

11-HUD:
Meâl-i Şerifi
50- Âd kavmine de kardeşleri Hud'u gönderdik. Dedi ki: "Ey kavmim!
Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka bir ilâhınız yoktur. Siz sadece
iftira edip duruyorsunuz."
51- "Ey kavmim! Bu iş için sizden bir ücret istemiyorum. Benim ecrim
ancak beni yaratana aittir. Artık akıllanmayacak mısınız?"
52- "Ey kavmim! Rabbinizden mağfiret isteyin, sonra O'na tevbe edin ki,
üzerinize gökten bol bol bereket indirsin ve sizi kuvvetinize kuvvet
katarak çoğaltsın. Gelin günahkâr olarak dönüp gitmeyin."
53- Dediler ki; "Ey Hud! Sen bize açık bir mucize getirmedin. Biz de
senin sözünle tanrılarımızı terk etmeyiz. Ve biz sana inanmayız."
54- "Ancak şu kadarını diyebiliriz ki; "tanrılarımızdan bazısı seni fena
çarpmış". O da dedi ki; "Allah'ı şahit tutuyorum, siz de şahid olun ki
ben, Allah'a koştuğunuz ortaklardan uzağım."
55- "O'ndan başka herşeyden uzağım, artık hepiniz toplanın bana
istediğiniz tuzağı kurun, sonra hiç bekletmeyin.
56- "Ben muhakkak ki, hem benim Rabbim, hem de sizin Rabbiniz olan
Allah'a dayanmaktayım. Yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki, idaresi ve
yönetimi O'nun elinde olmasın. Benim Rabbim, hiç şüphe yok ki, doğru
yoldadır."
57- "Eğer, yine de yüz çevirirseniz, ben size ne ile gönderilmişsem,
işte onu tebliğ ettim. Ayrıca Rabbim, sizin yerinize başka bir kavmi
getirir de siz O'na zerrece zarar veremezsiniz. Hiç şüphesiz O, herşeyi
koruyup gözetendir.
58- Ne zaman ki emrimiz geldi, Hud'u ve beraberindeki iman edenleri,
tarafımızdan bir rahmet ile kurtardık, ayrıca onları çok ağır bir
azaptan da kurtardık.
59. İşte Âd kavmi buydu. Rablerinin âyetlerini bile bile inkâr ettiler
ve peygamberlerine isyan ettiler. Başa geçen her zorbanın emrine uyup
arkasından gittiler.
60- Hem bu dünyada, hem de kıyamet gününde bir lânetle izlendiler. Bilin
ki, Âd kavmi, gerçekten Rablerini inkâr ettiler. Yine bilin ki, Hud'un
kavmi olan Âd, defolup gittiler.
50- Ad'e de kardeşleri Hud'u peygamber gönderdik. Yani Hud aleyhisselam
soy bakımından başka bir kavminden değil, gönderildiği Ad kavminin bir
ferdi idi.
Tefsir kitaplarında Hud'un nesebi hakkında iki rivayet vardır.
Birincisi: Nuh'un oğlu Sam, Sam'ın oğlu İrem, İrem'in oğlu Avs, Avs'ın
oğlu Hulud, Hulud'un oğlu Rebah, Rebah'ın oğlu Abdullah, Abdullah'ın
oğlu Hud'dur.
İkincisi: Nuh'un oğlu Sam, Sam'ın oğlu Erfahşad, Erfahşad'ın oğlu Salih,
Salih'in oğlu Hud'dur. Ad ise Nuh'un amcası oğlunun oğlu imiş. Buna göre
Hud'un atası ile Ad kavminin atası olan Ad kardeş olmuş olur. Hud
aleyhisselam için "kardeş" sözünün kullanılması, kardeş bir kavme
gönderildiğine işaret eder. Ancak bu yorum, Kur'ân'da bildirilen genel
teâmüle; yani her kavme kendi içinden peygamber gönderilmesi geleneğine
aykırı olur. Zaten bu bölümün en son âyetinde (âyet 60) de açıkça
belirtildiği gibi, "Hud'un kavmi olan Ad defolup gittiler." ifadesinde
"Hud'un kavmi" denilmektedir. Hasılı bu kardeşliği iki kabilenin
kardeşliği açısından ele almak, her yönüyle ifadeyi zora koşmak olur.
