İskenderiyeli Hypatia
- Önem : Kadın kaşif, matematikçi, filozof
- Doğum : 370
- Ölüm : 415
Bir kaşif, matematikçi ve filozof olan Hypathia antik dönemin en verimli yazarları arasında yer almaktadır. Tanınmış bir matematik öğretmeni olan Theon’un kızı olan Hypathia antik dünyanın en önemli entelektüel merkezlerinden biri olan aynı zamanda Büyük İskenderiye Kütüphanesi’ninde bulunduğu şehirde yetişti. Hristiyan bir grup tarafından öldürüldüğü sırada Mısır’daki İskenderiye’nin önde gelen sakinlerinden biri ve şehrin en önemli öğretmenlerindendi.
Hypathia akademik kariyerine babasının ortağı olarak başladı. Çeşitli astronomi ve matematik kitaplarını gözden geçirip yeniden yazıyordu. Kısa zamanda popüler bir felsefe ve matematik öğretmeni haline geldi. 400 yılında İskenderiye Felsefe Okulu’nun müdürü oldu. Pek az kadının yüksek eğitim görebileceği bir çağda Hypathia akademik kariyerine babasının ortağı olarak başladı. Çeşitli astronomi ve matematik kitaplarını gözden geçirip yeniden yazıyordu. Son derece sıra dışı bir figürdü. Kendi at arabasını kullanıyor, erkek bir öğretmen gibi giyiniyordu. Yaşadığı dönemde birçok bilim insanı ile iletişim halinde olan Hypathia’nın çok sayıdaki buluşlarının arasında ustulabın geliştirilmiş bir biçimi de bulunuyordu. Şehirde sürekli olarak devam eden dini tartışmalar Hypathia’nın canına mal olacaktı. Dönem piskoposunun Hypathia hakkında cadı olduğuna dair dedikodular yayması onun imajını zedeledi. Bir gün şehir sokaklarında arabasını sürerken bir grup Hristiyan Hypathia’ya sarkıntılık etti. Çırılçıplak soyulduktan sonra vahşice öldürüldü ve bedeni parçalara ayrıldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İskenderiyeli Hypatia
Bir kaşif, matematikçi ve filozof olan Hypathia antik dönemin en verimli yazarları arasında yer almaktadır. Tanınmış bir matematik öğretmeni olan Theon’un kızı olan Hypathia antik dünyanın en önemli entelektüel merkezlerinden biri olan aynı zamanda Büyük İskenderiye Kütüphanesi’ninde bulunduğu şehirde yetişti. Hristiyan bir grup tarafından öldürüldüğü sırada Mısır’daki İskenderiye’nin önde gelen sakinlerinden biri ve şehrin en önemli öğretmenlerindendi.
-
Mattathias
İncil’de yer alan ifadeye göre antik Yahudaizmin dini merkezi olan bir tapınakta rahip olan Mattathias, Kudüs’te Yunanca konuşan Seleucid İmparatorluğu döneminde Yahudiler üzerindeki dini ve sosyal baskılara direnen ve isyan başlatan tarihi bir karakterdir. İsyanın başladığı MÖ 167 yılında Kudüs’teki Yunan iktidarın etkisinde toplum Yunan geleneklerini benimsemiş ve hatta Yunan tanrılarına tapmaya başlamıştı. Bu durum Yahudi toplumunda anlaşmazlıklara neden oluyordu. O yıl sünnet ve Sabbath gününün de içerisinde olduğu kimi Yahudi adetleri yasaklandı ve bu durum isyana giden süreçteki anlaşmazlıkları daha derinleştirdi. İsyan yaklaşık olarak 7 yıl sürdü. Ne var ki Mattathias, Yahudilerin zaferini görecek kadar uzun yaşamadı. Oğullarının yüklendiği dava mirası Mattathias’ın arzu ettiği şekilde neticelendi.
-
Agatha Christie
İngiliz polisiye roman ve oyun yazarı olan Agathe Christie, dönemin en çok okunan yazarlarından olup kitapları yüz milyondan fazla satmış; dünyada İncil’den ve Shakespeare’in kitaplarından sonra en çok satılan kitapların sahini olmuştur. Oyunlarından ‘’Fare Kapanı’’ aynı tiyatroda aralıksız yirmi bir yıl sahnelenerek dünya rekoru kırmıştır. Eğitim hayatını annesinden aldığı derslerle sürdüren Christie, okula gitmemiş; roman yazmaya I. Dünya Savaşı sırasında hemşire olarak çalıştığında başlamıştır.
-
Amasya Genelgesi
Türk Milli Mücadele tarihinin dönüm noktası olan Amasya Genelgesi, Türk milletine egemenliği ve bağımsızlığı yolunda çağrıda bulunup işgaller karşısında kendi kaderini kendisinin tayin edeceğinin yazılı hale getirildiği bir metindir. Mustafa Kemal Paşa, Rauf Bey, Kazım Paşa[Karabekir], Ali Fuat Paşa[Cebesoy], Mersinli Cemal Paşa ve Refet Paşa[Bele] 'nın imza ve onayı ile Milli Mücadele hareketinin amaç ve yönteminin ilk defa karar edildiği Amasya Genelgesi, Mondros Mütarekesi'nden sonra ortaya çıkan İtilaf güçlerinin işgalci tutumlarına karşılık bölgesel nitelikli Müdafaa-i Hukuk hareketlerinin, bölgesel direnişlerin istiklali elde etmede ve işgalcileri ülkeden çıkarmakta yetersiz kalacağını dile getirerek ülke çapında örgütlü bir direniş ortaya koyma girişiminin belgesi oldu.
-
Adnan Ataman
Halk müziğinin temel niteliklerini koruyarak çok seslilik uygulamaları yapan Türk folklorcu, saz sanatçısı ve şef Adnan Ataman İstanbul’da doğdu. Çocukluğu annesi ve babasının ölümünden dolayı dedesi ve babaannesinin yanında Karadeniz Ereğlisi ve Safranbolu’da geçen Ataman, liseyi bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne dört yıl devam etti. Bu sırada İstanbul Radyosu’nda bağlama sanatçılığı yaptı. Sanat hayatı eğitim hayatının önüne geçince tıp eğitimini bıraktı. Askerlik sonrası açılan bir sınavı kazanarak Beşiktaş Veraset Vergi Dairesi’ne memur adayı olarak tayin edildi. Bu görevi devam ederken müzik çalışmalarını sürdürdü. Bu sırada babasının girişimiyle İstanbul Belediye Konservatuvarı bünyesinde kurulan Folklor İnceleme ve Derleme Kurulu’na bağlı Folklor Tatbikat Topluluğu’na sınavla fahri saz sanatçısı oldu ve memurluğu bıraktı. 1961’de topluluğun şefliğine ve yöneticiliğine tayin edildi. İstanbul Belediye Konservatuvarı bünyesinde topluluk eğitimciliği ve yöneticiliğinin yanı sıra Folklor İnceleme ve Derleme Kurulu üyeliği yaptı. Bu topluluğun kırk dört yıl şefliğini ve yöneticiliğini yerine getirdikten sonra görevini öğrencisi Esat Kabaklı’ya devredip 2005 yılında emekliye ayrıldı ve Türk müzik hayatına bir eğitimci olarak da hizmet etti. İstanbul’da vefat etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun