Tertibat Kodları Açıklamaları
Engellilerin araç kullanması için, sadece tertibat kodları yazılmaz aynı zamanda engel durumuna göre, çeşitli kısıtlamalar mevcuttur.
Aşağıda en çok yazılan tertibat kodları ile kısıtlama kodlarının açıklamalarını bulabilirsiniz.
10.02 Kodu: Otomatik vites; Ehliyetinde bu kod yazan engellilerin, sadece otomatik vitesli araç kullanabileceği anlamına gelir.
10.04 Kodu: Uyarlanmış vites kolu; Ehliyette bu kod yazıyorsa, engelli kişinin sağ el veya kolunda rahatsızlığı olduğunu ve vitesi rahat bir şekilde değiştirebilmesi için, kişinin engeline göre vites koluna uyarlama yapılması gerektiği anlamına gelir.
Engellinin sağ kolunun olmaması gibi durumlarda, vitesi sol el ile değiştirebilmesi için sol tarafa vites tertibatı takılır.
Sadece Manuel araç kullanabilecek durumda olan engelliler için, debriyaj uyarlamaları yapılması gerektiğini belirten tertibat kodları aşağıdaki gibidir.
- 15.01 Uyarlanmış debriyaj pedalı : Engelli kişiye göre debriyaj pedalının uyarlanması anlamına gelir. Genelde sol bacağı rahatsız olan kişilerde debriyaj tertibatı takılır.
- 15.02 Manuel debriyaj : Gaz ve Freni el ile kullanıp, debriyaj pedalını manuel olarak kullanabilecek durumda olan engelliler için yazılan koddur.
- 15.03 Otomatik debriyaj
- 15.04 Debriyaj pedalının çalışmasını ya da aktivasyonunun durmasını önlemeye yönelik tedbir : Debriyaj tertibatı takılan araçlarda engelli kişinin debriyaj pedalına yanlışlıkla basmaması için takılan set anlamına gelir.
20.01 Kodu: Uyarlanmış fren pedalı; Ehliyette bu kod yazıyorsa, engelli kişinin engeline göre, fren pedalının uyarlanması anlamına gelir.
Komisyonda yazılan bu koda göre, otomatik vitesli araçlarda, engelli kişinin bacağında kısalık yoksa ve pedala uzanabiliyorsa, bu durumda fren pedalına tertibat takılmasına gerek yoktur.
20.03 Kodu: Sol ayağa uyarlanmış fren pedalı; Bu kod genelde engelli kişinin sağ ayak veya sağ bacağında rahatsızlık olduğunda komisyon tarafından yazılır.
Otomatik vitesli araçlarda, engelli kişinin sol bacağında kısalık yoksa ve pedala uzanabiliyorsa, bu durumda fren pedalına tertibat takılmasına gerek yoktur.
20.04 Kodu: Tabana göre uyarlanmış fren pedalı; Kısa boylu veya pedalları kullandığı bacağında kısalık olan engellilerde taban yükseltmesi yapıldığında yazılan koddur.
20.09 Kodu: Uyarlanmış park freni; Ehliyette bu kod yazıyorsa, engelli kişinin engeline göre el freninin uyarlanması gerekir.
Yeni model araçlarda, el freni tuşlu olduğundan dolayı, bu kod yazılsa bile tertibata gerek yoktur.
25.01 Kodu: Uyarlanmış hız pedalı; Bu kod engelli kişinin sağ ayağında veya sağ bacağında rahatsızlık olduğu durumlarda yazılır.
Kişinin engel durumuna göre, gaz pedalının uyarlanması gerektiği anlamına gelir.
25.08 Kodu: Soldaki hız pedalı; Ehliyette bu kod yazıyorsa, kişinin sağ ayağında veya sağ bacağında rahatsızlık olduğu durumlarda yazılır.
Bu koda göre “Gaz Pedalı Tertibatı” takılır. Gaz pedalı, fren pedalının sol tarafına takılan tertibat ile sol ayakla kontrol edilir.
31.01 Kodu: Paralel pedallar ekstra seti; Bu kod, kısa boylu kişilerin rahat araç kullanabilmesi için, pedalların yükseltilmesi gerektiği anlamına gelir.
31.02 Kodu: Aynı seviyede ya da aynıya yakın seviyede pedallar; Bu kod, kısa boylu kişilerin araçları rahat kullanabilmesi için, pedalların kişiye göre uyarlanması anlamına gelir.
31.03 Kodu: Pedallar ayak yardımıyla çalıştırılmadığında hızlanma sistemi ve pedalların tıkanmasını önlemeye ya da aktivasyonunu sağlamaya yönelik önlem; Engelli kişinin bacaklarını kullanamadığı gibi durumlarda, güvenlik amaçlı yazılan koddur.
Bu kod ile gaz ve fren pedallarının önüne kişinin ayakları yanlışlıkla dokunmaması için set koyulur.
Genelde “Elden gaz ve fren tertibatı” (32.01 kodu) yazıldığı durumlarda, komisyon gerekli gördüğünde bu kodu yazabilir.
31.04 Kodu: Yükseltilmiş zemin; Komisyon gerekli gördüğünde zemin yükseltmesi için bu kodu yazabilir.
Kısa boylu kişiler için yazılan bu kod genelde 31.01 kodu veya 31.02 kodu ile birlikte yazılır.
32.01 Kodu: Tek elle idare edilen kombine fren ve hızlanma sistemi; Engelli kişilerin iki ayağında veya iki bacağında rahatsızlık olduğu durumlarda bu kod yazılır.
