziksel ifadesinden daha önemlidir.
Bu sanat formu, çeşitli medya ve teknikleri kullanabilir, ancak esasen eserin altında yatan düşünce veya mesaj üzerine kuruludur. Bu, kavramsal sanat eserlerinin sıklıkla geleneksel resim veya heykel gibi biçimlerden ziyade metin, fotoğraf, harita, performans veya diğer çok çeşitli biçimlerde olabileceği anlamına gelir.
Kavramsal sanatın amacı, izleyiciyi sanatın ne olduğu ve ne olabileceği hakkında düşünmeye zorlamak ve genellikle sanatsal sürecin ve sanat eserinin kendisinin doğası üzerine sorgulamalar yapmaktır. Bu hareket, sanatın sadece görsel zevk için değil, aynı zamanda entelektüel meydan okuma ve tartışma için de olabileceği fikrini güçlendirir.
Liam Gillik ile devam edelim;
Yine de, basit açıklamalar, basit talimatlar – sıkça kısa not kağıtları üzerine yazılı olanlar, bazen birkaç bin sterlin, bazen de birkaç yüz sterline satışa sunulmuş sertifikasyonlar – kavramsal sanat sahteciliğinin ne kadar işe yaramaz bir şey olduğunu açıkça gösteriyordu. Bütün kavramsal sanat eserleri, kafada üretilen, evrensel bir niteliği ifade eden ve paylaşılması gereken bir şey olarak tasarlanmıştır. Kavramsal sanatın sahteciliği süreci, bir sanatçının orijinal eserine sahip olmaktan kazanılan değer anlayışına dayanır. Neredeyse her durumda bir bedel ödenmiş, ancak mülkiyet kavramı ve ardından gelen sahip olma bilinçli olarak karmaşık hale getirilmiştir ve bazı durumlarda, sanatın yapı ve anlam yapısı gereği, eğer satılırsa, eser anlamını yitirmiş olur. Orijinal, bu nedenle her zaman eser içinde bulunmayabilir. Bu, kavramsal sanatın değeri olmadığı anlamına gelmez, fakat onun değeri bağlam ağacı olmadan bir talimat, bir bağlam, bir sistem olduğu anlamına gelir.
Kavramsal sanat eseri değiş tokuş olmadan bir nesne değildir; hayaletler, gölgeler ve zorunluluklarla doludur. Bu durumda sahtecilik, sistemleri, değişimleri ve insanları sahtelemek anlamına gelecektir. Kavramsal sanatı sahtelemeye çalışmak, sanatçıların yapıları, tarihleri ve potansiyelleri ile ilgili bir listeyi, beyanı veya talimatı kağıt üzerine yazmayı gerektirir. Buradaki sorun, bir kağıt parçası üzerine bir liste, beyan veya talimat yazmanın görünür kolaylığı değil, “orijinal” içindeki hiyerarşik konumun yanı sıra eserin kendisi içindeki şemanın yanlış anlaşılması olarak kabul edilir.
Sanatın etik tartışmaların merkezi haline geldiği bir dönemde, sahte kavramı sadece kitlesel üretim gücüyle bir anlam taşır. Duraksamamıza veya şüpheye düşmemize neden olan tek nesneler, sahte iPhone, sahte çanta, sahte ilaçlar veya sahte insanlardır. Sahte araba ve sahte daire ise gelişim aşamasındadır, ancak araba ve mülk temsillerinin yanlış yorumlanması iyi geliştirilmiş sanattır. Kitlesel üretilmiş bir sahte ürünü düşündüğümüzde, aynı fabrikadan çıkma ihtimalini ve uluslararası olarak satılan gerçek bir ürün olabileceğini göz önünde bulundurmalıyız. Bu farkındalık, sanat ve potansiyeli hakkında düşünmek için duraklama anı sağlar. Neredeyse bir yüzyıldır sanatçı, bazı üretim sitelerinden türemiş objelerin üreticisi olmuş ve bu, sahte ve gerçek üzerine soruyu tersine çevirmiştir ve odak noktasını, gerçek tanımlama çabasına kaydırmıştır. Sahte, sahte olması bakımından veya tanımlayıcı bir işaret olarak işlev görmesi açısından az anlam taşır ya da çağdaş sanatta işlevsizdir. Halkın hayal gücünde sahtecilik ve hile fikri, uzun süredir popüler olan gerçek anlamını kaybetmiştir – tüm çağdaş sanat bir hiledir, yorumlar bölümünde bir gazetede bir sahtekarlık olarak geçse bile – çoğu kişi bunun sahte olup olmadığı umurunda değildir. Gerçekliğin kavramını yeniden anlatmak öğretmek gereklidir; zira gerçek, tanımlaması ve yaratılması daha zor bir şeydir ve Duchamp gerçektir ve yaşamış, var olmuş gibi görünür. Gerçekten öteye geçebileceğimiz her şey bu kadardır.
Bir sahte çanta, sahte iPhone ya da ilacın sahipleri, çerçevesiz bir logo sahibi olduklarını düşünebilirler. Ancak sanatla ilgili olarak sahiplerin gerçek kanıtı olmadan bir şey elde ettiklerini hissetleri mümkün değildir. Sanat, kendinden şüphe duyma bağlamında sahip olunan bir nesne olarak teknolojik bir kaymaya uğramamıştır. Aslında tam tersi doğrudur. Sahte kavramı, yapay olarak inşa edilmiş olması nedeniyle ileri sanata olumsuz bir şekilde uygulanamaz; çağdaş sanatın bir işareti olarak kendi çağdaşlığını ve otantisitesini yansıtır. Çağdaş sanat sahtelenemez; zaten kendisi bir sapma ve kendisinin sonsuz bir tekrarıdır. Sanattan logoyu kaldırmak mümkün değildir – çeşitli moda ile ilgili vakıflar bunu zor öğrendi. Ancak sanat, gerçekten sahtelenmeye değer olan şeyle, yani tüketici ürünlerinin arzu nesneleri ile buluştuğunda, sahtecilik için değerli olan özellikleri biriktirmeye başlar. Sahte yine de ilk sırada yer almaz veya bir marka haline gelmez; bunun yerine tüm anlamı, abartılı bir ifade ya da sahteciliğe karşı direnç gösteren bir şeyin üzerinden silinir. Fikirler daha büyük ve basit hale gelir, iddialı potansiyeli azalır ve fikri paylaşma veya ifade etme yeteneği giderek daha sorunsuz olur. İşte eserin albenisinin ortaya çıktığı yer burasıdır, medya akışı ve ekonomik değişim alanlarında, açık gerçeklik ve düzgünlüğünde ortaya çıkar. Lüks markaların kendi sahte ürünlerini sanat eserleri aracılığıyla sergileyerek varlıklarını sürdürme arzularını bastırmaya çalışırlar. Gerçeklik iddiası, çağdaş krizin kendini bulabileceği yer olabilir. Sorun artık nesnenin kendisinde olmayabilir. Sahte sergi karmaşık yeni bir şekilde ortaya çıkmaya başlamıştır.
Diyerek 9 yıl önce yazılmış bir sahte sergi makalesinin gerçek mi sahte mi olduğu halen tam olarak belli olmayan Chat GPT ye tercüme ettirip sizler sundum. Şimdi benim bu yaptığım sizce sahtekarlık mı oldu, yoksa geçmişte aylık bir dergide bir süre yaşamış bir düşünceyi yıllar sonra sizin önünüze ana dilinizde okuyabileceğiniz bir şekilde koyduğum için sahtekarlığı hoş mu görmeliyiz?. Yoksa bunun sahte veya gerçekle ilişkisi yok mudur?
Guy IsnardSahte sanat eserleri konusunda uzmanlaşmış bir polistir. 1955 yılındaki Paris Grand Palais2deki Sahte Mona Lisa sergisinin hazırlıkları sırasında. Bu konuda yazılmış kitaplarının adları şöyle; ‘Resim Korsanları’ ve ‘Gerçek mi? Sahte mi? resmin Sherlock Holmes’inin soruşturmaları’