Böbrek taşı; böbrek kanalları içerisinde zamanla oluşan mineral içerikli sert kitlelerdir.
Böbrek taşı neden olur?
Bu taşların hangi etkenlerden dolayı oluştuğu ve oluşum mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Fakat;
- Ailevi yatkınlık,
- Doğuştan idrar yolları anomalileri,
- Bazı sistemik hastalıklar (Gut, Sistinüri vb) neden olabilir
Böbrek taşı nerede ve nasıl oluşur?
Nerede idrar varsa orada taş olabilir, böbreğin böbreğin havuzcuğunda ve pelvisinde oluşabilir. İdrarda koruyucu olan bazı maddelerin vücut tarafından eksik üretilmesi taş oluşumuna sebep olur. Sıcak, yüksek rakımlı ve tropikal ülkelerde böbrek taşı oluşması daha sık görülür. Güneşin de etkisi vardır, güneşten dolayı vücudun D vitamini sentezi artıyor. D Vitamini Sentezi başta kalsiyum olmak üzere bağırsaklarda maddelerin daha fazla emilimine sebep olur ve bunların idrarla daha fazla atılmasından dolayı kalsiyum taşları oluşur.
Toplumda görülme sıklığı nedir?
Oldukça sık görülür.
Kadınlarda mı erkeklerde mi daha çok görülür?
Erkeklerde kadınlara oranla 3 kat daha sık görülmektedir.
Hangi sağlık sorunları kişide böbrek taşı oluşumunu hızlandırır?
Böbrek taşları açısından tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları risk doğurur. Bunun dışında sistinüri gibi böbrek hastalıkları, kronik pankreas hastalığı veya tiroid hastalıkları benzeri metabolizma hastalıkları böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bir tür romatizmal hastalık olan gut, vücutta ürik asit oranını arttırır ve ürik asit taşlarının sık sık oluşmasına sebep olur. Ürik asit taşları, kadınlar da görülme oranı erkeklerden fazladır. Kronik bağırsak iltihabı da, sık sık böbrek taşı oluşmasına sebep olan hastalıklardan biri sayılabilir.
Taş oluşum riskini artıran faktörler nelerdir?
1: Gün içerisinde yeterince sıvı almamak
2: Genetik Faktörler
3: Aile öyküsü ve kişisel öykü: Ailesinde taş öyküsü olanların taş oluşturma olasılığı yüksektir.
4: Yaş cinsiyet ve ırk: Böbrek taşı hastalığı çoğunlukla 30-50 yaş aralığında görülür
5: Az hareket veya hareketsizlik
6: Diyet
Böbrek taşı belirti verir mi? Eğer verirse bu belirtiler nelerdir?
- Değişik şiddette ağrı
- Bulantı / Kusma
- İdrarda kan
Sorun başka hastalıklarla karıştırılır mı? Eğer öyleyse bunlar hangileridir?
Karın ağrısı yapan diğer hastalıklar aka gelmelidir. Sağ alt kadrandaki taş ağrılarında akut apandisit mutlaka tetkikler yapılarak ekarte edilmelidir.
Böbrek taşı tanısı nasıl konulur?
Böbrek taşının olup olmadığı tanısında laboratuar tetkikleri vegörüntüleme yöntemleri kullanılır. Böbrek taşı varsa röntgen filminde genellikle görülür. Bu film çekilirken hasta uzanır. Ancak bütün taşlar direkt röntgen filminde görüntülenmeyebilir. Bütün taşların görüntülendiği sistem bilgisayarlı tomografidir.
Böbrek taşı tedavisi deyince akla hangi yöntemler gelir?
1: Medikal Tedavi: 5 mm’ye kadar olan taşların büyük çoğunluğu verilen ağrı kesici, bpl sıvı alını ve antispazmodik ilaç tedavisiyle düşürülebilir. Vücuttaki taşın boyutu büyüdükçe müdahalesiz düşürme olasılığı azalmaktadır.
ESWL nedir? ESWL ne işe yarar?
ESWL tedavisi: Vücut dışından şok dalgaları ile taş kırma işlemidir.
