Basketbol, beşer kişilik takımlar halinde elle oynanan ve topu 3,05 metre yüksekliğindeki pota adı verilen çemberden geçirerek sayı kazanmayı hedefleyen takım oyunudur. Beyzbol oyuncuları ve atletlere kış antrenmanı yaptırmak amacıyla geliştirilen Basketbolda amaç, tahtadan yapılmış sepetlere topun sokulmasıydı. O yüzden Dr. Naismith tarafından bu oyuna “sepet topu” anlamına gelen “basket ball” adı verilmiş ve resmi olarak 1891 yılında oynatılmıştır. İlk seferinde, 7 kişilik iki takım arasında yirmişer dakikalık üç devre üzerinden oynanmıştır. Avrupa’daki ilk Basketbol denemesi ise, 1893 yılında Paris Trevise sokağında bulunan eski bir Cimnastik salonunda yapılmıştır. 20 Haziran 1932’de uluslararası karşılaşmaları yönetmek amacıyla Uluslararası Amatör Basketbol Federasyonu, İsviçre’nin Cenevre şehrinde kurulmuştur. Türkiye’de ilk Basketbol maçı 1904 yılında Robert Koleji Spor Salonu’nda yapılmıştır. Türkiye Basketbol Federasyonu da 1959 yılında kurulmuş olup FIBA ve ULEB üyesidir.
TERMINOLOJI:
- Sepet: Sayı yapmak için topun içinden geçirildiği çember.
- Hava Atışı: Hakemin, birinci periyodun başında orta dairede herhangi iki rakip arasında topu havaya atmasıdır.
- Smaç: Topun bir ya da iki elle rakibin sepetinin içine, aşağıya dogru zorlanarak atılmasıdır.
- Kendiliğinden Yenilgi: Oyun sırasında, bir takım oyun sahasında 2 oyuncudan daha az oyuncuyla kalırsa, o takım maçı kendiliğinden yenilgi ile kaybetmiş sayılır.
- Hatalı Yürüme: Oyun sahasında canlı bir topun tutulması sırasında, bir ya da iki ayağın herhangi bir yönde, kuralda belirtilen sınırlar dışındaki illegal hareketidir.
- Pivot Hareketi: Oyun sahasında topu tutan oyuncunun, pivot ayağı olarak adlandırılan ayağını yerden kaldırmadan, diğer ayağı ile herhangi bir yöne bir ya da daha fazla adım alarak yaptığı legal bir harekettir.
- Şarj: Topla ya da topsuz, bir rakibin gövdesini iterek ya da hareket ettirerek yapılan illegal kişisel temastır.
- Blok: Bir rakibin şut atmasını engelleyen legal kişisel temastır.
- Sportmenlik Dışı Faul: Hakemin değerlendirmesine göre, kuralların ruhuna ve amacına uymayan, dogrudan topla oynamaya yönelik olmayan temaslı bir oyuncu faulüdür.
- Teknik Faul: Kuralların ruhuna ve amacına aykırı olan, işbirliği ve uyumu bozan kasıtlı ve tekrarlanan davranışlar.
- Asist: Sonucunda sayı yapılan pas.
- Ribaund: Atılan şutun sayı olmaması durumunda, çemberden dönen topun herhangi bir takımın oyuncusu tarafından sıçrayarak havada kontrole alınması.