Transkript
1 TİCARETLE BAĞLANTILI FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI ANLAŞMASI (TRIPS)* Üyeler, Uluslararası ticaretteki engelleri ve bozuklukları azaltmak isteğiyle fikri mülkiyet haklarının korunmasında yeterliliği ve etkinliği artırma ihtiyacını göz önüne alarak, fikri mülkiyet haklarının uygulanmasına ilişkin usul ve önlemlerin bizzat yasal ticaret için bir engel oluşturmamasını sağlamak amacıyla; Bu amaçla aşağıdaki hususlarda yeni kural ve disiplinler gerektiğini kabul ederek: (a) GATT 1994 ün temel ilkelerinin ve ilgili uluslararası fikri mülkiyet anlaşmaları veya sözleşmelerinin uygulanabilirliği; (b) Ticaretle bağlantılı fikri mülkiyet haklarının mevcudiyeti, kapsamı ve kullanımına ilişkin yeterli standartların ve ilkelerin sağlanması; (c) Ulusal hukuk sistemleri arasındaki farklılıklar göz önüne alınarak, ticaretle bağlantılı fikri mülkiyet haklarının uygulanabilmesi için etkin ve uygun araçların sağlanması; (d) Hükümetler arasında ihtilafların çok yanlı olarak önlenmesi ve çözümlenmesine ilişkin etkin ve süratli usullerin temini; (e) Görüşmeler sonucunda tam katılımı amaçlayan geçici düzenlemeler yapılması; Taklit malların uluslararası ticaretine ilişkin ilke, kural ve disiplinleri kapsayan çok taraflı bir çerçeveye ihtiyaç olduğunu kabul ederek; Fikri mülkiyet haklarının özel haklar olduğunu kabul ederek; Fikri mülkiyetin korunması için ulusal sistemlerin temel teşkil eden kamu politikası amaçlarını, kalkınmaya ilişkin amaçlar ve teknolojik amaçlar dahil olmak üzere, kabul ederek; En az gelişmiş durumdaki Üye ülkelerin, yasa ve yönetmeliklerin mahalli uygulamasında azami esnekliğe ilişkin özel ihtiyaçlarını, bu ülkelere sağlam ve yaşayabilir bir teknolojik temel oluşturma imkanını sağlamayı kabul ederek; Ticaretle bağlantılı fikri mülkiyet meseleleri üzerindeki ihtilafları, çok taraflı usullerle çözümlemek için taahhütleri güçlendirerek gerilimi azaltmanın önemini vurgulayarak; Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (bu Anlaşmada DFMÖ olarak anılacaktır) arasında, keza ilgili diğer uluslararası örgütler arasında dayanışmacı bir ilişkinin tesisini arzu ederek; Aşağıdaki hususlar üzerinde mutabakata varmışlardır: * Bu anlaşma, Dünya Ticaret Örgütünü (DTÖ) Kuran Anlaşmanın 1 C ekidir. Kanun No: 4067, Kabul tarihi (RG, , S.22186). Anlaşma metni ve ekleri (RG, , S mük.) yayımlanmıştır
2 KISIM I GENEL HÜKÜMLER VE TEMEL İLKELER Yükümlülüklerin Niteliği ve Kapsamı Madde 1 1. Üyeler bu Anlaşmanın hükümlerini yürürlüğe koyacaklardır. Üyeler kendi yasalarında bu Anlaşmada istenenden daha kapsamlı bir koruma uygulayabilirler, ancak buna zorunlu değildirler, ancak şu şartlaki, söz konusu koruma bu Anlaşma hükümlerine aykırı olmayacaktır. Üyeler bu Anlaşma hükümlerini kendi hukuki sistem ve uygulamaları dahilinde tatbik edebilmek için uygun yöntemleri belirlemekte serbesttirler. 2. Bu Anlaşmanın amaçları bakımından fikri mülkiyet Kısım II nin 1-7 sayılı Bölümlerine tabi olan bütün fikri mülkiyet kategorileri anlamına gelir. 3. Üyeler bu Anlaşmada öngörülen muameleyi diğer Üyelerin vatandaşlarına uygulayacaklardır 1. İlgili fikri mülkiyet hakkı bakımından, diğer Üyelerin vatandaşları, Paris Sözleşmesi (1967), Bern Sözleşmesi (1971), Roma Sözleşmesi ve Entegre Devrelere İlişkin Fikri Mülkiyet Anlaşmasında sağlanan korumaya tabi olma yeterliliği için gerekli kriterlere uygun olan gerçek veya tüzel kişiler olarak, tüm DTÖ üyeleri, bu sözleşmelerin üyeleri imiş gibi, anlaşılmalıdır 2. Roma Sözleşmesinin 5. Maddesinin 3. paragrafından veya 6. Maddesinin 2. paragrafından yararlanan kişiler, Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Konseyine ( TRIPS Konseyi ), söz konusu hükümlerde öngörüldüğü şekilde bildirimde bulunacaktır. Fikri Mülkiyet Sözleşmeleri Madde 2 1. Bu Anlaşmanın, II, III ve IV sayılı Kısımlarına ilişkin olarak, Üyeler Paris Sözleşmesinin (1967) 1-12 Maddeleri, ve 19. Maddesine riayet edeceklerdir. 2. Bu Anlaşmanın I den IV e kadar Bölümlerinde yer alan hiçbir husus, Üyelerin birbirlerine karşı Paris Sözleşmesi, Bern Sözleşmesi, Roma Sözleşmesi ve Entegre Devrelere İlişkin Fikri Mülkiyet Anlaşması dahilinde taşıdıkları yükümlülükleri ihlal etmez. 1 Bu anlaşmada vatandaşlardan bahsedildiğinde, eğer Dünya Ticaret Örgütü ayrı gümrük bölgeli bir üyesi söz konusu ise, o gümrük bölgesinde gerçek ve faal bir endüstriyel veya ticari kuruluşu olan veya o bölgede ikamet eden gerçek veya tüzel kişiler olarak anlaşılmadır. 2 Bu Anlaşmada Paris Sözleşmesi, Sınai Mülkiyetin Korunması Hakkında Paris Sözleşmesi; Paris Sözleşmesi 1967, tarihli bu sözleşmenin Stokholm Metni; Bern Sözleşmesi, Edebi ve Sanatsal Çelışmaların Korunmasına İlişkin Bern Sözleşmesi; Bern Sözleşmesi(1971), tarihli bu sözleşmenin Paris Metni anlamına gelmektedir. Roma Sözleşmesi ile tarihinde Roma da kabul edilen Fonogram İcracı ve Yapımcılarının ve Yayın Kuruluşlarının Korunması Hakkında Uluslar arası Sözleşme kastolunmaktadır. Devlerelere ilişkin Fikir Mülkiyet Hakları Anlaşması (IPIC Anlaşması) ile, da Washington da kabul edilen Devlere ilişkin Fikri Mülkiyet Anlaşması kastolunmaktadır. WTO Anlaşması DTÖ nün (Dünya Ticaret Örgütü) Kuruluş Anlaşması demektir.
