Üye Girişi
Üye Girişi | Üye Ol
Çocuklar Neden Ders Çalışmaz
-
- Geçen hafta "Çocuklarda Sorumluluk Duygusunun Gelişimi" konusunda konferans verirken dinleyicilere sordum: "Yeni yürümeye başlayan iki yaşında bir çocuğunuz var. Oturma odasında yalpalayarak sandalyeye doğru gidiyor. Niyeti sandalyenin üzerine çıkıp oturmak. Sandalyeye tırmanmaya çalışıyor, ne yaparsınız?" Söz alan dinleyicilerimin ekserisi: "Çocuğu tutup sandalyeye oturturuz," dediler. Neden kendi çabasıyla çıkmasına izin vermediklerini sorduğumda; "Yardım etmezsek düşüp bir yerini incitebilir" dediler. Bir dinleyicim: "Ben karışmam, kendi çabasıyla çıkıp otursun! Düşerse, düşer. Çocuk dediğin düşe kalka büyür," dedi.
Anne babalar çocuk yetiştirirken "ait olma" ve "birey olma" adını verdiğimiz iki temel kişilik özelliğinin etkisinde hareket ederler. Eğer ailede "ait olma" bilinci ön planda ise her konuda çocuklar adına büyükler karar verirler. Çünkü neyin doğru neyin yanlış olduğunu büyükler bilir. Küçüklerin görevi büyüklere itaat etmektir. Yukarıda sandalyeye tırmanmaya çalışan çocuğu tutup sandalyeye oturtanlar "ait olma" bilinci ön planda olan anne babalardı.
"Ben karışmam, kendi çabasıyla çıkıp otursun" diyen dinleyicim "birey olma" bilincinin ön planda olduğu bir aile örneği veriyordu.
Ait olmayı ön planda tutan ailelerde büyüyen çocuklar aileye bağımlı hale gelirler. Anne babanın yardımı olmadan kendi başlarına bir iş beceremez, karşılaştıkları bir engeli kendi çabalarıyla aşamazlar. Birey olmayı ön planda tutan ailelerde yardımlaşma ve paylaşma çok azdır. Çocuklar çoğu şeyleri kendi çabalarıyla, deneme ve yanılma yoluyla öğrenirler.
İdeal ailelerde ait olma ve birey olma dengeli bir şekilde kullanılır. Böyle bir ailede yetişmiş anne sandalyeye tırmanmaya çalışan çocuğunu tutup sandalyeye oturtmaz. Ancak düşme ihtimaline karşı, onu tutabilecek bir mesafeden izler. Eğer çocuk kendi çabasıyla çıkarsa, "ben başardım" der; öz güveni artar, "birey olma" yönü güçlenir. Beceremeyip düşmek üzere iken annesi onu tuttuğunda, "zorda kaldığımda, aşamadığım bir engelle karşılaştığımda bana yardım eden bir ailem var" der, "ait olma" bilinci gelişir.
Öğretilmiş Acizlik
Yürümeye ve konuşmaya başlayan çocuğa yemek yeme, elini yüzünü yıkama, tuvalet ihtiyacını giderme, giyinme, oyuncaklarını toplama gibi yapabileceği işlerde yardım etmeye devam etmek, onu aileye bağımlı hale getirir, hazıra alışan aciz biri olur. "Sen yiyemezsin, ben yedireyim. Sen içemezsin, ben içireyim. Sen giyemezsin ben giydireyim" diyen bir anne çocuğa "sen bunları benim yardımım olmadan, kendi başına, yapamazsın" mesajı vermektedir. Çocuk doyduğu halde iki kaşık fazla yedirmek için çaba sarf eden anne bu davranışıyla "sen doyup doymadığını bilemeyecek kadar aptal bir çocuksun" demektedir.
Biz buna psikolojide "öğretilmiş acizlik" diyoruz.
Okula gidecek yaşa geldiği halde kendi başına yemek yiyemeyen, tuvalet ihtiyacını gideremeyen, paltosunu giyemeyen, aileye bağımlı çocuklar vardır. Okula başladıkları ilk gün annelerinin elinden tutar, bırakmak istemezler. Bu çocukların okula alışmaları ve kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenmeleri çok zordur.
Diğer taraftan her isteği yerine getirilmiş, davranışlarına sınır konmamış, şımartılmış çocuklar vardır. Bu çocuklar sınıfta oturma sabrı gösteremez, öğretmeni dinlemede, ders çalışmada, okulun kurallarına uymada ve arkadaş edinmede zorluklar yaşarlar.
Kazananlar, Kaybedenler ve Arada Kalanlar
Anne babalar eğitim anlayışlarına göre genellikle üç grupta toplanırlar: Kazananlar, kaybedenler ve arada kalanlar. Kazananlar grubu çocuğun üzerinde güç ve otoritelerini kullanarak her konuda haklı olduklarını savunurlar. Kurallar ve sınırlar koymaya, kısıtlamaya, emir vermeye alışıktırlar. Çocukların da bunlara uymak zorunda olduğuna inanırlar. Uymadıklarında sevgilerini esirgeyerek, baskı yaparak, haklarını kısıtlayarak, ceza vererek onları hizaya getirmeye çalışırlar. Aralarında bir anlaşmazlık ve çatışma çıktığında daima kazanan taraf kendileri olacak şekilde çözüm üretirler. Tutumlarını savunurken şöyle derler: "Çocuklar kendileri için neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilmezler. Çocukların iyiliği için anne babaların otoritelerini kullanma hakları vardır."
Kaybedenler grubundaki anne babalar çocuğun her isteğini yerine getirir, fazla özgürlük tanır, sınır ve kural koymaktan kaçınırlar. Çocukların ihtiyaçlarının yerine getirilmesi gerektiğine inandıkları için ihtiyaç ve istek çatışması karşısında daima kaybeden taraf olurlar. Tutumlarını savunurken şöyle derler: "Baskı uygulamak ve çocukların isteklerini yerine getirmemek ruhsal gelişime aykırıdır."
Bu iki grubun arasında kalan üçüncü grup en kalabalık olanlarıdır. İki yöntemden hangisini uygulayacaklarına karar veremez, duruma göre sert ve yumuşak davranışlar arasında gidip gelirler. Arada bocalayanlardan bir baba bize danışmak için geldiğinde üzüntüsünü şöyle dile getirmişti: "Bizim gibi sıkıntı çekmesinler diye çocuklarımın her istediğini karşılamaya çalıştım. Ancak aldıklarımı beğenmez, kaprisli, şımarık, laftan anlamaz oldular. Ben de babalık otoritemi kullanmaya mecbur kaldım. Ancak, maalesef, bu da bir işe yaramadı. Ne yapacağımı şaşırdım."
Kaybeden Yok
Çocukla bir çatışma yaşadığınızda kazanmanız veya kaybetmeniz gerekmez. Kimse kaybetmeden de çatışma çözülebilir. Yedi yaşında bir çocuğunuz olduğunu varsayalım. Serin bir havada kazağını giymeden sokağa çıkmak istiyor. Ne yaparsınız? "Kazağını giymesini söylerim" dediğinizi farz edelim. Kazananlar grubuna adaysınız demektir. "Üşümüyorum, giymek istemiyorum" dese ne yaparsınız? "Kazağını giymeden çıkmasına izin vermem" diyorsanız siz kesinlikle "kazananlar" grubundansınız. "Demek kazağını giymek istemiyorsun, öyle mi? Peki, ne halin varsa gör, üşü de aklın başına gelsin!" der, kazaksız çıkmasına izin verirseniz kaybedenler gurubundansınız demektir.
Çocuğunuz üşümediğini söyleyip kazak giymeden çıkmak istediğinde şöyle diyebilirsiniz: "Peki, üşüyüp üşümediğini kendin daha iyi bilirsin. Karar senin. Kazağını giymeden çıkabilirsin. Ancak bir şeye karar verdiğimizde bazen gelişmelere göre kararımızı değiştirme gereği duyabiliriz. Eğer üşürsen gelip kazağını giyebilirsin." Bu yaklaşımda kimsenin kaybetmesine veya kazanmasına gerek kalmadan problem çözülmüş olur.
Bazı Çocuklar Neden Ders Çalışmayı Sevmez?
Okul öncesinde kendi ihtiyaçlarını yerine getirmeyi öğrenen, kurallara uyan, sevilen, değer verilen, öz güveni gelişmiş bir çocuk okula uyum sağlamakta zorlanmaz. Öğrenmeye çok heveslidir. Öğretmeninden taktir görmek için büyük çaba harcar. Ancak yürümeyi nasıl düşe kalka öğrendi ise, yazmayı, okumayı ve ödev yapmayı da öyle dene-yanıla öğrenecektir. Bu gerçeği bilen anne babalar çocuk yardım istemedikçe yardım etmezler.
Okul öncesinde yardıma alışan, kendi başına bir iş yapamayan, bakkaldan ekmek almayı dahi beceremeyen çocuklar, alışık oldukları üzere, okula başladıkları zaman da anne ve babadan yardım bekleyecektir. Yardıma ve hazıra alışan çocuklar sorumluluk duygusu kazanamazlar. Anlara göre çocuğun her isteğini yerine getirmek ve yardım etmek anne babanın görevidir.
Çocuğu hazıra alıştıran anne babalar, çocuk ödev yapmadığı zaman huzursuz olurlar. Başlarına dikilip ödev yaptırırlar. Bazen çocuk oyun oynamaktan yorgun düşüp ödevini yapmadan uyuduğu zaman, öğretmenine ve arkadaşlarına mahcup olmasın diye ödevini yapan anne babalar vardır. Çocuk, anne babanın yardım ettiği veya yaptığı ödevden aferin alınca sevinemez. Çünkü aldığı aferin kendi emeği karşılığında aldığı bir aferin değildir.
Öyle çocuklar vardır ki, zayıf alınca üzülmez, iyi alınca sevinmezler. Çünkü onlar adına üzülen ve sevinen anne babalar vardır. Bu çocuklar anne ve babaları hatırlatmadan veya başlarına dikilip ders çalıştırmadan, kendi başlarına çalışmazlar.
Çocuklarda sorumluluk duygusu ailede, okula başlamadan önce, kazandırılmış olması gerekir. Araştırmalar altı yaşına kadar çocuklarda kişilik üç aşama sonunda tamamlanmış olmaktadır. Buna göre okula başlayan bir çocuk güvenli veya güvensiz, bağımlı veya bağımsız, sorumlu veya sorumsuz bir kişilik kazanmış bulunmaktadır. Çocuğun kişilik oluşumunda okulun fazla bir etkisi yoktur.
Eğer bir çocukta kendi başına ders çalışma alışkanlığı yoksa, aile bunun suçunu okulda ve çocukta değil, kendinde aramalıdır.
- Ekleyen : Ali ÇANKIRILI
- Etiketler : cocuklar-neden-ders-calismaz cocuk egitim ders-calisma
- Bu Haberi Google da Arat
-
-
Yazarın Diğer Yazıları