Bilinç Kaybı
- Sık Sorulan Sorular
- Bilinç Kaybı Nasıl İyileşir?
- Bilinç Kaybı Yaşandığında Yapılmaması Gerekenler Nelerdir?
- Nöbet ve Bayılma Aynı mıdır?
- Bilinç Kaybı Önceden Fark Edilebilir mi?
- Alkol Bilinç Kaybına Neden Olur mu?
- Yoğun Bakımda Bilinç Kaybı Neden Olur?
- Bilinç Kaybı Neyin Belirtisidir?
- Kalp Masajı Nasıl Yapılır?
Bilinç kaybı kişinin aniden uyaranlara yanıt veremediği ve uykuda göründüğü durumdur. Bir kişi birkaç saniye boyunca veya daha uzun süre boyunca bilinçsiz kalabilir. Kısa süreli bilinç kayıpları bayılma gibi olabilir. Uzun süreli bilinç kayıpları koma şeklinde gelişebilir.
Bilinçsiz kalan insanlar yüksek seslere veya dokunmalara cevap vermezler. Nefes almayı bile durdurabilirler veya nabız yavaşlayabilirler. Bu acil durum müdahalesini gerektirir. Kişi ne kadar erken acil ilk yardım alırsa iyileşmeleri o kadar olumlu olacaktır.
Bilinç kaybı, büyük bir hastalık, yaralanma, uyuşturucu kullanımı veya alkolün kötüye kullanımından kaynaklanan komplikasyonlardan kaynaklanabilir. Bilinç kaybının ortak nedenleri arasında araba kazası, şiddetli kan kaybı, göğüs veya kafaya alınan darbe, aşırı doz ilaç tüketimi ve alkol zehirlenmesi bulunur. Bir insan vücutta ani değişiklikler meydana geldiğinde geçici olarak bilinçsiz veya baygın hale gelebilir. Geçici bilinç kaybının yaygın nedenleri arasında düşük kan şekeri, düşük kan basıncı, senkop veya beyne kan akışı olmadığından bilinç kaybı, nörolojik senkop veya nöbet, inme veya geçici iskemik ataktan kaynaklanan bilinç kaybı, susuz kalma, kalp ritim bozuklukları, normalden daha hızlı ve derin nefes almak bulunur.
Kişinin bilinç kaybı yaşayabileceğini gösteren durumlar vardır. Bunların yaşanması bilinç kaybının yaşanabileceği anlamına gelir. Aniden uyaranlara cevap vermeme durumu, konuşma bozuklukları, hızlı kalp atışı, zihin karışıklığı, baş dönmesi ve dengesizlik bu tip belirtilerdir.
Bilinç Kaybı Hakkında
Bilinç kaybı hastanın diğer insanlara ve faaliyetlere cevap verememesi durumudur. Genellikle bayılma ve koma hali ile ilgilidir. Bilinçteki diğer değişiklikler bilinç kaybı yaşanmadan ortaya çıkabilir. Bunlar zihin bulanıklığı ve karışıklığı şeklinde olabilir. Ani bir kafa karışıklığı, uyum bozukluğu veya sersemlik bilinç bulanıklığının göstergesidir. Bilinç kaybı ya da ani bir zihinsel durum değişikliği acil tıbbi müdahale gerektiren durumlardır.
Kısa süreli bilinç kayıpları tekrarlıyorsa mutlaka teşhis edilip tedaviye başlanmalıdır. Geçici bilinç kaybının altında yatan hastalığa hızlı bir şekilde teşhis konulmalıdır. Baş dönmesi veya bayılmasının aritmiden kaynaklandığından şüpheleniliyorsa, ultrason muayenesinde kalbin yapısını incelemek gerekir. Diğer muayene seçenekleri arasında kalp kasındaki oksijen eksikliğini ve koroner arter hastalığını ekarte etmek için kontrol etmek için bir klinik stres testi bulunmaktadır. Geçici bilinç kaybının nedenini araştırmak her zaman önemlidir.
Bilinç Kaybı Nedir?
Bilinç kaybı kişinin uyaranlara cevap veremez durumda olmasıdır. Birçok tıbbi durum bu belirtiyi gösterebilir. Bilinç kaybı kısa süreli olabildiği gibi uzun süreli de olabilir. Geçici bilinç kaybı sırasında hastanın kendisi ve çevresi ile arasındaki farkındalığı kesilir. Bununla birlikte kısmen veya tamamen bir bilinç kaybı söz konusudur.
