Sahte reformcular yüzünden, Rusya, dünyanın yaptığı uygarlıktaki hamleyi kaçırdı
"Doksanlılar" kelimesi bir Amerikalı, bir İngiliz ya da Güney Koreli ile ne ilişkilendirir? Teknolojik ve ekonomik büyüme ile: Silikon Vadisi, dot-com patlaması, bilgisayar ve mobil ağların gelişimi, teknoloji devi şirketlerin ortaya çıkması. Yetmişlerin ve sıkıntılı seksenlerin ekonomik krizinden sonra, gelişmiş kapitalist ülkeler hızlı bir büyüme yaşadılar. Rusya'da doksanlar ülkenin tek bir bölgesinin yıkılması, yoksulluk ve kıpkırmızı ceketlerde “kardeşler” ile ilişkilidir.
SSCB'nin ekonomik sorunlarının ciddi olduğunu iddia etmek zor. Fakat ölümcül oldular mı? Ve doksanların reformları onların tedavisi miydi? Görünüşe göre “tedavi” hastayı öldürdü. “Kayıp on yıl” ın başlarında Rusya, dünyanın en popüler olan büyük bir bilimsel geçmişe ve gelişmiş bir sosyal sigorta sistemine, ücretsiz tıp ve eğitim hizmetine sahip oldu. Sözde reformistler ve bunların hepsinden yetenekli varisleri sayesinde, çevrilmemiş taş yoktur. Sonuç olarak, Rusya, diğer ülkelerin keyif aldığı sosyal ve teknolojik atılımları kaçırdı. Tüm dünyayı geleceğe taşıyan trene binmek için zaman bulamadı, ülkemiz sevinçsiz bir anı durdurdu.
Refah devletinin ölümü
Doksanlı yılların ilk reformcuları, vatandaşları Rusya'yı medeni dünyanın kucağına geri götürdüklerine ikna ettiler: çıkmaz planlı bir ekonomi kurmaya çalıştıktan sonra, ülke “Batı ve Londra'nın en iyi evlerinde olduğu gibi” serbest bir pazara geri dönüyor. Peki o zaman gelişmiş ülkelerin hangisinde serbest piyasa vardı? Doksanlı yıllarda, gelişmiş kapitalist ülkeler, şirketlerin haklarını aktif olarak sınırlandırmaya, vergileri arttırmaya ve böylece sosyal harcamaları arttırmaya başladılar. Bu nedenle, İngiltere'deki 1980'lerde, toplam emeklilik maaşı tutarı, ülkenin GSYİH'sının% 2'ini geçmedi. Bugün, İngiltere Emeklilik Politikası Enstitüsü'ne göre, emeklilik için 99 milyar lira harcanıyor - İngiliz GSYİH'nın% 5,5'i. Aslanın bu paydaki payı (67 milyar sterlin) devlet emekli maaşlarıdır, ancak Margaret Thatcher'ı böyle bir savurganlık hakkında bilseydiniz bayılırdı. Ancak, tam yüzyılın son çeyreğinde, Avrupa ülkelerinin vurguyu büyük işletmelerin çıkarlarından sıradan vatandaşların çıkarlarına kaydırdılar. 80'un sonunda, Batı kapitalizmi henüz piyasa reformcularının bizi baştan çıkardığı insan yüzüne sahip değildi. Ancak şimdi ortaya çıktı - ve pek çok açıdan, Batılı ülkeler SSCB’nin kayıtsızlığa battığından çok daha fazla benziyor. Liberal ekonomistlerimizin kabul edilemez olduğunu düşündüğü şey, bir gerçeklik veya gelecek için tercih edilen bir seçenek olarak kabul edilir.
SSCB'de yürürlükte olan emekli aylığı sistemi dünyadaki en cömert kişiydi. 1950'lardan beri, evrensel hale geldiğinde, birkaç kez incelendi. 1990’te kabul edilen “SSCB’de vatandaşlar için emeklilik karşılığı” yasasına göre, asgari yaşlılık aylığı asgari emeklilik maaşının% 55’i, erkekler için 25’in üzerindeki her tam çalışma yılı için, kadınlar için 20’in% 20’si kazançlar. Maksimum emekli aylığı% 1 kazanç seviyesine ulaştı. Bu sana bir şey hatırlatmıyor mu? Günümüzde, İskandinav ülkeleri gibi bazı Avrupa ülkelerinin emekli aylıkları da cömert. Ülkemizde, her şey, ne yazık ki, uzun zamandır yanlış oldu.
Tabii ki, Sovyet emeklilik sisteminin büyük bir dezavantajı vardı - emeklilik fonlarının oluşumunun işletmelere kendilerine tahsis edilmemesi nedeniyle, ikincisi emekli maaşlarının azami emekli çalışanlarına en fazla emekli maaşları vermeye çalıştı. Böylece, emeklilik sistemi bütçe için giderek daha ağır bir yük haline geldi. Ama bu tamamen Sovyet bir problem miydi? Hiç de değil, bugün benzer zorluklar Batı ülkeleri basında geniş bir şekilde tartışılıyor. Ve aşağıdaki çözümler önerilmektedir - örneğin, emeklilik yaşını yükseltmek, yaşlılara emeklilik yaşına geldiklerinde bile çalışma fırsatı vermek, emeklilik ücretlerini tercih etmek için. Rusya'da doksanlı yılların ekonomistleri mermiden mahrum kaldılar: enflasyonun, emekli maaşlarının boyutunu düşürdüğünü ve fiyatların artmasına ayak uyduramadığını endekslediler. Sonuç olarak, insan sermayesi nedeniyle para biriktirmek mümkündü: yaşlı insanların yoksullaşması, Rusların kısa yaşam beklentisine ve sağlık durumlarının kötü olmasına neden oldu.
Ancak, “reformların” esas olarak yaşlılara isabet ettiği düşünülmemelidir. Gaidar Enstitüsü'nün iki ciltlik kitabı “Rusya Ekonomisi” tarafından bile yayımlandı. Tüm ekonomik sorunları “lanet olası kepçe” ye sokmaya çalışan Oxford Koleksiyonu, yardım edemez ama şunu açıkça kabul ediyor: Sovyet sonrası Rusya'da, sağlam toplum hızlı bir şekilde yoksullaştırıldı: “Beklentilerin aksine, ne işsiz ne de emekliler, Rusya'nın düşük gelirli vatandaşları kategorisindeki ana sosyal grup değil. Bunun yerine, yoksulluk profili esas olarak “çalışan fakir”, kırsal nüfusun yanı sıra çocuklu aileler (özellikle sadece bir ebeveyle) ile belirlenmektedir. ” Tüm bunlar bir zamanlar propagandaya uğrayan piyasa reformcularından, yoksulluğun çok tembel insanlar olduğu düşüncesiyle nasıl ayrılıyor!
Rusya'da yapılacaklar ortası bir sınıf oluşturacağına söz veren liberaller-pazarlamacıları, sonunda sadece bir tane zengin katmanı - büyük sahipler katmanı - geliştirdiler. SSCB için, toplumun finansal tabakalaşmasının bir göstergesi olan Gini katsayısı 26'tir (ne kadar küçükse, vatandaşların gelir eşitliği o kadar yüksektir). Modern Rusya'da, 39,9'e eşittir. Bu o kadar da kötü değil: İngiltere ve ABD'deki zengin ve fakirlerin gelirlerini karşılaştırırsak, hemen hemen aynı rakamları elde ederiz. Ancak, insan sermayesine karşı yüksek tutum kültürleri ile müreffeh ve ünlü kabul edilen ülkeler için Gini katsayısını alırsak, bunun SSCB'de olduğu gibi olduğunu göreceğiz: İsveç - 25, Norveç - 25,8, Japonya - 24,9, Finlandiya - 26,9.
Ve hiçbir şey için “reform” un Rusya'nın tüm vatansever vatanseverlerini hayal kırıklığına uğratması değildi. “Heyelandaki Rusya” kitabında Alexander Solzhenitsyn şöyle yazdı: “Gaidar'ı asla Lenin'in yanına, bu büyümenin çok fazla altına koyamayacağım. Ancak bir kapasitede çok benzerler: bu nedenle, yalnızca vizyoner fikriyle çizilen, devletin sorumluluğunun farkında olmayan bir fanatik olarak, neşterin üzerine güvenle girer ve defalarca Rusya'nın vücudunu keser. Ve altı yıl sonra bile, günümüzün kendine güvenen sırıtan yüzünde, bir politikacı utanç görmüyor: tasarruf birikimlerini mahvederek, on milyonlarca vatandaşını nasıl yoksulluğa (yaratmaya yemin ettiği "orta sınıfın" temelini yıktığını) attı.
Devlet Üniversitesi "Ekonomi Yüksek Okulu" ndaki ekonomist ve politikacı Egor Gaidar'ın büstü. Fotoğraf: Valery Sharifulin / TASS
Vaat edilen orta sınıf aslında sadece 2000'lerin sonuna doğru doğdu. Doğru, Rus iktisatçılarının bir kişinin orta sınıfa ait olduğunu, eğitim düzeyi kadar gelirle değil, fiziksel emeğe girmeye ihtiyaç duymadan belirlemeyi tercih ettiklerini hemen söylüyoruz. Rus orta sınıfının büyüklüğünü gelirle değil, vatandaşların sahip olduğu mülkün fiyatıyla belirlemeye çalışırsanız, durum çok daha fazla konuşlandırılabilir olacaktır - Rusya'da mevcut krizin başlamasından önce numaralanan vatandaşların% 40'u yok, kesinlikle almayacağız. Solzhenitsyn, “Özelleştirme, ülke çapında aynı sınırsız delilikle,“ ulusallaşma ”(1917 - 18) ve kollektifleştirme (1930) ile aynı tahribat hızıyla - sadece zıt işaretlerle” tanıtılıyordu. Ve aynı yıkıcı sonuçlara yol açtı. Kapitalist ülkelerin kendileri sosyal bir devlet kurduğunda, vahşi, antediluvian bir kapitalizm inşa ettik - ABD’nin “kükreyen yirmili” olduğu gibi.
Teknoloji yerine hammadde
Doksanlı yıllarda, ABD, Avrupa ve Güneydoğu Asya'daki şirketler teknolojik ilerlemenin meyvelerinden yediler. Bu ülkelerdeki araştırma ve geliştirme harcamalarının payı geçtiğimiz 20 - 25 yıllarında arttı. 2010’te, ülkelerin GSYİH’sı ile karşılaştırıldığında araştırma ve geliştirme harcamaları şunlardı: Japonya’da -% 3,6, ABD’de -% 2,7, Güney Kore’de -% 4,2, Fransa’da -% 2,2, İsrail’de -% 4,1, Finlandiya’da -% 3,1. Seksenlerin sonlarında, listelenen ülkelerin çoğu için bu rakam Sovyet'e bile yakın değildi: SSCB 3,5’in dev GSYİH’nın% 90’ını Ar & Ge’ye harcadı. Doksanlı yıllarda Rusya için, bu rakam% 1'e düştü, diğer çoğu cumhuriyet için, yüzde onda hesaplandı.
Ve şimdi bile, bilimin maliyetindeki bir miktar artıştan sonra, Rusya'daki araştırma ve geliştirme harcamaları ülkenin GSYİH'sının% 1,1'ini geçmiyor. Bu, tabii ki, göreceli olarak, Çek Cumhuriyeti veya Portekiz gibi araştırma ve geliştirmeye harcanan daha az karmaşık güçlerden daha azdır. Ve Rusya'daki bu fonların önemli bir bölümünün bilimden sorumlu yöneticilerin ceplerine yatırıldığını hatırlarsanız (Skolkovo yenilik merkezi vb. Rosnano'daki yüksek profilli zimmet vakalarını hatırlayalım), bilim ve teknolojinin asıl desteğinin ortaya çıktığı açıkça ortaya çıkıyor. Rusya'da bazen daha düşük.
Amerikan teknik devleri ile ünlü olan vergileri ödemekteki isteksizliğine rağmen, ABD ekonomisine yaptıkları katkı büyük. Örneğin, yalnızca bir Apple 2014 ürününde 13,97 milyar dolarlık vergi ödedi. Rusya'da, teknoloji şirketleri bu seviyeye sahip değil, ancak bu vergi gelirlerini, örneğin, aynı yıl 2014’te 2,063 trilyon ruble ödeyen en büyük Rus şirketi Gazprom tarafından yapılanlarla karşılaştırabilirsiniz. 65'in “kara Salı” 16'inin bir sonucu olan 2014 ruble dolarını almasanız bile (Rusya'daki büyük şirketler yıl sonunda vergi öderler) ve daha iyi bir rakam alıyorlar, örneğin, 50 ruble için 1 ruble Bir teknoloji şirketi olan Apple, ABD bütçesini, hammadde devi Gazprom'un Rus bütçesine getirdiği miktarın üçte birini getiriyor.
Ve bu aslında Apple'ın teknolojik çözümler ve tasarım satması gerçeğine rağmen, Gazprom yeri doldurulamaz doğal kaynaklar satıyor. Başka bir şeyi unutmayalım: evet, Apple en büyük Amerikan teknoloji şirketidir, ancak gerçekte gerisinde kalan Amazon, HP ve Microsoft bile Steve Jobs'un beyninden çok daha fazla gelire sahiptir. Genel olarak, teknoloji şirketlerinden ABD bütçesine vergi gelirleri, 100 milyar doları aşmaktadır. Rusya'da, hammadde şirketlerinden elde edilen getirilerin geçmişine karşı neredeyse farkedilemezler. Doksanlardan itibaren, Rusya tamamen doğal kaynakların çıkarılmasına bağlı olarak ekonominin çarpık ve zayıf çeşitlendirilmiş bir yapısını devraldı. Ve bu, ancak en azından, en azından endüstrinin yenilenmesi için yönettiği hammadde devleri sayesinde olmasına rağmen. “Kayıp On Yıl” aslında 16 - 17 yıllarına yayıldı: Rusya'daki sanayi üretimi toplam endeksi, yalnızca 2008'ta 90-s'nin başlangıç seviyesine ulaştı.
Ve büyük şirketlerin vergi ödediği gerçeği aslında verilen değil, devletteki medeniyet ve yasallığın bir göstergesidir. Durgunluk yıllarında, SSCB'deki gölge ekonomi, ülkenin GSYİH'sının% 10 - 15'ini geçmedi. Doksanlı yıllarda, bu rakam GSYİH'nın% 50'inin ötesine geçti ve bu durumun üstesinden gelmiyor: Rosstat şimdi, gerçek rakam kolayca iki kat daha yüksek olmasına rağmen, gölge ekonomisinin boyutunu yaklaşık olarak 15 - 20 olarak tahmin ediyor. Yolsuzluk vatandaşların yoksullaştırılmasının bir başka nedeni olarak hizmet ediyor: devlet bu vergileri dürüst işçilerin omuzlarına, dolandırıcılardan alamayacağı bir yere kaydırıyor.