Aslında burada Hud'a kardeşleri denmesinin sebebi, onun kendi kavmine
dostça, kardeşçe yaklaşımını bildirmek, yani baş olmak ve onlara
hükmetmek arzu ve niyetinde olmadığını vurgulamak, onun kardeşçe tavrını
ve tutumunu belirlemek içindir.
Hud onlara gönderildi de ne dedi bilir misiniz? Ey benim kavmim, dedi.
Allah'a ibadet edin. Ancak O'nu mabud olarak tanıyın, ancak O'na kulluk
edin. Size O'ndan başka hiçbir tanrı yoktur. Siz iftiracılardan başka
birşey değilsiniz. İlâh diye başkalarına tapıyorsunuz.
51- Ey kavmim! Buna karşılık ben sizden bir ücret istemem. Yani bu sözüm
sizden garaz ve fayda gözeterek söylenmiş bir söz değildir. Halis muhlis
bir nasihattır. Bu ihtarı hemen her peygamberin kıssasında görürüz.
Çünkü samimiyet, ihlas ve doğruluk, peygamberliğin ve nasihatın birinci
şartı ve hak ile batılın en esaslı farkıdır. Tevhid inancının da gereği
bu olduğundan, her peygamber kendi ümmetine bu uyarıyı yapmıştır. "O
halde ihlas nedir?" denecek olursa benim ecrim ancak beni yaratana
aittir. Bana bu yüce fıtratı veren yaratıcıma aittir. Bana ne verecekse
O verecektir. Artık siz akıl etmez misiniz? Aklınızı kullanıp, böyle
halisane söylenen ve doğrudan doğruya sizin yararınıza olan bu hak öğüdü
tutarak Allah hakkında iftiradan vazgeçmez misiniz?
52- Ey kavmim! Rabbinize istiğfar edin, O'na karşı günahlarınızı itiraf
edip af ve mağfiret dileyip sonra da O'na tevbe edin, şirk ve isyandan
pişmanlık duyup, imana ve doğru yola gelerek O'na yönelin, O'na kulluk
edin, ki, üzerinize gökten bol bol rahmet ve bereket göndersin. Size
kuraklık ve kıtlık çektirmesin, hayatınızı kuru maddelerin baskısından
kurtarıp yüceltsin. Ve kuvvetinize kuvvet katsın. Bilinen cismani
kuvvetinizi, henüz tanımadığınız manevi kuvvetle ikiye katlasın, kat kat
arttırsın. Ve mücrim mücrim yüz çevirmeyin. Yani günahlarınızda ısrar
ederek, bu güzel öğütleri dinlemekten yüz çevirmeyin, dinlememezlik
etmeyin.
Görülüyor ki, Hz. Hud'un bu tebliğatı, bu sûrenin başındaki ilkelerdir.
Hud Aleyhisselam'ın bu nasihatlarında. "Ben size şu mucize ile geldim"
gibisinden kesin bir açıklama yoksa da doğuştan gelen akıl ve kalbe
hitap eden deliller vardır. Kur'ân'da sürekli üzerinde durulan şey de bu
çeşit deliller ve belgelerdir. Aslında bunlar Salih Aleyhisselam'ın
devesinden ve Hz. Musa'nın asasından daha kesin ve daha kuvvetli
belgelerdir. Zira asıl mesele, akla uygun olan tevhid inancıdır.