Bilinç kaybı geçici olduğunda ve kendiliğinden geçtiğinde senkop veya bayılma olarak adlandırılır. Senkop kan akışında geçici bir azalma ve dolayısıyla beyinde oksijen yetersizliğinden kaynaklanır. Bu, baş dönmesi veya göz kararması ve bilinç kaybı şeklinde gelişir. Beyne kan beslemesinin geçici olarak bozulması, kalp koşullarından ve doğrudan kalbi içermeyen koşullardan kaynaklanabilir.
Bayılma
Bayılma veya senkop, ani ve geçici bir bilinç kaybıdır. Bu genellikle beyne ulaşan oksijen eksikliği nedeniyle oluşur. Düşük tansiyon dahil birçok şey beyinde oksijen kaybına neden olabilir. Bayılma bazen ciddi bir tıbbi sorunu gösterebilir. İnsanlar her bayılma vakasını, nedeni ortaya çıkana ve semptomları tedavi edene kadar tıbbi bir acil durum olarak değerlendirmelidir.
Bayılma genellikle beyindeki oksijen eksikliğinden kaynaklanır. Örneğin akciğerlerde veya kan dolaşımında bir sorundan, karbonmonoksit zehirlenmesinden meydana gelebilir. Temelde bayılma, bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Beyindeki kan ve oksijen seviyeleri çok düşerse, vücut derhal hayati organlara kaynakları yönlendirmek için hayati olmayan parçaları kapatmaya başlar.
Beyin daha düşük oksijen seviyeleri tespit ettiğinde, seviyeleri artırmak için solunum hızlanır. Kalp atış hızı artmasıyla daha fazla oksijen beyne ulaşır. Bu vücudun diğer bölgelerinde kan basıncını azaltır. Beyin daha sonra diğer vücut bölgelerinin pahasına ekstra kan alır. Hiperventilasyon artı hipotansiyon kısa süreli bilinç kaybı, kas zayıflaması ve bayılma ile sonuçlanabilir. Bayılma aşamasına göre sınıflandırılabilir: Senkop öncesi veya yakınında: Bu durum baş dönmesi, bulanık görme ve kas zayıflığı gibi belirtileri içerir. Bu belirtiler ve bilinçle ilgili değişimler yaşanırken hasta olanların farkındadır. Örneğin hastalar bilinci kaybetmeden önce düştüklerini hatırlayabilirler.
Senkop: Bu, insanın baş dönmesi ve görme kaybı duygularını hatırlayabildiği, ancak düşmenin kendisini hatırlayamadığı zaman meydana gelir.
Koma
Koma uzun süreli bir bilinçsizlik halidir. Koma sırasında, kişi kendi çevresine tepki vermez. Kişi yaşıyor ve uyuyor gibi görünür. Ancak derin bir uykuda aksine, kişi acı dahil herhangi bir uyaran ile uyandırılamaz. Koma durumunun, aşağıda açıklandığı gibi, birçok türü vardır.
Toksik-metabolik ensefalopati kafa karışıklığı ya da deliryum belirtileri ile beyin fonksiyon bozukluğunun akut bir durumudur. Durum genellikle geri dönüşümlüdür. Toksik-metabolik ensefalopatinin nedenleri değişkendir. Bunlar sistemik hastalığı, enfeksiyonu, organ yetmezliğini ve diğer koşulları içerir.
Anoksik beyin hasarı beyne giden oksijende eksiklikten kaynaklanan bir beyin hastalığıdır. Birkaç dakika boyunca oksijen eksikliği, beyindeki hücrelerin ölümüne neden olur. Anoksik beyin hasarı kalp krizi (kalp durması), kafa travması veya başka bir travma, boğulma, aşırı dozda ilaç veya zehirlenmeden kaynaklanabilir.
Bitkisel hayat şiddetli bir bilinçsizlik halidir. Kişi çevresinden habersiz ve gönüllü hareket edemez. Kalıcı bitkisel hayat durumunda bazen hastalar uyanıklığa doğru ilerleyebilir, fakat beyin fonksiyonu eskisi gibi yüksek olmaz. Kalıcı bitkisel hayatta solunum, dolaşım ve uykudan uyanma döngüleri vardır.
