Soru, Ezop masallarına yakışacak türden: Yılanların bacakları nasıl yok oldu? 150 milyon yıl önce, bu pullu sürüngenler dört ayakları üzerinde yürüyebiliyorlardı. Ta ki boyları uzayıp bacakları küçülünceye kadar. Peki nasıl bir genetik değişim olmuştu da, bu sürüngenler bacaklarını kaybetmişti?
Son yıllarda birkaç bağımsız araştırma bu sorunun peşine düşmüş ve bakın neler bulmuşlar.
Uzuv gelişiminin durması için DNA’nın güçlendirici ya da genetik düğme olarak bilinen belirli bir bölgesindeki üç mutasyon gerçekleşmesi gerekiyormuş. Söz konusu geliştirici, uzuv gelişimiyle ilgili olan ve Sonic kirpi olarak bilinen bir genin (SHH) gelişmesi için gereken proteinlerin de hedefi. Geliştiricinin sekansını değiştiren mutasyonlar, proteinlerin bağlanmasını engelliyor, böylece genin çalışmasını da önlemiş oluyor.
Current Biology dergisinde yayımlanan bir makalede, piton yılanının DNA’sında gerçekleşmiş üç mutasyonun geni tamamen baskılamadığı, bacakların gelişmeye başladığını ancak çok kısa sürdüğünü savunuyor. Ancak kobra yılanında, geliştiricide üçten daha fazla mutasyon gerçekleştiği için, genin çalışması tamamen engellenmiş.
Bu da, piton ve boa yılanlarının işlevlerini kaybetmiş uzuvlara sahip olmasını açıklıyor. Piton ve boa yılanlarında bacakların çıktığı yerlerde küçük yumrular varken; pek çok yılanda hiçbir uzuv başlangıcına rastlanmıyor.
Gen araştırmalarının geldiği noktada, DNA’nın uzuv gelişimini belirleyen bölgesini etkileyebiliyor, geliştirip çalışmasının durdurulabiliyor olması inanılmaz. Bu aynı zamanda, yılan fosillerinde neden hâlâ çeşitli uzuv kalıntılarına rastladığımızı da açıklıyor. Uzuv gelişiminde rol oynayan SHH geninin çalışmasına ilişkin bu araştırmalardan önce, farklı yılan türlerinin uzuvlarını farklı zamanlarda, evrimsel gelişimleri gereği zaman için de kaybettiği kabul ediliyordu.