Cambridge denklemi nedir? (Ekonomi)
(Cam bridge Equation) 1920 lerde İngiltere’de Cambridge Üniversitesi Profesörlerinden Alfred Marshall ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Paranın miktar teorisinin iki temel yorumundan birisidir. Diğeri ise mübadele denklemidir. Cambridge Denklemi şu şekilde ifade edilir : M = kPy. Burada M nominal para arzını (kağıt para ve ufaklık para), p fiyatlar genel düzeyini, y milli hasılayı ve k de fiilen tutulan para fonlarının nominal milli gelire oranını gösterir. Py çarpımı, nominal milli hasıla (GSMH) olarak düşünülebilir. Çünkü, bütün nihai mal ve hizmetlerin, bunların fiyatlarıyla çarpımlarının toplamına eşittir.
Yani: Py = PıYı + p2y2 + • • • + Pyn dir,
Şöyle ki n nihai mal ve hizmetlerin sayısını, y’ler de bu mal ve hizmetlerin miktarlarını, P’ler ise bunların fiyatlarını yansıtır. Cambridge Denkleminin sol yanı ekonomideki toplam para arzını, sağ yanı ise toplam para talebini göstermektedir. Bir ekonomide para arzının para talebine eşit olması ise temel bir özdeşliktir. Bu sonuç Atlantiğin öbür yakasında Amerikan İktisatçıları (Irvin Fisher) tarafından geliştirilen Mübadele Denklemi’nde de aynıdır. MV = Py eşitliğinin iki tarafını 1/V ile çarparsak M = (1/V) Py olur. Burada açıkça görüleceği gibi, 1/V = k veya V = l/k dır. Başka bir deyişle, paranın dolaşım hızı (V) ve nominal para fonksiyonlarının nominal milli gelire oranı, birbirlerinin tersidir. Böylece Miktar Teorisinin İngiliz ve Amerikan yorumları özdeşleşmiş olmaktadır. Bu özdeşlikler Klasik İktisatçılar tarafından ekonomide para arzı ile fiyatlar genel düzeyi arasındaki ilişkilerin açıklanmasında temel bir araç rolü oynamıştır. Klasik İktisatçılara göre k (veya Mübadele Denkleminde V) sabittir.
Her toplumda nakit para balanslarının nominal milli gelire göre sabit ve arzulanan bir oranı vardır. Bireysel açıdan k katsayıları gelirlerin ödenme sıklığı, kredi kartları kullanımı, kredi anlaşmaları ve kişisel güvensizlik gibi faktörlere bağlıdır. Bununla birlikte, Klasik İktisatçılar toplumun bütünü için sabit bir k katsayısı kabul etmişlerdir. Diğer yandan Klasik İktisatçılar, toplumu sürekli tam çalışma düzeyinde varsaydıkları için onlara göre toplam üretim hacmi yani y de sabittir. O halde bu koşullar altında Cambridge Denklemine göre M ile P arasında dolaysız bir ilişki bulunacaktır. Yani, toplumda para arzı artırılmca buna bağlı olarak fiyatlar genel düzeyi de yükselecektir. Oysa Keynes Ekonomisine göre para arzının fiyatları artırması, ancak ekonominin içinde bulunduğu milli gelir ve istihdam düzeyi ile ilgilidir.