Tarihsel kurgunun en çekici yönlerinden biri, geçmişe beklenmedik açılardan yaklaşarak ünlü figürleri şaşırtıcı şekillerde değerlendirmemize olanak sağlamasıdır. Bu, Stephen May’in kendine Koba diyen haydut eski bir şairin yer aldığı zarif, iğneleyici SELL US THE ROPE (Bloomsbury, 240 pp., ciltsiz kitap, 18 $) adlı kitabında harika bir şekilde karşılığını veren bir taktik. Dünya daha sonra onu Stalin olarak tanıyacak.
Romanın aksiyonu 1907 baharında Londra’da geçiyor. Rus Sosyal Demokrat ve İşçi Partisi’nin Beşinci Kongresi’ne ev sahipliği yapan şehir, onları gözetleme niyetinde olan hem çarcı hem de İngiliz casuslarla ve hırçın muhaliflerle çalkalanıyor. Lev Davidovich Bronstein ve Vladimir Illyich Ulyanov (namı diğer Troçki ve Lenin), “güvenliğe öncelik veren Menşevikler” ile manevralar yaparken, Rosa Luxemburg (takma ad gerektirmeyen gösterişli, özgür düşünen biri) soğukkanlılıkla onların entrikalarını gözlemliyor. “Kadınlar fark edildiğinde kırılgan liderlerimiz üzülüyor” diyor. “Bu bilimsel bir yasadır. Kadınlara gösterilen ilgi erkeklerde hazımsızlığa neden olur.”
Bu açıklamanın muhatabı, Rosa’nın sabahları nefsi müdafaa derslerinde ve hamamlarda ıslanma seanslarında arkadaş olduğu Finli torna operatörlerini temsil eden 19 yaşındaki ateşli bir delege olan Elli Vuokko’dur. Ve Koba ile tereddütlü ilişkisi, zaten acımasız olan karakterindeki insanlığın birkaç nüansını gün yüzüne çıkarmaya yardım eden Elli’dir. Koba ve kohortu henüz son derece tanınmış kişiler değiller, bu nedenle May (ve Elli) onları neredeyse komik bir şekilde yanılabilir olarak görebilir – ta ki çarın gizli ajanları Okhrana’nın bir komplosu, önümüzdeki karanlık günlere dair kesin bir uyarı sağlayana kadar. May, uygun bir şekilde, romanının adını Ulyanov yoldaşın alıntıladığı eski bir sözden alıyor: “Kapitalistleri asma zamanı geldiğinde, bize ipi satacaklar.”
Elli Vuokko, Finlandiya iç savaşında Kızıl Ordu için savaşmış gerçek bir insandı. May’in kendisi için bir arka plan hikayesi icat etmesi gibi, Sophie Haydock da hayatları 1918’de 28 yaşında ölen tartışmalı Avusturyalı sanatçı Egon Schiele’ninkiyle kesişen az tanınan dört kadın için hikayeler hayal etti. (Overlook, 464 pp., 28 $) öncelikle küçük kız kardeşi Gertrude’ye ayrılmış bölümlere ayrılmıştır; uzun süredir modeli ve metresi Vally; ve dikkatini çekmek için rakip haline gelen üst-orta sınıf kız kardeşler Adele ve Edith.
Müstehcen çıplak portreleri nedeniyle “Viyana’nın pornograficisi” olmakla itham edilen Schiele, “uzun boylu, büyüleyici, neredeyse dokunulmayı talep eden” bir hayranlık nesnesi. Dört kadın da onun için model olacak ve sonunda hepsi onu zehirli bir etki olarak görecek. Kız kardeşine göre, çocukluk yakınlıklarına ihanet eden biri. Vally’ye göre o, aralarındaki bağı asla alenen meşrulaştıramayacak bir manipülatör. Melodramatik, hiper-romantik Adele için, o yanlış yola sapmış bir ruh eşi. Ve Edith’e göre, o çok dünyevi bir koca, onun korunaklı varlığını yerle bir edecek bir adam.
Egon Schiele’nin hayatı, etrafındaki kadınların gözünden ortaya çıkıyor. Tek amacı sanatına olan tutkusu ve duygusuz kendini beğenmişliği, birini deliliğe, diğerini kendini sakatlamaya ve erken ölüme sürükler. Yine de herkes onun yeteneğine saygı gösteriyor. Şövalesinde ona baktıklarında, “gardını indirmenin güçlü bir yanı olduğunu gördüler. Geriye kalanları aldı.” Ancak stüdyosunun dışında, Schiele’nin yol açtığı skandal onları da etkisi altına alıyor. Vally, “Yalnızca erkekler rezaletin üstesinden gelebilir ve onu başarıya dönüştürebilir” diye bitiriyor.
Senarist ve yönetmen John Sayles, geçmişin resmi kayıtlarında yaşayanlar söz konusu olduğunda farklı bir yol izliyor. Genişleyen yeni romanı JAMIE MACGILLIVRAY’da (Melville House, 704 s., 32 $), Washington, Montcalm ve Wolfe gibi tarihi ağır sikletlere ikincil roller veriyor ve 18. yüzyıldan kalma iki kurgusal İskoç’un maceralarını gözler önüne sererken arka planda beliriyor. başlık karakteri, Bonnie Prince Charlie’nin topraksız ve şanssız bir takipçisi ve yoksul bir çiftçinin kızı Jenny Ferguson, Jacobite isyanı için İngiliz misillemelerine sürüklendi.
İskoçya’daki Culloden’deki ve Quebec’teki Abraham Ovaları’ndaki önemli savaşlarla desteklenen Sayles’ın anlatısı, ana karakterlerini kokuşmuş hapishanelere ve kolonilerdeki sözleşmeli köleliğe sürüklüyor. Bu noktadan itibaren kaderleri en azından geçici olarak farklılaşır. En ince ayrıntısına kadar bölünmüş ekran stratejisini kullanan Sayles, Martinik’teki bir Fransız askeri karakolundan Kanada deniz kıyısındaki kuşatılmış bir kaleye, Maryland’deki bir köle gemisinin güvertesinden Georgia ve Pensilvanya’nın merkezindeki ormanlık alanlardaki yeni kurulan tarlalara, ardından da değişen bölgeye gidiyor. Yerli halkların kampları, kendi kabile çatışmaları ve beyaz yerleşimcilerin tecavüzüyle daha da batıya doğru itildi.
Sürgündeki İskoçlar, hayatta kalma ihtiyaçlarının gerektirdiği şekilde yeni kimlikler edinirler: Jamie için Lenape ulusuna zor kazanılmış bir evlat edinme ve Jenny için bir askeri metres, bir çiftçinin karısı ve pek ikna edici olmayan bir rahibe olarak görev yapar. Sayles’ın kimlik bilgileri göz önüne alındığında, hikaye anlatımının Highland aksanlı diyaloglar ve çevrilmemiş ancak kolayca deşifre edilen Fransızca ile Erse ve Lenape’den parçalar alması şaşırtıcı değil. Sonuç, Fransız ve Kızılderili Savaşı olarak adlandırılacak olan şeyin birçok tarafını aydınlatan, karmaşık kişiliklerle dönen sürükleyici bir okuma deneyimidir. En iyi repliklerden bazıları, Jamie’nin Lenape çetesinin lideri Shingas’a verilmiş. “Büyük savaşlar,” diye bitiriyor, “rüzgarlı bir günde ateşlenen odun gibidir – bir anda yön değiştirebilirler.”
Alida Becker, Book Review’da eski bir editördür.