Whittaker sınıflandırması, canlıları Monera, Protista, Mycota (Mantarlar) krallıklarına, Metaphyta krallığına (Plantae) ve Metazoa krallığına (Hayvanlar) ayırır.
1969'da Robert H. Whittaker beş krallıkta organizmaların sınıflandırılmasını önerdi. Bu sınıflandırma bu güne kadar devam etti. Ancak, daha başarılı hale getirmek için bazı değişiklikler yapıldı.
Monera krallığı ilkel, mikroskobik ve tek hücreli organizmalardan oluşur. Bu organizmalar prokaryotik hücrelerden oluşur.
Bazı örnekler bakteri ve arkebakterilerdir. Şu anda bu krallık iki gruba ayrılmıştır: krallık Archaebacteria ve krallık Eubacteria.
Protista krallığı, tek hücreli ökaryotik organizmalardan oluşur. Amipler gibi tek hücreli ve protozoal algler içerir.
Mycota krallığı, miselyum adı verilen ağlar oluşturan organizmalardan oluşur. Bu organizmalar saprofit, parazit veya ortak ilaç olabilir. Şu anda, bu grup Mantar krallığı olarak bilinir.
Metaphyta krallığı çok hücreli ökaryotik organizmaları içerir. Bu organizmalar ototrofiktir çünkü kendi yiyeceklerini fotosentez yoluyla sentezlerler. Bugün bu krallığa Plantae denir.
Son olarak, Metazoa krallığı çok hücreli ökaryotik organizmalardan oluşur. Önceki gruptan farklı olarak, bu bireyler kendi yiyeceklerini üretemezler, bu yüzden heterotrofiktirler. Şu anda, bu Animalia krallığı.
Whittaker'in beş krallığı
1957'de Robert Whittaker sınıflandırma sistemini geliştirmeye başladı. Başlangıçta, bireyleri geleneksel bitki-hayvan ikiliği ile mücadele eden üç krallık sistemine dönüştürdü.
Bu sınıflandırma doğanın trofik seviyelerine dayanıyordu. Bu şekilde, Whittaker organizmaları üreticiler (bitkiler), tüketiciler (hayvanlar) ve ayrıştırıcılar (mantarlar ve bakteri) olarak gruplandırdı.
Kısa bir süre sonra, şu anda bilinen sistemi tamamlayarak iki bölge daha ekledi.
Bu pentapartit sistemi, biyologların ve diğer bilim adamlarının dikkatini çekti, çünkü canlıların temel özelliklerini dikkate aldı: hücre yapıları, hücre sayısı, beslenme şekli ve yaşam tarzı.
Monera Krallığı
Monera krallığı, Whittaker'in önerdiği son krallıktı. Bu grupta tüm tek hücreli prokaryotik organizmalar (çekirdeği olmayan hücrelerle) gruplandırılmıştır.
Bu krallığın yaratılması, ökaryotik ve prokaryotik organizmalar arasındaki farklar sayesinde haklı çıktı.
Krallık Protista
Protista krallığında, Whittaker tüm tek hücreli ökaryotik organizmaları gruplandırdı. Bu krallığın organizmalarının üç yüksek krallığın organizmalarına benzediğini kabul etti.
Bununla birlikte, tek hücreli ve plürikülüler arasındaki farkın, tek hücreli için ayrı bir krallık oluşturacak kadar önemli olduğuna dikkat çekerek kararını haklı çıkardı.
Protista aleminde Whittaker, bakterilerin bulunduğu bir alt gruba dahil oldu.
Krallık Mycota
Whittaker için Mycota krallığı çok hücreli ökaryotik organizmalardan oluşuyordu.
Whittaker'dan önce, Mycota krallığının organizmaları bitki olarak sınıflandırıldı. Bununla birlikte, bu organizmaların hücresi kloroplast ve klorofilden yoksundur, bu nedenle yiyecek üretemezler.
Bunun yerine, heterotrofiktir ve ayrışma veya toprakta bulunan diğer bir organik maddede bulunan maddeleri emerek beslenirler.
Whittaker'e göre bu krallığın üyeleri mayalar, küfler ve mantarlardı.
Kingdom Metaphyta
Metaphyta krallığında, Whittaker ökaryotik organizmaları hücrelerinde hücre duvarı ve kloroplastlarla birlikte gruplandırdı. Kloroplastlara sahip olma gerçeği, bu bireyleri ototroflar (üreticiler) yapar.
Gymnospermler, briyofitler ve eğrelti otları bu gruba katılan ilk kişilerdi.
Daha sonra, bu krallıkta kırmızı ve kahverengi algler içeriyordu. Bu kararı, deniz ekosistemlerinde alglerin karasal ekosistemlerdeki bitkilerle aynı işleve sahip olduğunu belirterek haklı çıkardı. Whittaker için algler "işlevsel bitkilerdir".
Metazoa Krallığı
Metazoa krallığında, hücre duvarı olmayan ve kloroplast içermeyen hücrelere sahip ökaryotik organizmaları içeriyordu. Kloroplastlar sunulmamakla birlikte, bu organizmalar heterotroflardır (tüketiciler).
Whittaker, bu gruba giren süngerleri, omurgasızları ve omurgalıları sınıflandırdı.
Whittaker sınıflandırmasındaki değer noktaları
1-Whittaker sınıflandırması, organizmaların, bunların farklı özelliklerinin incelenmesinden türetilen bilimsel kriterleri dikkate alarak gruplandırdığını gösterir.
2-Whittaker sınıflandırma sistemi aşağıdakileri dikkate alır:
- Hücresel yapıların karmaşıklığı: eğer ökaryotik organizmalar (tanımlanmış bir çekirdeğin içerdiği genetik bilgi ile) veya prokaryotik organizmalar ise (bir çekirdek olmadan, genetik bilgi hücrenin sitoplazmasında dağılır).
- Organizmaların karmaşıklığı: tek hücreli bireyler mi (tek bir hücre tarafından oluşturulmuş) veya pluriküler bireyler mi (iki veya daha fazla hücre tarafından oluşturulmuş).
- Beslenme şekli: eğer ototrofik veya heterotrofik ise.
- Yaşam biçimi (kupa seviyeleri): eğer üretici (bitki gibi), tüketiciler (hayvanlar gibi) veya ayrıştırıcılar (mantarlar gibi) ise.
3- Organizmaların organizasyon sistemine göre ayrılması, bilim dünyasında yaygın olarak kabul görmesini sağlar:
- Prokaryotlar bağımsız bir krallığın parçasıdır, çünkü o kadar ilkeldirler ki diğer krallıkların bireylerine benzemezler.
- Tek hücreli ökaryotik organizmalar Protista krallığında, bu benzerlikleri ve bitkileri ve hayvanları oluşturan komplikasyonları ortadan kaldırarak gruplanır.
- Mantarlar Protista krallığı organizmaları kadar ilkel değildir. Ayrıca kendi yiyeceklerini bitki gibi üretmiyorlar. Bu nedenle, bu bireyler için ayrı bir krallık olduğu gerekçeli.
- Bitkiler kendi gıdalarını fotosentez yoluyla üretebilirler.
- Hayvanlar diğer organizmaları besler, bu yüzden heterotrofiktirler.
Whittaker sınıflandırmasıyla ilgili problemler
1-İlkel yaşamın biçimleri doğru şekilde organize edilmemiştir:
- Monera krallığı ve Protista krallığı, heterojen yaşam formlarını içerir.
- Bu iki krallıkta hem ototrofik hem de heterotrofik organizmalar, hücre duvarı olan ve olmayan organizmalar bulunur.
2-Bu sistem virüs veya küfler için yeterli bir sınıflandırma önermez.