Ölçü aleti
Ölçü aleti, fiziksel nicelik ölçmeye yarayan bir cihazdır. Fiziksel bilimler, kalite güvencesi ve mühendislikte kullanılan ölçme; gerçek şeylerin ve olayların, fiziksel niceliklerini elde etme ve kıyaslama etkinliğidir. Yerleşik standart nesneler ve olaylar ölçü birimleri olarak kullanılır ve ölçme işlemi; üzerinde çalışılan unsur ve bununla ilişkili ölçü birimi hakkında bir sayı verir. Ölçü aracının kullanımını tanımlayan araçlar ve formel test yöntemleri, elde edilen sayıların arasındaki ilişkilerin vasıtalarıdır.
Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. (Haziran 2020) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)
Bilim insanları, mühendisler ve diğerleri, ölçümlerini yapabilmek için çok çeşitlilikte aletlere ihtiyaç duyarlar. Bu aletler; cetvel ve kronometre gibi basit cisimlerden, elektron mikroskobu ve parçacık hızlandırıcı gibi karmaşık cihazlara kadar değişkenlik gösterir. Sanal cihazlar, çağdaş ölçü araçlarının geliştirilmesinde geniş ölçüde kullanılır.
ZamanDüzenle
Güneş saati, geçmiş çağlarda sık kullanılan bir zaman ölçme aletiydi. Günümüzde genel olarak kullanılan ölçme aletleri saat ve kol saatidir. Yüksek hassasiyet düzeyinde zaman ölçümleri için atom saati kullanılır.
EnerjiDüzenle
Enerji, enerji sayacı ile ölçülür. Enerji sayaçlarına örnek olarak:
Elektrik sayacıDüzenle
Gaz sayacıDüzenle
Güç (enerji akısı)Düzenle
Güç değerlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (güç).
AksiyonDüzenle
MekanikDüzenle
Uzunluk (mesafe)Düzenle
Uzunluk birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (uzunluk)
AlanDüzenle
Alan birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (alan)
HacimDüzenle
- Yüzme ağırlığı (katılar)
- Taşırma kabı (katılar)
- Ölçü kabı (taneli katılar, sıvılar)
- Akış metre cihazları (sıvılar)
- Dereceli silindir (sıvılar)
- Pipet (sıvılar)
- Ödyometre, basınçlı gaz haznesi (gazlar)
Katı maddenin yoğunluğu biliniyorsa, hacim hesaplamak için tartma işlemi.
Hacim birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (hacim)
Kütle veya hacim akış ölçümüDüzenle
Hız (uzunluk akısı)Düzenle
- Hava hızı göstergesi
- Polis radarı, Doppler etkisiyle dolaylı yoldan hız ölçmede kullanılan bir Doppler radarıdır.
- Hız göstergesi
- Takometre (dönme hızı)
- Takimetre
- Varyometre
Hız birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (hız)
İvmeDüzenle
KütleDüzenle
- Kantar
- Ağırlık kontrol makinesi
- Katarometre
- Terazi
- Atalet kantarı
- Kütle spektrometrisi kütleyi değil, kütle yük oranını ölçer.
Kütle birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (kütle)
Doğrusal momentumDüzenle
Kuvvet (doğrusal momentum akısı)Düzenle
Basınç (doğrusal momentumun akı yoğunluğu)Düzenle
- Anemometre (rüzgârın hızını belirlemede kullanılır)
- Barometre (atmosfer basıncını ölçmede kullanılır)
- Manometre, bakınız: basınç ölçümü
- Pitot tüpü (hız belirlemede kullanılır)
- Lastik basıncı ölçer (otomotiv sanayide kullanılır)
Basınç birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (basınç)
AçıDüzenle
- Sürveyan pusulası
- Yakup'un çubuğu
- Gonyometre
- Grafometre
- İletki
- Kadran
- Yansıtıcı aletler
- Teodolit
Açısal hız veya birim zamanda dönmeDüzenle
Açısal hız birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (açısal hız)
Frekans sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (frekans)
TorkDüzenle
Üç boyutlu uzayda konumlandırmaDüzenle
Navigasyon hakkındaki kısma bakınız.
