Omicron ne kadar kötü?
Bilim adamlarının şimdiye kadar bildikleri: COVID araştırmacıları, varyantın bulaşıcılığı, şiddeti ve aşılardan kaçma yeteneği hakkında bilgi edinmek için son derece hızlı çalışıyor.
Omicron ne kadar hızlı yayılıyor?
Omicron'un Güney Afrika'daki hızlı yükselişi, araştırmacıları en çok endişelendiren şey, çünkü varyantın başka yerlerdeki COVID-19 vakalarında patlayıcı artışlara yol açabileceğini öne sürüyor.
1 Aralık'ta Güney Afrika, 26 Kasım'da bildirilen 3.402 ve Kasım ayı ortasında günde birkaç yüz vakadan 8.561 vaka kaydetti ve büyümenin çoğu Johannesburg'a ev sahipliği yapan Gauteng Eyaletinde meydana geldi.
Epidemiyologlar, bir salgının büyümesini, her enfeksiyon tarafından ortaya çıkan ortalama yeni vaka sayısı olan R'yi kullanarak ölçer. Kasım ayının sonlarında, Johannesburg'daki Güney Afrika Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü (NICD), Gauteng'de R'nin 2'nin üzerinde olduğunu belirledi. Güney Afrika, Durban'daki KwaZulu-Natal Üniversitesi'nde bulaşıcı bir hastalık doktoru olan Richard Lessels, geçen hafta bir basın brifinginde bu büyüme seviyesinin en son pandeminin ilk günlerinde gözlemlendiğini söyledi.
Katolik Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Tom Wenseleers, Gauteng'in R değerinin Delta'nın baskın değişken olduğu ve vakaların düştüğü Eylül ayında 1'in oldukça altında olduğunu ve Omicron'un Delta'dan çok daha hızlı yayılma ve çok daha fazla insana bulaşma potansiyeline sahip olduğunu öne sürdüğünü söylüyor. Leuven, Belçika. COVID-19 vakalarındaki artışa ve sıralama verilerine dayanarak Wenseleers, Omicron'un aynı zaman diliminde Delta'dan üç ila altı kat daha fazla insanı enfekte edebileceğini tahmin ediyor. "Bu virüs için büyük bir avantaj - ama bizim için değil" diye ekliyor.
İsviçre Bern Üniversitesi'nde hesaplamalı bir epidemiyolog olan Christian Althaus, araştırmacıların Omicron'un bulaşıcılığını daha iyi anlamak için Güney Afrika'nın diğer bölgelerine ve küresel olarak nasıl yayıldığını izleyeceklerini söylüyor. Güney Afrika'da artan gözetim, araştırmacıların Omicron'un hızlı büyümesini abartmasına neden olabilir. Ancak bu model diğer ülkelerde tekrarlanırsa, Omicron'un yayılım avantajına sahip olduğuna dair çok güçlü bir kanıt olacaktır, diye ekliyor Althaus. “Örneğin Avrupa ülkelerinde gerçekleşmezse, işler biraz daha karmaşık ve immünolojik manzaraya güçlü bir şekilde bağlı demektir. O yüzden beklemek zorundayız."
Omicron vakalarını doğrulamak için genom dizilimi gerekmesine rağmen, bazı PCR testleri, varyantın onu Delta'dan ayıran ayırt edici bir özelliğini alabilir. Bu sinyale dayanarak, Birleşik Krallık'ta vaka sayısı son derece düşük olmasına rağmen vakaların arttığına dair ön göstergeler var. Althaus, "Şu anda görmek istediğimiz kesinlikle bu değil ve Omicron'un gerçekten de İngiltere'de bir yayılım avantajına sahip olabileceğini gösteriyor" diye ekliyor.
Omicron, aşılardan veya enfeksiyondan kaynaklanan bağışıklığı yenebilir mi?
Varyantın Güney Afrika'daki hızlı yükselişi, bağışıklıktan kaçma kapasitesine sahip olduğunu ima ediyor. Wenseleers, pandeminin başlangıcından bu yana artan ölüm oranlarına dayanarak, Güney Afrikalıların yaklaşık dörtte birinin aşıları olduğunu ve nüfusun büyük bir bölümünün SARS-CoV-2 ile daha önceki dalgalarda enfekte olmasının muhtemel olduğunu söylüyor.
