1-George Orwell, “Siyaset ve İngiliz Dili” adlı denemesinde “İnsanların kötü yazmalarının sebebi, ya söylemeye çalıştıkları şeyin belirsiz olması, ya da bilerek işi gargaraya getirmeleriydi” diyor. Orwell, açık ve dürüst bir entelektüel olarak, dili bilgi vermek yerine kafa karıştırmak için kullanan çağdaşlarını yerden yere vurmak için bu satırları kaleme almıştı. Britanyalı tarihçi Tony Judt, Orwell'den bu alıntıyı verirken, kelimelerle birlikte ifade ettikleri anlamın ve fikirlerin de bütünlüklerini kaybettiklerini iddia ediyordu ve çok haklıydı. Judt, bize daha da tanıdık gelecek bir saptamada bulunuyor ve bir adım ileri geçiyordu. Ona göre, kötü yazmanın ve kötü konuşmanın nedeni, entelektüel güvensizliğin göstergesiydi. “Kötü konuşur, kötü yazarız, çünkü düşüncelerimize güvenmeyiz” diyordu.Gördüğünüz gibi, bize çok tanıdık gelen bu mesele sadece Türkiye'ye değil, dünyaya dair bir sorun.
Naçizane ben de bir adım daha ileri gitmek istiyorum. Çünkü, bugünkü Türkiye'ye baktığımda, Orwell ve Judt'ın tesbitlerinin doğru, ama oldukça naif kaçtığını hissediyorum. Tabii onlar Türkiye entelektüelleri değildi, bizim şartlarımız için konuşmuyorlardı.Her iki tesbit bence Türkiyeli aydın ve siyasetçi için de geçerli. Meclis'te, HDP'de hayretle gözlemlediğim, bile bile yalan konuşmaları oldu. Gerçekten öfkeli insanlarla, öfkeli taklidi yapanları ayırabiliriz. İnandığı veya savunduğu şeyin yanlış olduğunu henüz fark etmeyen bir kişinin tavrı ile yanlış bir şeyi bile isteye doğruymuş gibi savunanları da ayırmakta mahiriz. Hatta, artık öyle tecrübeli olduk ki, gerçek düşüncesini saklayan insanların mideden konuşmalarını ayırt ediyor, belirsiz bir alanda salınmalarını tarafsızlık olarak yutturmaya çalıştıklarını da anlayabiliyoruz.
Peki, bu doğal şekilde yanılanlar veya tuttuğu pozisyonu hak etmediğini bilen ve küçük oyunlara başvuran kişiler ile bu ikinci grubun arasındaki fark nedir diye soruduğumuzda, ikincilerin aslında bilgisiz değil bilgili, yeteneksiz değil, bilakis oldukça yetenekli olduklarını görüyoruz.
İşte bu kişiler ahlaksız olanlardır.Yeteneklerini, pozisyonlarını bir yalanı veya ahlaksızca bir amacı meşrulaştırmak için kullanmaktalar. Bunun için birçok yeteneğe sahipken,tek bir haslete,yani ahlaka sahip olmamak gerekiyor. Belki de sadece profesyoneldirler,menfaatlerine bakıyorlardır. Bugün Türkiye'de en önemli sorun, bilgisizlik ve düşünce eksikliği değil, ahlak kaybıdır.Hasılı, bir şey kokmasın diye tuzlanır ama, tuz tadını yitirirse ona ne yapılır bilmiyorum.
Örneğin; CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, siyasette çark etmesiyle meşhurdur. Bir gün söylediğini ertesi gün ya inkâr ediyor ya da hiç söylememiş gibi davranıyor. Bu özelliğine de Baykal'ı koltuğundan eden kaset skandalının ilk günlerinde tanık olmaya başladık.Sonra da o huyu hiç
değişmedi. En kritik süreçlerde bile o rolünü oynamayı sürdürdü. Anayasa Komisyonu'nun değiştirdiği özgürlüklerle ilgili 60 maddeyi önce Meclis'ten geçirelim deyip sonra vazgeçmesiyle de tarihe geçti.
Ama hiçbiri önceki gün grupta başkanlık sistemiyle ilgili yaptığı çark kadar açık ve net olmadı. Kılıçdaroğlu, CNNTürk televizyonunda kendinden emin ve meydan okuyan bir tavırla şöyle diyordu: "Amerika'daki gibi bir başkanlık sistemi getiriyorsanız buyurun getirin."
Bu fırsatı Başbakan Binali Yıldırım kaçırmadı ve ''Biz Türk tipini tercih ediyoruz ama siz Amerikan tipi başkanlık olsun diyorsanız ona da varız. Hodri meydan.'' dedi..İnsan inanamıyor ama sözün sahibi Kemal Kılıçdaroğlu olunca, ne sözün ağırlığı kalıyor ne de samimiyeti. Şu cevaba bakın: "Sayın Binali Yıldırım, 'ABD tipi başkanlık sistemini tartışacağız hodri meydan' demiş... Ona iki soru soruyorum; Amerikan başkanlık sistemiyle ilgili olarak, Türkiye'de eyalet sistemini kabul ediyor musunuz? ABD'de her eyaletin ayrı parlamentosu var, ayrı yasaları var, böyle olsun diyor musun, demiyor musun?" Hem ABD sistemini getirelim diye meydan okuyacaksın, hem de kalkıp kendinin cevaplaması gereken soruyu rakibine soracaksın.
2-Hayata, dünyaya, “görmeye” kapalı o kadar çok insan var ki, sadece Türkiye değil dünyada, acaba gerçek körlük nedir diye düşünmeden edemiyor insan.Bu “iç” körlük, biraz mitolojideki Ekho ve Narkisus’un hikâyesi gibi.
Peri kızı Ekho, çok konuşkan ve neşelidir de, konuşma yetisi olarak sadece başkalarının sözlerini yineleyebilmektedir. Bir gün, yakışıklılığı ile ünlü Narkisus’u avlanırken görür ve ona âşık olur. Ekho’nun buram buram yanan aşkı, Narkisus’un peşinde sürekli bir ateşin nefesini hissetmesiyle ortaya çıkar. Ne var ki, Narkisus bu aşkla ilgilenmez; ne de olsa adının (ve aynı zamanda narkoz kelimesinin) geldiği “narke” sözcüğünün çağrıştırdığı üzere, bir uyku, uyuşma ve hissizlik halindedir.
Ekho, aşkından erir gider ve bir yankılanmaya dönüşür; kendisinin olmayan bir sesin yansımasına. Narkisus ise, su içmeye eğildiği derede, kendi yansımasını görüp yansısından büyülenir ve kendine bakakalır. Ekho’nun ölümünün bir nevi yankılanması olarak o da, kendi içinde erir gider ve bir nergis çiçeğine dönüşür.
Hayatta bazımız kendisine kör, bazısı da başkalarına... Bu hikâyeyi, kendi adını taşıyan belgeselde, filozof Jacques Derrida bu şekilde anlatıyor; onun sorusu şöyle: Ekho’nun gözleri Narkisus’tan başkasını görmüyor, Narkisus’un da kendisinden başkasını, bu gör(e)meyen iki insan birbirini nasıl sevebilir?
3-Ben; gündelik yaşantı alışkanlıklarımda, espri anlayışımda, arkadaşlarımla dayanışma ilişkilerimde,ahlaki ilkelerimde, tartışma üslubumda ve daha sayılabilecek bir dizi kişisel özelliğimde belirgin bir değişiklik olmadığı halde, sadece siyasal düşüncelerim farklılaştığı için çok sayıda arkadaş bildiklerimi kaybettim.
