Öfke, herhangi bir şeyin engellenmesi ile ortaya çıkan istenmeyen bir duygu durumu olarak tanımlanabilir. Çocuklarda öfke nöbetleri genellikle 1,5-3 yaş aralığında görülmektedir. Öfke sırasında çocukta; bağırma, çığlık atma, ağlama, vurma, tekme atma, kafasını vurma, kendini yere atma gibi davranışlar karşımıza çıkmaktadır.
Öfke nöbeti sırasında çocuk eğer ailesinin dikkatini çekmeyi başarırsa ya da istediği davranış anne babası tarafından gerçekleştirilirse bu davranış pekiştirilmiş olacaktır. Çocukların öfke davranışlarının pekiştirilmesi; davranış sıklığını arttıracak ve istediği şeyleri bu şekilde elde etmeyi öğrenen çocuk, öfke davranışını yapmayı alışkanlık haline getirecektir.
Öfke Nöbeti Sırasında Anne-Baba Tutumları Nasıl olmalıdır?
- Çocukların öfke nöbetlerine sebep olan davranışları takip etmek, kimin yanında, hangi zamanlarda ve neden bu davranışları yaptığını belirlenmeli ve bu davranışa sebep olan durumların önlenmesini sağlamak önemlidir.
- Öfke nöbeti esnasında anne-babaların sabırlı olmaları, kararlı ve sakin kalabilmeleri gerekmektedir.
- Anne babaların çocuklarına iyi bir rol model olmaları ve duygularıyla baş etmeyi öğretmeleri gerekmektedir. Yetişkinler, bir sorun karşısında nasıl davranıyorsa çocuk da onları model alacaktır.
- Anne-babaların tutumlarında net, tutarlı ve kararlı olmaları önemli bir adımdır.
- Çocuğun istediği bir şey için hayır denildiğinde, bunu açıklamak, neden yapmasını istemediğinizi mutlaka ona belirtilmelisiniz.
- Öfke nöbeti esnasında “mola yöntemi” önemli bir yere sahiptir. Nöbet sırasında evde iseniz, bir başka odaya geçmek, her ikinizin de sakinleşmesi için süre tanımak daha güvenli olacaktır. Bu süreçte çocuğu sakinleştirmeye çalışmak işe yarayabileceği gibi daha da öfkelenmesine neden olabilir. Ev dışında örneğin markette alışveriş yaparken istemediğiniz bir şeyi almak için ısrarcı davranıyor ve öfke davranışları sergiliyorsa çocuğu ortamdan uzaklaştırmak, sakinleşince tekrar geri dönmek doğru bir davranış olacaktır. Çocuğun bu davranışları sergilemesine son vermek için istediği şeyi yapmasına izin vermek bu davranışı pekiştirecek ve her defasında aynı davranışları tekrarlamasına sebep olacaktır.
- Öfke nöbeti sırasında çocuğun dikkatinin dağıtılması yararlı olacaktır. Çocuğa başka bir oyuncak gösterilebilir, çocuk farklı bir nesneye ve faaliyetlere yönlendirilebilir.
- Çocuğun yaşamış olduğu öfke ve sonrasında sergilemiş olduğu davranışlar; akademik ve sosyal ilişkiler konusunda sorun yaşamasına da neden olabilir. Çocuğun yaşadığı bu olumsuz duyguyu anlamak ve onu yönlendirmek gerekir. Bu nedenle öfke duygusuna neden olan etmeni bularak çocuğa uygun baş etme yöntemlerini kazandırmak için bir uzmana danışmak ve destek almak önemlidir.
- Çocuğunuz 4 yaşını geçmiş olmasına rağmen hala öfke nöbetleri yaşamaya devam ediyorsa, kendisine ve çevresindekilere zarar veriyor, saldırgan davranışlar sergiliyorsa bir uzmana başvurmak gerekir.
Çocuk Gelişimci
Tuğba ARIKAN
@birbutungelisim