Hayvanları sağlıklı ve stressiz tutmak hayvan yetiştiriciliğinde kritik öneme sahiptir. İyi beslenen ve halinden memnun hayvanlar daha verimli olur ve süt inekleri açısından da inek başına daha fazla süt anlamına gelir.
Süt, dünyanın en değerli zirai ürünlerinden biridir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) açıkladığı rakamlara göre1, dünya genelinde 570 milyon çiftliğin dörtte birinden fazlası süt sağımı için en az bir hayvan bulundurmaktadır. Bu, 2014 yılında yaklaşık 274 milyon süt ineğinden oluşan bir küresel sürüyü ifade etmektedir. Beslenme ve barınak da dahil iyileştirilmiş hayvan refahı gibi faktörlerle kombine edilen seçici yetiştiricilik, inek başına süt üretiminin son 40 yıl içinde kabaca ikiye katlandığı anlamına gelmektedir2. Şu anda Amerika Birleşik Devletleri’nde inek başına ortalama süt üretimi günlük 30 litreyi bulmaktadır.
Bir uzman gözü
Bununla birlikte, en iyi bakılan hayvanlar bile hastalanabilir veya yaralanabilir. Küçük süt çiftliklerinde, çiftçi veya sürü yönetim uzmanı muhtemelen her bir hayvanın doğal davranışlarını, alışkanlıklarını ve yeme şekillerini bilir ve yolunda gitmeyen bir şey olduğunda bunu fark eder. Bu seviyede bir gözlem, sakatlık, enfeksiyon veya stres gibi sorunların ilk emarelerini belirlemede en önemli teşhis aracıdır. Mastit veya toynak sorunları gibi genel sağlık sorunlarının erken teşhisi, hayvanların durumu kötüleşmeden ve daha büyük bir rahatsızlık seviyesine ulaşmadan onlarla ilgilenilebileceği anlamına gelir. Hızlı teşhis ve iyileştirici işlem de hayvanın sağlığına daha hızlı kavuşması, verimin daha az etkilenmesi, daha az antibiyotik kullanımı ve daha düşük veteriner maliyeti demektir.
Her bir ineğin durumunu izlemek için çiftçinin uzman gözüne güvenmek, çiftlikler büyüdükçe zorlaşmaktadır. Süt sağımı ve besleme gibi görevlerin otomasyona bağlanması, çiftliklerin artık yüzlerce veya binlerce hayvana bakabilmesi anlamına gelir. Bir sürü yönetim uzmanı, bakmakla yükümlü olduğu düzinelerce ineğin her birinin davranışlarındaki değişikliği fark etmesi mümkün değildir.
Tüketici beklentileri
Almanya, Hannover Veterinerlik Üniversitesinde Enstitü (TiHo) profesörü olan Joerg Hartung, çiftlik büyüklüklerindeki ve çiftçilik uygulamalarının yoğunluğundaki artışa paralel olarak, tüketiciler hayvan refahı konularında çok daha bilinçli hale gelmekte ve gıda kalitesi, güvenlik ve izlenebilirlik konularında güvence talep etmektedir diye açıklamada bulunuyor.
“Günümüzde tüketiciler çok bilgililer. Çiftçilerin gelir elde etmesi gerekiyor, ancak aynı zamanda çiftliklerini sürdürülebilir kılmalı ve hayvanlarını sağlıklı, mutlu ve üretken tutmalıdırlar. Bu, sürdürmesi zor bir dengedir."
Teknoloji, günümüzde çiftçilik refahı uygulamalarında anahtar önemde bir faktördür. Otomatik süt sağma makineleri, her bir inekten elde edilen ve sağlığının temel bir göstergesi anlamına gelebilen günlük süt miktarını ve süt kalitesini kaydetmektedir. Yakın bir süre önce, sağlık ve refah için daha kapsamlı bir kavrayış sağlamak amacıyla her hayvanın davranışını dikkat çekmeden, gerçek zamanlı ve günün 24 saati izleyen akıllı teknolojiler geliştirildi.
Hassas hayvancılık çiftçiliği
Hayvan yönetimi ve refahı için bu modern sistemlerin uygulanması – toplu halde hassas hayvan yetiştiriciliği veya PLF olarak bilinir – kameralar, mikrofonlar, takılabilir tasmalar veya bacak bantları gibi rahatsızlık vermeyen ve hayvanın açık alandaki davranışları ile çiftliklerde ve ahırlardaki davranışları arasındaki değişiklikleri tespit eden izleme cihazlarının kullanımına dayanmaktadır. Cihazlar, bir hayvanın yürümeye, yemeye, oturmaya veya uzanmaya harcadığı süreyi ölçebilir ve kaydedebilir.
Sistemler, bir hayvanın normal davranışlarından sapmaları tespit eder ve yorumlar, bu davranışların bir sağlık sorununun işareti olup olmayacağını değerlendirir ve çiftçinin akıllı telefonuna veya bilgisayarına otomatik olarak uyarı gönderir. Daha da önemlisi, PLF teknolojileri bir hayvanı diğeriyle karşılaştırmaz, bunun yerine her hayvanı zaman içerisinde ayrı ayrı izler. Belçika, Leuven’de Katholieke Üniversitesinde profesör olan Daniel Berckmans, “oldukça basit davranışları izleyerek, bir hayvanın sağlığı ve genel sıhhati hakkında çok fazla bilgi elde edebiliriz” diyor. “Uygun PLF teknolojileri, bir ineğin kızışma dönemine girdiğini bile tespit edebilir ve böylece en iyi döllenme zamanını hesaplayabilir. Agresyon gibi stres ölçümleri, hayvanların barınma koşullarının bazı hususlarının düzenlenmesinin gerektiği konusunda çiftçiyi uyarabilir.”
Çiftçiler, PLF teknolojilerini, ilkel uygulamalı hayvancılığın yerine benimsememekte, ekstra farkındalık için kullanmaktadır. “Gece-gündüz izleme bir erken uyarı sistemi sağlar, fakat bu erken uyarıya göre hareket etmesi gereken ve hayvanın rahatsız olup olmadığını belirleyecek deneyime sahip olan ve eğer bir rahatsızlık varsa olası sebebini belirleyecek ve müteakip işlemleri yapacak kişi halen çiftçidir” diyor Profesör Hartung. “Çiftçiler hayvanları ile etkileşime halen ihtiyaç duymaktadır, ancak konuştuğum çiftçilerin %90’ı hayvanlarını daha iyi anlamalarına yardımcı olabilecek değerli bir izleme aracı kullanmaktan yana.”
Cihazların kaydettiği bilgiler nispeten basit olabilir, fakat verilerin sunulma ve yorumlanma şekli birçok hayvan sıhhati ve doğurganlığı konusunda oldukça fazla idrak kabiliyeti sunabilmektedir. Çiftçi, bir akıllı telefon, tablet veya bilgisayar kullanarak bir web-tabanlı portala giriş yapabilir ve her inek için sonuçları ve istatistik bilgilerini okuması kolay kapsamlı bir grafik formatında görüntüleyebilir. Örneğin, yürüyerek veya ayakta durarak geçirilen sürede beklenmedik bir düşüş sakatlığın göstergesi olabilirken, özellikle yüksek aktivite süreleri döllenme için en uygun zamanı belirtebilir.
7/24 İzleme yapabilme kabiliyeti, çiftçiye büyük bir rahatlık da getirebilir, diyor profesör Berckmans. “Ana öneme sahip olan şey büyük hesaplamalar yapabilmek değil, öncelikle ölçüm için doğru özellik değişkenlerini tanımlayabilmektir” diye not ediyor. Profesör Hartung ise “Bazen, bunlar oldukça basit olabilmektedir, örneğin bir domuzun öksürüğünün derinliği veya şiddeti” diyor.
“Bilgisayar algoritmaları, bu öksürüğün hayvanın boğazını temizleme amaçlı mı yoksa bir hastalık belirtisi mi olduğunu tanımlayabilir”
CowView ile PLF Liderliği
GEA, süt çiftçiliği için PLF teknolojilerinin geliştirilmesinde öncülük etmektedir ve profesör Hartung ve Berckmans gibi akademik araştırmacılarla birlikte, GEA’nın CowView PLF sisteminin gerçek çiftlik düzenlerinde uygulanmasını gösteren EU-PLF projesinin bir parçası olarak çalışmalar yapmaktadır. Daniel Berckmans’in liderliğini yaptığı AB fonlu PLF girişimi, yenilikçi PLS araçlarını laboratuvarda geliştirip süt, domuz ve kümes hayvanı çiftliklerinin kullanımına sunmaya yardımcı olmak için akademik ve endüstriyel iş ortakları birlikte çalıştı.
CowView, sinyalleri hayvanların tasmalarındaki CowView etiketlerinden alan çiftlik sensörleri kullanarak her bir ineğin yerini sürekli olarak kaydeden bir iç mekan tipi GPS sistemi (RTLS= Gerçek zamanlı konumlandırma sistemi) içermektedir. Sistem, sürü sıhhatinin bir bütün görünümünü sağlar. CowView sensörlerinden alınan bilgiler, hayvana özgü hareket profilleri ve her bir hayvanın ve hayvan gruplarının stres veya hastalık belirtileri olarak dikkate alınacak davranış şekilleri ile ilgili ayrıntılı veriler sağlamak üzere analiz edilir. Sistem doğrudan sürü yöneticileri, teknisyenler ve harici hizmet sağlayıcıları ile iletişim kurar ve hatta tasmalar belki de çiftlikteki binlerce hayvan arasından belirli bir hayvanın tam konumuna göre yönlendirir.
PLF teknolojilerine olan ilgi, özellikle de Güney Afrika ve Asya olmak üzere dünya genelinde hızla artmaktadır diye ekliyor profesör Berckmans. “Bu bölgelerde hayvan yetiştiriciliği çok büyük ölçüde büyüme ve yoğunlaşma göstermektedir ve hayvan refahının etkin şekilde yönetiminin etkin üretimle bir arada büyümesi gerektiği görüşü hakimdir. PLF’nin uygulanması sadece geniş ve yoğun çiftlik düzenlerini etkilemekle kalmayacaktır. Daha geleneksel, daha küçük çiftlikler de hayvanlarını izlemek için PLF teknolojilerini kullanarak verimlerini artırabilirler.”
GEA bu durumun, hem hayvan hem de çiftlik faaliyetleri açısından maddi faydalar sağlayacak PLF teknolojilerini geliştirmede önemli bir rol oynayacağının bilincindedir. GEA’da Uygulamalar & Bileşenler için Ürün Yönetiminden sorumlu müdür olan Dr. Susanne Klimpel, “GEA, dünyanın her yanındaki süt çiftliklerinde inek davranışı ve sıhhati konularında daha iyi bir kavrayış geliştirmek amacıyla modern izleme sistemlerinin geliştirilmesine öncelik vermektedir” diyor. “Yenilikçi sistemlerimiz, çiftçilerin hayvanları için en iyi refahı sağlamalarına yardım edecektir, fakat ayrıca çiftliklerinin etkinliğini ve verimini de iyileştirecektir.”