Kilitli sendrom nadir görülen bir nörolojik durumdur. Dışarıdan koma gibi görünen bir durum olsa da tam olarak böyle gelişmez. Hasta göz kasları dışında tamamen felç olur, ancak uyanık kalır ve normal bir zihinle yaşar. Bilinci sağlıklı olsa da, hasta göz kasları dışında hiçbir organı hareket ettiremez, çevresiyle iletişime geçmesi zordur. Beyin ölümü tüm beyin fonksiyonlarının geri dönüşü olmayan bir durumudur. Beyin ölümü, beyindeki kalıcı veya yaygın yaralanmalardan kaynaklanabilir.
Tıbbi olarak uyutulma ise bir tür geçici koma veya derin bilinçsizlik durumudur. Beyni bir yaralanma sonrası şişmekten korumak için kullanılır. Hastaya duygu veya farkındalık eksikliğine neden olan kontrollü bir anestezi dozu verilir. Doktorlar daha sonra kişinin yaşamsal durumunu yakından izler. Bu sadece hastane yoğun bakım ünitelerinde olur.
Bilinç Kaybı Nedenleri
Bilinç kaybı, hemen hemen tüm büyük hastalıklardan veya yaralanmalardan kaynaklanabilir. Ayrıca madde (ilaç) ve alkol kullanımından da kaynaklanabilir. Boğulma gibi durumlar bilinç kaybına da neden olabilir.
Kısa bilinçsizlik (veya bayılma) genellikle susuzluk, düşük kan şekeri veya geçici düşük kan basıncının bir sonucudur. Ayrıca ciddi kalp veya sinir sistemi problemlerinden de kaynaklanabilir. Etkilenen kişinin teste ihtiyacı olup olmadığını bir doktor belirleyecektir. Diğer bayılma nedenleri arasında bir bağırsak hareketi (vazovagal senkop) sırasında zorlanma, çok sert öksürme veya çok hızlı nefes alma (hiperventilasyon) gibi koşullar vardır.
Kalbe Bağlı Nedenler
Baş dönmesi, bayılma ve bilinç kaybı semptomları bazı kalp hastalıkları ile ilgili olabilir. Temelde baş dönmesi ve bayılma birçok şeyden kaynaklanıyor olabilir. Doktorlar sıklıkla hasta ile görüşerek kalp hastalıklarını ekarte edebilirler. Kardiyolog, görüşmeyi temel alarak incelemeler yapar ve daha spesifik bir tanı koyar.
Geçici bilinç kaybı, kan basıncındaki ani bir düşüşe bağlıdır ve bu da beyin kan dolaşımını engeller. Oksijen eksikliği daha uzun sürerse, o hastada kas spazmları ve kontinans sorunları gelişebilir. Hasta genellikle nöbetten sonra hızlı bir şekilde fonksiyonel kapasitesini geri kazanır. Kardiyak bayılma, genellikle yavaş veya hızlı düzensiz kalp atışlarının kan basıncında ani bir düşüşe ve bilinç kaybına neden olabileceği aritmi nedeniyle gelişir. Bu durum ayrıca çarpıntı hissini de içerebilir. Bayılma kalp veya kan damarlarındaki yapısal bir kusurdan da kaynaklanabilir, bu durumda tıkanmalar bayılmaya neden olabilir. Bu gibi durumlarda, baş dönmesi veya bayılma sıklıkla efor sarf etme sırasında ortaya çıkar.
Kardiyak bayılma sırasında altta yatan bir kalp problemi beynin kan ve oksijen beslemesini azaltabilir. Bayılmaya neden olabilecek olası kalp hastalıkları şunları içerir:
- Aritmi veya anormal kalp atışı
- Kalp kapakçıklarının tıkanması
- Hipertansiyon yani yüksek tansiyon
- Kalp kasının kan ve oksijen eksikliği nedeniyle gelişen bir kalp krizi
- Bu bayılma nedeni genellikle acil tıbbi tedavi ve kapsamlı izleme gerektirir.
Nörokardiyojenik Senkop
Nörokardiyojenik senkop, özerk (otonom) sinir sisteminin kısa süreli bir arızası nedeniyle gelişir. Bu duruma sinirsel aracılı senkop da denir. Özerk sinir sistemi kalp atış hızı, sindirim ve solunum hızı da dahil olmak üzere otomatik vücut fonksiyonlarını kontrol eder.
