Her yaşta görülebilen idrar kaçırma problemine kadınlarda daha sık rastlanır. Kadınlar anatomik yapıları itibariyle bu durumdan daha fazla etkilenirler. İdrar tutamama şikayetinin kadınlardaki en sık nedeni idrar yolları enfeksiyonudur.
Yaşla birlikte sıklığı artan bu problem, özellikle doğum yapmış kadınları etkiler. Doğumla birlikte zayıflayan pelvik kaslar idrarı tutmayı zorlaştırır.
idrar kaçırma tipleri
Öksürük, hapşırık, gülme sonrası idrar tutamama
Stres tipi idrar kaçırma olara bilinir (stres inkontinans). Genç bayanlarda da görülen bu durum, mesane üzerindeki basıncın ani yükselmesi sonucunda gelişir. Asıl sorun idrar kesesini kontrol eden kaslardaki zayıflıktır. Bu kaslar yaşla birlikte, doğum veya ameliyatlar sonrasında zayıflayabilir. Bu kasları güçlendirmek ve idrar kaçırmayı engellemek için kegel egzersizleri yapmak gerekir. (bkz: Kadınlarda kegel egzersizi nasıl yapılır?)
Aniden idrara sıkışma sonrası idrar tutamama
Sıkışma tipi idrar kaçırma olarak bilinir. Kişi aniden idrara sıkışır ve tuvalete yetişmeye çalışırken birkaç damla idrar kaçırır. Gençlerde de sık görülen bu durum, en çok kadınları etkiler. İdrar yolları enfeksiyonu, aşırı aktif mesane gibi hastalıklar bu tip idrar kaçırmaya neden olmaktadır.
Taşma tipi idrar kaçırma
Kişide sürekli damlama şeklinde idrar kaçırmalar olur ve kişi bunu farketmeyebilir.
Bazı kişilerde bu tiplerden bazıları aynı anda görülebilir. Buna karışık tip idrar kaçırma adı verilir.
idrar kaçırma nedenleri
Yaşlılarda daha sık görülen bu durum daha çok yiyeceklere, içeceklere, ilaçlara veya enfeksiyonlara bağlı gelişir. Altta yatan sebep giderilince, şikayetler de geriler. Geçici idrar kaçırmanın en sık nedenleri şunlardır:
- Alkol veya kafeinli içecekler içmek
- Gazlı içecekler, yapay tatlandırıcılar tüketmek
- Şeker ve asit oranı yüksek yiyecekler (narenciye gibi) tüketmek
- idrar söktürücü ilaçlar, kalp ilaçları, tansiyon ilaçları, sakinleştiriciler kullanmak
- Yüksek doz B ve D vitamini almak
- Kabızlık da bu şikayeti tetikleyebilir.
İdrar yolları enfeksiyonları: Yaşlılarda daha sık olmakla birlikte genç bayanlarda da idrar tutamamaya neden olabilir.
- idrar yanması
- ani sıkışma hissi,
- sık sık idrara çıkma,
- az az idrar yapma gibi şikayetlerde bu duruma eşlik edebilir.
Bu şikayetlerin varlığında enfeksiyon açısından idrar tahlili yaptırmak gerekebilir. Özellikle cinsel olarak aktif olan bayanlarda inatçı şekilde idrar yanması ve idrar tutamama şikayetleri varsa idrar tahlili normal bile olsa klamidya enfeksiyonuna bağlı idrar yolu iltihabı olabileceği unutulmamalıdır.
Ayrıca fazla kilolu olmak idrar kesesi üzerindeki baskıyı arttırarak, idrar tutamamaya neden olabilir.
İdrar yolları enfeksiyonu, doğru antibiyotikler seçilerek tedavi edilir.
Eğer antibiyotik kullandığınız halde şikayetleriniz geçmiyorsa, kullandığınız antibiyotiğe direnç gelişmiş olabilir. Bu durumda idrar kültürü yaptırmanız gerekecektir.
Gebelikte idrar kaçırma
Kadınlardaki idrar tutamama nedenlerinden birisi de gebeliğin kendisidir. Hem gebelikteki hormonal değişiklikler hem de büyüyen rahmin idrar kesesine bası yapması idrar kaçırmaya neden olabilir. Genellikle doğum sonrası şikayetler geriler.
Doğum sonrası idrar kaçırma nedenleri
Normal doğum idrar kesesini kontrol etmeyi sağlayan pelvik kasların zayıflamasına neden olabilir. Ayrıca mesane (idrar kesesi) sinirlerine ve destekleyici dokularına zarar verebilir. Rahimde veya idrar kesesinde sarkmalar yapabilir. Bu da idrar kesesinin kontrolünü zorlaştırıp idrar tutmayı zorlaştırır.
Pelvik kasları güçlendirmek için kegel egzersizi yapılması önerilmektedir.
- Yaş: Yaşla birlikte hem idrar kesesinin hacmi azalır hem de idrar tutmayı sağlayan pelvik kaslar zayıflar. Bu du idrar tutamamaya neden olabilir.
- Menapoz: Menapoz sonrası kadınlarda östrojen hormonunun düşmesi mesane yapısında bozulmalara sebep olur. Bunun sonucunda idrar tutmak zorlaşır.
- Ameliyat sonrası: Genellikle rahim ameliyatı sonrası sık karşılaşılır. İdrar kesesi ve rahimi destekleyen kasların bir kısmı aynıdır. Ameliyat sonrası bu kaslarda veya bağlarda meydana gelen hasarlar idrar kesesi fonksiyonlarını etkiler ve idrar kaçırmayı kolaylaştırır.Ayrıca erkeklerde prostat ameliyatları sonrası da görülebilir.
- Prostat büyümesi: Prostat büyümesi, erkeklerdeki idrar kaçırmanın en sık nedenlerindendir. Daha az görülse de prostat kanseri bu duruma neden olabilir. Her iki durumda da daha çok damlama şeklinde idrar kaçırılır.
- Nörolojik Bozukluklar: Multipl skleroz, parkinson, beyin tümörü, geçirilmiş felçler ve omurilik zedelenmeleri gibi sinir sistemini etkileyen hastalıklar idrar tutamama nedeni olabilirler.
- Aşırı Aktif Mesane: Normalde idrar kesesi belli bir seviyeye kadar dolduğunda sinir sistemi sinyaller yollayarak işemeyi başlatır. Aşırı aktif mesanede ise bu sinyallerin yollanması için mesanenin dolması beklenmez. Yani idrar kesesinde az miktarda idrar olsa bile, mesane dolmuş gibi davranıp sürekli işemeyi başlatacak sinyalleri yollar. İdrar kesesi dolmayı beklemeden kendi kafasına göre kasılır. Bu da çok sık ve az miktarda idrara çıkmaya neden olur. Nörolojik hastalıklar sonucu oluşabileceği gibi altında hiçbir sebep bulunamayabilir. Tedavisi zor olan bir hastalıktır.