Obezite cerrahisinden sonra en merak edilen ama bir o kadar da sormaya çekinilen konu, bu ameliyatlardan sonra cinsel hayatın nasıl etkileneceğidir. Açıkçası bu konudaki çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Bu yazımızda, literatürdeki bu konudaki bilgileri derleyip sizinle paylaşmaya çalışacağız.
Yapılan çalışmalardan biri, bariatrik cerrahinin erkeklerde testosteron seviyelerini yükselttiğini ve seksüel fonksiyonu iyileştirdiğini gösteriyor. (SAGES 2012-Gorecki ve ark) Bu çalışmada hastaların total testosteron seviyeleri ameliyattan önce ve 1 yıl sonrasına kadar izlenmiş. Bu arada hastalara 11 sorudan oluşan bir seksüel fonksiyon anketi doldurtturulmuş. Sorular arasında seksüel davranış, ereksiyon fonksiyonu, ejakülasyon (boşalma fonksiyonu) ve genel olarak cinsel tatmin düzeyi yer alıyor. Sonuçlar, morbid obez erkeklerde obezite cerrahisinden sonra testosteron seviyelerinin ve cinsel yaşam kalitesinin anlamlı şekilde arttığını gösteriyor.
2015 tarihli bir başka çalışmada ise (Janik ve ark. Obes Surg. 2015; 25(8): 1511–1517.) kadınlarda obezite cerrahisinden önce ve sonra seksüel fonksiyon değerlendirilmiş. Obezite Tip 2 diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı, hiperlipidemi ve uyku apnesi gibi ağır yandaş hastalıklara yol açtığı gibi, cinsel yaşam da dahil olmak üzere yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürür. Obezite cerrahisinin bu yandaş hastalıklar konusundaki etkinliğinin mevcut tıbbi tedavilerden çok üstün olduğu bir çok çalışmayla kanıtlanmıştır. Ancak, obezite cerrahisinin cinsel fonksiyonlar üzerine etkisi hakkında oldukça kısıtlı sayıda çalışma vardır.
Kadın seksüel disfonksiyonu (FSD) olarak bilinen durum, cinsel tepki döngüsünün bozulması ve ilişki sırasında veya sonrasında ağrı ile seyreden bir tablodur. Obezite cerrahisine aday obez kadınlarda seksüel fonksiyon bozukluğu riskinin daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Ancak obezite cerrahisinden sonra FSD konusunda çok az ve çelişkili yayınlar vardır. Tüm literatür incelendiğinde toplamda 6 makale bulunmuştur. Bu hastalar Roux-en-Y gastrik bypass, tüp mide, mide bandı ve biliopankreatik diversiyon ameliyatı geçiren hastalardır. Çalışma sonucunda, obezite cerrahisi ile kilo kaybeden kadınların kendilerini daha çekici hissettikleri ve kendileriyle daha barışık hale geldikleri gözlenmiştir. Benlik algısındaki düzelme ve anksiyetedeki azalma hastaların büyük bölümünde sekse ilginin olduğu gibi, istek ve uyarılmanın da artmasına yol açmıştır.
Obezite Cerrahisi Sonrası Erkeklerde Sertleşme Problemleri
Obezite özellikle erkek hastalarda sertleşme problemlerine ve ilişki sırasında nefes darlığına neden olur. Yanısıra düşük testosteron seviyeleri de obez erkeklerdeki kötü seksüel performansa katkıda bulunur. Her iki cins için de, kendini beğenmeme ve düşük benlik algısı sağlıklı cinsel birliktelikler kurmayı zorlaştırır. Obezite cerrahisinden sonra testosteron seviyeleri yükselir, benlik saygısı düzelir ve daha önemlisi, fiziksel kısıtlamaların ortadan kalkmasıyla yeni pozisyonların keşfedilmesi, solunum problemleri düzeldiği için de ilişki süresinin uzaması alınan hazzı arttırır.
Obezite Cerrahisi Sonrası Kadınlarda Cinsel Yaşam
2010’da yapılan bir diğer çalışmada kadınların % 70’i obezite cerrahisinden sonra cinsel yaşamlarında düzelme olduğunu bildirmiştir. Ameliyattan önce bu kadınların % 63’ü seksüel disfonksiyon denecek ağırlıkta cinsel problemler yaşamaktaydı. Aynı kadınlar, obezite cerrahisinden sonra % 68 oranında disfonksiyonlarının düzeldiğini bildirmiştir. En büyük iyileşme genç ve evli kadınlar arasında olmuştur. İyileşme seksüel istek, tahrik olma, kayganlık, orgazm ve genel tatmin düzeylerinde olmuştur. Kadınlarda seksüel davranış erkeklerinkine göre hormon seviyelerine daha az bağlantılıyken, düzelen beden algısı libidoyu arttıran en önemli faktördür. Aynı zamanda kadınların üretkenliğinde artış olmakta ve gebelik ve doğumla ilişkili riskler de obezite cerrahisinden sonra azalmaktadır.
North Dakota Üniversitesi’nden başka bir çalışmada ise 2000’den fazla ve % 80’i kadın olan obezite cerrahisi hastası değerlendirilmiştir. Hastaların büyük bölümü ameliyattan 1 yıl sonra artmış cinsel istek ve aktivite, artmış cinsel fonksiyonalite, seksüel aktiviteleriyle ilişkili daha az kısıtlılık ve daha büyük tatmin bildirmişlerdir. Bu faydalar uzun vadede de devam etmiş, 5 yıl sonra da tüm seksüel fonksiyonlar ameliyattan öncekine göre çok daha iyi seviyelerde seyretmiştir. Bu hastalarda depresyonun temel anahtar olduğu düşünülmektedir. Hem erkek, hem de kadın hastalar depresyon semptomları düzeldiğinde daha iyi bir cinsel hayata kavuştuklarını bildirmiştir.
Obezite Cerrahisi Sonrası Cinsellik Ne Zaman Yaşanabilir ?
En merak edilen sorulardan biri de obezite cerrahisinden sonra ne zaman seks yapılabileceğidir. Bu konuda standart bir bekleme süresi yoktur. Bazı hastalar ilk hafta içinde kendilerini buna hazır hissederken, bazıları ise 2-3 hafta beklemeyi yeğlemektedir. Bu tamamen kendinizi nasıl hissettiğiniz ve iyileşme sürecinizin nasıl gittiğiyle ilgilidir. Bu nedenle vücudunuzu dinlemeli ve yavaş gitmelisiniz. Cinsel ilişki herhangi bir ağrı veya huzursuzluğa yol açıyorsa bir süre daha beklemelisiniz. Bu arada, obezite cerrahisinden sonra en az 12-24 ay gebe kalınmaması gerektiğinden mutlaka etkili bir doğum kontrolü uygulamalısınız. Ameliyattan önce korunmamanıza rağmen gebe kalamıyorsanız buna güvenmemelisiniz. Çünkü ameliyattan hemen sonra gebe kalmayı zorlaştıran hormonal problemler düzelecek ve doğurganlık artacaktır.