Nörokardiyojenik senkop kan basıncındaki bir düşüş kalp atışını ve nabzı yavaşlatır. Bu geçici olarak beynin kan ve oksijen kaynağını keser. Nörokardiyojenik senkopun olası tetikleyicileri arasında şunlar bulunur:
- Kan görmek gibi nahoş veya şok edici bir görüntü
- Tatsız bir görünüme veya deneyime ani maruz kalma
- Ani duygusal travmalar, örneğin trajik bir haberi aldıktan sonra olduğu gibi
- Aşırı utanç
- Uzun süre ayakta durmak
- Uzun süre sıcak ve havasız bir ortamda olmak
Meşguliyetle İlgili Senkop
Meşguliyetle ilgili ya da durumsal olan senkop duygusal, zihinsel veya soyut tetikleyiciler yerine fiziksel olan bir tür nörokardiyojenik senkoptur. Tetikleyiciler şunları içerir:
- Gülme veya yutma
- Dışkı veya idrarın atılması
- Öksürme veya hapşırma
- Ağırlık kaldırma gibi yorucu fiziksel aktiviteler
Ortostatik Düşük Tansiyon
Ortostatik hipotansiyon oturmuş veya yatay pozisyondan çok hızlı bir şekilde ayağa kalktıktan sonra bayılma anlamına gelir. Yerçekimi kanı bacaklara çekerek vücudun herhangi bir yerinde kan basıncını düşürür. Sinir sistemi genellikle kalp atışını artırarak ve kan damarlarını daraltarak buna tepki verir. Bu kan basıncını dengeler. Bununla birlikte, eğer bir etken bu stabilizasyon sürecini baltalarsa beyne zayıf kan ve oksijen desteği sağlanabilir, bu da bayılmaya neden olabilir. Tetikleyiciler şunları içerir:
- Dehidrasyon: Vücut sıvısı seviyesi düşerse, kan basıncı da artar. Bu, kan basıncının dengelenmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle, daha az kan ve oksijen beyne ulaşır.
- Kontrolsüz diyabet: Diyabetli bir kişinin sık sık idrara çıkması susuz kalmasına yol açabilir. Yüksek kan şekeri seviyeleri bazı sinirlere, özellikle kan basıncını düzenleyen sinirlere zarar verebilir.
- Bazı ilaçlar: Diüretik, beta-bloker ve antihipertansif ilaçlar almak bazı kişilerde ortostatik hipotansiyona neden olabilir.
- Alkol: Bazı insanlar kısa sürede çok fazla alkol tüketirlerse bayılırlar.
- Bazı nörolojik durumlar: Parkinson hastalığı ve diğer nörolojik durumlar sinir sistemini etkiler. Bu ortostatik hipotansiyona neden olabilir.
- Karotis sinüs sendromu: Karotis arteri beyne kan sağlayan ana arterdir. Basınç sensörleri veya karotid sinüs üzerinde basınç oluşursa bayılmaya neden olabilir.
Bir kişinin karotis sinüsü çok hassassa, başını bir tarafa çevirdiğinde, sıkı bir yaka veya kravat takarken veya tıraş olurken karotis sinüs üzerinde hareket ederken kan basıncı düşebilir. Bu bayılma ile sonuçlanabilir. Bu sorun yaşlı erkekler arasında daha yaygındır.
Bilinç Kaybı Belirtileri
Bilinç kaybı yaşayan kişi uyaranlara yanıt veremez. Faaliyete, dokunmaya, sese veya diğer uyarıma cevap veremez. En temel gözlenen belirti budur. İnsanlar genellikle bilinç kaybını uykuya benzetir fakat bu yanlıştır. Uykuda olmak bilinçsiz olmakla aynı şey değildir. Uyuyan bir kişi yüksek seslere veya hafif dokunmalara cevap verecektir. Bilinçsiz bir kişide bunlar olmaz.
Hasta bilincini kaybetmeden önce ve bilinci geri kazandıktan sonra bazı başka belirtiler görülebilir. Bunlar zihin karışıklığı, uyuşukluk, baş ağrısı şeklindedir. Daha ağır durumlarda vücudun bazı bölümlerini hareket ettirememe veya konuşamama gibi inme belirtileri yaşanabilir. Hastalar baş dönmesi, bağırsak veya mesane kontrolü kaybı (idrar kaçırma), hızlı kalp atışı (çarpıntı), yavaş kalp atışı gibi şikayetler yaşayabilir. Bilinç kaybı boğulma durumundan kaynaklanıyorsa belirtiler arasında konuşamama, zorlukla nefes alma, solunum sırasında gürültülü soluma veya yüksek sesler, zayıf ve etkisiz öksürük, mavimsi ten rengi vardır.
