BANDONEON
İlk kez 1898 yılında bir tango orkestrasında kullanılan Bandoneon, 1908 yılından sonra yaygınlaşmaya başlar. Bu önemli bir olaydır, çünkü üslup aşırılıklarını yitiren flütün yerini bandoneonun alması ve onunla birlikte de şakacı ve cafcaflı bir stilin gelişiyle, tango orkestrası içli ve duygusal bir kimlik edindi. Bandoneon inler, sızlar, ah vah eder, ağlar, kükrer, tehdit eder, ısırır ve yalvarır; gülmeyi bilmez ve bir anlık sevince bile imkan tanımaz.
Oscar R. Zucchi bandoneonu teknik açıdan şöyle tarif eder: “Bandoneon portatif bir aerofondur, düğmeleri vardır, körüklerle hareket eder, iki eli de aynı anda kullanarak çalınır, iki tane armonik sandığı vardır, bunların içerisinde, basınç uygulanan havanın etkisiyle; metalik dilciklerden oluşan bir sistem titreşir. Kromatik bandoneon, körükleri açıp kaparken aynı notayı verir. Diyatonik bandoneonun imkanları daha geniş olduğundan, tango profesyonelleri bunu tercih ederler ve açık ya da kapalı çalınmasına göre ifadesi değişir, kakışma ve yarım uyak meydana getirir.
Bandoneon Alman kökenli bir enstrümandır. Adını, 1821 yılında Kuzey Ren – Westfalen’de doğmuş olan Heinrich Band’a borçludur. İcat eden o olmasa da, ticari kullanıma o sokacaktır. Asıl tasarlayan C. Zimmermann’dır. 1849’daki Paris sanayi sergisine Carlsfeld’de imal edilmiş bir concertina” getirmiştir. Hiçbir zaman tescillenmemiş bu icadı H. Band modemleştirmiştir. Zimmermann’ın (1860’da ölmüştür) girişimini satın alan Ernst Louis Amol (1828- 1910) 1864’ten itibaren bandoneonun gerçek sahibi olacaktır. Ailesi gerçek bir bandoneon yapımcıları hanedanı halini alır. Büyük oğlu Ernst Hermann (1859- 1946) ile diğer iki oğlu Paul (1866- 1952) ve Alfred (1878-1933) babalarının eserini sürdüreceklerdir. İki genç kardeşin imalatı olacak doble A denen AA, tarihin en iyi bandoneonu olarak kabul edilecektir. Astor Piazzolla kendi enstrümanına bir Ttiesıezas de un Doble A bestesi ithaf edecektir.
Alfred’in oğlu Horst Alfred (1905- 1979) ve Paul’ün oğlu Arno (1893- 1970) girişimi 1940’lı yıllann sonuna dek sürdürdüler. Ama işletme önemini yavaş yavaş yitirir ve 1971 yılında atölyeler kapanır. Bu işletmenin Almanya’da, Arjantin’de ve Amerika Birleşik Devletleri’nde bazı rakipleri olmuştur. Ama günümüzde bandoneon üretebilen ya da tamir edebilen zanaatkar sayısı çok azdır. Fransa’da bir kişi vardır: Olivier Manoury. Kendisi de yetenekli bir bandoneon ustasıdır.
Pierre Monette şunu belirtir: “Bandoneon, insan sesi kadar geniş bir perde dizisi sunabilir.” Bu yazara göre yalnızca saksafon benzer bir ses dizisine sahip enstrümandır. Saksafonun caz orkestrasındaki rolünü tango orkestrasında bandoneon görmektedir. 1910 yılında tipik tango orkestrası oluşur, müzikal üslup artık sağlam temellere oturmuştur. Üç kişilik bir gruptan yola çıkan bu orkestra adım adım gelişir. 1914’ten itibaren, Firpo kendi orkestrasında kemana, piyano sesini dengeleyen flüte, kontrbasa yer verir. 1917 yılında tango orkestrasının genel hali altılı olur. 1940’lı yıllarda orkestra on bir müzisyene çıkacaktır.