Evrim ve paleontoloji, Günümüze değin birçok balık fosili bulunmuş ve tanımlanmıştır. Ancak bunların pek azı, balıkların uzun ve karmaşık evrim sürecine ışık tutarak, eksik halkaların tamamlanmasına yardımcı olmuştur. Bilinen temel olgu, ortama daha iyi uyum sağlayan yeni grupların öncekilerin yerini aldığıdır. Yani balıklar ortama iyice yerleşirken, evrimlerini sürdüren kimi örnekler de başka ortamlara geçebilecek düzeye gelir. Böylece daha gelişmiş balıklar, yeni yaşama çevrelerinde bulunan eski grupların yerini almaya başlar. Bilinen en eski omurgalı fosilleri, Örta Ordovisiyen Dönemden (yaklaşık 450 milyon yıl önce) kalma çenesiz balıklara (Agnatha sınıfı) ilişkindir. Bu örneklerin sığ deniz kıyılarında mı yaşadığı, yoksa akarsularla denize taşınan tatlı su omurgalıları mı olduğu tartışma konusudur. Çenesizbalık- ların, küçük ve yumuşak gövdeli, besinlerini ortamdan süzerek alan ve bugünkü batraklarının ataları olduğu sanılan canlılardan türediği düşünülmektedir. Agnatha ve Acanthodii sınıfından omurgalıların daha ilkel fosil örnekleri bulunamamıştır. Ancak, çeneli ve çenesiz omurgalıların Silüriyen Dönemin (430-395 milyon yıl önce) sonla- nnda yeryüzüne iyice dağıldıklan ve uzun bir gelişme sürecine hazır oldukları kesin olarak biliniyor. Cyclostomata takımı dışında kalan Agnatha sınıfının üyeleri, Devoniyen Dönemde (395-345 milyon yıl önce) kaybolmaya başlayarak yerlerini daha gelişmiş ve saldırgan olan ilk kemikli balıklara ve Placodermi, Acanthodii, Selachii sınıfının üyelerine bırakmıştır. Cyclostomata takımının sülük balığı ve taşemen türleri bugün de varlıklanm sürdürmektedir.
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın
İlk Agnatha örneklerinde solungaç boşluğu geniştir; solungaç da solunumdan çok, beslenme organı olarak gelişmiştir. Hayvanın başı kalın bir zırhın koruması altında, kuyruk ise yüzmeyi sağlayacak biçimde serbesttir. Balıkların evriminde, kemik, kıkırdak ve mineye benzer ilk oluşumların ortaya çıkışı büyük önem taşır. Bu maddeler sonradan değişime uğrayarak, balıkların farklı su ortamlarına ve giderek karaya uyum sağlamalarında etkili olmuştur. İç ve dış iskelet, birçok omurgalılarda evrimin anahtarıdır.
Çeneli balıkların en eski örnekleri Acanthodii sınıfında toplanır. Üst Silüriyen Dönemde ortaya çıkan bu omurgalılar Devoniyen Dönemden sonra azalmış, ama Alt Permiyen Dönemde (Permiyen Dönem 280-225 milyon yıl önce) değin varlığını sürdürmüştür. Çoğu 75 cm’yi aşmayan boylarıyla küçük balıklar olan Acanthodii’lerin tatlı sularda yaşayan kimi çenesiz omurgalılardan türedikleri ve omurgasızlarla beslendikleri sanılmaktadır. Bu balıkların dış iskeleti kıkırdaklı ve kemikli balıklarınki kadar gelişmiş değildir ve belki de bu nedenle soyları tükenmiştir. Çeneli balıkları içeren Placodermi sınıfı Erken Devoniyen Dönemde (390 milyon yıl önce) ortaya çıkmış ve bu dönemin sonlarında soyu tükenmiştir. İlk kez günümüzden 375 milyon yıl önce, Orta Devoniyen Dönemde ortaya çıkan Selachii sınıfı balıklar (kıkırdaklıbalıklar) bugün de varlıklarını yaygın olarak sürdürmektedir. Bu sınıftan gelişmiş köpek balıkları ve vatozlar Jura Döneminde (190-136 milyon yıl önce) görülür. Kretase (Tebeşir) Dönemi (136-65 milyon yıl önce) ve Senozoyik (Yakın) Zamanda (başlangıcı 65 milyon yıl önce) kıkırdaklı balıkların başlıca gelişme ve farklılaşma aşamaları gerçekleşirken, kemikli balıklar da ortaya çıkmıştır.
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın