Scehennem ve füze saldırıları o kadar sürekli ve yoğun ki, bir durgunluk doğal görünmüyor. Ancak bu kısa süreli göreceli sakinlik dönemlerinde, bu yıkık şehirde kalan sakinler, yiyecek aramak için yeraltı sığınaklarından çıkıyor.
Yiyecek ve su almaya gelenlerin ve malzeme dağıtan gönüllülerin zamanı daraldı. Rus dronları havadan uçuyor ve insan toplulukları sık sık saldırılara hedef oluyor. Kuyrukta bekleyenler arasında bir endişe ve tayınlarıyla yola çıktıklarında bir rahatlama var.
“Her dışarı çıktığımda, kötü bir şey olacağından korkuyorum, bu yüzden bir şeyleri elde etmek için olabildiğince çabuk olmaya çalışıyorum. Hayatta kalmanın yolu bu,” diyor Kateryna Voloshina, şehrin sokaklarındaki moloz ve oyulmuş kraterlerin arasından aceleyle geçerek.
“Hayat burada aniden sona erebilir. Sokağımda iki kişi öldürüldü; cesetlerden biri hala düşmüş evinin altında. Onu henüz kazmayı başaramadılar.
“Koca bir şeyler toplamaya geldi. Karısının cesedinin hala orada olduğunu bilmek çok kötü bir duygu olmalı.”
Kateryna, sonbaharda güneşli bir günde soluk mavi gökyüzüne bakmak için durur. “Kısa bir süreliğine de olsa teninizde biraz sıcaklık olması iyi. Ama bundan gerektiği gibi zevk alabilmek için uzun bir süre beklememiz gerekecek,” diyor iki çocuğuna ve yaşlı teyzesine eve gitmeden önce.
Donbas’taki diğer birçok şehir, kasaba ve köyde olduğu gibi, buradaki sakinler, şiddetli saldırılara rağmen, resmi ayrılma tavsiyesini reddederek ve bazen ölümcül bir bedel ödeyerek kaldılar.
Bakhmut’a yapılan saldırının vahşeti ve yol açtığı ölüm ve yıkım, Ukrayna’nın muhteşem ilerlemeleri karşısında diğer savaş alanlarında geri çekildikten sonra stratejik ve sembolik bir zafer elde etmek için hararetli bir Rus girişiminden kaynaklanıyor.
Moskova, Ukrayna kuvvetleri saldırılarını yenilerken güneydeki Kherson’dan sivillerin tahliyesini emretti. Kharkiv ve Donetsk bölgelerinde bir dizi Rus kalesi – İzyum, Kupyansk ve Lyman – hızla düştü.
Ancak Bakhmut bir istisnadır. Haziran ayında yakınlardaki Lysychansk ve Sievierodonetsk’i aldıktan sonra, Ruslar burada ilerleme kaydediyor, bir dizi dış bölgeyi alıp merkeze doğru ilerliyor. Bakhmut’u almak, Donbas’taki ana şehirlere giden yolu açacak: Slovyansk ve Kramatorsk.
Ukrayna cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky, Rus komutanları şehre yönelik saldırılarını sürdürürken “çılgınlık” ile suçladı. Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Gün geçtikçe, aylarca insanları orada ölüme sürüklüyorlar, en yüksek topçu saldırılarını yoğunlaştırıyorlar” dedi.
Zelensky, “Donetsk ve Luhansk bölgelerinde çok ciddi bir durumun devam ettiğini ve en zorunun Bakhmut yakınlarında olduğunu, ancak hala orada pozisyonumuzu koruyoruz” diyerek, olup bitenlerin ciddiyeti konusunda uyardı.
Vladimir Putin’in müttefiki ve sırdaşı Yevgeny Prigozhin tarafından yönetilen Wagner Grubu’ndan paralı askerler, burada tanklar ve topçularla desteklenen diğer operasyonlardan daha fazla öncü rol oynuyorlar.
Wagner, Suriye, Libya, Orta Afrika ve son olarak da askerlerinin Mali’deki Fransız kuvvetlerinin yerini aldığı Sahel’de dahil olmak üzere bir dizi arenada Kremlin adına savaştı. Ukrayna’daki performansları düzensizdi, ancak Bakhmut’ta, özellikle cepheye atılan kötü eğitimli ve silahlı Rus askerleriyle karşılaştırıldığında, iyi gidiyor gibi görünüyorlar.
“Wagner’ın bu ülkede hizmet etmek için hapishanelerden işe alım yaptığını duyduk. Tüm Rus ordusu gibi çaresizler” diyor Ukrayna’nın 57. Motorlu Piyade Tugayı’nda çavuş olan Ruslan.
“Ama gördüklerimiz oldukça deneyimli görünüyor; Libya’da bulunmuş bir adamı yakaladık. Belki Bakhmut’ta savaşmak için özel bir ikramiye alıyorlar; kesinlikle çok uğraşıyorlar.
“Ayrıca, özellikle LNR ve DNR’den gelen bazı gerçekten fakir birlikler var. [separatist Luhansk and Donetsk republics]. Gece operasyonlarında ilk dalgada, gerçekten fedakarlık olarak gönderilirler. Daha deneyimli olanlar arkalarından gelirler veya şehre girmek için farklı yollar kullanırlar. Özellikle doğu sektöründe aktifler.”
Wagner liderliğindeki Rus kuvvetleri son zamanlarda Ivanhrad ve Opytne’nin güney banliyölerine girdi. Bunlar, bu cepheye koşan Ukrayna 93. Tugayı tarafından geri alındı, ancak bölgenin bir kısmı tekrar düşman eline geçti.
Ukraynalı komutanlar, düşüşünün yol açacağı tehlikelerle birlikte Bakhmut’un savunmasının, Rusların Kherson’u tahkim ettiği güneydeki taarruzdan bir oyalama olduğunu kabul ediyor.
Ancak, kademeli ilerlemelere rağmen, Wagner’in patronu ve Putin’in arkadaşı Prigozhin, zafer iddiasında temkinli davranıyor.
Telegram’da “Bakhmut yakınlarındaki durum zor” dedi. “Ukrayna birlikleri iyi bir direniş gösteriyor ve kaçan Ukraynalıların efsanesi sadece bir efsane. Ukraynalılar bizimle aynı demir toplara sahip adamlar.”
Prigozhin, Rus ordusunun savaştaki performansı hakkında kamuoyu önünde sert konuşuyor ve savaşçılarının başarısı, Moskova’daki siyasi gücü toplamasına yardımcı olacak. Ama şimdi olası başarısızlık için bahaneler mi hazırlıyor? Yoksa Ukrayna’nın savaşçı ruhuna gerçek bir hayranlık mı var?
Ancak Ukrayna direnişinin bir bedeli var. Ateş altında saatlerce çalışmaktan bitkin düşen bir ordu doktoru, günde 100 ila 120 yaralıyla uğraşmak zorunda olduğunu söylüyor. “Tahliye edilmesi gereken çok sayıda insan var” diyor. “Ama bazı iyi haberler var: Şimdi bunların yaklaşık yüzde 90’ını kurtarabiliriz ve bu geçmişte olduğundan çok daha iyi.”
Ukraynalılar için yıpranma oranı kesinlikle iyileşti. öldürülen sayı ne zaman Bağımsız Donbas’tan yaz aylarında her gün 100’ün üzerinde olduğunu ve yaklaşık 200 kişinin yaralandığını bildirdi.
Ancak amansız saldırı dalgaları, askerlerin çoğu için güçten düşürücü olduğunu kanıtlıyor. “Uyku en çok özlediğim şey. Çok yorulduğunuzda hata yapmaya başlıyorsunuz, en çok endişelendiğim şey bu – kendimi ve arkadaşlarımı tehlikeye atmak,” diyor Zodiac çağrı işaretine sahip bir topçu. 37 yaşındaki eski inşaat işçisi, sağ bacağına aldığı şarapnel yaraları nedeniyle bir ay hastanede tedavi gördü. “Onları bulmak için geri geldim. [the Russians] biraz toprak aldı. Ama aynı zamanda çok şey kaybediyorlar. Komutanları, ne pahasına olursa olsun burayı almak için Putin’in emri altında olmalı” diye düşünüyor.
Dan beri Bağımsız‘in son ziyaretinde Bakhmut’un çoğu topçu ve tank barajlarında yok edildi. Eskiden simge yapılar olan Kültür Sarayı, futbol stadyumu, ana otel, bir makine parçaları fabrikası, bölgenin iyi bilinen şarap üretim tesisleri gibi kömürleşmiş kabuklara indirgenmiştir.
75.000 nüfus, savaşın başlamasından bu yana 10.000’e düştü. Elektrik yok ve önümüzdeki haftalarda sıcaklıklar sıfırın altına düşecek, gönüllüler kalanlar için odun sobası getiriyorlar.
68 yaşındaki Oleksandr Zhuk, eskiyen bir battaniyeye sarılmış halde, penceresinden dışarı, eskiden gurur ve neşe kaynağı olan ödüllü bahçesine bakıyor. Şimdi iki ay önce bir füze saldırısının ardından enkazla dolu yanmış bir toprak parçası.
“Çiçeği bırakan çiçek tarhlarıyla ilgilenecek ve ardından sonbahar sebzelerimizi hazırlayacaktım” diyor. “Çim üzerinde de çalışılması gerekiyordu. Yapacak çok şey vardı ve bu beni meşgul edecekti. Ama şimdi hepsi geçti.
“Ama bunlar sadece şeyler, biliyorsun; çiçekler ve bitkiler güzel, ama sadece şeyler. Kaybettiğimiz binalar da öyle. Bir şehir insanlarla ilgilidir ve gidenler geri dönecektir.
“Dnipro’da çocuklarım var. Bir gün gelip burada yaşayacaklarından eminim ve sonra Bakhmut’umuzu tekrar geri alacağız.”