Avrupa Komisyonu, üye devletlerin "hukuk devleti raporu" kapsamında Polonya ve Macaristan'daki hukukun üstünlüğüne ilişkin ciddi endişelerini dile getirdi. Bu raporun, özellikle 800 milyar euroluk yardım paketinin dağıtımında belirleyici olması bekleniyor.
Avrupa Komisyonu, geçen yılki raporunda bu iki ülke hakkındaki endişelerini ifade etmişti. Ancak bu sefer uyarıdan çok, söz konusu ihlallere karşı somut yaptırımların olabileceği ifade edildi.
Covid-19 salgınına karşı oluşturulan 800 milyar euro değerindeki hibe ve kredi kurtarma fonuna erişimin, hukukun üstünlüğünün gözetimi şartı getirilmişti. Daha önceki uyarılara kulak asmayan Polonya ve Macaristan'ın bu yardımdan mahrum kalması söz konusu.
Komisyonun konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Komisyon, Birliğin mali çıkarlarını etkileyen hukukun üstünlüğü ilkelerinin ihlallerini belirlerken ve değerlendirirken, Hukukun Üstünlüğü raporunu dikkate alacaktır" ifadesi yer aldı.
AB, Başbakan Viktor Orban hükümetinden hukuk devleti imtiyazları kazanmak amacıyla Macaristan için 7,2 milyar euroluk yardımı şimdiden erteledi. Ayrıca Polonya için verilmesi beklenen 23 milyar euroluk sübvansiyon ve 34 milyar euroluk düşük faizli kredi için henüz resmi onay çıkmadı.
Komisyon raporu ve eleştirilerine henüz Varşova ve Budapeşte'den bir tepki gelmedi.
Macaristan'daki hukuk ihlalleri
AB'nin Macaristan hakkında yayınladığı "hukuk devleti" raporunda, "Budapeşte'nin yargı bağımsızlığını güçlendirme talebine uymadığı ve yolsuzlukla mücadele stratejisinin çok sınırlı olduğu" belirtildi.
Komisyon, Macar siyasi parti finansmanındaki kalıcı eksiklikleri ve üst düzey kamu yönetiminde kayırmacılık ve nepotizm risklerini açıkça ifade etti.
Raporda, "devlet reklamı için ayrılan fonların büyük bir kısmının, hükümeti destekleyen medya kuruluşlarına gittiği, diğer taraftan da bağımsız kuruluşlar ve gazetecileri engelleme ve yıldırma olduğu" belirtildi.
Polonya'da yargı bağımsızlığı sorunu
AB raporunda, Polonya'da iktidardaki Hukuk ve Adalet Partisi'nin (PiS) adalet sistemi üzerindeki etkisine ilişkin endişeler de dile getirildi.
AB'ye göre, "PiS tarafından anayasa mahkemesine ve diğer kurumlara yasadışı olarak yapılan atamalar ve değişiklikler ile Varşova'nın her üye devlet için bağlayıcı olan AB mahkeme kararlarını reddetmesi" öne çıkan ihlaller arasında.
Komisyon, devlet yolsuzluğunu izlemekten sorumlu başsavcının aynı zamanda Polonya adalet bakanı ve aktif bir PiS politikacısı olduğunu kaydetti.
Geçen yıldan bu yana Polonya'daki gazeteciler için profesyonel ortamın "koruyucu yargı süreçleri, gazetecileri korumadaki artan başarısızlık ve protestolar sırasındaki şiddet eylemleri" nedeniyle kötüleştiği belirtildi.