Bayılma Belirtileri
Bilincini kaybetmek bayılmanın birincil belirtisidir. Bayılma olayı yaşanmadan hemen önce ve sonra birçok ek belirti yaşanabilir. Bunlar bacaklarda ağırlık hissi, bulanık veya kısıtlı görme, zihin karışıklığı, sıcak hissetmek, baş dönmesi, denge kuramama veya yüzmeye benzer bir his, mide bulantısı, terleme, kusma, esneme şeklinde gelişebilir. Bunların dışında belirtiler şunları içerebilir:
- Düşmek ya da çökmek
- Alışılmadık şekilde soluk görünmek
- Kan basıncının düşmesi ve zayıf nabız
Koma Belirtileri
Koma tıbbi bir acil durumdur. Yaşam ve beyin işlevini korumak için hızlı harekete ihtiyaç vardır. Doktorlar normalde, uygun tedavinin başlayabilmesi için komaya neyin neden olduğunu belirlemeye çalışır. Bunun için bir kan testi ve beyin BT taraması yapar. Koma nadiren birkaç haftadan uzun sürer. Uzun süre bilinçsiz olan insanlar kalıcı bir bitkisel hayata geçiş yapabilir. Hasta komadayken aşağıdaki belirtiler yaşanabilir:
- Kapalı gözler
- Işığa cevap vermemek, beyin sapı reflekslerinin olmaması
- Uzuvlarda refleks hareketleri dışında cevap olmaması
- Refleks hareketleri dışında ağrılı uyaranlara cevap olmaması
- Düzensiz solunum
Bilinç Kaybı Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Bayılma durumu felç gibi daha ağır bir rahatsızlığın belirtisi olabilir. Eğer kişi yüzünde uyuşukluk, felç, halsizlik, bir kolda uyuşukluk ya da konuşma bozukluğu yaşarsa acil tıbbi yardıma ihtiyacı vardır. Bilinç kaybı sorunu tıbbi tedavi gerektirir. Bunun uygulanabilmesi için sorunun nedenini saptamak gerekir. Aşağıdaki sorunların bir ya da birkaçını yaşayan kişiler bir hastaneye gitmelidir:
- Bilinci kaybetmeden önce göğüs ağrıları veya düzensiz, çarpıntılı bir kalp atışı yaşanması
- Kalp hastalığı veya diyabet öyküsünün olması
- Bayılmanın yaralanmalara neden olması
- Bayılmadan önce dışkı veya idrar kaçırma meydana gelmesi
- Hamile iken bayılma yaşanması
- Tekrarlayan bayılma olayları yaşanması
- Bayıldıktan sonra birkaç dakikadan fazla bir süre bilinçsiz kalınması
Muayene
Doktor ilk olarak altta yatan kalp rahatsızlıklarını kontrol etmek için kalbi dinler. Kalp probleminden şüpheleniyorsa, kişinin bir kalp uzmanı veya kardiyolog ile görüşmesi gerekebilir. Doktor muayene sırasında kişinin tıbbi geçmişini ve düzenli aldığı ilaçları öğrenmek ister. Ayrıca bayılmanın daha önce de gerçekleşip gerçekleşmediğini ve gerçekleştiyse nasıl olduğunu bilmek isteyebilir. Kişinin ailesinde kalp hastalığı öyküsü olup olmadığını, bayılmadan önce ne yapıyor olduğunu sorabilir. Bayılma öncesine ve sonrasına dair eş zamanlı belirtileri değerlendirebilir.
Tetkikler
Bilinç kaybına neden olan durumu saptamak için bazı testler uygulanır. Bunlardan hangilerine gerek duyulacağı muayenedeki değerlendirmelere bağlıdır. Kalbin elektriksel aktivitesini kontrol etmek için bir elektrokardiyogram uygulanabilir. Karotis sinüs stimülasyonu, bunun baş dönmesi veya baş dönmesini tetikleyip tetiklemediğini belirlemek için kullanılabilir. Anemi, diyabet veya enfeksiyon olup olmadığını kontrol etmek için kan testleri yapılabilir.
