338 ) KORE SAVAŞI'NA DOĞRU...
Kore,1905'ten İkinci Dünya Savaşı sonuna kadar Japonya'nın Asya kıtasındaki egemenlik alanında kalan bir "bölge" idi. Asya'nın doğu ucunda, Japonya kıyılarına doğru bir el gibi uzanan, yüzölçümü 220.000 km2, nüfusu da 60 milyon kadar olan ülkenin iki komşusu vardı : Biri kuzeydoğudaki dar bir sınır çizgisinin arkasındaki Rusya, öteki de tüm kuzeyini ve kuzeybatısını kapsayan sınırıyla Çin...
Tarih boyunca Moğolların, Çinlilerin ve Japonların istilalarına uğrayan Kore ; İkinci Dünya Savaşı sonunda, güneyden Amerikalılar, kuzeyden Ruslar tarafından "kurtarılmıştı"...
Savaşın üç büyükleri olan ABD,İngiltere ve Sovyetler Birliği Almanya'ya karşı birlikte savaşıyorlardı. Ama bu, Mihver'in öteki üyesi olan Japonya'ya karşı öyle değildi. Stalin, "Ben Almanlarla uğraşıyorum, bir de Uzakdoğu'da savaşamam" demişti. ABD bunu anlayışla karşılamıştı. Japonya'nın işgal ettiği yerleri, İngiltere'nin ve ona bağlı Uzakdoğu ülkelerinin katkısıyla "kurtarıyordu".. Bu durum, 8 Ağustos 1945'de Japonya'ya atılan ilk atom bombasına kadar sürdü. Ancak o günden iki gün sonradır ki, yani Japonya'nın teslim olmasına artık ramak kalmışken, Sovyetler Birliği birden harekete geçti ve o da Japonya'ya karşı savaş açtı.. Ardından, ABD'nin de onayını alarak, Japon egemenliği altındaki Mançurya'ya asker sevk etti. Mançurya, Kore'nin komşusuydu ve Japon istilasından önce Çin toprağıydı. Sovyetler Birliği Mançurya'yı Japon yönetiminden kurtardı, Port-Arthur ve Dalien gibi eskiden onun olan yerlerini kendilerine bağlayıp, gerisini bölgenin eski sahibi olan Çin'e bıraktılar..
Çin'de o sırada iç savaş sürmekteydi. Milliyetçi lider Çan Kayşek ve komünist lider Mao arasında..
Sovyet Rusya ve ABD, aralarında yaptıkları antlaşma uyarınca, Kore'yi "kurtardılar".. 38. paralelin kuzeyinde Ruslar, güneyinde de Amerikalılar.. Bu, geçici bir yerleşimdi. Amaç, tek bir bağımsız Kore yaratmaktı. ABD bunu daha 1943 yılında Kore halkına vaat etmişti..Sovyetler de onaylamıştı...
Sonra işler yavaş yavaş değişti. İki taraf da, başlangıçtaki sözlerini unutmamışlardı ama, şimdi farklı yorumluyorlardı !.. Evet, Kore'de tek bir devlet olmalıydı. Ama bundan, ABD çok partili bir rejim altındaki bir Kore'yi anlıyordu ; Ruslar da komünist rejim altındaki bir Kore'yi... Bu düşünce farklılığı, "soğuk savaş" havasının sertleşmesiyle birlikte, 38.paraleli Asya'nın "Demirperde"si haline getirdi !..
Kuzeyde, Japon egemenliği sırasında yönetime karşı çıkan gizli Komünist Parti üyeleri yeniden toparlanmışlardı, başlarında Kim İl-Song vardı. Moskova' nın desteğiyle otoriter bir yönetim oluşturmaya başladı.
Güneyde, gene Japonlara karşı direnen ama muhafazakar grupları temsil eden bir hareket vardı ve lideri de Syngman Rhee idi..
Kore'deki bu bölünmüşlük, 1947 ve 48 yıllarında Birleşmiş Milletler'i meşgul eden başlıca konulardan biri oldu. BM adına sorunu incelemesi için kurulan bir komisyon, incelemelerini sadece güneyde yapabildi ; çünkü Kuzey Kore onları sınırlarından içeri sokmadı.. Bunun üzerine, BM'in otoritesini kabul eden güneyde seçim yapıldı. Seçime katılan partilerin sayısı 400'ü buldu ama Rhee, ne yaptı etti, tek başına iktidar olmayı başardı. Ülkedeki ABD kuvvetleri de, yönetimi, "Başkan Rhee"ye teslim etti...
Bunu, Kuzey Kore'de yapıldığı bildirilen bir seçimin (büyük olasılıkla tek partili) sonucunun ilan edilmesi izledi. Oradaki seçimi de Kim İl-Song kazandı. Sovyetler Birliği kuvvetleri, Kore'ye getirmiş oldukları silahları ve askeri malzemenin tümünü "Başkan Kim İl-Song"a teslim ettiler..