Bu bağlamda, Omicron'un Güney Afrika'daki başarısı, büyük ölçüde Delta ve diğer varyantların neden olduğu COVID-19'dan iyileşen insanlara ve ayrıca aşılanmış kişilere bulaştırma kapasitesinden kaynaklanıyor olabilir. NICD'deki araştırmacılar tarafından 2 Aralık'ta yapılan bir ön baskı, Omicron yayıldıkça Güney Afrika'daki yeniden enfeksiyonların arttığını buldu. Althaus, “Maalesef bu, bağışıklıktan kaçış varyantlarının gelişmesi için mükemmel bir ortam” diyor.
İngiltere'deki Oxford Üniversitesi'nde viral evrimi araştıran Aris Katzourakis, varyantın başka yerlere ne kadar iyi yayılacağının aşılama ve önceki enfeksiyon oranları gibi faktörlere bağlı olabileceğini söylüyor. "Diğer kontrol önlemlerinden vazgeçmiş yüksek oranda aşılanmış bir popülasyonda karışıma atarsanız, orada üstünlüğü olabilir."
Omicron, önceki varyantlardan daha hafif veya daha şiddetli hastalığa neden olur mu?
İlk raporlar, Omicron'u hafif hastalıkla ilişkilendirerek, varyantın bazı öncekilerden daha az şiddetli olabileceğine dair umutları artırdı. Ancak, genellikle anekdotlara veya yetersiz veri parçalarına dayanan bu raporların yanıltıcı olabileceği konusunda uyarıyor, İngiltere'deki St Andrews Üniversitesi'nde bulaşıcı hastalık uzmanı Müge Çevik. "Herkes bize rehberlik edebilecek bazı veriler bulmaya çalışıyor" diyor. "Ama şu anda çok zor."
Bir varyantın ciddiyetini değerlendirirken karşılaşılan en büyük zorluk, özellikle salgınlar coğrafi olarak lokalize olduğunda, hastalığın seyrini etkileyebilecek birçok kafa karıştırıcı değişkenin nasıl kontrol edileceğidir. Örneğin, Güney Afrika'daki Omicron enfeksiyonundan kaynaklanan hafif hastalık raporları, ülkenin çoğu zaten SARS-CoV-2'ye maruz kalmış olan nispeten genç bir nüfusa sahip olduğu gerçeğini yansıtabilir.
Araştırmacılar, diğer ülkelerdeki Omicron enfeksiyonları hakkında veri arayacak. Bu coğrafi yayılım ve vakalar arttıkça daha büyük bir örneklem boyutu, araştırmacılara hafif hastalığın erken raporlarının ne kadar genelleştirilebilir olabileceği konusunda daha iyi bir fikir verecektir. Nihayetinde araştırmacılar, yaş, aşı durumu ve sağlık koşulları gibi önemli faktörler açısından iki katılımcı grubunun eşleştirildiği vaka kontrollü çalışmalar yapmak isteyeceklerdir. Hastaneye yatış sayısı bir bölgedeki toplam hastane kapasitesinden etkilenebileceğinden, her iki gruptan da verilerin aynı anda toplanması gerekecektir.
Ve en önemlisi, araştırmacıların ekonomik yoksunluk seviyesini kontrol etmeleri gerekecek. Çevik, hızla yayılan yeni bir varyantın, çalışma veya yaşam koşullarının doğası gereği hassas gruplara daha hızlı ulaşabileceğini söylüyor. Ve bu tür gruplar genellikle daha şiddetli hastalık yaşarlar.
Bütün bunlar zaman alacak. “Sanırım ciddiyet sorusu, çözebileceğimiz son parçalardan biri olacak” diyor. "Delta'da böyle oldu."
Öyle olsa bile, herkes bu testi kullanmaz ve Omicron'un yayılmasının tam olarak haritalanması biraz zaman alabilir. Brezilya, São Paulo'daki All for Health Enstitüsü'nden hesaplamalı virolog Anderson Brito, ülkeleri SARS-CoV-2 için pozitif test eden örneklerinin %5'ini sıralamaya çağıran bazı yönergelere rağmen, çok az kişinin bunu göze alabileceğini söylüyor. Brito, Omicron keşfinin ardından bazı ülkeler tarafından Güney Afrika'ya ve diğer güney Afrika ülkelerine karşı çıkarılan seyahat yasaklarının hükümetleri genomik gözetim verilerini paylaşmaktan caydırabileceğinden endişe ediyor. “İşini iyi yapanları cezalandırıyoruz” diyor.
Saha, pozitif koronavirüs örneklerinin yaklaşık %0,2'sini sıralayan Bangladeş'te, araştırmacıların Omicron ve diğer ortaya çıkan varyantları takip etmek için sıralamayı hızlandırmaya istekli olacaklarını söylüyor. Ama kaynaklar sınırlıdır. Bangladeş, büyük bir dang salgınından kurtuluyor, diye ekliyor. Saha, “Küresel güneyde hepimiz COVID hakkında endişeliyiz, ancak endemik hastalıklarımızı da unutmayalım” diyor. "Sadece bu kadarını yapabiliriz."
Aşılar Omicron'a karşı nasıl etki edecek?
Omicron nötralize edici antikorları atlatabiliyorsa, bu, aşılama ve önceki enfeksiyon tarafından tetiklenen bağışıklık tepkilerinin varyanta karşı hiçbir koruma sağlamadığı anlamına gelmez. Avustralya'nın Sidney kentindeki New South Wales Üniversitesi'nde immünolog olan Miles Davenport, bağışıklık araştırmalarının orta düzeyde nötralize edici antikorların insanları ciddi COVID-19 formlarından koruyabileceğini öne sürüyor.
Bağışıklık sisteminin diğer yönleri, özellikle T hücreleri, Omicron mutasyonlarından antikor yanıtlarından daha az etkilenebilir. Witwatersrand Üniversitesi'nde aşı uzmanı olan Shabir Madhi, Güney Afrika'daki araştırmacıların T hücrelerinin ve doğal öldürücü hücreler adı verilen ve şiddetli COVID-19'a karşı koruma için özellikle önemli olabilecek başka bir bağışıklık aktörünün aktivitesini ölçmeyi planladıklarını söylüyor.
Güney Afrika'da COVID-19 aşı denemelerine liderlik eden Madhi, aşıların Omicron'a karşı etkinliğinin epidemiyolojik çalışmalarını yürütme çabalarının bir parçasıdır. Güney Afrika'da uygulanan üç aşının tümünü (Johnson & Johnson, Pfizer–BioNTech ve Oxford–AstraZeneca) içeren çığır açan enfeksiyonlara ilişkin anekdot raporları var. Ancak Madhi, araştırmacıların aşıların yanı sıra önceki enfeksiyon tarafından sağlanan Omicron'a karşı koruma düzeyini ölçmek isteyeceklerini söylüyor.
Omicron benzer şekilde davranırsa, Madhi, “bir vaka artışı göreceğiz. Çok sayıda çığır açan enfeksiyon, çok sayıda yeniden enfeksiyon göreceğiz. Ancak hastanede yatış oranına kıyasla toplumdaki vaka oranında bu dengesizlik olacak”. Madhi, erken raporların Omicron ile çoğu enfeksiyonların hafif olduğunu öne sürüyor. "Benim için bu olumlu bir sinyal."
Bieniasz, üçüncü dozların nötralize edici antikor seviyelerini aşırı yüklendiğini ve bunun Omicron'un bu antikorlardan kaçma yeteneğine karşı bir siper oluşturmasının muhtemel olduğunu söylüyor. Ekibinin polimutant sivri uç üzerindeki çalışması, aşılarını almadan aylar önce COVID-19'dan iyileşen kişilerin, mutant sivri uçları bloke edebilen antikorlara sahip olduğunu buldu. Bieniasz'a göre bu sonuçlar, ister enfeksiyon ister destekleyici doz yoluyla olsun, SARS-CoV-2'nin başak proteinine tekrar tekrar maruz kalan kişilerin "Omicron'a karşı nötralize edici aktiviteye sahip olma olasılığının oldukça yüksek" olduğunu gösteriyor.
NATURE dan çeviren:
Prof Dr Hasan Acar
Pandemi Kurulu Başkanı