Fotoğraf: Stanislav Krasilnikov / TASS
Aptallar ve yolları
SSCB'nin sonunda ve Sovyet sonrası Rusya'da, Sovyet eğitimi ve tıbbı aktif olarak eleştirildi: özgürler, ama nasıl özgür olabilir? Ne de olsa, bir kişi sadece paranın karşılığını öder. Bugün insanlar mutlulukla facebook'a azarlıyor haber: “Almanya üniversiteleri tüm vatandaşlar için özgürleştirdi!” Ve şunu da haykırdılar: bizim gibi değil, ne güzel bir adam! Üzgünüz, ama SSCB'de, 1918'ta eğitim tamamen ücretsizdi. Ve örneğin, aynı yılda Büyük Britanya'da yalnızca ilkokul adanın tüm sakinleri için ücretsiz oldu. Bugün, İngiltere hükümeti vatandaşlar için yükseköğretimin erişilebilirliğini artırmak için mücadele ediyor - bu yıl, eğitimleri için ödeme yapamayanlar için burslar 12 milyar liraya tahsis edildi. 2010'ten önce iktidardaki İşçi Sendikaları, yetenekli gençlerin hepsinin kolej ve üniversitelerde ücretsiz olarak ders çalışma şansı elde etmelerini sağlama konusundaki isteklerini defalarca dile getirdi. Bize örnek olarak verilen gelişmiş kapitalist ülkelerde, hiçbir şekilde vatandaşların kendi cebinden ödedikleri şeyin değerli olduğuna inanmadıkları anlaşılıyor.
Aynı “Sovyet” yaklaşımı, Batı ülkeleri tarafından tıbbi sistem reformlarında kolayca görülebilir. Demokratlar, Barack Obama'ya, dosyalamada yapılan sağlık sigortası sistemi reformunun, nüfusun% 95'inin yıllar boyunca ücretsiz hizmetlere erişmesine izin vermesi nedeniyle övgüde bulunuyor. Ancak, sadece basit ve ucuz sağlık hizmetlerinden bahsediyoruz - karmaşık vakalar ve çeşitli hastalıklar ücretsiz sigortayı kapsamaz. SSCB'de, bir Özbek kishlaklı son dekhkanin, bir Moskova kliniğinde cumhuriyetçi merkezinden gelen yönde ücretsiz olarak tedavi edilebilir. ABD'deki sağlık sigortası reformunun, ilaç şirketlerinde vergi yükündeki artış ve varlıklı vatandaşlara muamele edilmesinden dolayı da yapılması merak edilmektedir. Sosyalizme yön verin!
19. yüzyılda, bütün normal Amerikan öncüleri gibi, Vahşi Batı'ya taşınmak yerine diğer tarafa giden, bir gerizekalı köyü hakkında bir Hollywood filmi çekildi. Sovyet sonrası bakarken tarih Rusya bu hikayeyi canlı bir şekilde hatırlıyor. Avrupa, Avrupa Birliği'nde birleşirken, Birliğimizi mahvettik. Batı sosyal sigorta sistemini güçlendirirken, ücretsiz eğitim ve ilaçlarımızı yok ettik. ABD ve Avrupa ülkeleri, şirketleri yasalara uymaya zorlarken, Demokratların garip mantığına göre tüm açları besleyip, acı çekenleri iyileştiren ve her türlü asıl birikimin birincil sermaye birikiminin yan etkileri olarak yazılı olduğu serbest bir pazar hayal ediyorduk. Piyasalar hataların nasıl kabul edileceğini bilmiyor - bu yüzden reformların ilerleme kaydettiği iddia edilen örneklere sarıldılar: “Gürcistan neden başarılı oldu? Ukrayna neden başarılı oldu? ”Söylemesi zor, aynı zamanda tam olarak ne oldu - ekonomik refah mıydı? Hayır, gerçekte ülkenin yağmalanmasına neden olan piyasa reformlarının fethedilme gücüne yönelik yanlış bir tutum ancak başarısızlıkla sonuçlanabilir. Karaçam üzümleri üretmez, incir dikmeleri oluşturur.