Kore, şöyle bölünmüştü : Kuzeydeki Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti'nin yüzölçümü yaklaşık 120.000 km2, nüfusu 20 milyondu.. Güneydeki Kore Cumhuriyeti'nin de yaklaşık 100.000 km2'lik toprağı ve 40 milyon nüfusu vardı...
Çin'in Kore ile ilgilenişi, Sovyetler'inki gibi ABD'nin onayıyla değil, ABD'ye rağmen oldu !.. Sovyetler'in desteklediği Mao, Batılıların desteklediği Çan Kayşek'i kesin yenilgiye uğratmış, Pekin'i işgal ederek 1949 yılı Ekim ayında Çin Halk Cumhuriyeti'ni kurmuştu. Akabinde Sovyetler Birliği ile imzalanan bir dostluk antlaşmasının ardından, Kuzey Kore'ye yeni bir destek gücü olarak yerini aldı...
Çin, BM'e Çan Kayşek zamanında girdiği için, örgütte hala Milliyetçi Çin tarafından temsil ediliyordu. Mao liderliğinde kurulan Çin Halk Cumhuriyeti henüz Batı tarafından tanınmamıştı. Bu da, onu tanıyan Demirperde devletleri tarafından ters karşılanıyordu..
13 Ocak 1950 günü, BM Güvenlik Konseyi'ndeki Sovyet delegesi Yakov Malik, Çin'in koltuğunda oturan Milliyetçi Çin delegesi Dr.Çung için, Genel Sekretere hitaben şöyle dedi, Şurada, Çin Devleti'nin koltuğunda oturan, ama hiçbir şeyi temsil etmeyen bir adam var. Onu dışarı atın !.." Daha sonra da şöyle devam etti : Sovyetler Birliği, bundan böyle asla, Çan Kayşek'e hizmet eden bir heyetle aynı masaya oturmayacaktır !.." Sonra da ayağa kalktı, yardımcılarıyla birlikte salonu terk etti. Bu, belki fiyakalı bir gösteriydi ama, sonradan yakın tarihe, Sovyet diplomasisinin büyük bir hatası olarak geçecekti.
Sovyet delegesi, uzun süre, Güvenlik Konseyi toplantılarını boykot etmeye devam etti. Ve bu, altı ay sonra başlayacak Kore Savaşı'nın başlangıcında ABD'nin işini çok kolaylaştırdı.
Kuzey Kore'nin Güney Kore'ye saldırısının hemen arkasından ABD, Güvenlik Konseyi'ni toplantıya çağırdı ve Sovyet temsilcisinin bulunmadığı oylamada istediği kararı kolaylıkla aldırdı. Kararın özeti şuydu :
"Güvenlik Konseyi,
1. Kuzey Kore kuvvetlerine, saldırılarına derhal son verip 38.paralelin kuzeyine dönmelerini ihtar eder..
2. Tüm ülkelerin hükumetlerini, BM'in bu kararının gereğinin yerine getirilmesine katkıda bulunmaya davet eder.."
Bu, Kuzey Kore'nin saldırısına karşı ABD hükumetinin alacağı önlemleri meşrulaştıran, onları yasal bir temele oturtan karardı..
Sovyetler Birliği Güvenlik Konseyi'ni boykot etmekle yaptığı hatayı ancak ondan sonra anladı. Temsilcisi orada olsaydı, veto hakkını kullanacak, Kore'ye müdahale kararı alınamayacaktı !..
Yanlıştan dönüp konsey toplantılarına yeniden katılmaya neden sonra karar verebildi. O zamana kadar birkaç hafta daha geçti ve o süre içinde ABD, Konsey'e bir karar daha aldırdı : BM birliklerinin komutanı da bir Amerikalı generale verilecekti.. Aynı kararla, bu savaşa başka ülkelerin de "katkıda bulunması"nın yolu açılıyordu. Yani Kore'ye asker göndermelerinin yolu.. Bu, her ülkenin kendi kararına bağlıydı. Ama ABD hükumeti, etkileyebileceği ülkeleri o kararı almaya "teşvik" edecekti...
Teşvik edilmeye en uygun ülkelerden biri de Türkiye idi. Nedeni de belliydi : Türkiye'nin, hem "Rus tehlikesi"ne karşı güvenliğe ihtiyacı vardı ; hem de ekonomik durumunu güçlendirmek için paraya ihtiyacı vardı.. Güvenliğini sağlamak için NATO'ya girmek istiyordu. Para bulmak için de, zamanın tek "bol paralı" ülkesi ABD'nin, Truman Doktrini ile başlattığı hibe ve kredi yardımlarını artırmasını bekliyordu..
