Her gün 220 bin müşteriye hitap ediyorlardı ama genel algıyı yönetmekte zorlanıyorlar. Bu algı her an büyük bir dalgaya da dönüşebilirdi. Sadece onlarla ilgili değil; benzeri yabancılar ve bazı yerli firmalarla ilgili de böyle söylentilerle sıkça karşılaşıyoruz.
Eğer uluslararası bir şirketle ilgili böyle algı varsa sorumluluk ve algıyı değiştirme birinci derecede bu algıya sahip olanlarda değil, bu şirketlerdedir. Öncelikle söyleyeyim ben böyle bir sorumluluk görmüyorum. Yani helal sertifikasının konulmasını önce onlar istemeli.
Ben Avustralya'da, Singapur'da, Çin'de ve Amerika'da böyle bir sorun görmedim. Ne acıdır ki Türkiye'de var.
Öncelikle ben insan olarak ne yediğimi bilmek istiyorum. Bu hakkımı da bu ülkede yaşayan biri olarak inancıma uygun şekilde de kullanmak istiyorum.
Şüpheler izale edilmezse bağnazlığa dönüşebilir ve önyargılar oluşur. Bilinmeli ki en güçlü engel önyargılardır.
Türkiye Standartları Enstitüsü konuyla ilgileniyor ve umarım en kısa zamanda bir standart oluşur. Sadece gıdalarda değil, kişisel tüketim ürünlerinde de benzeri bir zorunluluğun olduğunu unutmamak gerekiyor.
Konuyu gündeme getirmemin birinci sebebi iç pazarda böyle bir sorunun olmasıdır. Uzun vadeli sorun ise uluslararası pazarlarda Türk ürünlerinin varlığı için bir zorunluluktur.
Amerika'da yerel ürünlerle ilgili üç önemli dalga var: Hispanik dediğimiz Latin ürünleriyle ilgili gıda markaları en yaygın olanlar. İkinci sırada Çin gıdaları dalgası yer alıyor. Ve en önemlisi en hızlı gelişen alan ise 'helal ve temiz gıdalar' olarak tanımlayabileceğimiz ürün ve markalar.
Euromonitor International'ın 2006 rakamlarına göre; Amerika'da gıdaya harcanan her 7 dolardan 1'i dışarıdan ithal edilen ürünler. Bahsettiğimiz yerel veya etnik gıdalarla ilgili pazarın büyüklüğü 75 milyar dolara erişmiş durumda. Su, meyve, sebze gibi pek çok işlenmemiş ürünün, gıdanın 'Helal Sertifikası'na ihtiyacı olmadığı düşünülürse pazarın ne kadar büyük olduğu tahmin edilebilir.
Amerika'da önümüzdeki 40 yıl içinde Asya kökenlilerin ağırlıkta olacağı tahmin ediliyor. Pazarın gelişmesi için bu kriter de baz alınabilir.
Amerika'daki etnik pazarın lideri İspanyol Goya şirketi görünüyor. 1936 yılında İspanyol göçmenlerin kurduğu Goya, bin 500 ürün çeşidiyle ve pek çok yerdeki mağazasıyla en büyük İspanyol şirketi durumunda. Amerika sadece kendi içinde değil, Meksika, Karayip Adaları için de bir dağıtım merkezi durumunda.
İngiltere'de Hindistan ve Çin markaları yoğun görünüyor ama son yıllarda diğer Asya ülkelerinin markaları da hızla girmeye başladı. En hızlı büyüyen markaların başında Japonya, Malezya ve Endonezya geliyor.
Avrupa geneline baktığımızda Daloon, lider marka görünümünde. 1960'ta Danimarka'ya seyahat için gelen bir Çinli tarafından kurulan Daloon, Danimarka ve İngiltere'de iki fabrikası, Almanya'da tedarikte bulunan bir yapıya erişmiş durumda. Çincede "Büyük Dragon" anlamına gelen Daloon'dan bahsetmemin sebebi bizimle de ilgisi olması. Bu şirket Türk ürünlerini de pazarlıyor. Ayrıca diğer Avrupa ülkelerine de ihracat yaptığını hatırlatayım.
Nisan ayında MarketTrend, Amerika'da Tüketim Gerçekleri konulu bir rapor yayınladı. Buna göre, 2003 yılında 150 milyar dolar olan Koşer ve Helal Sertifikalı pazarının büyüklüğü 2008'de 200 milyar dolara ulaşmış.
Mesela Kanada'da Al Safa Halal adlı şirket bu konuda çok etkili ve yakında ürünlerinin arasına lahmacunu da ekleyecek.
Eğer dünyadaki raflara erişmek istiyorsak; yerel ve etnik ürünler konusunda daha fazlasını yapmak zorundayız.