En temel terimlerden kanser, kontrol dışı kalması ve diğer dokuları istila eden hücrelere karşılık gelir. Hücreler, DNA’larında kusurların veya mutasyonların birikimi nedeniyle kanserleşebilir. Bazı kalıtsal genetik kusurlar (örneğin BRCA1 ve BRCA2 mutasyonları) ve enfeksiyonlar kanser riskini artırabilir. Çevresel faktörler (örneğin hava kirliliği) ve sigara içme ve ağır alkol kullanımı gibi kötü yaşam biçimi seçimleri DNA’ya zarar verebilir ve kansere neden olabilir.
İçindekiler
- 1 Kanser Nedir?
- 2 Malign (Kötü Huylu) tümörler Ve Benign (İyi Huylu)Tümörler
- 3 Kanseri Metastaz Nedir?
- 4 Kanserin Nedeni Nedir?
- 5 Kanser Tedavileri
Kanser Nedir?
Çoğu zaman, hücreler DNA hasarını tespit edebilir ve onarabilir. Bir hücre ciddi şekilde hasar gördüyse ve kendini onaramazsa, genellikle programlanmış hücre ölümü veya apoptoz denir. Kanser, hasar gören hücreler büyüdükçe, bölünürler ve kendilerini yok etmek yerine anormal şekilde yayarlar.
Malign (Kötü Huylu) tümörler Ve Benign (İyi Huylu)Tümörler
Bir tümör, anormal bir hücre yığınıdır. Tümörler iyi huylu (kanserli olmayan) veya kötü huylu kanserli olabilir.
Benign (İyi Huylu)Tümörler
İyi huylu tümörler lokal olarak büyür ve yayılmaz. Sonuç olarak benign tümörler kanser değildir. Özellikle beyin gibi hayati organlara karşı baskı yapıyorlarsa, hala tehlikeli olabilirler.
Malign (Kötü Huylu) tümörler
Malign tümörler diğer dokuları yayma ve istila etme yeteneğine sahiptir. Metastaz olarak bilinen bu süreç, kanserin anahtar bir özelliğidir. Bir kanser tümörünün nereden kaynaklandığına dayanan birçok farklı malignite çeşidi vardır.
Metastaz, kanser hücrelerinin malign bir tümörden kurtulması ve vücudun diğer dokularına girmesi ve istila etmesi sürecidir. Kanser hücreleri, lenfatik sistem ve kan dolaşımı yoluyla diğer bölgelere metastaz yapar. Orijinal veya primer tümörden alınan kanser hücreleri, akciğerler, kemikler, karaciğer, beyin ve diğer alanlara gidebilir. Bu metastatik tümörler “primer tümörden kaynaklandığından sekonder kanserler” dir.
Kanseri Metastaz Nedir?
Metastatik kanser, kanserin merkezi demektir. Mesela karaciğere metastaz yapan mesane kanseri karaciğer kanseri değildir. Buna metastatik mesane kanseri denir. Metastaz evrelendirmeyi ve tedaviyi belirlemeye yardımcı olduğundan önemlidir. Bazı metastatik kanser türleri iyileştirilebilir, ancak pek çoğu iyileştirilemez
Kanserin Nedeni Nedir?
Belirli genler bir hücrenin yaşam döngüsünü, büyümesini, işlevini, bölünmesini ve ölümünü kontrol eder. Bu genler zarar gördüğünde, normal hücre büyümesi ile ölüm arasındaki denge kaybolur. Kanser hücrelerine DNA hasarı ve kontrol dışı hücre büyümesi neden olur. Aşağıda DNA’ya zarar verdiği ve kanser riskini artırdığı bilinen faktörlerin kısmi bir listesi verilmektedir:
Kansere Mutasyonlar Neden Olabilir
Genetik mutasyonlar kansere neden olabilir. Örneğin, BRCA1 ve BRCA2 genlerinin mutasyonları (göğüste ve yumurtalık kanseri riskinde artışa bağlı olarak) vücudun DNA’yı güvenli koruma ve onarma yeteneğini inhibe edebilir. Bu mutasyona uğramış genlerin kopyaları genetik olarak gelecek kuşaklara aktarılabilir, bu da genetik olarak kalıtsal bir kanser riski oluşturur.
Çevresel Nedenler
Kansere çevresel maruziyet sebep olabilir. Güneş ışığı mor ötesi radyasyon ile kansere neden olabilir. Ayrıca kirletici maddeler kurum, odun tozu, asbest ve arsenik gibi hava kirleten maddelerde kansere neden olabilir.
Mikroplar
Bazı mikropların kanser riskini arttırdığı bilinmektedir. Bunlara mide ülserlerine neden olan ve mide kanseri ile bağlantılı olan H. pylori gibi bakteriler dahildir. Viral enfeksiyonlar (Epstein-Barr, HPV ve hepatit B ve C dahil) de kansere bağlıdır.
Yaşam Tarzı ve Beslenme
Yaşam tarzı seçimleri de kansere neden olabilir. Zayıf bir diyet, hareketsizlik, obezite, ağır alkol kullanımı, sigara içmek gibi tütün kullanımı ve kimyasallara ve toksinlere maruz kalma, daha büyük kanser riski ile ilişkilendirilir.
Kanser Tedavileri
Kemoterapi, radyasyon, hedeflenmiş tedaviler (belirli bir kanser hücresini hedeflemek için tasarlanmış ilaçlar) veya kanserin vücuda yayılmasını azaltmak için kullanılan immünosüpresif ilaçlarla yapılan tıbbi tedaviler ayrıca sağlıklı hücrelere zarar verebilir. Başlangıçtaki kanserden tamamen ayrı olan bazı “ikinci kanserler” agresif kanser tedavileri sonrasında ortaya çıktığı bilinmektedir; Ancak, araştırmacılar sağlıklı hücrelere daha az zarar veren ilaçlar üretiyorlar (örneğin, hedefli tedavi).