Peygamberimizin En Fazla Nafile Oruç Tuttuğu Ay
Peygamberimiz (s.a.s.) neden en fazla Şaban ayında oruç tutardı? Şaban ayında oruç tutmanın fazileti ile ilgili hadis-i şerif.
Âişe radıyallahu anhâ şöyle dedi:
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem hiçbir ayda, Şâban ayında tuttuğu oruçtan daha fazla oruç tutmazdı. Şâban ayının tamamını oruçlu geçirirdi. (Müslim, Sıyâm 176; İbni Mâce, Sıyâm 30), Başka bir rivayette "Pek az bir kısmı hariç, Şâban ayını baştan sona oruçlu geçirirdi" denilmektedir. (Buhârî, Savm 52; Müslim, Sıyâm 177. Ayrıca bk. İbni Mâce, Sıyâm 30)
Hadisi Nasıl Anlamalıyız?
Bu hadiste Hz. Âişe vâlidemizin ifadesiyle Peygamber Efendimiz'in Ramazan dışında en çok oruç tuttuğu ayın Şâbân-ı Şerîf olduğunu öğreniyoruz. Biri Hz. Peygamber'in sözünü, diğeri uygulamasını haber veren bu iki rivayet arasında bir çelişki, bir zıtlık görülmektedir.
Öncelikle şu noktaya işaret edelim ki Muharrem ayında tutulacak nâfile orucun fazileti ile ilgili hadisi, âşûrâ günü orucuna mahsus bir anlatım olarak değerlendirenlerin görüşü kabul edilecek olursa, bu iki rivayet arasında hiçbir çelişki söz konusu olmaz. Ancak o hadisi muharremin tamamı hakkında geçerli sayarsak o takdirde çelişki inkâr edilemez. Bu çelişkili durumu açıklamak için ileri sürülen düşünceler şöyle özetlenebilir. Muharrem ayı orucunun fazileti, Hz. Peygamber'in son zamanlarında öğrenip yaptığı bir açıklamadır. Şâban ayında oruç tutması ise, önceden beri yapageldiği bir uygulamadır.
ŞABAN AYINDA ORUÇ TUTMANIN FAZİLETLERİ
Hz. Peygamber, Ramazan dışındaki ayların belli günlerinde tuttuğu oruçları, bazan harp-darp gibi sebepler yüzünden tutamıyordu. Onları en son Şâban ayında telâfi ediyordu. Öte yandan Şâban ayının da baştan-sona tamamını değil çoğunu oruçlu geçiriyordu. Araplar, bir ayın ekserini oruçlu geçiren için "Bütün ay oruç tuttu"; gecenin büyük kısmını namaz kılarak geçiren için de "Bütün gece ibadet etti" demek âdetinde idiler. Hz. Peygamber'in Şâban ayında tuttuğu oruç için de bu anlamda "Hepsini oruçlu geçirirdi" denilmiştir. Zaten Nevevî merhumun kaydettiği gibi bazı rivayetlerde açıkça "az bir kısmı hariç, bütün Şâban'ı oruçlu geçirirdi" denilmektedir. Bu da Şâban ayının çoğu günlerinde oruç tutardı demektir.
Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem, Şâban ayında niçin fazla oruç tuttuğu konusunda, "Şâban, amellerin Allah'a arzedildiği aydır. Ben, oruçlu iken amelimin Allah'a arzedilmesini istiyorum." "Şâban, ecellerin yazıldığı bir aydır. Ben, oruçlu iken ecelimin tayin edilmiş olmasını istiyorum." "Şâban, insanların büyük kısmının Ramazan ile Recep ayları arasında ihmal ettikleri bir aydır. Ben onu ihyâ etmek istiyorum" gibi açıklamalarda da bulunmuştur. Bütün bunlar dikkate alındığı zaman, Efendimiz'in Şâban ayını çokça nâfile oruç tutarak değerlendirdiği; Muharrem ayının da nâfile oruç tutmak için oldukça uygun ve faziletli bir ay olduğunu haber verdiği, bu iki ayı oruç ibadetiyle değerlendirmenin uygun olacağı sonucuna varmak mümkündür.
Hadisten Öğrendiklerimiz
- Peygamber Efendimiz, en fazla Şâban ayında nâfile oruç tutardı.
- Şâban ayının bazı özellikleri yanında, Ramazan orucuna hazırlık için son fırsat olduğu da unutulmamalıdır.
Kaynak: Riyazüs Salihin, Erkam Yayınları