Tahir olmak da ayıp değil,Nazım Hikmet Ran
Zühre olmak da..
Hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil,
bütün iş,Tahirle Zühre olabilmekte,
yani yürekte..
Meselâ,bir barikatta dövüşerek
meselâ,kuzey kutbunu keşfe giderken,
meselâ denerken damarlarında bir serumu,
ölmek ayıp olur mu?
Tahir olmak da ayıp değil,Zühre olmak da..
Hattâ sevda yüzünden,ölmek de ayıp değil.
Seversin dünyayı doludizgin,
ama o bunun farkında değildir.
Ayrılmak istemezsin dünyadan,
ama o senden ayrılacak.
Yani sen elmayı seviyorsun diye,
elmanın da seni sevmesi şart mı?
Yani Tahir'i Zühre sevmeseydi,artık
yahut hiç sevmeseydi,
Tahir ne kaybederdi Tahir'liğinden?
Tahir olmak da ayıp değil,Zühre olmak da..
Hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil..
"O yıllarda Gülhane Parkı'nda, eski saraya yakın olan Alay Köşkü'nde sık sık edebiyat akşamları tertip ediliyordu. Bu akşamlardan birinde, şair arkadaşlarımdan biri ile ben de hazır bulundum. Akşamı tertipteyen heyetin başkanı Peyami Safa, Nazım Hikmet'i dinleyicilere, "ünlü Türk şairi" diye tanıttı.
Nazım, şiirlerini okumaya başladı. Şiirler arasında "Güneşi İçenlerin Türküsü"de vardı. Biz de o zamanlar şiir yazıyor ya da yazdığımızı sanıyorduk. Yahya Kemal'in etkisi altında idik, yabancı şairlerden Baudlaire ve Verlaine'ı seviyorduk. Nazım'ın gümbür gümbür şiirini duymamızla kan başımıza sıçradı. O kadar sersemlemiştik ki, sokağa çıkınca aklımızda kalan mısraları birbirine ekleyerek şiirleri restore etmeye çalışırken az kalsın tramvayın altında kalıyorduk."
Kemal Tahir
1918 yılındayız... 1.Dünya Savaşı'nın son günleri... Dünya, harbin felaketiyle cebelleşirken, Abd'nin Kansas'ın da bir virüs ortaya çıkar. Virüsün adı "İnfluenza"
Ve ölümler başlar. Nasıl ortaya çıktı, nasıl böyle hızla yayıldı bilinmiyor. Yeni bir felaketin habercisi olan İnfluenza, rotasını İspanya'ya çevirir. İspanya'da toplu ölümler ile birlikte "İnfluenza" olacak "İspanyol nezlesi". Salgın dünyaya hızlıca yayılarak yaklaşık 50 milyon kişinin ölümüne neden olur. Bu rakam 1.Dünya Savaşı'nın yıkımından neredeyse beş kat daha fazla.
Virüs tabi ki bize de uğradı, şimdi Nazım Hikmet'e kulak verelim:
"Biz ki İstanbul şehriyiz,
Seferberliği görmüşüz:
Kafkas, Galiçya, Çanakkale, Filistin,
vagon ticareti, tifüs ve
İspanyol nezlesi bir de İttihatçılar,
914'ten 918'e kadar
yedi bitirdi bizi."
Nazım Hikmet 11 yaşında. Osmanlı Devleti Balkan Savaşı'nda yenilecek ve Nazım ilk şiiri olan Feryad'ı Vatan'ı yazacak. Yıl 1913...
Sisli bir sabahtı henüz
Etrafı bürümüştü bir duman
Uzaktan geldi bir ses ah aman aman!
Sen bu feryad-ı vatanı dinle işit
Dinle de vicdanına öyle hükmet
Vatanın parçalanmış bağrı
Bekliyor senden ümit.
Nazım Hikmet 18 yaşında. Osmanlı Devleti Dünya Savaşı'ndan yenik çıkacak, Sevr imzalanmış, Anadolu pay edilmiş, diğer taraftan Anadolu'da bir direniş, haramilere karşı bir örgütlenme durumu söz konusu. Ve Nazım bu defa, "Kırk Haramilerin Esiri" adlı şiirini yazar. Yıl 1920...
Geniş dallardan sızan gecenin gölgesiyle,
Ormanda uğuldayan rüzgârların sesiyle,
Bu akşam renklerini kaybedince her çiçek:
Bir kahraman esirin kolları kesilecek…
Bu bir şanlı erdir ki Rabbi bulmuş kanında..
Bir kere düşürmeden yüksek mağrur alnında
Alevden bir sancağın taşımış gölgesini..
Memleketler çökermiş yükseltince sesini.
Tam altı yüz yirmi yıl bir nur için dövüşmüş,
Fakat günün birinde kâfir eline düşmüş..
Şimdi ezmek istiyor onu Kırk Haramiler,
Bu son akşam kalbinde Rabbi bulmazsa eğer
Ormanda renklerini kaybedince her çiçek
Bir vuruşta bin kesen kolları kesilecek!
İşte rüzgârda uçan alevleriyle yer yer
Siyah ağaçlıklardan parladı meş’aleler..
Dumanlı bir kızıllık ormanı gölgeliyor
Şanlı esirleriyle Haramiler geliyor..
Ağaçsız bir meydanda büyük kütükler yandı…
Haydutların karanlık yüzleri aydınlandı…
Küçük bir oda gibi yosunlanmış bir taşı
Kendisine taht yapan Haramilerin Başı:
Bir şeyler mırıldandı bir şeyler emreyledi
Sonra boğuk bir sesle: Haydi kesiniz, dedi..
Haydutlar ağır ağır çekilirken geriye
Geniş yüksek bir gölge itildi ileriye…
Tunç bir çehre parladı alevin rüzgârıyla
Yüksek gururlu alnı, geniş omuzlarıyla
Kolları kesilecek kahraman esirdir bu…
Ne dudakları sarı, ne gözlerinde korku
Bir demir heykel gibi öyle hissiz bekliyor…
Nihayet hep kütükler olunca bir yığın kor:
Haydutların içinden birisi ilerledi
Kolların kesilecek haydi hazırlan dedi…
Zulmette parıldadı çeliği bir baltanın
Kuru bir ses duyuldu, sonra fışkıran kanın
Damları ateşten yer yer duman çıkardı:
Şimdi şanlı esirin yalnız bir kolu vardı…
Ormanı baştan başa dolaştı boğuk bir ses
«Öteki kolu da kes! Öteki kolu da kes!..»
Bıraktığı baltayı cellât alırken yerden,
Meydana gölgeleri yakınlaşan göklerden:
Haykırdı bir büyük şanlı mazinin yâdı
Birden balta esirin elinde parıldadı!.
Şiir, İngiliz yanlısı Refii Cevat'ın Alemdar Gazetesi'nde nasıl olduysa! yayımlanır. Yayımlandıktan kısa bir süre sonra halk arasında kulaktan kulağa yayılır ve Anadolu harekatının da dikkatini çeker genç şair. Kırk Haramiler olarak tabir edilen İtilaf devletleri birinci kol olan İstanbul Hükümeti ve saltanatı kesip atmıştır. Sıra ikinci koldadır. ikinci kol ise Anadolu'dur. Anadolu ise İstanbul gibi kolunun kesilmesine razı olmayacak, vatan kurtarılacak, Anadolu Anka misali küllerinden doğacaktır.
Atatürk, Anadolu'da yurt gezilerinde. Atatürk'ü öldüğü odasına kadar takip eden İsmail Habib Sevük'te bu gezilerde. Gazi, Tarsus'ta neşeli. Zeybekler oynanıyor, türküler söyleniyor, şiirler okunuyor. İsmail Habib Sevük'ten de şiir okumasını istiyor Gazi ve gezi heyeti. Sevük, küçük not defterini çıkarıyor ve Gazi'nin dakikalarca dalıp gitmesine neden olan Nazım Hikmet'in Kırk Haramilerin Esiri adlı şiirini okuyor.
Ve Nazım Hikmet, ilerde yayımlayacağı Kuvayi Milliye Destanı'nın girizgahını 18 yaşında yazdığı Kırk Haramilerin Esiri adlı şiiriyle başlatmış olur.
İyi akşamlar...
.
1827 yılında Almanyanın Magdeburg kentinde bir müzik öğretmeninin
oğlu dünyaya gelir. (Karl Detroit) Anne ve baba sürekli kavga
ettiklerinden dolayı çocuk akrabaları tarafından yetimhaneye götürülür.
Çocuk 12 yaşına geldiğinde bir gece yarısı bütün arkadaşları uyurken
çarşafları birbirine dolayarak yetimhaneden kaçar ve Hamburg’a gider.
Büyük bir liman kenti olan Hamburgda bir gemide miço olarak işe başlayan
Karl Detroit, bütün Akdeniz'i dolaşıp, Marmara denizinden boğaza
giren gemiden Kız Kulesini görünce denize atlar ve Kız Kulesine doğru
yüzmeye başlar.
Çocuk yakalanır ve Sadrazam Âli paşanın (şair) karşısına götürülür.
Sadrazam sorar; ‘Neden kaçtın Almanyadan?’
Karl Detroit cevap verir: ‘Dayak vardı orada, bıktım kaçtım’
‘Peki ya neden Akdeniz'in onca yeri değil de İstanbul'da atladın denize evladım?’
diye sorar Sadrazam. Kız kulesini gösterir Karl Detroit ve
‘ben o kuleyi çok sevdim’ der.
Almanlar çocuğu geri ister, fakat Sadrazam Âli paşa ‘hayır alamazsınız,
o artık benim oğlum’ der ve o gün Karl Detroit adı değişerek Mehmet Ali
adını alır ve askeri okula başlar. Aldığı eğitimin ardından Kırım harbine katılır ve
paşa ünvanı alır. O artık sığındığı ülkenin bir Paşasıdır!
1878 Berlin anlaşmasına giden heyetin içinde yer alan Mehmet Ali paşa,
doğduğu ülkeye geri dönmüştür ancak artık o bir Osmanlı Paşasıdır.
Almanya dönüşünde Arnavutlukta yolunu kesen eşkıyalar tarafından öldürülür.
Karl Detroit -Mehmet Ali Paşa-, arkasında 4 kız çocuk bırakır.
Bunlardan biri, Leyla hanım, bu Leyla hanımın da bir kızı olur, Celile hanım.
İlk Türk ressamlardan olan bu Celile hanımın da bir oğlu olur.
Bu küçük bebek büyüyüp Türk edebiyat tarihine adını altın harflerle yazdıran
"Nazım Hikmet" olur.
Nazım Hikmet’in Bursa Cezaevi’nde tutsaklık günleri.
Esaret günlerinde bile yaşama sevincinden bir şey kaybetmemiştir.
Koğuş arkadaşlarını okumaya yazmaya yönlendiren Nazım,
aynı zamanda cezaevi yönetimine de yardım etmektedir.
Cezaevi denetimine Adalet Bakanlığı’ndan bir müfettiş gelir.
Bir kaç gün denetim yaptıktan sonra cezaevi müdürüne:
-"Nazım da buradaymış, çağır da görelim nasıl biridir?" der.
Nazım’ı odaya getirirler. Müdür koltuğuna iyice kurulan müfettiş
Nazım’ı tepeden tırnağa süzer ve:
-"Demek Nazım sizsiniz," der. Nazım’a oturması için yer göstermez.
Kısa bir konuşma sonrası, “gidebilirsiniz” der.
Nazım tam kapıdan çıkarken durur ve müfettişe:
-"Ömer Hayyam adını duydunuz mu?" diye sorar.
Müfettiş hemen atılır:
-"Kim duymaz Hayyam’ı."
Nazım:
-"Hayyam zamanında İran hükümdarı kimdi?" diye sorar. Müfettiş şaşırır.
Nazım konuşmasını sürdürür :
“Görüyorsunuz sanatçıyı anımsadınız ama hükümdarı anımsamadınız.
Yıllar sonra beni dünya hatırlayacak ama dönemin Adalet Bakanı’nı
ve sizi hiç kimse hatırlamayacak” der ve çıkar, gider.
Müfettiş yaptığı yanlışı anlar, Nazım’ı geri çağırır ama
Nazım koğuşunun yolunu tutmuştur bile çoktan.
*Mavi Gözlü Dev Nazım Hikmet'i 115.yaşında saygı,sevgi ve hasretle anıyoruz...