Baş ağrısını tetikleyecek 50 tane neden sayabiliriz ama en azından 50 tane de iyileştirme yöntemi mevcuttur. Bunların arasında en göze çarpanlarından biri, özellikle migren için, "Biofeedback ve Neurofeedback"tir.
70’li yıllarda stres baş ağrıları için kafanın ön bölgesine Biofeedback sensörleri yerleştirilerek, gösterge sayesinde kas gerilimi ölçülmüş. Ön taraftaki kaslar gevşediği zaman gösterge aşağıya inmiş. Yıllar sonra, bu sisteme, kasın gevşediğini belirleyecek eşiğe gelindiğinde haber vermesi için ses eklenmiş. Buna tedavi edici ton denilmiş. Aynı zamanda, kas gerilimini azaltmak için değişik perdelerde tonlar da kullanılabilir. Bu, ek bir ödül haline gelir. Kaslar gevşedikçe, baş ağrıları da azalır.
Biofeedback geliştikçe, daha kompleks bir hale geldi. Baş ağrısını mönitörize ederken, sadece kas aktivitesini değil, aynı zamanda beyin dalgalarını, kalp atışlarını, nefes alışverişleri de kapsar bir hale geldi.
Neurofeedback’in migrende kullanımı için yaygın ve tutarlı klinik raporlamalar mevcuttur. Son 5 yıldır EEG Biofeedback eğitimi için yapılan klinik çalışmalar, bu tekniğin baş ağrılarını dindirmekte etkili bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur. Konvensiyonel baş ağrıları çoğunlukla “stres başağrıları” olarak anılır ve aynı zamanda migreni de kapsar.
Migren ağrılarını ele alacak olursak, EEG Biofeedback eğitimi için 2 çeşidi tanımlanır:
1-Âdetin ve alerjinin tetiklediği ağrılar
2- stresle tetiklenen ağrılar.
Neurofeedback (NF, EEG Biofeedback) kişiye, o gerilimi yaratan beyin dalgalarını azaltmayı öğreterek yapılan bir beyin egzersizidir ve özellikle migren vakalarında da etkilidir. Neurofeedback eğitimi bir öğrenme sürecidir. Sağlanan fayda, beyin eğitildikten sonra ağrı eşiğini yukarıya çekmek ve ağrıyı tetikleyen faktörler oluştuğu zaman da daha önce hassas olduğu bu faktörlere hassasiyetinin elimine edilmiş olmasıdır. Birçok hasta EEG Biofeedback tedavisi sonrası yıllar sonra bile bir daha migren atağı yaşamadıklarını rapor etmişlerdir. Başağrıları için başarı oranı oldukça yüksektir.
EEG Biofeedback, genelde ağrı sırasında yapılmasa da ya da yapılması gerekmese de ağrının oluştuğu an yapıldığında bile anında etkisinin görüldüğü yapılan çalışmalarda görülmüştür. Konvensiyonel başağrısı olan bir kişi ağrısının şiddetini yarım saatlik seans sonrasında % 50 oranında hafifletebiliyor. EEG Biofeedback uygulanan hastaların % 80’i başağrılarının tamamen ortadan kalktığını rapor etmişlerdir.
(http://www.eegspectrum.com/Applications/Migraine/)
ALTERNATİF YÖNTEM
Dr. Joseph Kandel (Florida Naples Nöroloji Merkezi kurucusu ve tıbbi direktörü ve Wright State Üniversitesi Tıp Fakültesinde doçent ve çok yoğun klinik uygulamaları mevcut) ve Dr. David B. Sudderth ‘in (Amerika Ağrı ile Baş Etme Bölümü Başkanı ve sağlık ile ilgili birçok alanda da popüler ulusal konuşmacıdır) migren ile ilgili yazdıkları kitapta (Kandel, J., Sudderth, D.B : Migraine, What Works!, prima health, 2000), migren için birçok tedavi yönteminin yanında neurofeedback’in de bir alternatif olduğunu belirtmişlerdir.
