Corpus Callosum’un İşlevi ve İlişkili Hastalıklar
Corpus callosum; beynin sağ ve sol yarım küresini birbirine bağlayan yapıdır. Bu irtibat, iki kısım arasında bilginin geçişine izin verir. Corpus callosum, Latince’de sert cisim anlamına kazanç ve 200 milyondan fazla asaptan oluşan beynin en geniş bağlayıcı kısmıdır. Bir birey seyrek corpus callosumu olmadan doğar ve bu vaziyet çok rakamda fiziksel ve tutumsal bulgulara neden […]
Corpus callosum; beynin sağ ve sol yarım küresini birbirine bağlayan yapıdır. Bu irtibat, iki kısım arasında bilginin geçişine izin verir. Corpus callosum, Latince’de sert cisim anlamına kazanç ve 200 milyondan fazla asaptan oluşan beynin en geniş bağlayıcı kısmıdır. Bir birey seyrek corpus callosumu olmadan doğar ve bu vaziyet çok rakamda fiziksel ve tutumsal bulgulara neden olur.
Beynin her iki kısmı da, bedenin iki ters yarısında hareketi ve hisleri hakimiyet eder. Ayrıca yarımküreler dil gibi bilgiyi işler. Bu sebeple, fiziksel kordinasyon ve kompleks bilginin alınması, beynin iki kısmının da birlikte çalışmasını gerektirir. Corpus callosum da irtibat olarak vazife yapar.
Corpus callosum beynin merkezinde bulunur ve 10 cm uzunluğundadır. C harfine eş bir biçimdedir. Tipik olarak bu yapı beyinde, fetüsün gelişimi sırasında 12 ile 16’ıncı hafta arasında oluşmaya başlar. Çocukluk çağı süresince büyümeye devam eder. Bir çocuk 12 yaşına geldiğinde corpus callosumu büyümesini bitirecektir. Hayatının geri kalanındaysa değişmeden kalacaktır.
1950’li senelere kadar corpus callosum un vazifeyi bütün olarak öğrenilmiyordu. 1955 senesinde Chicago Üniversitesi’nden Ronald Myers, bu yapının işlevinin kordinasyon ve karışık problem çözme ile ilişkili olduğunu ispatladı.
Corpus Callosum Hastalıkları
Bazı çocuklar bir corpus callosuma sahip olmadan doğarlar. Bu gidişat da, corpus callosum agenezi olarak adlandırılan ender bir hastalığa neden olur. Takribî olarak 3000 şahısta 1 bireyi tesirler. Ayrıca corpus callosum zarara uğrayabilir.
Corpus callosumun gelişimindeki bozukluklar gebeliğin 5 ile 15’inci haftasında ortaya çıkabilir. Bu gidişatın kesin nedeni öğrenilmese de, bu mevzuda tesirli olabilen etmenler vardır. Bunlar:
1 Rubella gibi prenatal enfeksiyonlar ya da virüsler
2 Andermann ya da Aicardi belirtileri gibi genetik anormaliler
3 Fetal içki belirtileri gebelik sırasında içki tüketimi gibi toksik metabolik vaziyetler
4 Beyinde bir kistin varlığı gibi corpus callosumun gelişimini yasaklayan vaziyetler
Corpus callosum problemleri resesif bir genetik bozukluktan kaynaklı da olabilir. Bunun anlamı ebeveynlerden birinin hastalığa neden olan geni taşıması fakat kendisinin hastalanmamasıdır. Ebeveynleri taşıyıcı olan bir çocuğun, corpus callosumunda mesele olma tehlikeyi %25’tir. Ayrıca kendisinin taşıyıcı olma tehlikeyi %50’dir. Erkekler ve bayanlar bu gidişattan denk biçimde etkilenir. Ancak MRI gibi tarama teknolojilerinin çoğalan kullanımı, gelecekte daha fazla çocuğa tanı konulabileceği anlamına kazanç.
Bu yapının varlığı yaşamda kalmak için lüzumlu olmasa da, corpus callosum problemleri şahsın gelişimi sırasında akranlarından geri kalmasına yol açar. Ageneze sahip çocuklar
; âmâ, sağır olabilirler, yürümeyi ya da konuşmayı hiçbir zaman bilemeyebilirler. Öbürleri ise yüksek işlevli olabilir. Yüksek işlevli terimi otizm ile ilişkilidir. Yüksek işlevli terimi; otistik bir çocuk, eforlu sözel yeteneklere sahip olduğunda ve asimetrik derecede yüksek bir IQ seviyesine sahip olduğunda kullanılır.
Corpus callosumun yokluğu tek başına bir hastalık değildir. Agenez olan çok rakamda birey sıhhatli hayatlar sürdürebilir. Fakat bu vaziyet tıbbi müdahale gerektiren nöbetlere neden olabilir. Corpus callosum agenezi bazen değişik beyin anormalilerine neden olabilir.
Bunlar:
1 Hidrosefali olarak öğrenilen kafatasında su birikimi
2 Arnold Chiari malformasyonu
3 Beyin dokusunda yarıklar
4 Ön beynin loblara ufalanmasında kusur
5 Nöral migrasyon hastalıkları
Agenez ile ilişkili belirtiler; Aicardi, Andermann, Shapiro, Acrocallosal, Menkes, Mowat-Wilson ve FG’dir.
Corpus Collasum agenezi, spina bifida ile beraber çıkar. Spina bifida vaziyetinde; omurga muntazam biçimde birleşmez ve spinal kanalda bir bozukluk oluşur.
Bulgular ve Tanı
Corpus callosum agenezine, şahsın hayatındaki ilk iki senede tanı koyulur. Beyindeki işlev bozukluğunun ilk bulgusu bir sara nöbetidir. Daha hafif hadiselerde bozukluk, yıllarca tanı konulmadan kalır. Corpus callosum ile alakalı meseleleri görebilmek için; prenatal ultrason, CT tarama ve MRI tarama lüzumludur.
Corpus callosum ile ilişkili hastalıklar için araştırmalar devam etmektedir. Şahıstan bireye değişebilmesine karşın, agenezin bazı yaygın bulguları vardır. Bunlar dört kategoride araştırılabilir.
Fiziksel bulgular; görme bozukluklarını, adale cılızlıklarını, beslenmede güçlüğü, anormal kafa ve surat yapısını, acıya yüksek hoşgörüyü, uyku meselelerini, nöbetleri, dinleme bozukluklarını ve kronik kabızlığı kapsar.
Öğrenişsel bulgular; ses tonu ve surat ifadesini idrak etmede meseleler, problem çözme ve kompleks işlevleri yerine getirmede güçlük, tehlike değerlendirme marifetinde noksanlık, espriyi ve duyguları kavramada güçlüktür.
Gelişimsel bozukluklar; oturma ve yürüme gibi hareketlerin geç alana gelmesi, konuşma ve dil bilmede gecikme, sakarlık ve kordinasyon güçlüğüdür. Davranışşal bozukluklar ise; sosyal açıdan olgunlaşmama, değişik bireylerin bakış açısını kavrayamama, konsantrasyonda güçlük, hiperaktivite, fobi beceriksizliği ve saplantılı tutumlar olarak kendini gösterir.
Şayet corpus callosum fetal gelişim sırasında büyüyemediyse, hayatın değişik safhalarında da büyümez. Corpus callosum agenezi için doğrudan bir rehabilitasyon yoktur. Bulgular ortaya çıktığında tespit edilir ve rehabilitasyon edilir. Nöbetler gibi corpus callosum yokluğu ile ilişkili çok rakamda tıbbi vaziyet için rehabilitasyon mevcuttur. Dili ve sosyal kabiliyetleri geliştirebilmek için de terapi ve danışma hizmetleri takviyeci olabilir. Hekim, her bir olayın bulgularına göre çok rakamda rehabilitasyon alternatifi önerebilir.