Cilt Kanseri: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi
Deri kanseri, sağlıklı hücreler değiştiğinde başlar ve kontrolden çıkarak tümör adı verilen bir kitle oluştururlar. Bir tümör kanserli veya iyi huylu olabilir. Kanserli bir tümör habis olup, büyüyüp vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. İyi huylu bir tümör, tümör büyür ancak yayılmaz demektir.
Cilt kanseri erken teşhis edilirse; ciltte uygulanan topikal ilaçlarla, ofiste bir dermatolog tarafından yapılan işlemlerle ya da nispeten basit bir ameliyatla tedavi edilebilir. Sonuç olarak, cilt kanseri tüm kanser ölümlerinin %1’inden sorumludur.
Deri, vücudun en büyük organıdır. Enfeksiyona ve yaralanmaya karşı vücudu korur ve vücut ısısını düzenlemeye yardımcı olur. Cilt ayrıca su ve yağ depolar ve D vitamini üretir. Deri 3 ana katmandan oluşur:
- Epidermis: Cildin dış tabakası
- Dermis: Cildin iç tabakası
- Hipodermis: Derin yağ tabakası
Cilt Kanseri Çeşitleri
3 ana cilt kanseri türü vardır:
- Bazal hücreli karsinom: Bazal hücreler, alt epidermiste bulunan yuvarlak hücrelerdir. Cilt kanserlerinin yaklaşık %80’i bu tip hücreden gelişir. Bu kanserler bazal hücre karsinomlar olarak tanımlanır. Bazal hücre karsinoması çoğunlukla baş ve boyun bölgesinde gelişir. Çoğunlukla güneşe maruz kalmak veya çocukken radyoterapi alan insanlarda gelişir. Cilt kanseri tipleri genellikle yavaş büyür ve nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılır.
- Skuamöz hücreli karsinom: Epidermisin çoğu, yassı hücreler denilen düz, skuamöz hücrelerden oluşur. Cilt kanserlerinin yaklaşık %20’si bu hücrelerden gelişir ve bu kanserler skuamöz hücreli karsinom olarak adlandırılır. Skuamöz hücreli karsinom esas olarak güneş maruziyetinden kaynaklanır. Ancak yanık, kimyasallar tarafından hasar görmüş veya x-ışınlarına maruz kalan deri üzerinde gelişebilir. Skuamoz hücreli karsinomun yaygın olarak bulunduğu diğer alanlar dudaklar, uzun süredir devam eden bir yara izi bulunan yerler, ağız, cilt, anüs dışındaki alanlar ve kadının vajinasıdır. Skuamoz hücreli karsinomların yaklaşık %2 ila %5’i vücudun diğer bölgelerine yayılır ve bu da bazal hücreli karsinomaya oranla daha yayılma olasılığı gösterir.
- Melanom: Epidermis, dermisle buluştuğu yerde melanosit olarak adlandırılan dağınık hücreler bulunur. Bu hücreler cilt rengini veren pigment melanini üretirler. Melanom melanositlerde başlar ve cilt kanseri için en ciddi tiptir.
Bazal hücreli karsinom ve skuamöz hücreli karsinom genellikle birlikte gruplandırılır ve “keratinosit karsinomları” olarak adlandırılır. Çünkü melanomdan ayırmak için keratinosit veya melanom dışı (non melanom) cilt kanseri adı verilen cilt hücrelerinden birinde başlarlar. Melanom pigment oluşturan hücrelerden gelişir ve farklı şekilde tedavi edilir. Çünkü diğer cilt kanserlerine göre yayılma olasılığı daha yüksektir. Tipik olarak, melanom dışı deri kanserleri cilde uygulanan topikal ilaçlarla, dermatologların ofisinde prosedürlerle veya nispeten basit ameliyatla tedavi edilebilir. Kanser çok küçükse, doktor tarafından reçete edilen ilaçlı kremler, koterizasyon, kriyocerrahi (dondurma) veya lazer cerrahisi kullanılabilir.
Merkel hücreli karsinom, kutanöz (cilt) lenfomalar, Kaposi sarkomu, deri adneksiyal tümörler ve sarkomlar gibi hepsi melanom dışı (non melanom) deri kanserleri olarak sınıflandırılan birkaç başka daha nadir cilt kanseri tipidir. Bununla birlikte, bu makale bazal hücreli ve skuamöz hücreli deri kanserlerine odaklanmaktadır.
Cilt Kanseri Belirtileri ve Bulguları
Bazal hücreli karsinom veya skuamöz hücreli karsinomlu insanlar aşağıda belirtilerle karşılaşabilirler. Bazen, melanom dışı cilt kanseri olan insanlarda bu değişikliklerin nedeni başka bir sağlık sorunu olabilir.
