Bir kişi, sinirler üzerine çok fazla baskı yapan veya kan akışını azaltan bir pozisyonda oturması nedeniyle bacaklarında ve ayaklarında uyuşma hissedebilir. Bununla birlikte, uzun süreli veya açıklanamayan uyuşmanın altında yatan bir tıbbi durumun işareti olabilir.
Bacaklarda ve ayaklarda uzun süreli uyuşma veya karıncalanma hissi, Multipl Skleroz (MS), Diyabet, Periferik Arter Hastalığı (Atardamar tıkanıklığı) veya Fibromiyalji gibi durumlardan kaynaklanabilir. Uyuşma veya karıncalanma hissi tüm bacakta, diz altında veya ayağın farklı bölgelerinde hissedilebilir.
Bu yazıda, bir kişinin bacaklarında ve ayaklarında uyuşma veya karıncalanma hissinin belirtilerinden ve tedavilerinden bazılarını inceleyeceğiz.
Bacaklarda ve Ayaklarda Uyuşma Nedenleri?
Çoğu zaman, bir kişinin bacakları, durduğu pozisyon nedeniyle geçici olarak uyuşabilir. Bununla birlikte, ayaklarda ve bacaklarda kronik veya uzun süreli uyuşukluk hemen hemen her zaman altta yatan bir tıbbi durumun belirtisidir.
Ayak ve bacak uyuşmasına şunlara neden olabilir:
1- Duruş
Bacaklarda ve ayaklarda geçici uyuşukluğun en yaygın nedeni, sinirlere baskı yapan veya alt ekstremitelerde (Etraf ya da uç parçaları) kan akışını azaltan postural (Vücudun duruş şekli ile ilgili) alışkanlıklardır.
- Uzun süre oturmak veya diz çökmek
- Ayakları üzerinde fazla durmak
- Çok dar pantolon, çorap veya ayakkabı giymek
- Uzun süre yüzmek
2- Hasar
Gövde, omurga, kalça, bacak, ayak bileği ve ayakların yaralanmaları sinirlere baskı yapabilir. Bu durum ayakların ve bacakların uyuşmasına neden olabilir.
3- Diyabet
Diyabetli bazı kişiler diyabetik nöropati olarak adlandırılan bir tür sinir hasarıyla karşı karşıya kalırlar. Diyabetik nöropati ayaklarda uyuşukluk, karıncalanma ve ağrıya neden olabilir.
4- Alt Sırt Sorunları ve Siyatik
Omurga disklerinin parçalanması veya herniasyonu (Fıtık Oluşumu) gibi alt sırtındaki problemler, bacaklara giden sinirlerin sıkışmasına neden olarak uyuşukluk veya duyusal bozukluklara yol açabilir.
Siyatik sinirleri tahriş olursa veya sıkışırsa, bir kişi bacaklarında veya ayaklarında uyuşma veya karıncalanma yaşayabilir.
5- Tarsal Tünel Sendromu
Tarsal tünel sendromu, bacağın arkasından aşağı doğru ve ayak bileğinin içinden aşağı doğru uzanan ve sıkışmış veya hasar görmüş bir sinirin varlığıyla ortaya çıkmaktadır.
Tarsal tünel, ayak bileğinin iç kısmında dar bir alandır. Tarsal tünel sendromu olan kişiler, ayak bileklerinde, topuklarında ve ayaklarında uyuşukluk, yanma, karıncalanma ve acı çekme gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır.
6- Periferik Arter Hastalığı (Atardamar Tıkanıklığı)
Periferik arter hastalığı bacaklarda, kollarda ve midede bulunan periferik kan damarlarının daralarak, pompalayabilecekleri kan miktarını azaltarak kan akışını azaltır. Bacaklar, vücudun Periferik arter hastalığı tarafından etkilenen en yaygın kısımlarından biridir.
Periferik arter hastalığı tarafından etkilenen çoğu insan, yürürken veya merdiven çıkarken bacaklarında ve kalçalarında ağrı ve kramplar geçirir. Aynı zamanda bazı kişilerin ayaklarında uyuşma ve halsizlik görülür.
Periferik arter hastalığı belirtileri genellikle birkaç dakika dinlendikten sonra gider.
7- Tümörler veya diğer anormal büyüme
Tümörler, kistler, apseler ve benign (kanserli olmayan – iyi huylu) beyin büyümesi, omurilik veya bacak ve ayakların herhangi bir bölümüne baskı yapabilir. Bu basınç bacaklara ve ayaklara kan akışını kısıtlayarak uyuşmaya neden olabilir.
8- Alkol Kullanımı
Alkoldeki toksinler, özellikle ayaklarda uyuşma ile ilişkili sinir hasarına neden olabilir.
Aşırı alkol tüketimi de uyuşukluğa neden olan sinir hasarına yol açabilir. Bu tip sinir hasarı, aşırı alkol alımının neden olduğu B1 (tiamin), B9 (folat) ve B12 gibi azalan B vitaminleri ile bağlantılıdır.
9- Fibromiyalji
Fibromiyalji, yaygın vücut ağrısına, ağrımasına ve hassasiyetine neden olan kronik veya uzun süreli bir durumdur. Fibromiyaljisi olan bazı kişilerde ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma görülür.
Fibromiyaljisi olan çoğu insan aşağıdakileri içeren çeşitli semptomlar yaşar:
- Özellikle sabahları ya da uyuduktan sonra belirgin bir sebep olmaksızın sertlik ve ağrı
- Kronik Yorgunluk
- Hafıza problemleri ve açıkça düşünme güçlüğü
- Huzursuz bacak (Restless Leg) sendromu
Fibromiyaljisi olan hemen hemen herkes, bir seferde en az 3 ay boyunca vücudunun birden fazla yerinde semptomlar yaşar. Bacaklarda ve ayaklarda uyuşma, başka semptomlarla birlikte değilse veya uzun vadede değilse, fibromiyaljinin neden olması olası değildir.
10- Multipl Skleroz (MS)
Multipl Sklerozlu (MS) kişiler, vücudunun veya tüm bacaklarının küçük bir bölgesinde uyuşukluğa neden olabilen duyusal sinir hasarına maruz kalırlar. MS ile ilişkili uyuşma genellikle kısa bir süre boyunca devam etse de, bu durumun devre dışı kalması için yeterince uzun sürebilir.
Belirtiler
Uyuşma, geçici ve kronik uyuşukluğa bağlı birçok semptomdan sadece biridir.
Bacaklarında ve ayaklarında uyuşukluk hissi olan birçok insan aynı zamanda veya arada sırada ek semptomlar yaşar.
Örneğin:
- Karıncalanma
- Yanma
- Gıdıklama
- Kaşıntı
- Cilt altında sürünen bir his
Tedavi
Uyuşuk bacak ve ayaklar için uygun tedavi, tamamen sebebine bağlıdır.
İlaç
Bacaklarda ve ayaklarda uzun süreli uyuşma için medikal seçenekler şunları içerir:
- Antidepresanlar: Duloksetin ve Milnasipran gibi bazı Antidepresanlar, Fibromiyaljinin tedavisi için onaylanmıştır.
- Kortikosteroidler: Bazı Kortikosteroidler, MS gibi durumlarla ilişkili Kronik İnflamasyonu ve uyuşmayı azaltmaya yardımcı olabilir.
- Gabapentin ve Pregabalin: Sinir sinyalini bloke eden veya değiştiren ilaçlar, Fibromiyalji, MS ve Diyabetik Nöropati gibi durumlarla ilişkili uyuşukluğun azalmasına yardımcı olabilir.
*İlaçları kesinlikle doktor reçetesi olmadan kullanmayınız.
Alternatif Yöntemler
Bazı alternatif tedavilerin, bacaklarda ve ayaklarda uyuşukluğa neden olduğu bilinen semptomların azalmasına yardımcı olduğu gösterilmiştir.
Terapiler Şunları İçerir:
- Masaj
- Refleksoloji (Refleksoloji, çoğunlukla ayak olmak üzere el ve kulaklara masaj ve baskı uygulanarak yapılan bir alternatif tedavi metodu.)
- Akupunktur
- Biofeedback (Biofeedback ya da uygulamalı fizyopsikolojik geribildirim, kişiye kas gerilimi, ağrı, vücut ısısı, beyin dalgaları ve diğer vücut fonksiyonları ve süreçlerini; gevşeme, imgeleme ve diğer bilişsel kontrol teknikleriyle denetlemeyi öğreten hasta-güdümlü bir tedavidir.)
- Hidroterapi (Hidroterapi, su kullanarak ve sudan faydalanarak ağrının giderilmesi ve tedavi edilmesi konularında çalışmalar içeren, fizyoterapi kapsamında yer alan bir tıp dalıdır.)
- Mindfulness (Farkındalık) Meditasyonu (Mindfulness yaşadığın şu anda kendinde ve etrafında gerçekleşenleri olabildiğince oldukları gibi fark etmektir)
- Yönlendirilmiş İmgeleme Yöntemi (Guided İmagery) (Bireyin, herhangi bir olguyu görüntülü olarak canlandırma, zihinsel eylemine verilen isimdir.)
- B Vitamini Takviyesi (Özellikle B3, B6 ve B12)
Evde Uygulanabilecek Yöntemler
Bacaklarda ve ayaklarda rahatsızlık verici uyuşuklukların giderilmesine yardımcı olabilecek alternatif yöntemler şunlardır:
- Dinlenme: Sinir basıncı gibi bacak ve ayak uyuşmasına neden olan koşulların çoğu, dinlenme ile iyileşir.
- Buz: Buz, sinirler üzerinde baskı oluşturabilecek şişliğin azaltılmasına yardımcı olabilir. Soğuk kompresleri veya sarılmış buz paketlerini, günde birkaç kez 15 dakika boyunca bacakları ve ayakları uyuşturacak şekilde uygulayın.
- Sıcaklık: Isı, bazen sinirlere baskı uygulayabilen ve uyuşukluğa neden olan sert, boğaz veya gergin kasları gevşetmeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, uyuşukluk hissini artırabileceği ve daha da kötüleştirebileceği, ağrı ve uyuşukluğa yol açabileceğinden, aşırı bacakları ve ayakları aşırı ısıtmaktan kaçının.
- Masaj: Uyuşukluk hissi, bacakların ve ayakların kan akışını iyileştirmeye yardımcı olur ve semptomları azaltabilir.
- Egzersiz: Uygun egzersiz eksikliği, kalbi ve kan damarlarını zayıflatabilir ve kanın alt ekstremiteye pompalanmasını engelleyebilir. Yoga, Pilates ve tai chi gibi aktiviteler kan akışını hızlandırabilir ve kronik inflamasyonu veya ağrıyı azaltabilir.
- Destekleyici Cihazlar: Diş telleri ve özel olarak tasarlanmış ayakkabılar, yaralanma, tarsal tünel sendromu veya düz ayak gibi rahatsızlıkların neden olduğu sinir basıncını azaltmaya yardımcı olabilir.
- Epsom tuz banyoları: Epsom tuzları, kan akışını ve dolaşımını arttırdığı bilinen bir bileşik olan magnezyum içerir. Epsom tuzları çevrimiçi satın alınabilir.
- Zihinsel Teknikler ve Stres Azaltma. MS ve Fibromiyalji gibi kronik uyuşukluğa neden olan durumdaki insanlar, uyuşma dönemlerinin genellikle kısa ömürlü oldukları ve kendi başlarına geçtikleri gerçeğine odaklanmaya çalışmalıdırlar. Stres ayrıca merkezi sinir sistemi rahatsızlıklarının semptomlarını daha da kötü hale getirme eğilimindedir.
- Uyku: Bacak ve ayak uyuşması ile ilişkili kronik rahatsızlıkların çoğunun, uykusuzluk nedeniyle kötüleştiği bilinmektedir.
- Sağlıklı ve Dengeli Bir Diyet: Yetersiz beslenme, özellikle B vitamini eksiklikleri, uyuşukluğa neden olan sinir hasarına neden olabilir. Yeterli vitamin ve diğer besin maddelerinin alınması ayrıca, uyuşukluğa neden olabilecek kronik enflamasyonu ve ağrıyı da azaltabilir.
- Alkol azaltma veya kaçınma: Alkol sinir hasarı ve uyuşukluğa neden olabilen toksinler içerir. Alkol ayrıca, genellikle kronik ağrı ve inflamatuar hastalık semptomlarını kötüleştirir ve hatta semptomların alevlenmesine neden olabilir.
Bacak ve ayaklardaki uyuşma yaygın bir rahatsızlıktır, ancak kronik hale geldiğinde, altta yatan bir tıbbi durumun işareti olabilir.
Açıklanamayan, kalıcı, sık, ağrılı, sakat bırakan veya diğer kronik semptomların eşlik ettiği uyuşukluk hisseden herkes, teşhis için bir doktora başvurmalı ve tedavi seçeneklerini uygulamalıdır.
Kaynaklar:
-About peripheral artery disease. (2016, October). Retrieved from http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/VascularHealth/PeripheralArteryDisease/About-Peripheral-Artery-Disease-PAD_UCM_301301_Article.jsp?appName=WebApp#.WtEGXhPwZEI
-Alcohol and peripheral neuropathy. (n.d.). Retrieved from https://www.foundationforpn.org/what-is-peripheral-neuropathy/causes/alcohol/
-Falkowski, G. (2016, November). 13 points about the pesky skin condition paresthesia. Retrieved from https://www.msfocusmagazine.org/Magazine/Magazine-Items/13-Points-about-Paresthesia
-Fibromyalgia: Symptoms. (2014, July 30). Retrieved from https://www.niams.nih.gov/health-topics/fibromyalgia/advanced#tab-symptoms
-Paresthesia information page. (2017, May 24). Retrieved from https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Paresthesia-Information-Page
-Huizen, Jennifer. “Why are my legs and feet numb?.” Medical News Today. MediLexicon, Intl., 21 Apr. 2018. Web.
27 Sep. 2018. <https://www.medicalnewstoday.com/articles/321560.php>
-Huizen, J. (2018, April 21). “Why are my legs and feet numb?.” Medical News Today. Retrieved from
https://www.medicalnewstoday.com/articles/321560.php.
By Kaynuka