Spaghetti
Bizdeki çubuk makarnanın karşılığıdır ve "sıpagetti" diye okunur. Uluslararası mutfaklarda, spaghetti bolognese (sıpagetti bolonez) yani kıyma soslu olanı çok popülerdir.
Linguine
Spaghetti'den daha kalın, Fettuccine'den daha ince ve yassı bir makarna türüdür "linguini" diye okunmaktadır. Spaghetti (sıpagetti) genellikle domates ve et ile kombine edilir, Linguine (linguini) ise deniz ürünleri ve fesleğen sos ile tercih edilir. Linguine'nin kepekli un ile yapılanı İtalya'da çok popülerdir. Ülkemizde pek fazla bulunmamaktadır. Linguine'nin kökeni, Cenova ve Liguria bölgesine dayanır. Linguine alle Vongole (istiridye ile linguine) en meşhur olanıdır.
Fettuccine
Roma mutfağının popüler makarna türüdür "fetuçini" diye okunmaktadır. Bizim eriştemiz diyebiliriz. En bilen sunum şekli ise "Fettuccine Alfredo"dur. Yani kremalı mantar sosu ile yapılan türü. Fettuccine hamurunda, her 100 gr. un için bir adet yumurta kullanılır. Ispanaklı Fettuccine de çok meşhurdur. Fettuccine geleneksel olarak evde taze yapılır. Tıpki bizim eriştemiz gibi. Arzu edildiğinde ise bu tazeliğinde hemen tüketilir ya da kurutularak sonra tüketilmek üzere saklanır.
Tagliatelle
Aynı zamanda "tagliolini" olarak da bilmektir ve yazıldığı gibi okunur. Tagliatelle şekil olarak Fettuccine'ye benzer. Tek farkı ebat olarak daha geniş olmasıdır. 6,5 ile 10 mm. genişliğe sahiptir. Tagliatelle genellikle et ve kıyma sosları ile tercih edilir.
Pappardelle
Aynen yazıldığı gibi okunur. Fettuccine'ye benzer ama büyük, çok geniş ve düz bir makarnadır. Adı yalayıp yutmak anlamına gelen "pappare"den türemiştir. Taze tipleri 2-3 santimetre genişliğine sahiptir. Genellikle sebzelerle birlikte domates veya krema sosu ile pişirilir.
Tortellini
İtalyanlar'ın yuvarlak makarnasıdır. İçi peynir veya et ile doldurulur. Genellikle kuru olarak değil, sos ile bulanmış bir biçimde servis edilmektedir. Aynı zamanda çorbası da yapılmaktadır. Özellikle et suyuna, porsiyona 5-6 adet gelecek şekilde ilave edilir. Dünyanın pek çok yerinde özellikle, İtalyan nüfusunun fazla olduğu bölgelerde yaygınca tüketilmektedir. Tortellini'ye benzeyen bir başka makarna Ukrayna mutfağından Vuşka'dır.
Ravioli
Dolgulu bir İtalyan makarnasıdır ve yazıldığı gibi okunur. Bizim mantılarla benzerlik gösterir, sadece şekil olarak biraz farklıdır. Ravioli aynı mantı gibi hazırlanır. Hamurun içine bir dizi malzeme konularak kapatılması ve haşlanması ile yapılır. Bu malzemeler peynir çeşitleri, sebze çeşitleri, et çeşitleri, deniz ürünleri ve bunların kombinasyonu şeklindedir.
Fagottini
Bizdeki mantının tam karşılığı, İtalyanların bohça şeklinde olan makarnası Fagottini’dir. Aynen yazıldığı gibi okunur. İtalyanca kelime anlamı zaten bohça demektir. Farklı farklı içeriklerle yapılıyor. Bunlar, peynir veya et parçacıkları veya sebze çeşitleri olabiliyor.
Cannelloni
Silindir şeklinde içi dolgulu ve fırında pişmiş makarna çeşididir "Kaneloni" diye okunmaktadır. Lazanya ile çok benzerdir. Aradaki tek fark Lazanya'nın düz, Cannelloni'nin ise silindir şeklinde olmasıdır. Eğer silindir şeklinde olan Cannelloni bulamazsanız, Lazanya'yı yuvarlayarak da Cannelloni yapabilirsiniz. Dolgu malzemesi olarak genellikle, kıyılmış et ve veya sebze çeşitleri ve peynir tercih edilir. Sos olarak ise beşamel veya domates sosu kullanılır. Arjantin ve Urugay'da ise Cannelloni yapımında makarna yerine krep kullanılır. Krep hamuruna silindir şekli verilir ve işi doldurulur.
Lasagne
Düz ve geniç hamur parçalarından oluşan bir makarnadır ve türkçemize "lazanya" uyarlanmıştır. Genellikle kıymalı olanı tercih edilir. Bir sıra lazanya hamuru üzerine kıyma sosu, sonra bir sıra daha lazanya hamuru, sonra üzerine yine kıyma sosu. Böyle böyle en fazla dört kat yapılır.
Farfalle
Yazıldığı gibi okunur ve bizim kelebek dediğimiz makarna ile aynıdır. Zaten İtalyanca "kelebekler" anlamına gelir. Uluslararası mutfaklardaki bir diğer adı da fiyonk, papyon anlamına gelen bow tie (bö tay) dır.
Fusilli
Bizim burgu dediğimiz makarnaya İtalyanlar 'fusilli" derler ve yazıldığı gibi okunur. Uluslararası mutfaklarda pesto fusilli, yani pesto sosu ile hazırlananı çok popülerdir.
Orecchiette
Küçük deniz kabuğu şeklindeki makaralara verilen isimdir ve "orikette" diye okunur. Bizde kulak makarna olarak da bilinir.
Penne
Yazıldığı gibi okunur ve bizde kalem makarna olarak bilinir. Uluslararası mutfaklarda Penne Arrabbiata (acı domates sosu) olarak çok popülerdir.
Rigatoni
Yazıldığı gibi okunur ve kalem makarnaya (penne) çok benzer. Sadece biraz daha iridir ve uç kısımları düz keşilmiştir. Bizde daha ziyade boru makarna olarak bilinir. Genelde iri doğranmış et ve sebze parçalarıyla vede krema bazlı soslarla servis edilir.
Ziti
Bizde düdük makarnası diye bilinir ve yazıldığı gibi okunur. Genelde soslanır, üzerine peynir serpilir ve fırınlanır (baked ziti)
Ali Rıza YÜCEL