53-Fakat Hud kavmi, fiilen imana zorlayacak ve ona mecbur edecek bir
kuvvet olmadıkça o gibi akli belgelere önem vermediklerinden, dediler
ki; ey Hud, sen bize bir beyyine ile gelmedin, bizi inanmaya mecbur
bırakacak bir açık delil, bir mucize getirmedin. Bu tıpkı Mekke
müşriklerinin Resulullah'a indirilen âyetleri âyet ve delil saymayıp "Ne
olurdu ona bir başka âyet indirilseydi." (Yunus 10/20) ve "Ne olurdu ona
bir hazine indirilseydi ve beraberinde bir melek gelseydi..." (Hud
11/12) demelerine benzer.
Ve biz, senin sözünden dolayı ilâhlarımızı terketmeyiz, ve biz sana
inanmayız.
54-55- Ancak deriz ki: İlâhlarımızdan bazıları her halde seni fenalıkla
çarpmış. Yani onlara dil uzattığın için seni delirtmiş, aklına fenalık
getirmiştir. Burada bazısı demelerinin sebebi, putlardan her birine
başka başka özellikler vermiş olmalarıdır: Şu filan hususun tanrısı bu
filan işin tanrısı gibi isimler uydurduklarından dolayıdır.
Bu inkâr ve inada, bu hezeyana karşılık Hz. Hud bizzat kendisinin en
büyük ilâhî belgelerden birisi olduğunu anlatan şu gerçekleri öne
sürerek cevap verdi ve dedi ki, ben Allah'ı şahit tutarım siz de şahit
olunuz ki, O'ndan başka sizin uydurduğunuz şeriklerden ben kesinlikle
uzağım. İmdi siz hepiniz toplanarak bana istediğiniz oyunu
oynayabilirsiniz Yani bundan daha açık ne gibi bir belge arıyorsunuz?
Yalnızca bana fenalık yaptığını iddia ettiğiniz bazı ilâhlarınız değil,
bütün şerikleriniz ve sizin hepiniz toplanarak bana fenalık yapmak için
dilediğiniz planı yapıp uygulayabilirsiniz, istediğiniz oyunu
yapabilirsiniz. Sonra bana hiç süre de tanımayınız. Yani elinizden
geleni geri koymayın, ne kötülük biliyorsanız hemen yapın, ne sizden ne
de tanrı diye taptığınız putlardan hiç korkmuyorum.
56- Ben Allah'a tevekkül ettim, O'na güveniyorum, O'nun beni
koruyacağına inanıyorum, ki, O Rabbim ve Rabbinizdir. Benim de malikim
ve efendim, sizin de Rabbiniz ve malikiniz. O'nun iradesi ve dilemesi
olmadan ne siz bana birşey yapabilirsiniz, ne de başkaları. Çünkü hiçbir
kımıldayan canlı yoktur ki, Rabbim onun alnını tutmuş olmasın. Yani
hepsinin alın yazısı, yaşaması ve yönetilmesi O'nun kudret elindedir.
Bütün ipler O'nun elindedir. Herşey onun mülkiyetinde ve
tasarrufundadır. Hiçbirini kaçırmaz, isterse hiçbirini kımıldatmaz.
Alnından tutmak, perçeminden yakalamak, zapt u rapt altına almak
anlamına deyimdir. Şüphe yok ki, Rabbim doğru yol üzerindedir.
Doğruluğun himayecisi, doğruların yardımcısıdır. Rızası hak, doğruluk ve
adalettedir.
57- Artık siz yine de yüz çevirirseniz, yani bu açık ve kesin
hakikatleri dinlemez ve doğruluğun yolu olan tevhid yolunu tutmazsanız
ben size tebliğ için gönderildiğim şeyi tebliğ ettim. Ben kendi vazifemi
yaptım. Rabbim -beni sorumlu tutmaz fakat sizin yerinize başka bir kavmi
getirir. Yani sizi helâk eder, yerinize başka bir kavmi halef yapar.
Hilafeti, yani yönetimi onlara verir. Ve siz de O'na hiçbir zarar
veremezsiniz. O'nun emrinden yüz çevirmenizin bütün zararı kendinize ait
olur. Çünkü benim Rabb'im herşey üzerinde gözetici ve koruyucudur. Hiç
bir şeyi gözden kaçırmaz ve yaptıklarınız O'ndan gizli kalmaz. Şu halde
O'na hiç bir zarar verme ihtimali olmaksızın cezanızı bulursunuz.
Şimdi "Acaba işin sonu ne oldu? Hud'un dedikleri gerçekleşti mi?"
denilecek olursa, bakınız ne oldu?
58- Ne zaman ki, emrimiz geldi, yani Hud'u dinlemediler, direndiler ve
azabı hak ettiler. Sonunda azap emrimiz geldi çattı, işte o vakit Hud'u
ve beraberinde iman edenleri tarafımızdan bir rahmet ile kurtardık.
'deki harfi sebebiyyedir ve rahmetin tenvini de "tefhim" içindir,
tarafımızdan büyük bir rahmet sebebiyle demektir. Ve büyük rahmetten
murad da iman nimetine hidayet etmek ve muvaffak kılmaktır. Ve Biz
bunları koyu, katı bir azaptan kurtardık. Yani, iman etmeyenler şiddetli
ve şumullü ağır bir azap ile helâk edilirlerken Hud ile müminler böyle
büyük bir rahmetle o tehlikeden kurtuldular. Söz konusu galiz azap
"Semum" azabıdır ki, bu bir "rîh-i sarsar" idi: Kâfirlerin burnundan
giriyor kıçlarından çıkıyordu, evlerini, mallarını yıkıp, sürükleyip
götürüyordu, herşeyi silip süpürüyordu. Her parçasını bir tarafa atıp
savuruyordu. Bununla beraber bazı müfessirler burada başka bir mânâ daha
olduğunu söylemişler: "Kurtardık" fiili iki defa tekrar edildiğine göre,
bunun birisi Ad kavmini helâk eden kum fırtınasından, diğeri de ahirette
cehennem azabından kurtarmaktır demişler ki, bu çok yerinde ve güzel bir
mânâdır. Nitekim bundan sonraki âyette hem dünya, hem ahiret açıkça
tasrih olunmuştur. Buna göre, esas mânâ şu demek olur: Biz bunları koyu
bir azapdan da kurtardık".
59-Ey dinleyen! İşte onlar, bugün gider oralarda dolaşırsanız görürsünüz
ki, o harabeler, o yıkıntılar ve kabirlerdir Ad kavmi. Bunlar ne diye
böyle oldular, neden o katı azaba uğradılar bilir misiniz? Rabblerinin,
(yani Allah'ın) âyetlerini inkâr ettiler ve Allah'ın Resullerine isyan
ettiler. Bu kavme gönderilen Hud peygamber olmakla beraber bunun
öğretileri esas itibariyle evvelki peygamberlerin de öğretilerine uygun
olduğundan ona isyan etmekle bütün peygamberlere isyan etmiş durumuna
düştüler. Ve her inatçı zorbanın arkasına düştüler
60- kendileri de hem bu dünyada lanetle izlendiler hem de kıyamet
gününde. Evet, Ad kavmi, gerçekten de Rab'lerine küfür ettiler, O'nu
inkâr edip kâfir oldular. Evet, defolup gitti Ad, o Hud'un kavmi. İşte
"Onlardan bir ümmet ki, onları bir süre dünya nimetlerinden
faydalandırır, sonra da tarafımızdan bir azaba uğratırız." (Hud 11/48)
âyetinde bildirilen ümmetlerden biri bu Ad kavmi idi ki, bunlara "Onu
helâk etti, önce gelen Ad'i." (Necm 53/50) âyetinde de bildirildiği
üzere yani "Önceki Ad" denilir.
Üçüncüsü Semud kavminin durumudur: O da şöyleydi:
Meâl-i Şerifi
61- Semud kavmine de kardeşleri Salih'i gönderdik. Dedi ki, "Ey kavmim!
Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka bir tanrınız daha yoktur. Sizi
topraktan O meydana getirdi. Sizi orada ömür sürmeye O memur etti. Bu
sebepten O'nun mağfiretini isteyin, sonra O'na tevbe edin. Şüphesiz
Rabbim yakındır, dualarınızı kabul eder."
62- Dediler: "Ey Salih,! Bundan önce sen bizim içimizde ümit beslenir
bir zat idin. Şimdi bizi babalarımızın taptıklarına tapmaktan mı
engelliyorsun?
Biz, doğrusunu istersen bizi davet ettiğin şeyden kuşkulandıran bir
şüphe içindeyiz."
63- Salih dedi: "Ey kavmim! Eğer ben Rabbimden açık bir mucize üzerinde
isem ve o bana tarafından bir rahmet bahşetmiş ise, ben Allah'a isyan
ettiğim takdirde beni O'ndan kim kurtarabilir? Demek ki, siz bana zarar
vermekten başka bir şey yapmıyorsunuz."
64- "Ey kavmim! İşte şu, Allah'ın dişi devesi, size bir mucizedir.
Bırakın onu Allah'ın yer yüzünde (otlaklarında) otlasın. Ve ona kötü bir
maksatla el sürmeyin, sonra sizi yakın bir azap yakalar."
65- Derken, o deveyi kestiler. Bunun üzerine Salih dedi ki: "Yurdunuzda
üç gün daha yaşayın. İşte bu, yalan çıkmayacak olan kesin bir vaaddir."
66- Ne zaman ki, azap emrimiz geldi, Salih'i ve beraberindeki iman
edenleri, tarafımızdan bir rahmet sayesinde kurtardık, üstelik o günün
perişanlığından da kurtardık. Hiç şüphesiz Rabbin güçlüdür, mutlak
üstündür.
67- O zalimleri, korkunç bir gürültü yakalayıverdi de oldukları yerde
çöküp kaldılar. 68- Sanki orada güzel güzel yaşayıp durmamışlardı. Bak
işte Semud, gerçekten de Rablerine küfretmişlerdi. Bak işte nasıl yok
olup gittiler.
61-68- "Semud'a da kardeşleri Salih'i gönderdik." Semud, kadim Arap
kabilelerinden bir kavim olup esas ataları "Sam'ın oğlu İrem'in oğlu
Amir'in oğlu Semud"dur. Diğer bir kavle göre de az su anlamına gelen
"semed" den alınmış bir kelimedir. Yaşadıkları yerin suyunun az olması
sebebiyle bu ismi almışlardır. Salih Aleyhisselam'ın nesebi ise
"Semud'un oğlu Cader'in oğlu Ubeyd'in oğlu Maşih'in oğlu Esef'in oğlu
Ubeyd'in oğlu Salih" olarak geçmektedir. Kendisi Semud kavminin ileri
gelenlerinden imiş. "İşte size Allah'ın şu dişi devesi bir mucizedir."
(Âyetin tefsiri için Şuara Sûresi 155-159. âyetlerin tefsirine bkz.)
Dördüncü misal Lut Kavmi'nin akıbetidir:
Meâl-i Şerifi
69- Andolsun ki, İbrahim'e de elçilerimiz (melekler) müjde ile geldiler
ve "selâm" dediler, o da "selâm" dedi ve hemen gidip onlara kızartılmış
bir buzağı getirdi.
70- Fakat onların o buzağıya el sürmediklerini görünce, tuhafına gitti
ve içinde onlara karşı bir korku uyandı. Onlar da "Korkma, biz Lut'un
kavmine gönderildik." dediler.
71- İbrahim'in karısı ayakta duruyordu bunun üzerine yüzü güldü. Ona
İshak'ı ve İshak'ın arkasından da Ya'kub'u müjdeledik.
72- "Vay başıma gelene!" dedi, "Ben bir kocakarıyım, kocam da yaşlı bir
adam. Bu gerçekten çok tuhaf bir şey!" 7
3- Dediler: "Sen Allah'ın emrine mi şaşıyorsun? Allah'ın rahmeti ve
berekâtı üzerinizdedir. Ey ev halkı! Muhakkak ki O, hamiddir (övülmeye
lâyıktır), meciddir (cömertliği boldur)."
74- İbrahim'den korku iyice geçip gidince, bu müjde de kendisine
gelince, bizim (meleklerimiz)le Lut kavmi hakkında tartışmaya girişti:
75- Çünkü İbrahim, çok yumuşak huylu ve çok yufka yürekli (yanık kalbli)
idi.
76- Melekler: "Ey İbrahim! Bu konuda bizimle tartışmaktan vazgeç. Çünkü
Rabbinin emri kesin olarak geldi ve onlara geri çevrilmesi mümkün
olmayan bir azap gelecektir.
77- Ne zaman ki, elçilerimiz Lut'a geldiler, bunların gelişleri yüzünden
Lut fenalaştı, eli ayağı birbirine dolaştı ve "Bu gün çetin bir gündür."
dedi.
78- Daha önceleri çirkin işler yapmış olan kavmi harıl harıl koşup
geldiler. Lut onlara: "Ey kavmim! İşte size kızlarım, onlar sizin için
daha temizdirler. Gelin Allah'tan korkun, beni misafirlerime rezil
rüsvay etmeyin. İçinizde hiç aklı başında bir adam yok mu?" dedi.
79- Onlar: "Sen de bilirsin ki, bizim senin kızlarınla bir ilgimiz
yoktur. Sen bizim ne istediğimizi gayet iyi biliyorsun." dediler.
80- Lut dedi: "Ne olurdu size karşı bir kuvvetim olsaydı, ya da çok sarp
bir yere sığınabilseydim."
81- Melekler dediler: "Ey Lut! Şundan emin ol ki, biz Rabbinin
elçileriyiz. Onlar sana asla zarar veremezler. Sen, gecenin bir kısmı
olunca ailenle birlikte hemen buradan çık git. İçinizden hiç kimse geri
kalmasın, eşin başka. Çünkü ona da onlara gelecek olan musibet
gelecektir. Haberin olsun, helâk zamanları sabah vaktidir. Zaten sabah
yakın değil mi?"
82- Ne zaman ki, emrimiz geldi, o ülkenin altını üstüne getirdik ve
üzerlerine istif edilip pişirilmiş çamurdan taşlar yağdırdık.
83- Bu taşlar Rabbinin katında damgalanmışlardı. Bunlar zalimlerden uzak
şeyler değildir.
69-76- Andolsun ki, gerçekten de elçilikle görevlendirilmiş olan
meleklerimiz İbrahim'e müjde ile vardılar. Burada elçi meleklerden
maksat Cebrail ile diğer iki melek diye rivayet edilmiştir. Bu iki
meleğin de Mikail ve İsrafil oldukları da ayrıca nakledilmiştir.
Muhammed b. Kâ'b'den gelen rivayette Cebrail ile birlikte yedi tane
daha, Dahhak'tan gelen bir rivayette dokuz, Suddi'den gelen bir
rivayette, yüzleri parlak genç oğlanlar suretinde onbir, Mukatil'den
gelen bir rivayette ise oniki oldukları söylenmiştir. Görülüyor ki, bu
kıssanın başında ifadenin üslubu değişmiştir. Zira bu kıssaların
anlatılış sebebi helâk olan kavimlerin durumunu bildirmektir. Bu kıssada
anlatılan da helâk olmuş olan Lut kavmidir. Halbuki Lut aleyhisselam Hz.
İbrahim'in yakın akrabasından ve onun şeriatı üzere gönderilmiş olan bir
peygamberdi. Bundan dolayı olay Hz. İbrahim'i de ilgilendireceğinden
önce İbrahim'in durumuyla ilgili bir kıssa ile konuya giriş yapılmıştır.
Peygamberler atası olan Hz.İbrahim anlatılınca da O'nun Allah katındaki
değerinin yüceliğini belirtmek için kıssa, ta yukarıdaki cümlesinin
benzeri olan bir cümle ile diye başlamıştır. Nitekim Musa kıssası da
böyledir. Burada söz konusu elçi melekler Lut kavmine gönderilmiş
olduklarından, Hz. İbrahim'e gelişleri, dolayısıyla bir geliş demek
olduğundan buyurulmuştur ki, selamet ve evlad müjdesi için gelmişlerdi.
77- Ne zaman ki, elçilerimiz Lut'a geldiler, Hz. İbrahim'in bulunduğu
kasabaya dört fersah uzaklıkta olan ve Lut kavminin bulunduğu bölgenin
en büyük şehri olan bu kasabanın adı "Sedum" veya "Sodom" imiş.
Melekler Hz. Lut'a gayet güzel yüzlü gençler şeklinde gelmişlerdi. Onun
için âyette Lut onların gelişinden fena halde sıkıldı, ve eli, ayağı
dolaştı, telaşa kapıldı.
78-81- Kavmi de ona harıl harıl koşup geldiler. Rivayet olunduğuna göre,
karısı o azgınlara haber göndermiş. Ve onlar daha önceden kötülük
yapıyorlardı. Yani utanıp sıkılmıyorlardı, çirkin işler
yapageliyorlardı, buna alışmışlardı. Utanma duyguları silinmişti,
hayaları kalmamıştı. Onun için hiç utanmadan ve arlanmadan fenalık
niyetiyle koşup Lut'a kadar gelmişlerdi.
İşte şunlar kızlarım. Bunlar sizin için gayet temizdirler. Yani onlardan
istediğinizi nikah edip güzel güzel alırsınız, pisliğe ve günaha
bulaşmazsınız. Katade, "kızlarım" tabirinden maksat Hz. Lut'un kendi öz
kızları olduğunu söylemiş ise de, Mücahid ve Said b. Cübeyr'den rivayet
olunduğu üzere, kavmin kızlarıdır, muhtar olan görüş de budur. Bir
peygamber ümmetinin babası durumunda olduğundan sevgi ve şefkatten
dolayı kızlarım, demiştir. Nitekim "Peygamberin hanımları ümmetin
analarıdır." (Ahzab 33/6) buyurulmuştur.
82- Ne zaman ki, emrimiz geldi, yani azap vakti gelip çattığında o
ülkenin üstünü altına çevirdik ve üzerlerine taş yağdırdık. Öyle taşlar
ki, siccildendir.
83- Kil taşından, yani kumla, çamurdan yapılmış dondurulmuş, cehennemde
pişirilmiş ve taşlaşmış, Rabbin katında damgalanarak istif edilmiştir.
Yani, her taşın kime ve nereye isabet edeceği ezelde takdir edilmiş,
suretine nakşedilip işlenmiş idi. Ve bunu Allah'dan başka bilen yoktu.
Yaratılışta böylece yapılmış, kendi özel yerlerine istif edilmiş,
hazırlanmıştı. Yani bu gibi olayları tesadüfen meydana gelmiş, durup
dururken kendiliğinden meydana gelmiş bir tabiat olayı gözüyle görüp
geçmemek gerekir. Çünkü gerçekte tesadüf diye birşey yoktur. Âlemleri
yaratan yüce kudretin tasarrufu vardır.
Ve bunlar zalimlerden uzak değildir. Yani, böyle taşlar, genellikle,
zalim olan kimselerden, özellikle de sûrenin başında geçtiği üzere
haktan göğüs büken ve yüz çeviren, sıkışınca "Bu bir sihir" diyen, "peki
o azabı engelleyen nedir?" diyerek küstahlık eden Mekke müşrikleri
içindeki zalimlerden ve kıyamete kadar gelecek olan öteki zalimlerden
uzak değildir.
Beşinci misal de Medyen ahalisidir: