Paris'in Louvre'dan sonra en ünlü müzesi d'Orsay'da (Musée d'Orsay) önceki gün çok konuşulacak bir eylem yapıldı. Ressam Gustave Courbet'nin "Dünyanın Kökeni" isimli ünlü eserini yeniden canlandırmak isteyen kadın sanatçı gözaltına alındı. Çıplak bir kadının vajinasının merkesinde olduğu resmin önemli ayrıntısıysa resmi Courbet'e sipariş eden ve satın alan kişinin Osmanlı'nın Paris Büyükelçisi ve eski Dışişleri Bakanı Halil Şerif Paşa olması.
Önceki gün resmin önünde gelen Plastik Sanatçısı Deborah de Robertis herkesi şaşırtacak bir eylem yaptı. Lüksemburglu sanatçı yıllar önce Courbet'nin yaptığı vajinanın merkezinde olduğu resmi yeniden canlandırdı. İç çamaşırını çıkararak resimdeki gibi bacaklarını açıp poz veren sanatçı, "umumi mahalde teşhircilik"ten gözaltına alındı. İsa'nın göğe yükseldiği gün "Dünyanın Kökeni" resmini canlandıran Deborah, Emniyet'te bir süre tutulduktan sonra serbest bırakıldı.
Resim ise d'Orsay'da Osmanlı'yla anılan tek resim.
Ressam Gustave Courbet ile yakın ilişki içinde olan Osmanlı devlet adamlarından Halil Şerif Paşa, Courbet'nin en sıkı koleksiyonerlerindendi. Halkla ilişkiler mesleğinin duayeni Betül Mardin'in büyük dedesi olan Paris Büyükelçisi Halil Şerif Paşa, "Bir Müslüman tarafından toplanan ilk koleksiyon" unvanına sahip Osmanlı devlet adamıydı.
1832 yılında Kahire’de doğan Halil Şerif Paşa, 1855’te Paris’teki Exposition Universelle’deki Mısır sergisinin sorumluluğunu yapmıştı."Süslü Şerif" lakabıyla bilinen ve Paris sosyetesi tarafından yakından tanınan Halil Paşa hakkında Paris gazetelerinde "Osmanlı dandy’si" ifadeleri kullanılıyordu. Kumara ve kadınlara karşı zaafıyla da bilinen Halil paşa, "Grand Monde’daki en soğukkanlı kumarbaz" olarak biliniyordu.
Evlendiği Sanatçı Jeanne de Tourbey sayesinde Gustave Flaubert, Saint Beuve, Ernest Renan, Emile Olivier gibi ünlü yazarlarla tanıştı. Gustave Courbet'le dost oldu. atölyesine gidip gelmeye başladı. Halil Şerif Paşa Courbet’nin çıplak kadın resimlerini bile almaktan hiç çekinmiyordu. Bugün Türkiye’deki hiçbir yayın organının basmaya cesaret edemediği ve d'Orsay'da önünde yıllar sonra eylem yapılan "Dünyanın Kökeni" adlı tabloyu da alan oydu.
(Dünyanın Kökeni tablosu)
RESİMLERİM BÜYÜK PARALAR GETİRDİ
Ekonomik sıkıntı yaşayan Halil Şerif Paşa, resimlerini satışa çıkarmak zorunda kaldı. 1868 Ocak ayında tablolarını satışa çıkardığı haberi L’Artiste Dergisi’nde çıktı.
Fransızların ünlü edebiyatçısı Theophile Gautier satış kataloğuna şunları yazdı: "Her resim dikkatle seçilmiş. Aralarında bir tane bile kötü resim, tek bir sahte inci yok. Her sanatçının en saf elmaslarından biri burada." Tüm tablolar müzayedede satıldı. Halil Şerif Paşa, bugün değeri milyar dolar edecek 109 tabloyu 638 bin franga sattı.
Halil Şerif Paşa satış sonrası müzayedeciye şu sözleri söyleyecekti: "Hayat ne garip; kadınlar beni aldattı, kumar yıktı ve resimlerim ise büyük paralar getirdi."
Halil Şerif Paşa’ya Viyana Büyükelçiliği görevi verildi. Eşi Jeanne de Tourbey Viyana'ya gitmeyi kabul etmeyince kızı Leyla Şerife ile Viyana’ya gitti. Eylül 1872’ye kadar Viyana büyükelçiliği yaptı. Eylül 1872-Mart 1873 tarihleri arasında Hariciye Nazırlığı (Dışişleri Bakanlığı) görevinde bulundu. Meşrutiyet taraftarıydı. Namık Kemal gibi Jöntürkler’e maddi yardımlarda bulundu. 1876 yılında da beş ay Adliye Nazırlığı (Adalet Bakanlığı) yaptı. Bir yıl sonra bu kez Paris’e "büyükelçi" unvanıyla gitti. Ancak Paris’teki görevi uzun sürmedi. Eylül 1877’de görevden alındı. İki yıl sonra da, Sultan II. Abdülhamid’in alayında at üzerindeyken güneş çarpması sonucu vefat etti.
Fransa'da bestseller olan "Le roman de L'Origine L'infini" isimli kitapta Halil Bey'in ilginç hayatı anlatılıyor.
Önünde eylem yapılan Dünyanın Kökeni tablosuna Halil Bey'den sonra antikacı De la Narde, Macar Baron Hatvany sahip oldu. İkinci Dünya Savaşı sırasında Budapeşte'de bulunan tablo önce Almanlar'ın sonra Rusların eline geçti. Daha sonra Psikoanalist Jacques Lacan tarafından satın alındı. Lacan'ın varisleri tarafından da 1995 yılında d'Orsay Müzesine bağışlandı.
DÜNYANIN EN ÖNEMLİ MÜZELERİNDE
Bugün Halil Şerif Paşa'nın resimleri dünyanın ünlü müzelerinde sergileniyor.
Halil Şerif Paşa’nın Fransız eşi Jeanne de Tourbey’in portesini ressam Amaury Duval yaptı. Bu tablo Paris Louvre Müzesi’nde. Jean Auquste Dominuqe Inges’in "Türk Hamamı", Paris Louvre Müzesi’nde. Gustave Courbet’in "Yıkanan Kadın" adlı tablosu, New York Metropolitan Sanat Müzesi’nde, "Dünyanın Kökeni" Paris Orsay Müzesi’nde ve "Uyuyan Kadınlar" ise Paris’te Petit-Palais’de. Gerard Terboch’un "Mektup Yazdıran Subay" tablosu Londra Ulusal Galeri’de. Eugene Delacroix’in;"Liege Başpiskoposunun Katli" tablosu ile "Cezayirli Kadınlar" tablosu Paris Louvre Müzesi’nde, "Tasso Aya Anna Ferrora Akıl Hastanesi’nde"tablosu ise bugün Zürih’teki özel Bührle koleksiyonunda, "Tom O’Shanter’i Cadılar Kovalarken" adlı tablosu Nottingham Castle Müzesi"nde, ve "Savaş Talimi Yapan Arap Süvariler" ise Montpellier Fabre Müzesi"nde. Theodore Chasseriau’nun "Arap Süvarilerinin Dövüşü" tablosu Cambridge/ Massachusetts Fogg Art Müzesi’nde.
Ve daha onlarcası...
Kısacası tüm Paris'in konuştuğu bu eylemin arkasında bizi ilgilendiren ilginç bir tarih var.
odatv