463 Simdi "Tenvirü'l Ebsar", "Dürrü'l Muhtar", "Reddü'l Muhtar" ve "Feteva-i Hindiyye'yi" esas alarak namazin vacibleri üzerinde duralim. Bilindigi gibi namazin vaciblerini kasden terkeden kimsenin, namazi iade etmesi esas alinmistir. Eger unutarak terkederse secde-i sehiv yapar. Namazin vacibleri sunlardir:
Birincisi: Fatiha Sûresini okumaktir. Fatiha'nin ekserisini terkeden kimse secde-i sehiv yapar, birazini terkeden yapmaz. Lakin Mücteba'da: "Fatiha'dan bir ayet terkeden secde eder" denilmistir ki, evla olan da budur. Dolayisiyla Fatiha Sûresi'nin tamamini okumak vacibtir.
Ikincisi: En kisa bir sûreyi, Fatiha Sûresi'ne zam etmektir. Nitekim Feteva-i Hindiyye'de: "Namazda Fatiha ve zamm-i sûre okumak vacibtir. Ayrica Fatiha'yi, zamm-i sûreden önce okumak vacibtir"(174) denilmistir.
Üçüncüsü: Fatiha ve zamm-i sûreyi farz namazin ilk iki rek'atina tahsis etmek de vacibtir.
Dördüncüsü: Nafile namazin her rek'atinda Fatiha ve zamm-i sûre vacibtir. Zira nafile namazin her çift rek'ati bir namaz sayilir. Vitir Namazi'nin her rek'atinda da ihtiyaten Fatiha ve zamm-i sûre okumak vacibtir.(175)
Besincisi: Kiraatle rükû arasinda ve secde gibi her rek'atta tekerrür eden yahud rek'atlarin sayisi gibi her namazda tekerrür eden seyler arasinda tertibe riayette vacibtir. Imam-i Yusuf (rh.a) indinde bu farzdir. Nitekim daha önce izaha gayret etmistik!..
Altincisi: Tadil-i Erkan, yani azayi rükû ve secdede iken ve keza Kemâl'in tercihine göre, rükû ve secdeden dogrulurken bir tesbih miktari sakinlestirmek de vacibtir. Imam-i Yusuf (rh.a)'a göre, Tadil-i Erkan ameli farzdir. Daha önce zikretmistik!..
Yedincisi: Ilk oturusta vacibtir. Velev ki nafile namazda olsun. Essah olan kavil budur. Malûm oldugu üzere ka'de-i ahire (son oturus) farzdir. Ilk oturusta tesehhüd'den fazla birsey okumamak da vacibtir. Tesehhüd'den fazla birsey okunursa secde-i sehiv yapilir.
Sekizincisi: Gerek ilk oturusta, gerek son oturusta tesehhüd'ü okumak da vacibtir. Essah olan kavle göre her oturusta, tesehhüd'ün tamamini okumak esastir.
Dokuzuncusu: Saga ve sola selâm vererek, namazdan çikmak da vacibtir. Imam-i Azam (rh.a)'a göre selâm vererek namazdan çikmak farzdir. Daha önce bu hususu zikretmistik!.. Yani "Esselâmu aleyküm ve rahmetûllah" demek.
Onuncusu: Vitir Namazi'nda kunut'u okumak vacibtir. Kunut "Mutlak dua manasinadir" Kunut'un tekbiri ile üçüncü rek'atin tekbiri de ayni hükme tabidir. Hangi dua okunursa okunsun "Kunut" yerine geçer.
Onbirincisi: Bayram namazinin tekbirleri de vacibtir.
Onikincisi: Sabah, aksam ve yatsi namazlarinda imamin asikâr olmasi vacib oldugu gibi, gizli okunan namazlarda herkesin gizli okumasi da vacibtir.
Onüçüncüsü: Rükûu tekrarlamamak, secdeyi üçlememek, ikinci veya dördüncü rek'attan önce oturmamak, iki farz arasina giren her ziyadeyi terketmemek, imama uyan kimsenin susmasi ve imami takip etmesi (yani içtihad götüren yerde imami takip etmesi) de vacibtir. Namaz ancak farzlarda imama muhalefet halinde bozulur. Vaciblerde de fiilen imama tabi olmak vacibtir.
NAMAZ'IN VACIBLERI