3 Milli Muamele Madde 3 1. Her Üye, Paris Sözleşmesi (1967), Bern Sözleşmesi (1971), Roma Sözleşmesi veya Entegre Devrelere İlişkin Fikri Mülkiyet Anlaşmasında mevcut istisnalar hariç olmak üzer, fikri hakların korunması hususunda diğer üyelerin vatandaşlarına, kendi vatandaşlarına tanıdığı avantajlardan daha az avantajlı muamele yapmayacaktır. 3 Fonogramların icracıları ve yapımcıları ile yayın kuruluşlarına ilişkin olarak, bu yükümlülük sadece bu Anlaşma ile tanınan haklar için geçerlidir. Bern Sözleşmesinin (1971) 6. Maddesinde veya Roma Sözleşmesinin 16. Maddesinin 1 (b) paragrafında tanınan imkanlardan yararlanan Üyelerin, söz konusu hükümlerde öngörüldüğü şekilde TRIPS Konseyi ne bildirimde bulunmaları gerekir. 2. Üyeler, hizmetler için adres bildirmek veya Üyenin yetki bölgesi dahilinde bir temsilci atamak dahil olmak üzere, adli ve idari usullere ilişkin olarak birinci paragrafta tanınan istisnalardan, sadece, bu istisnalar, bu Anlaşmanın hükümleriyle tutarlı olmayan yasa ve düzenlemelere riayet sağlanması için gerekli olduğu takdirde ve bu uygulamalar ticaret üzerinde gizli bir sınırlama teşkil edecek şekilde yürütülmediği takdirde, yararlanabilirler Madde 4 Fikri mülkiyetin korunmasına ilişkin olarak, bir Üye tarafından başka herhangi bir ülkenin vatandaşlarına tanınan her türlü avantaj, kayırma, ayrıcalık veya muafiyet, derhal ve şartsız olarak tüm diğer Üyelerin vatandaşlarına uygulanacaktır. Bu yükümlülükten muaf tutulan ve bir Üye tarafından tanınan avantaj, kayırma, ayrıcalık veya muafiyetler aşağıda gösterilmiştir: (a) Genel olarak adli yardım veya yasaların uygulamaya konulması hakkında uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan ve özel olarak fikri mülkiyetin korunmasıyla sınırlı olmayanlar; (b) Bern Sözleşmesi (1971) veya Roma Sözleşmesinin, uygulanacak olan muameleye, ulusal bir muamele işleri değil, başka bir ülkede uygulanan bir muamele işlevi kazandıran hükümlerine göre tanınanlar; (c) Fonogramların icracıları ve yapımcıları, ve yayın kuruluşlarının haklarına ilişkin olan ve bu Anlaşmada belirtilmemiş olanlar; (d) Fikri mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin ve DTÖ Anlaşmasının yürürlüğe konmasından önce yürürlüğe girmiş uluslararası anlaşmalardan kaynaklananlar, ancak şu şartlaki bu anlaşmalar TRIPS Konseyi ne bildirilmiş olmalı ve diğer Üyelerin vatandaşlarına karşı keyfi veya haksız bir ayrımcılık teşkil etmemelidir. Korumanın Edinilmesi veya İdamesine İlişkin Madde 5 Çok Taraflı Anlaşmalar Madde 3 ve 4 te yer alan yükümlülükler, fikri mülkiyet haklarının edinilmesi veya idamesine ilişkin olarak Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü nün himayesi altında aktedilen çok taraflı anlaşmalarda belirtilen usuller için geçerli değildir. 3 Madde 3 ve 4 ün amaçları bakımından, koruma fikir mülkiyet haklarının mevcudiyeti, edinilmesi, kapsamı, idamesi ve yürürlüğe konmasını etkileyen hususları, keza bu Anlaşmada özel olarak belirtilen fikir mülkiyet haklarının kullanımını etkileyen hususları kapsayacaktır.
4 Tükenme Madde 6 Bu Anlaşma dahilinde ihtilafların halli amacıyla ve 3. ve 4. Maddelere tabi olmak üzere, bu Anlaşmada yer alan hiç bir husus fikri mülkiyet haklarının tükenmesi konusunu ele almakta kullanılmayacaktır. Amaçlar Madde 7 Fikri mülkiyet haklarının korunması ve uygulamaya konulması teknolojik yeniliklerin ilerlemesine ve teknolojinin transferi ve yayılmasına, teknolojik bilgilerin üreticilerinin ve kullanıcıların karşılıklı çıkarlarına katkıda bulunmalı, sosyal ve ekonomik refaha, keza hak ve yükümlülükler dengesine yardımcı olmalıdır. İlkeler Madde 8 1. Üyeler, yasa ve yönetmeliklerini formüle eder veya değiştirirken, halk sağlığı ve beslenmesini korumak ve sosyo ekonomik ve teknolojik gelişmeleri açısından hayati önem taşıyan sektörlere halkın ilgisini artırmak için gerekli önlemleri, söz konusu önlemler bu Anlaşma hükümlerine uygun olmak kaydıyla, alırlar. 2. Bu Anlaşma hükümlerine uygun olmak kaydıyla, hak sahiplerinin fikri mülkiyet haklarını kötüye kullanmasını önlemek veya ticareti makul olmayan biçimde sınırlandıran veya uluslararası teknoloji transferini olumsuz yönde etkileyen uygulamalara başvurulmasını önlemek için uygun önlemler alınması gerekebilir. KISIM II FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ MEVCUDİYETİ, KAPSAMI VE KULLANILMASI İLE İLGİLİ STANDARTLAR BÖLÜM I TELİF HAKKI VE İLGİLİ HAKLAR Bern Sözleşmesi ile İlişki Madde 9 1. Üyeler Bern Sözleşmesi nin (1971) 1 den 21 e kadar olan Maddelerine ve Sözleşme Ekine riayet edeceklerdir. Ancak, Üyeler bu Sözleşme nin 6 ncı mükerrer Maddesi kapsamında tanınan haklarla veya bu Sözleşme den elde edilen haklarla ilgili olarak bu Anlaşma çerçevesinde herhangi bir hak veya yükümlülüğe sahip olmayacaklardır. 2. Telif hakkının korunması fikirleri, usulleri, işletme yöntemlerini veya buna benzer matematiksel kavramları değil, ifadeleri kapsayacaktır.
5 Bilgisayar Programları ve Veri Derlemeleri Madde Kaynak veya nesne kodundaki bilgisayar programları Bern Sözleşmesi (1971) kapsamında edebi eserler olarak korunacaktır. 2. İçindekilerin seçimi veya düzenlemesi nedeniyle fikri eser oluşturan, makinada okunabilecek şekilde veya başka şekillerde olan, veri derlemeleri veya diğer malzemeler aynı şekilde korunacaktır. Veri veya malzemenin kendisini kapsamayan bu koruma, verinin veya malzemenin kendisinde mevcut telif haklarına zarar vermeyecektir. Kiralama Hakları Madde 11 Üyeler en azından bilgisayar programları ve sinematografik eserlerle ilgili olarak, yazarlara ve mülkiyet hakkına sahip varislerine telif hakkına tabi eserlerinin asıllarının veya suretlerinin kamuya ticari olarak kiralanmasına izin verme veya yasaklama hakkını tanıyacaklardır. Bu kira işlemi bu eserlerin, yazarlar ve mülkiyet hakkına sahip varisleri için bu Üyeye verilmiş münhasır çoğaltma hakkına esaslı biçimde zarar verecek şekilde yaygın olarak çoğaltılmasına neden olmadıkça, bu Üye sinematografik eserler için bu yükümlülükten muaf tutulacaktır. Bilgisayar programlarında ise, programın kendisi kira işleminin esas konusu değilse, bu yükümlülük bu kira işlemine uygulanmaz. Koruma Süresi Madde 12 Bir fotoğraf eseri veya uygulamalı bir sanat eseri dışında kalan bir eserin korunma süresi gerçek şahısların ömrü dışında bir başka esasa göre hesaplandığında, bu süre yayının yetkili kılındığı takvim yılının bitiminden itibaren 50 yıldan daha az veya eser meydana getirildikten sonra 50 yıl içinde böyle bir yayın yetkisinin verilmediği durumlarda, eserin meydana getirildiği takvim yılının bitiminden itibaren 50 yıldan daha kısa olmayacaktır. Sınırlamalar ve İstisnalar Madde 13 Üyeler münhasır haklara getirilecek sınırlamaları veya istisnaları eserden normal olarak yararlanma durumu ile çelişmeyen ve hak sahibinin meşru menfaatlerine makul ölçüler dışında zarar veren belirli özel hallerle kısıtlayacaklardır. Fonogram (Ses Kayıtları) Prodüktörlerinin, İcracıların ve Yayın Kuruluşlarının Korunması Madde İcracılar, icra ettikleri eserin fonograma fiksajıyla ilgili olarak, kendilerinden izin alınmadan gerçekleştirildiği takdirde aşağıdaki fiilleri engelleme olanağına sahip olacaklardır: fiksajı yapılmamış olan icra ettikleri eserin fiksajı ve bu fiksajın çoğaltılması. İcracılar kendilerinden izin alınmadan gerçekleştirildiği takdirde aşağıdaki fiilleri engelleme olanağına da sahip olacaklardır: icraatlarının kamuya telsiz araçları ile canlı olarak yayınlanması ve nakledilmesi. 2. Fonogram prodüktörleri fonogramlarının doğrudan veya dolaylı olarak çoğaltılmasına izin verme veya yasaklama hakkına sahip olacaklardır. 3. Yayın kuruluşları kendilerinden izin alınmadan gerçekleştirildiği takdirde, aşağıdaki fiilleri yasaklama hakkına sahip olacaklardır: fiksaj, fiksajın çoğaltılması, yayınların telsiz araçlarıyla
