

Dionysos ve Eleusis Gizemleri
Yunan gizli cemiyetlerinin çoğunun temelleri gizem okullarında atıldı. Gizem
okullarının Yunancası, "kapatmak" anlamına gelen "myein"
sözcüğünden geliyordu. Kastedilen, törensel gizleri öğrenmek için gözleri ve
ağzı kapalı tutmaktı.
Genç yeni üyeyi gruba kabul eden yetkili için, "gizem lideri" anlamına
gelen "mystag gos" sözcükleri kullanılıyordu. Yardımcısı da "kutsal
şeylerin açıklayıcısı" anlamına gelen "hierophant"tı.
Tarihçiler, Hz. İsa’nın doğumundan birkaç bin yıl önce bu gizem okullarının
kabilelerin tamamından oluştuğunu düşünüyordu. Cemiyete ve kabileye kabul
edilmek aynı şeydi. Daha sonraları kültür zaman içinde sofistike bir hal
aldıkça, toprak ana Demeter gibi tanrıçalara tapınan orjinal gizem okulları
bölünerek çok sayıda gizem okuluna ve başka kültlerle sektlere dönüştü.
En önemli iki gizem okulu, Dionysos ve Eleusis gizemlerine adanmış olanlardı.
Dionysos Gizemleri
Bereket ve şarap tanrısı Dionysos’a tapınma eylemleri. Dionysos Gizemleri’ne
tam olarak orji denemese de, bu neşeli, günler süren şarap ve yiyecek dolu
festivallerde bol bol cinsellik yaşanırdı. Hatta antropologlar, ilk gizem
festivallerine katılan genç erkeklerin hem cinselliğe adım attığına hem de
kabiledeki yerlerini bulduğuna inanıyor.
Eleusis Gizemleri
Büyük tahıl tanrıçası ve toprak ana Demeter ve Hades tarafından kaçırılıp
yılın üçte birini yeraltında onunla geçirmesi için kandırılan kızı Persephone ya
da Kore mitini kutlamak için düzenleniyordu. Persephone yeraltındayken bitkiler
de ölüyordu. Ama kızı, her bahar annesi Demeter’e dönüyor, toprak yeniden
canlanıp bereketleniyordu.
Tanrıça Demeter’in onuruna festivaller, bütün Yunanistan’da düzenleniyordu.
Fakat en özel ve gizli olan, Demeter’in törensel gizemleri insanlara açıkladığı
festival, yalnızca Eleusis kentindeydi. Eleusis, daha sonra Atina şehir
devletine katıldı.
Bu gizemler, katılmak isteyen herkese açıktı ve büyük kalabalıklarla
kutlanıyordu. Törenlere katılanların sayısı arttıkça, festival, belli bir
kabilenin üyeliğine katılmaktan çok kişilerin dini seçimine dönüştü. Bu eğilim,
Yunanistan ve onun takipçisi Roma İmparatorluğu’nda seküler gizem okullarına
öncülük etti.
Bu sayfa hakkında yorum ekle: