İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler
4 Mayıs 2011 günü – bugün – Taraf gazetesi David Foster Wallace’ın İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler (Siren Yayınları, çeviren Ben) adlı kitabının çevirisinden geniş alıntılar yayımladı. Wallace beklenen, merak edilen bir yazar – İAKG de yayıncı ve editörlerinin özen gösterdiği – çevirmeni için bir bakıma terapi işlevi gören bir kitap. Bahtı açık olsun.
Fakat ilginç bir tesadüfle, gazetede – bugünün bütün gazetelerinde ve dünden beri bütün internet yayınlarında – başka bir İAKG toplantısının görüntüsü, tablo/resmi de yer alıyor. Bu tabloda Beyaz Saray, Bin Ladin’in öldürülme anını bir askerin kaskına sabitlenmiş kameranın çektiği filmden seyrederken görünüyor. Tabloya bakanlar da bu seyir halinin Beyaz Saray’da tarihsel bir ana dönüşmesini seyrediyor.
Bu tabloyu geçmişin saray ve soylular için yapılan tablolarıyla karşılaştırmak çok kolay. Rastgele Rembrandt’la karşılaştırabiliriz. Örneğin bir diseksiyon tablosu:
Daha iyi örtüşen bir resim bulmakta yarar var elbette. Fakat Beyaz Saray tablosunun mesajlarına dönersek, 21. yüzyılda Amerika’nın dünyayı nasıl gördüğünü yorumlamak mümkün. Birincisi, bu operasyona Geronimo adı verilerek Geronimo’nun adı kirletilmemiş sadece, aynı zamanda tablodaki korkunç siyah ve beyaz dengesinin tarihsel yankısı düşülmüş: Amerika’nın bağımsızlık savaşında Kuzey ile Güney’in çarpışmasındaki bir uzlaşma momentini, siyahların beyazların kızılderililerle yaptığı savaşa katılma momentini güncelleştiriyor bu tablo. Siyah başkan ansızın, beklenmedik bir şekilde kızılderilileştirilen bir teröristin öldürülmesini seyrediyor. Amerika, dünya üzerindeki savaşlarını kızılderililerle savaşlar olarak görebiliyor.
İkincisi, başkanın bu fotoğraftaki konumu. Başkan, gerçekten nerede? Bir köşede duran, sahnenin merkezinde durmayan, spor kıyafetli tek kişi mi? Yoksa bir eliyle ağzını kapatarak duygusal yoğunluk merkezini yaratan, diğer eliyle belgeleri tutan ve önünde mozaiklenmiş resmin durduğu kadın mı? Yoksa filmi izlemeyen tek kişi olan asker mi?
İğrenç Adamlarla Kısa Görüşmeler kitabındaki “42 nolu Kısa Görüşme”yi düşündürdü, beyaz gömlekli başkanın bu tablo/resimdeki duruşu. Orada siyah babasının iş hayatını anlatan anlatıcı şöyle diyor bir yerde:
“Beyaz bir şey giymiyorum ben. Şu kadarını söyleyeyim ki, beyaz hiçbir şey giymiyorum. Ya sessizce yapıyorum ya hiç yapmıyorum. Bahşiş veriyorum. Orada birinin var olduğunu hiç unutmuyorum.”
Bu öykü kesinlikle bu tabloyu anlatıyor. Siyah başkanın bir köşede durduğu bu tabloyu.
Ve son olarak – mozaiklenmiş kısımdaki resmin ne olduğu tartışılıyor. Ben yadırgadım bu tartışmaları. Çünkü çok açık seçik bir şekilde görünüyor orada duran resmin ressam Fernando Botero’nun Ebu Garib çalışmalarından biri olduğu. Herhalde sadece birkaç insan uzvu görünüyor diye mozaiklemişler.
Beyaz Saray, bu operasyonlarda Geronimo’nun adını kirlettiği için Kızılderililerden özür dilemeli.