O güne kadar gerek ABD, gerekse diğer NATO üyeleri bu ittifakın alanını daha fazla yaymayı düşünmüyordu. Güvenlik açısından Türkiye'ye biçilen rol, Batı'nın güvenlik sistemiyle ilişkisini Amerika üzerinden bir "özel statü" ile sürdürmesiydi..
Ama ABD'nin tavrı birden değişiverdi !. BM'de yaptırdığı "Kore'deki harekata katılın" çağrısından sonra, ABD Türkiye'ye, NATO kapısının açılabileceğini, ayrıca ABD yardımının artırılabileceğini belirten mesajlar vermeye başladı. Tabii, Türkiye, BM'in bu çağrısına gereken cevabı verirse !..
Türk hükumeti de konuyu enine boyuna düşünüp "gereken cevap"ın ne olabileceğini hesaplamaya başladı..
Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü, BM çağrısını alır almaz, 30 Haziran'da Meclis'te bir konuşma yaptı. Kararı ve "kuvvetlerini derhal harekete geçiren" ABD'yi övdü. Sonra da BM'in genel sekreteri Trygve Lie'nin yazısına verdiği cevabı açıkladı. Şunları söylemişti :
"T.C'nin BM'in bir üyesi sıfatıyla deklare ettiği taahhütleri antlaşma hükümleri dahilinde ve 'azami samimiyetle' yerine getirmeye amade olduğunu bildiririm.."
O dakikadan itibaren, bu "azami samimiyet"in ne anlama geldiğini herkes birbirine sormaya başladı. Samimiyetin o güne kadar derecelendirildiği görülmemişti. Bakan Köprülü aynı zamanda bir Türk edebiyatı profesörü olduğuna göre, bunun mutlaka bir anlamı vardı.. Kastedilen şeyin ne olduğu yavaş yavaş anlaşıldı. "Azami" denilen şey, "samimiyet"ten çok, Kore'ye gönderilmek istenen asker sayısının ölçüsüydü !.. Hükumet, ABD'nin talebini mümkün olan en üst düzeyde karşılamak istiyordu..
Basında da bölünmeler vardı. Necmettin Sadak, "Akşam" gazetesinde, Türkiye'nin BM çağrısına uymasını doğru buluyor, ancak yapılacak yardımın sembolik olması gerektiğini yazıyordu. Türkiye'nin bir saldırıya uğraması halinde, Kore'ye yardım ettik diye, kimsenin bizim yardımımıza gelmeyeceğini savunuyordu..
Halk arasında da Kore'ye hemen ve mümkün olduğu kadar çok asker gönderilmesinden yana olanlar çoktu. Bir İstanbul milletvekili, eski Şoförler Cemiyeti Başkanı, Kore için gönüllü toplamak üzere bir dernek kurdu. Gönüllülerden bir milis gücü oluşturulacaktı !. Derneğe ilk hamlede 2.000 gönüllü başvurdu !..
Sesleri zayıf çıksa da, "Savaşa Hayır" diyenler de vardı.. Örneğin "Barışseverler Derneği" gibi.. Başkanı Behice Boran, genel sekreteri ise Adnan Cemgil idi..
Böylece 25 Temmuz gününe gelindi. O günün akşamı, Ankara'da tüm bakanların katıldığı Bakanlar Kurulu toplantısı sonunda beklenen duyuru geldi :
"Türkiye, Kore'ye 4.500 askerli bir tugay gönderecektir.."
Bu, BM'in çağrısına dünya devletlerinden verilen ilk kesin cevaptı ; ve de İngiltere'den sonraki en "cömert" cevap !..
Güney Kore'nin 8 tümeniyle birlikte ABD kuvvetlerine ve BM üye devletlerinden gelecek olan kuvvetlere ; Truman'ın atadığı General Douglas MacArthur komuta edecekti..
İngiltere bir tümen gönderiyordu ama sadece bir bölümü İngiliz askeriydi. Geriye kalanlar ise Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanadalı..
Bizden başka tugay gönderen yoktu !.. NATO üye ülkeleri bile tabur veya bölük düzeyinde temsil ediliyordu.
İktidar yanlısı "Zafer" gazetesi başyazarı Mümtaz Faik Fenik, "Eğer bu yapılmamış olsaydı ne olurdu ?" diye sorup, cevabını şöyle veriyordu : "Memleketimiz maazallah tehlikeye maruz kaldığı zaman, BM'den ve ABD'den hangi yüzle yardım isteyebilirdik ?.. Kore dağlarından aksedecek 'Allah Allah' seslerinin biz şimdiden bütün sınırlarımızı koruduğunu hisseder gibi oluyoruz.."
( Altan Öymen, "Değişim Yılları" )
zaman: 12:27
|Tepkiler:|
KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK