"Moskova devletinin güvenlik sınırında." Resim S.V. Ivanov, 1907
Moskova ile Kazan arasındaki savaş Han Safa-Girey döneminde devam etti. Savaş, barış müzakereleri ile dönüşümlü oldu. Kazan hükümeti Moskova'yı aldatmaya ve misillemeden kaçınmaya çalıştı. Kurnaz han önce barış görüşmelerine başladı, ardından Rus topraklarına sürpriz saldırılar düzenledi. Kazan sakinleri, Nizhny Novgorod, Murom ve Kostroma'nın kenar mahallelerini yaktılar, insanları sonuna kadar götürdüler.
Kırım işleri
1531'de Moskova, Kazan'ın kontrolünü yeniden ele geçirdi ve oraya Kasimov Han Dzhan-Ali'yi (Volga'da savaş. Moskova ve Kazan arasındaki kavga). Kırım, kendi kargaşası olduğu için bu olaylara katılmadı. Kırım Hanı Saadet-Girey, yeğeni İslam-Girey (İslyam-Girey) ile savaştı. Ayrıca, güçlü Shirin klanının önderliğindeki birçok yerel feodal bey ona karşı çıktı.
Sadece 1532'de Kırımlılar Muscovite Rus üzerindeki baskılarını yenilediler. Şubat ayında Kırım halkı Odoev ve Tula bölgelerine gitti. Baskına Saadet-Giray'ın yönettiği Tsarevich Buchak başkanlık etti. Bu saldırı sürpriz olmadı. Valiler Mikhail Vorotynsky, Ivan Lyatsky, Vasily Mikulinsky ve Alexander Kashin başkanlığındaki Tula'da güçlü bir ordu vardı. Tatarlar, sınırdaki birçok köyü tahrip ettiler ve Rus alaylarıyla savaşmadan hemen ayrıldılar.
Mayıs 1532'de, Kırımların Kırım'a büyük bir yürüyüş için hazırlandığı haberi geldi. Güney hattını savunmak için topçu ile büyük ek kuvvetler gönderildi. Ancak bu yıl Rus Ukraynalılara karşı büyük bir saldırı olmadı. Saadet-Girey, Türk askerlerinin desteğiyle bu yıl Polonya-Litvanya sınırına baskın düzenledi. Kırımlılar bir ay boyunca Çerkasy'yi kuşattılar, ancak Çerkasy Daşekeviç'in muhtarı komutasındaki garnizon tüm saldırıları geri püskürttü. Saadet-Girey Kırım'a gitti, kendi isteğiyle tahttan vazgeçti ve İstanbul'a gitti. Taht, İslam Giray tarafından ele geçirildi. Ancak padişah hükümeti Kırım'da başka bir İslam amcası Sahib-Girey (Sahib) dikmeye karar verdi. Kırım Hanlığı hiyerarşisindeki ikinci kişi olan kalgi görevini İslamiyet sürdürdü. Perekop ve Ochakov onun mülkleriydi.
Ryazan bölgesinin harabesi
Ağustos 1533'te Moskova'da Kırım ordusunun Moskova devletine karşı Çareviç İslam-Girey ve Kırım'da sürgünde yaşayan ve hayalini kuran eski bir Kazan kralı olan Safa-Girey liderliğindeki bir kampanyanın başlangıcı hakkında bir mesaj alındı. Kazan'a kazanan olarak dönüyor. Kırımlılar 40 bin asker topladı.
Rus hükümeti, düşmanın hareketine ilişkin kesin verilere sahip değildi ve sınır bölgelerini korumak için olağanüstü önlemler aldı. Egemen Vasily III, Kolomenskoye köyünde yedek alaylarla ayağa kalktı. Prensler Dmitry Belsky ve Vasily Shuisky ordusu Kolomna'ya gönderildi. Prens Fyodor Mstislavsky, Peter Repnin ve Peter Okhlyabin'in alayları oraya gönderildi. Kolomna'dan "Lehki Voivods" Ivan Ovchina-Telepnev, Dmitry Paletsky ve Dmitry Drutsky'nin süvari müfrezeleri düşmanla buluşmak üzere gönderildi.
1532 yılındaki başarısızlık tecrübesi ve tutuklulardan alınan "sahilin" güçlendirilmesine ilişkin bilgiler, Kırım prenslerini başka bir yerde grev yapmaya zorladı. 15 Ağustos 1533'te Büyük Dük, Tatarların Ryazan yakınlarına gelişine dair bir haber aldı. Kırımlılar köyleri yaktı, kaleyi almaya çalıştı ama püskürtüldü. Ryazan toprağı korkunç bir yıkıma uğradı. Tatar ağılları şehrin çevresinden geçerek, saklanacak vakti olmayanlarla doluydu. Kırımlılar çok fazla ganimet ele geçirdiler.
Düşman operasyonları alanına ilk giren, Voivode Paletsky'nin ayrılmasıydı. Bezzubovo köyü yakınlarında, Kolomna'dan 10 verst, Ruslar, orada soyulan Kırım müfrezesini "ayaklar altına aldılar". Moskova asilleri ile Telepnev-Ovchina, Zaraisk yakınlarındaki düşmanın gelişmiş güçlerini yendi. Düşman kaçtı, çoğu Sturgeon Nehri'nde boğuldu. Peşinde, Rus hafif alayları ana düşman kuvvetlerine çarptı. Telepnev-Ovchina düşmanla cesurca karşılaştı, birçok kez üstün düşmanla savaşmayı başardı. Tatarlar, tüm Rus ordusunun Telepnev'i takip ettiğini düşündüler, onu takip etmediler ve aceleyle sınıra çekilmeye başladılar. Ana kuvvetlerle bağlantısı kesilen Tatar müfrezelerinden biri, dolambaçlı yollarla Ryazan ormanlarını terk etmek zorunda kaldı. Kırımlılar atlarını ve zırhlarını terk ettiler, çoğu Ryazan köylüleri tarafından dövüldü.
Gelecekte benzer bir felaketi önlemek için seriflerin güçlendirilmesine karar verildi. Ormanda yeni yığın çentikler kesildi. Açık yerlerde hendekler kazıldı, korkuluklu surlar döküldü. Kaleler kuruldu. Skor çizgileri sistemi geniş bir alana kuruldu: Ryazan'dan Venev, Tula, Odoev ve Kozelsk'e. Alaylarla böyle bir sınırı örtmenin imkansız olduğu açıktır. Hesaplama, seriflerin düşmanın süvarilerini yavaşlatacağı gerçeğine dayanıyordu. Tatarların geçitleri bulması ve temizlemesi zaman alacak. Baskın sürprizini kaybedecek. Bu sırada devriyeler valilere düşmanın ortaya çıktığını bildirecek ve askerler tehdit altındaki bölgelere çıkarılacak. Sınır kalelerini, barakaları işgal edecekler. İstilayı püskürtecek. Düşman geçerse, o zaman geri dönüş yolunda, bu tür çentikler onu da geciktirecek, tam olarak geri püskürtmesine izin verecektir. Bu tür hatları izlediler ve düşman Ryazan ve Meshchera Kazaklarının ve diğer sınır sakinlerinin ortaya çıkması konusunda uyardılar. Puanlar gerektiği gibi güncellendi.
Kazan ile savaş
Çar III.Vasily'nin ölümü (Aralık 1533), Rus devletinin konumunu önemli ölçüde karmaşıklaştırdı. Başka bir Rus-Litvanya savaşı başladı. 1534 yılında, Sigismund I, Grand Duke IV. Ivan'ın bebekliğinden yararlanmayı düşünerek, Grand Duke Vasily tarafından yapılan tüm fetihlerin geri verilmesini talep etti ve bir savaş başlattı (Starodub savaşı). Kazan'da Rus karşıtı duygular ağır bastı.
Zaten 1533-1534 kışında Kazanyalılar Nizhny Novgorod topraklarına baskın yaptılar, birçok köyü mahvetti ve insanları sonuna kadar götürdüler. Ardından Vyatka topraklarına baskınlar başladı. Moskova hükümeti Kazan ile mantık yürütmeye çalıştı, ancak Rus yanlısı Han Dzhan-Ali artık yerel soyluların desteğini almadı. Kazan feodal beyleri, zorlu bir hükümdarın olmadığı Moskova'nın zayıflığını hissettiler ve boyarlar, büyük hükümdarın gençliğinden kendi çıkarları için yararlandılar. Kazan Hanlığı'nda güçlü bir Rus karşıtı hareket başladı. Yakında Jana-Ali ve Rus danışmanları devrildi ve öldürüldü. Moskova ile ittifakın birçok taraftarı hanlıktan kaçtı. Rusya'nın uzun süredir düşmanı olan Safa-Girey, khan tahtına döndü.
Safa-Girey'in katılımı Volga'da yeni bir büyük savaşa yol açtı. 1535-1536 kışında, Meshchera valileri Semyon Gundorov ve Vasily Zamytsky'nin hataları nedeniyle Kazan müfrezeleri Nizhny Novgorod, Berezopolye ve Gorokhovets'e ulaştı. Balakhna'yı yaktılar, ancak daha sonra Murom'dan transfer edilen komutanlar Fyodor Mstislavsky ve Mikhail Kurbsky'nin alaylarının darbesinden kaçarak geri çekildiler. Kazan vatandaşları gittiler, sollanmadı. Müfrezelerinin Koryakovo'ya Unzha Nehri üzerindeki saldırısı, Kazan Tatarları için daha az başarılı sonuçlandı. Saldırganların çoğu öldürüldü, esirler Moskova'ya götürülerek idam edildi. Temmuz 1536'da Kazanyalılar Kostroma yerlerine baskın yaptılar, Kusi Nehri üzerindeki Prens Peter Zasekin'in karakolunu yok ettiler. Zasekin'in kendisi ve vali Menshik Polev savaşta öldü. Sonbaharda, Kazan sakinleri Galiçya yerlerine gitti.
Ocak 1537'de Safa-Girey birlikleri yeni bir sefer başlattı ve ormanlarda Murom'a ulaştı. Saldırının sürprizinden faydalanan Kazanyalılar, kaleyi ele geçirmeye çalıştı. Köyleri yaktılar ama kaleyi almayı başaramadılar. Üç günlük bir kuşatmadan sonra, Vladimir ve Meshchera'dan Rus birliklerinin yaklaştığını haber alan Tatarlar aceleyle geri çekildi. Kazanyalılar Murom'un yakınından birçok esir alarak Nizhny'ye gittiler. Üst posad'ı yaktılar, sonra geri atıldılar ve sınırlarına gittiler. Aynı zamanda, Rus kronikleri, Balakhna, Gorodets, Galich ve Kostroma civarında Kazan ve Cheremis (Mari) müfrezelerinin ortaya çıktığını kaydetti.
Safa-Giray'ın devrilmesi ve dönüşü
Doğu sınırındaki durumun keskin bir şekilde kötüleşmesinden endişe duyan Moskova, Volga bölgesindeki sınırları güçlendirmeye başlar. 1535'te Perm'de yeni bir kale kuruldu, 1536-1537 şehir Korega (Bui-gorod), Balakhna, Meschera, Lyubim nehri üzerine inşa edildi. Ustyug ve Vologda'daki surlar yenileniyor. Temnikov yeni bir yere taşındı. Yangınların ardından Vladimir ve Yaroslavl'daki kaleler restore ediliyor. 1539'da Galiçya bölgesinin sınırında Zhilansky şehri inşa edildi. 1537'deki kategori kitapları ilk kez Kazan "ukrayna" daki voyvodların resimlerini içeriyor. Şah Ali ve vali Yuri Shein komutasındaki ana ordu Vladimir'de konuşlanmıştı. Alaylar Murom, Nizhny Novgorod, Kostroma ve Galich'te bulunuyordu. Konu Litvanya ile savaş nedeniyle karmaşıktı, ana güçleri batı sınırlarında tutmak gerekiyordu. Ayrıca Kırım'dan gelen tehdit de kaldı.
1538 baharında, Moskova hükümeti Kazan'a karşı büyük bir kampanya planladı. Ancak Bakhchisarai'nin baskısı altında barış görüşmeleri başladı. Kazan Hanının Murom'a tekrar saldırdığı 1539 sonbaharına kadar sürüklendiler ve Kazan müfrezeleri Galich ve Kostroma yerlerinde de ortaya çıktı. Kırım ve Nogay müfrezeleri tarafından takviye edilen Kazan ordusu, Murom ve Nizhny Novgorod bölgelerini harap etti. Sonra Tatarlar kendi topraklarına çekildi. Aynı zamanda, Prens Chura Narykov'un Kazan müfrezesi Galich yerlerini harap etti, Zhilinsky kasabasını mağlup etti ve Kostroma topraklarına gitti. Plyos Nehri'nde inatçı bir savaş gerçekleşti. Çatışma şiddetli geçti, dört Moskova valisi öldürüldü. Ancak düşman yenildi ve kaçtı. Tüm mahkumlar serbest bırakıldı.
1540'ta Narykov'un birlikleri Kostroma topraklarını tekrar işgal etti. Soldog kalesinde Tatarlar, Kholmsky ve Kambur'un bir dizi valisi tarafından ele geçirildi. Kazan, saldırıyı püskürttü ve ayrıldı. Rus komutanlar Boris Siseev ve Vasily Kozhin-Zamytsky savaşta öldürüldü. Aralık 1540'ta, Safa-Giray liderliğindeki Kırım ve Nogayların desteğiyle 30 kişilik Kazan ordusu, Murom surları altında yeniden ortaya çıktı. Rus garnizonu saldırıyı püskürttü. Kazanyalılar geniş bir tarlayı ele geçirdi, kısmen yaklaşan Kasımov Tatarları Şah-Ali tarafından geri alındı. Büyük Dük birliklerinin yaklaştığını Vladimir'den öğrenen Safa-Girey, orduyu götürdü. Tatarlar çevredeki tüm köyleri tahrip ettiler ve Nizhny Novgorod ve kısmen Vladimir yerleri de harap oldu.
Savaş, barış müzakereleri ile dönüşümlü oldu. Safa-Girey hükümeti Moskova'yı aldatmaya ve misillemeden kaçınmaya çalıştı. Kurnaz han önce barış görüşmelerine başladı, ardından sürpriz saldırılar yaptı. Büyük Volga sınırlarında savunma taktiklerinin etkisiz olduğunu gören Moskova hükümeti, büyük ormanları örtmek ve düşman baskınlarını savuşturmak imkansız olduğundan, Kazan halkının güçleriyle çatışmayı ortadan kaldırmaya çalıştı. Savaşın ana nedeni olan Kırım partisinin Kazan'daki hakimiyetini ortadan kaldırmak gerekiyordu. Kendisini Kırımlılarla çevreleyen hanın eylemlerinden memnun olmayan Kazan muhalefeti ile temas arayışları başladı.
1541'de, Kırım ordusunun Oka'ya yaklaştığı güney sınırlarına alayları geri çekme ihtiyacı nedeniyle Kazan'a karşı kampanya gerçekleşmedi. 1545'te Nizhny ve Vyatka'dan çıkan iki Rus ordusu Kazan duvarlarına yaklaştı. Bununla birlikte, Semyon Mikulinsky ve Vasily Serebryany'nin fareleri pek başarı elde edemedi. Görünüşe göre, ağır topçu eksikliği nedeniyle, şehirde Kırımlara karşı bir isyan umutları da gerçekleşmedi. Kazan Hanı, muhalefeti Ruslarla suç ortaklığı yapmakla suçlayarak muhalefete terör uyguladı ve birçok önde gelen prens ve mürzayı idam etti. Yaşamları için korku, Kazan asaletini birleştirdi. Ocak 1546'da Kırım karşıtı bir ayaklanma başladı. Safa-Girey, Nogay sürüsüne kaçtı.
Prens Chura Narykov, Beyurgan-Seit ve Prens Kadysh başkanlığındaki geçici Kazan hükümeti, Kasimov hükümdarı Şah-Ali'yi tahta çağırdı. Ancak, Kazan asaleti bir hata yaptı, Rus garnizonunun şehre girmesine izin vermedi. Yeni hanla birlikte sadece 100 Kasimov Tatarının Kazan'a girmesine izin verildi. Şah Ali ve taraftarlarının durumu çok istikrarsızdı. Yeni han, Kazan halkının desteğini görmedi ve sadece bir ay iktidarda kaldı. Nogayların yardımıyla Safa-Girey, Kazan sofrasını yeniden ele geçirdi. Şah Ali Moskova'ya kaçtı. Safa şehrin bir "tasfiyesini" gerçekleştirdi, Kazan'daki Rus yanlısı parti tamamen yenilgiye uğradı. Savaş yeniden başladı ve Korkunç İvan'ın birlikleri tarafından Kazan'ın ele geçirilmesine kadar devam etti.
1541'de Güney sınırı ve zafer
Çatışmalar, Kırımların görünmediği ender bir yılın geçtiği Muscovite Rus'un güney sınırında durmadı. 1533'te Moskova, İslam-Girey'i riske atmaya çalıştı. 1534'te İslam Kırım Ordusu'nda yeniden iktidarı ele geçirmeye çalıştı, Sahib-Girey tarafından mağlup edildi, ancak Perekop'u korudu. Kırım Hanlığı bölündü: Perekop'tan gelen kuzey bozkırları İslam'a maruz kaldı ve Han Sahib Kırım Yarımadası'nı kontrol etti. İslam, Litvanya ve Moskova ile yardım pazarlığı yapmaya çalıştı. Çatışma, İslam'ın nihayet yenildiği 1537 yılına kadar sürdü. Nogai sürüsüne kaçtı ve orada öldürüldü.
Bozkır sakinlerinin şu anda baskınları büyük ölçüde farklı değildi, ancak hiç durmadılar. İslam-Giray, "istikrarsızlığı" ile dikkat çekiyordu. Büyük bir "anma" için isteyerek dostluk ve ittifak sözü verdi, ancak Rusya'da savaşmaya giden Kırım Murzalarını durdurmaya cesaret edemedi. Bu, Rus hükümetini güney yönünde büyük kuvvetleri hazır bulundurmaya zorladı ve bu da Litvanya ve Kazan ile savaşı olumsuz yönde etkiledi. 1534'te Kırımlılar ve Azovlar, Pron Nehri üzerindeki Ryazan bölgelerine baskın yaptılar.
1535 yazında devriyeler düşmanı zamanında tespit edemedi ve Tatarlar Ryazan'ı işgal etti. Rus komutanlığı, daha önce "kıyıdan" çıkarılan ve Polonya-Litvanya ordusu Starodub tarafından kuşatma altına alınan alayları acilen güneye geri döndürmek zorunda kaldı. Büyük bir gecikmeyle askerler Oka'ya döndü. Aynı zamanda Tatarlar, ulusları için ayrılmadılar ve "tarlada" kaldılar. Güney sınırında büyük bir Kırım ordusunun varlığı, Moskova'nın Starodub'a yardım sağlamasını engelledi ve Vilna'ya karşı yaklaşmakta olan kampanyayı engelledi. Sonuç olarak, Starodub kuşatanlar tarafından alındı ve yakıldı, Polonyalılar ve Litvanyalılar şehrin tüm sakinlerini öldürdü.
1535 yazında askeri uyarının sona ermesinden kısa bir süre sonra, Rus hükümeti Pronsk'un eski Ryazan kalesini restore etmeye karar verdi. Moskova yıldan yıla çok sayıda alayı "kıyıya" ve güney bölgelere getirdi. Bu olumlu sonuçlar verdi. 1536'da Belevsk ve Ryazan yerlerine Kırım saldırısı 1537'de Tula ve Odoy yerlerinde başarısız oldu. Sahib-Girey, Moskova ile barış görüşmelerine başladı. 1539'da bir barış antlaşması imzalandı. Ancak Kırım prensleri ve Murza bunu gözlemlemeyecekti. Baskınlar devam etti. Zaten Ekim 1539'da, Sahib-Girey'in oğlu Tsarevich Amin'in (Emin-Girey) birlikleri Kashira çevresine girdi. Bu şehrin doğusundaki Oka'ya ulaşan Kırımlılar, birçok tutsağı ele geçirdi ve cezasız kalan uluslarına bıraktı.
1540 sonbaharında kırılgan dünya yok edildi. Kırım Hanı, Rusların Kazan'a yürüyeceği gerçeğinden yararlanmaya karar verdi. Moskova Rusya'nın katliamını 1521'de tekrar etmeyi planladı (Kırım kasırgası). Türkiye'den yardım alan Kırımlılar, Temmuz 1541'de bir kampanya başlattılar. Han, Türk piyade ve topçu, Nogay ve Astrakhan müfrezeleriyle takviye edilen 40 kişilik bir ordu topladı.
Moskova'da, Kırım Ordusu'nun büyük bir kampanyasının hazırlanmasını zamanında öğrendiler. Bu, "sahaya" gönderilen kaçak polonyannikler ve keşif müfrezeleri tarafından bildirildi. Rusya, güney hattına bir ordu gönderiyor. Dmitry Belsky komutasındaki ana kuvvetler Kolomna'da bulunuyordu. Diğer alaylar Oka'da pozisyon aldı. Zaraisk'te, birlikler prensler Semyon Mikulinsky ve Vasily Serebryany tarafından yönetiliyordu, Ryazan - Mikhail Trubetskoy yakınlarında, Tula'da - prensler Pyotr Bulgakov ve Ivan Khvorostinin, Kaluga - Roman Odoevsky'de. Yedek olarak, düşman Oka'yı geçerse, Prens Yuri Bulgakov ve Shibansky'li Tsarevich Shigaley'nin ordusu (Kazan'dan kovulan Şah-Ali'nin adaşı) Pakhra Nehri üzerinde bulunur. Şah Ali'nin Kasımov ordusu doğu hattını kapladı. Moskova savunmaya hazırdı. Rus kuvvetleri 25-30 bin asker saydı.
1541 Temmuzunun sonunda, Kırım birlikleri Rus "Ukrayna" sına çıktı ve Zaraysk'ı almaya çalıştı. Kırımlılar yeni taş kaleyi alamadılar ve Oka'ya gittiler. 30 Temmuz'da Tatarlar, Rostislavl yakınlarındaki Oka'da bulunuyordu. Rus alayları diğer tarafta konuşlanmıştı. Pakhra'dan gelen yedek alaylar da buraya geldi. Onların yerine, voyvodlar Vasily Shchenyatev ve Ivan Chelyadnin ile yeni alaylar gönderildi. Topçu süsü altında Kırım süvarileri nehri geçmeye çalıştı, ancak Rus takviyelerinin gelişi hanı saldırıyı durdurmaya zorladı. Akşam, neredeyse tüm Rus alayları ve büyük bir "teçhizat" bu yere geldi. Rus kaynaklarına göre, bir topçu düellosunda Moskova topçularının Türklere göre daha becerikli olduğu ortaya çıktı, "Tatarların çoğunu dobralara dövdüler ve Türkler çok sayıda silahı kırdılar."
Sahib savaşmaya cesaret edemedi ve Oka'dan geri çekildi. Kırımlılar, Pronsk yönünde ilerlemeye çalıştı. 3 Ağustos'ta Tatarlar, Ryazan kalesini kuşattı. Ağır top bombardımanının ardından Kırımlılar bir saldırı başlattı. Oka'daki hattın savunması için askerlerin tahsis edilmesiyle zayıflayan Rus garnizonu, yine de saldırıyı püskürttü. Rus ordusunun ana kuvvetlerinin buraya geldiği haberini alan han, topçu da dahil olmak üzere ağırlıklar atarak askerleri bozkırlara götürdü. Oğlu Amin, ana güçlerden ayrıldı ve Odoy yerlerini yok etmeye çalıştı. Burada vali Vladimir Vorotynsky tarafından mağlup edildi.
1541'deki büyük zaferden sonra, güneyde yeni bir güney sınırı güvence altına alındı. Oka ve Ugra'daki eski savunma hattı yedek, arka hat haline geldi. Yeni sınır şimdi Kozelsk - Odoev - Krapivna - Tula - Zaraysk - Ryazan hattı boyunca uzanıyordu. 1551'de kurulan Pronsk ve Mihaylov, "sahadaki" en önde gelen karakollardı.
1541'deki başarısızlığın ardından Kırımlılar, esas olarak Severshchina ve Ryazan bölgelerindeki daha az tahkim edilmiş yerlerden geçmeye çalıştı. Bu baskınlar artık Moskova için büyük bir tehdit değildi.
1541. Yüzyılın Ön Yüzü Chronicle Koleksiyonu'nun minyatürü: XNUMX'de Oka'da Ruslar ve Tatarların savaşı