Roman yazmak pek çok yazar olmak isteyen kişinin hayalidir. Edebiyatın en popüler türü olan roman yazmak üzerine yazar John Irving’den bazı notlar burada.
Yeşim Cimcoz
ohn Irving 2 Mart 1942’de New Hampshire‘da doğdu. Pittsburg Üniversitesi ve New Hampshire Üniversitesi’ne devam ettikten sonra Iowa Üniversitesi’nde bir yazarlık atölyesine katıldı. Burada öğretmenlerinden bir tanesi Kurt Vonnegut‘tu.
Çeşitli üniversitelerde öğretim üyesi olarak görev yapan yazar, ilk romanı Setting Free the Bears‘i 26 yaşındayken yazdı. 1978’de yayımlanan The World According to Garp adlı kitabıyla çok büyük bir başarı elde etti. Bu kitap, onun en yetenekli ve yaratıcı Amerikalı yazarlardan bir tanesi olarak kabul görmesini sağladı.
O’Henry Ödülü ve Ulusal Kitap Ödülü’nün de aralarında bulunduğu çeşitli ödüllere layık görüldü. Birçok romanı filme alınan yazar, Cider House Rules (Tanrının Eseri) adlı eserinden uyarladığı senaryosuyla 2000 yılında bir Oscar kazandı. Yazar halen Toronto, Kanada’da yaşamaktadır. Hemen hemen bütün romanları hem çok satan hem de edebi anlamda büyük başarı kazanan Irving’in başlıca eserleri şunlardır: 158 Pound Marriage (Orta Sıklet Evlilik), A Widow For One Year (Bir Yıllık Dul), A Prayer for Owen Meany, The Hotel New Hampshire, A Son of the Circus, The Fourth Hand, Until I Find You.
John Irving, roman yazmak üzerine yazdığı bir yazıda şunları der:
- Başlangıçlar önemlidir. Hikayenizi bilin. En azından bilebildiğiniz kadarını bilin. Birinci paragrafınızı yazmadan, kendiniz ona bağlamadan, ilk cümlenize aşık olmadan önce hikayenizi bilin. Sonunu bilmediğiniz bir hikayeyi yazmak için ya çok zeki olmalısınız ya da kendini anlatmak isteyen bir hikayenin bütününü içinizde hissediyor olmalısınız.
- Unutmayın ki ilk sayfanız diğer tüm boş sayfalarla ortak bir özellik taşır. Daha önceki yazılarınızı okumamıştır. Kendi sesinize aşık olmayın. Amaçlı, planlı yazın. Hikayeyi önce bilin, sonra yazmaya başlayın.
- İyi bir anlatıcı olun. İyi bir hikaye anlatıcısı olun. İyi hikaye anlatıcıları olay örgüsüne önem verirler. Olay örgüsüne inanmıyorsanız roman yazmanıza gerek yoktur. Olay örgüsü neden önemlidir? Çünkü romana bir ivme kazandırır ve romanınızın 300’üncü sayfada 3’üncü sayfadan iyi olmasını sağlar. İyi romanlar okudukça iyiye gider. Olay örgüsüdür okuru içine çeken ve sayfaları çevirmesini sağlayan.
- Olay örgüsü olmadan yazacağım diyorsanız sizin için 3 dileğim olacak: Dili çok güzel kullanıyor olmalısınız, insan davranışları hakkında ilham verecek kadar derin engin bilginiz olmalı, kitabınız kısa olmalı.
- Hikayenizi bildiğinizde okurun nereden başlamasını istediğinizi de bilin. Siz hikayenin tümünü biliyorsunuz ama okuru bu hikayeye başka bir yerden sokmanın daha doğru olduğuna karar verebilirsiniz.
- Okuru tanıyın, onu düşünün, onu dikkate alın. Kime yazdığınızı bilin. Okur zekidir. Çocuk gibidir. Heyecanlıdır. Çok okuyandır. O herşeyi anlar ve onun ilgisini çekmeyi başarabilirseniz, herşeyi kaldırır. Kitabın başında onun ilgisini kaybederseniz bir daha size gelmeyecektir.
- Edebi roman ve ticari roman arasında ayırım yapmayın. Edebi kategorisine girmesi için romanda çok sağlam bir hikaye anlatılmalı, karakterler inandırıcı olmalı, dil ustaca kullanılmalı. Ticari romanın olmalı özelliği çok satılıyor olmasıdır. O kadar. Ayrıca ticari roman demek çok insan satın alıyor ve çok insan kitabı bitiriyor ve başkalarına da okumaları için öneriyor demektir. Edebi romanlar da kötü yazılmış romanlarda ticari anlamda başarılı ya da başarısız olabilir. Kimse bitiremediği bir romanı başkasına tavsiye etmez. Bunu unutmayın.
- Romanların en büyük kusuru dildedir. Ya cümleler şık olmak adına o kadar karmaşık yazılmıştır ki anlaşılmaz olur ya da anlattıkları hikayeler bir roman için yetersiz kalıyordur. Giriş cümlesi yazarken bir kaç farklı seçenek oluşturun ve sonra aralarından bir tanesini seç.
- İyi romanlarda okurda bir heyecan, bir beklenti oluşur. Okur romanda bir sonraki bölümde ne olacağını merak eder. Ona bir ön bilgi veriyormuş gibi yapın ama asla bilmesin. Olaylar geliştikçe içinden ‘biliyordum’ dedirtin ona. Hikayenize okurun en çok ‘acaba’ diyeceği yerden başlayın. Acabasının yanlış olacağı yerden başlayın. Çünkü okur aynı zamanda sürpriz de sever. Hatta mümkün olduğunda ilk cümlenizde bütün hikayeyi anlatın.