14. yüzyılın ortalarında Avrupa nüfusunun %40 ila %60’ını öldüren Kara Ölüm (Veba), kıtayı kasıp kavuran yıkıcı bir salgın olarak dünya tarihine geçti.
Bu yüzyıldan sonra da çok sayıda insanın ölümüne yol açan veba salgınları görüldü.
Vebadan Ölenler İçin Tören Düzenleniyordu
Çoğumuz veba salgınlarında ölenlerin bireysel dini törenleri yapılmadan gömüldüğünü biliriz. Ancak yapılan bir DNA araştırması bu kanıyı bozuyor.
Veba o kadar hızlı öldürüyor ki kemiklerde görünür bir hastalık belirtisi kalmıyor, arkeologlar geleneksel olarak veba kurbanlarını toplu mezarlara gömülmedikçe teşhis edemiyorlardı. Uzun zamandır veba ölümlerinin çoğunun ayrı ayrı gömüldüğü varsayılırken, yakın zamana kadar bunu doğrulamak imkansızdı.
Cambridge Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde bulunan After the Plague projesinden araştırmacılar, o sırada ölenlerin dişlerinden alınan DNA’yı analiz ederek vebaya neden olan bakteri Yersinia Pestis’in varlığını tespit etti.
Bunlar arasında Cambridge’de ve yakınlardaki Clopton köyünde bir cemaat mezarlığında ve manastırda normal bireysel cenaze töreni yapılan insanlar var.
Çalışma ayrıca Cambridge’deki bazı veba kurbanlarının gerçekten de toplu cenaze törenleri yapıldığını gösteriyor.
Yersinia Pestis, Cambridge Arkeoloji Birimi tarafından Corpus Christi Koleji adına kilise bahçesinde kazılmış büyük bir hendekte birlikte gömülen St. Benet’s’ten birkaç cemaat üyesinde bulundu.
Cambridge Üniversitesi’nden baş yazar Craig Cessford, “Bu bireysel mezarlar, veba salgınları sırasında bile bireysel insanların büyük bir özen ve dikkatle gömüldüğünü gösteriyor. Bu, özellikle bu tür en az üç kişinin bölüm binasına gömüldüğü manastırda gösterilmektedir. Cambridge Arkeoloji Birimi 2017 yılında bu alanda Üniversite adına kazılar yapmıştır.”
“Cambridge’deki Castle by All Saints cemaatindeki kişi de dikkatlice gömüldü; bu, 1365’te kilisenin kısmen harap olduğu ve ‘cesetlerin kemiklerinin hayvanlara maruz kaldığı’ bildirildiğinde bu kilisenin terk edilmesini tanımlamak için kullanılan kıyamet diliyle çelişiyor.”
Cessford sözlerini şöyle tamamladı: “Çalışmamız, vebadan ölen ve bireysel olarak gömülen bireyleri tanımlamanın artık mümkün olduğunu gösteriyor. Bu, veba hakkındaki anlayışımızı büyük ölçüde geliştiriyor ve geçmiş pandemiler sırasında inanılmaz derecede travmatik zamanlarda bile insanların ölenleri mümkün olduğunca özenle gömmek için çok uğraştığını gösteriyor.”
Çalışma, Avrupa Arkeoloji Dergisi’nde (Açık Erişim) yayınlandı.