Ekonomik yaptırımlar veya ekonomik yaptırım tehdidi, başta ABD olmak üzere, Batı uluslararası politikasının ana araçlarından biridir. Bu araç diğer ülkelere daha sık baskı uygulamak için kullanılır silâh veya silah tehdidi.
Ekonomik yaptırımların bir nesnesi olarak İran
Yaptırımların klasik hedefi İran'dır. 1979'ten beri, Şah Tahran'da devrildiğinde, ABD ekonomik yaptırımlar karşısında İran'ı her zaman tuttu. İran petrolünün ithalatı, yüksek teknolojili ekipmanlardan ilaçlara, ödeme ve uzlaştırmaya kadar geniş bir yelpazedeki malların ihracı ve İran'daki bankalarla yapılan diğer operasyonların yasakları ve İran'ın döviz rezervleri dondurulmuştu. Geçtiğimiz yılın sonunda, İran'ın yabancı bankalardaki dondurulmuş döviz rezervleri 100 milyar olarak tahmin edildi.
İran için bir sıkıntı oldu. Özellikle Washington'dan sonra Avrupa Birliği, İran petrolünü ithal etmeyi durdurmaya zorladı. 2012'in ortasından 2014'in başlangıcına kadar, İran'dan günlük siyah altın ihracatı 2 milyon varilden 1 milyona düştü, son zamanlarda İran'da bir kez çok başarılı otomotiv endüstrisi de dahil olmak üzere ekonominin diğer sektörlerini zayıflatan yeni yaptırımlar. Geleneksel olarak petrol endüstrisinden sonra ikinci sırada, 2011'te geri döndü, GSYİH'nın% 10'ini oluşturdu ve neredeyse 1 milyon insan otomotiv endüstrisinde çalıştı. 2011'te İran, 1500 bin yeni otomobil üretti, bugün üretim 800 bin'e düştü Bugün, bu endüstri çöküşün eşiğinde, çünkü 2011'te otomotiv ekipmanı ve bazı bileşenlerin ithalatı yasaklandı.
Civil düşüş gösteriyordu авиация. 1979'dan beri İran, yeni Batı uçakları ve parçaları pazarından kesildi. İran'ın ulusal havayolu şirketi, uçak filosunu ev yapımı yedek parçalar ve bazı BDT ülkelerinden eski Sovyet uçakları satın alarak sürdürüyor. Ülkenin bazı endüstriyel tüketim malları, tıbbi cihazlar, ilaçlar ve bazı gıda ürünlerinde ciddi bir sıkıntısı olduğunu söylemek artık gerekli değil.
Cenevre görüşmeleri ve İran'a karşı ekonomik yaptırımlar
İran’da cumhurbaşkanı değişiminin ardından Cenevre’de, Batı’da ekonomik yaptırımların ana nedeni olarak adlandırılan Tahran’ın nükleer programı hakkında görüşmeler başladı. 24 Kasım 2013, İran ile altı uluslararası arabulucu (BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ve Almanya) arasında bir anlaşma imzalandı. Anlaşmanın özü: İran% 5 seviyesinin üzerindeki uranyum zenginleştirmesini durduruyor ve Batı kısmen yaptırımları artırıyor ve hepsinden öte, yabancı bankalara yerleştirilen 4,4 milyar dolarını alıyor. Ek olarak, İran'ın belirli malları ithal etmesine izin veriyor. Altı ayrıca BM, AB veya ABD'den yeni yaptırımlar getirmeme sözü verdi. Cenevre kararları zaten ilk sonuçlara yol açtı. Şubat ayının başlarında, 2014, İran, Batı bankaları tarafından dondurulmuş varlıklarından 500 milyon dolarlık bir dilim aldı.
Geçtiğimiz yılın kasım ayında 24’in “altı’nın” kararı, birçok ülkede iş çevrelerinin büyük ilgisini çekti. Büyük Britanya, Fransa, İtalya, Avusturya, Gürcistan, Kazakistan, Türkiye ve diğer birçok ülkenin heyetleri İran'a ulaştı. İran'ın hala çok sınırlı sayıda iş ortağı vardı: Çin, Rusya, Hindistan. Şimdi diğer ülkelerin işadamları, hızlı hareket etmeleri ve İran Klondike'sini ele geçirmeleri gerektiğini düşündüler. İran, 80 milyonlarca tüketiciye ve Türkiye ve Suudi Arabistan'dan sonra bölgedeki en büyük üçüncü ülke olan 500 milyar dolarlık gayri safi yurtiçi hasıla sahip bir ekonomiye sahiptir.
Yaptırımların hafifletilmesi geri dönüşümlü bir süreçtir.
Ancak, her şey çok basit değil. İlk olarak, sadece yaptırımların kısmi olarak kaldırılması hakkında konuşuyoruz. 4'ten daha az İran’ın yurtdışı rezervlerinin engellenmesi söz konusu. Petrol ihracatında hala yasaklar var. İran'a ithalat için izin verilen mallar çok sınırlı. İkincisi, ABD Başkanı Obama, İran’la alınan kararların “geri döndürülebilirlik” özelliğine sahip olduğunu defalarca tekrarladı. Basitçe söylemek gerekirse, İran'ın Cenevre anlaşmalarını yerine getirmediğini düşünürse, Batı herhangi bir anda bir yaptırım çemberiyle orijinal pozisyonlarına geri dönebilir.
Hem Kongre hem de ABD hükümetinde, Tahran üzerindeki baskıyı sürdüren taraftarların pozisyonları çok güçlü. ABD Senatosu Dışişleri Komitesi’nin İran’ın nükleer sorununun çözümüne ilişkin duruşmaları, Maliye Bakan Yardımcısı David Cohen’in ifadesi dikkat çekici. Terörizm ve finansal istihbarat finansmanı ile mücadeleyi denetliyor. D. Cohen, BM Güvenlik Konseyi’nin ve Almanya’nın kalıcı beşinin Tahran’la ön anlaşmaya vararak elde etmesine rağmen, "merkezi yaptırımların mimarisi yerinde kaldığını" söyledi. “Uygulamaya devam ediyoruz: İran'ın 60 petrol ihracatında son iki yılda% 8'lik bir düşüşe yol açan petrol yaptırımlarımız; İran’ın diğer ülkelerdeki varlıklarını engellemeye izin veren mali yaptırımlarımız; bankacılık yaptırımlarımız, aslında İran’ın bankacılık sektörünü küresel finans sisteminden “kesmek”; İran’ın petrol ve gaz üretimini karmaşıklaştıran enerji sektöründeki önemli yatırımlara yönelik yaptırımlarımız ”dedi. Ayrıca, ABD Hazine Sekreteri şöyle devam etti: “Yaptırım baskısının korunmasını sağlamak için, hükümetlerdeki yabancı bankalar, şirketler ve meslektaşlarla aktif olarak etkileşime geçiyoruz ... Bu çabalar çerçevesinde, geçen altı hafta boyunca İngiltere, Almanya, Avusturya, Türkiye ve BAE’yi yöneterek Bir sonraki sinyal: İran işletmeye açık değil. ” D. Cohen'e göre, Washington "araçlarını ABD yaptırım ihlallerine karşı, nerede olursa olsun kullanmaya hazır." Kongrenin üst odasında, böyle bir açıklama büyük onay aldı. Orada, Tahran'a karşı tam ekonomik yaptırımların restorasyonunu sağlayan bir yasal girişim başlatılıyor. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, İran’a karşı yaptırım rejiminin şu andaki hafifletilmesinin “geçici, sınırlı ve hedefli” olduğunu belirtti. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Ocak ayında Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius ile yaptığı görüşmede 2014’te, Fransa’daki ticaret heyetinin İran’a yapacağı ve İran ekonomisine yatırım yapma ihtimalini araştıran İran gezisi konusuna değinerek, bu tür Avrupa ticaret faaliyetlerinin erken olduğu konusunda uyardı.
Ekonomik yaptırımlar ve İran-Rusya ekonomik ilişkileri
İran çevresindeki durumun istikrarsızlığı hem bu ülkede hem de geleneksel ticaret ve ekonomik ortakları olan ülkelerde iyi hissediliyor. Bununla birlikte, takas anlaşmaları tüm hızıyla sürüyor, ticaret bir hesaplama aracı olarak altın ve ortak ülkelerin ulusal para birimleri kullanılarak gerçekleştiriliyor. Yakın zamana kadar, İran Türkiye’yi altın kullanarak işlem gördü (Washington’un altın yerine yerleşim yasağı getirmesinden sonra bugün kullanıyorsa bilinmiyor). Çin, İran petrolünü yuan ve Hindistan rupileri için ödüyor.
2014'in başlangıcında, basında, büyük bir takas programında Tahran ve Moskova arasında bir anlaşmaya varıldığına dair haberler vardı. Rusya, İran'dan günlük 500 milyon varil petrol alacak ve karşılığında üretim ve tüketici amaçlı çeşitli ürünler tedarik edecek. Kaynaklar bu anlaşmanın ayrıntılarını ifşa etmez. Özellikle, bu planın İran petrolünün ihracatı ile ilgili tüm kısıtlamalar kaldırıldıktan sonra mı kullanılacağı ya da bu kısıtlamalar devam etse bile kullanılıp kullanılmayacağı tamamen açık değildir. Rusya'nın kendisi en büyük siyah altın ihracatçılarından biri, bu nedenle planın amacı, Rus tarafının bir ticaret aracı olarak hareket etmeye, İran petrolünü yeniden ihraç etmeye ve Tahran için ortaya çıkan para birimi için gerekli malları almaya hazır olmasıdır.
Bu bilgi çok heyecan verici resmi Washington. Amerika Birleşik Devletleri Kongre Meclisinin üst binasındaki yaklaşmakta olan Rus-İran anlaşması hakkındaki duruşmada, siyasi işler için devlet sekreteri vekili Wendy Sherman: “Rusya ile İran arasındaki bu gibi herhangi bir eylemin yaptırımlara yol açabileceği ve büyük bir risk yaratabileceği konusunda gayet açıkız. .. ki bu, hiçbir şekilde aksatılmasa bile, kapsamlı bir anlaşmanın gerçekleştirilmesini önemli ölçüde zorlaştırıyor ”diye ekledi, İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelere atıfta bulundu. Amerikan basınında, ABD ile İran arasında, İran'a yönelik ilk ekonomik yaptırımlara geri dönmenin yanı sıra Rusya'ya karşı yaptırımlar getirecek bir ticaret ve ekonomik işbirliği planı başlatılması durumunda ABD hükümetine çağrı yapan pek çok ifade var. Washington’ın, Rusya’yı ekonomik yaptırımların dayatılmasıyla defalarca tehdit ettiği not edilmelidir. Örneğin, Rusya’nın Gürcistan’la Ağustos ayındaki askeri çatışmaları sırasında yılın 2008. Geçen yıl Rusya'nın Suriye'ye desteği ile ilgili tehditler vardı. Ancak, asla tehditler canlanmadı. Washington için, Rusya'ya yaptırım uygulanmasının ekonomik ve politik maliyetleri çok büyük.
Ancak İran, büyük olasılıkla, ticarette "gri" programları kullanmaya devam etmek zorunda kalacak. Yaptırımları hafifletmek için “geçici, sınırlı ve kesin nokta” olduğu için. Washington’un gözünde, İran’ın nükleer programı, bir anlamda, Tahran’ı müzakere masasındaki ekonomik ve politik etkisinin yörüngesine geri döndürmenin bir bahanesi. İran'ı petrodollar sistemine sürmek için yine dahil olmak üzere. Paradoksal olarak, İran'a yönelik tüm yaptırımlarıyla Washington, yalnızca bu en büyük petrol üreticisi ülkenin kırk yıl önce ortaya çıkan petrodollar standardının zincirlerinden kurtulmasını sağladı. Ve bugün, İran bir kez daha Washington’un petrol diktatörlüğüne uymak yerine, nükleer programını kısıtlamayı kabul edecekti.