Geçerli bir senet nasıl hazırlanır?
Uygulamada “senet” olarak bilinen, hukuken “bono” olarak adlandırılan belgeler kıymetli evrak niteliğindedir. Senet, hukuki tabiriyle bono, kırtasiyeden alınan ve o aşina olduğumuz türde, çek defterini andıran bir şekilde olmak zorunda değildir. Aksine, kırtasiyeden alınan matbu senetler çoğu zaman hak mağduriyetlerine neden olacak eksik veya gereksiz bilgiler içermektedir. Oysa ki bir A4 kağıt da rahatlıkla senede dönüştürülebilir.
Senedin Şartları
Aşağıdaki 7 şartı sağlayan herhangi bir kağıt parçası bono, yani emre yazılı senet niteliğindedir:
1) Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini içermelidir. Bu şartı sağlamak için senet metnine “İşbu senet karşılığında…” şeklinde başlamak yeterli olacaktır.
2) Borçlu, senet karşılığında belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödemeyi vadetmelidir. Bu şartı sağlamak için senet metni “kayıtsız ve şartsız ödemeyi vadederim” şeklinde bitirilebilir; yahut bu ibareyi kullanmadan ve herhangi bir ödeme şartı da eklemeden bedeli ödemeyi kabul edebilir.
3) Senet, borcun ne zaman ödeneceğini, yani vadeyi net bir şekilde içermelidir. Ancak senette hiçbir vade belirtilmemişse, vadenin, senedin ibraz edildiği tarih olduğu kabul edilir.
4) Senedin hangi tarihte düzenlendiği açıkça belirtilmelidir. Düzenlenme tarihi olmayan senetler geçersizdir.
5) Borçlunun senet metni altında imzası olmak zorundadır.
6) Senedin alacaklısının adı ve soyadı senette bulunmak zorundadır.
7) Senet, senedin nerede düzenlendiğini ve ödemenin nerede yapılacağını göstermelidir. Bu düzenlenme yeri ve ödeme yeri bir adres olabileceği gibi sadece bir şehir, ilçe ya da köy ismi de olabilir. Düzenlenme yeri ve ödeme yeri ayrı ayrı gösterilmemiş, şayet borçlunun adının yanında bir adres belirtilmişse, o halde bu adresin hem düzenlenme yeri hem de ödeme yeri olduğu kabul edilir.
Yukarıda sayılanlar dışında, borçlunun T.C. kimlik numarası, kefil, numara, “emre muharrer”, “mukabil” “emrühavale”, “selahiyet” gibi ibareler, avukatlık masrafları ve yetkili yargı merci ile ilgili hükümler senette zorunlu değildir.
Kırtasiyeden alınan matbu senetlerde en çok dikkat edilmesi gereken yer, sol üst köşede sıklıkla rastlanan “vade tarihi” ve “ödeme tarihi”dir. Hukuken “vade tarihi” ile “ödeme tarihi” aynı kavramlardır. Senet metninde “vade tarihi” ve “ödeme tarihi” şeklinde iki ayrı bölüm gösterilmesi esasen bir hatadır. Bu nedenle, şayet kırtasiyeden alınan bu şekilde bir senet dolduruluyorsa, “vade tarihi” ve “ödeme tarihi” bölümlerinden yalnızca biri doldurulmalı, yahut iki kısma da aynı tarih yazılmalıdır. Aksi takdirde, “vade tarihi” bölümüne bir tarih, “ödeme tarihi” bölümüne ise ayrı bir tarih yazılırsa senet geçersiz, başka bir deyişle senet vasfını yitirmiş olarak kabul edilebilir. Uygulamada alacaklıların en çok yaptığı hatalardan birisi, senede bu şekilde iki ayrı vade yazmaktır.
Orta ve yüksek bedelli senetleri hazırlarken bir avukattan hukuki yardım almak, ileride yaşanacak büyük hak kayıplarının ve mağduriyetlerin önüne geçebilecektir. Bu nedenle özellikle alacaklıların alacağını güvence altına almak için karşı taraftan senet talep ederken alanında tecrübeli bir avukata danışmaları tavsiye edilir.