1. Yeni Protezinizi Ağza Takmaya Alışmak:
İlk reaksiyonunuz ağzınızda kocaman bir cisim, dudaklarınızın ileri doğru itilmesi ve dişlerinizi kocamanmış gibi hissetmeniz olacaktır. Protezinizi taktıkça ilk iki hafta içinde bu his yavaş yavaş kaybolacaktır. Önceleri muhtemelen tükürük salgınız artacaktır. Sonra birkaç gün içinde tükürük salgınız normale dönecektir. Ayrıca üst protezinizin bollaştığını hissedeceksiniz. Bu durum normal olup daha ileride ele alınacaktır. Protezinize alışmanın en iyi yolu ilk iki hafta boyunca 24 saat ağızda tutmaktır!
Daha sonra, dokuları dinlendirmek için doktorunuz ve siz protezi ne zaman çıkarmanız gerektiğine karar verebilirsiniz. Protezinizi genellikle geceleri uyurken çıkaracaksınız. Protezinizi birkaç saatliğine çıkardığınızda bozulmaması için suda bekletiniz. Evde köpeğiniz varsa, köpekler protezi kemik sanacağından protezinizi kapalı kapta tutmanızda yarar olacaktır.
2. Yeni Protezinizle Konuşmayı Öğrenmek:
Dilinizin pozisyonu protezinizle normal dişlerinizle olduğundan daha farklı olacaktır. Bu durum konuşurken tıslama veya ıslık sesi çıkmasına neden olabilir. Dilinizi yeni pozisyona alıştırmanın iyi bir yolu birkaç gün süreyle yüksek sesle okumaktır. Bunu yaparken dilinizi eğitecek ve –S---, Sh---, Th--- ve Ç seslerinin daha iyi çıktığını duyacaksınız.
3. Yeni Protezinizle Yemek Yemeği Öğrenmek:
Yeni protezinizle yemek yemeyi öğrenmek edinilmiş bir beceri olacaktır ve her edinilmiş beceri gibi bu da zaman, sabır ve pratik yapılmasını gerektirecektir. Yeni protezinizle yemek yemeyi öğrenmek haftalar ya da aylar gerektirebilir. Kuşkusuz, koçanından mısır yemek, sert bütün bir elmayı ısırmak ya da buna benzer yiyecekleri yemek asla mümkün olmayabilir. Ön dişlerle sert ısırmayı gerektiren yiyecekler en çok sıkıntı çekilecek işlem olacaktır.
4. Yeni Protezinizle Yemek Yemenin İpuçları:
a. Önceleri ısırmak için ön dişleriniz kullanmayın. Yiyecekleri ön dişlerle ısırmak yerine ön dişlerin yayına doğru (göz dişi bölgesine) çekin.
b. Yiyeceğinizi her zaman alıştığınızdan daha küçük parçalara kesin ve aynı anda ağzınızın her iki yanıyla çiğnemeyi deneyin.
c. Sert yiyecekler veya etler çiğnemeden önce çiğnemesi kolay yiyeceklerle başlayın. Ayrıca, bir problem çıktığında utanmamanız için, sevdiğiniz yiyecekleri dışarıda değil evinizde yemeyi deneyin. Protez dişleri marulu kesemediğinden yeni protez kullananlar salata yerken sıkıntı çekerler.
Ayrıca yeni protezlerinizle yemek yemenin daha uzun süre alacağını fark edeceksiniz. Zaman ilerledikçe daha iyi yapmaya başlayacaksınız. Önceleri çiğnemesi kolay yiyeceklerin yenilmesi iki şekilde faydalı olacaktır:
1. Dudaklarda ve dilde protezi kontrol etmek için gerekli olan kas koordinasyonunu sağlayacaktır.
2. Daha sonra daha sert yiyeceklerin yenilebilmesi için protezlerin altındaki dişetleri sertleşecektir.
5. Yeni Protezinizi Takmak İçin:
Protez imal ederken hedefimiz üst protezde tutuculuk alt protezde ise stabilite sağlamaktır.
ÜST PROTEZ:
Üst kretin belirli boyutlarda ve şekilde olanları protezler için daha iyi tutuculuk sağlamaktadır.
Genellikle, kret ne kadar büyük ise tutuculuk o kadar iyi olacaktır (ve tersine). Bu durum daha ileride yapılacak muayenede veya ölçü alınırken tartışılacaktır. Üst protezin tutuculuğu ne kadar fazla olursa olsun, alt doğal dişlerle karşılaştığında protezi yerinde tutmak zor olacaktır. Doğal dişler düzensiz veya arka alanda eksik olduğu taktirde bu durum özellikle geçerli olacaktır.
ALT PROTEZ:
Buradaki hedefimiz tutuculuk değil, stabilitedir. Bunun nedeni:
- Birçok kişide tutuculuk sağlamaya yetecek kret bulunmamaktadır.
- Alt çene at nalı şeklinde olduğundan, alt protezin üstteki gibi yaslanacağı bir damak bulunmamaktadır.
- Yemek yerken hareket eden çene alt çenedir.
- Dil alt çenede en büyük problem kaynağıdır! Bir süre eksik dişlerle çiğnemeye alışmışsanız, diliniz bir takım alışkanlıklar geliştirecektir. Alt protezinizi kullanabilmeniz için bu alışkanlıkları değiştirmeniz gerekecektir.
Daha önce belirtildiği gibi, al çene hiçbir zaman sıkı olmayacaktır ve diliniz protezinizi daima itecektir. Burada gerekli olan beceri protezinizi dilinizle tutma becerisidir. Yine zaman, sabır ve pratik gerekecektir!!!
6. Yeni Protezlerinizle Yaşayacağınız Problemler
A. Öksürük ve Hapşırık:
Öksürdüğünüzde veya hapşırdığınızda yeni proteziniz muhtemelen ağzınızdan fırlayıp gitmek isteyecektir. Bunu önlemek için elinizi ağzınızın önünde tutmaya hazır olmanız gerekir. Bağırırken veya şarkı söylerken de protezler ağızdan çıkmak isteyeceklerdir. Yine zaman, sabır ve pratik gerekecektir!!!
Uyu bir tutuculuk sağlamak için arka uzantılı bir üst protezin ağza konulması rahatsızlık yaratabilir. Bu öğürme duygusu üç nedenle meydana gelir.
1. Üst protez çok uzundur ve damağın hareketli tarafına değmektedir.
2. Üst protez arka alanda çok kalındır ve burada tükürük toplanır.
3. Aşırı öğürme refleksi vardır.
Kuşkusuz 1. ve 2. problemler doktorunuz tarafından çözülebilir. 3. ise size kalmaktadır!!! Doktorunuz üst protezin arka uzantısını kontrol edip yumuşak damağa temas etmediğine karar verir ve tükürük girmemesi için arka bordüre set koyarsa bu da yine sizde öğürtü hissi uyandıracaktır. Bu durumda yapmanız gerekenler:
Öğürtü hissi geldiğinde protezi çıkarmanız gerektiğini düşünüyorsanız çıkarınız. Protezi ve ağzınızı soğuk suyla yıkayınız ve derhal yerine takınız. Artık proteziniz öğürtü hissi uyandırmayıncaya kadar bu işlemi günlerce tekrarlamanız gerekebilecektir. Bu problemle zaman, sabır ve pratik faktörlerine dayanıklılık faktörü de eklenecektir.
C. Yiyecek Tatma:
Tüm tat alıcıları dilin üzerinde olduğundan, damağın akrilikle kapatılması kişinin tat duyusunu etkilememelidir. Ancak, yeni protez takan hastaların çoğu protez taktıktan sonra yiyeceklerden eskisi gibi tat alamamaktan şikayet etmektedirler. Bu da zamanla normale dönecektir.
7. Ağrılı Noktalar
Yeni protezlerinizle bazı ağrılı noktalar oluşması normaldir! Protezler oturdukça dişetlerine eşit olmayan basınç uygularlar ve ağrılı noktalar oluştururlar. Bu genelde ilk 2-3 hafta içinde oluşur. Bu süre içerisinde ağrılı noktaların iyileşmesi için protezleri çıkarmanız gerektiğini düşünüyorsanız ayarlama randevusu için doktorunuzu arayınız. Doktor protezleri çabucak ayarlar ve protezleriniz yine rahat kullanılacak duruma gelir. Ağrılı noktaları gidermek için protezlerinizi uzun süre çıkarmanız alışma döneminizi uzatmaktan başka bir işe yaramayacaktır.
8. Yeni Protezlerinizi Hasıl Temizleyeceksiniz:
Piyasada birçok iyi protez temizleme maddesi bulunmaktadır. Doktorunuz bu konuyu sizinle görüşecektir. Yeni protezinizle ilgili başka sorularınız veya sorunlarınız varsa lütfen arayınız. Yeni protezlerinize alışmak ve yemek yemeyi öğrenmek hasta ile doktorun ortak çabasını gerektirir.