Yaklaşık üç yıl önce feci bir trafik kazası haberiyle gündeme gelmişti yazar Emrah Serbes.
Bu kaza ile bir ailenin yok olmasına sebebiyet vermişti.
Muhalif ve marjinal kişiliğiyle, kitaplarından ve senaristliğini yaptığı Behzat Ç. dizisinden tanıyanların dışında ilk kez adını duyanlar, tutuklanırken kameralara "Emrah Serbes sonunda T yok, bundan sonra benim sonumda hiç bi şey yok." dediğinde tanımışlardı.
Hatta o görüntülerin remixi de yapılıp yayınlanmış, slogan gibi olmuştu. T yok, T yok, sonunda T yok...
Emrah Serbes'de bulunmayan bu T; ne yazık ki Emeklilikte Yaşa Takılanlar'ın, kısaca EYT'lilerin sonundaki T olarak bizlerde bulunuyor.
Serbesti çağrıştırdığı için, ancak soyadının o olmadığını belirtip, üstüne bir de artık serbest olmadığına mecaz yaparak sonundan T'yi fırlatıp attı.
Ancak EYT'liler açılımı Yaşa Takılanlar olan T'yi bu kadar rahat, bu kadar kolay üzerlerinden atıp kurtulamıyorlar.
1999 yılında çıkartılan 4447 Sayılı Kanun ile başladı aslında bu serüven, 21 yıla dayanıyor ancak o yıllarda halk tabiriyle yaşın vurduğu çalışan kesimin emekli olma zamanları uzaktı ve başlarına geleceği tam idrak edemediler.
Durumun ciddiyetini, haksızlığı anlayanlar azınlıktaydı ve sosyal medya birleştirici, bilgilendirici gücü ile henüz daha icat olmamıştı.
O dönemde 17 Ağustos 1999 depreminden hemen sonra apar topar, bir gecede bu yasa çıkartıldı. İnsanlar büyük depremi yeni atlatmışlardı, olayın şoku ve kayıplarının üzüntüleriyle uğraşıyorken üstelik.
Emekli olmak için iki tane şart vardı; erkeklerde 25 yıl, kadınlarda 20 yıl çalışma süresi ve primini doldurmuş olmak.
Bizlerden bir üst nesil 40'lı yaşların başında hatta 38 yaşında emekli olabiliyordu. (Bu yaşlar bence de erken, ama dedesi 40 yaşında emekli olan bir torun 65 yaşında emekli olursa, uçurumun boyutu bu kadar net, apaçık ortada.
İki nesil sonrası emekli olma yaş farkı 25 yıl olmamalı, ikisi de çok uç).
Bu yasa ile üçüncü bir şart eklendi emekli olmak için; yaş şartı. Doğum yılına ve SGK'ya giriş yılına göre kademeli olarak emekliliğe ulaşmayı uzatan bu kanun; 8 Eylül 1999 yılı öncesi işe başlayan tüm çalışanları kapsadı. Zaten bu tarihten sonra işe girenler anca 60 yaş ve üstünde emekli olabilecek.
Ülkemizin yaşam ve çalışma şartlarına göre ne kadar geç bir yaş değil mi? Emeklilik yaşını Avrupa üzerinden örnek gösterenler, çalışma saatlerini, sistemini ve ücretlerini 3. dünya ülkelerine göre baz almamalıdırlar.
Orta yol istenirse illaki bulunur. Aslında ülkemizde ne kadar geç doğarsan o kadar şanssızsın bu konuda.
EYT'lilerin asıl haksızlık olarak gördüğü; o kanun çıktığında hali hazırda çalıştıkları için kanunun 8 Eylül 1999'dan sonra işe girecekleri kapsaması gerektiği, ama kendilerini de kapsadığı. İlk defa bir yasa geriye doğru işledi.
İnsanlar işe girerken ne zaman emekli olacaklarını biliyorlarken, kişi başı ortalama 10 yıl bu süre uzadı. Maç oynanırken kural değişti.
Emeklilikleri aslında dolanlar ama emekli maaşı alamayanlar, yıllar geçtikçe emekli olma yaşları geldikçe, haksızlığı anlayıp birleştiler.
Sesleri çok duyulur oldu. E-devletten baktıklarında alacakları emekli maaşı belirlenmiş, orda öylece duruyor.
Üstelik her yıl emekli olanlara yapılan zammın sadece yarısı zam olarak yansıyor alamadıkları maaşlarına.
Hem duruyor hem eriyor maaşları. Ayrıca da yıllar içinde ABO (Aylık Bağlanma Oranı) tam iki kez yapılan büyük eksiltme ile yarıya düşürülmüş.
Yani alacakları emekli maaşı 20 yıl önce emekli olmuş biri ile kıyaslanırsa ABO'nun düşürülmesi sayesinde nerdeyse yarı yarıya eksilmiş. Bizden sonrakileri düşünemiyorum bile.
Emeklilere bayramlarda verilen ikramiyeler çok güzel. İlaç gibi geliyor, mutlu ve minnettar ediyor değil mi? Açın internetten e-devleti ABO'nuza bir bakın eski yıllara, şimdikine. Araştırın. Üstelik "38 yaşında emekli mi olunur" algısı ile haklı iken haksız konuma düşmüş bu insanlar.
Çoğu EYT'li 46-50 yaş ve üzeri iken ve yıllarca primleri eksiksiz yatırılmışken, iş ararken yaşlısın diye iş verilmezken, emekli olalım derken daha gençsin denilip emekli de edilmezken.
EYT'lilerin büyükşehirlerde inanılmaz oy potansiyelleri var ve son belediye seçimlerinin şekillenmesinde bu insanlar aktif rol oynadılar.
Aslında itibarı çok önemseyen, bunun için hiçbir masraftan kaçınmayanlar, topluca tüm halkımızın itibarı için bu haksızlığı sonlandırabilir. Ekonomistlere göre çalışma yılı ve primini doldurmuşlar emekli edilirse, gençlere daha fazla istihdam yaratılıp, ekonomiye de ivme kazandırılabilir.
Halihazırda bir işi olup çoğunluk EYT'lilerin tersine işsiz ve gelirsiz olmayan EYT'lilere, " Bu yasa çıkarsa mecburen emekli ediliriz, sonuçta emekli maaşları düşük ses etmeyelim" diyenlere ve "biz bekledik siz de bekleyin" diyebilen yeni emekli olabilmiş EYT'lilere de buradan şunu demek istiyorum: Her ses çıkarmadığımız haksızlık mutlaka eninde sonunda bizi veya çocuğumuzu, bir sonraki nesli bulabiliyor, o sıra bize de gelebiliyor, olmaz denilen her şey olabiliyor.
Kıdem Tazminatları örneğinde olduğu gibi.
Ne denilebilir ki...
Emrah Serbes sonunda T yok...