8 Mart Dünya Kadınlar Gününün Tarihçesi
Takvimler 8 Mart 1857’yi gösteriyordu…
Bu grev, ABD’deki işçi mücadelesinin önemli eylemlerinden biri oldu. Kadınların ayaklanmasıyla büyük bir işçi dayanışması doğdu.
Amerikan yangın tarihi incelenirse, sanayi üretiminin başlangıcından itibaren çok sayıda fabrika yangınına rastlanıyor.
Bu yangınlar içerisinde, tarihçede anlatıldığı gibi, bir grev ve kapıların kilitli olmasıyla örtüşen tek yangın 1911 yılında Triangle Gömlek Fabrikası’nda çıkıyor…
Yirminci yüzyılın başında, giyim endüstrisi New York’un en çok işçi istihdam eden sektörüydü. 1908 ekonomik krizinden sonra ücretler epey düşmüş, kullanılan iğne-iplik, elektrik ve oturulan sandalyelerin ücreti işçilerden kesilmeye başlamıştı. 65 saate varan haftalık çalışma süreleri bazen 75 saate çıkıyordu, haftalık ortalama ücret ise 5 Dolar’dı.
Triangle fabrikasının sahipleri Harris ve Blanck, sendika karşıtı tutumlarıyla tanınıyordu.1909 sonbaharında 150 sendikalının işine son verilmişti.
22 Kasım 1909’da, İLGWU’ya bağlı Local 25 Sendikası, genel grev çağrısı yapar.
20 binin ayaklanması…
Grev hikâyesiyle yangın hikâyesi işte burada birleşiyor…
Hayatını kaybeden 146 kişiden 129’u kadın, bunların 48’i sendika üyesiydi.
Yangında bu kadar çok kayıp verilmesi fabrika sahiplerinin iş çıkışı hırsızlığa karşı çantaları daha kolay kontrol edebilmeleri için asansör sayısını bire indirmelerine, izinsiz dışarı çıkmalarını önlemek için yangın merdivenlerine açılan kapıları kilitlemelerine bağlanıyor.
5 Nisan’da 80.000 bin kişilik bir cenaze yürüyüşü düzenlendi. Kadın Sendikalar Birliği ve Local 25 Sendikası matem yürüyüşünü protestoyla birleştirdi.
8 Mart’ın Dünya Kadınlar Günü olarak anılmasını Clara Zetkin önermişti.
1910 yılında II. Enternasyonal, Danimarka’nın Kopenhag kentinde toplandı. AlmanyaSosyal Demokrat Partisi önderlerinden Clara Zetkin, 8 Mart’ın “Internationaler Frauentag” (International Women’s Day – Dünya Kadınlar Günü) olarak anılması önerisini getirdi ve öneri oy birliğiyle kabul edildi.
Dünya Kadınlar Günü ilk kez 19 Mart 1911’de anıldı…
1917’de Rus emekçi kadınlar “Ekmek ve barış istiyoruz” sloganlarıyla sokaklara çıktı.
3. Uluslararası Kadınlar Konferansı
Birinci ve İkinci Dünya Savaşı yılları arasında bazı ülkelerde anılması yasaklanan Dünya Kadınlar Günü…
60’lı yılların sonunda ABD’de de anılmaya başlandı ve daha güçlü bir şekilde gündeme geldi.
BM tam 66 yıl sonra 8 Mart’ın ‘Dünya Kadınlar Günü’ olarak kabul etti.
BM 16 Aralık 1977 tarihinde 8 Mart’ın “Dünya Kadınlar Günü” olarak anılmasını kabul etti.
Osmanlı’da 8 Mart
8 Mart’ı ilk kez 1921’de komünist kadınlar tarafından Ankara’da bir bağ evinde düzenlenen toplantıda anıldı.
Ancak 8 Mart’ın tekrar anılması için 54 yıl geçmesi gerekti…
1975’te Ankara ve İstanbul’da İlerici Kadınlar Derneğinin girişimiyle 8 Mart ilk kez kamuya açık olarak 400-500 kadının katılımıyla kutlandı.
12 Eylül, 8 Mart’ı sevmedi…
Ne var ki 12 Eylül askeri darbesi ile birlikte ülkedeki tüm toplumsal muhalefet olduğu gibi kadın örgütlenmeleri de yasaklandı. Dört yıl süreyle kitlesel bir anma yapılamadı.
90’lı yıllardan itibaren ise 8 Mart’lara katılımlar daha kitlesel oldu.
‘80’li yılların ortasından itibaren evlerde toplanmaya başlayan ve taleplerini sokağa da taşıyan kadınlar çeşitli kampanyalar etrafında örgütlendiler.
‘90’lı yıllardan itibaren ise 8 Mart’lar daha geniş katılımlarla anılmaya başlandı.
2016 yılında 8 Mart yasakları…
8 Mart’ın hafta içine denk gelmesi dolayısıyla 6 Mart’ta Kadıköy’de gerçekleştirilmek istenen mitinge valilik ‘güvenlik’ gerekçesiyle bu mitinge izin vermedi. Bazı kadınlar gözaltına alınırken, polis tepki gösteren kadınlara “Siz gidin, erkekleriniz gelsin” dedi.
- Ankara Emniyet Müdürlüğü, 8 Mart etkinliklerinin gerçekleştirilmesini yasakladı. Ankara Emniyet Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, “Başta Kızılay Bölgesi olmak üzere Atatürk Bulvarı, Akay Kavşağı, Tunalı Caddesi, Kuğulu Park, Sakarya Caddesi, Ziya Gökalp Caddesi, Kolej Meydanı ile açılan tüm cadde ve sokaklarda gerekli emniyet tedbirleri alınacaktır” denildi.
- Şanlıurfa Valiliği, kent merkezi ve ilçelerde 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü nedeniyle yapılacak tüm yürüyüş ve etkinliklerin yasaklandığını duyurdu.
- Ve Batman… Valilikten yapılan açıklamada, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla bugün yapılacak olan açık hava toplantısının “il sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması ve kamu esenliğinin sağlanması” maksadıyla yasaklandığı belirtildi…
Aslında hükümet erkanının programında 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne ilişkin pek çok organizasyon vardı.
Ancak görünen o ki 2016’da kadınlar günü anılacak ise onu da devlet anar anlayışı hakim oldu.
Ve günümüz: Şanlıurfa’da 8 Mart Dünya Kadınlar Günü nedeniyle yürüyüş yapmak isteyen kalabalığa polis müdahale etti, 21 kişi gözaltına alındı.
İstanbul ve İzmir’de 8 Mart mitinglerinin engellenmesine gelen tepkiler üzerine yasak kararları kaldırıldı.
Ve evet, her 8 Mart’ta yaşanan o tartışmaya geldi sıra.
Bu konuya ilişkin şöyle demiş Yaprak Zihnioğlu:
“Kadınların büyük çoğunluğu mülksüz, yoksul ve emekçidir. Kadınları “emekçi ve emekçi olmayanlar” olarak sınıflamak, her şeyden önce, ücretli bir işte çalışmayan ev kadınlarının evde çocuk, koca, yaşlı bakımı için harcadıkları ücretsiz emeği yok saymak anlamına geliyor. Ev kadınları emekçi değil mi? Kadın hareketi, kadınların boğaz tokluğuna çalışması/çalıştırılması olan ev işinin ve görünmeyen emeğin görünür hale gelmesi için mücadele etmeli.”