Bazı uzmanlar, paralarını ülkenin 'modern bankerleri' olan kredi ve finans kurumlarına kaptıran mudilerin bundan yaklaşık bir yıl önce düzenledikleri eylemleri, İran'daki son gösterilerin başlangıç noktası olarak kabul ediyor.
İran Meclisi Araştırmaları Merkezinin Haziran 2016 tarihli raporuna göre, bu kuruluşların sayısı 7 bin 333'e ulaştı. Bunlardan 6 bin 33'ü 'resmi izinleri olmaksızın' faaliyet gösteriyor.
İlk borç sandığı ise 1969'da kurulmuş. 1960'lı yıllarda borç sandıkları olarak başlayan daha sonra finans ve kredi kurumlarına dönüşen kurumların başında muhafazakar tüccarlar bulunuyordu.
İran Savunma Bakanı Emir Hatemi, bir açıklamasında, "Devrim Muhafızları ve Besic (Gönüllü milisler) kaç tane banka, finans ve kredi kurumunun sahibi veya ortağıdır? Bu kuruluşların ekonomi faaliyetleri eleştiri nedenidir" demişti.
Hukuk uzmanı Nimet Ahmedi, bu kurumların çalışma sistemiyle ilgili şunları söylüyor: "Bunlar ilk olarak emlakçılık, kuyumculuk, gıda ve otomobil piyasasıyla işe başladı. Zamanla kaynak sıkıntısı yaşanması üzerine bu kurumlar, kara para aklama yerlerine dönüştü."
Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de İran meclisindeki bütçe konuşmasında, "3-4 milyon kişinin yaşantılarının zarar görmesi söz konusudur. Bunlar kimler? Bu sandıklar kimin? Bu sandıklarla uğraşmak ne kadar zormuş?" ifadelerini kullanmıştı.
Abdülselam SELİMİPUR/AA