Rafta
Süt ve Bal Ülkesi
kaydeden C Pam Zhang
Nehirbaşı: 240 sayfa, 28 dolar
Sitemizde bağlantısı verilen kitapları satın alırsanız Haberler, şu adresten komisyon kazanabilir: Bookshop.orgücretleri bağımsız kitapçıları destekleyen.
2020 tarihli bir makalesinde C Pam Zhang, McDonald’s’ın, fast food’u onaylamayan annesinden uzakta balık tutma gezilerinde “komplocu bir Mutlu Yemek” yiyerek kendisini şımartacak olan babasıyla bağlantısını nasıl koruduğunu yazdı. 22 yaşındayken öldü.
Zhang’ın ilk romanı “Bu Tepelerin Ne Kadarı Altındır?”, Kaliforniya’da altın peşinde koşan binlerce kişiye katılan Çinli yerleşimcilerin hayatlarını araştırıyordu. 2020’de COVID kapanmaları sırasında piyasaya sürülen kitap, yazarı Asya karşıtı nefret suçları artarken sosyal izolasyon, depresyon ve Çinli Amerikalı olma kaygısıyla mücadele ederken bile anında beğeni topladı. Bir kez daha tesellisi: McDonald’s.
Zhang’ın en yeni romanı “Süt ve Bal Ülkesi”, distopik bir gelecekte uzak bir İtalyan dağının zirvesinde geçiyor ama kriz zamanlarında yiyecek kavramına geri dönüyor. İklim felaketi yaygın bir kıtlığa yol açtı ve bir milyarder, bilim adamlarını (bazı çok zengin arkadaşlarıyla birlikte) araştırmak, korumak ve geriye kalan ürünleri ve hayvanları depolamak için Nuh’un Gemisi’ne topladı.
Bu dünyaya Zhang’ın, topluluğun şefi olarak işe alınan göçmen bir çocuk olan (annesi Çin’den, babası Kore’den) isimsiz anlatıcı giriyor. Zhang, bazı tatların neredeyse tükendiği bir dönemde taze malzemelerle çalışmanın verdiği duyusal hazzı çağrıştırıyor.
Ancak kahramanın tek işinin yemek pişirmek olmadığını hemen öğreniyoruz: Yatırımcıları yatıştırmak için milyarderin ortadan kaybolan Koreli karısı rolünü oynaması gerekiyor. Kızı onun sevgilisi olur ve her ikisi de neyin ve kimin kurtarılmaya değer olduğuna dair sürekli ölçüm yapmanın sonuçlarıyla uğraşmak zorundadır.
Zhang, geçen ay Zoom aracılığıyla Haberler’a zevk, kıtlık ve salgının ona romanını besleyen büyük soruları sorma konusunda nasıl ilham verdiği hakkında konuştu. Görüşme netlik ve uzunluk açısından düzenlendi.
Bu kitabı yazarken aklınızda COVID var mıydı?
2021’in başlarında başladım ve sanırım en az bir yıldır yeni bir projede bloke edilmiştim. O noktaya kadar çok fazla umutsuzluk hissettim; bana en çok neşe veren şey olan yazmayla bağlantımı kaybettiğime dair çok fazla korku hissettim.
Ve bunların bir kısmı kesinlikle pandemiye dahil edildi. Bunların bir kısmı, ilk romanın çıkması ve ardından bunun dünyada gerçek olmadığını hissetmemle sınırlıydı, çünkü kitabımın bir kopyasını bir yıldan fazla bir süre kitapçıda görememiştim. Hayaletlerle dolu bir odaya kitap koymak gibiydi.
Bunu söylemek benim için tuhaf çünkü hayatım boyunca kendimi biraz insan düşmanı olarak gördüm, ama [it] bunun insani somutlaşmış topluluk yönünün ne kadar önemli olduğunu anlamamı sağladı. Bir inceleme, ne kadar harika olursa olsun, bir kitapçıyla şahsen tanışmak ve kitabınızı neden sevdiğini öğrenmek kadar derin hissettirmez. Bu sizinle kalır ve bunun bir kısmı da fizikselliktir.
Fiziksel zevkin lüks bir meta olduğu, yoksunluğa gömülmüş bir dünyanın ulaşamayacağı bu romanda fiziksellik böyle bir rol oynuyor.
Zevk, hayatta kalabilmek için ciddiye almamız gereken bir şeydir, değil mi? Herkes zevki hak eder ve bu sadece zenginlere mahsus olmamalıdır. Pandeminin çoğunu bedenimden ve onun zevk arzusundan derinden kopuk geçirdiğimi söyleyeceğim.
Kendimden daha büyük ve önemli hissettiren o kadar çok konu vardı ki, bedenime karşı sabırsızlanmaya başladım. Sağlığım vardı, başımın üstünde bir çatım vardı, yemeğim vardı. Başka ne isteyebilirdim ki? Ve bu arzular – uçağa binmek, bir restoranda güzel bir yemek yemek – her ortaya çıktığında kendimi dövüyorum. Ancak pandemi sırasında çok daha kötülerini görmüş bir doktor arkadaşımla Seattle’da bir restoranda yediğim ilk yemek, onun yüzünü görmenin, yemeğin bunu hak eden birine getirildiğini görmenin ne kadar önemli olduğunu anlamamı sağladı. Bence, özellikle kadınlar için, bir başkasının bir şeye ihtiyacı olduğunu görmek bizim için onu kendimizde görmekten daha kolaydır.
Hikayede ırk da akıllıca bir faktör: Anlatıcı başka bir Asyalı kadınla karıştırılıyor. Elbette bu gerçek hayatta her zaman oluyor; insanlar Twitter’da bu konuda şakalaşıyor.
Komik çünkü bunun bir tür gerçeküstü veya spekülatif unsurlar olarak karşımıza çıkabileceğini düşünüyorum. Bence en gerçekçi kısmı bu. Twitter’da bundan şaka olarak bahsetmeniz hoşuma gitti, çünkü sanırım bu bir bakıma nereden geliyordu. İnsanların seni hiç görmediğini fark etmek korkunç. Onlar sadece bir kesmeyle, bir stereotiple, içine istediklerini doldurabilecekleri bir silüetle etkileşime giriyorlar. Ama ne zaman Asyalı kadın arkadaşlarımla etkileşime geçsem, bizi ayırt edemeyecek kadar aptal olan insanlara karşı bu öfke kahkahalara dönüşüyor. Peki ya bu değiştirilebilirlik, iş bulmanın inanılmaz derecede zor olduğu bir zamanda iş piyasasında bir değer haline gelirse?
Önceki bir röportajınızda size kitaplarınızın nasıl bir araya getirildiğine dair bir soru soruldu ve göçmen bir çocuk olarak o uyruğa, o kültüre dair duygunuzun ebeveynlerinizden nasıl süzüldüğünden bahsetmeye başladınız.. Kitapta anlatıcının annesinin yemek servisi yaptığı, hazzı farklı bir şekilde deneyimlediğini fark ettiği harika bir sahne var. Bu deneyimi yaşadınız mı?
Zevkin, özellikle de bedensel zevkin en derinden kişisel şeylerden biri olduğunu düşünüyorum. Hiç kimse bir başkasıyla tamamen aynı hissetmez. Sanırım Batı terapi kültüründe, bir yetişkin olarak ebeveynlerinizle tam bir anlayış ve katarsis noktasına gelmeniz gerektiğini düşünmek gibi bir arzu sıklıkla var. Bu kitabı yazarken bu fikrin sınırlarıyla karşılaştım.
Bence bazı şeyleri tercüme edilemez bırakmak ve sadece çok farklı değer sistemlerine ve anlayışa sahip birinin yanında oturmak, “Sana neşe veren şey budur.”
Aşırı zenginlerin yığının tepesinde oturduğu ve herkesin dipte bir şeyler kazanmak için çabaladığı bir dünya istemiyorum. Ama aynı zamanda kimsenin zevk ve keyif alma hakkını inkar ettiğim bir dünya da istemiyorum. Herkesin ekmeğe ve güle sahip olmasını isterim ve diğer insanlara karşı cömertliğin çoğu zaman aile üyelerinize gösterdiğiniz cömertlikle başladığını düşünüyorum.
Bu, kitabınızın dünyasına nasıl yansıyor?
Özellikle aşırı zenginler için cömertliğin temel bir kıtlık korkusundan kaynaklandığını düşünüyorum. Bu anlatıyla mücadele etmek gerçekten çok zor çünkü birçok şeyin kötüye gittiği bir dünyada yaşıyoruz. Ortam hızla ısınıyor. Ufukta her gün bir kriz görünüyor. Bunun, karamsarlığa dönüşen bir karamsarlığı beslediğini düşünüyorum.
Haberleri okuduğunuzda böyle hissetmek gerçekten çok kolay, bu yüzden hayal gücüne izin veren kaynaklarımız var. İklim kurgusu, spekülatif kurgu, yeni ortaya çıkan türlere ne ad verirseniz verin, giderek daha gerekli hale geliyorlar. Temelde bu, dünyamıza bakıp “evet” ve “ya şöyle olursa?” deme yeteneğiyle ilgilidir. Arkamıza yaslanıp bunu görmezden gelmemiz gerektiğini söylemiyorum ama anlamadığımız o kadar çok şey var ki. Bilinmezliğin gerçekten çok güzel ve umut verici olabileceğini düşünüyorum.
Berry bir dizi yayın ve tweet için yazıyor @BerryFLW.