Holter monitör testi de her bir kalp atışını 1-2 gün boyunca izlemek için kullanılabilir. Bu testlerden hiçbiri olağandışı bir aktivite göstermezse, doktor kişinin nörokardiyojenik senkop geçirdiği sonucuna varabilir.
Bilinç Kaybı Risk Faktörleri
Bilinç kaybı bir hastalığın veya tıbbi bir durumun komplikasyonu olarak ortaya çıkabilir. Bunlardan herhangi birini yaşamak bilinç kaybı, bayılma gibi riskleri artırır. Fakat risk faktörleri doğrudan nedenler değildir. Bu gruplara dahil kişilerde bilinç kaybı daha sık yaşanır.
Yaşam Tarzı Faktörleri
Bazı yaşam tarzı faktörleri bilinç kaybına neden olabilecek tıbbi durumların yaşanma riskini artırır. Mesleki ya da coğrafi nedenlerle aşırı sıcağa maruz kalmak bunlardan biridir. Aşırı sıcağa maruz kalmak ciddi sıcak çarpmalarına, dehidrasyona ve tansiyon sorunlarına yol açabilir. Bazı insanlar aşırı sıcak suyla banyo yapma alışkanlığına sahiptir ve benzer bir tablo geliştirebilir. Ek olarak düzenli veya aşırı alkol tüketmek de bilinç kaybına neden olan sorunlara yol açabilir.
Bazı Hastalıklar
Bazı hastalıklar kısa veya uzun süreli bilinç kaybı gibi komplikasyonlara neden olabilir. Düşük tansiyon, bazı kalp hastalıkları, anemi gibi hastalıklar bunlara örnek olarak gösterilebilir. Bu tip rahatsızlıkları olan kişilerin tedavilerini ve önlemlerini ihmal etmemeleri gerekir.
Bilinç Kaybı Komplikasyonları
Bilinç kaybının uzun süreli olması beyinde kalıcı hasara neden olabilir. Ayrıca bilinç kaybına neden olan hastalığın tedavi edilmemesi daha büyük sorunlara yol açabilir. Bu nedenle bilincini kaybeden hastaların tıbbi tedavilere ihtiyacı vardır. Doktora gitmeyi ihmal etmemek gerekir.
Kalp durması varsa ilk yardım olarak kalp masajı yapılabilir. Fakat kalp masajı yapılırken hastanın kaburgası kırılabilir veya çatlayabilir. Doktor, göğüs röntgenine bakarak bunu anlayabilir ve hastaneden ayrılmadan önce çatlak veya kaburga kırıklarını tedavi edebilir. Bilinç kaybı boğulma sırasında da oluşabilir. Yiyecek ya da sıvı hava yolunu tıkamış olabilir. Bu özellikle tehlikelidir ve düzeltilmemişse ölüme yol açabilir.
Koma
Uzun süre bilinçsiz kalmanın olası komplikasyonları koma ve beyin hasarıdır. Bu iki durum da ciddi sorunlardır. Her ne kadar birçok insan yavaş yavaş komaya girse de bir kısmı bitkisel bir duruma girer ya da hayatını kaybeder. Komadan çıkan bazı kimselerin büyük veya küçük kalıcı sakatlıkları olabilir. Koma sırasında yaralar, mesane enfeksiyonları, bacaklardaki kan pıhtıları ve diğer problemleri içeren komplikasyonlar gelişebilir.
Bilinç Kaybı Nasıl Önlenir?
Bilinç kaybı eğer bir hastalık ile bağlantılıysa bunun belirtileri hafife almamak ve zamanında doktora görünmek en iyi önleme şeklidir. Örneğin kalp ve tansiyon sorunlarına dair belirtiler varsa zaman kaybetmeden doktora gitmek ve tedavi olmak birçok komplikasyonun önüne geçer.
İlk Yardım Uygulaması
Hasta bilincini kaybettiyse veya zihinsel durumunda bir değişiklik varsa bir hastanenin aciline götürmek gerekir. O zamana kadar geçen sürede ilk yardım adımları izlenebilir. İlk yardımı bunu yapmayı bilen kişilerin uygulaması gerekir. Aksi takdirde daha kötü durumlar yaşanabilir.
Bilinci yerinde olmayan bir kişi görürseniz öncelikle nefes alıp almadığını kontrol edin. Nefes almıyorlarsa, derhal 112’yi arayın. Kalp atışı yoksa ve eğer biliyorsanız kalp masajı uygulamaya başlayın. Nefes alıyorsa, kişiyi sırt üstü yerleştirin. Bacaklarını yerden inç yukarı kaldırın.
Herhangi bir kısıtlayıcı kıyafeti veya kemeri gevşetin. Bir dakika içinde bilincini tekrar kazanmazsa acil tıbbi yardım almasını sağlayın. Tıkanma olmadığından emin olmak için hava yollarını kontrol edin. Nefes aldıklarını, öksürdüklerini veya hareket ettiklerini görmek için tekrar kontrol edin. Bunlar pozitif dolaşım belirtileridir. Bu işaretler yoksa acil durum personeli gelene kadar kalp masajı yapılabilir. Oluşan bir kanama varsa, kanama alanına doğrudan baskı uygulayın veya uzman yardım gelene kadar kanama alanının üstüne bir turnike uygulayın.
Baygınlık Durumunda Yapılması Gerekenler
Bayılma beyniniz geçici olarak yeterli miktarda kan almazsa gerçekleşir ve bilinç kaybına neden olur. Bu bilinç kaybı genellikle kısadır. Bayılmanın nedeni genellikle kalbi içeren ciddi bir hastalık olabilir. Bu nedenle, bilinç kaybı, belirtiler ve semptomlar giderilinceye ve neden bilinene kadar tıbbi bir acil durum olarak ele alın. Bir kereden fazla bayılırsanız doktorunuzla konuşun. Eğer bayılma sorunu yaşayan kendinizseniz:
- Uzanın ya da oturun. Tekrar bayılma riskini azaltmak için, çok hızlı kalkmayın.
- Oturursanız başınızı dizlerinizin arasına yerleştirin.
- Çevrenizdeki başka biri bayılma yaşıyorsa şu adımla uygulanabilir:
- Kişiyi sırt üstü yatırın. Yaralanma yoksa ve nefes alıyorsa, kişinin bacaklarını kalp seviyesinin üstüne (30 santimetre) kaldırın.
- Kemer, kolye, düğme gibi daraltan giysileri gevşetin.
- Tekrar bayılma riskini azaltmak için, kişiyi çok çabuk uyandırmayın. Kişi bir dakika içinde bilincini tekrar kazanmazsa bir hastanenin aciline götürün.
- Solunumu kontrol edin. Kişi nefes almıyorsa ve eğer biliyorsanız kalp masajı yapın. Yardım gelene veya kişi nefes almaya başlayana kadar kalp masajına devam edin.
- Kişi, hafif bir solgunluğa bağlı bir düşüşte yaralandıysa, çarpma, çürük veya kesiklere uygun şekilde davranın. Basınç uygulayarak kanamayı kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Bilinç Kaybı Nasıl İyileşir?
Bilinç kaybına nedene bağlı olarak müdahale edilir. Düşük tansiyondan kaynaklanıyorsa, doktor tansiyonu artırmak için enjeksiyonla ilaç uygulayacaktır. Düşük kan şekeri seviyesi neden oluyorsa, bilinç kaybı yaşayan kişinin yemek için tatlı bir şeye veya bir glikoz enjeksiyonuna ihtiyacı olabilir. Ya da buna neden olan bir yaralanma varsa hastanede gerekli tedaviler uygulanır.
Bilinç Kaybı Yaşandığında Yapılmaması Gerekenler Nelerdir?
Genellikle insanlar çevresinde bayılan, bilinç kaybı yaşayan insanlara müdahale etmek ister. Fakat ilk yardım bilinçsizce uygulandığında sonuç daha da kötüleşebilir. Böyle bir durumda yapılmaması gereken şeyler şunlardır:
- Bilinci yerinde olmayan bir kişiye herhangi bir yiyecek veya içecek vermeyin. Boğulma, tıkanma gibi ciddi bir sorun yaşanabilir. Eğer bayılmanın kan şekeri düşmesi ile ilgisi biliniyorsa, bilinç yerindeyken tatlı bir atıştırmalık iyi gelebilir.
- Bilinci yerinde olmayan kişiyi yalnız bırakmayın.
- Baygın bir kişinin kafasının altına bir yastık koymayın.
- Baygın bir kişinin yüzünü tokatlamayın veya uyandırmaya çalışmak için yüzüne su dökmeyin.
Nöbet ve Bayılma Aynı mıdır?
