.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde verilen durum, “içi içine sığmamak” deyimiyle uyuşmamaktadır? 11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm 1
A) Çocuk, babasının elindeki oyuncağı görünce avuçlarını birbirine vura vura ona koştu.
B) Yerinde duramıyor, ne zaman gelecekler diye gözlerini saatten bir an olsun ayıramıyordu.
C) Okullar kapandıktan sonra ailesiyle geziye çıkacağı günü iple çekiyordu.
D) Uzun bir süredir amirine söylemek isteyip de söyleyemedikleri için fırsat kolluyordu.
E)Kalabalığın içinde gözleri ona ilişince kalbi yerinden çıkacak gibi atmaya başladı.
Süper Çözüm
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Biliyorsunuz ki her deyim kalıplaşmış bir söz öbeğidir ve her deyimin kullanılmak istenen bir durum vardır. Yani her her deyim bir durumu anlatmak için bulunmuştur.
Bu soruda geçen “içi içine sığmamak” deyimi hangi anlama gelmektedir?
İçi İçine Sığmamak: Telaş, sabırsızlık, coşkunluk göstermekten kendini alamamak.
Buna göre A, B, C seçeneklerinde “sabırsızlık” anlamı E seçeneğinde “coşkunluk” anlamı içi kullanıldığı görülmektedir. Ama D seçeneğinde geçen “fırsat kollamak” deyimin taşıdığı anlamlardan biri değildir.
Bu durumda yanıtımız belli oldu: D
Cevap: D
2.(I)Kimi filmlerde klişe bir sahne (basmakalıp bir görüntü) vardır:( II ) Daktilosunun başına oturup yaratma sancıları çeken (bir şey üretmeye çabalayan) bir yazar…(III) Bu sahnede aktör, aklındakileri bir an evvel dışarı vurmak (yazıya dökmek) için daktiloya heyecanla beyaz bir kâğıt takar. (IV) Tuşların sert sesleri eşliğinde birkaç satır yazar. Bu arada, yardım umarcasına (ne yapacağını bilmeden) kahvesinden birkaç yudum alır. (V) Yazdıklarının içine sinmediği (yazdıklarından hoşnut olmadığı) yüzündeki ifadeden anlaşılır.
Bu parçada aşağıdaki sözcüklerden hangisinin ayraç içindeki açıklaması yanlış verilmiştir?
- A) Klişe bir sahne
- B) Yaratma sancıları çeken
- C) Dışarı vurmak
- D) Yardım umarcasına
- E) Yazdıklarının içine sinmediği
Süper Çözüm
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm /ÖSYM bu soruyla adayların bir sözcüğün hem sözlüksel anlamına hem de bağlamından elde edilen anlama hâkim olup olmadıklarını yoklamaya çalışmaktadır. Biliyorsunuz bir sözcüğün hem sözlük anlamı vardır hem de bağlamından ( cümle içinde elde edilen anlamı) elde edilen anlamı vardır. Sözcüğün sözlüksel anlamı onun gerçek anlamıdır ama sözcük cümle içinde başka sözcüklerle etkileşime girdiğinde yan ve mecaz anlamlar kazanabilir. Bakın kazanır demiyorum, kazanabilir diyorum. Buna dikkat etmelisiniz.
A seçeneğinde “klişe bir sahne” sözü basmakalıp sözüyle uyuşmaktadır.
B seçeneğinde geçen ” yaratma sancıları çeken” sözü bir şey üretmeye çabalamakla ilgilidir.
C seçeneğinde geçen “dışarı vurmak” sözü yazıya dökmek ifadesiyle ilgilidir.
D seçeneğinde geçen yardım umarcasına sözü ne yapacağını bilmemekle ilgili değildir.
E seçeneğinde geçen “yazdıklarının içine sinmemesi yazdıklarından hoşnut olmamak anlamına gelmektedir.
Bu durumda yanıtımız D seçeneğidir.
Cevap: D
3.Bilim ve toplum hayatındaki gelişmeler, şairleri kendi şiir sözlüklerini genişletmeye mecbur kılmıştı. Bu değişimin yarattığı yaşam tarzı, dünyayı şiir içinde yeniden kurmak isteyen şairlere, eskimiş imgelerden yararlanma imkânını kapatmıştı. Öte yandan çağlarının gerisinde kalmakta ısrar eden şairlerin kendi kişisel şiir sözlükleriyle ilgili bir problemleri zaten yoktu.
Bu parçada geçen “şairlerin kendi şiir sözlüklerini genişletmesi” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her sözcüğe farklı anlamlar yüklemesi
- B) Kullandığı sözcüklerle çağını peşinden sürüklemesi
- C) Yeni imgelerle anlatımını zenginleştirmesi
D)İmge üretmek için sözlüklerden yararlanması
- E) Özgün düşünce dünyasını şiirine taşıması
Süper Çözüm
Bu tip sorularda parça içinden seçilen söz genellikle mecaz anlamdadır ve ÖSYM bu soru tipiyle bir parça içindeki mecaz anlamlı bir söz öbeğinin hangi anlamı çağrıştırdığını buldurmak istemektedir. Bu soruların %80’i parça okunmadan sadece altı çizili yer veya soru kökünde veriliş ifade okunarak çözülebilir ama bazen öyle sorular sorulur ki parça okunmadan asla cevaba ulaşılamaz. Biz öncelikle parçayı okumadan cevaba ulaşabiliriz ama bu soru tipiyle ilgili çok egzersiz yapılması şartıyla. Hayatında hiç soru antrenmanı yapmamış birine bu soru metnin tamamı okutulmadan bu soru çözdürülmez.
Şimdi parçayı okumadan soruyu çözmeye çalışalım.
“şairlerin kendi şiir sözlüklerini genişletmesi” ne anlama gelebilir sözce? Biliyorsunuz ki şiir imgelerle yazılır. Ayrıca her şairin bir şiir sözlüğü ve imge dünyası vardır. Yani şiir yazarken genellikle kullandığı bir şiir dağarcığı vardır. Eğer şair bu dağarcığı genişletiyorsa yeni imgelerle anlatımını zenginleştiriyor demektir.
Cevap: C
4.Son zamanlarda genç yetişkin edebiyatının hızla filizlendiği söylenebilir. J. K. Rowling’in Harry Potter kitaplarıyla canlanan ve S. Meyer’in Alacakaranlık serisinin, kelimenin tam anlamıyla parlattığı kahramanlarla devam eden süreç, özellikle S. Collins’in Açlık Oyunları’yla taçlandırdığı yoldan ilerliyor. Bu sürece yüksek bütçeli ve beyaz perdenin genç yıldızlarıyla renklenen uyarlama filmlerin etkisi inanılmaz…
Bu parçadaki sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmamıştır?
- A) filizlendiği
- B) canlanan
- C) parlattığı
- D) taçlandırdığı
- E) inanılmaz
Süper Çözüm
Bir sözcüğün mecaz anlamda kullanılması için “akla ve mantığa aykırı” bir anlamda kullanılması gerekir.
Bir kelimeyi veya kavramı kabul edilenin dışında başka anlamlara gelecek biçimde kullanırsak mecaz anlam elde etmiş oluruz.
Dikkat!
Kişileştirme amacıyla kullanılan bütün sözcüklerde mecaz anlam vardır.
- Edebiyatın filizlenmesi düşünülemeyeceği için akla ve mantığa aykırıdır.
- Harry Potter kitaplarıyla canlanma da akla ve mantığa aykırıdır.
- Kelimenin tam anlamıyla parlatmak da akla ve mantığa aykırıdır.
- Açlık Oyunlarıyla taçlandırmak da akla ve mantığa aykırıdır
Ama E seçeneğinde geçen “inanılmaz” sözcüğü öz anlamıyla kullanılmıştır.
Şifre: Bir sözcük öz anlamıyla kullanılmışsa gerçek anlamdadır.
Yanıt: E
5. (I) Öğrenmeyi öğrenme adı verilen sürecin temeli, merakla ve merak edilen şeyi tecrübe etmekle başlar. (II) Farklı yaş gruplarındaki kişilerin ilgi duydukları şeyler değiştiğinden edindikleri bilgilerle onlara ulaşma yolları da farklılık gösterir. (III) Örneğin çocukların oynayarak, dokunarak ulaştıkları yeni bilgiler belleklerinden kolay kolay silinmez. (IV) Yetişkinlikteki kalıcı bilgiler ise görerek, okuyarak, araştırarak kazanılır. (V) Fakat bu iki öğrenme düzeyinde dikkati çeken ortak yön, merak ve keşfetme arzusudur.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
A) I
B) II
C) III
D)IV
E) V
Süper Çözüm
Bir cümlede neden – sonuç anlamını bulmak içi o cümlenin yüklemine “neden, niye, niçin, ne diye vb.” sorular sorulabilmeli ve cevap alınabilmelidir.
Şifre: “diye, dığından, için” vb. ekler ve sözcükler varsa o cümlelerde “neden – neden – sonuç” anlamı olma ihtimali yüksektir.
Buna göre II. cümlede dikkat edilirse ” – dığından” eki kullanılmıştır. Buna göre yanıtımız B’dir.
Yanıt: B
6. (I) Uykusuzluk hastalığı; uykuya dalmada sorun yaşama, uyuduktan kısa bir süre sonra uyanıp yeniden uykuya dalamama, ışığa aşırı duyarlı olma ve uykuda dinlenememedir. (II) Teşhisi için henüz tıbbi bir test kullanılmasa da sıklıkla rastlanan hastalıklardandır. (III) İlerleyen yaşlarda ortaya çıkma ihtimali artan bu hastalık, gençlerde de görülebilmekte ayrıca kadınlarda erkeklere oranla iki kat fazla ortaya çıkmaktadır. (IV) Uykusuzluk hastalığı; hafıza problemleri, sinirlilik ve dikkat dağınıklığı gibi sorunlara yol açmaktadır. (V) Uzun yıllar hastalığın başlıca nedeninin tansiyon ve stres olduğu düşünülmüşse de son araştırmalar, hastalığın ortaya çıkmasında fizyolojik ve psikolojik pek çok etkenin olabileceğini göstermektedir.
Bu parçada “uykusuzluk hastalığı” yla ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
A) I. cümlede bir tanım yapılmıştır.
B)II. cümlede bir nedenden söz edilmiştir.
C) III. cümlede saptamaya yer verilmiştir.
D)IV. cümlede yarattığı etkiler sıralanmıştır.
E)V. cümlede güncel bilgilere değinilmiştir.
Süper Çözüm
Dikkat!
Soru kökünü okuduktan sonra seçeneklerden yola çıkarak parçanın cümlelerini değerlendirin. Bu tipi sorularda soru kökü okunduktan hemen sonra seçeneklere geçilir.
Aklında Kalsın!
ÖSYM bütün sınavlarda bu tip sorulardan her yıl en az iki soru sormaktadır.
Öncelikle seçeneklerde geçen bazı kavramların açıklamasını yapalım:
Tanım Nedir?
Bir kavramın ne olduğunu belirlemeye denir.
Şifre: Eğer cümlenin yüklemi “nedir veya neye denir” sorularına yanıt veriyorsa o cümlede tanım yapılmıştır denebilir.
Dikkat edilirse I. cümlenin yüklemi” dinlenmemedir” şeklinde bitmiştir. Buna göre bu cümlede bir tanım vardır.
Saptama Nedir?
Bir durumun varlığını veya yokluğunu nesnel ve somut olarak tespit etmeye denir. Saptamada yorum olmaz ve gözlem önemlidir.
III. cümlede geçen uykusuzluğun gençlerde ve kadınlarda görülebilmesi ve tespit edilmesi bir saptamadır.
Etki Nedir?
Bir etken veya faktörün bıraktığı sonuç
Dikkat edilirse IV. cümlede uykusuzluk hastalığı, hafıza problemleri, sinirlilik ve dikkat dağınıklığı gibi sorunlara yol açmaktadır.
Güncel Nedir?
Günün konusu olan, şimdiki, bugünkü (haber, olay vb.), aktüel
- cümlede geçen “son araştırmalar” sözünde güncel olma anlamı vardır.
Ama II. cümlede “neden” anlamı yoktur.
Yanıt: B
7.(I) Türkiye’de bazı alanlarda olduğu gibi yayıncılıkta da ekonomik ve kültürel pek çok sorundan söz etmek mümkün ama bu sorunlar, yayıncılar dâhil, kimin umurunda! (II) Sanırım, burada herkes şikâyet etmekten ve dinlemekten yorulduğundan birtakım yanlışların değişmesi için küçük de olsa bir şeyler yapmak, çözümler üzerine düşünmek gerek. (III) Butik yayıncılığın işlevi, tam da bu “bir şeyler yapma” ihtiyacıyla örtüşüyor. (IV) Sadece onunla da değil; birey olmayla, edebiyat ve sanatın geçirdiği dönüşüm ve başka dünya arayışlarıyla da… (V) Yeri gelmişken ülkemizde, pek çok konuda olduğu gibi, butik yayıncılıkla ilgili de bir kavram karmaşası bulunduğunu belirtelim.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde öneri vardır?
A)I
B)II
C)III
D)IV
E)V
Süper Çözüm
Şifre: Öneri anlamı içi cümlelerin yüklemlerine odaklanmalısınız. Genellikle yüklemlerde “-malı / – meli” gereklilik kipi veya “gerekir” sözcüğü kullanılmaktadır.
Buna göre II. cümlenin yüklemine dikkat edilirse ” gerek” sözcüğü kullanıldığı görülecektir.
Yanıt: B
8.(I) Genç şairin kitabını, “Acaba son dönem şiirimizde ne yönde gelişmeler görülüyor, gençler nelere ilgi duyuyor, ne tarz şiirler yazmaya çabalıyor?” diyerek merakla okudum. (II) Öncelikle söylemek gerekirse şiirlerini hem teknik hem biçim bakımından hatasıza yakın yazıyor şair. (III) Bu hatasızlığın içinde okuyanı etkileyen özgün bir ifadeye rastlamak zor. (IV) Teknik ve biçim bakımından kusursuz olan bu dizeler, öğrenilmiş bir şiir hissi uyandırıyor. (V) Hâlbuki şiirde bir şair trajedisine, şairin varlığına ihtiyaç var.11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Genç bir şairin eserinin değerlendirildiği bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) I. cümlede genç kuşaklarca beğeniyle takip edildiği vurgulanmıştır.
B) II. cümlede yapı yönünden olgun bir düzeye eriştiği dile getirilmiştir.
C) III. cümlede anlatım bakımından kendine özgülükten uzak olduğu söylenmiştir.
D) IV. cümlede kimi yönleriyle eskiyi tekrar eden özelliklere sahip olduğu sezdirilmiştir.
E) V. cümlede şairin kendi şiiriyle iç içe olması gerektiği ifade edilmiştir.
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Süper Çözüm
Bu soruları çözerken seçeneklerde belirlenmiş ölçütlere göre değerlendirmek gerekir. Buna karşılık her seçenekteki ölçüt önce okunmalı sonra parçadaki cümle yorumlanmalıdır. 11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim.
I. cümlede geçen “merakla okudum” ifadesi beğeni anlamı taşımaktadır.
II. cümlede geçen şiirin teknik ve biçim yönünden gelişmesine yapısal olgunluktur.
III. cümlede “özgün ifadeye rastlamak zor” ifadesi kendine özgülükten uzaklaştığını gösterir.
V.cümlede geçen “şiirde şairin varlığına ve trajedisine ihtiyaç var ” sözü şairin kendi şiiriyle iç içe olması gerektiği yargısıyla ilgilidir.
Buna karşılık cevap D’dır.
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Yanıt: D
9. (I) İnsan ilişkilerinin pek çoğu akılla kavranamayacak, kavransa bile açıklanamayacak kadar karmaşıktır. (II) Hayranlık, nefret, sevgi ve kıskanma gibi duygularla biçimlenen ilişkileri; sebebi ve sonucuyla açıklayamıyoruz. (III) Bu konuyla ilgili olarak hemen her dilde ve kültürde pek çok eser yazıldı, pek çok değerlendirme yapıldı. (IV) Ne var ki okuduklarımızın ve dinlediklerimizin çoğu, kişisel bir görüş olmaktan öteye gitmiyor. (V) Tüm kültürlerde bunları tanımlayan ve sınıflayan değer yargıları oluşmadan, söylenenlerin hiçbirini geçerli sayamayız.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) I. cümlede öznel bir değerlendirme yapılmıştır.
B) II. cümlede, I. cümledeki düşünce örneklendirilmiştir.
C) III. cümlede bir çıkarım yapılmıştır.
D) IV. cümlede bir genelleme yapılmıştır.
E) V. cümlede bir durum koşula bağlanmıştır.
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Süper Çözüm
Seçenekleri adım adım değerlendirelim.
Öznel Değerlendirme Nedir?
Bir durum kendi bakış açısına göre yorumlama.
Birinci cümlede insana ait ilişkilerinin karmaşık yorumlanması öznel bir değerlendirmedir.
İkinci cümlede geçen hayranlık, kıskançlık, sevgi, nefret gibi kavramların önceki cümlede ki insan ilişkileri için birer örnektir.
Üçüncü cümlede bir çıkarım değil saptama yapılmıştır. Çünkü bu cümlede yorumlanan bir durumundan çok bir durumunu tespiti yapılmıştır
Dördüncü cümlede geçen “çoğu” sözü bir genelleme yapıldığının göstermektedir.
Beşinci cümlede geçen “oluşmadan” sözü bir koşulu öne sürmektedir.
Saptama Nedir?
Bir durumun somut ve nesnel tespiti.
Çıkarım Nedir?
Bir saptamadan elde edilen yorumdur.
Genelleme İçin Şifre: çoğu, bütün, hepsi vb.
Yanıt: : C
10.(I) Türkiye’nin konut mimarisine yönelik farkındalığı 1970’lerde kurumsallaşmaya başladı. (II) 1973 yılında çıkarılan Eski Eserler Kanunu ile cami, kervansaray, hamam gibi yapıların yanı sıra yöresel konutlar ve kentsel sit alanları da koruma altına alındı. (III) Ardından 1976 yılında, eski evlerin korunması için Türkiye Tarihî Evleri Koruma Derneği kuruldu. (IV) Derneğin amacı, tarihî evlerin ortak bir kültürel mirasın parçası olduğunu halka göstermekti. (V) Evlerin bakımına katkı sağlamak adına ev sahiplerine yardımda bulunmak da derneğin öncelikleri arasındaydı. (VI) Türkiye Tarihî Evleri Koruma Derneği için son derece anlamlı bir logo tasarlandı. (VII) Osmanlı Dönemine ait tipik ahşap bir evin kolonlarla desteklenmiş üst katının silüeti logoda yer almaktaydı
- A) II. B) III. C) IV. D) V. E)VI.
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
Süper Çözüm
‑Bir parça iki paragrafa nasıl ayrılır?
-Parçanın ikiye ayrılabilmesi için
Parçada iki farklı konu işlenmişse parça ikinci konuya geçilirken ikiye ayrılmalıdır.
Ama ÖSYM bugüne kadar birbirinden farklı iki konuyu işleyen bir paragraf verip bunu ikiye ayırın dememiş. Böyle bir soru tipi yok yani.
Parçada aynı konunun iki farklı yönü ele alınmış bir paragraf varsa konunun ikinci yönüne geçilirken paragraf ikiye ayrılmalıdır.
ÖSYM bu tip sorularda genellikle böyle bir yol izlemektedir. Yani aynı konunun iki farklı yönünün ele alındığı metinlerden soru oluşturup adaylara sormaktadır.
-Peki, adaylar bu sorularda ne yapmalıdır?
-Aynı konunun başka bir yönünün ele alındığı cümleden itibaren paragrafa ikiye ayırmalıdırlar.
Gelelim sorumuza
Ana Konu: Türkiye’nin konut mimarisi
İlk cümleden bu hemen anlaşılmaktadır zaten.
Birinci Bakış Açısı: Konut mimarisine ilişkin farkındalık oluşturmak için kurulan dernek ve derneğin yaptığı faaliyetler.
İkinci Bakış Açısı: Sözü edilen derneğe yönelik logo bulmak için yapılan çalışmalar.
Buna göre logo bulma faaliyetlerinin ele alındığı cümleden sonra parça ikiye ayrılmalıdır.
11 Süper Soru / 11 Süper Çözüm
CEVAP: E
11.(I) Egzistansiyalizm bir felsefe sistemidir. (II) Alman filozofuHeideggertarafından ortaya atılmış, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Fransız düşünürü ve romancısı Sartre’ın benimsemesi ve edebiyata uygulamasıyla bütün dünyaya yayılmıştır. (III) Egzistansiyalist eserlerde standart karakterler yoktur, durumlarla karşı karşıya kalmış insanlar vardır. (IV) Karar verme özgürlüğüne sahip olan bu insanlar, karşılaştıkları durumlarda yaptıkları işlerle kendi özlerini yaratırlar. (V) Egzistansiyalist eserlerdeki insanların belirli davranış biçimleri olmadığı için yapacakları işler önceden kestirilemez. (VI) Bu bakımdan roman örgüsü, okurların merakını sürekli uyanık tutacak şekilde düzenlenir.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?
A)II. B) III. C) IV. D) V. E) VI.
Süper Çözüm
Dikkat edilirse parçada genel olarak bir sanat akımı olan egzistansiyalizmden söz edilmektedir.
Konunun Birinci Boyutu: Egzistansiyalizmin ortaya çıkışı ve ilk temsilcileri.
Konunun İkinci Boyutu:Egzistansiyalist eserlerdeki karakterlerin özellikleri.
Aklında Bulunsun!
Bu tip soruları hep bu şekilde çözmelisiniz.
Buna göre cevabımız III. cümledir.
CEVAP: B
Share
MAY
2017