Amaurosis fugax, retinaya kan akışının olmaması nedeniyle bir veya her iki gözde geçici bir görme kaybıdır. Retina, göz küresinin arkasındaki ışığa duyarlı doku tabakasıdır.
NEDENLERİ:
Amaurosis fugax kendisi bir hastalık değildir, diğer hastalıkların belirtisidir. Amaurosis fugax farklı nedenlerden oluşabilir. Bir kan pıhtısı veya gözdeki arterde (atardamar) ortaya çıkan plak nedenleri arasındadır. Pıhtı veya plak genellikle boyundaki karotis arteri (şah damarı) ya da kalpteki bir arter gibi daha büyük damardan gözdeki damara ilerler. Plak; yağ, kolesterol ve diğer maddelerin arterlerin duvarında biriktiğinde oluşan sert bir maddedir.
Risk faktörleri şunlardır:
-Kalp hastalığı (özellikle düzensiz kalp atışı)
-Alkol bağımlılığı
-Kokain kullanımı
-Diyabet
-Felç aile öyküsü
-Yüksek tansiyon
-Yüksek kolesterol
-Artan yaş
-Sigara ( günde bir paket sigara içen bireyde felç riski iki katına çıkar.)
Amaurosis fugax, diğer hastalıklardan dolayı ortaya çıkabilir. Bu hastalıklara örnek olarak şunlar verilebilir:
-Optik sinir iltihabı (optik nevrit) gibi diğer göz problemleri
-Poliarteritis nodosa adı verilen kan damarı hastalığı
-Migren baş ağrısı
-Beyin tümörü
-Baş yaralanması
-Multipl skleroz (MS -vücudun bağışıklık sisteminin sinir sistemine saldırması-)
-Sistemik lupus eritematozus (SLE -vücudun bağışıklık sisteminin sağlıklı dokuya saldırması kaynaklı otoimmün hastalık-)
BELİRTİLERİ:
Bir veya iki gözde ani görme kaybı görülebilir. Bu genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arası sürebilir. Sonrasında görüş normale döner. Bazı insanlar görme kaybını gözün üzerinden gelen gri veya siyah bir gölge olarak tanımlar.
TANI VE TESTLER:
Doktorunuz size eksiksiz bir göz ve sinir sistemi muayenesi yapacaktır. Bazı durumlarda muayenede pıhtının retina arterini bloke ettiği yerde parlak bir nokta görülür.
Yapılabilecek testler arasında şunlar bulunur:
-Kan pıhtısı veya plak kontrolü için karotis arterin ultrason veya manyetik rezonans anjiyografi taraması
-Kolesterol ve kan şekeri düzeylerini kontrol etmek için kan testleri
-Kalbin elektriksel aktivitesini kontrol etmek için kalp testleri (EKG vb.)
TEDAVİ:
Amaurosis fugax tedavisi nedene yöneliktir. Hastalık bir kan pıhtısı veya plaktan kaynaklandığında, amaç bir inmeyi önlemektir. Önlem için:
-Yağlı gıdalardan kaçınmalı ve sağlıklı, az yağlı bir diyet izlemelisiniz. Günde 2 alkolden fazla tüketmemelisiniz.
-Aşırı kilolu değilseniz günde 30 dk, aşırı kilolu iseniz günde 60-90 dk düzenli egzersiz yapmalısınız.
-Sigarayı bırakmalısınız.
-Sağlıklı bir insan kan basıncı seviyesini 120-130/80 mmHg altı hedeflemelidir. Diyabet veya felç geçirdiyseniz, doktorunuz size daha düşük kan basıncı hedefleri önerebilir.
-Diyabet, kalp hastalığı veya arterlerin sertleşmesi varsa, LDL (kötü) kolesterolünüz 70 mg/dL altı olmalıdır.
-Yüksek tansiyonunuz, diyabetiniz varsa doktorunuzun tedavi planlarını takip edin.
Doktorunuz aynı zamanda şunları önerebilir:
-Tedavisiz izlem yapmak. (Kalbinizin ve karotis arterlerin sağlığını konrol etmek için düzenli ziyaretler eklenebilir.)
-İnme riskini azaltmak için aspirin, varfarin (pıhtılaşmaya karşı ilaç -antikoagülan-) veya diğer kan seyreltici ilaç kullanmak.
Karotis arterinin büyük bir kısmı tıkanırsa, tıkanıklığı gidermek için karotis endarterektomi ameliyatı yapılabilir. Ameliyat yapma kararı da genel sağlığınıza bağlıdır.
PROGNOZ:
Amaurosis fugax, inme riskini arttırır.
NE ZAMAN TIBBİ UZMANA BAŞVURULMALI?
Herhangi bir görme kaybı oluşursa doktorunuza başvurun. Semptomlar birkaç dakikadan uzun sürerse veya görme kaybına sahip başka belirtiler varsa, hemen tıbbi yardım isteyin.
KAYNAKLAR:
U.S The National Library of Medicine(NLM) https://www.nlm.nih.gov/
Biller J, Ruland S, Schneck MJ. Ischemic cerebrovascular disease. In: Daroff RB, Jankovic J, Mazziotta JC, Pomeroy SL, eds. Bradley's Neurology in Clinical Practice. 7th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2016:chap 65.
Brown GC, Sharma S, Brown MM. Ocular ischemic syndrome. In: Schachat AP, Sadda SVR, Hinton DR, Wilkinson CP, Wiedemann P, eds. Ryan's Retina. 6th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2018:chap 62.
Meschia JF, Bushnell C, Boden-Albala B, et al. Guidelines for the primary prevention of stroke: a statement for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2014;45(12):3754-3832. PMID: 25355838 www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25355838.
Bu yazı yararlı oldu mu?
EvetHayır