Kitaptan ufak bir alıntı yapacak olursak; kişinin, bilgisayar monitöründe gördüğü beyin dalgalarını farkında olmadan eğitebildiğini ve bu şekilde bir eğitimle de migren ataklarında frekansın azaldığını raporlamışlardır. Araştırmacılar, Neurofeedback’in migren ve diğer başağrılarında geçerli bir tedavi olacağına dair çalışmalar yapmaktadırlar.
TEK BAŞINA ETKİLİ YÖNTEM
Rahatlama eğitimi, rahatlama eğitimiyle beraber termal biofeedback, elektromiyografik biofeedback ve bilişsel davranışçı terapi, migreni önlemek için kullanılacak tedavi seçenekleri olarak düşünülebilir. Davranışçı terapi, migreni önleyici ilaç tedavisiyle beraber kombine kullanılabilir, ama biofeedback migrende kullanmak için tek başına ilaçlar kadar etkili bir yöntem (Campbell, Penzien ve Wall, 2000). En son AAPB oturumunda, neurofeedback’in geleneksel biofeedback yöntemleri içinde migrene uygulanması açısından daha üstün olduğu ispatlandı.
Amerikan Nöroloji Akademisi, Biofeedback’in migren tedavisinde kanıtlanmış bir tedavi yöntemi olduğunu bildirmektedir.
(http://www.aan.com/globals/axon/assets/2346.pdf,
http://www.aan.com/professionals/practice/pdfs/gl0089.pdf)
Düzenli beslenmeye dikkat!
Neurofeedback dışında baş ağrılarıyla başa çıkabilmek için gıdanıza dikkat etmeniz gerekir. Düzenli bir şekilde, besin içeren öğünler yemelisiniz. Hipoglisemi, baş ağrısına neden olabilir. Şeker içeren bir kahvaltı, insülin seviyesinde anormal bir artış ve düşüş yaratabilir. Bu da baş ağrılarına neden olabilir. Bazı yiyecekler, bazı insanlarda, baş ağrısını tetikleyici etki yapabilir. Bazı insanların, domates ve mısıra duyarlılığı vardır. Bazı migrenler de, yiyeceklerle tetiklenebilirler.
Baş Ağrısını Tetikleyen Yiyeceklerden Bazıları
Süt, çikolata, yumurta, buğday, yerfıstığı, fıstık ezmesi, asitli içecekler, domates, patates, yeşil biber, patlıcan, nikotin, peynir, baharatlı yiyecekler, alkol (Özellikle kırmızı şarap ve bira), sirke, kahve.
Acil Durumda Öneriler!
Baş ağrınızın başlayacağını düşündüğünüz anda basit yöntemlerle müdahale edebilirsiniz.
Bunlardan bazıları:
1-Birkaç bardak su için. Su kaybı baş ağrısını arttırabilir.
2-Oturun. Mola verin ve derin bir nefes alın.
3-Boyun egzersizleri yapın. Boyun egzersizleri 3 dakikanızı alır ve iş yerinde geçirdiğiniz uzun saatlerin gerginliğini atacaktır.
4-Eğer baş ağrınız gerginliğe bağlıysa, boynunuzun arka kısmına buz parçacıkları koyun. Eğer buz bulma imkanınız yoksa ,soğuk bir şişeden de faydalanabilirsiniz.
5-Sakin bir şekilde karın boşluğundan alacağınız nefes, kandaki oksijen/karbondiyoksit oranını değiştirir ve bu da stresi ve ağrıyı azaltmakta yardımcı olur.
6-Kalkın ve dışarı çıkın. Beş dakika yürüyüş yapın. Kapalı ortam ve yapay ışık altında uzun süre kalmak baş ağrınızı arttırabilir. Dışarıya beş dakika dahi olsa çıkıp doğal havadan, varsa, güneşten faydalanmanız yararlı olacaktır.
7-Boyun, omuz ve baş kaslarını rahatlatacak şekilde çevrenizdeki bir arkadaşınızdan masaj yapmasını rica edebilirsiniz.
Kaynak: Kozmik Yaşam Dergisi - Uzm. Dr. TANJU SÜRMELİ