Lenf Bezleri Ne İşe Yarar? Lenf Bezi Şişmesi ve Lenfatik Sistem Hakkında Merak Edilenler
Lenf bezleri bağışıklık sisteminin ilk savunma hattıdır. Hastalıklara yol açabilecek bakteri veya virüslere karşı organizmayı korumakla görevlidirler. Vücudun birçok bölgesinde yüzlerce yuvarlak ya da badem şeklinde lenf bezleri bulunur. Bu bezlerin çoğu vücutta yayılmıştır ancak bazıları boyun, koltuk altı, göğüs, göbek ve kasık gibi yerlerde gruplar halindedir.
Şişmiş lenf bezleri, bağışıklık sisteminin aktif olduğunu ve patojenlere karşı savaştığını gösterir. Örneğin, soğuk algınlığı veya grip geçirdiğinizde bu bezler genellikle ağrılı bir şekilde hissedilir. Kalıcı olarak genişlemiş lenf bezleri ise kanserin bir işareti olabilir.
Lenf bezleri, lenfatik sistemin bir parçasıdır. Dalak, bademcik ve lenf bezlerinden oluşan lenfatik organlar, bağışıklık sisteminin hastalık ve enfeksiyonlarla mücadelesinde önemli bir roldedir.
Lenf Bezlerinin Görevleri ve Anatomisi
İnsan vücudunda yaklaşık 600 ila 700 arasında lenf bezi bulunur. Bunlar birbirine lenf damarlarıyla bağlıdır ve lenf sıvısı taşırlar. Sıvı akarken, lenf denen doku suyunu filtrelerler. Lenfatik sistem, bu nedenle sıvıyı lenfatik damarlar yoluyla dokudan dışarı taşıyan bir tür “kanalizasyon ağı” olarak tanımlanabilir. Lenf bezleri bu “atık suyu” kan dolaşımına girmeden önce temizler ve vücudu zararlı mikroplardan korumaya yardımcı olurlar.
Lenf bezleri genellikle beş ila on milimetre boyutundadır ve katı bir kapsül içinde bulunurlar. İçeride B ve T lenfositleri adı verilen çok sayıda bağışıklık savunma hücresi mevcuttur. Görevleri, lenf sıvısındaki yabancı davetsiz misafirleri (bakteri ve virüs gibi patojenler) takip etmek ve onları yok etmektir. Her lenf bezi, vücudun belirli bir bölgesinden veya bir organı temizlemekten sorumludur.
Lenf Bezleri Nerede Bulunur?
Sağlıklı insanlarda lenf bezleri genellikle fark edilmez. Ancak soğuk algınlığı veya başka bir enfeksiyon durumunda, genellikle boynun yan tarafında bir şişlik fark edilir. Bunlar şişmiş lenf bezleridir. Lenf bezlerinin şiştiği vücut bölgesi, bir hastalık durumunda doktor için her zaman önemlidir. Çünkü bu şekilde hastalığın yeri daraltılabilir.
Lenf bezleri vücudun şu gibi farklı konumlarında bulunurlar:
- Boyunda, büyük damarlar boyunca
- Koltuk altında
- Kasıkta
- Diz çukurunda
- Karnın önünde
Lenf Bezi Şişmesi ve Nedenleri
Vücudunuzda bir hastalık veya enfeksiyon gibi bir sorun meydana geldiğinde, lenf bezleriniz şişebilir. (Genellikle bir seferde yalnızca bir bölgede olur.) Bu, normalden daha fazla lenfositin harekete geçtiğinin ve mikropları öldürmeye çalıştığının bir işaretidir.
Bunu en sık boynunuzdaki bezlerde fark edebilirsiniz. Doktorunuz, bu gibi durumlarda çene kemiğinizin altındaki alanı inceler. Bunun nedeni, bezlerin normalden daha büyük veya hassas olup olmadığının anlaşılması içindir.
Lenf bezi şişmesine soğuk algınlığı, grip, kulak enfeksiyonu ve diş apsesi gibi birçok şey neden olabilir. Daha az sıklıkla, tüberküloz veya kanser gibi daha ciddi bir hastalığın işareti olabilir. Hastalık iyileştikten ve enfeksiyon geçtikten sonra normale döner.
Şişmiş lenf bezlerinin nedenlerine genel bir bakış:
- Viral enfeksiyonlar
- Bakteriyel enfeksiyonlar
- Romatoid Hastalıklar
- Kanserler (lenf bezi kanseri ve lösemi)
Çocuklarda Lenf Bezi Şişmesi
Çocuklarda lenf bezi şişmesi genellikle ciddi bir sorundan kaynaklanmaz. Çocukların lenf bezleri özellikle ilk yıllarda sıklıkla şişer çünkü bağışlık sistemleri henüz gençtir. Sistem, ilk defa karşılaştığı birçok patojen ve yabancı maddeyle sürekli meşguldür. Bağışıklık sistemindeki bu artan aktivite, lenf bezlerinin şişmesiyle kendini gösterir.
Bununla birlikte, lenf bezleri üç ila dört hafta sonra hala şişse, mutlaka bir doktora başvurulması gerekir. Çocuğun lenf bezlerindeki şişmeye ek olarak, ortaya çıkabilecek diğer anormalliklere karşı da dikkatli olunması gerekir.
Lenf Bezi Şişmesi Durumunda Ne Zaman Doktora Görünmeli?
Hastalıkların birçoğunda sadece lenf bezleri şişmez. Aynı zamanda ateş, burun akıntısı, genel hastalık hissi veya boğaz ağrısı gibi semptomlar da belirir. Lenf bezi şişmesinin nedeni genellikle açıktır: Çoğunlukla kendi kendine iyileşen veya ciddi bir soruna yol açmadan tedavi edilebilen zararsız bir enfeksiyondur.
Ancak aşağıdaki durumlarda kesinlikle bir doktora görünmelisiniz:
- Lenf bezleri enfeksiyon olmadan şişmişse.
- Lenf bezi şişmesi sadece bir taraftaysa (örneğin sadece sol koltuk altında, sağda değil).
- Şişlik uzun bir süredir (üç haftadan fazla) devam ediyor ve görünürde bir neden yoksa.
- Nedensiz kilo kaybı, aşırı yorgunluk, ateş veya gece terlemeleri gibi başka şikayetler eşlik ediyorsa.
Lenf Bezleri Şişince Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Hususlar
Lenf bezinin şişkinliği birkaç hafta devam ederse, vakit kaybetmeden mutlaka bir doktora görünmelidir. Bunun altında yatan hastalığın teşhisi ve uygun tedavinin başlatılması, yalnızca bir sağlık uzmanı tarafından belirlenebilir.
Lenf bezi şişmesi basit durumlardan kaynaklanıyorsa, semptomları hafifletmek için kendiniz bir şeyler yapabilirsiniz. Örneğin, boynunuzdaki lenf bezleri soğuk algınlığı veya grip nedeniyle şişmişse, boyun bölgenizi sıcak tutmanız gerekmektedir. Soğuk hava, lenf bezlerindeki şişkinliğin azalarak işlevini yitirmesine neden olabilir.
Bununla birlikte, şişen bir lenf bezi görünürde bir neden olmaksızın basınca duyarlı hale gelebilir. Nedeni, bölgede oluşan iltihaplanma olabilir. Bu durumda kendinize iyi bakmalısınız. Fiziksel olarak sağlıklı hissettiğinizde bile, enfeksiyon bağışıklık sisteminizi meşgul ediyor olabilir. Bakteriyel bir enfeksiyon durumunda, bakterilerin yayılmaması ve gereksiz yere vücudunuzu zayıflatmamak için spor ve yorucu faaliyetlerden kaçınmalısınız. Boynunuzdaki şişmiş lenf bezleri tamamen kaybolana ve tekrar zinde hissedene kadar istirahat etmeniniz önemlidir.