... konulu sunumlar: "PSİKOLOJİ Psikoloji, davranışı ve davranışın oluşum süreçlerini, bireyler arasındaki davranış farklılıklarıyla birlikte inceleyen bilim dalıdır (Cüceloğlu."— Sunum transkripti:
1 PSİKOLOJİPsikoloji, davranışı ve davranışın oluşum süreçlerini, bireyler arasındaki davranış farklılıklarıyla birlikte inceleyen bilim dalıdır (Cüceloğlu 1997).
2 ÖĞRENME PSİKOLOJİSİOrganizmanın öğrenmesi ile ilgili davranışlarını inceleyen uygulamalı psikoloji dalıdır.
3 Öğrenme Psikolojisinin Araştırma Konuları Öğrenmeyi tetikleyen, oluşturan ve etkileyen etkenler,süreç ve sonuç açısından öğrenmenin nasıl gerçekleştiği,öğrenmede bireysel farklılıklar (Mowrer ve Klein, 2001:2).
4 Öğrenme Psikolojisinin Öğretmene Katkıları Şu soruları yanıtlayabileceksiniz.Sınıfımda neden bazı öğrencilerim çabuk öğrenirken, bazı öğrencilerim daha yavaş öğreniyor?Öğrencilerimin öğrenme, düşünme ve bilişsel stilleri, onların öğrenmelerini nasıl etkiliyor?İşleyeceğimiz konuyu daha iyi öğrenmeleri için, öğrencilerimi nasıl güdüleyebilirim?Öğrenmelerini pekiştirmek için, onlara ne tür ödüller verebilirim? Bu ödüllerimin sıklığı ve miktarı ne olmalı?Daha iyi öğrenmeleri için, öğrencilerime ceza vermeli miyim?Daha iyi öğrenmeleri için, öğrencilerime geribildirimi nasıl vermeliyim?
5 Öğrenme Psikolojisinin Öğretmene Katkıları Şu soruları yanıtlayabileceksiniz.Bazı öğrencilerimin olumsuz davranışlarının nedeni nedir?Öğrencilerimin, sınıf içindeki olumsuz davranışlarını ortadan kaldırmalarına nasıl yardımcı olabilirim?Öğrencilerimin öğrenmelerine engel olan şeyler neler? Bu engelleri nasıl ortadan kaldırabilirim?İşlediğim konu ile bir imge ya da nesneyi ilişkilendirerek, onların ilgilerini çekebilir ve böylelikle öğrenmelerini kolaylaştırabilir miyim?Kullandığım sözcük, materyal ve örneklere iliştireceğim duygusal yüklerle, onların konuları daha uzun süre hafızalarında tutmalarını nasıl sağlayabilirim?Öğrencilerimin daha iyi öğrenmeleri için, iletişim biçimimi nasıl düzenleyebilirim?
7 davranIşDAVRANIŞ: Organizmanın bilinçli ya da bilinçsiz olarak gerçekleştirdiği her türlü eylemdir.Eğitimde davranış: Eğitim bakışıyla gözlenebilir, ölçülebilir ve istenilir olması beklenmektedir (Demirel ve Kaya, 2006)
8 DAVRANIŞ Davranışın biyopsikolojik temeli: Davranışlar genel olarak, hormonal sistem ve beyin ve sinir sisteminin işbirliği içinde oluşmakta, devinsel davranış olarak adlandırılan davranışlarda ise, iskelet ve kas sistemi davranışın fiziksel yönünü ortaya çıkarmaktadır (Kalat, 1998).
9 Davranış Türleri Bilişsel davranış: Bilme, dikkat ve dikkati sürdürme, algılama, hatırlama, nedensellik ilişkileri kurma, sonuç kestirme, problem çözme, rüya görme ve hayal kurma gibi zihinsel eylemlerin oluşturduğu bilişsel süreçler içinde gerçekleşen her türlü davranıştır.
10 Bilişsel Davranış Bilişsel davranış örnekleri: Eğitim psikolojisinin yararlarının neler olduğunu bilmek,eğitim psikolojisi konularına dikkatimizi vererek konular arasında bağlantılar kurmak,bu konulardan faydalanarak öğretmenlik mesleğini nasıl daha etkili biçimde yapabileceğimizi hayal etmek
11 Bilişsel Davranış Bilişsel süreçler davranış mıdır? Evet, çünkü CAT, PET, MRI, fMRI gibi bazı yöntemlerle gözlenebilirler. (Kalat, 1998, Tauscher, Klein ve Kapur, 2004)
12 Duyuşsal DavranışDuyuşsal terimi, duygularla ilişkili olan süreçleri ifade etmektedir.Duyuş, normalde fark edilmeyen duyguların fark edilir ya da bilinçli hale gelmesidir. Erden ve Akman, 1994:226).Vücudumuzda gerçekleşen biyokimyasal süreçleri fark edemeyiz. Bu süreçlerin sonucu olan duygularımızı fark ederiz.Mutlu, üzgün, aktif, yorgun, gergin ya da saldırgan gibi sıfatlarla farkına vardığımız duygular duyuş olarak adlandırılmaktadır.
