- Messages
- 202
- Reactions
- 317
Yükleyeceğimi söylediğim Walter Feldman makalesi. Kevserî Mecmuasının analizi, bu makalede bahsedilen değişikliğin zamanlamasına bazı soru işaretleri koyuyorsa da, bence Osmanlı müziğinin tarihi konusundaki en önemli makalelerdendir. Şu an bunu koyuyorum, ama bu aslında 50 sayfa uzunluğunda bir makalenin özeti niteliğindedir, belki bir süre sonra onu da paylaşırım.
Feldman'ın kullandığı İngilizce biraz ağırdır, ama hepsini çevirecek zamanım da olmadığından özetin özetini çıkarıyorum:
Feldman'ın kullandığı İngilizce biraz ağırdır, ama hepsini çevirecek zamanım da olmadığından özetin özetini çıkarıyorum:
- Osmanlı müziğinin teorik temelleri, makam dünyasına yayılmış olan, İran ve Afganistan merkezli bir devirden gelmektedir. Makalenin uzun versiyonunda bu tür musıkî devirlerine "sentez" adını vermektedir Feldman. Bu "sentez" de, İslam dünyasının çoğunu (ne zaman başladığı konusunda tam bir fikir birliği olmasa da) 16. yüzyıla kadar etkileyecektir.
- 16. yüzyılda İran'ın Safevi (yâni Şii) kontrolüne geçmesi, hem makam musıkî dünyasını ikiye (hatta üçe, Osmanlı/İran/Orta-Güney Asya şeklinde) bölecek, hem de Safevi İran'daki dinî liderlerin müziğe negatif bakış açısı nedeniyle, Osmanlı'da saraylarda çalınmaya devam edilen müziğin İran'da popüler müzik formlarına evrilmesine neden olacaktır.
- Bu da Osmanlı'da, Türkçe sözleri olan yeni bir repertuvar doğuracaktır. Bu süreçte, peşrev gibi eski dönemden kalma enstrümantal türler yaşamaya devam ederken, sözlü eserlerde Türkü, Varsağı gibi halk müziğinden saraya çıkarılmış türler, ve Murabba gibi yeni oluşturulmuş formlar yaygınlaşıp, eski Fars repertuvarı geride bırakılmıştır.
- Bununla birlikte, ciddi, yavaş, ve enstrümanlardan anlaşıldığı kadarıyla daha pest ses ağırlıklı İran'dan gelme bir tavrın yerini Osmanlı halk müziğine benzer bir şekilde hızlı, virtüoziteye* önem veren, ve yerel tarzların bulunduğu bir tavır almıştır. Walter Feldman, bu dönemi, iki sentezin arasıymış gibi gösterir. (Ali Ufkî'nin MSS'deki eserleri incelerken, belki bu gözle eserlere bakmak mantıklı olabilir.)
- Bundan sonra, Kantemiroğlu'nun Edvarı zamanı başlayan, ve 19. yüzyıla kadar devâm eden bir "yavaşlama" ve "kompleksleşme" olduğunu ifâde eder Feldman. Yerel tarzların da azaldığını söyleyen Feldman, bunun için, klasik tanburun gelişimi, Türklerin Orta Asya'dan getirdiği tiz ses ağırlıklı beğenileri, ve Bizans tavrından etki gibi muhtemel sebepler verir. Bu yeni musıkî dönemine, uzun versiyonda "Osmanlı Yeni Sentez"i der.
-
148.9 KB Views: 28
Last edited: