Washington'lı bir işe alım sorumlusu olan Jo Weech işe almayı düşündüğü, nadir becerileri ve deneyimleri olan, "mor tek boynuz" olarak tanımladığı, insan kaynakları açısından mükemmel bir keşif olan bir yazılım mühendisi buldu.
Bu aday, bir devlet sözleşmesini destekleyen bir iş için birden fazla görüşmeye girmişti. Teknik testten kolayca geçmişti. Üst düzey gizlilik güvenlik soruşturmasını zaten geçmişti. İşe alım müdürleri onu şirkette görmek istiyordu. Weech, ona bir teklif sunma niyetiyle adayı aradı.
Aniden, aramalar ve mesajlara geri dönüşler kesildi. Weech bir meslektaşından adaya ulaşmasını istedi; meslektaşı da ortadan kayboldu. Weech şaka içerikli notlar gönderdi: "Lütfen uzaylılar tarafından kaçırıldıysan bana haber ver. Senin için endişeleniyorum." Sesli postalar bıraktı. Ardından endişelenmeye başladı: Adayın ailesi ile ilgili bir acil durum olabilir miydi? Ya da bir hastalık? Araba kazası? İletişim kurmaya kararlı olan Weech bir tebrik kartı satın aldı ve bunu normal posta ile gönderdi. Üç hafta sonra mühendis bir düzine mesajı reddetmişti.
Weech işte hayalet olmuştu.
Yemek hizmetinden finansa kadar değişen alanlarda, işe alım ajansları ve işe alım müdürleri dar bir iş pazarı olduğunu söylüyor ve sürekli eleman eksikliği de profesyonellerin aniden sözleşmelerini feshederek ortadan kaybolmalarına katkıda bulunuyor; bu tür bir davranış genellikle iş hayatından ziyade çevrimiçi randevularda görülür. Uygulama, işe alım süresini uzatmak, şirketleri süreçlerini yenilemeye zorlamak ve işe alım sorumlularını sürekli bir baskı altında tutarak işkence yapmak. “İşinizi sevmiyorsanız [bir işe alım sorumlusu olarak], kafanızı masaya vurup durursunuz” diyor Orlando dışında 3.000'den fazla çalışanı olan bir sağlık sistemi olan Central Florida Health işe alım sorumlusu John Widgren.
Bir zamanlar şirketler görüşmelerden sonra işe başvuranları reddederken ya da adayları hor görürken, dünya şimdi tersine döndü. Adaylar iş görüşmelerinde anlaşmaya varıyor ve sonra hiçbir şey söylemeden ortadan kayboluyor. Bazıları işi kabul ediyor ve tabi ki hiçbir neden belirtmeden yalnızca ilk gün işe geliyor. Resmi şekilde işten ayrılmak ve muhtemelen müdürle berbat bir tartışma yapmak yerine, bazı çalışanlar öylece gidiyor ve asla dönmüyor. Patronlar elemanların işten ayrıldığını, ancak bir dizi başarısız iletişim denemesinden sonra anlıyor. İşe alım süreci en başından başlıyor.
Genç nesil arasında, ortadan kaybolmak “neredeyse yeni bir sözcük haline geldi”, öyle ki bir randevu uygulaması olan The League'in CEO'su ve kurucusu Amanda Bradford “yanıt vermemek de bir yanıttır” diyor. Bradford'a göre “bu davranış iş pazarında şu anda kullanılıyor” zira o da kendi şirketine başvuran mühendislik adaylarının ortadan kaybolmasıyla karşılaşmış.
Bu davranışların bazıları kötü niyetli olmayabilir ama deneyimsizlikten kaynaklanıyor. İş gücüne on yıl önce Büyük Durgunluk sırasında dahil olan profesyoneller, iş pazarında asla bu güce sahip olmamıştı. İşsizlik oranı 18 yılın en düşük seviyesinde. Artık işsiz insan sayısından daha fazla açık pozisyon mevcut, Çalışma Bakanlığı'nın bu gibi kayıtları tutmaya başladığı 2000'den beri bu ilk kez oluyor. İşlerinden ayrılan profesyonellerin sayısı Mart ayında rekor seviyeye ulaştı; şirketlerinden ayrılanların neredeyse üçte ikisi gönüllü olarak ayrılıyor. Birden çok fırsatla gelen profesyoneller bazılarının çok az deneyime sahip olduğu bir görevle yüzleşiyor: İşlere hayır demek.
"Adaylar birçok teklifle karşılaşıyor ve bunların tümünü kabul edemezsiniz” diyen New York Robert Half International ilçe başkanı Dawn Fay ekliyor: “Bireyler tabiatları gereği çatışmayı ya da başkalarını hayal kırıklığına uğratmayı istemez.”
Bu yüzden de ortadan kayboluyorlar. ABD'de bir düzineden fazla ilde işe alım müdürü ve işe alım sorumlusu ile yapılan görüşmelerde, bu uygulamanın giderek artış gösterdiğini ve şirketleri işleyiş şekillerini yeniden düşünmeye zorladığını gösteriyor.
Bazı işe alım sorumluları, havayolu endüstrisinden koltuklarından daha fazla bilet satma yaklaşımını kopyalamaya başlamış. Indianapolis'te, ulusal bir restoran işletmesinin insan kaynakları direktörü olan Meredith Jones, artık fazla görüşme ayarlıyor çünkü giriş seviyesi adaylarının yüzde 50'sinin bir daha gelmeyeceğini biliyor. Bir aday geçmiş kontrolünü geçse, uyuşturucu denetiminden temiz çıksa ve iş teklifini kabul etse ve hatta sürecin her adımında arzusunu otaya koysa bile, Jones hala sorun çıkabileceğini biliyor. Bu yüzden adayın ilk gününde, genellikle dostça bir hatırlatma yapmak için işe başlama saatinden saatler önce adayı arıyor: Daha sonra seni dört gözle bekliyoruz! Ama bunun bile bir garantisi yok.
“Bunu da yaşadım, sabah adayla konuştum ve öğleden sonra geleceği saati doğruladım ama aday gelmedi" diyor. “Aramalarınıza geri dönmemeye başlıyorlar.”
Ve aniden işe alım sorumlusu artık bir telefon pazarlamacısı haline geliyor. Jones’un durumunda, bir aday ortadan kaybolduğunda o ve işe alım müdür genellikle gelecek olan çalışana üç ya da beş arama yapıyorlar. İlk aramada iyi niyetli oluyorlar; belki birinin başına bir şey gelmiştir ya da aday kişisel bir sorunla uğraşıyordur. Son arama ise daha doğrudan oluyor: Bu bildirimi iş teklifinin iptal edilmesi olarak kabul edin.
Daha önceki bir İK rolünde, Jones, bir başvuru sahibinin bir görüşme ya da bir teklif için ortaya çıkıp çıkmadığını bir dahili takip sistemine not ediyormuş; zira aleyhte bir not adayın gelecekte işe alınmamasını sağlayabilir. Ama ortadan kaybolanlar için bir veritabanına ihtiyacı olduğunu söylüyor. “Bu konuda bana çok sıkıntı yaratanların isimlerini kafamdaki bir listeye yazıyorum” diyor.
Baton Rouge, La.'daki Hollywood Casino'da İK Başkan Yardımcısı görevini yürüten Robin Schooling kendi işe alım müdürlerine, birinin işe alım sürecinden ne zaman aniden çıkacağının belli olmaması nedeniyle sürekli görüşme halinde olmalarını öneriyor. Ekibi yılda yaklaşık 200 kişiyi işe alıyor ve bunların çoğu sunucular, masa görevlileri, aşçılar, otopark valeleri vb. ön görevler için.
Geçen ay kumarhanede dört birey bir işi kabul etmiş ve sonra yalnızca birkaç gün sonra oryantasyon için gelmemişler. Schooling’in ekibi adaylardan birine ulaştığında, bu kişi "tam anlamıyla telefonu kapatmış." Dediğine göre bu davranışı her yaştan birey sergiliyor ve ortadan kaybolan birinin aylar sonra yeniden başvurmak için ortaya çıkmasına şaşırıyor. Schooling bu insanlara daha önce ortadan kaybolduklarını ve bu nedenle yeniden dikkate alınmayacaklarını açıklıyor. Bazıları kızıyormuş. Schooling "İnsanlar ne kadar küçük bir dünyada yaşadığımızı unutuveriyor” diyor ve ekliyor: "İK ve işe alım departmanında çalışanların gerçekten uzun süreli hafızaları vardır."
Sorun yalnızca minimum ücretli bir iş ile sınırlı değil. Kayıtlı hemşirelerin yaklaşık onda biri, Orlando dışında iki hastane ve ek olarak bir rehabilitasyon tesisi ve bir laboratuvar ağı işleten Central Florida Health'ten Widgren organizasyonunda bir teklifi uzatmak için iletişim kurulduğunda tamamen sessizliğe bürünüyor. Widgren sektördeki meslektaşları arasında ortadan kaybolmanın “sürekli” konuşulur hale geldiğini söylüyor. Ortak söylem şu: “Benim başıma gelebileceğini hiç düşünmezdim.”
