Cilt Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
Aşağıdaki faktörler bireylerde cilt kanserine yakalanma riskini artırabilir:
- Güneşe maruz kalmak: Güneş’ten ultraviyole (UV) radyasyona maruz kalınması cilt kanseri gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Yüksek rakımlarda ya da parlak güneş ışığı alan bölgelerde yıl boyunca yaşayan insanlar, deri kanserine yakalanma riski taşırlar ve gün içi saatleri dışında dışarıda fazla zaman geçirenler de bu riske sahiptir.
Ultraviyole tip B (UVB) radyasyona maruz kalmak, cilt kanseri ile daha yakından ilişkili gibi görünüyor. Ancak daha yeni araştırmalar, ultraviyole tipi A (UVA)’nın bazal hücre karsinomu, skuamöz hücreli karsinom ve melanomun gelişiminde rol oynayabileceğini öne sürüyor.
UVB radyasyonunun güneş yanığına neden olduğu ve araba camlarına veya diğer cam türlerine nüfuz etmediği halde, UVA camdan geçebilir ve cilt kanserine ek olarak ciltte yaşlanmaya ve kırışmaya neden olabilir. Bu nedenle cildinizi hem UVA hem de UVB ışınlarından korumanız önemlidir.
Yapay bronzlaşma: Bronzlaşma salonlarını veya güneş lambalarını kullanan insanların her tür deri kanserine yakalanma riski yüksektir. Deri kanseri riskini azaltmak için solaryumdan da kaçınılmalıdır.
Açık ten: Açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı, mavi gözlü ve çilleri olan insanlarda cilt kanseri gelişme riski yüksektir. Yine cildi bronzlaşmaya değil yanmaya eğilimli kişiler de risk taşır.
Kanser öncesi cilt hastalıkları: Aktinik keratozlar veya Bowen hastalığı olarak adlandırılan deride kabarık, kırmızı veya kahverengi pullu lekeler genellikle güneşe maruz kalan bölgelerde daha sık görülür. Bu alanlar, az sayıda kişide skuamöz hücreli kanserlere dönüşebilir. Kişinin ne kadar aktinik keratozu varsa, skuamöz hücreli karsinom gelişme riski o kadar yüksektir. Hem UVA hem de UVB radyasyona karşı koruma sağlayan ve 30 veya daha fazla bir güneş koruma faktörüne (SPF) sahip olan geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanmak, aktinik keratoz gelişme riskini azaltmaya yardımcı olur.
Cinsiyet: Son yıllarda deri kanserine yakalanan daha yaşlı beyaz erkekler ve daha genç kadınların sayısı artmıştır.
Yaş: Çoğu bazal hücre ve skuamöz hücreli karsinomlar tipik olarak 50 yaşından sonra görülür. Ancak, son yıllarda 65 yaş ve üstündeki insanlardaki cilt kanseri sayısı dramatik bir şekilde artmıştır. Genç insanlar, özellikle açık tenli ciltleri varsa, yüksek risk altına sokan kalıtsal (genetik) bir sendroma ya da güneşten belirgin miktarda radyasyona veya UV radyasyona maruz bırakıldıklarında melanom dışı cilt kanseri gelişebilir.
Güneş yanığı veya narin cilt: Güneş yanığı veya yaralanan ciltte kanser riski yüksektir. Skuamoz hücre ve bazal hücreli karsinom, yaşamları boyunca güneşe veya diğer UV ışınlarına daha fazla maruz kalmış insanlarda daha sık görülür.
Deri kanseri geçmişi: Herhangi bir cilt kanseri olan insanlarda başka bir cilt kanseri gelişme riski yüksektir. Bir Bazal hücreli karsinom teşhisi konan kişilerin %35 ila %50’sinde, 5 yıl içinde yeni bir cilt kanseri gelişebilir. Bu nedenle, bir defa cilt kanseri geçirmiş olan kişilerin, sonrasında düzenli kontrollerini yaptırmaları önemlidir.
Kalıtsal sendromlar: Bazı nadir görülen genetik hastalıklar, bazal hücreli karsinom gelişme riskinde artış ile ilişkilidir. Bu hastalıklar, Gorlin sendromu olarak da adlandırılan nevoid bazal hücreli karsinom sendromunu ve diğerleri yanında çok nadir bulunan Rombo, Bazex-Dupré-Christol ve epidermoliz bullosa simpleks sendromlarını içerir. Skuamöz hücreli karsinom riski ile ilişkili nadir sendromlar, kseroderma pigmentozum, albinism, epidermoliz bulloza simpleksi, diskeratozis congenita ve multipl kendini iyileştirici skuamoz epitelyomayı içerir.
Zayıflamış veya bastırılmış bağışıklık sistemi: Kemik iliği veya kök hücre nakli, katı organ nakli veya HIV / AIDS ve bazı lösemi türleri nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda cilt kanseri, özellikle de skuamöz hücreli karsinom gelişme riski yüksektir. Aynı şey, immünosüpresif ilaçlar alan insanlar için de geçerlidir.
İlaçlar: Bağışıklık sistemini bastıran ilaçlara ek olarak, ciltte güneş yanığına karşı çok hassasiyete neden olan bazı steroid ve ilaçların riski arttırdığı gösterilmiştir.
Daha önce yapılan radyoterapi: Bir kişi kanser tedavisi olarak radyoterapi aldığında, bazal hücreli karsinom gelişme riski yüksektir. Bu risk, özellikle 10 ila 20 yıl sonra, zamanla artar. Sonuç olarak, radyoterapi alan çocuklarda bazal hücreli karsinom gelişme riski 6 kat daha yüksektir.
İnsan papilloma virüsü (HPV): Araştırmalar, bu virüs enfeksiyonunun, özellikle kişinin bağışıklık sistemi baskılanması durumunda skuamöz hücreli karsinom için bir risk faktörü olduğunu gösteriyor. HPV’li biriyle cinsel ilişki, kişinin HPV almasının en yaygın yoludur. Suşlar denilen farklı HPV türleri vardır. Araştırmalar, bazı HPV suşlarını belirli kanser türleri ile daha kuvvetle bağlar. Bazı HPV suşlarından sizi koruyacak aşılar vardır.
İlginizi Çekebilir: