Hiç şüphe yok ki kübizm akımı denildiği zaman aklımıza ilk gelen sanatçıdır Pablo Picasso. 20. yüzyılın en radikal ressamı olarak kabul edilen Picasso teknik ustalığı, vizyoner yaratıcılığı ve derin empatisiyle hala saygı görmeye devam ediyor. Bu içeriğimizde dünyanın en ünlü ressamlarından birisi olan Picasso’nun hayatına, eserlerine ve özel yaşamına yakından bakacağız.
Pablo Picasso Kimdir?
Modern çağın en büyük ve en etkili sanatçılarından biri olarak kabul edilen İspanyol ressam; aynı zamanda heykeltıraş, matbaacı, seramikçi ve sahne tasarımcısıdır. Adeta plastik sanatlara yön vermek için doğan Picasso, Georges Braque ile birlikte kübizm akımını ortaya doğmasına ön ayak olmuştur.
25 Ekim 1881'de İspanya'nın Malaga kentinde doğan sanatçının babası da ressam ve aynı zamanda resim öğretmenliği de yapan Don José Ruiz Blasco'ydu. Belki bu yetenek de biraz genetiktir, siz ne dersiniz?
Ben çocukken annem bana 'Asker olursan general olacaksın, keşiş olursan papa olacaksın' dedi. Bunun yerine ressam oldum ve Picasso olarak kaldım.
Picasso'nun Eğitim Hayatı
Picasso'nun babası, çocukken ona resim çizmeyi öğretmeye başlar ve Picasso 13 yaşına geldiğinde beceri seviyesi babasınınkini aşar. Genç sanatçı okula gittiği sıralarda derslere karşı arzusunu kaybeder ve okul günlerini ders çalışmak yerine not defterine karalamalar yaparak geçirmeyi seçer.
Kötü bir öğrenci olduğum için, beyaz badanalı duvarları ve oturmak için bir bankı olan çıplak bir hücre olan 'calaboose'a sürgün edildim. Orayı sevdim, çünkü yanımda bir eskiz defteri aldım ve durmadan çizdim... Orada sonsuza kadar kalabilir, durmadan çizebilirdim.
Picasso henüz 14 yaşındayken ailesiyle beraber prestijli bir Güzel Sanatlar Okulu olduğu için Barselona'ya taşınır. Okul genellikle kendisinden birkaç yaş büyük öğrencileri kabul etse de, Picasso'nun giriş sınavında çizdikleri o kadar sıra dışıdır ki okul yönetimi bu yeteneği kaçırmamak için onu okula anında kabul eder.
Fakat Picasso Güzel Sanatlar Okulu'nun katı kuralları ve formalitelerinden rahatsız olur ve gözlemlediği şehir manzaralarını çizerek Barselona sokaklarında dolaşabilmek için dersten kaçmaya başlar. 1897 yılında henüz 16 yaşında olan Picasso, San Fernando Kraliyet Akademisi'ne katılmak için Madrid'e taşınır. Fakat bu okulun da klasik konulara ve tekniklere odaklanması yüzünden bir kez daha hüsrana uğrar. Bu süre zarfında bir arkadaşına şu cümleleri içeren bir mektup yazar:
Aynı eski şeyler hakkında konuşup duruyorlar: Resim için Velázquez, heykel için Michelangelo.
Picasso bir kez daha derslerini ekerek şehri dolaşmaya ve manzaraların yanı sıra çingeneler, dilenciler ve seks işçilerini resmetmeye başlar. 1899'da Picasso Barselona'ya geri döner ve dışlanmışların karargahı haline gelmiş El Quatre Gats ("Dört Kedi") adlı bir kafede sanatçı ve entelektüel kalabalık ile arkadaşlık kurar. Orada tanıştığı anarşistlerden ve radikallerden ilham alan Picasso, eğitim aldığı klasik yöntemlerden kesin bir şekilde kopar ve ömür boyu sürecek bir deney ve yenilik sürecine kendini adar.
Picasso’nun resimleri, kendisini sonsuz bir şekilde yeniden icat etmesiyle, radikal biçimde farklı stiller arasında geçiş yapmasıyla ünlüdür. Fakat tarz çeşitliliği picasso için adeta bir tutku haline gelir. Kariyeri boyunca çalışmalarının radikal değişimlerin göstergesi olmadığını, daha çok her eseri için istediği etkiyi elde edene kadar en uygun biçim ve tekniği nesnel olarak değerlendirmeye kendini adadığının altını çizer.
Ne zaman bir şey söylemek istesem, yapmam gerektiğine inandığım şekilde söyledim. Farklı temalar kaçınılmaz olarak farklı anlatım yöntemleri gerektirir. Bu ne evrim ne de ilerleme anlamına gelmez, kişinin ifade etmek istediği fikri ve onu ifade etme şeklini takip etmesi meselesidir.
Picasso’nun Mavi Dönemi
Sanat eleştirmenleri ve tarihçileri Picasso'nun kariyerini dönemlere göre sıralarlar. Bu dönemlerden ilki 1901'den 1904'e kadar süren ve bu yıllarda neredeyse tüm resimlerine hakim olan mavi renge dayanır. Ortaya çıkardığı eserler sebebiyle "Picasso'nun Mavi Dönem"i sanat tarihi için oldukça önemli bir eşik haline gelir.
20. yüzyılın başında Picasso, kendi stüdyosunu açmak için Avrupa sanatının merkezi olan Fransa'nın Paris kentine taşınır. Yakın arkadaşı Carlos Casagemas'ın ölümü üzerine derin bir depresyona giren Picasso'nun bu dönemde resimlerinde karamsar bir hava hakim olur. Birkaç sene boyunca yalnızca mavi-yeşil tonlarını kullanmayı tercih ederek yoksulluk, yalnızlık ve ıstırap temalı eserler üretir. "Mavi Çıplak" ve "Yaşlı Gitarist" tabloları, Picasso'nun Mavi Dönem'deki en ünlü tabloları arasında yer alır.
Picasso'nun Pembe Dönemi
Takvimler 1905 yılını gösterdiğinde Picasso depresyonun etkilerini yavaş yavaş üzerinden atmayı başarır. Kendini daha iyi hissetmeye başlayan sanatçının ruh halinin tezahürü de eserlerinde ortaya çıkmaya başlar. "Picasso'nun Pembe Dönemi" veya "Gül Dönemi" olarak bilinen bu dönemde bej, pembe ve kırmızı tonları da dahil olmak üzere daha sıcak renklere sahip resimler yapar.
Picasso aynı zamanda romantik ilişkileriyle de ünlü bir sanatçıdır. Bu dönemde güzel bir model olan Fernande Olivier'e deli gibi aşık olmakla kalmaz, sanat tüccarı Ambroise Vollard'ın cömert himayesi sayesinde varlıklı bir ressam haline de gelir. Pembe dönemindeki en ünlü resimleri arasında "Saltimbanques'te Aile" (1905), "Gertrude Stein" (1905-06) ve "İki Çıplak" (1906) gösterilir.
Picasso Neden Önemli Bir Sanatçıdır?
Kübist resimlerde nesneler, fiziğe meydan okuyan, kolaj benzeri etkiler yaratmak için kompozit geometrik şekillerini vurgulayarak ve aynı anda birden fazla bakış açısıyla tasvir ederek soyut bir biçimde parçalanır ve yeniden birleştirilir. Aynı anda hem yıkıcı hem de yaratıcı bir etkiye sahip kübizm, zamanında sanat dünyasını şok etmiş, dehşete düşürmüş ve büyülemiştir.
Picasso'nun kendine has üslubu ve yarattığı yüzlerce sanat eserinin birçok sanatçıyı etkilemesi Picasso'yu efsanevi bir ressam haline getirmiştir.