DüzeyDüzenle
YönDüzenle
Mekanik nicelikler tarafından taşınan enerji, mekanik işDüzenle
- Balistik sarkaç, dolaylı yoldan hesaplamayla veya ölçmeyle
Elektrik, elektronik ve elektrik mühendisliğiDüzenle
Elektriksel yükle ilgili değerlendirmeler; elektrik ve elektroniğe hükmeder. Elektriksel yük, elektromanyetik alan vasıtasıyla birbirleriyle etkileşime girer. Eğer yük hareket etmiyorsa, o alana elektriksel alan denir. Yükler hareket ederek, özellikle elektriksel olarak nötr iletkende elektrik akımı oluşturuyorsa, o alana manyetik alan denir. Elektriğe nitelik (potansiyel) verilebilir ve elektriksel yük, elektriğin maddemsi özelliğidir. Temel elektrodinamikte enerji (veya güç); potansiyelin, o potansiyeldeki elektriksel yük (veya akım) miktarıyla çarpılması ile hesaplanır: potansiyel x yük (veya akım). (Bakınız: Klasik elektromanyetizma ve Elektromanyetizmanın eşdeğişim formülasyonu)
Elektrik yüküDüzenle
- Elektrometre, triboelektrik etkisine yol açan temas elektriklenmesi fenomenini yeniden onaylamak için kullanılır.
- Torsiyon balansı, Coulomb tarafından elektriksel yük ve kuvvet arasında ilişki kurabilmek için kullanılmıştır.
Elektriksel yük birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (elektriksel yük)
Elektrik akımı (yük akımı)Düzenle
Voltaj (elektrik potansiyeli farkı)Düzenle
- Direnç ölçer
- Zaman alanı yansıma ölçer, elektrik sinyallerinin uçuş zamanını kullanarak metal kablolardaki hataları tanımlar ve bulur.
- Wheatstone köprüsü
- Kapasitans ölçer (veya kapasimetre)
Elektrik veya elektrik enerjisi ile taşınan enerjiDüzenle
Elektrik ile taşınan güç (enerjinin akımı)Düzenle
Elektriksel alan (elektriksel potansiyelin negatif gradyanı, birim uzunluğa düşen voltaj)Düzenle
Ses ölçü aletiDüzenle
Manyetik alan sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (manyetik alan)
Kombinasyon araçlarıDüzenle
- Multimetre (veya elektriksel ölçü aleti), asgari olarak: ampermetre, voltmetre ve direnç ölçer fonksiyonlarını bir araya getirir.
- LCR ölçer, direnç ölçer, kapasimetre ve indüktans ölçer fonksiyonlarını bir araya getirir. Ölçme yönteminin köprü devresi olması nedeniyle bileşen köprü olarak da bilinir.
Sıcaklık ilişkili değerlendirmeler termodinamiğe hükmeder. Isıyla ilişkili belirgin iki özellik vardır:
- Isıl potansiyel — sıcaklık, örneğin: kor halindeki kömürün, siyah kömürden farklı ısıl niteliği vardır.
- Maddemsi özellik — entropi, örneğin: bir kor halindeki kömür bir tencere suyu yeterince ısıtmaz ama yüz tanesi ısıtır.
Termodinamikte enerji, ısıl potansiyel ile o potansiyeldeki entropi miktarının çarpımıyla hesaplanır: sıcaklık x entropi.
Entropi sürtünmeyle üretilebilir ama yok edilemez.
Madde miktarı (veya mol sayısı)Düzenle
Kimyada tanıtılan ve genellikle dolaylı yolla ölçülen fiziksel nicelik. Eğer maddenin türü ve kütlesi biliniyorsa; atom kütlesi veya molekül kütlesi (periyodik tablodan bakılır, kütle spektrometresi ile kütle ölçülür), maddenin miktarını birim olarak doğrudan verir. Belli başlı molar değerler verilmişse, bahsi geçen maddenin miktarı hacim, kütle veya yoğunluk ölçerek bulunabilir. Ayrıca bakınız: molar kütle.
- Spektroskopi
- Galileo termometresi
- Gazlı termometre prensibi: sıcaklık ve hacim veya gaz basıncı arasındaki ilişki (gaz yasaları).
- Sıvı kristal termometre
- Sıvılı termometre prensibi: sıvının sıcaklığı ve hacmiyle ilişkili (genleşme).
- Piranometre prensibi: güneş ışıması akısı yoğunluğu, yüzey sıcaklığıyla ilişkilidir (Stefan–Boltzmann yasası)
- Pirometre prensibi: ışığın tayfsal şiddetinin sıcaklığa bağımlılığı (Planck yasası), örneğin: ışığın rengi, kaynağının sıcaklığına bağlıdır, −50 °C ila +4000 °C olabilir.
- Not: ısıl kondüksiyon yerine ısıl radyasyonun ölçümü veya ısıl taşınım; hiçbir fiziksel temasın, sıcaklık ölçümünde (pirometri) gerekli olmadığı anlamına gelir.
- Not2: ısıl uzay görüntüleri termografiyle elde edilir.
- Direnç termometresi prensibi: fizik ve sanayide uygulandığı şekliyle; sıcaklık ve metallerin elektriksel direnci arasındaki ilişki 10 ila 1000 kelvindir.
- Katı termometre prensibi: sıcaklık ve katının uzunluğu arasındaki ilişki (genleşme).
- Termistör prensibi: sıcaklık ve seramik veya polimerlerin elektriksel direnci arasındaki ilişki 0,01 ila 2000 kelvindir (−273.14 ila 1,700 °C).
- Termokupl (veya ısıl çift) prensibi: sıcaklık ve metallerin kesişim noktaları voltajı arasındaki ilişki (Termoelektrik etki#Seebeck etkisi) −200 °C ila +1350 °C'dir.
- Termometre
- Termopil, birbiriyle bağlanmış bir grup termokupldur.
- Üçlü nokta, termometre kalibrasyonu için kullanılır.
Görüntüleme teknolojisiDüzenle
Sıcaklık birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (sıcaklık)
Entropi veya termal enerji vasıtasıyla taşınan enerjiDüzenle
Buna; ısıl kütle veya enerjinin ısıl katsayısı, tepkime enerjisi, ısı aktarımı dahildir. Kimyasal tepkimeler gibi nedenlerle ortaya çıkan enerjinin entropi tarafından taşınmasını ölçen kalorimetreler, pasif kalorimetre olarak adlandırılır. Ölçülecek numuneyi belli miktarda entropiyle dolduran, numuneyi ısıtan kalorimetrelere ise aktif kalorimetre denir.
- Aktinometre, radyasyonun ısıtma gücünü ölçer.
- Sabit sıcaklık kalorimetresi, faz değişimi kalorimetresidir; örneğin buz kalorimetresi veya faz değişimini gözlemleyen diğer herhangi bir kalorimetre veya sıcaklık ölçümü için ayarlı faz değişimini kullanan bir kalorimetre.
- Sabit hacim kalorimetresi, bomba kalorimetresi olarak da adlandırılır.
- Sabit basınç kalorimetresi, entalpi ölçer veya kahve fincanı kalorimetresi.
- Diferansiyel tarama kalorimetrisi
- Tepkime kalorimetresi
EntropiDüzenle
Entropi; enerji ve sıcaklık ölçümüyle dolaylı olarak bulunabilir.
Entropi aktarımıDüzenle
Faz değişimi kalorimetresinin enerji değerinin, mutlak sıcaklığa bölünmesiyle değiştirilen entropi miktarı elde edilir. Faz değişimi entropi oluşturmaz, bu yüzden entropi ölçümüne uygundur. Bu şekilde entropi üretmeden, belirli sıcaklıklardaki enerji ölçümleri işlenerek dolaylı yoldan entropi değerleri bulunur.