13 Duyuşsal DavranışDuyuşsal davranış : duyular ve ilgili beyin bölümleri aracılığıyla ortaya çıkan gerilme, korkma, sevme, sevinme, iğrenme, hoşlanma gibi duygularla ilişkili davranışlardır.
14 Duyuşsal davranış örnekleri Tuttuğunuz takımının maçı kazanmasına sevinmek,bir problemi çözemediğimiz için üzülmek,bir haberle ilişkili gelişmeler hakkında meraklanmak,bazı insanlardan hoşlanmak,takım veya parti taraftarı olmakeğitim psikolojisini sevmek,işlenen konular hakkında yeni örnekleri düşünürken heyecan duymak
15 Devinsel DavranışEğitim psikolojisi bağlamında devinsel davranış, bilinçli, istemli kas hareketleri ile ilgili süreçlere karşılık gelmektedir.Devinsel davranış örnekleri: El-göz koordinasyonu ile ilgili her tür etkinlik, koşmak, esnemek gibi eylemler kas hareketlerini gerektirir. Bir kitabı okumak göz kaslarını kullanmayı gerektirir. Kitabın sayfalarını çevirmek için el-göz koordinasyonunu sağlamamız gerekir.
16 AçIk ve kapalI davranIş Açık davranış: Başkalarınca kolayca gözlenebilen davranışlardır.Kapalı davranış: Dışarıdan başkalarınca gözlenemeyen davranışlar “kapalı davranış”tır (Schwartz ve Higgins, 1971).
17 BİLİNÇLİ VE BİLİNÇSİZ DAVRANIŞ Bilinçli davranış: insanın ilgili davranışı gerçekleştirme sürecinin farkında olduğu, tümüyle bilinçli olarak kontrol ettiği davranıştır.Bilinçsiz davranış: bireyin farkında olmadan, bilinçli olarak kontrol etmediği, otomatik olarak yaptığı, yaptığını hatırlamadığı davranışlardır (Kowitz, 1957:136).
18 ÜST DÜZEY-ALT DÜZEY DAVRANIŞ Üst düzey davranış: planlama ve düzenleme, hayal kurma, kestirimde bulunma, neden sonuç ilişkileri kurma, alet kullanma gibi kompleks nöronal yapıya sahip organizmalarda görülen davranışlardır.Alt düzey davranış: daha çok yaşamı devam ettirmede temel olan ve bir çok canlı türünde görülen davranışlardır (Goldberg, 2001:IX).
19 DAVRANIŞIN TEMEL İŞLEVLERİ Kalım (organizmanın hayatta kalması)Uyum (yaşamını sürdürebilmesi için çevreye uyum sağlaması)Öğrenme (çevreye uyum sağlayabilmesi için çevresel şartları ve kendi özelliklerini öğrenmesi, kendisi ve çevre arasında ilişkiler kurması)
20 DAVRANIM-DAVRANIŞDavranım: bir davranışı oluşturan en küçük eylem birimDavranış: birden fazla davranımdan oluşurÖrnek: kitabın sayfasını çevirme davranışındaki davranımlar:Göz organının her hareketiKitabın sayfalarını çevirmede kolun, elin, parmağın hareketlerinde görev alan tüm motor kasların kasılıp gevşemesi
22 DOĞUŞTAN GETİRİLEN DAVRANIŞLAR REFLEKSBelirli bir uyaranın oluşturduğu otomatik bir tepkidir.Doğuştan getirilir ve basit davranışlardır.Bütün bebekler belli reflekslerle doğar.Bu reflekslerden bazıları bebeğin yaşamının ilk yılında görülürken, sinir sisteminin gelişmesiyle bastırılır ya da dönüşüme uğrar (McPhillips ve Sheehy, 2004:317, Volpe ve diğ., 2000)
23 REFLEKS TÜRLERİ: VARKALMA (SURVIVAL) REFLEKSLERİ (kaynak:Bacanlı, 2007 , Nursing, 2007) AdıAçıklamaGelişimi ve süresiNEFES ALMASüreklidir sonra kısmen isteğe bağlı hale gelebilirKÖKÜNÜ ARAMAYüzünü dokunulan yöne çevirme6 ay içinde zayıflar ve yok olurEMMEDerece derece istemli hale gelir ve kontrol edilirYUTMAGÖZ KIRPMAGÖZ BEBEĞİ REFLEKSİSüreklidir.
24 REFLEKS TÜRLERİ: İLKEL (PRIMATIVE) REFLEKSLERİ (kaynak:Bacanlı, 2007, Nursing, 2007) ADIAÇIKLAMAGELİŞİMİ VE SÜRESİMoro refleksiYüksek bir gürültü, düşme gibi stres yaratan durumlarda, kollarını öne uzatma, arkaya gerilme, ağlama da görülebilirKol hareketi ve gerilme 6 ay içinde yok olur ancak başlangıç tepkisi varkalmaya direnir.Kavrama yakalamaAvucundaki nesnenin etrafında ellerini bükmesi3 ayda ortadan kalkar. 6. ayda istekli yakalama ortaya çıkarTonik boyun refleksiSırt üstü yatarken baş yan döner kol ve bacak aynı tarafa uzanır2-3 ayda ortadan kalkarBabinski refleksiAyağın altı gıdıklandığında parmakları yelpaze gibi açılır ve sonra bükülür8-12 ayda ortadan kalkarAdım atmaAyakta tutulursa adım atacakmış gibi ayağını kaldırır2 ayda ortadan kalkar egzersiz yapılırsa sürebiliryüzmeSuya konan bebek kol ve bacaklarını oynatır ve nefesini tutar4-6 ayda kaybolur.
31 İçgüdü İçgüdüler yalnızca bir türe özgü olan karmaşık davranışlardır. Tür: belli bir genin, sonraki kuşaklara aktarılmasının mümkün olduğu en büyük populasyon (Keeton, Gould ve Gould, 2004)
32 İçgüdüsel davranışiçgüdüye benzeyen, ancak belli bir türe ait olmayıp bir çok türde görülebilen davranışlardır.Doğuştan getirilmesinin ve öğrenmeyi gerektirmemesinin yanı sıra, karmaşık olması, belli bir zamanda ortaya çıkarak ertelenememesi nedeniyle içgüdüye benzerAncak, yalnızca belli bir türe özgü olmaması ile içgüdüden farklılaşır.
33 İnsanda içgüdüinsanda içgüdü değil içgüdüye benzeyen içgüdüsel davranışların bulunduğu kabul edilmektedir.
34 REFLEKS VE İÇGÜDÜ FARKLARI Türe özgü değildir.Belli bir türe özgüdür.Uyaranı belirgindir.Belirgin bir uyaranı yoktur.Basittir, bir refleks yalnızca bir-kaç motor alt davranıştan oluşur.Davranış karmaşıktır, bir içgüdü bir çok ardışık davranıştan oluşur.Ertelenebilir.Ertelenemez, içgüdü zamanı geldiğinde ortaya çıkar.
35 Bu davranışlar öğrenme olarak kabul edilmezler Geçici davranIşlarMadde ve alkol tüketimi, hastalık yorgunluk gibi etkilerle oluşan davranışlardır.Bu davranışlar öğrenme olarak kabul edilmezler
36 SONRADAN KAZANILAN DAVRANIŞLAR: ÖĞRENME Bireyin davranış potansiyelinde, kendi yaşantısı aracılığıyla değişiklik olması (Mowrer ve Klein, 2001:2)Refleks, içgüdü, büyüme, madde, ilaç, hastalık ve yorgunluk dışında kalan yaşantılar yoluyla, organizmanın davranış potansiyelinde oluşan, istendiğinde gözlenebilir hale dönüşebilen görece kalıcı davranış değişiklikleridir.
38 Performans Öğrenilenin gözlenebilir hale dönüşmesidir Performans terimi öğrenme ve öğrenilenin davranışa dönüşmesi arasında ayrım yapan bilişsel öğrenme kuramının vurguladığı bir terimdir.
39 EĞİTİMBireyin davranışının, istenen yönde, kasıtlı olarak planlı bir şekilde değiştirilmekte ve geliştirilmektedir (Ertürk, 1973; akt: Demirel ve Kaya, 2006)
40 ÖĞRETİMÖğrenmeyi sağlayan ve kolaylaştıran dışsal olayların, planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi süreci
41 DAVRANIŞLARIN OLUŞUMU: UYARICI-TEPKİ -KARŞILIK Uyaran: organizmanın duyum eşiğini aşarak organizmada değişikliğe neden olan herhangi bir etkidir (Budak, 2000)İçsel uyaran: Organizmanın kendi içinden etki eden uyaranlar. Acıkmanız, susamanız, ağrı, üşüme ya da sıcaklık duyumlarınız içsel uyaranlara örnektir.Dışsal uyaran: Organizmanın dışından etki eden uyaranlar.
42 TepkiTepki: organizmanın herhangi bir uyaran nedeniyle kendisinde oluşan değişikliğe uyum sağlamak amacıyla gösterdiği davranış.
43 KarşılıkKarşılık: organizmanın herhangi bir uyarana yönelik olarak çevreye verdiği tepkiye, çevrenin gösterdiği yeni davranış ya da yeni uyaranDIR (Bacanlı, 2007).
44 KARŞILIK TÜRLERİ PEKİŞTİREÇ CEZA KARŞILIK VERMEME Olumlu pekiştireç: organizmanın bulunduğu ortama olumlu (hoş) bir uyaran vermekOlumsuz pekiştireç: organizmanın bulunduğu ortamdaki olumsuz uyaranı almak, yok etmekCEZABirinci tür ceza:organizmanın bulunduğu ortama hoş olmayan bir uyaran sokmakİkinci tür ceza: organizmanın hoşuna giden uyaranı ortamından çıkarmakKARŞILIK VERMEMEDavranışı söndürmek için kullanılır.