2: Perkutan Nefrolithotomy (PNL): Böbrek içindeki taş ESWL ile kırılamadığında veya 2 cm’den büyük olduğunda uygulanan güncel bir yöntemdir. Genel anestezi altında bel bölgesinde 1 cm’lik kesiden oluşturulan bir yoldan böbreğin içerisine girilerek taşlar bir kırılarak veya bütün halinde aynı yoldan dışarı çıkartılır. Kapalı bir ameliyat yöntemi olan perkütan nefrolithotomy ameliyatında görüntüler endokamera ile bir televizyon ekranına büyütülmüş olarak yansır. Taşlar genelde lazer taş kırıcılar ve pnömatik, ultrasonik ile parçalanırlar.
3:Üretoroskopi (URS): Üreter kanalı içerisindeki taşlar düşmezse veya ESWL ile kırılamazsa idrar yolundan üreteroskop denilen aletler yardımıyla girilerek tedavi edilebilirler. Üreteroskoplar 2.5-3 mm çapında, uzunlukları boyunca görüntüyü sağlayan bir mercek ve bir çalışma kanalı bulunan cihazlardır. Rijid yani sert üreteroskoplar ile dış idrar yolu ve mesane geçilip üreter içine girilirek taşlar pnömatik taş kırıcı veya Holmium lazer ile kırılarak tedavi edilir. Bu üreteroskoplar ile orta ve alt üreterdeki taşlar tedavi edilebilirler. Fleksibl yani kıvrılabilen üreteroskoplar ise uçları çeşitli yönlerde ve açılarda döndürülebildiğinden hem böbrek içinde havuzcuk ve kalis adı verilen ceplerdeki taşların tedavisinde hem de üst üreterdeki, taşların tedavisinde kullanılırlar. Üretereroskopik taş tedavisi sonrası hastalar aynı gün veya bir gün sonra taburcu edilerek normal yaşamlarına dönerler.
Hastalar hangi durumlarda ameliyat, hastalara hangi durumlarda ameliyatsız yöntemler uygulanır ve bunlarda başarı oranı nedir?
Artık güncel yaklaşımda en az girişimsel olan tedavi metotları tavsiye edilmektedir. Taşın sayısı, yapısı, büyüklüğü, bulunduğu yer tedavi metodu seçiminde rol oynayan en önemli öğelerdir.
Böbrek taşı tedavisinden sonra tekrar böbrek taşı oluşur mu?
Bir takım hayat tarzı değişikliklerine gidilmemesi halinde ve engelleyici önlemler alınmaması böbrek taşlarının çevresel ve genetik faktörler sebebi ile tekrar etme riski oldukça yüksektir.
Taş oluşumunu önleyici tedaviden kasıt nedir?
Vücutta taş oluşumunu önlemek için hayat tarzı değişiklikleri son derece önem taşımaktadır. Bol sıvı tüketmek, hızlı beslenmekten uzak durmak ve egzersize ağırlık vermek gibi birtakım önlemler ‘önleyici değişiklikler’ olarak tavsiye edilmektedir. Bunların yanında doktor kontrolünde gerçekleştirilecek bazı ilaç tedavileri de önleyici değişikliklerden sayılabilmektedir. Erken tanı için mutlaka doktorlara belli aralıkla muayene olunmalıdır
Böbrek taşı olan kişi ne yapmalıdır?
1: Bol su tüketmeli, özellikle yaz aylarında bu daha da önemlidir.
2: Çay, kahve ve kola gibi içeceklere mümkün olduğunca kısıtlama getirmeli
3: Tuz tüketimini kısıtlamalı,
4: Düzenli egzersiz veya yürüyüş yapmalı,
5: Ani kilo kayıplarından kaçınmalı,
Böbrek taşının oluşumu engellenebilir mi
Beslenme ve yaşam tarzında birkaç değişiklik yaparak yeni taş oluşma riski azaltılabilir. Lif içeren besinler ve faydalı etkileri nedeniyle meyve ve sebze tüketmek gerekir. Ancak okzalat bakımından zengin olan meyve ve sebzelerden (ıspanak, kakao, çay yaprakları, ceviz, buğday kepeği) sakınmak gerekir. Alınan kalsiyum miktarı, bu yönde önerilerde bulunmak için güçlü bir sebep olmadıkça sınırlanmalıdır. Bol sıvı tüketimi yapılmalıdır.
Böbrek taşlarıyla ilgili doğru bilinen yanlışlar nelerdir?
Kalsiyumlu gıdalar, kuruyemiş ve çilek taş yapar: YANLIŞ!
Hastalarda taş oluşumu genetiktir ve her tür yiyecek ve içecekler taş yapabilir. Bundan kurtulmak için bol sıvı tüketmekten geçmektedir.
Çok suyun içilmesi böbrekleri yorar: YANLIŞ!
Böbreklerin vücuda giren suya göre sıvıyı ayarlama yeteneği vardır. Bu yüzden fazla sıvı böbreği yormaz ve böbreğe zarar vermez.
İnsan tek böbrekle yaşayamaz: YANLIŞ!
Tek böbrekle sorunsuz 100 yıl yaşamak bile mümkün olabilmektedir. Böyle binlerce hasta vardır. Böbreği etkileyecek bir hastalık olmadığı sürece (yüksek tansiyon, taş, diyabet, vb.) tek böbrekle yaşamakta sorun yoktur.
Böbrek taşı düşürmede taşın boyutu önemli midir?
Evet önemlidir.
Böbrek taşı nasıl düşürülür?
5 mm’nin altındaki taşlar kendiliğinden kendi kendine düşebilir. Bol su ve hareket taşların düşmesine faydası olur. Üreter kanallarını genişletici İlaç tedavisi ile taş düşürmekte olabilmektedir. 5 mm üstü taşları da ameliyat yapılarak alınmaktadır.
Hangi boyutta hangi işlemler yapılmalıdır?
6 mm üstündeki taşlar müdahale edilerek düşürülür. 4-6 mm arasındaki taşların bazılar kendi kendine bazıları da operasyon-müdahale ile düşer.
Bitkisel tedavinin böbrek taşı düşürülmesine etkisi var mı?
Bazı bitkiler böbrekleri çalıştırdığı için taşın düşürülmesine katkı sağlamaktadır. Bu durum 4 mm’nin altındaki taşlar için geçerli. Ancak genelde üroloji doktorlarına danışmadan böyle bir şey yapmamaları tavsiye edilir. Kullanılan her bitki ve bitki suyu faydalı olmaya bilir aksine zararı bile olabilmektedir.
Kişini ‘in limon tüketmenin böbrek taşı düşürülmesine katkı sağlar mı?
Genellikle limon suyunun bazı taşların meydana gelmesini engellediği tespit edilmiştir. Limonatada bulunan sitrat böbrek taşına karşı etkili olmaktadır. Bundan dolayı sıvı gereksiniminin bir bölümü limonata şeklinde alınması böbrek taşının düşmesine katkı sağlamaktadır.
Böbrek taşı ile böbrek kumu arasında fark var mı?
Arasında herhangi bir fark yoktur.
Böbrek taşı ameliyatında risk var mı?
Ameliyatın risksizi yoktur. Açık ve kapalı böbrek taşı ameliyatlarının riskleri birbiri ile hemen hemen aynıdır. Ameliyat esnasında kanama en sık rastlanan komplikasyondur. Yapılan Araştırmalarda kan vermeyi gerektirecek kadar kanama olma ihtimali %1 —- %10 arasında bulunmuştur. Her ameliyatta olduğu gibi bu ameliyatta da enfeksiyon ihtimali olabilmektedir. Bu riski en aza indirmek için operasyon öncesinde idrarda mikrop varlığını araştırmak ve operasyon sırasında önleyici antibiyotik başlamak gerekir. Çok azda olsa bu ameliyat sırasında böbreğe giriş işlemi röntgen cihazı ile “kör” olarak yapıldığı için barsak ve çevre organ yaralanması görülebilir. Özellikle çok zayıf hastalarda bu risk daha fazla olabilmektedir.