Psikoloji Blogu
Orta Yaş Döneminde Psikolojik Dayanıklılığı Geliştirmek
Psikolojik dayanıklılık (zorlayıcı deneyimlerden sonar tekrar ayağa kalkabilme yeteneğimiz) üzerine yapılan bilimsel araştırmaların birçoğu çocuklardaki psikolojik dayanıklılık nasıl sağlanır konusuna odaklanmıştır. Peki ya yetişkinler?
Dayanıklılık, sağlıklı bir çocukluk gelişimi için gerekli bir beceriyken, araştırmalar, yetişkinlerin de orta yaş döneminde en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri olan dayanaklılığı artırmak için adımlar atabileceğini göstermektedir. Orta yaş, boşanma, ebeveynin ölümü, kariyerdeki duraksama ve emeklilik endişeleri gibi her türlü stres faktörünü yaratabilir, ancak çoğumuz bu zorluklarla baş etmek için ihtiyaç duyduğumuz dayanıklılık becerilerini geliştirmiyoruz.
İyi haber; orta yaşın niteliklerinden bazıları – daha iyi duygu düzenleme, yaşam deneyimlerinden kazanılan bakış açıları ve gelecek nesiller için taşınan endişeler- orta yaştaki insanlara, gençlere nazaran dayanıklılık geliştirmek açısından daha fazla avantaj sağlayabilir. Stres ve psikolojik dayanıklılık üzerine çalışan bilim insanları, dayanıklılığı her zaman güçlendirilebilen duygusal bir kas olarak düşünmenin önemli olduğunu söylüyor. Büyük veya küçük çaplı bir krizle karşılaşmadan önce dayanıklılığı geliştirmek yararlı olsa da, duygusal iyileşmenizi hızlandırmak için de kriz sırasında ve sonrasında atabileceğiniz bazı adımlar var.
Orta yaş döneminde psikolojik dayanıklılığınızı arttırmanın bazı yolları şunlardır;
İyimser olmaya çalışın.
İyimserlik kısmen genetik olarak aktarılmış, kısmen de öğrenilmiştir. İyimserlik, korkunç bir durumun gerçeğini görmezden gelmek anlamına gelmez. Örneğin bir iş kaybı sonrasında birçok kişi yenilgiye uğramış hissedebilir ve "Bunun üstesinde asla gelemeyeceğim" diye düşünebilir. İyimser biri ise, meydan okumayı daha umutlu bir şekilde kabul eder ve "Bu zor olacak, ancak bu durum hedeflerimi gözden geçirme ve beni gerçekten mutlu eden bir iş bulmak için de büyük bir şans olabilir.” diye düşünebilir. Önemsiz gibi görünse de olumlu düşünmek ve olumlu insanlarla birlikte olmak gerçekten pozitif kalmamıza yardımcı oluyor.
Hikayenizi yeniden yazın.
Araştırmalar, dünyaya ve kendimize bakış açımızı şekillendiren kişisel hikayemizi yeniden şekillendirmenin yarar sağlayabileceğini gösteriyor. Yazılı anlatım çalışmalarında, üniversite öğrencileri üniversite mücadelelerini büyüme fırsatı olarak yeniden yapılandırmayı öğrendiler; sonrasında öğrenciler daha iyi dereceler elde ettiler ve okuldan ayrılma ihtimalleri azaldı. Harvard Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma, stresi performansı artırmanın bir yolu olarak gören kişilerin testlerde daha iyi sonuç aldığını ve stresle, stresi görmezden gelenlere göre daha iyi baş ettiklerini buldu.
Kişiselleştirmeyin.
Başımıza gelen terslikler için kendimizi sorumlu tutma ve neyi farklı yapmalıydık diye tekrar tekrar düşünme eğilimindeyiz. Zor bir durumdayken sanki hiç bitmeyecekmiş gibi gelebilir. Psikolojik dayanaklılığınızı güçlendirmek için, bir hata yapmış olsanız bile, soruna büyük olasılıkla birden çok faktörün de katkıda bulunmuş olabileceğini ve atmanız gereken sonraki adımlara odaklanmanız gerektiğini kendinize hatırlatın.
Güçlüklerle nasıl başa çıktığınızı hatırlayın.
Zor zamanlarda sıklıkla kendimize, savaş mültecilerini veya kanserli bir arkadaş gibi daha zor durumda olan diğer insanları hatırlatırız. Bu doğru olsa da, şahsen kendi başınızdan geçen ve üstesinden geldiğiniz güçlükleri hatırlayarak daha büyük bir dayanıklılık artışı sağlayabilirsiniz. Geçmişe dönüp "ben nelerin üstesinden gelmedim ki, bununla da baş edebileceğimi biliyorum" demek, size her zaman daha çok yardımcı olur.
Başkalarını destekleyin.
Araştırmalar, krizle baş etmelerine yardımcı olmak için güçlü arkadaş ve aile destek ağlarına sahip olan insanların psikolojik olarak daha dayanıklı olduğunu göstermektedir. Fakat sizin için anlamlı olan bir şeye veya birilerine destek vererek daha büyük bir dayanıklılık artışı elde edebilirsiniz.
Stres molaları verin.
Yönetilebilir stres zamanları, size dayanıklılığınızı arttırma fırsatı sunar. Buradaki asıl olay, hayatınızdaki stresi hiçbir zaman ortadan kaldıramayacağınızı anlamanızdır. Bunun yerine, vücudunuzun stresten arınması için düzenli fırsatlar yaratın- tıpkı ağırlık kaldırma tekrarları arasında kaslarınızı dinlendireceğiniz gibi. Yürüyüş molası vermek, meditasyon yapmak için beş dakika vakit ayırmak veya iyi bir arkadaşınızla öğle yemeği yemek, aklınızı ve bedeninizi stresten arındırmanın farklı yollarıdır.
Derleyen: Ezgi Emiroğlu
Kaynak: Tara Parker Pope, The New York Times