- Sabit sıcaklık kalorimetresi, faz değişim kalorimetresi
- Isı akısı sensörü, birbirine bağlanmış termokuplların oluşturduğu termopilleri kullanarak entropinin akısını veya o anki yoğunluğunu belirler.
Entropi içeriğiDüzenle
Numunenin sıcaklığı neredeyse mutlak sıfıra düşecek kadar soğutulur, örneğin numuneyi sıvı helyuma daldırarak. Mutlak sıfırda herhangi bir maddenin entropisi olmadığı varsayılır (bakınız: Termodinamik üçüncü kanunu). Sonrasında, soğutulmuş maddeyi entropiyle doldurarak istenilen sıcaklığa getirmek için iki aktif kalorimetre çeşidi kullanılır:
- Sabir basınç kalorimetresi, entalpi ölçer, aktiftir.
- Sabit sıcaklık kalorimetresi, faz değişim kalorimetresi, aktiftir.
Entropi üretimiDüzenle
Isıl olmayan taşıyıcılardan enerji aktaran işlemler entropi üretir (örneğin: Count Rumford tarafından bulunan mekanik/elektriksel sürtünme). Ya üretilen entropi ya da ısı ölçülür veya ısıl olmayan taşıyıcının aktarılmış enerjisi ölçülebilir.
- Kalorimetre
- Er ya da geç ısıya ve ortam sıcaklığına dönüşecek işi ölçen herhangi bir aygıt.
- Enerji kaybetmeden sıcaklığını düşüren entropi, entropi üretir (örneğin: izole bir çubukta kondüksiyon: ısıl sürtünme oluşturur).
Enerjinin sıcaklık katsayısı veya ısı sığasıDüzenle
Sıcaklık değişimi ve ısıyla taşınan enerji ile ilgili orantısal bir etmendir. Eğer madde gaz ise, bu katsayı kayda değer bir şekilde sabit hacim veya sabit basınçta ölçülmeye bağımlıdır.
Isı sığası birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (ısı sığası)
Genleşme katsayısıDüzenle
- Thiele tüpü
- Kofler tazgahı
- Diferansiyel tarama kalorimetrisi; erime noktası ve füzyon entalpisini verir.
- Ebuliyoskop, bir sıvının kaynama noktasını ölçen bir aygıt. Bu aygıt aynı zamanda; kaynama noktası yükselmesi etkisindan faydalanarak, solventin molekül kütlesini hesaplayan yönteminin bir parçasıdır.
Sürekli ortamlar mekaniği üzerine daha fazlasıDüzenle
Buna, maddenin makroskopik özelliklerini ölçen araçların çoğu dahildir. Katı hal fiziğinin içinde bulunan yoğun madde fiziğinde; katıları, sıvıları ve ikisinin arasındakiler (viskoelastisite) üzerinde çalışılır. Akışkanlar mekaniğinde ise; sıvı, gaz, plazma ve bunların arasındaki maddeler (süperkritik akışkanlar) üzerinde çalışılır.
- Aerometre (sıvılar)
- Dasimetre (gazlar)
- Gaz toplama tüpü (gazlar
- Hidrometre (sıvılar)
- Piknometre (sıvılar)
- Rezonant frekansı ve sönümleme analizörü (katılar)
Yoğunluk birimlerinin sıralaması için bakınız: Büyüklük kıyaslaması (yoğunluk)
Sıvının şekli ve yüzeyiDüzenle
- Holografik interferometre
- Lazerin oluşturduğu alaca motifi anazlizi
- Rezonant frekansı ve sönümleme analizörü
- Tribometre
Sıkıştırılmış maddenin şekil değiştirmesiDüzenle
Katının esnekliği (elastisite modülü)Düzenle
- Rezonant frekansı ve sönümleme analizörü, darbeli uyarım tekniğini kullanır. Küçük bir mekanik uyarım, maddenin titremesine yol açar. Titreşim elastik özelliklere, yoğunluğa, şekle ve iç yapılara bağlıdır.
