Kadınlarda Gelişim Evreleri ve Menarş
Kadının ilk adet kanamasının başlamasıyla üretkenliği de gündeme gelmiş olur. Üretkenlik dönemi 12-13 yaşlarında başlayıp yaklaşık 45 yaşına, son adet kanamasına kadar (Menarş) sürer.
45-50 yaşından sonra başlayan dönem menopoz dönemidir. Menopoz dönemi de 60-65 yaşlarına kadar sürer ve daha sonra yaşlılık dönemi başlar.
İlk adet kanamasıyla birlikte ilk yapılacak iş bir kadın doğum doktorunun düzenli kontrolleri altında bulunmaktır. Ya da 15 yaşından sonra adet görülse de görülmese de bir kadın-doğum doktoruna gidilmelidir.
Kadınlık organlarının normal olup olmadığı, nelere dikkat edilmesi gerektiği, korunma yöntemleri ve hangi sıklıkla doktora gidilmesi gerektiği doktorla ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.
Rahim ; Görevi bebeğe anne karnında koruyucu bir yer sağlamaktır
Rahim ağzı ; Bebeği doğuma kadar içerde tutarken, doğum esnasında çıkış yolu sağlar. Aynı zamanda akıntının dışarı atılmasını gerçekleştirir.
Tüpiar ; Rahimin sağ ve solunda yer alır, yumurtanın yumurtalıktan rahime geçişini sağlar.
Yumurtalık ; Yumurtayı üretir, östrojen ve gestajen adı verilen kadınlık hormonlarını salgılar.
Vajina ; Cinsel birleşmeyi sağlayan giriş organıdır.
Bu organların normal olup olmadığı doktor tarafından anlaşıldıktan sonra adet kanamasının düzeni araştırılır.
Psikoloji Adet Dönemi için Önemli
Adet kanamasının 28-31 gün aralıklarla başlaması ve 3-7 gün sürmesi normaldir.
Eğer bir düzensizlik söz konusu ise sebebi, hormonal dengesizlik, psikolojik ya da kadınlık organlarındaki bir bozukluk olabilir. Adet kanamalarının ağrılı olup olmadığı, akıntı durumu araştırılmalı, kanser muayenesi, 40 yaşından sonra her 2 yılda bir göğüs filminin çekilmesi, doktor muayenesinin 35- 40 yaşından sonra her 6 ayda bir yapılması gereklidir.
Kadın Hastalıkları ve Yaş Dönemleri
Kadın hastalıklarını yaş dönemlerine göre incelemek de mümkündür. Bu döneme ait sorunlar ana başlıklar altında gözden geçirebiliriz;
15-20 Yaş arası ; Bu yaş grubunda en sık hormon bozukluklarına bağlı adet düzensizlikleri görülür. Buna yönelik tedavi yöntemleri araştırılmalıdır. Kötü kokulu, renkli akıntı ve ağrı yakınmalarında akıntının mikrobiyolojik incelemesi gereklidir.
20-40 Yaş arası ; Bu dönemde görülen en önemli sorunlar karın ağrıları, anormal akıntılar, cinsel birleşme esnasında veya adet dışı ortaya çıkan kanamalar, yumurtalık iltihapları ve çocuk isteğidir.
Bu döneme ait sorunlar ana başlıklar altında gözden geçirebiliriz;
40- 65 Yaş arası ; Menopoz dönemidir, yumurtalıkların yetersiz çalışmalarından dolayı, kadınlık hormonlarının düşmeye başladığı ve kadınlarda bazı sıkıntılara neden olabilecek bir evredir.
- Düzensiz adet kanamaları,
- uykusuzluk,
- terleme,
- sıcak basması,
- çarpıntı,
- ayaklarda sızlama,
- karında şişkinlik hissi,
- cinsel isteksizlik,
- vajinada ve idrar yollarında kuruluk ve buna bağlı olarak sık idrar yolu ve vajina enfeksiyonları,
- depresyon,
- sinirlilik,
- saç dökülmesi bu dönemde görülebilecek belirtilerdir.
Hormon Eksikliği ve Kalp Enfarktüsü
Vücutta ortaya çıkan hormon eksikliği nedeniyle kalp enfarktüsü riski artar, kemik erimesine bağlı olarak ağrılar ortaya çıkar ve kemikler kolaylıkla kırılabilir hale gelir. Menopoz dönemi 1-2 yıl ila 10 yıi arası sürebilir. Bazı kadınlar bu dönemi hafif atlatırken bazılarında şikayetler çok fazla olur.
Hormon Tedavisi ve Kan Pıhtılaşması
Hap, flaster ve jel yolu ile kadınlık hormonlarının verilmesi şikayetlerin önemli ölçüde azalmasına sebep olur. Hormon tedavisi 5-6 yıl kadar verilebilir. Tedavinin başında birkaç kilo alınabilirse de, bu vücutta su tutulmasından kaynaklanan bir kilo artışıdır. Hormon tedavisi ile rahim kanseri riski 3-5 kat azalırken; meme kanseri riski düşük oranda artar. Ayrıca verilen hormonların damar içinde kanın pıhtılaşmasını arttırıcı etkileri de vardır.
Tedaviye başlamadan önce mutlaka kadın doğum doktoru tarafından muayene olunmalı ve tedavinin getireceği yarar-zarar ilişki oranı hakkında konuşulmalıdır. Menopoz döneminde kemik erimesinden korunabilmek için bol kalsiyum içeren besinler (süt ve süt ürünleri) alınmalı, dengeli beslenmeye özen gösterilmeli ve spor yapılmalıdır.
Menopoz Evresi Rahim Hastalıkları
Menopoz döneminde düzenli aralıklarla rahim ve yumurtalıklar kontrol edilmelidir.
Rahim ve yumurtalık rahatsızlıkları ; Bu konuya detaylı bir şekilde yukarıda değinilmiştir.
- Bu dönemde en önemlisi kanser tehlikesidir.
- Karında şişkinlik hissi,
- aşırı kanama ve ağrı,
- kilo kaybı,
- aşırı yorgunluk,
- kabızlık gibi belirtilerin varlığında doktora başvurulmalıdır.
- Erken teşhis durumunda, tedavi imkanı artar.
Son adet kanamasından sonraki her türlü kanamada hemen doktora gidilmeli ve sebebi araştırılmalıdır.