Neredeyse iki yıl önce, gök bilimciler şaşırtıcı bir mesafede, Güneş’ten Dünya’dan 132 kat daha uzakta olan potansiyel bir gezegenin ilk ön gözlemlerini heyecan verici bir şekilde bildirdi. Bu Plüton’dan dört kat daha uzakta. Yörüngesi ve mesafesi, Güneş Sisteminde şu ana kadar gözlemlenen en uzak nesne olduğunu doğruladı ve ona bir takma ad verildi.
Gezegen (küçük bir gezegen veya Güneş’in yörüngesinde dönen asteroit gibi küçük bir gök cismi) resmi olarak 2018 AG37 olarak biliniyor ancak “Farfarout” lakaplıydı çünkü keşfi, çok uzak başka bir gezegensel 2018 VG18’in keşfinden sadece aylar sonra gerçekleşti, sonra takma adı verildi: “Farfarout” (Türkçeye “Uzaklarda” olarak çevirebiliriz.).
Ekip, gezegenin 400 kilometre genişliğinde olduğunu ve buz zengini bir cüce gezegen (Plüton gibi) için mümkün olan en düşük aralığa koyduğunu tahmin ediyor. Nesne ilk olarak 2018’de tespit edildi, ancak bu süre zarfında gezegenin hareket ettiğini gösteren ve yörüngesi hakkında ipuçları sağlayan dokuz gözlemi kullanarak doğrulanması 2 yıl sürdü.
Carnegie Institute for Science’tan araştırmacı Dr. Scott Sheppard yaptığı açıklamada, “Farfarout’un keşfi, dış Güneş Sistemini haritalama ve Güneş Sistemimizin kenarlarına doğru gittikçe daha uzakları gözlemleme yeteneğimizi gösteriyor.” dedi. “Bu uzaktaki nesnelerin bazıları oldukça büyük, boyut olarak cüce gezegen olmalarına rağmen, Güneş’e olan aşırı uzaklıkları nedeniyle çok zayıflar. Farfarout, buzdağının sadece görünen kısmı.”
Hawai’i Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’nden yardımcı-kaşif Dr. David Tholen, “Güneş’in etrafındaki tek bir Farfarout yörüngesi bir bin yıl sürer.” diye ekledi. “Bu uzun yörünge nedeniyle, gökyüzünde çok yavaş hareket ediyor ve yörüngesini kesin olarak belirlemek için birkaç yıllık gözlem gerektiriyor.” Yörüngesi gerçekten oldukça ilginç. Farfarout ilk başta Güneş’ten uzakta tespit edildi ancak ekip, yörüngesi sırasında Neptün’ün yörüngesini geçerek çok daha yakınlaşabileceğini tahmin ediyor. Bu özel yörünge, Farfarout’un uzak geçmişte buz devi gezegenle güçlü bir yerçekimi etkileşimi yaşadığını gösteriyor.
Ölçeklerle Güneş Sistemi mesafeleri, diğer bilinen Güneş Sistemi nesnelerine kıyasla “Farfarout” lakaplı yeni keşfedilen 2018 AG37’yi göstermektedir. AU = astronomik birim, yani Dünya ile Güneş arasındaki mesafe. Kuzey Arizona Üniversitesi’nden Chad Trujillo, “Farfarout’un yörünge dinamikleri, Neptün’ün nasıl oluştuğunu ve evrimleştiğini anlamamıza yardımcı olabilir çünkü Farfarout muhtemelen uzak geçmişte Neptün’e çok yaklaşarak dış Güneş Sistemine atıldı.” dedi. “Farfarout, yörüngeleri kesişmeye devam ettiği için muhtemelen Neptün ile tekrar güçlü bir şekilde etkileşime geçecek.”
Farfarout’un yörüngesi önümüzdeki birkaç yıl içinde daha iyi belirlendikten sonra resmi bir isim verilecek.
Utku Emre KOCAİBİŞ