Hâlâ o kadar güçsüzdü ki, köprüye kadar zorlukla gelmişti, adeta ölüsünü sürüklemişti. Oracıkta yolun ortasında bir yerlere oturmak, ya da uzanmak istiyorducanı. Sulara doğru eğilip, batmakta olan güneşin pembe yansılarına, akşamın alacakaranlığında gittikçe kararan dizi dizi evlere, ırmağın sol kıyısında, onu hedef alan son bir güneş ışınının parıltılarıyla adeta tutuşmuş gibi parlayan uzaktaki bir evin bir tavanarası penceresine bakıyordu dalgın dalgın.
Ama bizim ilkemiz, kötü tanrılara kurban vermek olmalı! Yani, bir felaket olasılığına kapıyı kapamak için, belirli bir miktar çabayı, zamanı, rahatından olmayı, ayrıntıları düşünmeyi, parayı ve fedakarlığı esirgememeliyiz: Bunu ne denli büyük ölçüde yaparsak felaket de o denli küçülür, uzaklaşır ve olasılığı düşer.
Yani bazı seslerin düpedüz arkadan doğru fısıldadığı hayal meyal duyulur, ama sanırım bir aldanıştır hepsi, bütün işi karara bağlayan yalnız odur, hiç değilse bizler için. Bu gibi kabullerde onu görecek insan!
Geçmişi denetim altında tutan, geleceği de denetim altında tutar; şimdiyi denetim altında tutan, geçmişi de denetim altında tutar. Üstelik geçmiş, doğası gereği değiştirilebilir olmasına karşın, hiçbir zaman değiştirilmemişti. Şimdi gerçek olan, sonsuza dek gerçekti. Çok basitti. Tek gereken, kendi belleğinize karşı sonu gelmiyen zaferler kazanmanızdı. "Gerçeklik denetimi" diyorlardı buna : Yeni söğlem'de ise "ÇİFTDÜŞÜN"
İmparatorluk ölümsüzdür, ama imparatorlar birer birer devrilir gider, hatta bütün bir hanedanlığın yıkıldığı, tek bir hırıltılı solukla can verdiği görülür. Bütün bu çekişmelerden ve başa gelen felaketlerden halk bir şey öğrenemez; gecikmiş haberciler, kentin yabancısı kişiler gibi tıklım tıklım sokakların başında dikilir; pazar meydanının ortalarında, çok ilerlerinde efendilerinin idam işlemi sürdürülürken, yanlarında getirdikleri azıktan sessiz sakin atıştırırlar.