Katının plastisitesiDüzenle
Katının gerilme mukavemeti, telleşebilme veya düktilliğiDüzenle
Katının veya süspansiyonun granülaritesiDüzenle
Sıvının yüzey gerilimiDüzenle
Görüntüleme teknolojisiDüzenle
- Tomografi, bir nesneye hasar vermeden iç yapısının 2 veya 3 boyutlu görüntülerini analizi ve kaydı için kullanılan bir aygıttır.
Gaz sürtünmesi ve direnciDüzenle
Yoğun maddenin elektriksel özellikleri hakkında daha fazlası, gazDüzenle
Bu tür ölçümler, molekül dipol değerlerinin bulunmasında yardımcı olur.
- Ayrıca bakınız: Kategori:Madde içinde elektrik ve manyetik alanlar
Madde potansiyeli veya kimyasal potansiyel veya molar Gibbs serbest enerjisiDüzenle
Maddenin reaktandan ürüne dönüşüm yapması, maddenin hâlleri arasında değişim, kimyasal tepkimeler veya çekirdek tepkimeleri veya membran yoluyla difüzyon gibi faz konversiyonlarında toplam enerji dengesi vardır. Özellikle sabit basınç ve sabit sıcaklıkta molar enerji dengesi; madde potansiyeli veya kimyasal potansiyel veya molar Gibbs serbest enerjisini tanımlar ve bu şekilde kapalı sistemde işlemin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği bilgisini verir.
Entropiyi dahil eden enerji dengesinin iki kısmı vardır: maddenin değişmiş entropi içeriğinin nedeni olan denge ve tepkimenin kendisi tarafından salınan veya alınan enerjinin nedeni olan diğeri, yani Gibbs serbest enerjisi değişimi. Tepkime enerjisinin toplamına ve entropi içeriğinin değişiminden sorumlu enerjiye entalpi de denir. Genellikle tüm entalpi entropi tarafından taşınır ve bu şekilde kalorimetre vasıtasıyla ölçülebilir.
Kimyasal tepkimelerdeki standart durumlar için ya molar entropi içeriği ya da molar Gibbs enerjisi ile belirlenmiş bir sıfır noktası çizelgelenir. Ayrıca molar entropi içeriği ve molar entalpi de aynı işlemde kullanılabilir. (Bakınız: oluşumun standart entalpi değişimi, standart molar entropi)
Diğer değerler kalorimetreyle dolaylı yoldan belirlenebilir veya faz diyagramları kullanılabilir.
- Ayrıca bakınız: Elektrokimya
Yoğun maddenin mikroyapı-altı özellikleri, gazDüzenle
- Kızılötesi spektroskopi
- Nötron dedektörü
- Radyo frekans spektrometreleri; kullanım alanları: Nükleer manyetik rezonans, ferromanyetik rezonans
- Raman spekroskopisi
- X ışını tüpü, incelenecek maddeye X ışını saçar ve fotoğrafik plaka ile görüntü oluşturur. Kristal yapıları incelemek için aynı prensibi X ışını kristalografisi kullanır. Amorf katıların belli bir motifi yoktur ve dolayısıyla kimliklendirilebilirler.
Amorphous solids lack a distinct pattern and are identifyable thereby.
Görüntüleme teknolojisi, mikroskoplarDüzenle
- Elektron mikroskobu
- Optik mikroskop ışığın yansıyabilirliğinden faydalanarak görüntü oluşturmak için kullanılır.
- Taramalı akustik mikroskop
- Taramalı sonda mikroskobu
- Odak varyasyonu
- X ışını mikroskobu
Maddedeki sıkıştırma dalgaları, sesDüzenle
Durgun kütlesi olmayan ışık ve radyasyonDüzenle
- Anten (radyo)
- bolometre elektromanyetik radyasyonun enerjisini ölçer.
- kamera
- EMF ölçer
- İnterferometre
- Optik güç ölçer
- Mikrodalga güç ölçer
- Fotoğrafik plaka
- Fotoçoğaltıcı
- Fototüp
- Radyo teleskoplar
- Tayfölçer
- T-ray dedektörü
- Ayrıca bakınız: Kategori:Optik aletler
The measure of the total power of light emitted.
- Integrating sphere for measuring the total radiant flux of a light source
İyonlaştırıcı radyasyona ışın parçacıkları ve ışın dalgaları dahildir. Özellikle X ışını ve gama ışını, çarpışma süreciyle bir atomdan elektron koparmak içinyeterli miktarda (ısıl olmayan) enerji aktarır.
Kimliklendirme ve içerikDüzenle
Buna kimyasal madde, herhangi bir çeşit ışın, temel parçacık, yalancı parçacık (veya kuazi parçacık]] dahildir. Bu başlığın dışındaki pek çok ölçü aygıtı; kimliklendirme işleminde kullanılabilir veya en azından bu işlemin bir parçası olabilirler.
- Ayrıca bakınız: analitik kimya; özellikle kimyasal analiz yöntemleri listesi veya maddesel analiz yöntemleri istesi
Karışımlardaki madde içeriği, madde kimliklendirmesiDüzenle
- Karbondioksit sensörü
- Kromatografi, gaz kromatografisi karışımları ayırır. Madde çeşitlerinin hız değişiklikleri, istenilen ayırma işlemini elde eder.
- Kolorimetre; soğurumu ve bu sayede derişimi ölçer.
- Gaz dedektörü
- Gaz kromatografili kütle spektrometrisi
- Kütle spektrometresi, yüklü parçacıkların kütle-yük oranı temelinden kimyasal yapıyı kimliklendirir.
- Nefelometre veya bulanıklık ölçer
- Oksijen sensörü
- Refraktometre, maddenin kırılma indisini belirleyerek dolaylı yoldan ölçer
- Duman dedektörü
- Ultrasantrifüj, karışımları ayırır. Santrifüjün kuvvet alanında, yoğunluğu farklı olan maddeler ayrılmaya başlar.
Fotometri, gözün algıladığı parlaklık bakımından ışık ölçümüdür. Fonometrik nicelikler; gözün tayfsal hassasiyetini kalıp alan ışıtma gücü fonksiyonunun, her dalga boyunun katkısını ölçerek elde ettiği anolojik radyometrik niceliklerden köken almaktadır.
- Çeşitli ışıkölçerler:
- Ulbricht küresi bir ışık kaynağından saçılan toplam ışık akısını toplamak ve ardında ışıkölçer yoluyla ölçmek için kullanılır.
- Densitometre, fotoğrafik bir materyalin ışığı ne kadar yansıtıp ne kadar geçirdiğini ölçmek için kullanılır.
Olası değer aralıkları için büyüklük kıyaslamalarına bakınız:
- Büyüklük kıyaslaması (aydınlatma şiddeti)
- Büyüklük kıyaslaması (ışıtma gücü)
- Büyüklük kıyaslaması (ışık akısı)
Renk: kolorimetreDüzenle
- Tristimulus kolorimetresi, renkleri nicelendirmek ve iş akışı görüntülemesi kalibrasyonunda kullanılır.
İşitmeDüzenle
Ses şiddeti (phon biriminden)Düzenle
- Kulaklık, hoparlör, ses basıncı kalibre aracı; kulağın eşgürültü eğrisini ölçmek için kullanılır.
- Ses düzeyi ölçer, kulağın arkasındaki işitme sisteminden eşgürültü eğrisine kalibre edilir.
KokuDüzenle
SıcaklıkDüzenle
Ayrıca bakınız: kızılötesi termometre
Kanla ilişkili değişkenler kan testi maddesinde belirtilmiştir.
- Elektrokardiyografi, kalbin elektriksel etkinliğini kaydeder.
- Glikoz ölçer, kan şekeri düzeyini belirlemede kullanılır.
- Tansiyon aleti (veya sfingomanometre) , kan basıncını belirlemede kullanılır.
Solunum sisteminde karbondioksitin yoğunluğu veya kısmi basıncıDüzenle
- Kapnometre (veya kapnografi)
Sinir sistemi (sinirlerin bilgiyi elektriksel olarak işlemesi ve iletmesi)Düzenle
- Elektroensefalografi, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder
- Bilgisayarlı tomografi
- Manyetik rezonans görüntüleme
- Ultrasonografi
- Radyoloji
- Tomografi, geometrik nesnenin iç yapısının temsili 2 veya 3 boyutlu görüntü oluşturabilmek için, o nesnenin üzerinde uygulanan yıkımsal olmayan çoklu ölçüm analizi aygıtı ve yöntemidir.
See also Kategori:Meteorolojik alet ve ekipmanlar.
AstronomiDüzenle
AskerîDüzenle
Teleskop ve deniz navigasyon araçları gibi bâzı araçların, yüzyıllardır askerî uygulamaları olmuştur. Öte yandan; askerî etkinliklerdeki ölçü araçlarının rolü, 19. yüzyılın ortalarından başlayarak uygulamalı bilim vasıtasıyla gelişen teknolojiyle birlikte katlanarak artmıştır. Askerî ölçü araçları, bu maddede tanımlanan navigasyon, astronomi, optik, görüntüleme ve hareketli cisim kinetiği gibi pek çok araç kategorisinde ilerleme kaydetmiştir. Askerî araçlar genel olarak; uzağı görme, karanlıkta görme, bir cismin coğrafî konumunu belirleme ve hareketli bir cismin yolunu ve doğrultusunu bilmek ve kontrol etmek gibi konularda yoğunlaşmıştır. Bu araçların ön plâna çıktığı özellikleri arasında kullanılabilirlik, hız, güvenilirlik, ve doğruluk ve kesinliktir.
Kategorisiz, özelleşmiş veya genelleşmiş uygulamalarDüzenle
- Aktograf, deneysel bir odadaki hayvan etkinliklerini ölçer ve kaydeder.
- Ağırlık kontrol makinesi, taşıyıcı bant üzerindeki eşyaların ağırlığını ölçer; az veya fazla ağırlığı olanları reddeder.
- Densitometre, işlenmiş fotoğraf filmi veya transparan madde içinden geçiş yapan, veya yansıtıcı bir maddeden yansıyan ışığı ölçer.
- Kuvvet platformu, zemin tepki kuvvetini ölçer.
- Gradyometre, fiziksel bir niceliğin uzaysal varyasyonlarını ölçmeye yarayan aygıtların tümüdür. Örneğin yerçekimsel gradiometride olduğu gibi.
- Parkmetre, belli bir yerde (genelde ücretli) park etmiş bir taşıtın orada durduğu zamanı ölçer.
- Mektup damgalama makinesi, önceden ödenmiş bir hesaptan kullanılan posta bedelini ölçer.
- S metre, iletişim alıcısı tarafından işlenen sinyal gücünü ölçer.
- Sensör, az etkileşimle ölçüm yapan aygıtlar için kullanılan şemsiye tabir. Genellikle teknik uygulamalarda kullanılır.
- Spektrometre, fizikçiler tarafından kullanılan önemli bir alet.
- Dalgasal yansıma ölçer, anten ve iletim hattı arasındaki uyuşum kalitesini kontrol eder.
- Zaman alanı yansıma ölçer, metal kablolardaki hataları bulur
- Evrensel ölçüm makinesi, mühendislik toleransı (veya geometrik tolerans) denetlemesi için geometrik yer ölçümü yapar.
Kurgusal aygıtlarDüzenle
Ayrıca bakınızDüzenle
KaynakçaDüzenle
|Wikimedia Commons'ta Ölçü aleti ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.|