Kalp kasının yeterli kan akışını alamadığı durumlar için kullanılan bir terimdir. Koroner arter hastalığı genellikle koroner arterlerin plaklarla daraldığı veya tıkanıklık oluştuğu durumlarda ortaya çıkar. Belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve ciddiyetine bağlı olarak değişebilir.
En yaygın belirti, göğüs ağrısı veya rahatsızlıktır. Ağrı genellikle göğüs bölgesinin ortasında veya sol tarafında hissedilir. Ağrı sıkıştırıcı, sıkma veya yanma tarzında olabilir. Fiziksel aktivite veya stresle artabilir ve dinlenme veya nitrogliserin gibi ilaçlarla azalabilir.
Kişiler, fiziksel aktivite sırasında veya dinlenirken aniden nefes darlığı yaşayabilirler. Bu durum kalp kasının yeterli oksijen alamamasından kaynaklanır. Kalp kasının zayıfladığı veya yeterli kan almadığı durumlarda, kişi halsizlik ve yorgunluk hissedebilir.
Basit günlük aktiviteler bile normalden daha yorucu gelebilir. Atışların düzensiz veya hızlı olduğu hissedilebilir. Bunun nedeni, kalbin oksijen yetersizliği nedeniyle normalden daha hızlı atması olabilir. Bazı vakalarda, kalp krizi veya anjinaya bağlı olarak mide bulantısı ve hatta kusma yaşanabilir.
Göğüs ağrısı dışında, bazı insanlar çene, boyun, sırt veya sol kolda ağrı hissedebilir. Bu ağrılar genellikle yayılarak gelir. Unutmayın ki herhangi bir kişi farklı belirtiler yaşayabilir ve bazen koroner arter hastalığı belirtileri hafif olabilir veya hiç hissedilmeyebilir.
Koroner Arter Hastalığı Risk Faktörleri Nelerdir?
Yüksek kolesterol seviyeleri (özellikle yüksek LDL-kolesterol) arter duvarlarında plak birikimine yol açarak arterleri daraltabilir. Yüksek tansiyon, arter duvarlarına fazladan baskı yapar ve arterlerin sertleşmesine, daralmasına ve hasar görmesine neden olabilir.
Sigara içmek, duvarlarına zarar verir, iltihaplanmaya yol açar ve plak birikimini hızlandırabilir. Diyabet, yüksek kan şekeri seviyelerine neden olur ve iç tabakasını etkileyerek plak oluşumunu artırabilir. Ailede erken yaşta koroner arter hastalığı öyküsü bulunması, bireyin riskini artırabilir.
Genetik faktörler de rol oynayabilir. Fazla kilolu veya obez olmak, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet riskini artırabilir. Düzenli fiziksel aktivite eksikliği, obezite, yüksek tansiyon ve diğer risk faktörlerinin gelişimine yol açabilir.
Yüksek doymuş yağ ve trans yağ içeren, aşırı tuzlu veya şekerli besinler tüketmek, riski artırabilir. Yaş ilerledikçe, arterlerdeki plak oluşumu artabilir. Yaşlanma, arter duvarlarının esnekliğini kaybetmesine neden olabilir. Menopoz sonrası dönemde kadınlar için risk artar, ancak erkeklerde de risk yüksektir.
Kronik stres, vücudu olumsuz etkileyebilir ve bazı insanlarda sağlıksız davranışlara yol açabilir, bu da riski artırabilir. Aşırı alkol tüketimi, yüksek tansiyon, obezite ve başka sağlık sorunlarına yol açabilir, böylece riski artırabilir. Kronik iltihaplanma durumları (örneğin, romatoid artrit) riski artırabilir.
Bu faktörlerin bir veya birkaçının varlığı, bireyin koroner arter hastalığı geliştirme olasılığını artırabilir. Bu nedenle, bu risk faktörlerini azaltmak veya kontrol altında tutmak, hastalığın önlenmesi veya tedavisinde önemlidir.
Koroner Arter Hastalığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Tedavi yöntemleri genellikle hastalığın ciddiyetine, semptomlara ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak belirlenir. Yaygın olarak kullanılan tedavi yöntemleri şunlardır:
Risk faktörlerini azaltmak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir. Bu değişiklikler arasında sağlıklı bir beslenme düzeni, düzenli egzersiz, sigara ve alkol tüketiminin bırakılması yer alır. Doktorlar, koroner arter hastalığı semptomlarını hafifletmek ve risk faktörlerini kontrol altına almak için çeşitli ilaçlar reçete edebilir.
Bu ilaçlar arasında kan basıncı düşürücüler, kolesterol düşürücüler, kan sulandırıcılar ve ağrı kesiciler yer alır. Koroner arterdeki daralmaların açılması için kullanılan bir işlemdir. Bir kateter vasıtasıyla daralan bölgeye ulaşılır ve baloncuklaştırılarak arter genişletilir. Bazen stent adı verilen metal bir tüp yerleştirilerek arterin açık kalması sağlanır.
Ciddi tıkanıklıklar varsa ve diğer tedavi yöntemleri yetersiz kalıyorsa, bypass ameliyatı düşünülebilir. Bu ameliyatta, tıkanmış olan arterlerin yanından sağlıklı damarlar alınarak kalbin kan akışı yeniden yönlendirilir. Son yıllarda geliştirilen bazı tedaviler, kök hücre terapisi gibi yöntemlerle kalp dokusunun iyileştirilmesi ve zarar görmüş bölgelerin onarılması hedeflenir.
Kalp pili veya kalp resenkronizasyon terapisi (CRT) gibi cihazlar, kalp ritmini düzenlemek ve kalp fonksiyonlarını optimize etmek için kullanılabilir. Tedavi seçenekleri hastanın durumuna göre değişebilir ve doktorun önerilerine bağlı olarak belirlenmelidir.
Koroner arter hastalığı risk faktörlerini azaltmaya yönelik düzenli sağlık kontrolleri ve doktor tavsiyeleri de hastalığın yönetiminde önemlidir. Unutmayın ki, herhangi bir tıbbi durumda doktorunuza danışmadan herhangi bir tedavi yöntemini uygulamamanız önemlidir.