Öndeyiş ve Sonsöz
Dikme taşın metni açık bir biçimde üç büyük bölüme ayrılmaktadır; başlangıçta öndeyiş, sonra asıl yasalar, sonunda da sonsöz. Yasal düzenlemelerin başında bir öndeyiş koymak Hammurabinin yaptığı bir yenilik değildi; daha Ur-Nammu ve Lipit-İştar gibi eski Mezopotamyalı yasakoyucuların da böyle girişler yazdıkları bildirilmiştir. Ancak Hammurabide ki bu 303 satırlık öndeyiş, o dönem yapılanların sayılmasıyla tarihçi için önemli bir kaynağa dönüşen, kapsamlı ve etkili bir edebi yaratı biçimini almıştır. Bununla birlikte, burada, yasa metninin koşulları ve amacı ortaya konduğundan, öndeyiş, bunu izleyen yasa bölümü ve sonsöz ile bağlaşık bir bütün olarak algılanmalıdır. Öndeyiş, salt dikme taşın yazıyla donatılması nedeniyle eklenmiş, bağımsız bir yapıt değildir.
Bu yasalar, metnin hiçbir yerinde tanrısal vahyin bir sonucu olarak gösterilmeyip, Hammurabinin buyruğuyla kaydedildiklerini açıkça bildirilse de, sonuçta yine de övgüyle tanrılara bağlanmaktadır. Çünkü başlangıçta vurgulandığı gibi, Hammurabiyi ülkede adaleti görünür kılmak, soysuzlukları ve kötülükleri yok etmek, güçsüzün hakkını güçlünün gasp etmesini önlemek, kara başlılar üstüne güneş gibi doğmak ve ülkeyi aydınlatmak üzere hükümdarlıkla görevlendiren ve onu zamanının kralları arasında en güçlüsü kılan bu tanrılardı. Yasalar bu iktidarla görevlendirmenin bir sonucuydu, dünyevi adaletti.
Öndeyişte kralın, tanrılara büyük saygıyla tapan bir kişi, savaş kahramanı ve ülkenin velinimeti olarak yaptıklarına ilişkin geniş bilgiler verilmektedir. Metin bu sırada, ülkenin Hammurabiden iyilik gören en önemli kent ve tapınaklarını saymaktadır. Bu arada başka yerlerin fethi ya da yıkılması değil, olumlu yan -fetihlerin sonrasında yapılan iyilik- ön plana çıkarılmaktadır. Nihayet yasalara geçilmektedir: Büyük tanrılar huzurunda saygılı, alçakgönüllü, SumulaElin torunu, Sin-Mubal-Litin güçlü mirasçısı, krallığın sonsuz tohumu, güçlü kral, Sümer ve Akad ülkesi üzerine ışık doğduran Babilin güneşi, dört dünya kıyısına sözünü dinleten kral, İştarın gözdesiyim ben. Marduk, insanların hukuk düzenini sağlamak üzere ülkenin başına beni getirdiğinde, ülkede hukuk ve adaleti ben sağladım, insanlar hoşnut olsun diye. O zaman (şunları yazıya döktüm): Bu öndeyişi tek tek yasalar izlemektedir.
Girişte alıntı yapılmış olan sonsöz, aynı biçimde, ilk örneklerini daha eski Mezopotamya edebiyatında bulmaktadır. Ancak Hammurabinin saray ozanları onu da -çünkü öndeyiş ve sonsöz ona dayanıyor olmalıdır- bir edebiyat yapıtına dönüştürmüşlerdir. Sonsöz yasal düzenlemelerin hemen ardından gelmektedir ve bunlar yetenekli kral Hammurabinin belirlemiş olduğu ve onun aracılığıyla ülkede dürüst yönetimin ve iyi gidişatın sağlamış olduğu adalet kararları olarak tanımlanmaktadır. Kral ülkesindeki haklarından yoksun bırakılmışlara, güçsüzlere, dul ve yetimlere adalet dağıtma amacını yerine getirmektedir; bunu, bu adaleti yaşama geçirmek için ayrıntılı emirler izlemektedir: Bir davayla karşı karşıya kalan haklarından yoksun adam, adaletin kralı olarak resmimin huzuruna çıksın; sonra yazıtımı okusun ve yetkin sözlerime kulak versin. Anıt taşım davasını aydınlatsın, adil yargı görsün, yüreği ferahlasın. Hammurabi sözünü, özellikle Babil tahtındaki ardıllarına yöneltmektedir: Ülkede bulunacak olan kral, krallık günlerinin sonuna kadar, sonsuza dek dikme taşıma yazmış olduğum adalet sözlerini sürdürsün. Ülkeye getirmiş olduğum hukuku, ülkeye ilişkin vermiş olduğum kararları bir yana atmasın, kayıtlarımı horlamasın. Eğer bu adam temkinliyse ve ülkesini adil yönetebiliyorsa, dikme taşıma yazmış olduğum sözlerime kulak versin. Tutum ve yolu, ülkeye getirmiş olduğum hukuku, ülkeye ilişkin vermiş olduğum kararları ona bu dikme taş göstersin.
Bu yasalara uyan hükümdar -ancak yalnızca kısacık bir tümcede- kutsanırken, ardından sonsözün uzunca bir bölümü, bu yasaları çiğneyeni lanetlemeye ayrılmıştır. Çeşitli tanrılara, yasaları çiğneyen bu kişiyi yetki ve olanakları elverdiğince cezalandırmaları için yakarılmaktadır. Tanrıların babası Anu, yasaları çiğneyecek olan aşağılık kraldan hükümdarlık onurunu almaya çağırılmaktadır; yazgı belirleyici Enlil, onun evinin çöküşüne neden olacak bastırılması olanaksız karışıklık, umutsuzluk çıkarılmalıdır! Ona yazgı olarak dert dolu bir krallık dönemi, yoksulluk günleri, kıtlık yılları, ışıksız karanlıklar vermeli, onu göz nurundan yoksun bırakmalıdır! Enlilin karısı, ulu ana Ninlil, tanrı eşidini ülkenin başına yıkım ve çöküş vermesi için etkilemelidir. Bilge Ea onun duygu ve aklını almalı, onu unutulmaya mahkûm etmeli, nehirlerini kaynağında tıkamalı, toprağında ekmeğin yapılmasına, insan yaşamının doğmasına izin vermemelidir! Güneş ve Adalet Tanrısı Şamaş, onun krallığını yıkmalı, yukarıda yaşayanları elinden çekip almalı, aşağıda toprağın içinde ölü ruhunu suya hasret bırakmalıdır! Ay Tanrısı Sin, onun hükümdarlığının günlerini, aylarını ve yıllarını sıkıntı ve inilti içinde geçirmesini sağlamalı, ona yazgı olarak ölümle pençeleşen bir yaşam vermelidir! Gök Tanrısı Adad aşırı yağmurlarıyla ülkeyi sel sularının basmasını sağlamalıdır ve tanrısal savaşçı Zababa, savaş meydanında onun silahını parçalamalı, gündüzünü geceye çevirmeli ve düşmanının onu çiğnemesini sağlamalıdır! Ölüler diyarı tanrısı Nergal sazlıktaki kudurmuş ateş gibi, adamlarını kavurmalı! Güçlü silahıyla onu yarmalı, organlarını toprak bir resim gibi paramparça etmeli! Tanrıça Nintu bu adamın mirasçılarını elimden almalı ve Anu ile sağlık tanrıçasının kızı Ninkarrak, onun bedeninde ağır bir hastalık, onmaz bir dert, asla iyileşmeyecek, hiçbir hekimin bilmediği, öldürücü bir ısırık gibi, giderilmesi olanaksız, azgın bir yara çıkarmalıdır; ta ki yaşamı sönsün, erkeklik gücünü yitirdiği için sızlansın dursun!