Momentumun Korunması Yasası!!!
Hareketin incelenmesiyle bunun hiç yoktan yaratılmadığı açıkça belli oldu. Eğer hareket eden bir cisim hareketsiz bir başka cisme çarparsa, ikinci cisme hareket katabilir. (Bilardo oynayan herkes bunu görebilir.)
Fakat hafif bir cisimdeki fazla miktarda hareket ağır bir cisme sadece az bir hareket katar. (Bir gülleyi tekmeleyen herkes bunu görebilir.) Belki de kütle, hızla çarpılacak olursa, sonuç aynı çıkabilir. Kütle ve hızın çarpımına momentum (Latince “hareket” sözcüğünden) denilir. İngiliz Matematikçi John Wallis (1616- 1703), kapalı bir sistemin (yani dışandan hiçbir momentumun girmediği ve dışarıya hiçbir momentumun sızmadığı bir sistem) toplam momentumunun daima değişmeden kaldığını 1668’de ilk öne süren kişiydi. Buna momentumun korunması yasası denilir.
Momentum bir sistemin bir bölümünden diğerine kaydırılabilir, fakat yaratılamaz ve yok edilemez. Momentum iki yönden birinde olabilir, diyelim ki artı ve eksi. Eğer kapalı bir sistemde sıfır momentum başlanacak olursa, diğer bölüm zıt (eksi) yönde hareket etmeye başlarsa bir bölüm de belirli bir yönde (artı yön) hareket etmeye başlayabilir.
Eğer iki momentum (hareketler) eşit ve zıtsa, birbirlerini silerler ve toplam momentum sıfır olarak kalır. Benzer biçimde iki cisim eşit ve zıt momentumlar ile (toplam sıfır) bir araya gelecek olursa, belirli bir dereceye kadar artı ve eksi birbirine götürmesiyle zıplayıp birbirlerinden ayrılabilirler ya da birbirlerine yapışırlar ve her ikisi de hareketsiz kalır (toplam daima sıfırdır).
Bu tür bir korunma yasası, hareket hakkında normalde şaşırtıcı olan birçok şeyi açıklamaktadır. Momentumun korunması yasası anlaşılan ilk korunma yasasıydı, fakat zamanla diğerleri bunu izledi. Hepsi de evrenin yapısı ve işlemesini anlamamızda önemlidir.
Kaynak: Bilim ve Buluşlar Tarihi,