Dar iş pazarları da kendini bundan sıyıramıyor. Şirketler, dot-com patlamasından önce 2000'de kılı kırk yaran çalışanlar hakkındaki benzer şikayetleri dile getiriyordu.
Bir yönetim profesörü ve Wharton's Center İnsan Kaynakları direktörü olan Peter Cappelli adayların, işe başvurulan, görüşmeler için saatlerce hazırlanılan ve yalnızca ret cevabı alınan yıllardan gelen korkularından dolayı, bu davranışları için suçlanamayacağını söylüyor. “Bence bunu işverenlerden öğrendiler” diyor ve ekliyor: “İşverenler asla insanlara geri dönmeyerek ve ancak sonraki adıma geçmeleri istenirse ne olacağını açıklayarak kötü davranıyordu.”
Ayrıca ekliyor: “İşverenler bu konuda iş arayanlardan çok daha kötüydü.”
Yine de HR ekipleri aniden kendilerini içinde bulduklarında bu duygusal hız treninden yakınıyor.
Bu haftanın başlarında 120 çalışanlı bir üretici olan Noblesville, Ind.'daki Metro Plastics Technologies'te bir İK müdürü olan Kristen Randolph, patronuna umutsuzluk içinde bir mesaj gönderdi. Mesajda “Başarısız olduğumu hissediyorum” yazıyordu. “Bu iş yerine çalışan sağlamak benim işim. Şirketi işler halde tutmak benim işim ve ben daha işe alacak insanlar bile bulamıyorum çünkü kimse çalışmak istemiyor.”
Müdürü hemen yatıştırmak için iyice uzayan bu iş gücü eksikliğinin getirdiği zorlukları anladığını belirtmiş. Şirketi zaman çizelgesini düzenlemesine 30 saat iş, 40 saat ücret ve çalışanlar için ücretsiz cep telefonu gibi promosyonlar sunmasına rağmen boş pozisyonları doldurmak her gün karşılaşılan bir meydan okuma haline gelmiş. Randolph’un aramaları ve e-postaları yanıtsız kalıyor ve insanların görüşmeye gelmemesi ya da işe birden bire gelmemeye başlaması artık yaygınlaşmış bir durum, üstelik bu hafta üç kez meydana gelmiş. “Genelde sizi beklettiklerinde ya da ortadan kaybolduklarında isimlerini hafızanıza kazıyorsunuz” diyor. “Kesinlikle üstlerine kırmızı bir X çiziyoruz.”
Washington'dan işe alım sorumlusu ve Exemplary Consultants CEO'su Weech, zaman içinde bir çeşit destek topluluğuna dönüşen işe alım sorumlularına yönelik 125 kişilik bir ağ grubuna üye. Onun görevi, işe alım konusunda sorun yaşayanlara “bir çeşit terapistlik” yapmak.
İpuçları ve deneyimleri konusunda açık. Ortadan kaybolan mühendis sonunda geri dönüş yapmış (son aramasından alto hafta sonra) ve mevcut işvereninden başka bir işi kabul ettiğini söylemiş. Ve bu duyarsızlığından dolayı hiç de özür diler bir hali yokmuş.
İşe alım sorumluları bu gibi hayal kırıklıklarını yatıştırmanın kolay bir yolu olduğunu söylüyor: İletişim. Girme konusunda ciddi değilseniz işleri kabul etmeyin. Süreçten ayrılmanız gerekiyorsa bunu söyleyin.
Giriş seviyesinde yönetim pozisyonları için her yıl yaklaşık 8.500 çalışan kiralayan araç kiralama zinciri Enterprise Holdings için yetenek bulma başkan yardımcısı olan Marie Artim hem işe alım sorumluları hem de adayların karşılıklı kibar olmasının çok önemli olduğunu söylüyor. Bunun nedeni kısmen kariyerlerin bir çok dönüm noktasında sahip olması; işe alım müdürleri ve adaylar gelecekte farklı şirketlerde yeniden karşılaşabilirler, yani kapıları nazikçe kapatmak şart.
Enterprise belli düzeylerde ortadan kaybolma durumları yaşarken, ama Artim’in ekipleri SMS ile işleri geri çeviren adaylarla da karşılaşmış. “Şuna benzer bir mesaj gönderiyorlar: ‘Bir iş buldum ve artık iş teklifiniz ile ilgilenmiyorum, teşekkür ederim.’”
Profesyonellik seviyesi daha yüksek olabilir miydi? Kesinlikle. Çoğu aday bir işe alım sorumlusundan sürecin olumsuz sonuçlanması halinde kendilerini bilgilendirmesini isteyebilir miydi? Muhtemelen hayır. Ama yine de.
Artim'e göre “Bu noktada birinden haber aldığımız sürece doğru yöndeki bir sonraki adım bu.”