Bilinç kaybına neden olan bazı nöbetler bayılmaya benzer olabilir. Her iki durumda da, kişi bilinç kaybına neden olan olayları hatırlamayabilir. Fakat her nöbet bilinç kaybı değildir ve buna neden olmaz.
Bilinç Kaybı Önceden Fark Edilebilir mi?
Kişi bilincini kaybetmeden önce bazı bilinç bulanıklığı belirtileri gösterebilir. Bu belirtiler yaşanacak bilinç kaybına işaret edebilir. Bunu anlayabilmek için kişiye birkaç soru yöneltmek yeterli olur. Bunlar örneğin “Adın ne, bu günün tarihi ne, yaşın kaç?” gibi basit cevaplı sorular şeklinde olabilir. Konuşmada karışıklıklar, yanlış cevaplar veya soruyu cevaplayamamak zihinsel durumda bir değişiklik olduğunu gösterir.
Alkol Bilinç Kaybına Neden Olur mu?
Alkol vazodilatasyona neden olabilir, bu da cilt yüzeyindeki kan damarlarının genişlemesi ve böylece ciltte dolaşan kanın hacmini artırması anlamına gelir. Böylece beyne giden kan akışında bir azalmadan meydana gelir ve bu da geçici bilinç kaybıyla sonuçlanır.
Yoğun Bakımda Bilinç Kaybı Neden Olur?
Hasta bilinç kaybına neden olan tıbbi bir durum için yoğun bakımda tedavi görüyor olabilir. Ya da bazı durumlarda beyin şişmesi gibi durumları önlemek için bir süre anestezi verilerek uyutulur. Tehlike geçtiğinde hasta uyandırılır, bu tür uyutma yoğun bakım ünitelerinde yapılır.
Bilinç Kaybı Neyin Belirtisidir?
Bilinç kaybı çeşitli nedenlerle beyne oksijen ve kanın yeteri kadar ulaşmamasının belirtisidir. Bu durum tansiyon sorunları, kalp hastalıkları, nörolojik durumlar gibi birçok hastalığın belirtisi olabilir.
Kalp Masajı Nasıl Yapılır?
Bilinç kaybı yaşandığında kişi nefes alıp vermiyorsa, nabzı atmıyorsa ya da kalbinin atmadığından emin olunduysa kalp masajı uygulanabilir. Bu uygulama bilen biri tarafından uygulanmalıdır.
Kalp masajı nefes almayan veya kalp atışlarını duran kişileri tedavi etmenin bir yoludur. Bir kişi nefes almayı keserse, acil durum servisinizi (112) arayın veya başka birinden aramasını isteyin. Kalp masajına başlamadan önce gerekli olup olmadığından emin olun, yüksek sesle “İyi misiniz?” diye sorun. Kişi yanıt vermezse başlayın ve acil sağlık ekibi gelene kadar devam edin. Masaj şu şekilde gerçekleştirilir: Kişiyi sırt üstü sert bir yüzeye yatırın. Siz de onun boyun ve omuz hizasında diz üstü durun. Elinizin topuğunu göğüslerinin ortasına yerleştirin. Diğer elinizi doğrudan birincinin üzerine koyun ve parmaklarınızı birleştirin. Dirseklerinizin düz olduğundan emin olun ve omuzlarınızı ellerinizin üzerine getirin.
Üst vücut ağırlığınızı kullanarak, çocuklar için daha hafif veya yetişkinler için daha kuvvetli olacak şekilde göğüslerini aşağı doğru bastırın. Ardından basıncı boşaltın. Bu işlemi dakikada 100 defaya kadar tekrarlayın. Bunlara göğüs kompresyonları denir.
Potansiyel yaralanmaları en aza indirmek için, sadece kalp masajı için eğitilmiş olanların suni teneffüs yapması gerekir. Eğer eğitilmediyseniz, tıbbi yardım gelene kadar göğüs kompresyonları yapın.
Kalp masajı eğitiminiz varsa kişinin kafasını geriye doğru eğin ve hava yolunu açmak için çeneyi kaldırın. Kişinin burnunu kapalı tutup ağzını kendinizle kapatın ve hava geçirmez bir mühür oluşturun. İki saniye nefes verin ve göğsünün yükselmesini izleyin. Yardımlar gelinceye veya hareket işaretleri bulununcaya kadar, 30 kompresyon ve iki nefes arasında geçiş yapmaya devam edin.