Etkinlik 18: Bir Siber Tuzağa Düşersem?
Kazanım: Öğrenciler, siber tuzağa maruz kaldıktan sonra bir yetişkin ile iletişime geçme konusunda farkındalık geliştirecekler.
Süre: 1 Ders
Araç-Gereç:
Uygulama:
- Tahtaya, ‘Anneme ya da babama söylemeli miyim?’ görselini yapıştırın.
- Öğrencilerden, görseli incelemelerini isteyin ve düşünmeleri için 1-2 dakika zaman verin.
- Öğrencilere aşağıdaki soruları sorarak, görsel ile ilgili tahminlerini alın.
- Ne görüyorsunuz? Sizce ne olmuş olabilir?
- Şuan aklından neler geçiyor olabilir?
- Sizce kendini nasıl hissediyor?
- Bir yetişkine söylemek isteyeceği şey sizce ne olabilir?
Not: Öğrenciler, görseldeki çocuğun bir siber tuzağa maruz kalmış olabileceğini söyleyene kadar ipuçları vererek tartışmayı sürdürün.
- Öğrencilere, daha önce böyle bir durumla karşılaşıp karşılaşmadıklarını ve nasıl bir çözüm bulduklarını sorun. Yorum veya herhangi bir değerlendirme yapmadan, öğrencilerin geri dönüşlerini alın.
- Öğrencilerin dikkatini tekrar, görsele çekin. Öğrencilerden, görseldeki çocuğun en yakın arkadaşları olduğunu hayal etmelerini isteyin ve hep birlikte, arkadaşınızın bu sorusuna yanıt arayacağınızı söyleyin.
- Sınıftan 6 gönüllü öğrenci seçin ve her birine rastgele şapka kartlarını verin. Çocuklardan, kartların arkasında yazan açıklamaları dikkatlice okumalarını ve sorunun yanıtını kartta yazılı bilgilere göre düşünmelerini söyleyin. Çocuklara örnek vererek, çalışmayı kolaylaştırın.
- Çocuklar hazır olduklarında aşağıdaki basamakları uygulayın.
- Önce mavi renkli şapkadan başlayarak, sırası ile çocukları tahtaya alın ve soruyu hepsine tekrar sorun.
- Yanıtını alın ve tahtaya yazın.
- Daha sonra, sınıfa ‘Arkadaşınızın yanıtı hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce nasıl bir düşünce? Olumlu mu, olumsuz mu, iyimser mi, temkinli mi, tarafsız mı, yaratıcı mı? Sorularını sorun ve sınıfın değerlendirmelerini alın.
- Şapka kartı olan çocukların yanıtlarını aldıktan sonra, teşekkür ederek öğrencilere yerlerine oturmalarını söyleyin.
- Tüm sınıfa 6 şapka kartını, genel özellikleri ile aşağıdaki gibi tanıtın.
Arkadaşlarınızın elinde farklı renkte şapkalar vardı. Bu şapkaların bir özelliği var. Hepsinin farklı bir düşünme şekli var ve bu şapkayı takanlar da, şapka gibi düşünmeye başlıyor. Arkadaşlarınız da onlara verdiğim şapkaları taktıklarını hayal ettiler ve o şapkanın düşünme şekline göre düşünerek, soruyu yanıtladılar.
Mavi şapka: Bize neyi, nasıl düşünmemiz gerektiğini düşündürür.
Siyah şapka: Bu şapka takan kişiye olumsuz, tehlikeli ve riskli olan yanları düşündürür.
Beyaz şapka: Bu şapka, takan kişiye tarafsız olarak düşünmeyi sağlar.
Kırmızı şapka: Bu şapka, takan kişinin düşünürken duygularını ön planda tutmasını sağlar.
Sarı şapka: Bu şapka, takan kişiye olumlu ve iyimser olan yönleri düşündürür.
Yeşil şapka: Bu şapka, takan kişiye Her zaman yaratıcı fikirler düşündürür.
- Daha sonra, tahtadaki 6 farklı yanıtı öğrencilerle birlikte değerlendirin ve ortaya çıkan çözüm yollarını düşünmelerini isteyin. Sıra ile yanıtları ele alarak, tartışın.
- Tartışma sonunda, tüm sınıfın tek bir çözüm üzerinde karar vermelerini beklemeyin. Olumlu düşünmeleri konusunda yönlendirme yapabilir, tartışmayı sürdürebilir ya da kararı sınıfta oylayabilirsiniz.
- Etkinliğin sonunda çocuklara aşağıdaki bilgileri vererek, onları bilgilendirin.
Çevrim içiyken, siber tuzaklara karşı artık daha bilgili ve daha güçlüyüz. Başımıza neler gelebileceğiniz biliyoruz. Neler yapmamız gerektiğini öğrendik. Artık, dijital yurttaşlık kurallarına uyan bilinçli internet kullanıcılarıyız. Tüm bunlara rağmen, çevrim içi bir siber tuzağa maruz kaldığımızda da sakin olmayız. Bu herkesin başına gelebilir. Hiç zaman kaybetmeden bir yetişkinden yardım alırsak, onları bilgilendirirsek; işlerin daha çok büyümesini engelleyebiliriz. Böylece, sorunu çözmek konusunda tek başına kalmamış oluruz. Unutmayın, yetişkinler bu konuda sizden daha kolay ve daha hızlı çözüm bulabilir. Endişelenmeden, yardım isteyin.
Şapka Kartları Açıklamaları:
Mavi şapka: Bu şapka, takan kişinin tüm olayı yeniden gözden geçirmesini sağlar. Olay ile ilgili nasıl düşünülmesi gerektiğini söyler. Şimdi bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu tekrar düşün. Ne olmuş? Sonra ne olacak? Bu soruya yanıt vermeden önce sence neleri düşünmeliyiz? Neye göre karar vermeliyiz?
Siyah şapka: Bu şapka takan kişiye olayın ya da nesnelerin olumsuz, tehlikeli ve riskli olan yanlarını düşündürür. Şimdi bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu tekrar düşün. Sence, annesine söylemeli mi? Bu durumun tehlikeli ve riskli yanları sence neler olabilir?
Beyaz şapka: Bu şapka, takan kişinin tarafsız olarak düşünmesini sağlar. Şimdi bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu tekrar düşün. Sence annesine söylemeli mi? Tarafsız ol ve sadece durumu değerlendir. Olay ne?
Kırmızı şapka: Bu şapka, takan kişinin düşünürken duyguları ön planda tutmasını sağlar. Kızgınlık, mutluluk, sevgi, öfke… Şimdi, bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu düşün. Sence, annesine söylemeli mi? Sadece duyguların ile yanıt vermeye çalış.
Sarı şapka: Bu şapka, takan kişiye her zaman olumlu ve iyimser olan yönleri düşündürür. Şimdi bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu tekrar düşün. Sence, annesine söylemeli mi? Olay ne kadar büyük olursa olsun, ne kadar olumsuz görünürse görünsün, olumlu yönlerini görmeye ve iyimser olmaya çalış.
Yeşil şapka: Bu şapka, takan kişiye her zaman yaratıcı fikirler düşündürür. Şimdi, bu şapkayı taktığını hayal et ve soruyu tekrar düşün. Sence, annesine söylemeli mi? Sorun ne olursa olsun, yaratıcı bir çözüm bulmaya çalış ve aklına gelen fikirleri söyle.