Bunun tek nedeni ise siyasal düşüncelerimdir; Başka bir şey değil. İlk ciddi tepkiler kolayca tahmin edebileceğiniz gibi “Gezi” sırasında gelmeye başladı. Bu durum bile “demokratlık” açısından çok öğretici bence.Sonra 17-25 Aralık’ı darbe olarak nitelemem ve buna bağlı olarak iktidar karşıtı “sol/liberal” aydınlara yönelik yaptığım eleştiriler geldi.Ardından, bildiğimiz HDP-Sol kucaklaşması ve sert anti-Erdoğan kampanyaya karşı takındığım tavır iyice tuz biber ekti.Kimseye siyasal görüşleri yüzünden kapıyı göstermedim, ismini telefonumdan silmedim.Gidenler arasında çok sevdiklerim vardı.Bir kısmının ise –hani derler ya- ciğerlerini biliyorum; hiçbir şey ifade etmiyorlar benim için.2 binli yıllarda,70-80 leri tekrar yaşamak insanı üzüyor.Neyseki,birbirimizi dövüp yada öldürmüyoruz!..
4-Şair “Yaş otuz beş yolun yarısı eder” demişse de, bu gün artık şiirde ritmi sağlayan bir cümle olarak durduğu kesin, çünkü hayatı anlayıp farklı gözlerle bakabilmek bu yaşlarda başlıyor. Herkes için mi? Tabii ki hayır!
Kendi içindeki ve dışındaki gerçekliğin farkına varan, yeniye ve kalıcı olana yönelip , kendi varoluşunun peşinde koşanlar, aydınlıkla iyi dosttur. Bu aydınlık çemberde: iyimserlik, sabır, empati ve sevgi vardır.Yaşlanmaktan korkmak, içsel yoksulluğun ve kendine yabancılaşmanın öbür yüzüdür. Hani gençlik yıllarında salt güzelliğini ve diriliğini kullanarak sanat yapmaya kalkışanlar, popülizmin sahte dünyasında gevşerken, etleri pörsüdükten sonra aranmayanlar listesine eklendiklerinde, boşalan çevreleriyle, acı bir yaşamın içinde çırpınıp dururlar.Yalnızlıktan ve yaşlanmaktan korkulmadığı gibi, olgunlaşan ve genişleyen bir bakış ile yaşam daha anlamlıdır.
Gelişmemiş geleneksel toplumlarda durum daha da trajiktir. Zamanında söz sahibi olan anne ve baba yaşlılıkla birlikte eldekini avuçtakini çocuklarına dağıtır, köşeciğine çekilip çocuksu bir suskunluğa gömülür. Eski günleri anlatıp iç çeker.Günler anlamsızdır,tadı tuzu kalmamıştır onlar için.Doğan günü sevgiyle karşılamadıkları gibi,batan gün hüzün verir.Emekli olmaya can atan memurlar ise emekli olduktan altı ay sonra işe yaramama kompleksine giriverirler.Erkekler,bir zamanlar egemenlik kurdukları eşlerine söz geçiremezler artık;kadınlar da öçlerini bu yaşlarda alırlar nedense... Emekli, maaş kuyruğunda yorulur, yoksulluk kokan çay bahçelerinde, pul şıkırtıları ve ucuz şakalardan gına gelir. Eve gitmek istemez, çünkü o eski ahenk yoktur; her şey çirkin bir rekabete dönüşmüştür. Gittiğinde karısı dırdıra başlayacaktır, sonra “Senin elinden bu hallere düştüm, ah! Beni kimler istemedi ki!..”ler yinelenecektir. Pencerenin kenarı için kavga edilecek, caddelerde koşuşturan gençleri gördüklerinde vefasız çocuklarından söz edeceklerdir. Birbirlerine söylemeseler de yaprakların düşüşlerini sayıp, “Artık sonbahar!” diye mırıldanacaklardır.
Kadınlar ise emeklilik ve menopoz dönemlerini birlikte yaşadıklarından, mutfağa gömülmenin ve benliklerine sahip çıkamamanın faturasını “Eyvah yaşlandım! Eşim beni beğenmiyor...” duyguları ile orasını, burasını gerdirmeye çalışsa da güzelliğin ve aşkın tenden öte bir şey olduğunu neden hiç düşünmezler ki? Her şeyin beyinde de bittiği malum... Çetin Altan şu deyimi kullanıyor, “Beyin şehveti”; en önemli aşk ve sevgi bu olsa gerek...
Mirasyediler, asalaklar ve paranın gücüne sığınarak yaşayan ölülerden söz etmeye gerek yok!