6 yeniden yayımlanması, bunların televizyon yayını ile kamuya iletilmesi. Üyeler yayın kuruluşlarına bu tür haklar vermedikleri takdirde, yayın konusunun telif hakkı sahiplerine, Bern Sözleşmesi (1971) hükümlerine tabi olarak, yukarıdaki fiilleri engelleme olanağını tanıyacaklardır. 4. Madde 11 in bilgisayar programları ile ilgili hükümleri fonogram prodüktörlerine ve Üye nin yasaları ile tesbit edilen fonogram üzerindeki diğer hak sahiplerine, gerekli değişiklikler yapılmış olarak uygulanacaktır. Fonogramların kiralanması ile ilgili olarak herhangi bir Üye ülkede, 15 Nisan 1994 tarihinde, hak sahiplerine hizmetleri karşılığında adil bir ödeme yapılması sistemi yürürlükte ise, fonogramların ticari olarak kiralanmasının hak sahiplerinin münhasır çoğaltma haklarının esaslı biçimde zarar görmesine yol açmaması koşuluyla, bu Üye bu sistemi sürdürebilir. 5. Bu Anlaşma kapsamında fonogram prodüktörlerine ve icracılara tanınan koruma süresi en az, fiksajın yapıldığı veya eserin icra edildiği takvim yılının bitiminden itibaren hesaplanan 50 yıllık bir sürenin sonuna kadar olacaktır. Paragraf 3 uyarınca tanınan koruma süresi en az, yayının yapıldığı takvim yılının bitiminden itibaren hesaplanan 20 yıllık bir sürenin sonuna kadar olacaktır. 6. Herhangi bir Üye paragraf 1,2 ve 3 kapsamında verilen haklarla ilgili olarak, Roma Sözleşmesi nde izin verildiği ölçüde koşul, sınırlama, istisna ve çekinceler uygulayabilir. Ancak, Bern Sözleşmesi nin (1971) 18 inci Maddesi icracıların ve fonogram prodüktörlerinin fonogramlar üzerindeki haklarına da, gerekli değişiklikler yapılmış olarak uygulanacaktır. BÖLÜM 2 MARKALAR Korunabilir Marka Konusu Madde Bir işletmenin mal ve hizmetlerini diğer işletmelerin mal ve hizmetlerinden ayıran herhangi bir işaret veya işaret kombinasyonu bir marka oluşturabilecektir. Bu tür işaretler, özellikle kişisel adları, harfleri, sayıları, mecazi unsurları içeren sözcükler, renk kombinasyonları ve bu tür işaret kombinasyonları, marka olarak tescil edilmek için uygun addedilecektir. İşaretler ilgili mal veya hizmetleri ayırdedici kılacak özellikte olmadıkları takdirde, Üyeler tescil edilebilirliği kullanım aracılığıyla kazanılan ayırdedici özelliğe bağlı kılabilirler. Üyeler tescil işleminin bir şartı olarak işaretlerin görsel olarak algılanabilir özellikte olmasını talep edebilirler nci Paragraf, markanın Paris Sözleşmesi (1967) hükümlerini ihlal etmemesi koşuluyla, herhangi bir Üye nin bir markanın tescilini başka gerekçelerle reddetmesini engellediği şeklinde anlaşılmayacaktır. 3. Üyeler tescil edilebilme özelliğini kullanıma bağlı kılabilirler. Ancak, bir markanın fiili kullanımı tescil için başvuruda bulunmanın bir şartı olmayacaktır. Başvurular yalnızca, başvuru tarihinden itibaren üç yıllık bir sürenin bitiminden önce amaçlanan kullanım şeklinin gerçekleşmemiş olduğu gerekçesiyle reddedilmeyecektir. 4. Uygulanacak mal veya hizmetlerin niteliği markanın tesciline hiçbir şekilde engel oluşturmayacaktır.
7 5. Üyeler, her markayı tescil edilmeden önce veya tescil edildikten hemen sonra yayınlayacaklar ve tescilin iptali ile ilgili başvurulara makul bir fırsat tanıyacaklardır. Üyeler ayrıca bir markanın tescil edilmesine itiraz için de fırsat tanıyabilirler. Verilen Haklar Madde Tescilli bir markanın sahibi, aşağıda belirtilen kullanım şekli karışıklık olasılığına neden olacak ise, marka sahibinin iznini almamış bütün üçüncü şahısların, ticaretin olağan gidişatı içinde, markanın tescil edildiği mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal veya hizmetler için aynı veya benzer işaretleri kullanmalarını engelleme hakkına münhasıran sahip olacaklardır. Aynı mal veya hizmetler için aynı işaretin kullanılması halinde, karışıklık olasılığının mevcut olduğu varsayılacaktır. Yukarıda tanımlanan haklar önceden tanınmış mevcut haklara zarar vermeyeceği gibi, Üyelerin kullanım esasına göre hak elde etme olanağını da etkilemeyecektir. 2. Paris Sözleşmesi nin (1967) 6 ncı mükerrer Maddesi, gerekli değişiklikler yapılmış olarak, hizmetlere de uygulanacaktır. Üyeler bir markanın tanınmış olup olmadığını tesbit ederken, markanın promosyonu sonucunda kazanılan herkesçe bilinme* durumunu dikkate alacaklardır. 3. Paris Sözleşmesi nin (1967) 6 ncı mükerrer Maddesi, markanın tescil edildiği mal veya hizmetlere benzemeyen mal veya hizmetlere de, gerekli değişiklikler yapılmış olarak uygulanacaktır, ancak şu koşulla ki, markanın bu mal veya hizmetlerle ilgili kullanımı, bu mal veya hizmetlerle tescilli markanın sahibi arasında bir bağlantı olduğunu göstermeli ve bu kullanım şekli nedeniyle tescilli ticari marka sahibinin menfaatlerinin zarar görme olasılığı mevcut olmalıdır. İstisnalar Madde 17 Üyeler, bu tür istisnalarda marka sahibinin ve üçüncü tarafların meşru menfaatlerinin dikkate alınması koşuluyla, tanımlayıcı terimlerin adil kullanımı gibi, bir marka ile tanınan haklara sınırlı istisnalar uygulayabilirler. Koruma Süresi Madde 18 Herhangi bir markanın ilk başlangıçtaki tescili ve her yenilenen tescili en az yedi yıl süre ile geçerli olacaktır. Herhangi bir markanın tescili süresiz olarak yenilenebilecektir. Markayı Kullanma Koşulu Madde Tescilin idame ettirilmesi için markanın kullanılması gerekli ise, tescil sahibi tarafından markanın kullanılmasını önleyen engellerin varlığına dayalı olarak geçerli nedenler ileri sürülmedikçe, tescil ancak markanın kullanılmadığı kesintisiz en az üç yıllık bir süre geçtikten sonra iptal edilebilir. Marka ile korunan mal veya hizmetlere uygulanan ithalat kısıtlamaları veya hükümetçe uygulanan başka koşullar gibi, markanın kullanılmasına engel oluşturan ve marka sahibinin iradesinden bağımsız olarak doğan koşullar, markanın kullanılmaması için geçerli nedenler olarak kabul edilecektir. 2. Bir markanın, sahibinin kontroluna tabi olarak bir başka şahıs tarafından kullanılması, markanın tescili idame ettirmek amacıyla kullanımı olarak kabul edilecektir.
8 Diğer Koşullar Madde 20 Bir markanın ticaretin seyri içinde kullanılması, bir başka marka ile birlikte kullanma, özel bir biçimde kullanma veya bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerinkinden ayırma özelliğine zarar verecek şekilde kullanma gibi özel koşullarla haksız yere engellenmeyecektir. Bu hüküm, mal veya hizmetleri üreten işletmeyi tanıtan markanın bu işletmenin sözkonusu müşahhas mal veya hizmetlerini ayırdeden marka ile birlikte, ancak yalnız bu marka ile sınırlı kalmaksızın, kullanılmasını öngören bir koşulu menetmeyecektir. Lisans Verme ve Devir Madde 21 Üyeler markalar için lisans verilmesi ve markaların devredilmesi ile ilgili koşulları tesbit edebilirler, ancak markalar için zorunlu olarak lisans verilmesine izin verilmeyeceği ve tescilli bir marka sahibinin markanın ait olduğu işi devretse de devretmese de markayı devretme hakkına sahip olacağı anlaşılmaktadır. BÖLÜM 3 COĞRAFİ İŞARETLER Coğrafi İşaretlerin Korunması Madde Bu Anlaşma da coğrafi işaretler, bir malın kalitesinin, namının veya diğer özelliklerinin esas olarak coğrafi menşeine atfedildiği durumlarda, bir malın menşeinin herhangi bir Üye nin ülkesi veya bu ülkede bir bölge veya yer olduğunu gösteren işaretler anlamında kullanılmaktadır. 2. Üyeler coğrafi işaretlerle ilgili olarak, aşağıdaki hususları engellemek için ilgili taraflara yasal imkanları sağlayacaklardır: (a) bir malın sunumunda veya isminde, kamuyu malın menşei konusunda yanıltacak şekilde, malın menşeinin gerçek menşei yeri dışında bir başka coğrafi bölge olduğunu gösteren veya öneren herhangi bir yolun kullanılması; (b) Paris Sözleşmesi nin (1967) 10 uncu Maddesindeki anlamıyla haksız rekabet fiili oluşturan herhangi bir kullanım. 3. Herhangi bir Üye, mevzuatı izin verdiği takdirde veya ilgili bir tarafın talebi üzerine, bu Üye nin ülkesinde bu mallara ait bir markada bu coğrafi işaretin kullanılması kamuyu malların gerçek menşe yeri konusunda yanıltacak nitelikte ise, menşei, belirtilen ülke olmayan mallar için, bir coğrafi işaret içeren veya bu işaretten ibaret olan bir markanın tescilini resmen reddedecek veya geçersiz kılacaktır. 4. Paragraf 1,2 ve 3 kapsamındaki koruma, malların menşei olan ülke, bölge veya yer ile ilgili olarak harfi harfine doğru olmakla birlikte, gerçeğe aykırı olarak kamuya malların menşeinin bir başka ülke olduğunu beyan eden coğrafi işaretler aleyhinde uygulanacaktır. Şarap ve Alkollü İçeceklerde Kullanılan Coğrafi İşaretler için Ek Koruma Madde Her Üye, malların gerçek menşei belirtilse, veya coğrafi alamet alan çeviride, veya cins, tip, stil, taklit veya benzer terimler beraberinde kullanılsa bile, şarapları, menşei sözkonusu coğrafi işarette gösterilen yer olmayan şaraplarla özdeşleştiren veya alkollü
9 içecekleri, menşei sözkonusu coğrafi işarette gösterilen yer olmayan alkollü içeceklerle özdeşleştiren coğrafi işaretlerin kullanılmasını önlemek için ilgili taraflara hukuki imkanları sağlayacaktır Menşei coğrafi işarette belirtilen yer olmayan şaraplar veya alkollü içeceklerle ilgili olarak, Üye nin mevzuatı izin verdiği takdirde veya ilgili bir tarafın talebi üzerine, şarapları tanıtıcı coğrafi bir işaret içeren veya bu işaretten ibaret olan, şaraplara ait bir markanın veya alkollü içecekleri tanıtıcı coğrafi bir işaret içeren veya bu işaretten ibaret olan alkollü içeceklere ait bir markanın tescili resmen reddilecek veya geçersiz kılınacaktır. 3. Şaraplar için eşsesli coğrafi işaretler kullanılması halinde, her bir işaret için Madde 22, paragraf 4 hükümlerine tabi olarak koruma sağlanacaktır. Her Üye, ilgili üreticilere adil davranılması ve tüketicilerin yanıltılmaması gereğini dikkate alarak, sözkonusu eşsesli işaretleri birbirinden ayırdetmek için uygulanacak pratik koşulları belirleyecektir. 4. Şaraplara ait coğrafi işaretlerin korunmasını kolaylaştırmak için, sisteme katılan Üyelerin ülkelerinde korunmak için uygun nitelikleri taşıyan şaraplara ait coğrafi işaretlerin bildirilmesi ve tescili için çok taraflı bir sistemin oluşturulması ile ilgili olarak Ticaretle Bağlantılı Fikri Mükliyet Hakları (TBFMH=TRIPS) Konseyinde müzakere yapılacaktır. Uluslararası Müzakereler; İstisnalar Madde Üyeler Madde 23 kapsamında ayrı ayrı coğrafi işaretlerin korunmasını arttırmayı amaçlayan müzakerelere katılmayı kabul ederler. Üyeler müzakerelerde bulunmayı veya iki taraflı veya çok taraflı anlaşmaları imzalamayı reddetmek için aşağıda 4 den 8 e kadar olan paragraflarda yer alan hükümleri kullanmayacaklardır. Bu müzakereler bağlamında, Üyeler bu hükümlerin, bu müzakerelerin konusunu oluşturan ayrı ayrı coğrafi işaretlere sürekli olarak uygulanmasını dikkate almaya istekli olacaklardır. 2. TBFMH Konseyi bu Bölümde yer alan hükümlerin uygulanmasını gözden geçirecek ve bu şekildeki ilk gözden geçirme DTÖ Anlaşması yürürlüğe girdikten sonra iki yıl içinde gerçekleştirilecektir. Bu hükümler kapsamındaki yükümlülüklere uyulmasını etkileyen hususlar Konsey in dikkatine sunulabilecek olup, Konsey herhangi bir Üye nin talebi üzerine, ilgili Üyeler arasında yapılan ikili veya çok taraflı istişarelerle tatminkar bir çözüm bulmanın mümkün olmadığı durumlarda bu konuda herhangi bir Üye ile veya Üyeler ile istişarelerde bulunacaktır. Konsey bu Bölümün işleyişini kolaylaştırmak ve amaçlarının gerçekleşmesini sağlamak için mutabık kalınacak önlemleri alacaktır. 3. Herhangi bir Üye bu Bölümü uygularken, DTÖ Anlaşması nın yürürlüğe girdiği tarihten hemen önce bu Üye nin ülkesinde mevcut olan coğrafi işaretlerin korunmasını azaltmayacaktır. 4. Bu Bölümde yer alan hiçbir husus bir Üyenin, bir başka Üyenin şarap veya alkollü içecekleri tanıtan belli bir coğrafi işaretinin, bu coğrafi işaretin bu Üyenin ülkesinde ayni veya ilgili mal veya hizmetlerle ilgili olarak sürekli biçimde (a) 15 Nisan 1994 tarihinden önce en az 10 yıl süre ile veya (b) bu tarihten önce iyi niyetle kullanmış olan kendi vatandaşları veya kendi ülkesinde ikamet edenler tarafından mal veya hizmetlerle ilgili olarak sürekli ve benzer şekilde kullanımını engellemesini gerektirmeyecektir. İyi niyetle bir marka için başvuruda bulunulduğu veya marka tescil edildiği takdirde, veya marka hakları iyi niyetle kullanım yoluyla elde edildiği takdirde, 4 Made 42 nin birinci cümlesine bakılmaksızın, üyeler bu yükümlülüklerle ilgili olarak, bunun yerine idari kanun yolu ile uygulama öngörülebilirler.
