Global Times / Ai Jun
Avustralya’nın, Victoria eyaletinin Çin ile Kuşak ve Yol İnisiyatifi anlaşmasını iptal etmesinden sonra bir sonraki adım, Darwin Limanı’nın bir Çinli şirkete kiralanması sözleşmesi mi olacak? Avustralya Savunma Bakanı Peter Dutton’ın, geçen hafta pazar günü programın, “ulusal çıkarlar” adı altında yeniden gözden geçirilebileceğini iddia etmesinden sonra varsayımlar artıyor. Eski Başbakan Kevin Rudd, Avustralya Yayın Kurumu (ABC) Radyo Darwin ile yaptığı röportajda, salı günü bu görüşü dile getirerek, Morrison yönetiminin “kira sözleşmesini yırtıp atabileceği” tahmininde bulundu.
Çinli şirket Landbridge Group ve Avustralya’nın Kuzey Toprakları federal bölgesi hükümeti arasında 2015 yılında imzalanan ve bedeli 506 milyon Avustralya dolar (393 milyon ABD doları) olan kira sözleşmesinin süresi 99 yıl. O zaman Canberra yönetimi, çok az gelişmiş bölgeyi imalat, temiz enerji, araştırma ve yenilik alanında gelişen bir bölgeye dönüştürme umuduyla, Kuzey Avustralya’nın kalkınması vizyonu ve stratejisini destekliyordu. Ancak Avustralya hükümeti yeterli finansmanı olmaması yüzünden yatırım için yabancı şirketleri davet etti. Landbridge Company’nin başarılı teklifi, bölgenin kalkınma için nakit eksikliği sorununun çözülmesine yardımcı oldu.
Aynı yıl o zaman Savunma Bakanlığı sekreteri olan Dennis Richardson Avustralya Senatosu komitesine, Landbridge’in kira sözleşmesinin bir güvenlik riski oluşturduğuna dair söylemin “saçma” ve “panik yaratan safsata” olduğunu söyledi. Ancak altı yıl sonra Avustralya, tavrında bir u dönüşü yapıyor. Daha önce “panik yaratan safsata” şimdi bir ulusal çıkar meselesi haline geldi. Hiç kimse herhangi bir kanıt sunmadı. Görünen o ki kira sözleşmesinin gerçekte ne olduğu, Avustralyalı siyasetçilerin siyasi hesaplamalarına dayanarak ne söyleyeceklerine bağlıdır.
ABD, ÇİN’E KARŞI KAPSAMLI BİR ÇEVRELEME POLİTİKASI BAŞLATIYOR
Kira sözleşmesi değişmedi, ancak uluslararası ortam değişti. Altı yıl önce Çin ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) ilişkileri istikrarlıydı. Ancak ABD bugün Çin’e karşı kapsamlı bir çevreleme politikası başlatıyor.
Siyasi gözlemciler, Avustralya hükümetinin sözde ulusal çıkarların, Canberra’nın Washington yönetiminin onaylamasına dayalı bölgesel egemenliğini sürdürmesi için ABD’nin ayak izlerini yakından takip etmesiyle ilgili olduğuna inanıyorlar. Ve Avustralyalı siyasetçiler için sadece ABD’den onay almak, onların kişisel kariyerlerinde ilerlemelerini garantiye almalarına yardımcı olabilir. Onlar kişisel siyasi geleceklerine ilişkin hırsları söz konusu olduğunda ulusal çıkarları konusunu daha az önemsemezler.
Çin’in Shandong eyaletindeki Liaocheng Üniversitesi Pasifik Ada ülkeleri araştırma merkezinde baş araştırma görevlisi Yu Lei, Global Times’a verdiği demeçte, “(Savunma Bakanı) Dutton aşırı hırslı bir kişi, Dışişleri Bakanı Marise Payne de öyle biri, her ikisi de başbakan olmaya çalışıyor.” ifadesini kullandı. Yu, onlar “ulusal çıkarlar” hakkında konuştukları zaman bunun ülkenin ekonomisi, uzun vadeli kalkınma veya insanların yaşam standartlarıyla hiçbir ilgisi bulunmadığından kimsenin endişesi olmaması gerektiğini, bütün her şeyin kişisel kazançlarıyla ilgisi olduğunu söyledi.
ÇİN VE ABD ARASINDA ARTAN REKABET
Çin’in Avustralya’nın ulusal çıkarlarına tehdit oluşturmadığını ve Avustralya’nın iç işlerine müdahale etmek için siyasi hırsa sahip olmadığını vurgulayan Yu, Darwin Limanı kira sözleşmesinin askeri amaç gütmeyen salt bir iş anlaşması olduğuna işaret etti. Aksine, Washington yönetiminin limanla ilgili önemli stratejik ihtiyacı vardır. ABC’ye göre, ABD Avustralya’daki askeri varlığını artırdığı için, 2019 yılında ABD Kongresi’nde bir yasa tasarısı Darwin’de yeni “Donanma Askeri İnşaatı” için toplam 221,5 milyon dolar tahsis edildiğini ortaya koydu. Stars and Stripes internet sitesinde yer alan haberde, Avustralya’nın, aynı yıl ABD Donanması savaş gemilerine ev sahipliği yapan Kuzey Toprakları federal bölgesindeki deniz kuvvetleri tesislerine 715 milyon dolar yatırım yaptığı bildirildi. Habere göre, Avustralya hükümeti 2020 yılında, Avustralya ve ABD hava kuvvetlerinin kapasitesini Hint-Pasifik’e genişletmek amacıyla Kuzey Toprakları hava kuvvetleri üssünü geliştirmek için 1,1 milyar dolar tahsis edildiğini açıkladı.
Yu, ABD için Darwin Limanı’nın, ABD güçlerinin Malakka Boğazı’nı kontrol altına alarak, Çin’in deniz ulaşım hattını kesmeye olanak sağlayabilecek stratejik bakımdan hayati bir konumda olduğuna işaret etti. Bu yüzden, Çin ve ABD arasında artan rekabet arasında doğal olarak Darwin Limanı konusu ortaya çıktı. Şu anda Avustralyalı siyasetçiler “ulusal çıkarları” vurgulayarak Çin’in kira sözleşmesini parçalarlarsa, bu hiçbir anlam ifade etmeyerek, sadece onların siyasi bencilliklerini açığa çıkaracaktır.
Çin Madencilik ve Teknoloji Üniversitesi Avustralya Çalışmaları Merkezi’nde misafir araştırmacı Xu Shanpin de Global Times’a verdiği demeçte, Canberra yönetiminin kira sözleşmesini iptal etmesi halinde, sözde ve özdeki uyumsuzluğun ve anlaşmaları bozma adımının Avustralya’nın ulusal imajı ve güvenilirliğini daha fazla yıpratacağını vurguladı.
Ülke ekonomisinin gelişmesi daha fazla sıkıntı çekecek. “Avustralya’nın kuzeyini geliştirme planı öldü” diyen Yu, böylece, ülke daha fazla yatırım çekebilecek birçok iş birliği projesini harap ettiği için ekonomik dönüşüm vizyonunun da zarar gördüğüne dikkati çekti.
Xu’nun düşüncesine göre, Beijing ile Canberra arasında zaten soğuk olan siyasi ilişkiler tekrar kötüleşecek, iki ülke arasındaki ekonomik ayrışmanın hızı ivme kazanacak, iki ülkenin stratejik karşılıklı güveni tamamen kaybolacak ve stratejik yanlış değerlendirme olasılığı büyük oranda artacaktır.