Stonehenge, İngiltere’nin Wiltshire kenti Salisbury Düzlüğü’nde bulunan, Amesbury’nin 3 kilometre batısında yer alan tarih öncesi bir anıt. Yapı, her biri yaklaşık 4.1 metre yüksekliğinde, 2.1 metre genişliğinde ve yaklaşık 25 ton ağırlığında bir dikili taş halkasından oluşuyor.
Taşlar, İngiltere’deki en yoğun Neolitik ve Tunç Çağı anıtları kompleksinin ortasında bulunuyor. Anıtın neden yapıldığı hâlâ tam olarak bilinmese de, eskiden çevresinde dini yapılar bulunduğu tespit edilmiştir. Özellikle yapıda bulunan insan kemikleri ise dinsel ritüellerin gerçekleştirildiği yönündeki inancı kuvvetlendirmiştir.
Arkeologlar, bu yapının Milat’tan Önce (M.Ö.) 3000 ve M.Ö. 2000 arasında yapıldığına inanıyor. Anıtın en erken evresini oluşturan dairesel toprak set ve hendek, tahminlere göre M.Ö. 3100’de şekillendirildi. Radyokarbon tarihleme yöntemi, ilk Bluestone’ların M.Ö. 2400 ile MÖ 2200 arasında bulunduğunu gösteriyor.
Bu tarihi simgenin dört aşamayla inşa edildiği ifade ediliyor…
Stonehenge’in dört aşaması:
İlk aşama: Stonehenge’in ilk halinin hendek, set ve Aubrey çukurlarından oluşan büyük bir toprak ya da taş yapı olduğu ifade ediliyor. Araştırmalara göre bu aşamanın Milat’tan Önce (MÖ) 3100 civarında inşa edildiği tahmin ediliyor.
Aubrey çukurları, tebeşir üzerinde yaklaşık bir metre genişliğinde ve derinliğinde, dik ve düz kenarları olan yuvarlak çukurlardır. Bu çukurlardan yapıda 56 tane olduğu düşünülüyor.
Yapılan kazılarda kireç taşı dolguların bazılarında yakılmış insan kemikleri bulunmuştur, ancak çukurların mezar olarak kullanılmak üzere değil, dini bir törenin parçası olarak yapıldığına inanılıyor.
Bu ilk aşamadan sonra Stonehenge terk edilmiş ve 1.000 yıldan fazla bir süre dokunulmadan kaderine terk edildi.
İkinci aşama: Stonehenge’in ikinci ve en dramatik aşaması MÖ 2150 yıllarında, Galler’in güneybatısındaki Preseli dağlarından yaklaşık 82 bluestone taşın bölgeye taşınmasıyla başladı. Bazıları dört ton ağırlığında olan taşların makaralar ve kızaklar üzerinde Milford Haven’daki sulara sürüklendiği ve burada sallara yüklendiği düşünülüyor
Warminster ve Wiltshire yakınlarında tekrar karadan sürüklenmeden önce Galler’in güney kıyısı boyunca ve nehirler boyunca su üzerinde taşındıkları ihtimali üzerinde duruluyor.
Üçüncü aşama: Stonehenge’in MÖ 2000 yıllarında gerçekleşen üçüncü aşaması, bluestone taşlardan daha büyük olan sarsen taşlarının (bir tür kumtaşı) geliş sürecidir. Bu taşların, Marlborough Downs’dan (Stonehenge’in 40 kilometre kuzeyi) getirildiği belirtiliyor.
Stonehenge’e taşınan sarsen taşlarının en büyüğü 50 ton ağırlığındadır ve suyla taşınması mümkün olmadığından kızaklar ve halatlar kullanılarak taşındığından şüphelenilmektedir.
Yapılan hesaplamalar, bir taşı çekmek için deri halatlar kullanan 500 insanın, kızağın önüne makaraları yerleştirmek için de fazladan 100 insanın gerektiğini ortaya çıkardı.
Son aşama: Dördüncü ve son aşama, MÖ 1500’den hemen sonra, daha küçük bluestone bugün görülebilen at nalı ve daire şeklinde yeniden düzenlenmesiyle gerçekleşmiştir. Bluestone çemberindeki orijinal taş sayısı muhtemelen 60 civarındaydı, ancak bunlar o zamandan beri kaldırılmış veya parçalanmıştır. Bazıları zemin seviyesinin altında kalmıştır.