Safra kesesi safrayı karaciğerden depolayan küçük bir kesedir ve karaciğerin hemen altında bulunur. Safra kesesi sistik kanalı geçerek safra salgılar, ince bağırsaklara yediğiniz gıdaları – özellikle yağlı gıdaları parçalamaya yardımcı olur. Sağlıklı bir safra kesesinde bu süreç ağrısız ve sorunsuz gerçekleşir. Bununla birlikte safra kesesi düzgün çalışmadığında veya safra kanalları tıkandığında çok fazla ağrı ve rahatsızlık yaratabilir. Bu problemlere ek olarak safra kesesi hastalıkları bulantı ve kusmaya neden olur.
Safra Kesesi Hastalıkları Belirtileri Nelerdir?
Bazı yaygın safra kesesi hastalıkları belirtileri şunlardır:
Safra kesesi taşları veya koletityaz – Safra kesesi taşları, farklı boyutlarda katı kolesterol (veya pigment) kitleleridir. Bu kitleler, yağ ve safranın yüksek seviyelerinde kristallerin oluşmasına neden olur. Bu kristaller zamanla birleşebilir ve taşlara dönüşebilir.Taşlar kum tanesi kadar küçük olabilir veya golf topu kadar büyük olabilir. Safra kesesi taşı karın ağrısı, bulantı, kusma, gaz gibi belirtilere neden olabilir. Çoğu zaman birkaç yıldır var olan safra kesesi taşı belirti göstermeye daha yatkındır. Herhangi bir nedenle eğer safra kesesi taşları 10 yıldan fazla bir süredir bulunuyorsa belirtilere neden olma olasılıkları azdır.
Biliyer kolik (safra taşı ağrısı) – Bu, sıklıkla sistik kanalın safra taşı tıkanıklığından kaynaklanabilen şiddetli ağrı atakları için kullanılan bir terimdir. Safra kesesi tıkanıklığa karşı yoğun bir şekilde daralma yaparak, istikrarsız veya bazen sabit şiddette ağrıya neden olur. Biliyer kolik dönemler genellikle bir veya iki saat sürer. Seyrek olarak yıllar sonra tekrarlayabilirler.
Kolesistit (Safra Kesesi İltihabı) – Kolesistite safra kesesi taşları, aşırı alkol kullanımı, enfeksiyonlar veya safra oluşumuna yol açan tümörler neden olabilir. Ancak kolesistitin en yaygın nedeni safra kesesi taşıdır. Vücut, safra kesesi duvarlarının şişmesine ve ağrıya yol açarak tahrişe reaksiyon gösterebilir. Safra kesesi taşı ağrısı iltihap söz konusu olduğunda zaman zaman karından sağ omuza, hatta sırta ve bele vurur ve yorgunluk yapabilir. İltihap birkaç saat, hatta birkaç gün sürebilir. Ateş, karın ağrısı, bulantı ve kusma yaygın belirtileri arasındadır.
Bazen kolesistite bağlı olarak safra kesesi patlar, ki bu acil cerrahi müdahale gerektirir. Kolesistit belirtileri taşınıyorsa, özellikle ateş mevcutsa tıbbi yardıma ihtiyaç duyulur.
Disfonksiyonel safra kesesi veya kronik safra kesesi hastalığı – Safra kesesinde taşlardan ve yinelenen iltihap ataklarından sertleşme ve yara oluşabilir. Belirtiler arasında şişkinlik, hazımsızlık ve gaz yer alır. Kronik ishal genellikle yemeklerden sonra ve günde 10 sefere kadar görülen yaygın bir belirtidir.
Ortak Safra Kesesi Hastalıkları Belirtileri
Safra kesesi hastalıklarının farklı türleri arasında pek çok ortak belirti görülmesine rağmen spesifik belirtiler safra kesesi hastalığınızın türüne göre değişiklik gösterebilir. Ancak çoğu safra kesesi hastalığının belirtileri, karnın üst sağ tarafında veya orta üst karın bölgesinde ağrı ile başlar.
Aşağıda safra kesesi hastalıklarının ortak belirtileri yer almaktadır:
- Şiddetli karın ağrısı
- Sağ kürek kemiğinin altına veya sırta yayılabilen ağrı
- Ağır bir yemek yedikten sonra kötüleşen ağrı, özellikle yağlı veya kızarmış gıdalar
- Tatsız, keskin veya kramp şeklinde hissedilen ağrı
- Derin nefes aldığınızda artan ağrı
- Mide yanması, hazımsızlık ve aşırı gaz
- Göğüs ağrısı
- Karında şişkinlik hissi
- Kusma, bulantı, ateş
- Ateş ile titreme
- Karında hassasiyet, özellikle sağ üst çeyrekte
- Sarılık (cilt ve gözlerin sararması)
- Alışılmadık bir renkte (çoğunlukla kil gibi) dışkı ve koyu renkte idrar ya da her ikisi birden
Safra Kesesi Mide Bulantısına Ne İyi Gelir?
Beslenme tarzınızı değiştirmek safra kesesi hastalıklarını tedavi etmede tek başına yeterli olmaz, özellikle de taşları ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte;
- Fasulye, bezelye, meyve, sebze ve kepekli tahıl gibi yüksek lifli gıdaları yemek
- Karbonhidrat ve şeker alımını azaltmak
- Aşırı yağlı veya kızarmış yemeklerden uzak durmak
- Balık yağı ve zeytin yağı gibi faydalı yağları tüketmek ağrı, mide bulantısı gibi belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir.
Sistik kanalı engellemeyen basit safra kesesi taşları gibi bazı problemler çoğunlukla belirtilere neden olmaz. Genellikle farklı bir durumu teşhis etmek için, bir karın ameliyatı sırasında, bir röntgen veya BT (bilgisayarlı tomografi) taraması sırasında keşfedilirler. Safra kesesi sorunlarından herhangi birini veya bir kaçını yaşıyorsanız, sindirim sisteminizin düzgün şekilde çalışmasını sağlamak için bir teşhis için doktora gitmeniz doğru olacaktır.