EV HANIMLARI NASIL SSK'LI OLUYOR HAKKINDA BİLGİ
Çalışmayan kadınlar, isterlerse hem SSK ya da Bağ-Kur sigortalısı olabilir, hem de belirli bir süre prim ödemek şartıyla emekli de olabilirler.
1-Öncelikle Bağ-Kur Yasası'nın ev kadınlarına isteğe bağlı sigortalı olma imkanı tanıyan değişik 79. maddesi hükümlerini ele alalım. Herhangi bir işyerinde çalışmayan ev kadınlarının, Bağ-Kur'dan isteğe bağlı sigortalı olabilmeleri için, görevli Bağ-Kur İl Müdürlüğüne yazılı olarak başvurmaları gereklidir.
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın çalışmayan eşlerinin ise, Bağ-Kur Genel Müdürlüğü'ne başvurmaları gerekiyor. Başvurular posta ile de yapılabilir. İsteğe bağlı sigortalı olmak isteyen ev kadınlarının, Bağ-Kur gelir basamaklarının ilk 12'si arasından, diledikleri bir basamağı seçmeleri gerekmektedir.
Daha önce, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşu kapsamında çalışmış olan ev kadınlarının bu kurumlardaki hizmet süresi de göz önünde bulundurularak basamak belirlemesi yapılmaktadır. Sözkonusu İlk 12 basamağın, her bir basamağındaki bekleme süresi bir (1) yıl; 13-24 arası basamaklardaki bekleme süresi ise iki (2) yıldır.
İsteğe bağlı sigortalılık, sigortalılık tescil talebinin kuruma intikal ettiği tarih itibariyle başlar ve terk talebinin kuruma intikal ettiği tarihte veya diğer sosyal güvenlik kanunlarına tâbi olarak çalışmaya başladığı tarihten bir gün önce veya sigortalının toplam borcunun üç aylık prim ve ceza tutarından fazla olması halinde sigortalının daha önce ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle sona erer. 2926 sayılı Tarım Bağ-Kur Kanunu kapsamına girmeden önce, Esnaf Bağ-Kur Kanunu kapsamında isteğe bağlı sigortalı olanların, isteğe bağlı sigortalılıkları devam eder.
Bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere, Bağ-Kur Kanunu'nun 24. maddesi kapsamına girmeyenlerden ev kadınları - bir mesleği icra eden kadınlar hariç -, isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı olabilmektedir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.10.1983 tarih ve 4319 / 4967 sayılı Kararı'nda "ev kadınlığı" sıfatı üzerinde titizlikle durmuş; isteğe bağlı sigortalılıkta ev kadınının bu sıfatına itiraz edeni, iddiasını ispatla yükümlü tutmuştur.
Bununla birlikte ev kadını olduğuna ilişkin belgeyi ikametgah muhtarlığı dışında bir muhtarlığa onaylatması halinde ise ispat yükümlülüğünün ev kadınına düşeceği görüşünü de açıklamıştır.
İsteğe bağlı sigortalılık için, BAĞ-KUR'A İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI GİRİŞ BİLDİRGESİ ile müracaat edilmelidir. Yurtiçinden isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler, daimi ikametgahlarının bulunduğu yerdeki İl Müdürlüğüne; yurtdışından isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenler, doğrudan Genel Müdürlüğe müracaat ederler.
İsteğe bağlı sigortalılık, terk talebinin kuruma intikal ettiği tarihte veya diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak çalışmaya başlama tarihi itibariyle sona erer.
Ayrıca, 3201 sayılı Yasa uyarınca, yurtdışında bir veya birçok işyerinde çalışan erkek vatandaşlarımızın yanlarında bulunan ve herhangi bir işte çalışmayan eşleri de, isteğe bağlı sigortalılık hakkından yararlanabilmektedirler.
Sigorta primleri ilgili ayın sonuna kadar ödenir. Ödenmemiş borcun, üç aylık prim ve ceza tutarından fazla olması halinde, daha önce ödenen primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle isteğe bağlı sigortalılık sona erer.
2-Bir işte çalışan sigortalı ev hanımları, çeşitli nedenlerle işten ayrılırlarsa, SSK sigortalısı olmayı devam ettirerek emekliliğe hak kazanmaları da mümkündür. Bunun için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gereklidir:
a)İsteğe bağlı olarak, sigortalılığa devam edeceğini belirten bir yazıyla Kuruma başvurmak,
b)Kuruma en az 1080 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak,
c)Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak ve buralardan kendi çalışmalarından dolayı aylık bağlanmamış olmak,
d)İsteğe bağlı olarak sigortaya devam edeceğini belirten başvurunun, Kurumca alındığı tarihi izleyen ayın başından itibaren başlayarak, her ay kesintisiz 30 gün üzerinden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek.
İsteğe bağlı olarak, sigortalılıklarını devam ettirmek isteyen ev hanımları, ödeyecekleri sigorta primlerini, prime esas kazancın alt ve üst sınırı arasında olmak koşuluyla kendileri belirlerler (SSK Md. 85). Belirlenen tutarın da, yüzde 30'u oranında prim öderler. Daha önce yüzde 20 olan bu oran, 1 Mayıs 2003 itibariyle yüzde 50'lik artışla, 30'a yükseltildi.
İsteğe bağlı sigorta primlerinin en geç ilgili olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi gerekiyor. Primlerini ardarda üç ay ödemeyenlerin sigortalılıkları, primi ödenmiş son ayın bitiminden itibaren sona erer.
3.İsteğe bağlı sigortalı ev kadınlarına, Bağ-Kur mevzuatındaki tam yıl prim ödeme ve yaş şartlarını; veya sosyal sigortalar mevzuatındaki sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve öngörülmüşse yaş şartlarını yerine getirirlerse yaşlılık ve malullük sigortasından aylıkları bağlanmaktadır.
Sigortalının ölümü halinde ise, yakını olan hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanacaktır. İsteğe bağlı sigortalı olan ev kadınları, sadece emeklilik dönemlerinde 'sağlık sigortası' hizmetlerinden de yararlanabilirler.