Çamur zıpzıplarının, kurbağalar gibi Amfibiler Sınıfı'ndan değil de, Balıklar Sınıfı'ndan olduğunu biliyor muydunuz? Hatta suda yaşayan balıklarla, kara ve sularda yaşayabilen amfibiler arasındaki geçişin günümüzdeki temsilcilerine ithafen "amfibik balıklar" denen bir taksonomik klad olduğunu biliyor muydunuz?
Gerçekten de 400 milyon yıl kadar önce, Balıklar Sınıfı'ndan olan ve karalara yakın bölgelerde yaşayan bir grup tür, günümüzde karalarda yaşayan bütün omurgalıların atası olacak ilk karasal türlere evrimleşmişlerdir. Bu konuyu buradaki yazımızda daha detaylıca işlemiştik. Bu geçiş, kimilerine "imkansız" gelse de, bu geçişi günümüzde bizzat gösteren canlılar bulunmaktadır.
Üstelik fotoğraftaki çamur zıpzıpları, tek örnek bile değildir! Amfibik balıklar, yani karalarda da yaşayabilen ama Amfibiler Sınıfı'nda değil, Balıklar Sınıfı'nda olan canlılar arasında; günümüzde halen var olan 6 ayrı akciğerli balık türü, soyu tükenmiş olan çok sayıda akciğerli balık türü, kaya zıpzıpları olarak bilinen Alticus cinsi balıklar, yünlü iskorpit olarak bilinen Clinocottus analis türü, Avrupa yılanbalığı (Anguilla anguilla), Amerikan yılanbalığı (Anguilla rostrata), yılanbaşlı balıklar olarak bilinen ve 40 ayrı türü barındıran Channidae ailesinin bazı üyeleri, hava soluyan kedibalıkları olarak bilinen ve 116 türü barındıran Clariidae ailesinin bazı üyeleri, labirent balığı olarak bilinen Anabantoidei alt takımının bazı üyeleri bulunur!
Bu canlıların her biri, sularda yaşamak zorunda olsalar da, çeşitli sürelerde karalara çıkarak, bu yaşam alanından da faydalanabilmektedirler. Örneğin çamur zıpzıpları karalarda 3.5 gün civarında yaşayabilirken, kaya zıpzıpları 20 dakikaya kadar karalarda yaşayabilirler. Dolayısıyla bu canlılar arasında bile kademeli bir geçiş söz konusudur.
400 milyon yıl önce de, bu şekilde nesiller içinde karalarda yaşayabilme yetisinin artması, karaların o dönemde sunduğu eşsiz avantajlar (avcı baskısının olmaması, böcek ve bitkiler gibi avların bol bulunması, vb.) düşünülecek olursa, kademeli evrim yoluyla balıkların karalara adapte olacak şekilde evrimleşmeleri hiç de sıradışı bir konu değildir. Balıklardan öncelikle amfibiler evrimleşmiştir; dolayısıyla bu canlılar evrimin ilk evrelerinde halen sulara bağımlılardı; ancak artık karalarda da yaşayabiliyorlardı. Sonrasında bu amfibilerden sürüngenler ve memeliler evrimleşmiştir. Bunlar, kara yaşantısına tamamen adapte olmuş gruplardır. Biz de, bu ataların doğrudan torunuyuz.
Dahası, bu geçişe dair eksiksiz fosil kayıtları bulunmaktadır. Bu kayıtlar, sadece morfolojik olarak değil, jeolojik olarak, yani çıkarıldıkları zamanın kronolojik sırası bakımından da evrimsel biyolojinin bu öngörüsünü %100 doğrulamaktadır. Bu konuda, aşağıdaki videomuzun işaretlediğimiz kısmını izleyebilirsiniz: