Geçtiğimiz 20. yüzyıl içersinde Beta Pictoris yıldız sisteminde "travmatik" bir olay yaşanmış olabilir.
Her ne kadar "geçtiğimiz yüzyıl" tabiri çok yakın görünmese de, 13.8 milyar yıllık evrende yaşanan kozmik bir olayı düşündüğümüzde oldukça yakın zamanda gerçekleştiğini rahatça söyleyebiliyoruz.
Dünya'dan yaklaşık 63 ışık yılı ötede bulunan ve Güney Yarıküre'den çıplak gözle görülebilen Pictor Takımyıldızı'nın bir parçası olan Beta Pictoris, yapılan gözlemlerde yörüngesinde en az iki gezegen bulunduğu belirlenmişti. Bir grup bilim insanı, NASA, Avrupa ve Kanada uzay ajanslarının işbirliğiyle uzaya gönderilen James Webb Uzay Teleskobu'nu kullanarak Beta Pictoris'te ilginç bir şeyler yaşandığını keşfetti.
Günümüzdeki en güçlü gözlem araçlarından biri olan JWST sayesinde Beta Pictoris'in etrafında bulunan toz bulutunda bir kedi kuyruğu gibi uzanan yeni bir yapı keşfedildi.
Açıklamada "Daha önce yeryüzünden yapılan ve görülebilir ışık frekansındaki gözlemlerde bu özelliği görebilecek hassasiyet ve çözünürlüğe erişemiyorduk. Webb ile buna erişebildik" denildi.
Daha önce teleskoplarla yapılan gözlemlerde Beta Pictoris'in asteroidler, kuyrukluyıldızlar ve diğer küçük gezegen benzeri yapılardan kaynaklanan iki "enkaz" diskine sahip olduğu belirlenmişti. Gezegenlerin de bu disklerde oluştuğu öngörülüyor.
Bilgisayar modellemesi sayesinde Webb'le gözlem yapan araştırmacılar, bu tozdan diskin, geçtiğimiz 100 yıl içerisinde yaşanan kozmik bir olaydan kaynaklanabileceğini düşünüyor.
Araştırmanın yazarlarından Marshall Perrin ise konuyla ilgili şunları söylüyor:
"Çarpışma gibi bir şeyler oluyor ve çok fazla toz ortaya çıkıyor. İlk başta oluşan bu toz, kaynağıyla aynı yörünge doğrultusunda hareket ediyor ancak sonra yayılmaya da başlıyor."
Perrin ayrıca yıldızın ışığının, en küçük toz parçacıklarını yıldızdan daha hızlı bir şekilde ittiğini, daha büyük parçaların ise bu kadar hızlı ilerlemediğini ve uzun bir tozdan "kuyruk" oluşturduğunu söylüyor.
Webb Uzay Teleskobu gözlemlerinde bu iki toz diski arasındaki sıcaklık farklarını da ortaya çıkardı. Farklı sıcaklıklarda olan disklerin, farklı materyallerden oluştuğu anlamına geliyor. Görünen ışıkla bakıldığında ikinci diski oluşturan materyalin ve "toz kuyruğu"nun karanlık olduğu görülüyor. Ancak Webb'in kızılötesi görüşüyle birlikte bu alan parıldıyor.
Kuyruğun parlaklığını dikkate alan ekip, bulunan tozun miktarının, 16 milyar kilometreye yayılan büyük bir ana asteroit kuşağı kadar olduğunu belirtiyor.
Sistemin enkaz disklerinde yaşanan bu yeni çarpışmanın, 2014 yılında Atacama Büyük Milimetre Dizisi (ALMA) tarafından yapılan gözlemleri de açıklayabilir. ALMA daha önce yaptığı gözlemde, bu "kedi kuyruğu"nun yakınında bir karbonmonoksit toplanması gözlemlemişti. Ancak yıldızın radyasyonuyla buradaki karbonmonoksitin yüzyıl içerisinde ortadan kaybolması gerekiyordu. Gazın hala burada bulunması, aynı olayın bir sonucu olabilir gibi görünüyor.
Eğer durum buysa, Beta Pictoris sistemi, araştırmacıların düşündüğünden daha da karmaşık ve kaosla dolu.
Elisha Sauers'ın makalesini Özgür Yıldız Türkçeleştirdi.