1928’de Amerikan başkanı Franklin Roosvelt’in yaptığı radyo konuşması ile hayatımıza giren politik pazarlama kavramı; yine Amerika’da 1960 seçimlerinde John F. Kennedy ve rakibi Richard Nixon arasındaki ünlü televizyon düellosu sonrası bir gelenek haline geldi.
Türkiye için de bu yarış çok yeni olmasa da, profesyonel anlamda yeni başladığını söyleyebiliriz. Bizde politik pazarlamaya örnek olarak verebileceğimiz ilk örnek çok partili döneme geçişle 1950’de Demokrat Parti ile “Yeter Söz Milletindir” sloganıdır. Sonrasında da parti otobüslerinden gelen parti şarkılarıyla devam etmiştir. İlk profesyonel seçim çalışmasını ise 1977 yılında Adalet Partisi bir reklam ajansıyla anlaşarak yapmıştır.
İnternetin hayatımıza girmesiyle politik pazarlamada da büyük değişiklikler olmaya başladı. İnternet üzerinden politik pazarlamanın ilk örneklerini ABD seçimlerinde görüyoruz;
- 1996 yılında adayların Web sitelerinin kullanıldığı görülmektedir.
- 1998 yılında e-mail (Jesse Ventura’nın kampanyası),
- 2000 yılında online para toplama (John McCain’nin kampanyası),
- 2003 ve 2004 yıllarında bloglar (Howard Dean’nin kampanyası),
- 2004 yılında internette organize edilen ev partileri (Bush-Cheney kampanyası)
- 2006 yılında YouTube ve MySpace gibi sosyal ağ ve video paylaşım sitelerindeki seçim kampanyaları,
- 23 Temmuz 2007’de Google ve Youtube’un, ilk başkanlık tartışmalarına sponsor olmak için CNN ile ortaklık yapması,
- Ocak 2008’de MySpace ve Youtube’un başkanlıkla ilgili online informal halk toplantısına ev sahipliği
Politik pazarlama anlamında en büyük devrim ise kesinlikle 2008 Amerika seçimlerinde yaşandı. Obama’nın 2008 başkanlık seçimlerinde seçim kampanyasının büyük kısmını sosyal medya üzerinden yürütmeye başlamasıyla politik pazarlamada artık yeni bir dönem başlamış oldu. O dönemde ilk defa oy kullanacak genç nüfus üzerine odaklanan Obama, rakibi John McCain’in çok üzerinde bir bütçeyle dijital mecraya 22 milyon $ ayırmıştı. 2012 yılında ise oy kullanmayan kitleye odaklanan Obama, dijital mecraya o dönemki rakiplerinin toplamından fazla bir bütçe ayırarak 159 milyon $ bütçe ayırdı. Obama’nın dijital mecraya ayırdığı büyük bütçeler hem iki dönem başkanlık yapmasını hem de “sosyal medya başkanı” olarak anılmasını sağladı.
*Halen Twitter ‘da en çok paylaşılan fotoğraf Obama’nın 2012 seçim zaferi sonrası paylaştığı fotoğraf
ABD’de bunlar olurken Türkiye de yeni bir seçim dönemine girdi. Geçtiğimiz aylarda yaşanan gezi parkı olayları Türkiye’nin de bir değişim içerisinde olduğunu gösterdi. Yaşanan olaylarda yer alan kitlenin çoğunluğunun gençlerden oluşması ve olayların sosyal medya üzerinden gelişmesi 2014 yerel seçimlerinde neler olacağına dair önemli fikirler veriyor.
Yüksek Seçim Kurulu verilerine göre Türkiye’de 2014 yerel seçimlerine katılacak seçmen sayısı 51 milyon 980 bin 193 olarak belirtildi. Türkiye’deki genç nüfusun yoğunluğu ve son dönemde açıklanan rakamlara göre genç nüfus arasında %50’lere varan akıllı telefon kullanımı, yerel seçimlerde dijital mecranın çok büyük bir rol oynayacağını gösteriyor.
Seçmenler arasında sürekli online olan büyük bir kitle oluşurken, yerel seçimlerde siyasi partilerin nasıl bir yol izleyeceği de merak konusu olmaya başladı. Öyle ki büyük bir fırsat olarak görülen bu alan, bir anda adaylar için büyük bir tehdit olabilir. Değişen seçmen kitlesiyle beraber 2014 yerel seçimlerinde kontrol etmenin ve yönetmenin zor olduğu bu alanda büyük strateji savaşları yaşanacağa benziyor.
Yazar: Fatih Doğan