

www.iktisatsozlugu.com


29.12.2017 09:01:37


AZALAN VERİMLER YASASI


Ekonominin en eski kavramlarındandır.
Bu kavramı bir iktisadi model kurmağa imkan verebilecek net çizgilerle ilk defa Turgor tahlil etmiştir.
Azalan Randımanlar Kanunu hakkında Turgot’dan sonra yazıları literatürde iz bırakmış başlıca iktisatçılar şunlardır: James Anderson, Edward West, David Ricardo, Jean - Baptiste Say, John Stuart Mill ve Paul Leroy-Beaulieu'dür.
i) Turgot'nun Azalan Randımanlar Kanunu'na ilişkin pasajı şöyle özetlenebilir:
«Verimli fakat işlenmemiş bir toprak farzedelim. Hiçbir hazırlık yapmaksızın bu toprağa bir miktar tohum atılsın.. Kullanılan tohum, belki kaybedilmiş bir değer olarak kalacaktır.»
«Eğer toprağı hazırlamak, ekmek ve biçmek için bir birim emek harcanacak olursa, ekilen tohum mahsul getirecektir.»
«Harcanan emek birimi iki veya üç misline çıkartıldığı ve tohum miktarı artırıldığı takdirde, mahsul belki dört veya on kat artacaktır.»
«Harcanan emek ve kullanılan tohumluk çoğaltılmakla elde edilecek verim fazlasının bir sınırı vardır. Bu sınırın ötesinde toprağa daha fazla emek ve tohumluk bağlandığı takdirde, bir süre daha mahsul miktarında gelişme kaydedilecektir. Ancak bağlanacak ek tohumluğa ve emeğe kıyasla, alınacak mahsul fazlasının oranı eskisinden düşük olacaktır».
«Ve bir noktada, emek ve tohum fazlasının artık bir kazanç sağlamadığı görülecektir.»
Turgot'nun Azalan Randımanlar Kanunu şeması, bugün dahi başvurulan bir izah tarzıdır.
Bu izah tarzını şekil üzerinde belirtmeğe çalışalım."
ŞEKİL: 18 — Turgot'nun izah tarıma göre Azalan Randımanlar Kanunu.
OX. Kullanılan emek ve tohumluk toplam maliyetini göstersin. OQ ise, mahsul ve prodüktivite seviyelerini ifade etsin.
Bu duruma göre toprağa bağlanan emek ve tohumluğun değeri çoğalarak X noktasına doğru kayarken üretim eğrisi (Ü) de sol aşağıdan sağ yukarıya doğru seyredecektir. Elde edilen mahsul artacaktır.
Ancak toprağa emek ve tohumluk olarak bağlanacak her yeni birimin kazandıracağa mahsül fazlasını gösteren P yani prodüktivite eğrisi ise.. Başlangıçta sol aşağıdan sağ yukarı seyretmekle beraber.. Yukarıya doğru yükseliş, üretim eğrisinden daha kısa sürecektir. a noktasında eğri düzleşmeğe eyledecektir. Biraz sonra, diyelim ki, B noktasından itibaren aşağı doğru yön değiştirecektir, c noktasında ise ek faktör değerlerinin yani yeniden ilave edilecek emek ve tohumluk dozlarının istihsal artışına katkısı sıfıra düşecektir.
Prodüktivite eğrisinin a noktasından c ye kadar olan kesimi, azalan randımanlar etkisini belirtmektedir. A noktası, azalan randımanlar etkisinin başlangıcıdır. B noktasında ise azalan randımanlar etkisi şiddet kazanmaktadır.
Charles Gide, Turgot'nun azalan randımanlar hakkında yaptığı tahlili İngiliz Klasiklerinin bilmediklerini düşünmektedir.
ii) On Dokuzuncu Yüzyılda, Azalan Randımanlar Kanunu üzerindeki-Vazılarile dikkati çekmiş yazarlar: David Ricardo, Edward West ve Thomas Malthus'dür.
Bunlar, teknolojik ilerlemenin ve prodüktivite artışının gıda maddeleri talebini kolaylıkla karşılamağa yeterli olamıyacağına inanmaktaydılar.
Ricardo, nüfus çoğalışına paralel olarak emek gücü arzının genişleyeceğini, emek gücü arzındaki fazlalık dolayısıyla ücretlerin en az geçim seviyesi civarında dalgalanacağını.. Buna karşılık nüfus artışının gıda maddeleri talebini genişleteceğini, daha fazla mahsul elde etmek üzere ya verimsiz toprakları işletmeye açmak yahut işletilmekte olan topraklara daha fazla emek dökmek gerekeceğini izah etmiştir.
Ve şu sonuca varmıştır:
Mahsulü artırmak üzere daha fazla örnek harcanmasiyle azalan Randımanlar Kanunu etkisi kendini hissettirecektir. Azalan Randımanlar Kanunu etkisile, mahsul fiyatları yükselecek ve toprak rantı önem kazanacaktır.
İşçi sınıfı, bir yönden yükselen toprak ürünleri maliyetinin ve diğer yönden en az geçim seviyesine doğru baskıya maruz bulunan ücretlerin makaslama etkisi arasında kalacaktır.
iii) John Stuart Mill, azalan Randımanlar Kanununun yalnız gıda mahsulleri bakımından geçerli olamıyacağını ve doğal kaynaklarla ilgili diğer istihsal faaliyetinde de aynı etkilerle karşılaşılabileceğini belirtmiştir.
iv) Jean-Baptiste Say, Azalan Randımanlar Kanunu etkisinin madencilikte de geçerli olduğunu isbata çalışmıştır.
Bu Fransız iktisatçısına göre, madenlerde istihsal çoğaltıldığı ve emek hacmi büyüdüğü ölçüde, alt damarlara ve az zengin cevherlere doğru bir gelişme olmaktadır. Alt damarların va fakir cevherlerin İşletilmesi; daha pahalı maliyetleri göze almağı gerektirmektedir.
İnsanlar, doğa'dan daha fazlasını istedikleri ölçüde, ödemeğe mecbur kaldıkları bedel yükselmektedir.
v) On Dokuzuncu Yüzyıl iktisatçılarından bir kısmı, bilmeksizin Azalan Randıman Kanunu üzerindeki tahlillerini Turgot'nun modeline yaklaştırmışlardır. Sınai faaliyeti de Turgot’nunkinin aynı olan bir tahlil tarzına dayanarak. Azalan Randımanlar Kanunu kapsamına sokmuşlardır.
vi) Azalan Randımanlar Kanunu iyimser Ekol tarafından tenkit ve Sosyalistler tarafından reddedilmiştir.
Bastiat. Leroy-Beaulieu ve Proudhon, Azalan Randımanlar Kanununun doğru olmadığım ileri sürmüşlerdir.
İyimser Ekol iktisatçılarına göre. 18 No. Lu şekildeki prodüktivite eğrisine aldanmamak ve üretim eğrisinin sağ yukarı doğru çıkışındaki anlamı küçümsememek lazımdır. Teknik terakki yahut teknolojik ilerleme denilen realite, üretim ve prodüktivite eğrilerinin seyrini sürekli olarak tashih edici rol oynamaktadır. Azalan Randımanlar Kanunu teknolojik ilerlemeyi dikkate almayan statik ve koşulların değişmeksizin kaldığını varsayan bir teoridir, Halbuki teknik terakki sonsuz imkanlar açmakta ve prodüktivite yükselişinin sınırlarını kaldırmaktadır.
Sovyet ilim adamları da aynı kanıdadırlar. Onlar Azalan Randımanlar Kanununu burjuva ekonomisinin bir suni icadı addetmektedirler. Kütlelerin sefaletini haklı göstermek üzere burjuva zihniyetti düşünürlerin Azalan Randımanlar Kanununu kullandıklarını yazmaktadırlar.
Almancası : Gesetz des abnehmenden Ertrages
Fransızcası: loi des rendements décroissants.
İngilizcesi : law of diminishing returns.
(Bk; Artan Maliyet Giderleri Kanunu, artan maliyetler, Turgot, Anderson, Ricardo, Ricardo'nun Büyüme Modeli, Toprak Rantı).