Cilt kanseri için ana uyarı işareti ciltteki değişikliklerdir. Cilt kanseri her cilt tipinde farklı görünebilir. Bu nedenle cildinizde bir değişiklik fark ettiğinizde doktorunuzla konuşmanız önemlidir. Bazal hücreli veya skuamöz hücreli karsinomlu kişilerde farklı cilt tiplerine göre sıklıkla karşılaşılan değişiklikler ve belirtileri aşağıda listelenmiştir.
Bazal hücreli karsinom için, aşağıdaki özelliklerin 2 veya daha fazlası mevcut olabilir:
- Birkaç haftadır kanayan, sızıntılı ya da kabuklu ve açık kalan yara
- Kızarık, kabuk bağlamış ya da kaşıntılı ve tahriş olmuş, ancak nadiren acıyan alan
- Parlak pembe, kırmızı, inci beyazı veya yarı saydam yumru
- Geniş sınırları olan, kabuklu, ortası girintili pembe bir büyüme
- Yara izi benzeri, beyaz, sarı veya balmumu gibi bir alan, çoğunlukla sınırları belli değil
Skuamöz hücreli karsinom sıklıkla kabuklanabilir, kanar ve şu şekilde görünebilir:
- Siğil benzeri bir büyüme
- Düzensiz kenarlı, kolay kanamaya neden olabilen kalıcı, pullu kırmızı bir leke
- Haftalardır açık bir yara
- Pürüzlü bir yüzeye sahip, kabarcıklı ve çöküntülü büyüme
Bazı cilt kanseri türleri sinirler boyunca yayılır. Böyle bir durum ortaya çıkarsa, kaşıntı, ağrı, uyuşma, karıncalanma ya da derinin altına sürünen karıncalar varmış gibi karıncalanma hissetmeye neden olabilir. Diğer işaretler arasında boyun, koltukaltı veya kasık gibi bölgelerdeki derinin altında yumrular veya büyümeler olabilir.
Yaşadığınız herhangi bir değişiklikten endişe ediyorsanız, lütfen doktorunuzla konuşunuz.
Cilt Kanseri Teşhisi
Doktorlar, kanseri bulmak veya teşhis etmek için birçok test uygularlar. Ayrıca, kanserin başladığı yerden itibaren vücudun bir başka bölümüne yayılıp yayılmadığını öğrenmek için testler yapabilirler. Buna metastaz denir. Doktorlar ayrıca hangi tedavilerin en iyi sonuç verebileceğini öğrenmek için testler yapabilirler.
Çoğu kanser türü için doktorun vücudun bir bölümünün kanser olup olmadığını bilmesinin tek yolu biyopsi yapılmasıdır. Doktorunuz bir tanı testi seçerken bu faktörleri dikkate alabilir:
- Şüphelenilen kanser türü
- İşaret ve semptomlar
- Yaşınız ve tıbbi durumunuz
- Daha önceki tıbbi testlerin sonuçları
Biyopsi
Melanom dışı (non melanom) deri kanseri nadiren yayılır olduğundan kanserin evresini veya boyutunu teşhis etmek ve bulmak için genellikle biyopsi tek testtir. Biyopsi, mikroskopta muayene için az miktarda dokunun çıkarılmasıdır. Bu işlem sırasında şüphe edilen deri lezyonu ortadan kaldırılır, genellikle lokal anestezi bölgeyi uyuşturmaya yardımcı olur. Doktor, lezyon çevresindeki marjin denilen sağlıklı dokuların bir bölümünü de çıkarır.
Biyopsi sırasında çıkarılan numune daha sonra cilt kanseri olup olmadığını belirleyen bir patolog tarafından analiz edilir.
Doktorunuz biyopsi sonuçlarını sizinle birlikte inceler. Tüm kanser çıkarıldıysa, biyopsiden daha ileri bir tedavi gerekli olmayabilir. Ancak, çıkarılan dokunun kenarlarında kanser hücreleri bulunursa, ilave tedavi önerilir.
Cilt Kanseri Tedavi Seçenekleri
Melanom dışı (non melanom )deri kanseri için en yaygın tedavi seçeneklerinin açıklamaları aşağıda listelenmiştir. Tedavi seçenekleri ve önerileri aşağıdakileri içeren çeşitli faktörlere bağlıdır:
- Cilt kanseri büyüklüğü ve yeri
- Olası yan etkiler
- Hastanın tercihleri ve genel sağlık durumu
Bakım planınız, kanser bakımının önemli bir parçası olan semptomlar ve yan etkiler için tedaviyi de içerebilir.
a) Ameliyat ve Diğer Prosedürler
Ameliyat, tıbbi prosedür sırasında tümörün ve çevredeki dokunun çıkarılmasıdır. Birçok cilt kanseri, basit bir cerrahi prosedür sırasında ciltten hızlı ve kolay bir şekilde çıkarılabilir. Genellikle, ilave bir tedaviye gerek yoktur.
Lezyonun büyüklüğüne ve bulunduğu yere bağlı olarak farklı cerrahi seçenekler kullanılır. Bu cerrahi prosedürlerin çoğunda önceden cildi uyuşturmak için lokal anestezi kullanılır.
Cilt kanseri için ameliyatlar ve diğer prosedürler şunları içerir:
- Küretaj ve elektrokoterizasyon: Bu yaygın prosedür sırasında, cilt lezyonu keskin, kaşık şeklinde bir aletle çıkarılır. Alan daha sonra kontrollü kanamaya yardımcı olan ve kalan kanser hücrelerini yok eden bir elektrik akımı ile tedavi edilir. Buna elektrokoterizasyon denir. Bu prosedürden sonra birçok insan düz, soluk bir yara izine sahiptir.
- Mohs ameliyatı: Tam marj değerlendirme ameliyatı olarak da bilinen bu teknik, tümörün bulunduğu bölgenin kenarının etrafındaki küçük parçalara ek olarak görünür tümörün alınmasını içerir. Her küçük parça, tüm kanser çıkıncaya kadar mikroskopta incelenir. Bu genellikle daha geniş bir tümör, baş-boyun bölgesinde bulunan tümör ve aynı yerde tekrarlanan kanser için kullanılır.
- Dondurma: Kriyoterapi olarak da adlandırılan bu prosedür, anormal hücreleri dondurmak ve yok etmek için kullanılır. Genellikle kanser öncesi cilt hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Sıvı azot, deriye ilk uygulandığında sıkışacak ve sonra cilt kabarcıklar atacak ve dökecektir. 1’den fazla donma gerekli olabilir. Bazen bu işlem soluk bir iz bırakır.
- Lazer tedavisi: Dar bir yüksek yoğunluklu ışık demeti, cildin dış tabakasında bulunan kanser öncesi cilt hastalıklarını yok edebilir.
- Geniş eksizyon: Büyük bir tümör çıkarıldığında, insizyon (kesi) kapatılamayacak kadar büyük olabilir. Bu nedenle cerrahlar yarayı kapatmak, iyileşmeye yardımcı olmak ve skar oluşumunu azaltmak için vücudun başka bir yerindeki cildi kullanabilir.
- Rekonstrüktif cerrahi: Cilt kanseri genellikle bir kişinin yüzünde geliştiğinden, rekonstrüktif (plastik) bir cerrah veya yüz uzmanı sağlık ekibinin bir parçası olabilir. Cilt kanseri ameliyatlarından önce doktorunuzla görünüşünüzde değişiklik olup olmayacağı konusunda konuşunuz.
- Fotodinamik tedavi: Bu prosedürde cilt, yüz, kafa derisi veya kol gibi spesifik alanlar tedavi edilir. Ağrılı olabilir, bu nedenle doktorunuz size prosedürden önce ağrı kontrol eden bir ilaç verebilir.
b) Radyoterapi
Radyasyon tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek için yüksek enerjili ışınların veya başka parçacıkların kullanılmasıdır. Göz kapağı, burun ucu veya kulak gibi tedavi edilmesi zor bir yerde bulunan deri kanserinde ameliyat yerine radyoterapi kullanılabilir. Ameliyat yara izinden kaçınmak isteyen bazı insanlarda da kullanılır. Bazen radyoterapi, cilt kanserinin geri gelmesini önlemek için ameliyat sonrası tavsiye edilebilir.
Radyoterapi, nevoid bazal hücreli karsinom sendromu olan insanlar için bir tedavi seçeneği olarak önerilmemektedir.
Radyoterapiden kaynaklanan yan etkiler kızarıklık, deri enfeksiyonları, kaşıntı veya kırmızı ten veya cildin renginde bir değişiklik olabilir. Bununla birlikte, bu yan etkiler genellikle deride bir kortikosteroid veya antibiyotik uygulayarak önlenebilir. Yan etkiler ortaya çıkarsa, tedavi bittikten sonra birçoğu birkaç haftada gider.
c) Topikal Tedaviler
Kanser öncesi (prekanseröz) cilt hastalıklarını veya yalnızca cildin üst tabakasında bulunan kanserli bir lezyonu tedavi etmek için doktorlar krem veya losyon olarak kemoterapi reçete edebilirler. Kemoterapi, genellikle kanser hücrelerinin büyüme ve bölünme yeteneğini durdurarak kanser hücrelerini yok etmek için ilaçların kullanılmasıdır. Bu ilaçlar genellikle birkaç hafta boyunca her gün cilde uygulanır. Ciltte iltihaplanma veya tahrişe neden olabilirler ve bu tedaviler bittikten sonra ortadan kalkacaktır.
Kanseri tedavi etmek için kullanılan ilaçlar sürekli olarak değerlendirilmektedir. Doktorunuzla konuşmak, genellikle sizin için reçete edilen ilaçlar, amaçları ve potansiyel yan etkileri veya diğer ilaçlarla olan etkileşimleri hakkında bilgi edinmenin en iyi yoludur.
Cilt Kanseri: Risk Faktörleri
Aşağıdaki faktörler bireylerde cilt kanserine yakalanma riskini artırabilir:
- Güneşe maruz kalmak: Güneş’ten ultraviyole (UV) radyasyona maruz kalınması cilt kanseri gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Yüksek rakımlarda ya da parlak güneş ışığı alan bölgelerde yıl boyunca yaşayan insanlar, deri kanserine yakalanma riski taşırlar ve gün içi saatleri dışında dışarıda fazla zaman geçirenler de bu riske sahiptir.
Ultraviyole tip B (UVB) radyasyona maruz kalmak, cilt kanseri ile daha yakından ilişkili gibi görünüyor. Ancak daha yeni araştırmalar, ultraviyole tipi A (UVA)’nın bazal hücre karsinomu, skuamöz hücreli karsinom ve melanomun gelişiminde rol oynayabileceğini öne sürüyor. UVB radyasyonunun güneş yanığına neden olduğu ve araba camlarına veya diğer cam türlerine nüfuz etmediği halde, UVA camdan geçebilir ve cilt kanserine ek olarak ciltte yaşlanmaya ve kırışmaya neden olabilir. Bu nedenle cildinizi hem UVA hem de UVB ışınlarından korumanız önemlidir.
- Yapay bronzlaşma: Bronzlaşma salonlarını veya güneş lambalarını kullanan insanların her tür deri kanserine yakalanma riski yüksektir. Deri kanseri riskini azaltmak için solaryumdan da kaçınılmalıdır.
- Açık ten: Açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı, mavi gözlü ve çilleri olan insanlarda cilt kanseri gelişme riski yüksektir. Yine cildi bronzlaşmaya değil yanmaya eğilimli kişiler de risk taşır.
- Kanser öncesi cilt hastalıkları: Aktinik keratozlar veya Bowen hastalığı olarak adlandırılan deride kabarık, kırmızı veya kahverengi pullu lekeler genellikle güneşe maruz kalan bölgelerde daha sık görülür. Bu alanlar, az sayıda kişide skuamöz hücreli kanserlere dönüşebilir. Kişinin ne kadar aktinik keratozu varsa, skuamöz hücreli karsinom gelişme riski o kadar yüksektir. Hem UVA hem de UVB radyasyona karşı koruma sağlayan ve 30 veya daha fazla bir güneş koruma faktörüne (SPF) sahip olan geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanmak, aktinik keratoz gelişme riskini azaltmaya yardımcı olur.
- Cinsiyet: Son yıllarda deri kanserine yakalanan daha yaşlı beyaz erkekler ve daha genç kadınların sayısı artmıştır.
- Yaş: Çoğu bazal hücre ve skuamöz hücreli karsinomlar tipik olarak 50 yaşından sonra görülür. Ancak, son yıllarda 65 yaş ve üstündeki insanlardaki cilt kanseri sayısı dramatik bir şekilde artmıştır. Genç insanlar, özellikle açık tenli ciltleri varsa, yüksek risk altına sokan kalıtsal (genetik) bir sendroma ya da güneşten belirgin miktarda radyasyona veya UV radyasyona maruz bırakıldıklarında melanom dışı cilt kanseri gelişebilir.
- Güneş yanığı veya narin cilt: Güneş yanığı veya yaralanan ciltte kanser riski yüksektir. Skuamoz hücre ve bazal hücreli karsinom, yaşamları boyunca güneşe veya diğer UV ışınlarına daha fazla maruz kalmış insanlarda daha sık görülür.
