Büyük Bulgar İmparatorluğu ve Tarihi (Magna Bulgarya)
482 senesinde Bizans kaynaklarında ilk defa Bulgar Türkleri daha daha sonra Avrupa kaynaklarında bol bol anılmışlardır. Bu imparatorluk Bizans kaynaklarında Onogur -Bulgar isimiyle da geçer. Bu kapsamlı konfederasyon evrensel olarak Kocaman Bulgarya halinde anılır. Kocaman Bulgarya da uç beylikler vardır. Kutrigurlar Don Irmağının batısında, Utrigurlar ise doğusuna yerleşmişler; Onogurlar ise Azak Denizi ile Kuban arasına gelmişlerdir (Talat Tekin; Tuna Bulgarları ve Dilleri)
Büyük Bulgarya devletinin en başında Hun devletinin hükümdarı İrnek’in soyundan iştirak eden hükümdarların bulunduğu bilinmektedir. Tarih süresince Hun devletinin de Türkçesinin r/l kolunu konuştuğunu düşünürsek bu vaziyet olabilir.
Bulgarlar, Bizanslar ile komşudur. Bizans ile kah sıkı geçinmişler, yeri geldiğinde savaşmışlar, onları vergiye bağlamışlardır. Bizans kaynaklarında Bulgarların fiyatlı askerlik yaptıkları da Bizans kaynaklarında yazmaktadır.
550 senesinde Köktürklerden ~ Göktürklerden kaçan Avarlar, Kocaman Bulgarya’nın meydana geldiği topraklara gelerek hudut güçleri meydana iştirak eden Kurtigurları, Utrigurları ve Onogurları hakimiyetleri altına almışladır. Bu uzunca sürecek Avar akınlarının başlangıcıdır. Köktürkler, Don ırmağına civarı ilerleyip Don ırmağının doğusunda olan Bulgarları bizzat bünyelerine alırlar. 626 senesinde ise baht Bulgarlardan yanadır ve 626’da Avarların güçleri azalır, 630 senesinde da Köktükler Çin hakimiyetine girer. Böylelikle duraklama devri sona eren Kocaman Bulgarya eskiyen gücüne kavuşur. Biz onların eskiyen güçlerine şuradan anlıyoruz:
Bulgar Hanları listesinde bulunan ve 60 yıl ülkesini yönetmen Kuvrak, İstanbul’da öğrenim görmüştür. O zamanlar, Bulgar devletinin merkezi bugünkü Kiev civarındaydı. Kuvrat, Bizans’a müttefiktir ve 641’de Bizans imparatoru Herakliyos ölünce Bizans tahtına müdahale edecek civarı güçlüdür.