Kızgınlık Dönemi
Dişi hayvanların, özellikle memeli dişilerin çiftleşme isteği.Kızgınlık devresi, hayvanların çiftleşme isteği duyduğu dönem.
Dişide kızgınlık devresi yumurtalama devresine tekabül eder. Süresi hayvan cinslerine göre değişen bu dönem genellikle devridir; hayvan, özellikle dişi hayvan, karşı cinsi yalnız bu dönemde yanına yaklaştırır. Kızgınlık devri ayrıca, taşkın bir duyumluluk ve cinsiyet organlarına kan dolmasıyla da kendini gösterir. Bu kızgınlık olaylarından başka, kızgınlık devrinde derialtı bezlerinin daha çok salgı çıkardığı ve normal olarak her zaman bir koku çıkaran türlerde bu kokunun daha da keskinleştiği görülür.
Erkekte çoğu zaman belirli mevsimlerde artan cinsel etkinlik hiç bir zaman devri değildir. Kısrak ve koyun gibi bazı hayvanlarda kızgınlık hallerini teşhis için kızgınlık arayıcı olarak bu hayvanların erkeği kullanılır. Ama bu kızgınlık arayıcı dişiye aşamaz. Çünkü dişinin cinsiyet organının önüne konan bir engelle çiftleşme önlenir. Kızgınlık devri birçok hayvanda yılda yalnız bir kere, dişi kedi ve köpek'te yazın ve kışın olmak üzere iki, hatta kedide yılda üç kere görülür. Daha başka türlerde ise daha sıktır. Evcillik kızgınlığı sıklaştırır.
Kısrak’ta kızgınlığın en yoğun olduğu devre, şubattan hazirana kadar olan dönemdir. Bununla beraber kısrakların yüzde 50’si eylülden kasıma kadar cinsel etkinlik gösterir; bu süre içinde kızgınlık ortalama üç haftada bir gelir. İnekte bütün yıl düzgün aralıklarla, kızgınlık görülür. Koyun'da, koç katımı sonbahara rastlar; fakat ıslah edilmiş koyunlarda ilkbaharda ikinci bir cinsel etkinlik devresi başlar ve hayvan iki üç haftada bir kızgınlık gösterir. Keçi’de de koyundaki devreler aynen görülür. Domuz üç haftada bir kızgınlık duyar.
Kızgınlık süreleri
kısrak 2-10 gün
inek 24-36 saat
koyun 30-36 saat
keçi 2- 3 gün
domuz 1- 2 gün (ahır domuzları)
domuz 2- 5 gün (kır domuzları)
köpek 9-14 gün
kedi 2- 3 gün
(siyam kedileri 6-12 gün)
Doğum sonrası kızgınlığın başlaması için geçen süre:
kısrak 5-12 gün
inek 1- 2 ay
koyun 6- 8 hafta
keçi 8-15 gün
domuz 8-10 hafta
köpek 4 ay
kedi 40-60 gün.