Polip Nedir?
Tag Archives: ses teli polibi
Kist nedir?
Ses teli kisti neden oluşur?
Ses teli kisti kötü huylu mudur?
Ses teli kisti tanısı nasıl koyulur?
Ses teli kisti nasıl tedavi edilir?
Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.
Larinksin (Gırtlağın) En Sık Tümörleri
Larinksin iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) patolojilerinin neredeyse tamamı epitel kökenlidir. En sık görülen kötü huylu tümör yassı hücreli karsinom, en sık görülen kanser potansiyeli olan lezyon yassı hücre displazisi ve en sık görülen iyi huylu lezyon olan papillom epitelden kaynaklanır.
Larinksin Nadir Tümörleri
John Hopkins Hastanesi’nin 10 yıllık verilerini tarayan bir çalışmada (2004 – 2013)(#1), tükrük bezi tümörlerini de içerecek şekilde epitelyal tümörler, kistik lezyonlar, amiloidoz, granulom ve sarkoidoz çıkarıldıktan sonra toplam 778 olgudan 24’ünün epitelden kaynaklanmayan tümör olduğu görülmüştür.
24 olgunun 11’i kötü huylu tümörlerdir. Kötü huylu tümörlerin çoğunluğunu (6 olgu) krikoid kıkırdaktan kaynaklanan kondrosarkom oluşturmaktadır. İkinci en sık tümör (2 olgu) HIV-pozitif bireylerde görülen Kaposi sarkomudur. Diğer üç oldu ise metastatik tümörlerdir (Melanom, T hücreli tümör ve Sinovyal hücreli sarkom).
Olguların 13’ünü iyi huylu tümörler oluşturmakta idi. En sık görülen iyi huylu patoloji hemanjiyom (4 olgu) idi. 3 olgu granuler hücreli tümör, 2 olgu myofibroblastik tümör, 2 olgu schwannoma, 1 olgu kondrom, 1 olgu ossifiye edici fibromiksoid tümör tanısı almıştır. En sık görülen hemanjiyom için önerilen tedavi yöntemleri arasında sistemik, topikal ve intralezyoner steroidler, vincristine, imiquimod, siklofosfamid, interferon gibi ajanlar, seri endoskopik cerrahiler, pulse dye veya Nd:YAG lazer tedavisi, intralezyoner sklerozan ajan enjeksiyonu (örneğin pinyangmycin) açık rezeksiyon ve özellikle infantil hemanjiyomda başarılı olan propranolol tedavisi sayılabilir (#1-3).
Detaylı bilgi, iletişim ve randevu için:
Prof.Dr. Haldun OĞUZ
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları, Ses Bozuklukları, Baş-Boyun Cerrahisi
Başkan, Profesyonel Ses Derneği
Başkan Yardımcısı, Avrupa Foniyatri Akademisi
Telefon: 0 312 284 28 88
GSM: 0 531 431 06 94
Adres: Neorama İş Merkezi Kat 5 No.20 Söğütözü, Ankara
Facebook: https://www.facebook.com/ankarakbb
Instagram: https://www.instagram.com/prof.dr.haldunoguz/
Twitter: https://twitter.com/HaldunOguz
YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCaFsqsKOXijyXT7kjH9YFRQ
Kaynaklar
#1 Karataylı-Ozgursoy S, et al. Non-epithelial tumors of the larynx: a single institution review. Am J Otolaryngol. 2016 ;37(3):279-85.
#2 Price CJ, et al. Propranol vs steroids for infantile hemangiomas. Arch Dermatol 2011; 147(12):1371-6.
#3 Zheng JW, et al. Treatment guideline for hemangiomas and vascular malformations of the head and neck. Head Neck 2010; 32(8):1088-98.
Fonotravma (travmatik ses kullanımı), oluşumuna zemin hazırladığı ses hastalıkları, sesin kalite ve karakterinin bozulması, tedavi seçenekleri
Ses tellerinin iyi huylu hastalıklarının büyük kısmının oluşumunda tekrarlayan ses teli travmasının (fonotravma) katkısı vardır. Ses teli nodülü, ses teli polibi, ses tellerinde Reinke ödemi bu hastalıklara örnekler arasında sayılabilir. Travma sonrasında, ses tellerinin katmanlı yapısında yüzeyin (epitelin) altında yer alan lamina propria ya da bazal membranda hasar oluşur. Bu hasarın tamiri sırasında bahsedilen patolojiler ortaya çıkar.
Ses teli polipleri, çoğunlukla sesin kötü kullanılması sonucu oluşan epitel altı kanamalara, kanamalardan sonra oluşan hematoma, hematomun inflamasyon ve fibrozisle rezolüsyona uğramasına bağlı olarak oluşur. Histolojik incelemede lamina propriada hemosiderin ve demir depolanmaları görülebilir.
Ses teli nodülleri, vokal kord mukozasında aşırı vibrasyona neden olan yanlış ses kullanımı sonucu ortaya çıkar. Vokal kord nodüllerinde bazal membran yırtılması sonrasında lamina propriada aşırı fibronektin birikimi vardır. Bazal membranın yırtılması sıklıkla fonasyonda yırtıcı kuvvete maruz kalınan, ses tellerinin ön 1/3 ile orta 1/3’ünün kesiştiği yerde meydana gelir.
Reinke ödemi, ses tellerinin bölgesel olarak değil, bir bütün olarak şişmesidir. Genellikle sigara kullanımı ve sesin aşırı ya da kötü-yanlış kullanımının bir arada olduğu hastalarda, kronik irritasyon sonucu oluşur.
Ses tellerinde bu lezyonlar oluştuktan sonra, ses karakteri ve kalitesi etkilenir. Öncelikle oluşan lezyonlar ses tellerinin tam kapanmasını engeller ve ses tellerinin titreşim dinamiğini bozarlar. Ses telleri üzerinde gerek yukarı aşağı gerekse içten dışa dıştan içe mukozal dalga hareketleri bozulur. Mevcut bir lezyona rağmen ses çıkarma, konuşma, şarkı söyleme ses tellerinin ahenkli hareketini kalıcı bir şekilde etkiler. Ses tellerinin bu hastalıkları, medikal tedavi, fonomikrocerrahi ve ses terapisi yöntemlerinin bir ya da birkaçının birlikte kullanımı ile tamamen tedavi edilebilir.
Sağlıklı ses dileklerimle.
Reinke ödemi (polipoid kordit), ses telleri yüzey epitelinin hemen altında koyu, jöle benzeri sıvı birikimi ile karakterize bir ses teli hastalığıdır. Reinke ödemi olan bir hastamıza ses tellerinin görünümünü izlemek için aşağıdaki video bağlantısını tıklayabilirsiniz.
Nedenler
Reinke ödemi oluşumunda en önemli faktörler sigara içmek (tütün kullanımı), laringofaringeal reflü (mide asidinin boğaza geri akımı) ve uzun süreli sesin aşırı kullanımı ya da sesin yanlış kullanımıdır. Tekrarlayan ya da kronik üst solunum yolu enfeksiyonları ve sık boğaz temizleme hareketinin de Reinke ödemine yol açan ek faktörlerden olduğu düşünülmektedir.
Belirti ve Bulgular
Ses telleri hacim ve kütlesi artmıştır. Bu durum ses perdesinin kalınlaşmasına yol açar. Ses olması gerektiğinden daha kalındır. Kadın hastalarda görüldüğünde sesin daha erkeksi olduğu söylenebilir. Konuşma ve şarkı söyleme sırasında ortaya çıkan ses düzensiz, dengesiz, olması gerekenden daha pestir. Konuşma ve ses çıkarma sırasında zorlanma, uzun süre konuşulduğunda yorulma ve konuşurken gerektiğinden daha fazla güç harcanıyormuş hissi olabilir.
Tedavi
Ana tedavi yöntemi cerrahidir (fonomikrocerrahi). Cerrahi öncesi ve sonrası patolojinin oluşmasını destekleyen sorunlar ortadan kaldırılmalıdır: tütün tüketiminin bırakılması, ses hijyenine dikkat eden bir yaşam şeklinin edinilmesi, reflü diyeti uygulanması ve ilgili medikal tedavinin kullanılması gibi. Deneyimli bir cerrah tarafından yapılan bir cerrahi sonrası bu konulara dikkat edilmesi durumunda patolojinin tekrar etmesi pek olası değildir.
Aşağıdaki fotoğrafta cerrahi öncesi ve sonrası Reinke ödemli ses tellerinin fotoğraflarını görebilirsiniz.
Prognoz
Cerrahi sonrası seste belirgin iyileşme olur. Yukarıda belirtilen ses hijyeni ile ilişkili konulara dikkat edilmesi durumunda ses kalitesi çok uzun süre iyi olarak korunabilir.
Ses teli granulomu, genellikle ses tellerinin arka bölümünde, ses tellerinin bağlandığı kıkırdak kısmın üzerinde oluşur. İyi huylu bir büyümedir, yani kansere dönüştüğüne dair elimizde bir veri bulunmamaktadır. Nedenleri arasında boğaz reflüsü (laringofaringeal reflü), daha önce geçirilen bir ameliyat için genel anestezi verilirken koyulan boğaz tüpü (entübasyon), sesin yanlış ve kötü kullanımı (ses suiistimali; fonotravma) sayılabilir. Sık ve kuvvetli öksürük, tekrarlayan boğaz temizleme alışkanlığı, ses telleri düzeyinde kapanma sorunu olduğu için edinilen ikincil hiperfonksiyonel ses kullanımı da zeminde yer alabilir.
Ses teli granülomu olan bireyler, ses kalitesindeki değişikliklerden yakınırlar. Ses çatallı çıkabilir, büyük granulomlar ses teli kapanmasını etkileyebildiğinden ses soluklu olabilir, iki ses varmış gibi bir ses ortaya çıkabilir, ses kırılmaları olabilir. Bir diğer sorun boğazda takılma, boğazda bir şey varmış hissi olmasıdır. Bu durum, boğaz temizleme ve öksürük ihtiyacı doğurduğundan ses teli granulomunun daha büyümesine yol açabilir. Bazı bireylerde ise yutkunurken ya da öksürürken ani ağrı, ya da belirli bir süre konuştuktan sonra ortaya çıkan bir ağrı görülebilir. Bu ağrı ses telleri yani boğaz çevresinde olabileceği gibi kulağa yansıyan bir şekilde de olabilir.
Ses teli kıkırdağının bulunduğu arka kısım, ses teli hareketinin en kuvvetli olduğu alandır. Bu bölgede ses teli koruyucu örtüsü çok incedir, bu nedenle çok kolay zedelenir. Granulom, aslında travmaya uğramış bölgenin tamir edici, iyileşme sürecidir. Dört aşamalıdır: Kanama, iltihap, çoğalma ve yeniden şekillenme. Çok küçük bir çökük yara (ülser, ses teli ülseri) şeklinde olabileceği gibi çok büyük, hava yolunu daraltacak boyutta da olabilir. Tanısı ses tellerinin endoskopik muayene yöntemleri olan videolaringostroboskopi ya da fleksibl fiberoptik muayene ile kolaylıkla konulabilir. Ses kalitesini ne kadar etkilediğini anlamak için akustik analiz yöntemlerinden faydalanılabilir.
Granulom tekrarlama riski çok yüksek olarak bir rahatsızlıktır. Cerrahi olarak çıkarılmasının ardından bu oran %90’lara varacak oranda yüksek olabilir, dolayısıyla sadece cerrahi uygulamanın birincil olarak tercih edilmemesi uygun olur. Tedavinin olmazsa olmaz ayakları boğaz reflüsünün yönetilmesi ve ses terapisidir. Cerrahi olarak çıkarılması hem patolojik olarak tanının doğrulanmasını sağlar, hem de hızla ses kalitesini arttırır. Ancak, cerrahi sırasında b. toksini enjeksiyonu, ardından/beraberinde/öncesinde reflü tedavisi ve ses terapisi başarının kalıcı olmasını destekleyecektir.
Fonksiyonel ses kısıklığı (Fonksiyonel disfoni) (FD), yapısal olarak tamamen normal olan ses tellerinin uygun ses çıkarma işlevini yerine getirememesi durumudur. Bir başka ifade ile, normal olan ses organının uygun olmayan, ya da yanlış şekilde kullanılması olarak tanımlanabilir. Bu tanının koyulabilmesi için hastanın ses hastalıkları konusunda deneyimli bir klinik tarafından gerekli tüm incelemeler ışığında değerlendirilmiş olması gereklidir. Bu hasta grubu, ses hastaları içerisinde %10-40’lık bir bölümü oluşturmaktadır (1). FD’nin belirti ve bulguları çok değişkenlik gösterebilmekle birlikte, çoğu hastada geçirilmiş bir üst solunum yolu infeksiyonunu takiben görülebilir. Kadınlarda erkeklerden daha sık olarak görülür. Genellikle geçicidir ve tedavi yanıtı değişkendir.
FD’de sesin değişik özellikleri olumsuz olarak etkilenebilir. Sesin şiddeti, perdesi ya da genel kalitesinde bozulmalar olabilir, hatta nadiren de olsa, hasta hiç ses çıkaramayabilir (Fonksiyonel afoni). Psikolojik faktörler ve stres, FD belirtilerinin başlamasına ya da artmasına neden olabilir.
FD tanımı yerine ya da benzer klinik durumlar için kullanılan çok sayıda tanımlama mevcuttur. Bunlar arasında psikojenik, konversif, histerik, hiperfonksiyonel, kas gerilim ve misuse (yanlış kullanım) ses kısıklıkları sayılabilir (2-6).
Fonksiyonel disfonide larinks (gırtlak, hançere) içerisindeki küçük kasların uygunsuz kasılmalarının rol oynadığı düşünülmektedir. Bu kasılmalara neden olarak aşağıdaki mekanizmalardan bir ya da birkaçının rol oynayabileceği değişik çalışmalarda ifade edilmiştir (1):
1. Aşırı ses kullanma gerekliliğine bağlı teknik olarak sesin yanlış kullanımı (2-4)
2. Üst solunum yolu infeksiyonu sonrası gereken öğrenilmiş ses uyumu (5)
3. Laringofaringeal reflüye bağlı ses problemlerine ikincil artmış larinks ve farinks (boğaz, yutak) kasları gerginliği (7,8)
4. Küçük ses teli patolojileri (nodül, polip gibi) yada yetmezliklerine ikincil ses probleminin aşırı düzeltilmesi (9)
5. Kişilik özellikleri ya da psikolojik nedenlere bağlı larinks bölgesinde aşırı gerginlik (10,11)
FD tanısı, bireyin tam bir kulak burun boğaz ve baş boyun muayenesinin yapılmasını takiben, larinksin gerek geleneksel, gerek güncel (endoskopik, videolaringostroboskopik) yöntemlerle incelenmesi ve gerek görülürse ses laboratuarında yapılacak diğer incelemeler (ses analizi, tanısal ses terapisi, larinks elektromyografisi gibi) sonucunda koyulabilir.
Tedavi edilmeyen FD, bireyin yaşam kalitesini olumsuz etkilediği gibi, devam etmesi durumunda organik patolojilere (ses teli nodülü gibi) de yol açabilir.
FD tedavisi, ihtiyaç olan hallerde kullanılan değişik ilaçların yanı sıra bireye doğru ses davranışını öğretmeyi ve bunu güncel hayatta uygulamayı amaçlayan ses terapisi yöntemleri ile yapılmaktadır. Yeterli sıvı alımı, solunan ortamdaki havanın nemlendirilmesi, sigaradan uzak durulması, genel stresin azaltılması, uygun sesle ve nefes desteği ile konuşma, boğazı sık temizleme alışkanlığından kaçınılması gibi hastanın kendi başına uygulayabileceği yöntemler de tedavi başarısı açısından çok önemlidir (12). Bu önlemlerin alışkanlık haline getirilmesi, FD sorunları ile tekrar karşılaşmamak için de çok faydalıdır.
Sesi ile hayatının kazananlar (ses profesyonelleri) ve yaşam kalitesi için sesini önemseyenler bazı konularda dikkatli olarak ses sorunu yaşama riskini azaltabilirler. Bu konudaki önerileri bir araya getirmemiz gerekirse:
- Stresinizi kontrol edin, gizlemeyin. Stresi azaltacak önlemler alın.
- Yeterli derecede dinlenin. Uyku düzeniniz sesinizi olumlu etkileyecektir.
- Mutlu olmaya çalışın. Mutluluğunuz sesinize yansıyacaktır. Uygun nefes desteği ile çok gülün.
- Sigara içmeyin. Tütün ürünleri tüketmeyin. Dumanlı yerlerden kaçının. Duman ve kimyasal maddeleri solumayın, gerekli hallerde maske kullanın. Alkol alımını sınırlayın. Soluduğunuz her şeyin sizin en kıymetli enstrümanınız olan ses tellerinizin arasından geçtiğini unutmayın.
- Karnınıza nefes alın, soluk alırken karnınızı rahat bırakın, öne doğru çıkmasına izin verin. (Şişman hissedin:)) (Diyafram solunumu)
- Yediklerinize özen gösterin. Ses performansı öncesi süt ve sütlü ürünlerden uzak durun. Reflüye yol açması olasılığı olan gıdalar ve reflü diyeti konusunda bilginizi arttırın.
- Özellikle kış aylarında yatak odanızı nemli tutun. Uygun düzeyde nemli olan hava, ses sağlığınızı olumlu etkiler.
- Günde en az 8 bardak su için. Yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklarınız varsa bunu önce doktorunuza danışın.
- Konuşma sırasında geri plandaki televizyon ve radyo gürültüsünü azaltın.
- Şarkı söylemeden önce yeterli ısınma egzersizi yapın. Profesyonel şarkı söylüyorsanız bu konuda eğitim alın.
- Ses hijyeni ve performans derslerine katılın.
- Hasta iken şarkı söylemekten kaçının. Bu durum, ses profesyonellerinde ses problemleri oluşturan birinci nedendir.
- Telefon konuşmalarını kısa tutun.
- Ses kısıklığınız olduğunda erken dönemde tıbbi yardım isteyin.
- Boğaz temizleme alışkanlığı yerine yutkunmayı tercih edin.
- Unutmayın, ses hijyeni kendi kendine takip edilmesi gereken, ağız hijyeni gibi günlük olarak düzenli aklınızda bulunması gereken bir durumdur ve sesinizin ince ayarını yapmanızı ve uzun dönem sağlıklı sese sahip olmanızı sağlayan bir yöntemdir.
- Yüksek sesle konuşmayın ve bağırmayın. Spor karşılaşmaları sırasında uzun süre tezahürat etmeyin, çığlık atmayın.
- Performans sonrası gürültülü kulüp veya barlara olabildiğince gitmeyin. Bar, spor salonu, aile toplantıları, otobüs ve uçak gibi gürültülü ortamlarda sesinizi duyurmaya çalışmak için yüksek sesle konuşmayın.
- Yutkunurken ağrı duyuyorsanız şarkı söylemeyin.
- Rahat olduğunuz düzeyden daha yüksek veya alçak perdede söylemek için sesinizi zorlamayın.
- Uzun süre fısıldamayın.
- Nefes alırken göğüs kafesiniz ve omuzlarınızı yükseltmeyin.
- Ses imajınızı değiştirmeyin. Doğal konuşma sesinizi değiştirmeyin.
- Ses konusunda uzmanlaşmış bir kulak burun boğaz uzmanına danışmadan antihistaminik ilaçlar (alerji ilaçları) kullanmayın.
Uzun süreli ses kısıklığına yol açan birçok neden bulunmaktadır.
Ancak, ses kısıklığına etki eden faktörler genellikle bu ikisi ile sınırlı kalmaz. Dört ana grup faktör daha, bahsedilen diğer ana nedenlere eşlik eder. Bunlar, kişinin sesini kullanma bilinci ve yeteneği, psikolojik durumu, yaşam şekli ve mesleği ile ilişkili faktörlerdir. Ses telleri üst ve altında yer alan patolojilerin (rinit, sinüzit ve laringofaringeal reflü gibi) sese etkisi de önemli düzeyde olabilir. Ses kısıklığı nedeniyle başvuran her hasta, tüm bu faktörler açısından detaylı olarak tam bir Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun muayenesi ile değerlendirilmelidir.