Dumping Sendromu Nedir?
“Hızlı gastrik boşalma” olarak da adlandırılan dumping sendromu, ince barsağın alt kesimleri (duodenum ve jejunum) mideden gelen sindirilmemiş gıdalarla çok hızlı dolarsa oluşur. Bulantı ve abdominal kramplar gibi istenmeyen sindirim sistemi belirtileri verir. Bu belirtiler midede yeterince işlem görmeden barsağa geçen içeriğin ince barsak tarafından sindirilememesine bağlıdır. Dumping sendromu ayrıca gastrik bypass cerrahisi geçirmiş hastalarda şeker ve bazı nişastalar gibi basit karbonhidratların veya yüksek glisemik indeksli gıdaların alınması ile de tetiklenebilir.
Dumping Sendromunun Tipleri
Hızlı mide boşalımının iki varyasyonu vardır: Erken ve geç dumping. Bu iki tipte belirtilerin yedikten sonra ne zaman ortaya çıktığı ve türü farklıdır. Erken dumping öğün sırasında veya hemen ardından meydana gelir. Sebep daha çok büyük miktarda mide asidi ve sindirilmemiş gıdanın ince barsağa geçişidir. Erken dumping semptomları karın ağrısı, kramplar, geğirme, çarpıntı, bulantı, kusma, ishal ve nefes darlığıdır. Aksine, geç dumping tipik olarak yemekten 1-3 saat sonra ortaya çıkar.
Geç Dumping’de esas mekanizma yüksek miktarda şeker içeren gıdanın barsağa geçişi ve kan şekerinin ani yükselmesidir. Pankreas buna cevap olarak insülin salgılar. Bu kez de kan şekeri ani şekilde düşer. Geç dumping belirtileri düşük kan şekerine bağlı halsizlik, baş dönmesi ve bitkinliktir.
Dumping Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
Dumping sendromunun belirtileri hangi tip olduğuna göre değişir. Erken dumping belirtileri genelde bir öğünü bitirdikten sonra 30 dakika içerisinde ortaya çıkar ve genelde şunlardır:
- Bulantı
- Kusma, ishal, kramp tarzında karın ağrısı
- Şişkinlik hissi
- Halsizlik
- Baş dönmesi
- Soğuk terleme
Geç dumping sendromu belirtileri yemekten 2-3 saat sonra ortaya çıkar ve şunlardır:
- Düşük kan şekeri (hipoglisemi)
- Halsizlik
- Soğuk terleme
- Baş dönmesi
- Hızlı veya düzensiz kalp atımı
Dumping Sendromunun Nedeni Nedir?
Bariatrik cerrahi midenin ve ince barsağın anatomisini ve normal sindirim fonksiyonlarını değiştirdiği için dumping sendromunun ana nedenidir. Aynı zamanda mide ve pankreastan kaynaklanan sindirim sıvılarının miktarını da azaltır. Diğer ve çok daha nadir bir sebep ise Zollinger-Ellison Sendromudur. Dumping sendromu çok sık ve çok şiddetli oluyorsa bu bir cerrahi probleme, stomanın gereğinden geniş olmasına işaret ediyor olabilir.
Dumping Sendromunun Tanısı Nasıl Konur?
Tanıda öncelikle size özgü belirtiler ve geçirdiğiniz cerrahi türü önemlidir. Diğer olası tanıları ekarte ettirecek tanısal testler şunlardır:
- Glukoz tolerans testi: En az 8 saatlik açlıktan sonra kan alınarak kan şekeri değerine bakılır. Ardından glukoz içeren bir sıvı içirilir. 3 saate kadar her 30 dakikada bir kan örneği alınır. Bu test vücudunuzun kan şekerini düzenlemek için insülini nasıl kullandığını test eder.
- Mide boşalma testi: Bu test midenin yemekten 1-4 saat sonra ne kadar boşaldığını ölçer. Testten önce bir miktar radyoaktif madde içeren bir öğün tüketilir. Özel bir tarayıcı kullanılarak gıdanın sindirim sistemindeki hareketleri izlenir. Bu testin bir hastane ve radyoloji merkezinde yapılması gerekir.
- Gastroskopi: Ucunda ışık kaynağı ve kamera olan ince bir endoskopla yemek borusu, mide ve onikiparmak barsağı incelenir. Soruna yol açacak başka tıbbi problemler araştırılır. Aynı zamanda mide-barsak geçişinin genişliği ve ülser gibi iyileşme problemleri olup olmadığı aydınlatılır.
- Radyolojik Testler: Baryum içirilerek sıvının sindirim sisteminizde ilerlemesi anlık olarak izlenir. Bu yöntemle barsak tıkanıklığı vb nedenler net olarak saptanabilir.
Dumping Sendromunun Tedavisi Nasıldır?
Diyet değişiklikleri belirtilerin ortaya çıkışını ve ağırlığını azaltabilir. Hızlı gastrik boşalmadan muzdarip hastalar yeme alışkanlıklarını değiştirmek ve çok sayıda küçük öğünlerle beslenmek zorundadır. Günde 5-6 küçük öğün idealdir. Diyetteki protein ve lif miktarı arttırılmalı, yüksek kalorili besinlerden ve rafine şekerlerden kaçınılmalıdır. Gıdalara kıvam arttırıcı eklenerek geçiş yavaşlatılabilir. Ek olarak, gıdalarla birlikte sıvı almamalıdırlar. Son olarak da, gıdaların çok iyi çiğnendiğinden emin olunmalıdır.
Bazı hastalarda Sandostatin (octreotide acetate) faydalı olabilir. Bu ilaç enjeksiyon şeklindedir. Kısa etkili formu günlük, uzun etkili formu ayda bir kullanılabilir. Mide boşalmasını yavaşlatarak etki gösterir. Aynı zamanda pankreasınızın gıdaya tepki olarak verdiği insülin salımını engeller. Precose (acarbose) gibi ilaçlar vücudun karbonhidratları absorbe etmesini yavaşlatarak geç dumpingde faydalı olabilir.
Eğer gastrik bypass sonrası dumping sendromu yaşıyorsanı ve bu önlemler işe yaramadıysa bu durumda bizim müdahale etmemiz gerekebilir. İlk olarak endoskopik yöntemlerle mide boşalmasını yavaşlatabilir veya geniş olan mide-barsak geçişini daraltabiliriz. Bununla da fayda görmeyen hastalarda bir revizyon ameliyatı gerekebilir. Çok çeşitli revizyon yöntemleri tanımlanmıştır. Bypassın sleeve gastrektomiye dönüştürülmesi, anastomozun yeniden oluşturulması veya araya ince barsak parçası eklenmesi gibi…
Dumping Sendromu-Bariatrik Cerrahiden Sonra Kötü Yeme İşaretçisi
Dumping sendromu büyük bir sağlık riski yaratmaz. Ancak, hastalara çok hızlı, çok fazla, çok şekerli yediklerini haber veren bir işaretçidir. Pratikte pek çok bariatrik cerrahi hastası 2-3’den fazla ciddi dumping atağı yaşamamaktadır. Ağır Dumping vakalarında anastomoz daraltmak üzere veya gastrik bypass’tan tüp mide ameliyatına dönüştürerek revizyon yapılabilir.
Dumping Sendromu Diyeti
Bu diyet mide ameliyatı ve özellikle de gastrik bypass ameliyatından sonra bir çok hastanın yaşadığı hoş olmayan Dumping sendromu belirtilerini önlemenizde yardımcı olacaktır. Tekrarlayacak olursak bu nahoş belirtiler şişkinlik, bulantı, halsizlik, terleme, kalp atımlarında hızlanma ve ishaldir. Yemeklerden 30-60 dakika ila 2-3 saat sonra ortaya çıkabilirler.
Erken belirtiler konsantre şekerin mideden barsaklara hızlı geçişine bağlı oluşur. Vücut bu şekerli sıvıyı seyreltmeye çalışır, barsak içine su çeker. Bu da şişkinlik hissi, karında gurultu, kramp ve bazen de ishale yol açar. Dokulardan su çekilmesi geçici kan basıncı düşüşüne, bu da halsizlik ve bayılma hissine neden olur.
Geç ortaya çıkan belirtiler ise şekerin hızla emilerek kan dolaşımına katılmasından ve kan şekeri seviyesinin ani yükselmesinden kaynaklanır. Yüksek kan şekeri insülin salgısını uyarır. Aşırı insülin düzeyi de kan şekerinde ani düşmeyi tetikler. Düşük kan şekeri, yani hipoglisemi halsizlik, açlık hissi, çarpıntı gibi belirtilere yol açar. Dolayısıyla Dumping diyeti rafine şekerlerden uzak kalmak ve küçük öğünler esasına dayanır.
Dumping Sendromunda Beslenme
Dumping sendromlu hastalarda düzenlenecek diyetin hem belirtileri önlemesi, hem de gereken günlük besin öğelerini sağlayabilmesi gerekir. Uygulanan cerrahi türüne göre, vitamin ve minerallerin emilimi ciddi şekilde azalmış olabilir. Bu nedenle bazı hastalarda demir, kalsiyum, folat, B12 gibi vitamin ve minerallerin ekstra olarak verilmesi gerekebilir.
|Dumping Diyeti Nasıl Olmalıdır?|


|Gıda Türü|
|Grup||Tüketiniz||Kaçınınız|
|Süt ve süt ürünleri (2 veya daha fazla ölçek)||Tolere edebiliyorsanız, tereyağı, düşük kalorili puding, düşük kalorili yoğurt ve peynirler||Kakaolu karışımlar, dondurma, çikolatalı süt, tatlandırıcı içeren puding, donmuş yoğurt veya mikshake|
|Sebzeler(3 veya daha fazla porsiyon)||Tümü serbest|
|Meyveler(2 veya daha fazla porsiyon)||Taze meyveler, tatlandırılmamış taze meyve suyu||Kurutulmuş meyveler, tatlandırıcı içeren içecekler, şuruplu frozen meyveler|
|Ekmek ve tahıllar (4 veya daha fazla porsiyon)||Krakerler, makarna, pirinç, tatlandırılmamış kahvaltılık tahıllar||Şeker kaplı gevrekler, granola, donat, her türlü şekerli unlu ürün|
|Et ve et ürünleri||Yumurta, deniz ürünleri, kırmızı et||İşlenmiş et ürünleri|
|Yağlar(kalori ihtiyacına göre ayarlanabilir)||Tereyağı, zeytinyağı||Margarin, her türlü salata sosları, ketçap|
|Tatlılar||Düşük kalorili jöleler||Kekler, şekerli unlu mamüller, şerbetli tatlılar.|
|İçecekler||Su, kefir, ayran||Tüm gazlı içecekler, enerji içecekleri|
|Örnek Dumping Menüsü|
|Kahvaltı||Öğle Yemeği||Akşam Yemeği|


|Kahvaltı sonrası ek öğün||Öğleden sonra ek öğün||Akşam ek öğün|


|Bu örnek diyetin besin değerleri|
|Kalori||1,550||Yağ||62 gm|
|Protein||87 gm||Sodyum||2,327 mg|
|Karbonhidrat||119 gm||Potasyum||2,372 mg|