10 5. (a) Kısım VI da tanımlandığı şekilde, bu hükümlerin bu Üyenin ülkesinde uygulandığı tarihten önce; veya (b) coğrafi işaretin menşe ülkede korunmasından önce, bu Bölümü uygulamak için alınan önlemler, bu markanın coğrafi işaretle aynı veya benzer olması nedeniyle, markanın tescilinin uygunluğuna veya geçerliliğine, veya markayı kullanma hakkına zarar vermeyecektir. 6. Bu Bölümde yer alan hiçbir husus herhangi bir Üyenin, ilgili coğrafi işaretin bir başka Üyenin ülkesinde bu mal veya hizmetlerin bilinen adı olarak olağan dilde alışılmış olarak kullanılan terimle aynı olduğu mal veya hizmetler için bu Üyenin kullandığı, coğrafi bir işaret için kendi hükümlerini uygulamasını gerektirmeyecektir. Bu Bölümde yer alan hiçbir husus herhangi bir Üyenin, DTÖ Anlaşmasının yürürlüğe girdiği tarih itibariyle, ilgili coğrafi işaretin bir başka Üyenin ülkesinde mevcut bir üzüm çeşidinin bilinen adı ile aynı olduğu şarap ürünleri için bu Üyenin kullandığı coğrafi işaretle ilgili olarak kendi hükümlerini uygulamasını gerektirmeyecektir. 7. Herhangi bir Üye bu Bölüm kapsamında herhangi bir markanın kullanımı veya tescili ile ilgili olarak yapılacak taleplerin, korunan işaretin aykırı kullanımının bu Üyenin ülkesinde öğrenilmesinden sonra beş yıl içinde sunulmasını veya, coğrafi işaretin kötü niyetle kullanılmamış veya tescil edilmemiş olması koşuluyla, aşağıda belirtilen tarih aykırı kullanımın bu Üyenin ülkesinde herkesçe öğrenildiği tarihten daha önce ise, markanın bu tarihe kadar yayınlanmış olması koşuluyla, markanın bu Üyenin ülkesinde tescil edildiği tarihten sonra sunulmasını hükme bağlayabilir. 8. Bu Bölümde yer alan hükümler, bu ad kamuyu yanıltacak şekilde kullanılmadıkça, herhangi bir şahsın ticaretin seyri içinde kendi adını veya ticarette seleflerinin adını kullanma hakkına hiçbir şekilde zarar vermeyecektir. 9. Bu Anlaşma kapsamında, menşe ülkelerinde korunmayan veya korunmasına son verilmiş veya bu ülkede artık kullanılmaz olmuş coğrafi işaretlerin korunması için herhangi bir yükümlülük öngörülmeyecektir. BÖLÜM 4 SINAİ TASARIMLARI Koruma Koşulları Madde Üyeler bağımsız olarak yaratılmış yeni veya orijinal sınai tasarımların korunmasını hükme bağlayacaklardır. Tasarımların bilinen tasarımlardan veya bilinen tasarım özellikleri kombinasyonundan önemli ölçüde farklı olmaması halinde, Üyeler tasarımların yeni veya orijinal sayılmaması koşulunu öngörebilirler. Üyeler bu korumanın teknik veya işlevsel düşüncelerin zorunlu kıldığı tasarımları kapsamamasını hükme bağlayabilirler. 2. Her Üye tekstil tasarımlarını koruma koşullarının, özellikle maliyet, inceleme veya yayınlama ile ilgili olan koşulların bu korumayı isteme ve elde etme fırsatını makul ölçüler dışında engellememesini sağlayacaktır. Üyeler bu yükümlülüğü sınai tasarımlar kanunu veya telif hakkı kanunu aracılığıyla yerine getirmekte serbest olacaklardır.
11 Koruma Madde Korunan bir sınai tasarım sahibi, kendisinden izin almamış üçüncü tarafların korunan tasarımın kopyası veya esas itibariyle kopyası olan bir tasarımı taşıyan veya kapsayan malları üretmelerini, satmalarını veya ithal etmelerini, bu filler ticari amaçlarla gerçekleştirildiği takdirde, engelleme hakkına sahip olacaklardır. 2. Üyeler üçüncü tarafların yasal menfaatlerini dikkate alarak, bu istisnaların korunan sınai tasarımlardan normal olarak yararlanılmasına makul ölçüler dışında aykırı olmaması ve korunan tasarım sahibinin yasal menfaatlerine makul ölçüler dışında zarar verilmemesi koşuluyla, sınai tasarımların korunmasında sınırlı istisnalar uygulayabilirler. 3. Temin edilebilecek koruma süresi en az 10 yıl olacaktır. BÖLÜM 5 PATENTLER Patent Verilebilir Konular Madde Paragraf 2 ve 3 hükümlerine tabi olarak, patentler, yeni olmaları, bir buluş basamağını içermeleri ve sanayide uygulanabilmeleri koşuluyla, teknolojinin her alanında, ürünlerle veya usullerle ilgili her türlü buluş için verilebilecektir inci Maddenin 4 üncü paragrafına, 70 inci Maddenin 8 inci paragrafına ve bu Maddenin 3 üncü paragrafına tabi olarak, buluş yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrım yapılmadan patent verilebilecek ve patent haklarından yararlanılabilecektir. 2. Üyeler, kamu düzenini veya genel ahlakı korumak, insan, hayvan veya bitki yaşamını veya sağlığını korumak veya çevrenin ciddi biçimde zarar görmesini engellemek için gerekli olan durumlarda kendi ülkelerinde patentten ticari olarak yararlanmanın engellenmesini, patent verilebilir buluşlar dışında bırakabilirler, ancak şu koşulla ki, bu dışta bırakma yalnızca patentten yararlanmanın kendi yasaları ile yasaklanmış olması nedeniyle gerçekleştirilmemelidir. 3. Üyeler ayrıca aşağıdakileri de patent verilebilir buluşlar dışında bırakabilirler; (a) insanların veya hayvanların tedavisinde kullanılan teşhis tedavi ve cerrahi usuller; (b) mikro-organizmalar dışında bitki ve hayvanlar ile esas olarak, biyolojik olmayan ve mikrobiyolojik usuller dışında bitki veya hayvanların üretimi ile ilgili biyolojik usuller. Ancak Üyeler patentlerle veya kendilerine özgü etkin bir sistemle veya bunların kombinasyonu ile bitki türlerinin korunmasını sağlayacaklardır. Bu alt-paragrafta yer alan hükümler DTÖ Anlaşmasının yürürlüğe girdiği tarihten dört yıl sonra gözden geçirilecektir. 5 Bu Maddede buluş basamağı ve sanayide uygulanabilme terimleri herhangi bşr üye tarafından sırasıyla aşikar olmayan ve yararlı terimleriyle eşanlamlı sayılabilir.
12 Verilen Haklar Madde Patent, sahibine aşağıdaki münhasır hakların verilmesini sağlayacaktır: (a) patent konusu bir ürün olduğunda, patent sahibinin iznini almamış üçüncü kişilerin bu ürünü imal etmelerini, kullanmalarını, satışa arz etmelerini, satmalarını veya bu 6 bu gibi fiilleri / malların ithalini yada başka şekilde dağıtılmasını engellemek; (b) patent konusu bir usul olduğunda, patent sahibinin iznini almamış üçüncü kişilerin usulü kullanmalarını ve en azından doğrudan bu usul ile elde edilmiş ürünü kullanmalarını, satışa arz etmelerini, satmalarını veya bu amaçlarla ithal etmelerini engellemek. 2. Patent sahipleri patenti devretme veya veraset yoluyla intikal ettirme ve lisans sözleşmeleri imzalama hakkına da sahip olacaklardır. Patent Başvuruları ile İlgili Koşullar Madde Üyeler patent başvurusunda bulunan kişiden buluşu, bu buluşun bu teknik alanda uzman bir kişi tarafından gerçekleştirilmesi için yeterince açık ve eksiksiz bir şekilde açıklamasını isteyeceklerdir. Üyeler başvuru rüçhan hakkı sahibinden buluşun gerçekleştirilmesi için, başvuru tarihinde veya başvurunun öncelik tarihinde, buluş sahibinin bildiği en iyi usulü belirtmesini de isteyebilirler. 2. Üyeler patent başvurusunda bulunan kişiden, başvuru ile ilgili olarak yurtdışındaki başvurular sonucu verilen patentler hakkında bilgi vermesini isteyebilirler. Verilen Haklardan İstisnalar Madde 30 Üyeler, üçüncü kişilerin yasal menfaatlerini dikkate alarak, bu istisnaların patentten normal olarak yararlanılmasına makul ölçüler dışında aykırı olmaması ve patent sahibinin yasal menfaatlerine makul ölçüler dışında zarar vermemesi koşuluyla, herhangi bir patent ile verilen münhasır haklara sınırlı istisnalar getirebilirler. Hak Sahibinin İzni Olmadan Patentin Başka Şekilde Kullanılması Madde 31 Herhangi bir Üyenin yasasında, patent konusunun hükümetçe veya hükümet tarafından yetkili kılınmış üçüncü kişilerce kullanılması da dahil olmak üzere, patent konusunun hak sahibinin izni olmadan başka şekilde kullanılmasına 7 izin verildiği taktirde, aşağıdaki hükümlere uyulacaktır: (a) bu tür kullanımın yetkili kılınması, ayrı ayrı durumların gereğine göre dikkate alınacaktır; (b) bu tür kullanıma yalnızca, teklif edilen kullanıcının bu kullanımdan önce, hak sahibinden makul ticari süreler ve koşullarla yetki almak için çaba göstermiş olması ve bu çabaların makul bir süre içinde başarısız olması halinde izin verilebilir. Herhangi bir Üye, olağanüstü hallerde veya aşırı aciliyet gerektiren diğer koşullarda veya ticari olmayan kamu yararına kullanım durumlarında bu koşuldan feragat edebilir. Olağanüstü hallerde veya aşırı aciliyet 6 Bu Anlaşma kapsamında malların kullanılması, satılması, ithal edilmesi veya başka şekillerde dağıtılması ile ilgili olarak tanınan diğer tüm haklar gibi, bu haklar da madde 6 hükümlerine tabidir. 7 Başka şekillerde kullanma terimi, madde 30 kapsamında izin verilen kullanım dışında başka şekillerde kullanma anlamındadır.
13 gerektiren diğer koşullarda hak sahibi mümkün olan en kısa zamanda bu durumdan haberdar edilecektir. Patentin ticari amaçlar dışında kamu yararına kullanılması halinde, hükümet veya yüklenici patent araştırması yapmadan, geçerli bir patentin hükümet tarafından veya hükümet için kullanıldığını veya kullanılacağını biliyor ise veya bu durumu bilmesini sağlayacak açıklanabilir gerekçeleri var ise, hak sahibi bu durumdan derhal haberdar edilecektir; (c) bu kullanımın kapsamı ve süresi, yetkili kılındığı amaçla sınırlı olacak ve yarı iletken teknolojisi sözkonusu olduğunda yalnızca kamu yararına ticari amaçlı olmayan kullanım için veya adli veya idari işlemden sonra rekabete-karşı olduğu tesbit edilen bir uygulamayı telafi etmek için geçerli olacaktır; (d) bu kullanım münhasır olmayacaktır; (e) bu kullanım, işletmenin veya kurulu bir işin bu kullanımdan yararlanan kısmı ile birlikte devri dışında devredilemez olacaktır; (f) bu tür kullanım esas olarak bu kullanıma izin veren Üyenin yurt içi pazarına arz için yetkili kılınacaktır; (g) bu kullanma yetkisi, bu şekilde yetkili kılınan şahısların yasal menfaatlerinin yeterince korunmasına tabi olarak, bu yetkinin verilmesine yol açan koşullar sona erdiğinde ve tekrarlanması olası değilse iptal edilecektir. yetkili merci, kendisini harekete geçiren talep üzerine, bu koşulların devam edip etmediğini gözden geçirme yetkisine sahip olacaktır; (h) yetkinin ekonomik değeri dikkate alınarak, hak sahibine her ayrı durumun koşullarına göre yeterli bir karşılık ödenecektir; (i) bu tür kullanımın yetkili kılınmasına ilişkin kararın hukuki geçerliliği, adli incelemeye veya bu Üye nin ülkesinde daha üst ayrı bir makam tarafından yürütülecek bağımsız incelemeye tabi olacaktır; (j) bu kullanım için öngörülen ödeme ile ilgili kararlar adli incelemeye veya bu Üye nin ülkesinde daha üst ayrı bir makam tarafından yürütülecek bağımsız incelemeye tabi olacaktır; (k) Patent kullanımına adli veya idari işlem sonucunda rekabete karşı olduğu tesbit edilen bir uygulamayı telafi etmek için izin verildiği takdirde, Üyeler alt-paragraf (b) ve (f) de belirtilen koşulları uygulamakla yükümlü olmazlar. Böylesi durumlarda ödeme tutarı tesbit edilirken, rekabete-karşı olan uygulamaları düzeltme gereği dikkate alınabilir. Bu yetkinin verilmesine yol açmış olan koşulların tekrarlanma olasılığı mevcut ise, yetkili merciler yetkinin iptal edilmesini reddetme hakkına sahip olacaklardır; (l) bu tür kullanım, bir başka patenti ( birinci patent ) ihlal etmeden yararlanılması mümkün olmayan bir patentten ( ikinci patent ) yararlanılmasına izin vermek için yetkili kılındığı takdirde, aşağıdaki ek koşullar uygulanacaktır: (i) ikinci patentte talep edilen buluş, birinci patentte talep edilen buluşa göre büyük ölçüde ekonomik önemi olan önemli bir teknik ilerlemeyi kapsamalıdır; (ii) birinci patentin sahibi, ikinci patentte talep edilen buluş kullanmak için makul şartlarla karşı-lisans hakkına sahip olacaktır; ve (iii) birinci patentle ilgili olarak yetkili kılınan kullanım, ikinci patentin devri ile birlikte olmadıkça, devredilmez nitelikte olacaktır.
14 Hükümsüzlük/Sona Erme Madde 32 Herhangi bir patentin hükümsüzlüğüne veya patent hakkının sona ermesine ilişkin kararların adli incelemesi için fırsat tanınacaktır. Koruma Süresi Madde 33 Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren hesaplanan yirmi yıllık bir süreye tabidir 8. Usul Patentleri: İspat Yükümlülüğü Madde Madde 28, paragraf 1(b) de anılan patent sahibinin haklarının ihlali ile ilgili hukuki takibatlarda, patentin konusu bir ürün elde etme usulü ise, yargı mercileri davalıya benzer ürünü elde etme usulünün patentli usulden farklı olduğunu ispat etmesini emretme yetkisine sahip olacaklardır. Bu nedenle, Üyeler aşağıdaki koşullardan en az birinin gerçekleşmesi halinde, patent sahibinin izni olmadan üretilen benzer ürünün, aksine kanıtlar bulunmadığı takdirde, patent usulle elde edilmiş addedilmesini hükme bağlayacaklardır: (a) patentli usulle elde edilen ürünün yeni olması; (b) benzer ürünün büyük bir olasılıkla usul ile elde edilmiş olması ve patent sahibinin makul çabalar sonucunda fiilen kullanılan usulü tesbit edememiş olması. 2. Üyeler, yalnızca alt-paragraf (a) da anılan koşulun yerine gelmesi halinde veya yalnızca alt-paragraf (b) de anılan koşulun yerine gelmesi halinde, paragraf 1 de belirtilen ispat yükümlülüğünü ihlal ettiği iddia edilen kişiye ait olmasını hükme bağlamakta serbest olacaklardır. 3. Aksine kanıt ileri sürüldüğü takdirde, davalının imalat ve iş sırlarının korunmasındaki hukuki menfaati dikkate alınacaktır. BÖLÜM 6 ENTEGRE DEVRELERİN-TASARIMLARI (TOPOGRAFYALARI) EDFM (IPIC) Anlaşması ile İlişki Madde 35 Üyeler, Entegre Devrelerle ilgili Fikri Mülkiyet Anlaşmasının (Madde 6, paragraf 3 hariç olmak üzere) 2 den 7 ye kadar olan Maddelerine, 12nci Maddesine ve 16ncı Maddenin 3üncü paragrafına uygun olarak entegre devrelerin - tasarımlarını (topografyalarını) (bu Anlaşma da dizilim - tasarımları olarak anılmaktadır) korumayı ve aşağıdaki hükümlere uymayı kabul ederler. 8 Orijinal patent verme sistemi olmayan Üyelerin, koruma süresinin orijinal patent verme sisteminde başvuru tarihinden itibaren hesaplanmasını öngörebilecekleri anlaşılmaktadır.
15 Koruma Kapsamı Madde nci Maddenin 1 inci paragrafında yer alan hükümlere tabi olarak 9, izin olmadan gerçekleştirildiği takdirde, aşağıdaki fiilleri kanuna aykırı addedeceklerdir: korunan bir dizilim - tasarımını, korunan bir dizilim - tasarımının dahil olduğu bir entegre devreyi veya yalnızca kanuna aykırı olarak taklit edilmiş bir dizilim - tasarımını ihtiva etmeye devam ettiği takdirde, böyle bir entegre devre içeren bir malın ithalatı, satışı veya ticari amaçlarla başka şekilde dağıtımı. Hak Sahibinden İzin Alınmasını Gerektirmeyen Fiiller Madde Madde 36 hükümlerine bakılmaksızın, bu tür fiilleri ifa eden veya emreden şahıs entegre devreyi veya böyle bir entegre devreyi içeren malı satın alırken, bunun kanuna aykırı olarak taklit edilmiş bir dizilim - tasarımını içerdiğini bilmediği ve bilmesi için makul bir gerekçe bulunmadığı takdirde, Üyeler, kanuna aykırı olarak taklit edilmiş bir dizilim - tasarımı içeren entegre devreler ile veya bu tür bir entegre devre içeren mallarla ilgili olarak Madde 36 da anılan herhangi bir fiilin ifa edilmesini kanuna aykırı addetmeyeceklerdir. Üyeler dizilim - tasarımının kanuna aykırı olarak taklit edildiğini belirten bildirimin bu şahıs tarafından alındığı tarihten sonra bu şahsın eldeki veya bu tarihten önce sipariş edilmiş stokla ilgili olarak bu fiillerden herhangi birini ifa edebileceğini, ancak hak sahibine, böyle bir dizilim - tasarımı ile ilgili olarak serbestçe müzakere edilmiş bir lisans kapsamında makul bir royaltiye eşdeğer bir meblağı ödemekle yükümlü olacağını hükme bağlayacaklardır. 2. Bir dizilim - tasarımı için istemeden lisans verilmesi veya dizilim - tasarımın hak sahibinin izni olmadan hükümet tarafından veya hükümet adına kullanılması halinde, 31inci Maddenin (a) dan (k) ye kadar olan alt-paragraflarında belirtilen koşullar, gerekli değişiklikler yapılmış olarak uygulanacaktır. Koruma süresi Madde Korumanın bir koşulu olarak tescil işleminin gerekli olduğu Üye ülkelerde, dizilim - tasarımlarının korunma süresi, tescil için başvurunun yapıldığı tarihten veya dünyanın neresinde gerçekleşirse gerçekleşsin dizilim - tasarımından ticari olarak ilk kez yararlanıldığı tarihten itibaren hesaplanan 10 yıllık bir süre sona ermeden bitmeyecektir. 2. Korumanın bir koşulu olarak tescil işleminin gerekli olmadığı Üye ülkelerde, dizilim - tasarımları, dünyanın neresinde gerçekleşirse gerçekleşsin, dizilim - tasarımından ticari olarak ilk kez yararlanıldığı tarihten itibaren en az 10 yıl süre ile korunacaktır. 3. Paragraf 1 ve 2 de yeralan hükümlere rağmen Üyeler korumanın dizilim - tasarımı yaratıldıktan 15 yıl sonra zaman aşamına uğramasını öngörebilirler. 9 Bu bölümde yer alan hak sahibi terimi, EFDFM Anlaşması nda yer alan hakkın sahibi terimi ile aynı anlamda olacaktır.
16 BÖLÜM 7 AÇIKLANMAMIŞ BİLGİLERİN KORUNMASI Madde Üyeler Paris Sözleşmesi nin (1967) 10 uncu Maddesinde öngörüldüğü gibi haksız rekabete karşı etkin koruma sağlarlarken, açıklanmamış bilgileri 2nci paragrafa uygun olarak ve hükümetlere veya hükümet kuruluşlarına sunulmuş verileri 3üncü paragrafa uygun olarak koruyacaklardır. 2. Gerçek ve tüzel kişiler yasal olarak kendi kontrolları altındaki bilgilerin kendi izinleri olmadan, dürüst ticari uygulamalara aykırı 10, başkalarına ifşa edilmesini veya başkaları tarafından elde edilmesini veya kullanılmasını engelleme olanağına sahip olacaklardır, ancak bu koşulla ki, bu tür bilgiler; (a) bir bütün olarak veya unsurlarının kesin konfigürasyonunda veya grubunda, normal olarak söz konusu türde bilgilerle uğraşan çevrelerdeki şahıslarca genelde bilinmeyen veya bu şahısların kolaylıkla elde edemeyeceği anlamında gizli olmalıdır; (b) gizli olduğu için ticari değeri olmalıdır; ve (c) yasal olarak bu bilgileri kontrol eden şahıs tarafından, gizli kalması için, ilgili koşullar altında makul önlemler alınmış olmalıdır. 3. Üyeler, yeni kimyasal maddelerin kullanıldığı farmasötik veya tarımsal kimyasal ürünlerin pazarlanmasını onaylamanın koşulu olarak, meydana getirilmesi büyük çaba gerektiren ifşa edilmemiş testlerin veya diğer verilerin sunulmasını talep ettiklerinde, bu verileri haksız ticari kullanıma karşı koruyacaklardır. Üyeler bunun yanısıra, kamunun korunması için gerekli olmadıkça veya verilerin haksız ticari kullanıma karşı korunmasını sağlayacak önlemler alınmadıkça, bu verileri ifşa edilmemeleri için koruyacaklardır. BÖLÜM 8 SÖZLEŞMEYE BAĞLI LİSANSLARDA REKABETE-KARŞI UYGULAMALARIN KONTROLU Madde Üyeler, fikri mülkiyet hakları ile ilgili olan ve rekabeti kısıtlayan bazı lisans uygulamalarının veya koşullarının ticareti olumsuz yönde etkileyebileceğini ve teknoloji transferini ve yayılmasını engelleyebileceğini kabul etmektedir. 2. Bu Anlaşmada yeralan hiçbir husus Üyelerin, ilgili piyasada rekabeti olumsuz yönde etkileyen ve özel hallerde fikri mülkiyet haklarının ihlal edilmesine yolaçabilecek lisans uygulamalarını veya koşullarını mevzuatlarında belirtmelerini engellemeyecektir. Üyeler yukarıda, öngörüldüğü gibi, bu Anlaşma nın diğer hükümlerine uygun olarak, kendi ilgili yasa ve yönetmeliklerinin ışığında, örneğin münhasır geri verme (grantback) koşullarını, geçerliliğe itiraz edilmesini engelleyen koşulları ve zorunlu paket lisansları kapsayabilecek, bu tür uygulamaları engelleyecek veya kontrol edecek uygun önlemleri alabilirler. 10 Bu hükümde yer alan dürüst ticari uygulamalara aykırı bir tarzda ibaresi, en azından sözleşmenin ihlali, güvenin ihlali ve ihale teşvik gibi uygulamalar anlamında olacak ve açıklanmamış bilgilerin elde edilmesinde ve bu uygulamaların katkısı olduğunu bilen veya bilmesinde ağır ihmalin söz konusu olduğu üçüncü taraflarca açıklanmamış bu bilgilerin lede edilmesini kapsayacaktır.
17 3. Yasa çerçevesinde alınacak her türlü önlem ve her iki Üye nin nihai bir karar alma özgürlüğü saklı kalmak koşuluyla, her Üye, talep üzerine, istişare talebinin muhatabı olan Üye nin vatandaşı olan veya bu Üye ülkede ikamet eden bir fikri mülkiyet hakkı sahibinin istişare talebinde bulunan Üye nin bu Bölümün konusu ile ilgili yasa ve yönetmeliklerine aykırı uygulamalar yaptığına inanmak için geçerli nedeni olan ve bu mevzuata uyulmasını sağlamak isteyen başka herhangi bir Üye ile istişarelere girecektir. İstişare talebinin muhabatı olan üye talepte bulunan Üye ile girilecek istişareleri tam ve yakın bir ilgi ile dikkate alacak ve bunun için yeterli fırsatı tanıyacak ve ulusal yasalara ve bu bilgilerin talepte bulunan Üye tarafından korunması ile ilgili tatmin edici anlaşmaların imzalanmasına tabi olarak, sözkonusu hususla ilgili kamuya açık gizli olmayan bilgileri ve elde edebileceği diğer bilgileri vererek işbirliği yapacaktır. 4. Kendi vatandaşlarının veya kendi ülkesinde ikamet edenlerin aleyhinde bir başka Üye ülkede, bu diğer Üye nin bu Bölümün konusu ile ilgili yasa ve yönetmeliklerini ihlal ettiği iddiasıyla takibat açılmış bir Üye ye, talep etmesi halinde, bu diğer Üye tarafından 3üncü paragrafta öngörülen aynı koşullar kapsamında istişare fırsatı tanınacaktır. KISIM III FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ UYGULANMASI BÖLÜM 1 GENEL YÜKÜMLÜLÜKLER Madde Üyeler, ihlalleri önleyecek acil telafi yöntemleri ve daha başka ihlalleri caydırıcı telafi yöntemleri de dahil olmak üzere, bu Anlaşma kapsamındaki fikri mülkiyet haklarının ihlal edilmesine karşı etkin önlemlerin alınmasına olanak sağlamak için, bu kısımda belirtilen uygulama usullerinin kendi yasalarında da yer almasını sağlayacaklardır. Bu usuller, yasal ticarete engel olmaktan kaçınılacak ve bu usullerin kötüye kullanılmasını önleyici koruma sağlanacak şekilde uygulanacaktır. 2. Fikri mülkiyet haklarının uygulanması ile ilgili usuller adil ve eşit olacaktır. Bu usuller gereğinden daha karmaşık veya masraflı olmayacak veya makul-olmayan zaman-sınırlarına veya haksız gecikmelere neden olmayacaktır. 3. Herhangi bir davanın esasına ilişkin kararlar tercihan yazılı ve gerekçeli olacaktır. Bu kararlar en azından davaya taraf olanlara gereksiz gecikmelere meydan vermeden iletilecektir. Davanın esasına ilişkin kararlar yalnızca, taraflara dinlenme fırsatının verildiği konulara ilişkin delillere dayalı olacaktır. 4. Davaya taraf olanlara, kesin idari kararların ve bir Üye nin herhangi bir davanın önemi ile ilgili kazai hükümlerine tabi olarak, en azından davanın esasına ilişkin başlangıçtaki adli kararların yasal açıdan incelenmesi fırsatı tanınacaktır. Ancak, ceza davalarında beraat kararlarının incelenmesi için fırsat tanınması zorunlu bir yükümlük olmayacaktır. 5. Bu Kısmın, fikri mülkiyet haklarının uygulanması için, genelde yasaların uygulanması için tesis edilen adli sistemden ayrı bir adli sistemin oluşturulması için herhangi bir yükümlülük yaratmadığı gibi, Üyelerin genelde kendi yasalarını uygulamasını da etkilemediği
18 anlaşılmaktadır. Bu kısımda yeralan hiçbir husus, fikri mülkiyet haklarının uygulanması ile genelde yasaların uygulanması arasında kaynak dağılımı ile ilgili herhangi bir yükümlülük yaratmamaktadır. BÖLÜM 2 HUKUKİ VE İDARİ USULLER VE TELAFİ YÖNTEMLERİ Adil ve Eşit Usuller Madde 42 Üyeler hak sahiplerinin 11 bu Anlaşma kapsamındaki her türlü fikri mülkiyet hakkının uygulanması ile ilgili hukuki adli usulleri kullanmalarına olanak tanıyacaklardır. Davalılar hak talebinin esasını da kapsayan yeterli ayrıntı içeren ve zamanında verilen yazılı bildirim hakkına sahip olacaklardır. Tarafların bağımsız avukat tarafından temsil edilmelerine izin verilecek ve usuller çerçevesinde zorunlu olarak mahkemede şahsen hazır bulunma ile ilgili aşırı külfetli koşullar uygulanmayacaktır. Bu usullere taraf olan herkes talebini tevsik etme ve ilgili tüm delilleri sunma hakkına sahip olacaktır. Mevcut anayasal koşullara aykırı olmadıkça, usuller çerçevesinde gizli bilgilerin teşhis edilmesi ve korunması için bir yöntem oluşturulacaktır. Deliller Madde Taraflardan herhangi biri hak talebini desteklemek için yeterli ve makul olarak temin edilebilen delilleri sunduğunda ve talebinin tevsiki ile ilgili olup, karşı tarafın kontrolunda bulunan delilleri belirttiğinde, adli merciler, uygun hallerde gizli bilgilerin korunmasını sağlayan koşullara tabi olarak, bu delillerin karşı tarafça sunulmasını emretme yetkisine sahip olacaklardır. 2. Herhangi bir takibata taraf olanlardan birinin isteyerek ve geçerli bir nedene dayanmaksızın, gerekli bilgilerin elde edilmesini reddetmesi veya başka şekillerde bu bilgileri makul bir süre içinde vermemesi veya uygulama fiili ile ilgili bir usulü önemli ölçüde engellemesi halinde, Üyeler, taraflara itham veya deliller konusunda ifade verme fırsatının tanınması koşuluyla, adli mercilere, bilgilere erişimin reddedilmesi nedeniyle olumsuz etkilenen tarafça sunulan şikayet veya iddialar da dahil olmak üzere, kendilerine sunulan bilgilere dayanarak, olumlu veya olumsuz, bir ön tesbit veya kesin tesbit yapma yetkisini verebilirler. Mahkeme Emirleri Madde Adli merciler, diğer hususların yanısıra, fikri bir mülkiyet hakkını ihlal eden ithal malların kendi yetki çevreleri içinde ticaret kanallarına girişini engellemek için, bu tür mallar gümrükten çekildikten hemen sonra, ilgili tarafa ihlalden vazgeçmesini emretme yetkisine sahip olacaklardır. Üyeler, korunan konunun, herhangi bir şahıs tarafından, bu konuda ticaret yapmanın fikri mülkiyet hakkını ihlal edeceğini öğrenmesinden önce veya öğrenmek için makul gerekçelere sahip olmasından önce, iktisap edildiği veya sipariş edildiği hallerde, bu merciye uymakla yükümlü değillerdir. 11 Bu Kısımda hak sahibi terimi bu hakları ileri sürebilmek için gerekli yasal dayanağı olan federasyonları ile birlikleri kapsar.