“Elden Gaz ve Fren Tertibatı” olarak değerlendirilir, tek elle gazı ve freni idare edebilecek şekilde çeşitli tertibatlar takılır.
33.01 Kodu: Tek elle dış kuvvet tarafından idare edilen kombine hızlanma, fren ve direksiyon sistemi; Ehliyete yazılan bu kod, 32.01 gibi “Elden Gaz ve Fren Tertibatı” olarak değerlendirilir.
Genelde komisyon bu kod yerine 32.01 kodunu yazar.
33.02 Kodu: İki elle dış kuvvet tarafından idare edilen kombine hızlanma, fren ve direksiyon sistemi; Bu kod komisyon tarafından iki bacağından rahatsız kişiler için yazılır.
Bu kod “TSE Araç Kontrol Merkezinde” mühendisler tarafından elektronik tertibat olarak değerlendirilir.
Fakat bu tertibat Türkiye’de bulunmadığından ithal ediliyor ve fiyatı yaklaşık 5000£ (Euro) civarındadır.
Bu tertibat aynı zamanda elektronik olduğu için, sıfır araçlarda beynine müdahale edildiğinden dolayı garanti kapsamından çıkabilir.
Bu kod yazıldığında dilerseniz 60 gün içinde “il sağlık müdürlüğüne” itiraz edebilirsiniz.
35.03 Kodu: Direksiyondan sol eli çekmeden kullanılabilen kontrol cihazları; Bu kod sağ elinde veya sağ kolunda rahatsızlığı olan engelliler için yazılır.
Silecek kolunu kullanamayacak durumda olan kişiler için, “Silecek Kolu Tertibatı” yardımıyla sol tarafa aktarılır.
Bu kod ile birlikte genelde “40.11 kodu (direksiyona topuz)” ve “10.04 kodu (uyarlanmış vites kolu)” yazılır.
35.04 Kodu: Direksiyondan sağ eli çekmeden kullanılabilen kontrol cihazları; Bu kod sol elinde veya sol kolunda rahatsızlığı olan engelliler için yazılır.
Sinyal kolunu kullanamayacak durumda olan kişiler için, “Sinyal Kolu Tertibatı” yardımıyla sağ tarafa aktarılır.
Bu kod ile birlikte genelde “40.11 kodu (direksiyona topuz)” yazılır.
35.05 Kodu: Direksiyon ve hız ile frenleme mekanizmalarının kontrolünü kaybetmeden idare edilebilen kontrol cihazları; Bu kod genelde iki bacağında rahatsızlığı olan engelli kişiler için 32.01 kodu ile birlikte yazılır.
“Elden Gaz ve Fren Tertibatı‘nın” genellemesi olarak değerlendirilir.
Ekstra olarak bu kod için tertibat takılmasına gerek yoktur. Genelde 32.01 ile birlikte yazılır.
40.11 Kodu: Direksiyon simidinde yardımcı cihaz; Engelli kişilere, komisyon uygun gördüğü taktirde, direksiyonu daha rahat çevirebilmesi için bu tertibat kodunu yazabilir.
Genelde direksiyon topuzu takılır.
Kişi isteğine göre direksiyon çatalı da taktırabilir ama kullanımı zor bir tertibat olduğundan pek tercih edilmez.
Kulakları rahatsız olan engelli kişiler için komisyon değerlendirmesinde aşağıdaki kodlar yazılır.
- 42.01. Arka görüş için uyarlanmış cihaz : Geri görüş kamerası takılması gerekir. Kendinden geri görüş kamerası olan araçlarda bu kod için tertibat takılması gerekmez.
- 42.03. Yan görüş sağlayan ek iç cihaz : Aracın yan taraflarını gösteren kamera takılır.
- 42.05. Kör nokta görüntüleme cihazı : Aracın yan tarafını gösteren kamera ile birlikte kör nokta görüntüleme yapılabilir. Gerektiğinde yan aynalara yine ayrıca kör nokta gösteren küçük aynalar takılabilir.
47 kodu : İki tekerlekli araç kullanamaz; ehliyete bu kod yazıldığında motosiklet vs. gibi iki tekerlekli araç kullanması yasak anlamına gelir.
78 Kodu: Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir; Bu kod ile engelli kişilerin, otomatik vitesli araç dışında başka araç kullanması yasak anlamına gelmektedir.
102 Kodu: Ambulans, ticari araç veya resmi araç kullanamaz; ehliyete bu kod yazıldığında engelli kişilerin ambulans, resmi plakalı araçlar ve ticari araçları kullanması yasaklanır.
Ticari araçlara örnek olarak doblo, caddy, kangoo vs. gibi ruhsatta N1 sınıfı yazan araçları engellilerin kullanması yasak anlamına gelir.
NOT: 29.08.2019 Tarihi itibariyle ruhsatta kullanım amacı olarak hususi yazan N1 sınıfı araçları kullanma izni çıkmıştır.
104 Kodu: Sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitime ve sınava katılarak sertifika alanlar, sürücü belge sınıfına uygun sadece otomatik vitesli araçları kullanabilir.
Hangi sınıf ehliyet alınıyorsa,engelliler sadece o ehliyet sınıfına ait araçların, otomatik vites olanlarını kullanabilirler.
Örneğin B sınıfı ehliyet otomatik vitesli otomobil vs. gibi.
Engelliler için yazılan bu yazıyı okuduğunuz için teşekkür ederim. Sizlerde engelli yakınlarınızın bu bilgileri öğrenmesi için paylaşmanızı rica ediyorum.