- Deri kanseri geçmişi: Herhangi bir cilt kanseri olan insanlarda başka bir cilt kanseri gelişme riski yüksektir. Bir Bazal hücreli karsinom teşhisi konan kişilerin %35 ila %50’sinde, 5 yıl içinde yeni bir cilt kanseri gelişebilir. Bu nedenle, bir defa cilt kanseri geçirmiş olan kişilerin, sonrasında düzenli kontrollerini yaptırmaları önemlidir.
- Kalıtsal sendromlar: Bazı nadir görülen genetik hastalıklar, bazal hücreli karsinom gelişme riskinde artış ile ilişkilidir. Bu hastalıklar, Gorlin sendromu olarak da adlandırılan nevoid bazal hücreli karsinom sendromunu ve diğerleri yanında çok nadir bulunan Rombo, Bazex-Dupré-Christol ve epidermoliz bullosa simpleks sendromlarını içerir. Skuamöz hücreli karsinom riski ile ilişkili nadir sendromlar, kseroderma pigmentozum, albinism, epidermoliz bulloza simpleksi, diskeratozis congenita ve multipl kendini iyileştirici skuamoz epitelyomayı içerir.
- Zayıflamış veya bastırılmış bağışıklık sistemi: Kemik iliği veya kök hücre nakli, katı organ nakli veya HIV / AIDS ve bazı lösemi türleri nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda cilt kanseri, özellikle de skuamöz hücreli karsinom gelişme riski yüksektir. Aynı şey, immünosüpresif ilaçlar alan insanlar için de geçerlidir.
- İlaçlar: Bağışıklık sistemini bastıran ilaçlara ek olarak, ciltte güneş yanığına karşı çok hassasiyete neden olan bazı steroid ve ilaçların riski arttırdığı gösterilmiştir.
- Daha önce yapılan radyoterapi: Bir kişi kanser tedavisi olarak radyoterapi aldığında, bazal hücreli karsinom gelişme riski yüksektir. Bu risk, özellikle 10 ila 20 yıl sonra, zamanla artar. Sonuç olarak, radyoterapi alan çocuklarda bazal hücreli karsinom gelişme riski 6 kat daha yüksektir.
- İnsan papilloma virüsü (HPV): Araştırmalar, bu virüs enfeksiyonunun, özellikle kişinin bağışıklık sistemi baskılanması durumunda skuamöz hücreli karsinom için bir risk faktörü olduğunu gösteriyor. HPV’li biriyle cinsel ilişki, kişinin HPV almasının en yaygın yoludur. Suşlar denilen farklı HPV türleri vardır. Araştırmalar, bazı HPV suşlarını belirli kanser türleri ile daha kuvvetle bağlar. Bazı HPV suşlarından sizi koruyacak aşılar vardır.
Cilt Kanseri Nasıl Önlenir?
Farklı faktörler farklı kanser türlerine neden olur. Araştırmacılar, bu faktörlerin hangi kansere neden olduğunu araştırmaya devam ediyor. Bu hastalığın tamamen önlenebileceği kanıtlanmış bir yol bulunmamakla birlikte, riskinizi azaltabilirsiniz. Kişisel kanser riskiniz hakkında daha fazla bilgi için doktorunuzla konuşunuz.
UV ışınlarına maruziyetin azaltılması, özellikle güneşe maruz kalmanın azaltılması, cilt kanserine yakalanma riskini önemli ölçüde azaltır. Bu, her yaştan ve ırktan insanlar için önemlidir ve özellikle bazal hücre ve skuamöz hücreli karsinom için başka risk faktörleri olan insanlar için önemlidir.
Güneş ışınları hasarı zamanla oluşmaktadır. Bu nedenle gün ışığı maruziyeti ve güneş yanıkları riskini azaltmak için aşağıdaki adımları izlemek önemlidir:
- Saat 10:00 ile 16:00 arasında güneşe doğrudan maruz kalmaktan kaçının veya sınırlayın.
- Güneş koruyucu giysiler giyin; yüzü, boynu ve kulakları gölgeleyen geniş bir şapka takın. UV koruma faktörü (UPF) etiketli kumaştan yapılan giysiler daha iyi koruma sağlayabilir. UV-koruyucu güneş gözlüğü de önerilir.
- Hem UVA, hem de UVB radyasyonuna karşı koruyan ve SPF 30 veya daha fazla olan, geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanın. Ağır terleme veya suda kaldıktan sonra her 2 saatte bir veya her saat güneş kreminizi yenileyin.
- Rekreasyonel güneşlenmeden kaçının ve güneş lambaları, solaryum veya bronzlaşma salonları kullanmayın.
- Cildinizi düzenli olarak kontrol edin. Buna bir sağlık mesleği mensubu tarafından yapılacak muayeneler de dahildir.
Önerilen Makaleler: