Kükürt ihtiva eden amino asit olan sistein, tüm vücutta çok sayıda proteinde bulunmaktadır. Vücudunuz metionin amino asidinden sistein üretebilir. Sistein, aynı zamanda pek çok yüksek proteinli gıdalarda veya NAC olarak da bilinen N-asetil-L-sistein, biçiminde besin takviyesi olarak bulunabilir. NAC’nin çeşitli sağlık faydaları vardır ve gluthione olarak bilinen bir antioksidan üretilmesine yardımcı olabilir. Sistein ne demektir ? Sistein Ne işe Yarar ?
Sistein Nedir ?
Tüm proteinler amino asit adı verilen basit bileşenlerden oluşmaktadır. Sistein (NAC) vücut tarafından üretilen veya dışarıdan bazı besinler vasıtasıyla alınan bir amino asittir. Bu amino asitin bazı fizyolojik rolleri vardır.
Kişinin diyeti yeterli miktarda B6, B12 ve folik asit içermiyorsa vücut sisteinin üretiminde problem yaşayabilir. Bu aminoasit gluthione adı verilen antioksidanın üretiminde önemli rol oynadığı için eksikliği bu antioksidanın da azalmasına sebep olabilir.
Gluthione vücudun hücre zarına ve DNA’ya zarar verebilen, zararlı bileşikler olan serbest radikallerle mücadele etmesine yardımcı olarak güçlü bir antioksidan görevi görür. Antioksidan rolüyle, gluthione de, kalp hastalığı ve kanser gibi sağlık sorunlarının yanı sıra, yaşlanma ile mücadelede yardımcı olabilmektedir.
Bazı araştırmacılara göre dışarıdan gıda takviyesi olarak alınmasının da ayrıca faydaları vardır.
Sistein Ne İşe Yarar ?
NAC, Tylenol gibi ilaçlarda bulunan asetaminofenin doz aşımı olan insanlarda karaciğer tahribatını önlemek veya azaltmak için intravenöz olarak kullanılabilir. Gluthione karaciğer detoksifikasyona yardımcı olur ve kurşun, cıva ve kadmiyum gibi metalleri bağlayabilir. Bu amino asit aynı zamanda akciğerlerdeki mukusta bulunan proteinleri parçalayabildiği için bronşit ve diğer solunum komplikasyonlarını tedavi etmek için yararlı olabilir. Ancak kanıtlar tutarsızdır.
NAC, anjin, grip, akut solunum güçlüğü sendromu ve HIV / AIDS gibi durumların tedavisinde de yararlı olabilmektedir. Sınırlı bulgular, Sistein’in Sjögren sendromu, astım, kistik fibrozis ve amfizem belirtileri azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Aynı zamanda, kolon kanserini, sigara içenlerde akciğer kanserini, katarakt ve makula dejenerasyonunu önlemeye yardımcı olabilir, doğurganlık ve iyi kolesterolü artırabilir.
Sistein Hangi Besinlerde Bulunur ?
Bu amino asit vücüt tarafından metionin amino asitinin kullanılmasıyla üretilmektedir. NAC hali olarak bulunmaz. Aşağıdaki yüksek protein içerikli besinlerde bulunmaktadır:
- Tavuk
- Ördek
- Domuz eti
- Et
- Yoğurt
- Yumurta sarısı
- Ricotta peyniri
- Süzme peynir
- Kırmızıbiber
- Sarımsak
- Soğan
- Brokoli
- Yulaf (Müsli)
- Buğday tohumu
NAC olarak dışarıdan sprey ve solüsyonlar şeklinde reçeteli olarak alınabilir. Topikal solüsyon, toz ve tablet ya da kapsül formları reçetesiz olarak kullanılabilmektedir.
Sistein Ne Kadar Alınmalı ?
Gıda takviyesi olarak alınan NAC’ın dozu yetişkinlerde tedaviye göre değişmektedir. Çocuklara doktor tarafından önerilmedikçe kesinlikle verilmemelidir. En doğru dozu ancak bir doktor söyleyebilir. Aşağıdaki durumlar dozun seviyesi hakkında bilgi vermektedir:
- Tylenol zehirlenmesinde NAC serum veya ağız yoluyla verilmektedir. Asetaminofen zehirlenmesi tehlikeli bir durumdur ve mutlaka acil servise gidilmesini gerektirir. NAC dozajı zehirlenmeye göre ayarlanır.
- Gögüs hastalıklarında veya kronik bronşit tedavisinde yetişkinlere önerilen miktar günde 2 defa 200 mg seviyesindedir. Kronik obstrüktif pulmoner hastalığında ise günde 2 defa 600 mg kadar verilebilmektedir.
- Genel sağlık ve antioksidan koruması için günlük tavsiye edilen miktar 500 mg seviyesindedir.
Ayrıca bu gıda takviyesi alınırken B vitamini içeren bir multivitamin takviyesi alınması da önerilmektedir.
Sistein Eksikliği
Sistein eksikliği serbest radikallerle savaşma yeteneğini azaltabilir ve bağışıklık sisteminin zarar görmesine neden olabilir. Oldukça nadir olsa da, metionin, vitamin B6 ve B12, folik asit, s-adenozil metionin ve sisteini yetersiz miktarlarda tüketen vejetaryenlerde bu amino asitin eksikliği olabilir.