

Yıldızların Fotoğrafçısı : Bilim insanları gezegenlerin aile fotoğraflarını çekmek için planlar geliştiriyor
(GEZEGEN AVI) - Webster Cash'in uzay tutkusu çocukken gördüğü ilk gezegenevi
(yıldızlık) gösterisiyle başlamış. Şu anda NASA'nın gelecekteki güneşdışı
proje tekliflerinden birinin baş araştırmacısı olan Cash, evrene bakışımızı değiştirmemize
yardımcı olacak en ileri fikirler üzerinde çalışmaktadır.


Webster Cash, verdiği proje teklifinin güneşdışı gezegenlerin doğrudan görüntülerini çekme imkanı sağlayacağını umuyor.
Gezegen Avı: Güneşdışı gezegen avına tam olarak nasıl dahil oldunuz?
Webster Cash: Güneşdışı gezegen sistemlerinin görüntülerini yakalama gücü
nedeniyle, bizi gerçekten çok heyecanlandıran Yeni Dünyalar Gözlemcisi proje
modelinin baş araştırmacısıyım.
GA: Bu model nasıl çalışıyor ve siz projeye nasıl dahil oldunuz?
Cash: Aslına bakarsanız, fikir eski bir modelden geliyor. Ayrı bir teleskoba
girmeden önce yıldız ışığını engelleyen, daha çok bir şemsiyeye benzeyen ve temelde
siyah bir saç tabakası olan bir yıldız gölgeliği kullanıyoruz. Yıldız gölgeliğinin
kenarlarında meydana gelen kırınımı (ışığın bükülmesi veya saçılması) bastırmak
için daha iyi bir yol geliştirme ilhamını önceki x-ışını aygıt çalışmalarımdan
aldım; böylece daha iyi görüntüler alabiliriz.
GA: Yani siz daha önce bir gökbilimci değildiniz?
Cash: Tam olarak değil. Sekiz yaşımdayken bir ortaçağ tarihçisi olmak
istemiştim ama sonra Kuzey Carolina Üniversitesi'nde bir gezegenevi gösterisi
izledim. Gösteri, Frank Drake'in yakın yıldızlardan gelecek radyo sinyallerini
araştırma konusunda ilk girişimleri olan Ozma Projesi hakkındaydı. O günden itibaren
bir gökbilimci olmak istedim. Lisans eğitimimi Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde
(MIT), doktoramı ise Kaliforniya Üniversitesi Berkeley'de tamamladım. Gezegen
ve yaşam araştırmalarına geri dönmeden önce kara delikler ve üstnovalarla uzun
süreli bir aşk ilişkim oldu.
GA: X-ışınıyla gökbilimi tecrübelerinizi gezegen arama faaliyetlerine ne zaman uyarlamaya başladınız ve bu çalışmalar Yeni Dünyalar Gözlemcisi fikrinin gelişimine nasıl katkıda bulundu?


Teklif Edilen Yeni Dünyalar Gözlem projesinin temsili görüntüsü. Küçük resim, projenin ortaya çıkarabileceği güneşdışı gezegen görüntülerinin bir benzetimidir.
Cash: Şöyle bir göz attım ve 2003 yılında fikirler geliştirmeye başladım.
X-ışınlarının dalga boyu çok kısadır ve onlarla çalışırken çok dikkatli ve duyarlı
olmanız gerekir. Burada edindiğim teknik deneyim, kendi yıldızlarının
parlaklığı içerisinde kaybolmuş güneşdışı gezegenlerin soluk ışıklarını gözlemleyecek
yollar bulmama yardımcı oldu.
GA: Yeni Dünyalar Gözlemcisi güneşdışı gezegenleri incelemek için
nasıl bir yeteneğe sahip ve de bu aygıtın taççeker benzeri, yıldızlardan gelen
ışığı engelleyen diğer cihazlardan farkı nedir?
Cash: Taççekerlerde hem yıldızdan hem de gezegenlerden gelen ışık teleskoba
aynı anda girer. İşte bu durumda aşırı derecede dikkatli olmanız gerekir,
çünkü yıldız ışığı kırınımla ilgili pek çok soruna neden olur ve teleskobun
içerisinde saçılır. Yeni Dünyalar Gözlemcisi'nde ise ışık ya "şemsiyenin" kenarından
ıskalayıp geçer ya da arkasında kalır. Yani yıldız ışığı kesinlikle teleskoba
girmez; göreceğiniz tek şey gezegendir. Pek çok güneşdışı gezegeni ve bunların
renkleri ile parlaklık aralıklarını görebileceğiz. Ayrıca, bu gezegenleri sınıflandırıp,
güneş sistemimizin içeriğine bağlı kalmadan özelliklerini daha iyi anlayabileceğiz.
GA: Yani bu cihaz bize güneşdışı gezegenlerin resimlerini verebilir?
Cash: Elbette, aslına bakarsanız cihaz en iyi görünür ışıkta çalışıyor.
Örneğin, eğer bu cihazı çok uzaklardan güneş sistemimize bakmak için kullansaydık,
hepsini tek tek görebilecektik. Yani mesela mavi nokta Dünya olacaktı, beyaz
olan Venüs; ve öyle devam edecekti, Neptün'e kadar hepsini görebilecektik.
GA: Gezegen avı dışında, boş zamanlarınızda neler yapmaktan hoşlanırsınız?
Cash: Vallahi, Colorado'da (Kendisi Cash Boulder/ABD'de bulunan Colorado
Üniversitesi'nde Gök Fiziği ve Gezegen Bilimleri Bölüm Başkanı'dır) yaşayan biri
olarak, bol bol yürüyüş ve tabii ki Winter Park, Keystone ve Copper gibi yerlerde
kayak yaparım. Liste böyle uzayıp gider. Seyahat etmeyi de çok severim, özellikle
İtalya'ya. Eşimin ailesinin bir kısmı oradan. Bu ülkenin kültürünü, tarihini,
sanatını, yiyeceklerini ve bilim insanlarını gerçekten çok severim.
GA: Yaşanabilir güneşdışı gezegenler ve hatta başka yerlerde yaşam belirtileri bulmanın ne gibi etkileri olacağını öngörüyorsunuz?
Cash: Öyle sanırım ki, yaşanabilir bir gezegen bulmak, bizde mevcut "uzay
gemisi Dünya" mantığını etkileyecek ve evrenin derinliklerine doğru ilerlemek
konusunda bizleri heveslendirecektir. Geminizi indirecek ilgi çekici bir yer
varken, yıldızlararası uzay körfezini geçmeyi düşünmek daha kolay olacaktır.
Yaşam bulmaya gelince, bu hemen hemen herkesin bilmeyi istediği bir şey, öyle
değil mi? Sanıyorum, olumlu ya da olumsuz hangi yönde olursa olsun, bulunacak
bir yanıt insanoğlunun evreni kavrayışında büyük değişiklikler yapacaktır.
Yazan : Joshua Rodriguez / Gezegen Avı (PlanetQuest)