İran dilleri, İran dil ailesi nelerdir? İran dillerinin özellikleri, tarihçesi, konuşulan bölgeler hakkında bilgi.
İran Dilleri Neledir?
İran dilleri, Hint-Avrupa dil ailesinin Hint-İran koluna bağlı dil öbeğidir. İran ve Afganistan’da, ayrıca Irak’ın, Hindistan’ın, Orta Asya’nın bazı bölgelerinde ve Kafkas Dağlarındaki çeşitli yerleşmelerde konuşulur.
İran dilleri, kronolojik açıdan üç grupta sınıflandırılır: Eski İran dilleri, Orta İran dilleri, Yeni ya da Çağdaş İran dilleri. Eski Hint-Âri dili Sanskrit’in yakın akrabası olan ve İÖ y. 3. yüzyıla değin İran’da konuşulan Eski Iran dilleri, Zerdüşt dininin kutsal kitabı Avesta’nın dilini, Ahamenişler döneminde Perslerin resmî dili olan Eski Farsçayı ve ilk büyük İran devletini kuran Medlerin dilini içerir.
İÖ 3. yüzyıldan İS 8-10. yüzyıllara değin konuşulan Orta İran dillerinin en önemlileri Part dili, Pehlevi dili olarak da bilinen Orta Farsça, Sogd, Mâni, Huten ve Harezm dilleridir. Orta İran dillerinde eylem sistemi büyük ölçüde basitleşmiş, bazı bölgelerde adın durumlarının sayısı da azalmıştır. Yeni ya da Çağdaş İran dilleri işe, Sasanilerin çöküşü ve islam dininin İran’da yayılmasından başlayarak günümüze değin gelmiştir. Bu dillerin en önemlileri Yeni ya da Çağdaş Farsça, Afganistan’ın iki resmi dilinden biri olan Peştuca, Kafkas Dağlarındaki yerleşmelerde konuşulan Oset dili, Beluci ve Yağnub dilleriyle Kürtçenin lehçeleridir. Günümüzde konuşulan bütün İran dillerinde eski ses sistemleri basitleşmiş, karmaşık eylem çekiminin yerini yardımcı eylemler almıştır.