26 Nisan 1986'da bakıma alınan Çernobil Nükleer Santrali'nin 4'üncü reaktöründe meydana gelen patlama sonucu, Ukrayna başta olmak üzere Beyaz Rusya, Rusya ve Türkiye gibi çok sayıda ülke faciadan olumsuz etkilendi.
Ukrayna'nın kuzeyinde, Kiev yakınlarındaki Çernobil Nükleer Santrali'nde meydana gelen patlama, 26 Nisan 1986'da bakıma alınan santralin dördüncü reaktöründe yaşandı.
Hiroşima ve Nagazaki'ye atılan atom bombalarını tam 200 kat aşan bir etki yaratan patlamanın etkisiyle santralde görev yapan 31 kişi hayatını kaybetti, ancak daha sonra Türkiye'nin de dahil olduğu yakın coğrafya on yıllar boyu sürecek ölümcül bir felaketin pençesine düştü.
3'ER DAKİKA DEĞİŞİMLİ TEMİZLİK YAPAN ASKERLERİN TÜMÜ ÖLDÜ
Santraldeki patlamaya müdahale eden ekiplerin önemli bir kısmı, birkaç dakika içinde maruz kaldıkları radyasyon nedeniyle hayatını kaybetti.
Santralin temizlenmesi çalışmalarına katılanların da önemli bir kısmı öldü.
Çalışmalara katılması için gönderilen ordu birliklerindeki askerler, reaktör enkazında 3 dakikalık sürelerle çalıştılar ve temizlik 15 gün sonra tamamlandı. Ancak askerler maruz kaldıkları radyasyon nedeniyle sonraki aylarda hayatını kaybetti.
NÜKLEER BULUTLAR 2 GÜN SONRA İSKANDİNAVYA'YA ULAŞTI
O dönemde Sovyetler Birliği'nin parçası olan Ukrayna'daki bu felaket, ilk günlerinde gizlenmeye çalışıldı. Ancak bu boyutta bir nükleer felaketi gizlemek mümkün değildi. Kazada oluşan nükleer bulutlar 2 gün sonra İskandinavya'ya ulaşmıştı.
Avrupa'daki radyasyon düzeyinin ciddi boyutta artmasıyla gözlerin çevrildiği SSCB, felaketi dünyaya duyurdu ve yardım istedi. Çernobil faciası, dünyanın gündemine oturdu.
BÖLGEDE YAŞAYAN 135 BİN KİŞİ TAHLİYE EDİLDİ
Radyasyondan en çok etkilenen santralin çevresindeki 30 kilometre çapındaki alan boşaltılarak bu bölgede yaşayan 135 bin kişi tahliye edildi. Reaktör binası 410 bin metreküp çimento ve 7 bin ton çelikle gömüldü.
Besin maddeleri başka bölgelerden getirildi ve radyasyon bulaşan gıdaların tüketimi yasaklandı. Tanı merkezleri kuruldu.
5 milyon 300 bin kişiye, radyoaktif iyodun tiroid bezi tarafından alımını engellemek için potasyum iyodür tabletleri dağıtıldı.
Ukrayna'da 18 bin kilometrekarelik tarım toprakları radyoaktif kirlenmeye maruz kaldı. Ülkedeki ormanların yüzde 40'ı kirlendi.
60 BİN İNSAN KANSERE YAKALANDI
Kazadan 25 yıl sonra 2011'de yapılan bir araştırmada bile incelenen sütlerin yüzde 93'ünde kabul edilebilir düzeyin çok üzerinde uzun ömürlü izotop sezyum-137 belirlendi.
Ukrayna, Rusya ve Belarus'ta 2004'e kadar 18 yaş altı 4 bin çocukta tiroit kanseri vakası görüldü.
Resmi raporlara göre 9 bin, bağımsız bilim insanlarına göre ise 30 bin ile 60 bin arasında insan Çernobil'in neden olduğu ölümcül kanser türlerine yakalandı.