Picasso'nun En Ünlü Eserleri Nelerdir?
1907 yılında Picasso, bugün kübist akımının öncüsü ve ilham kaynağı olarak kabul edilen "Les Demoiselles d'Avignon" tablosunu yapar. Beş çıplak seks işçisini yansıtan bu tablo, keskin geometrik özelliklerinin yanı sıra sert mavi, yeşil ve gri tonlarıyla oldukça çarpıcıdır. Tablo kendisinin veya başka birinin daha önce çizdiği hiçbir şeye benzemediği için 20. yüzyılda sanatın gidişatını da derinden etkiler.
Picasso'nun "Les Demoiselles"ini ilk gördüğünde şok olduğunu anlatan Braque, "Bana biri benzin içip ateş tükürüyormuş gibi hissettirdi." açıklamasını yapar. Bu yeni üslup konusunda adeta büyülenen Braque, hızla kübizm ile ilgilenmeye başlar ve yeni stili devrimci bir hareket olarak adlandırır.
Picasso'nun "Analitik Kübist" eserleri olarak bilinen erken dönem Kübist resimleri arasında "Üç Kadın" (1907), "Masada Ekmek ve Meyve Tabağı" (1909) ve "Mandolinli Kız" (1910) sayılabilir. Daha sonraki Kübist eserleri, zamanın sanatsal tipikliklerinden daha da uzaklaşarak, çok sayıda küçük, bireysel parçadan devasa kolajlar yaratması nedeniyle "Sentetik Kübizm" olarak ayırt edilir. Bu resimler arasında "Sandalye Caning ile Natürmort" (1912), "Kart Çalar" (1913-14) ve "Üç Müzisyen" (1921) sayılabilir.
Picasso'nun Klasik Dönemi
'Baharda Üç Kadın' Picasso'nun 1918 ve 1927 arasındaki çalışmaları, deneylerin hakim olduğu bu dönemde Realizme kısa bir dönüş olan "Klasik Dönem"in bir parçası olarak kategorize edilir. Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, Picasso'nun sanatında bir sonraki büyük değişikliği başlatır. Picasso eserlerini bu dönemde daha da kasvetli hale bir şekilde çizer ve bir kez daha gerçekliğin tasviriyle meşgul olur. Bu dönemdeki en ilginç ve önemli eserleri arasında "Baharda Üç Kadın" (1921), "Kumsalda Koşan İki Kadın/Yarış" (1922) ve "Pan Boruları" (1923) sayılabilir.
"Guernica" Tablosunun Hikayesi
1927'den itibaren Picasso, sanatsal tezahürü kendi Kübizminin bir ürünü olan Sürrealizm olarak bilinen yeni bir felsefi ve kültürel harekete kapılır.
Picasso'nun tüm zamanların en büyük tablolarından biri olarak kabul edilen en ünlü Sürrealist Guernica tablosu, 1937'de İspanya İç Savaşı sırasında tamamlanır: Francisco Franco'nun Milliyetçi güçlerini destekleyen Nazi Alman bombardıman uçaklarının 26 Nisan 1937'de Bask'ın Guernica kasabasına yıkıcı bir hava saldırısı gerçekleştirmesinden sonra savaşın insanlık dışılığına öfkelenen Picasso bu sanat eserini çizer. Siyah, beyaz ve gri tonlardaki resim, savaşın dehşetinin Sürrealist bir kanıtı niteliğini taşır. Günümüzde Guernica, tarihin en hareketli ve güçlü savaş karşıtı resimlerinden biri olmaya devam ediyor.
Picasso'nun Olgun Dönem Çalışmaları
"Ölümle Yüzleşen Otoportre" Sentetik Kübizm'in göz kamaştırıcı karmaşıklığının aksine, Picasso'nun sonraki resimleri basit, çocuksu görüntüler ve kaba teknikler sergilemeye başladı. Bu sonraki çalışmaların sanatsal geçerliliğine değinen Picasso, bir zamanlar yaşlılığında bir grup okul çocuğunun yanından geçerken şöyle demişti: “onlar gibi çizin.
" İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Picasso, Komünist Parti'ye katılarak politik kimliğini saklamamaya başladı. İlki 1950'de ve yine 1961'de olmak üzere iki kez Uluslararası Lenin Barış Ödülü ile aldı.. Hayatının bu noktasında, aynı zamanda dünyanın en ünlü yaşayan sanatçısıydı Paparazziler onun her hareketini kayıt altına alırken, bu süre zarfında çok az kişi sanatına dikkat etti. Picasso, daha sonraki yıllarda sanatını sürdürmeye yaratmaya ve iddialı bir program sürdürmeye devam etti. Picasso, ölümünden bir yıl önce kurşun kalem ve pastel boya kullanarak daha sonraki çalışması "Ölümle Yüzleşen Kendi Portresi"nin yarattı. Kaba teknikle çizilmiş otobiyografik özne, yeşil yüzlü ve pembe saçlı, insanla-maymun arasında bir canlı olarak karşımıza çıkıyor. Fakat eserde aynı zamanda bir ömür boyu bilgeliği, korkuyu ve belirsizliği yakalayan gözlerindeki ifade, gücünün zirvesindeki bir ustanın hatasız eserini de yansıtıyor.
Picasso'ya İlham Olan Kadınlar
Hayatı boyunca adı birçok kez çapkınlık maceralarına karışmış Picasso'nun onlarca kadınla ilişkisi oldu ve yaşadığı ilişkiler sayesinde ilham perileri hiç eksik olmadı. Çapkın doğası gereği Picasso hayatı boyunca sadece iki kez evlilik yaptı.
1918'de Olga Khokhlova adında bir balerinle evlenen Picasso, her ne kadar eşiyle 1927'de yollarını ayırsa da dokuz yıl birlikte yaşamaya devam ederler. Bu evlilikten Paulo adında bir oğulları olur ve sanatçı 1961 yılında -yani 79 yaşındayken- ikinci evliliğini Jacqueline Roque ile yapar.
Adeta kadınlarla romantik ilişki yaşamaya aşık Picasso Khokhlova ile evli iken, Marie-Thérèse Walter ile de uzun süreli bir ilişki yaşar. Bu birliktelikten Maya adında bir kızı olur. Güzelliğiyle de ünlü Walter Picasso'ya öylesine aşıktır ki, sanatçı öldüğü zaman o da kendi hayatına son vermeyi seçer.
1935'te hala evli olan Picasso, Jean Renoir'in filmi Le Crime de Monsieur Lange setinde çalışan bir sanatçı olan Dora Maar ile tanışır. İkili kısa süre sonra hem romantik hem de profesyonel bir ortaklığa girişir. Bu ilişki on yıldan fazla sürer ve bu süre boyunca Maar depresyonla mücadele eder. Picasso bu ilişkisi esnasında Françoise Gilot adında bir kadınla ilişkiye başladıktan üç yıl sonra, 1946'da yollarını Maar ile ayırır (Gilot daha sonra çocuk felci aşısının mucidi bilim adamı Jonas Salk ile evlenir.)
Picasso'nun Çocukları
Picasso'nun Paulo (Paul), Maya, Claude ve Paloma Picasso adında dört çocuğu olmuştur. Babasının birkaç tablosunda yer alan kızı Paloma, Tiffany & Co. adlı ünlü mücevher firması için dizaynlar yapan ünlü bir tasarımcıdır.
Picasso'nun Vefatı
Sanatıyla adeta dünyaya yön veren ve hayattayken yaşayan bir efsaneye dönüşen Picasso, 8 Nisan 1973'te 91 yaşında Fransa'nın Mougins kentinde arkadaşları ile eğlenirken kalp yetmezliğinden vefat eder.