FİZİKTE KUANTUM DOLAŞIKLIĞI (DOLAŞIMI)
Kuantum fiziğinin merkez prensiplerinden biri olan Kuantum dolaşımı, oldukça yanlış anlaşılmış olsa da, çoklu parçacıkların bir parçacık kuantum durumunun ölçülmesinin diğer parçacıkların olası kuantum durumlarını belirleyecek şekilde birbirine bağlandığı anlamına gelir. Bu bağlantı parçacıkların uzaydaki yerlerine bağlı değildir. Parçalanmış parçacıkları milyarlarca kilometreye kadar ayırırsanız bile, bir parçacıktaki değişim diğerinde de bir değişime neden olacaktır.
Kuantum dolaşmanın anlık olarak bilgi ilettiği görülse de, mekan yoluyla "hareket" olmadığı için klasik ışık hızını ihlal etmez.
Kuantum dolanmasının klasik örneğine EPR paradoksu denir. Bu kuramın basitleştirilmiş versiyonunda, iki yeni parçacık olan Parçacık A ve Parçacık B'ye dönüşen kuantum spini 0 olan bir parçacığı düşünelim. Parçacık A ve Parçacık B, zıt yönlerde duruyor. Bununla birlikte, orijinal parçacık 0 bir kuantum spinine sahipti. Yeni parçacıkların her biri 1/2 bir kuantum spinine sahipler, ancak toplam spin “0” olması için, parçacıklardan biri “+1/2”, diğeri “-1/2” dir.
Bu ilişki, iki parçanın dolaştığı anlamına gelir. Parçacık A'nın spinini ölçtüğünüzde, bu ölçüm, Parçacık B'nin spinini ölçerken elde edebileceğiniz olası sonuçlar üzerinde bir etkiye sahiptir. Bu sadece ilginç bir teorik tahmindir değil, Bell'in Teoremi testleri ile deneysel olarak doğrulanmıştır.
Hatırlanması gereken önemli bir nokta da, kuantum fiziğinde, parçacığın kuantum durumu hakkındaki orijinal belirsizlik sadece bilgi eksikliği değildir. Kuantum teorisinin temel bir özelliği, ölçüm işleminden önce parçacık gerçekten kesin bir duruma sahip değildir, ancak olası tüm durumların bir birleşimindedir.
Bu, schroedinger’in kedisi en iyi klasik kuantum fiziği tarafından düşünülmüş deneyle modellenmiştir.
Bu kuramı yorumlamanın bir yolu, tüm evreni tek bir dalga fonksiyonu olarak düşünmektir. Bu gösterimde, "evrenin dalga fonksiyonu" her bir parçacığın kuantum halini tanımlayan bir terim içerir. Bu yaklaşım, 'her şeyin bağlı olduğu' iddiaların kapılarını açar ve sıklıkla manipüle edilir.
Bu yorum, evrendeki her parçacığın kuantum halinin diğer parçacığın dalga işlevini etkilediği anlamına gelse de, yalnızca matematiksel bir şekilde gerçekleşir.
Her ne kadar kuantum dolaşımı tuhaf bir bilimkurgu gibi gözükse de, konseptin pratik uygulamaları zaten var. Uzayda iletişim ve şifreleme için kullanılmaktadır.
Örneğin, NASA'nın LADEE (Lunar Atmosphere Toz ve Çevre Gezgini), kuantum dolaşmanın, uzay aracı ile yeryüzündeki bir alıcı arasında bilgi yüklemek ve indirmek için nasıl kullanılabileceğini gösterdi.
Düzenleyen: Celal DEMİRTAŞ