Nöron nedir?
Sinir sisteminin bağımsız en küçük ünitesi. Sinir hücresi denilen bu hücrelerin birbirleriyle ilişkileri bir devamlılık şeklinde değil, bir alışveriş şeklinde olur. Bu alış veriş olayına "nöronal transmisyon", transmisyonun yapıldığı geçit yerine de sinaps adı verilir.
Sinir hücresinin de diğer hücreler gibi protoplazması, çekirdek ve çekirdekçiği vardır. Protoplazma içinde ayrıcac "Nissl cisimcikleri" dediğimiz küçük partiküller ve bazı kısımlar (Golgi appareyleri) bulunur. Ayrıca diğer hücrelerden farklı olarak sinir hücrelerinde bir takım uzantılar vardır. Bu uzantılardan kısa olanlarına dentrit, uzun olanına akson denilir. Dentritlerin sayıları birden fazla olup, diğer sinir hücreleriyle birleşip (sinaps yapıp) onlardan uyarıları almakla vazifelidirler. Akson ise
her hücre için bir tane olup, hücrenin diğer sinir hücrelerinden aldığı uyarıları kendinden sonra gelen hücreye iletmekle görevlidir.
Aksonun etrafını, miyelin kılıfı dediğimiz bir yalıtkan zar sarmaktadır. Bu zar, çevre ile akson arasında yalıtkan bir niteliğe sahip olmakla beraber, aksonun, uyarıyı ileten asıl bölümü kendisidir. Bunun da dışında Schwann kılıfı denilen bir kılıf bulunur.
Schwann kılıfında aksonun gıda alışverişine yarayan boğumlar (Ranvier boğumları) vardır. Uyarı, bu boğumlarda, bir taraftan diğer taraftaki miyeline atlayarak geçer. Miyelin kılıfı ne kadar kalınsa uyarı o kadar hızlı iletilir. Bu şekilde aksonlar kalın, orta, ince miyelinli diye üçe ayrılırlar.
Kendilerine gelen uyarıyı kendinden sonrakilere nakleden nöronlardan başka sinir sisteminde çeşitli görevler yapan nöronlar da vardır. Mesela, bir uyarı bir nörondan öbürüne geçirilmez, bloke edilir veya uyarının şiddeti arttırılarak bir sonrakine iletilir; ya da bir tek uyarı tekrarlayıcı uyarı haline dönebilir. Bu da kimyasal transmitterler (iletim ayarlayıcıları) ile sağlanır.
Sözlükte "nöron" ne demek?
1. Asıl göze ile protoplazma uzantılarından ve bir silindir eksenden oluşmuş sinir gözesi.
Nöron kelimesinin ingilizcesi
n. neuron
Köken: Fransızca