Son Yıllarda Sıklıkla Duyduğumuz: Euro NCAP Testleri
Euro NCAP nedir?
Euro Ncap 1997 yılında kurulan bağımsız bir firma ve ismi de Avrupa Yeni araba değerlendirme programı kelimelerinin kısaltması. Euro Ncap dünyada otomobillerin güvenliğini artıracak önlemler konusunda bir referans firma olarak kuruldu. Bu firmayı 7 avrupa ülkesinin hükümetleri ve bazı STK ve vakıflar finanse ediyor. Bu 7 ülkede birer test laboratuvarı var. Ancak en önemli konu şu ki; otomobil üreticisi firmalar bu firmaya ne ortak olabiliyor, ne de maddi destek sağlayabiliyor. 1997 yılındaki standartlara göre 50 km hızla yapılan çarpışma testleri 2009 yılında saatte 64 km olarak güncellendi ve bütün testlerde daha ağır kriterler getirildi.
Euro NCAP hangi araçları test eder?
Euro NCAP'in bir otomobili test etmesi için kriterleri var. Öncelikle prototip veya konsept otomobillerin testlerini yapmıyor. Çünkü orası üretici firmaların arge departmanlarının iş sahasıdır. En temel kriterler test edilecek otomobilin standart, seri üretim otomobil olmasıdır. Avrupa birliği üyesi veya Türkiye gibi AB standartlarını benimseyen ülkelerde üretilen ve bu ülkelerin birinde satılmak istenen veya satılan otomobiller test edilir.
Ayrıca bir firmanın sadece bir ülke iç piyasası için, o ülkeye özel üretmekte olduğu otomobillerle Bugatti, Lamborghini, Ferrari, Maybach, Bentley, Rolls Royce gibi özel üretim otomobiller de bu testlere alınmaz. Bu testlerde en temel konulardan biri de otomobiller ve SUV sınıfı araçlar için olmasıdır. Panelvan, kamyon, otobüs gibi araçlar da bu testlere alınmaz.
Euro NCAP şeffaf mıdır?
Euro NCAP testlerine alınacak otomobilleri ya otomobil üreticileri kendileri talepte bulunur. Benim şu aracımı test edin diye. Ya da Euro NCAP yetkilileri kendi istedikleri bir firmanın otomobilini teste alabilir. Bu konuda hükümetler bazında atılan ve bağlayıcılığı olan imzalardan dolayı üretici firmalar ben bu arabamı teste sokmak istemiyorum diyemiyorlar. Test sonuçları ister başarılı, ister başarısız olsun bütün sonuçlar internet ortamında paylaşılır. Üretici firmaların test sonucunun gizli kalmasını talep etme hakları yoktur.
Ayrıca yapılan testler otomobillerin büyük veya küçük olmasına göre farklı standartlara göre yapılmayıp Mikro otomobil seviyesindeki Smart For two'dan E segmenti 7 Serisi BMW'ye varana kadar aynı standarda göre test edilir.
Euro NCAP testlerine neden güven duymalıyız?
Euro NCap testlerine birbirinin aynısı 4 otomobil birden alınır. Bu otomobilleri Otomobil üreticisi firma kendisi getirmez. Firmadan gelen talep üzerine Euro Ncap yetkilileri ya haber vermeden bir anda fabrikaya gidip seri üretim bandından rast gele 4 otomobili seçer, ya da farklı bayilere gidip parasını ödeyerek normal bir müşteri gibi 4 adet otomobili satın alır.
Burada kriter ise tamamen aynı donanım özelliklerine sahip 4 otomobil 4 farklı bayiden satın alınır ve asla firmalara haber verilmez. Tamamen keyfi bir zamanlamayla tamamen keyfi olarak seçilen bayilere gidilir. Dolayısıyla üretici firmanın standart dışı özel üretilmiş, özel güçlendirilmiş otomobiller yani testlere özel otomobil yapıp getirmesi ve tüketiciyi yanıltması engellenmiş olur. Sadece ucuz otomobillerin bu testlerde çakıldığını düşünmeyin. 2015 Ford Mustang, 2012 Audi A4 ve 2015 Audi Q5 bu testlerde çakılan en ünlü otomobillerden sadece üç tanesidir. ve dünyaya da ifşa edilmiştir. Diğer yandan 2016 Audi A3 sedan ve 2018 Smart For two ise bu testlerde en yüksek puanı alıp zirveye oturan otomobillere iki örnektir. Yani dünyada kalite sembolü diye bilinen firmaların bile her arabası güvenli değildir.
Euro Ncap firması dünyada tek midir?
Euro Ncap sadece Avrupa ülkelerinde üretilen veya Avrupa ülkelerine başka coğrafyalardan ithal edilen otomobillerin güvenlik testlerini yapmaktadır. Benzer şekilde ABD ve Kanada piyasasındaki otomobilleri test eden IHHS, Latin Amerika coğrafyasında üretilen otomobillerin güvenlik testlerini testlerini yapan Latin Ncap, Asya'da üretilen otomobillerin testlerini yapan Asean Ncap ve ANCAP firmaları vardır.
Bir de istediği her coğrafyada ister lokal piyasa, ister uluslararası üretim yapan firmaların otomobillerinin güvenlik testlerini yapan Global Ncap firması vardır. Bu firmaların her birinin kendince farklılık gösteren kriterleri vardır. Ama temel hedef aynıdır: Kaza yapan otomobildekilerin canının ne kadar emniyette olduğunu test etmek ve can güvenliğini korumaya yönelik tasarım çalışmaları yapması için firmaları zorlamak.
Euro Ncap ve benzer firmaların etkinliği ne boyuttadır?
Euro Ncap standart testlerinin başladığı 1997 yılından itibaren Avrupa'da üretilen otomobil sayısı yüzmilyonlara, trafik kazası sayıları yüzbinlere çıkmış ama ölümle veya kalıcı sakatlıkla sonuçlanan kaza miktarı ters orantılı olarak azalmıştır.
Türkiye'nin imzaladığı gümrük birliği anlaşmaları sonucu R12, R9 ve Tofaş kuş serisi otomobiller üretimden kaldırılmış ve bunların yerine her biri Euro Ncap güvenlik testlerine giren ve Avrupa Birliği standartlarına göre üretilen otomobiller üretilmeye ve ithal edilmeye başlanmıştır. Özellikle üretimden kaldırılan otomobillerin piyasada sayıları azaldıkça Türkiye'de de ölüm ve kalıcı sakatlıkla sonuçlanan trafik kazası sayısı ciddi derecede azalmış ve azalmaya da devam etmektedir. Euro Ncap ve benzeri firmaların testleri sonucu üretimden kaldırılan arabalar bile vardır. Örneğin Global Ncap firmasının yaptığı testle Meksika'da üzretilen ve bir zamanlar Türkiye ve Avrupada Nissan Sunny adıyla satılan Nissan Tsuru otomobiliyle ile ABD piyasasında satılan Nissan Versa arabaları kafa kafaya çarpışma testine tabi tutulmuş ve testin sonunda gazete kağıdı gibi buruşan Nissan Tsuru 1 yıl iiçinde üretimden kaldırılmıştır.