This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Kar yağıyor ve ben hatırlıyorum. Kar... Üflenen bir mum gibi söndü koskocaman ışıklar.. Ve şehir kör bir insan gibi kaldı altında yağan karın. Lambayı yakma, bırak! Kalbe bir bıçak gibi giren hatıraların dilsiz olduklarını anlıyorum. Kar yağıyor ve ben hatırlıyorum. N.Hikmet
BĐR AYRILIŞ HĐKAYESĐ
Erkek kadına dedi ki: -Seni seviyorum, ama nasıl, avuçlarımda camdan bir şey gibi kalbimi sıkıp parmaklarımı kanatarak kırasıya çıldırasıya... Erkek kadına dedi ki: -Seni seviyorum, ama nasıl, kilometrelerle derin, kilometrelerle dümdüz, yüzde yüz, yüzde bin beş yüz, yüzde hudutsuz kere yüz... Kadın erkeğe dedi ki: -Baktım dudağımla, yüreğimle, kafamla; severek, korkarak, eğilerek, dudağına, yüreğine, kafana. Şimdi ne söylüyorsam karanlıkta bir fısıltı gibi sen öğrettin bana.. Ve ben artık biliyorum: Toprağın -
yüzü güneşli bir ana gibi en son en güzel çocuğunu emzirdiğini.. Fakat neyleyim saçlarım dolanmış ölmekte olan parmaklarına başımı kurtarmam kabil değil! Sen yürümelisin, yeni doğan çocuğun gözlerine bakarak.. Sen yürümelisin, beni bırakarak... Kadın sustu. SARILDILAR Bir kitap düştü yere... Kapandı bir pencere... AYRILDILAR... N.Hikmet
BĐR GEMĐCĐ TÜRKÜSÜ
Rüzgâr, yıldızlar ve su. Bir Afrika rüyasının uykusu düşmüş dalgalara. Işıltılı, kara bir yelken gibi ince direğinde geminin. Geçmekteyiz içinden bir sayısız bir uçsuz bucaksız yıldızlar âleminin.
Yıldızlar rüzgâr ve su. Başüstünde bir gemici korosu su gibi, rüzgâr gibi, yıldızlar gibi bir türkü söylüyor, yıldızlar gibi rüzgâr gibi su gibi bir türkü. Bu türkü diyor ki, «Korkumuz yok!
Đnmedi bir gün bile gözlerimize bir kış akşamı gibi karanlığı korkunun.» Bu türkü diyor ki, «Bir gülüşün ateşiyle yakmasını biliriz ölümün önünde sigaramızı.» Bu türkü diyor ki, «Çizmişiz rotamızı dostların alkışlarıyla değil gıcırtısıyla düşmanın dişlerinin.» Bu türkü diyor ki, «Dövüşmek..» Bu türkü diyor ki, «Işıklı büyük ışıklı geniş ve sınırsız bir limana dümen suyumuzda sürüklemek denizi..» Bu türkü diyor ki, «Yıldızlar rüzgâr ve su...»
Başüstünde bir gemici korosu bir türkü söylüyor; yıldızlar gibi rüzgâr gibi,
su gibi bir türkü..
BU YAZI UZUN SENELER DÜNYA EMPERYALĐZMĐNĐN ŞARKTA KANLI BEKÇĐLĐĞĐNĐ YAPAN ÇARLIK RUSYASININ NE SURETLE ÖLDÜĞÜNE DAĐRDĐR Bin dokuz yüz on yedi ikinciteşrin yedi... Yumuşak ve derin sesiyle Lenin: "Dün erkendi, yarın geç zaman tamam bugün," dedi.. Yağlı çarklılarla yağlı işçiler: "Bugün!" dedi. Ölümü açlıktan öldüren siper: "Bugün!" dedi. Ağır çelik kara toplarıyla AVRORA: "BUGÜN!" dedi, "BUGÜN!" dedi.. ............... ....... ..........
................. Artık ne kışlık sarayda sarhoş eteklerin ipekli sesi, ne paskalya çanlarında deli duası çarın, ne Sibirya yollarında zincir iniltisi... Artık votka kadehlerinde ıslanmıyacak sarı sarkık bıyıkları pameşçiklerin. Kara toprağın üstünde bir avuç kan gibi yanmıyacak, bakır sakalları açlıktan ölen mujiklerin. Artık kararmıyacaktır karlı sokaklar kara bir rüzgar gibi geçen Çarın kazaklarından. Sarkmıyacaktır işçi kadınların kanlı saçları: kara kalpaklı kazakların mızraklarından. Yandı kanatları iki başlı kara kartalın, düştü yere, öldü.
Buzlu Baltık denizinin kıyısında bir pencere örtüldü. Açıldı bir pencere.... Bin dokuz yüz on yedi ikinciteşrin yedi... N.Hikmet
CEVAP NUMARA DÖRT Bu yazı gizli bir din halinde bir nevi Neo-faşist bir ideoloji yaptıkları halde bunu ikrardan sakınanlara aittir. Böyle bir halt karıştırmıyoruz, diyenler üzerlerine alınmayabilirler. Onlar istiyorlar ki çift ağızlı baltalarıyla yuvarlansın kafalarımız önüne yarın o kara gömlekleri beyaz kordonlu golf pantolonlu kadroların.. KARDEŞLER! Onlara sokakta rastlarsanız eğer ölümü görmüş gibi çevirin başınızı. Kirpiksiz sarı gözler gözünüze bakarken arkadan sırtınıza bir bıçak girebilir...
Onlar istiyorlar ki kara toprağın kalbi durana kadar biz pazarda kelepir bir mal gibi satalım kafamızın ışığını, gücünü kolumuzun.. Kadınlarımızı karşılarında oynatalım. Ve dumanlanmağa başlayınca gözümüzün bakışı, yavaşlayınca damarlarımızda kanın akışı karaya vurmuş balıklar gibi köprü altlarında yatalım.. KARDEŞLER! Onlara elleriniz dokunmuşsa eğer yedi tas su dökün ellerinize. Yırtarak bayramlık gömleğimi ben peşkir yaparım size... Biz ayrı dillerde aynı şarkıyı okuyanlar, Biz aynı yastıkta yatar gibi toprağa başlarını yan yana koyanlar, Biz, yüzümüzün derisi koyu açık yanmış diye, saçlarımız ayrı ayrı boyanmış diye
barsaklarımızı birbirimizin avucuna dökerek birbirimizin gırtlağını dişimizle sökerek gebereceğiz... Ve kadrolar parlatarak kara gömleklerinin beyaz kordonlarını gömecekler kadife koltuklara golf pantolonlarını... KARDEŞLER! Onların adına benziyorsa adınız eğer adınızı değiştirin. Vebanın girdiği kapıdan girin onların evine atmayın ayak.... Onlar istiyorlar ki çift ağızlı baltalarıyla yuvarlansın kafalarımız önüne yarın o kara gömlekleri beyaz kordonlu golf pantolonlu kadroların...... N.Hikmet
DÜNYANIN EN TUHAF MAHLUKU
Akrep gibisin kardeşim, korkak bir karanlık içindesin akrep gibi. Serçe gibisin kardeşim, serçenin telaşı içindesin. Midye gibisin kardeşim, midye gibi kapalı, rahat. Ve sönmüş bir yanardağ ağzı gibi korkunçsun, kardeşim. Bir değil, beş değil, yüz milyonlarlasın maalesef. Koyun gibisin kardeşim, gocuklu celep kaldırınca sopasını sürüye katılıverirsin hemen ve âdeta mağrur, koşarsın salhaneye. Dünyanın en tuhaf mahlukusun yani, hani şu derya içre olup deryayı bilmiyen balıktan da tuhaf. Ve bu dünyada, bu zulüm senin sayende. Ve açsak, yorgunsak, alkan içindeysek eğer ve hâlâ şarabımızı vermek için üzüm gibi eziliyorsak kabahat senin, — demeğe de dilim varmıyor ama — kabahatın çoğu senin, canım kardeşim!
. çıplak ayaklı bir çocuk yatıyor. giden kardeşimin en sevdiği şarkıydı.. En sevdiği şarkı. Bembeyaz karanlıkta parlıyan raylar uzaklaşılıp kavuşulmamayı hatırlatıyor. Đstasyonun üçüncü mevki bekleme salonunda siyah başörtülü. Bu.pencerelerde.. Bir şarkı söylüyorlar içerde.. Gece ve kar .. Ben dolaşıyorum.1947 GĐDEN Camların üstünde gece ve kar.
çıplak ayaklı bir çocuk yatıyor.. PANTOLON..En sevdiği. Kardeşler. Đstasyonun üçüncü mevki bekleme salonunda siyah başörtülü. Bembeyaz karanlıkta parlıyan raylar uzaklaşılıp kavuşulmamayı hatırlatıyor. bakmayın gözlerime ağlamak geliyor içimden..... Ustalarımın ustası Marks'ın . En. KASKET VE FÖTRE DAĐR Bana: "temiz gömlek giymek düşmanıdır... N..Hikmet – 1933 GÖMLEK. Bir şarkı söylüyorlar içerde!..." diyenler varsa eğer. Gece ve kar pencerelerde. muazzam hocamın resmine baksın.
. Vladimir Đliç Ulyanof Lenin ateşten bir dev gibi çıktığı zaman barikata. bir övün yemek yerdi dört günde.ceketi rehindeydi. .. yakalığı da vardı kıravatı da. Dalgalanırdı fakat heybetli sakalı: bembeyaz tertemiz kolalı bir gömleğin üstünde... şu bizim tarihi de mek parmak okusunlar: 1848'de kurşunlar demir bir tarak gibi geçerken başından. halis Đngiliz kumaşından halis Đngiliz modasıyla ütülü mum gibi bir pantolon giyerdi -Alanglezinsanların en büyüğü Engels. Ütülü pantolana idam hükmü kim verdi? Tosunlar.
.. bir iki kilometre kadar. haftada bir gün sevgilimle seyrana giderken biricik fötrümü tertemiz giymek içindir bu. Marksisto-Leninist şuur. herhangi bir proleter şairiyim. adale. Buna rağmen ben: haftada altı gün kasketliysem eğer.. ne de biricik fötrüm beni geçmekte olan geçmişe alet eder. et.. sinir ve deriyim. Fakat neden benim iki fötrüm yok? .Bana gelince: Ben ki. damar. 30 kilo kemik 7 litre kan. ne kafamın dışındaki kasket içindekine delalet eder..
Belki biraz derbederim.... pek değil. Lakin hep asıl sebep: proleterim.. ayakta dikilip anası ağlamak sapına kadar çalışmaktır. be birader. proleter!!. Budala mıyım? Eh.... .Ne dersin üstat? Tembel miyim? Hayır! Günde 12 saat sayfa bağlamak. Kapkara cahil miyiz? Hayır! Mesela: "Sat-Sin" bey kadar cahilü cühela olmasam gerek.
2. iki milyon fötrüm. rüzgarları en serin uçurumları en derin havaları en ışıklı sıra dağlara.Hikmet . Laaaaaaa!!!!!!!. Dostların arasındayız! Güneşin sofrasındayız! ..Ve benim iki fötrüm. Arkamızda bir düşman gözü gibi karanlığın yolu... Önümüzde bakır taslar güneş dolu.1931 GÜNEŞĐN SOFRASINDA SÖYLENEN TÜRKÜ Dalgaları karşılayan gemiler gibi. ancak her proleter gibi. gövdemizle karanlıkları yara yara çıktık. Ve ilaaaaaaa. Borsalino-Habik-Mosan-Mançister tezgahlarının sahibi olursam-olursak-olacak!.5.. N..
. nerden geçelim? Yalnayak koşarak devlerin geçtiği yerden geçelim. Doldurun çocuklar. Taşları birbirine vurun çocuklar. Heeey. göz göze yan yana durun çocuklar.Dağlarda gölgeniz göklere vursun. Heeey hop Heeey hep . Başları göklere atalım serden geçelim. doldurun doldurun doldur içelim.
Gömlekleri kirli değil çatık değilmiş kaşları.Hikmet HABER Onlardan haber geldi. "Dayandık!" dememişler. . "Yandık!" dememişler.birden geçelim. Dostların arasındayız! Güneşin sofrasındayız!. doldur içelim. Yalnız biraz uzamış tıraşları. doldurun doldurun. N. Doldurun çocuklar. Oradan onlardan. Dayanmışlar biliyorum.
çatık değilmiş kaşları. bir benim babam varmış. Develer tellallık edip satarken develeri.. .. Yalnız biraz uzamış tıraşları. bir de bir zatımuhteremin pederi.Hikmet HĐCĐV VADĐSĐNDE BĐR TECRÜBEĐ KALEMĐYE Bir varmış bir yokmuş. dazlak kafalı ufak tefek bir adam.Gözleri gülerek bakıyorlarmış adama. Şakaklarında taze bir yara varmış ama. Benim babam. N..
. diyelim. bütün ömrünce çevirmiş simsiyah defterleri. diye kalbinin atışını saydınız. Tutmuyordu babamın öpülesi elleri.O bir zatımuhteremin pederi Đkinci Sultan Hamidin meşhur hırsız seraskeri. Ey zatımuhterem! Şaire. ekmeğinden çalarak. Ve dünyaya yummadan evvel ışıklı çocuk gözlerini siz onun yanındaydınız. kumun üstüne akan kandan yüzde yüz komisyon alarak han. "Kısa kes. dolu koymuş boş çıkmış.. O. apartıman yapmış. bir zatımuhteremin pederi Yemen çölünde açlıktan ölenlerin suyundan. Son beş papelin hesabını vermeden ölmesin. hamam. Benim babam. sözlerini!" Ölmüş sizin serasker peder.. Benim de babam öldü.
Size gelince: sizi meşhur eden şey: hırsız bir babanın kanlı altınlarını çalan . Dikkat! Kolumu geriyorum. Babamın gözleri artık simsiyah defterleri göremiyordu. Öldü benim babam. Benim şöhretim nerden gelir. Taktınız tenezzülen kendi elinizle siz bir ölünün burnuna gözlüğünü.O eller. Sizin peder ölmüş. Đkimiz karşı karşıyayız. beş papelin hesabını istediniz... ben neyimle meşhurum -MALUM!.. Đşte o hesabı şimdi ben veriyorum. Fakat yine siz haklısınız: o gündü hesap günü. Karşı karşıya kaldık iki meşhur adam. Size bir tokat borcum vardı.
bir benim babam varmış.. Bir varmış bir yokmuş. . Öldü benim babam. büyük kemancılar veren çingene çadırlarının yüz karasıdır. görmemiştir soyunuz gibi bir soyu. Ey zatımuhterem! Ölmüş sizin serasker peder.. Edirne boyu çingeneleri. Sizin şöhretiniz: lanetle dolu bir yükün çuval darasıdır. Đnanmazsanız eğer..hırsız bir oğlun parasıdır. Develer tellallık edip satarken develeri. bir de bir zatımuhteremin pederi.. Şöhretiniz: kıvrak çengiler. Karşı karşıya kaldık iki meşhur adam. karıştırsın alim efendiler kalın yapraklı kitaplar gibi seneleri: anlarsınız ki.
... ve insanlar ellerini korkmadan düşünmeden birbirlerinin ellerine bırakarak yıldızlara bakarak: -"Yaşamak ne güzel şey!" diyecekler... ...N....... ..... .Hikmet – 1933 HĐÇBĐR AĞAÇ BÖYLE HARĐKULADE BĐR YEMĐŞ VERMEMĐŞTĐR Topraktan ateşten ve denizden doğanların en mükemmeli doğacak bizden.... bir insan gözü gibi derin bir salkım üzüm gibi serin .........
bir ferah bir rahat bir işitilmemiş şarkı söyliyecekler..Hikmet HOŞ GELDĐN Hoş geldin! .. Topraktan ateşten ve denizden doğanların en mükemmeli doğacak bizden. Ve en vadedici bir yaz gecesi bile böyle sesler böyle inanılmaz renklerle sabaha ermemiş olacaktır... Hiçbir ağaç böyle harikulade bir yemiş vermemiş olacaktır. N.
. Dinleyip diyecek çok..Hikmet . N.... Çarşamba gecesi MEMLEKETĐMDEN ĐNSAN MANZARALARI . Hoş geldin! Ayrılık uzun sürdü.1932 Birinciteşrin 5. Gözledik. Hoş geldin! Biz bıraktığın gibiyiz...Kesilmiş bir kol gibi omuz başımızdaydı boşluğun. Ustalaştık biraz daha taşı kırmakta. dostu düşmandan ayırmakta. YÜRÜYELĐM... Yerin hazır. Fakat uzun söze vaktimiz yok. Özledik.. Hoş geldin. Hoş geldin.
mahrem şehveti efendim. . başımın üzerinde. çığlıksız doğum. efendim. orda bir hamam tasının mahrem şehveti. orda yıldız yıldız yanıyor milyonlarla mum. gümüş kuşlu bir hamam tasının ve koynuna ilk girdiğim kadının kızıl saçları. orda tepişmeden çiftleşmeler. Bakıyorum yukarıya: bir denizaltı gemisi görüyorum. zırhının ve suyun içinde balık gibi kapalı ve ketum. orda ışıl ışıl. yeşil.ĐKĐNCĐ BÖLÜM I Atlantiğin dibinde upuzun yatıyorum. Orda. çok yukarıda. ey demir çarıklı ruhum. Orası camgöbeği aydınlık. orda yeşil. yüzüyor elli metre derinde. yukarıda. efendim. balık gibi. orda dünyamızın ilk kımıldanan eti. Atlantiğin dibinde dirseğime dayanmış. efendim. Orda.
Artık dibe kadar inen kat kat kalın sular kati ve mutlak ve en dipte ben. Hacıbaba. köksüz ağaçları kıvıl kıvıl mahlukları deniz dünyasının. upuzun yatıyorum. Sonra onlar da yok. . orda hayat. 400 metroya kadar sızıyor ışık. Yanlız ara sıra acayip balıklar geçiyor karanlığın içinde ışık saçarak. orda başlangıcımız. Sonra alabildiğine derin alabildiğine derin karanlık.Orda rengarenk otları. Hacıbaba. bakıyorum yukarlara. orda başlangıcımız ve orda hain. tuz. Ben. çelik ve sinsi bir denizaltı gemisi. iyot. upuzun yatıyorum dibinde Atlantiğin dirseğime dayanmış.
Gemilerin dümenlerine baktım: telaşlı ve korkaktılar. yedi. gemiler bir bıçak darbesinden en yumuşak yerini karnını saklamak isteyen insanlara benziyorlardı. Dümenleri ne tuhaf suyun içinde Đnsanın tutup tutup kıvırası geliyor. karınlarını gördüm ağızları da orda. Denizaltılar birden üç oldular.Avrupa Amerika' dan Atlantiğin yüzünde ayrıdır dibinde değil. Dönüyor keyifili keyifli pervaneleri. Köpekbalıkları geçti gemilerin altından. Gemiler şaşırdılar birdenbire. Gemilerin omurgalarında imdat arar gibi bir hal vardı. efendim bir torpil. Denizaltı gemisi bir torpil attı. altı. Gazgemileri düşmana ateş açarak . herhalde köpekbalıklarından değil. Omurgalarının altını görüyorum. omurgalarının altını. sekiz. birbiri peşi sıra. derken. Gazgemileri gidiyor yukarda. çok yukarda.
yağlı ve yapışkan bir alev deryası efendim. kapkara. Gece uykuda gezenler gibi bir hali var: lunatik. gömgök. Yukardan dibe doğru inen gazgemisine bak. ve direği. Artık baskıya dayanamaz. dağılıp parçalanmalar. Geçti kargaşalığı. girdi deniz dünyasının cennetine. benzin. . Mazot. parçalanır. tutuştu yüzü denizin. Kayboldu ıslak karanlıkta. arzın ilk teşekkülü hengamesinden bir manzara. gaz. Ve denizin yüzüne yakın suyun içi allak bullak. Bir alev deryasıdır şimdi yukarda akan. bacası yahut nerdeyse yanıma düşer. Fakat durmadan iniyor. Köpürüp. Kıpkızıl. efendim.insanlarını ve yüklerini suya döküp saçarak batmaya başladılar.
3-Kırmızı lahana. Münihli Hans Müller için vazife üçtü: . Birden bire bir denizaltı düştü yanıbaşıma. Bir tortu gibi dibe çöküyorlar tortu gibi çöküyorlar. Baş aşağı. Hacıbaba. Münihli Hans Müller üç şey severdi: 1-Altın köpüklü arpa suyu 2-Şarki Prusya patatesi gibi dolgun ve beyaz etli Anna. 39 ilkbaharında denizaltıcı olmadan önce Münihli Hans Müller Hitler hücum kıtası altıncı tabur birinci bölük dördüncü mangada sağdan üçüncü neferdi.Yukarda insanla dolu denizin içi. bir şeyler aranıyor kolları bacakları. uzanıp kısalıyor. baş yukarı. Parçalanmış bir tabut gibi açıldı köprüüstü kaportası ve Münihli Hans Müller dışarı çıkıverdi. Ve hiçbir yere. hiçbir şeye tutunamadan onlarda iniyorlar dibe doğru.
vazifesi ve korkusuyla 39 ilkbaharına kadar bahtiyar yaşıyordu. 3.Der Führer. 2-Der Führer. Münihli Hans Müller'in kafasında. Münihli Hans Müller sevgisi. 2-Yemin etmek tabancanın üzerine. dilinde üç korku vardı: 1-Der Führer.1-Çakan bir şimşek gibi mafevke selam vermek. Ve Vagneryen bir operada do sesi gibi heybetli Şarki Prusya patatesi gibi dolgun ve beyaz etli Anna'nın tereyağı ve yumurta krizinden şikayet etmesine şaşıyordu. Diyordu ki ona: . 3-Günde asgari üç çıfıt çevirip sövmek silsilelerine. yüreğinde.
Sen beyaz ve uzun entari giyeceksin. Ve mutlak hepsi erkek 12 çocuğumuz olacak. yepyeni bir manevra kayışı takacağım.-Bir düşün Anna. tereyağı. yumurta yiyeceğiz diye top. kırmızı sivri burnunda esef. Bir düşün Anna. ve ince dudaklarının kıyılarında keder. efendim. tüfek yapmazsak eğer yarın 12 oğlumuz nasıl muharebe eder? Münihlinin 12 oğlu muharebe edemediler çünkü doğamadılar. . Tepemizde çatılmış kılıçların altından geçeceğiz. pırıl pırıl çizmeler giyeceğim ben. Ve şimdi 41 sonbaharı sonlarında dibinde Atlantiğin benim karşımda durmaktadır. balmumundan çiçekler takacaksın başına. Seyrek sarı saçları ıslak. Anna'yla zifaf vaki olmadan önce bizzat harbe girdi Hans Müller. çünkü henüz.
bunları düşünürken yanımızda peyda oluverdi . ve artık bir daha arpa suyu içip yiyemeyecek kırmızı lahanayı. Ben Hans Müller'e bakıp. Đnsanın yüzüne nasıl bakarsa ölüler. çoğalıp eksilmiyor. Şimdi şişecek birazdan. Gözü bir parça yaşlı. silmiyor. ama o bütün bunları bilmiyor. Ben biliyoum ki. sular sallayacak onu ve balıklar yiyecek sivri burnunu. Cebinde parası var.Yanı başımda durduğu halde yüzüme çok uzaklardan bakıyor. efendim. Hacıbaba. Ve işin tuhafı artık ne kimseyi öldürebilir ne de kendisi ölebilir bir daha. yükselecek yukarıya. o bir daha görmeyecek Anna'yı. Ben bütün bunları biliyorum.
uzun. Açmadı gözlerini. Gazgemilerinden birinde serdümendi. zayıf. harpten sonra artık işsiz ve aç kalacak değiliz. pembe beyaz. temiz ve tavan süpürgesi gibi münasebetsiz. "-Evet " dedi. Fakat değişecek hürriyette bu son bahis. tombul mu tombul. harp içinde bile Çörçil'e sövmek hürriyeti ve canım istemese de aç kalmak hürriyeti uğruna. "Đngiliz imparatorluğu ve hürriyeti için: Canım isterse. Bir oğlu vardı Tomson'un: altı yaşında bir oğlan. efendim. . Şişman ve matruştu. Gözleri sımsıkı kapalıydı. Kaşları ve kirpikleri yanmıştı. sarı papa mı sarı papa. tavan süpürgesi gibi. Bir karısı vardı Tomson'un: tavan süpürgesi gibi bir kadın. Planı hazırlıyor Lordlarımızdan biri. titiz. Hacıbaba. "-Vefat ettiniz" dedim. dedi Çörçil. Tuttum Tomson'un elinden. Ben Đngiliz Đmparatorluğu'nu dağıtmaya gelmedim.Liverpul Limanından Harri Tomson. Adalet: ihtilalsiz.
fakat dokunmadılar ötekisine. hele hümoru seven ölü Đngilizler. Tomson' la Müller'i yanyana yatırdım. yan yana yükseldiler yukarı doğru. Şiştiler yan yana. son.Ben de ihtilal çıkarmaya gelmedim: buna Kenterburi başpiskoposu bizim tredünyonun reisi ve karım razı değil. Balıklar Tomson'u afiyetle yediler.1963) . Hacıbaba. Đşte bu kadar." Sustu Tomson. Nazım HĐKMET (1902 . sen de hayvansın ama akıllı bir hayvan.. Hayvan deyip geçme.. Đngilizler fazla konuşmayı sevmezler. Ve ağzını açmadı bir daha. Hans'ın etiyle zehirlenmekten korktular anlaşılan. nokta. Ay bek yur pardın.
ASYA-AFRĐKA YAZARLARINA Kardeşlerim bakmayın sarı saçlı olduğuma ben Asyalıyım bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım ağaçlar kendi dibine gölge vermez benim orda sizin ordakiler gibi tıpkı benim orda arslanın ağzındadır ekmek ejderler yatar başında çeşmelerin ve ölünür benim orda ellisine basılmadan sizin ordaki gibi tıpkı bakmayın sarı saçlı olduğuma ben Asyalıyım bakmayın mavi gözlü olduğuma ben Afrikalıyım okuyup yazma bilmez yüzde sekseni benimkilerin şiirler gezer ağızdan ağıza türküleşerek şiirler bayraklaşabilir benim orda .
Moskova Ben . .sizin ordaki gibi kardeşlerim sıska öküzün yanına koşulup şiirlerimiz toprağı sürebilmeli pirinç tarlalarında bataklığa girebilmeli dizlerine kadar bütün soruları sorabilmeli bütün ışıkları derebilmeli yol başlarında durabilmeli kilometre taşları gibi şiirlerimiz yaklaşan düşmanı herkesten önce görebilmeli cengelde tamtamlara vurabilmeli ve yeryüzünde tek esir yurt tek esir insan gökyüzünde atomlu tek bulut kalmayıncaya kadar malı mülkü aklı fikri canı neyi varsa verebilmeli büyük hürriyete şiirlerimiz 22 Ocak 1962. senden önce ölmek isterim.
. Ama biz o zamana kadar . Ve toz oluyorum yaşıyorum yanında senin. Fedakârlığımı anlıyorsun : vazgeçtim toprak olmaktan. beyaz camdan olsun ki içinde beni görebilesin.. odanda ocağın üstüne korsun içinde bir kavanozun. ta ki bir savruk gelin yahut vefasız bir torun bizi ordan atana kadar. beni yaktırırsın. sen de ölünce kavanozuma gelirsin. Kavanoz camdan olsun. Sonra.Gidenin arkasından gelen gideni bulacak mı zannediyorsun? Ben zannetmiyorum bunu. vazgeçtim çiçek olmaktan senin yanında kalabilmek için.. Đyisi mi.. Ve orda beraber yaşarız külümün içinde külün. şeffaf.
Toprağa beraber dalacağız. pek çok. Hayat taşıyor içimden.o kadar karışacağız ki birbirimize. ama sen de beraber. Yalnız pek sevimsiz buluyorum bizim cenaze şeklini. Kaynıyor kanım. Ama ölüm de korkutmuyor beni. atıldığımız çöplükte bile zerrelerimiz yan yana düşecek. Ben daha bir çocuk doğuracağım. ama çok. Ve bir gün yabani bir çiçek bu toprak parçasından nemlenip filizlenirse sapında muhakkak iki çiçek açacak : biri sen biri de ben. Yaşayacağım. Ben ölünceye kadar da . Ben daha ölümü düşünmüyorum.
Hapisten çıkmak ihtimalin var mı bu günlerde? Đçimden bir şey : belki diyor 18 Şubat 1945 Piraye Nâzım Hikmet BENERCĐ KENDĐNĐ NĐÇĐN ÖLDÜRDÜ? BĐRĐNCĐ KISIM BĐRĐNCĐ BAP .bu düzelir herhalde.
Genç adam piposunu çıkarıyor cebinden aranıyor kibriti. Kim bilir belki böyle bir akşam.... YILDIZLARA VE AŞKA DAĐRDĐR.. Genç adam ayakta. Akıyor şehirden geçen nehir genç adamın ayakları dibinden.. düşünüyor büyük hakîm Heraklit'i genç adam. I Şehir uzakta. Bakıyor akar suya düşünüyor Heraklit'i. .... böyle bir akşam. HAKÎM HERAKLĐT'E.BĐR GENÇ ADAMA.
Heraklit. Gebedir her sukut bir yükselişe. Heraklit. Ne mümkün karşı koymak bu köpürmüş gelişe.. akar suya kabil mi vurmak kilit? Şehir uzakta. dalgalarında dağlıdır alnı en mukaddes putun kızgın demir damgasıyla sukutun.. Akıyor şehirden geçen nehir genç adamın ayakları dibinden. ne akıştır ki bu. Genç adam ayakta.» Heraklit. Genç adam . ne akıştır bu!. bu hâl beni hayran bırakmada.Heraklit alnını yeşil gözlü zeytinliklerde akan suya eğdi ve dedi: «— Her şey değişip akmada. Heraklit!.
Pencerelerin dışında yıldızlı geceler. Delikanlım!. . Đyi bak yıldızlara. Ben. Perdesiz pencereler. II Dikine mustatil bir apartımanın en üst katında dört köşe bir oda. Belki bir daha yıldızların ışığında kollarını ufuklar gibi açıp geremezsin.kibritini çıkarıyor cebinden yakıyor piposunu. Genç adam alnını dayamış cama. romanın muharriri diyorum ki genç adama: — Delikanlım!.. onları belki bir daha göremezsin.
korkunç.. «— BEKLETTĐM MĐ?» «— ÇOK. Yıldızlar ve senin kafan kâinatın en mükemmel şeyidir. kudretli ve iyidir. Kesiyorum sözümü. Đyi bak yıldızlara onları göremezsin belki bir daha. Delikanlım!..Senin kafanın içi yıldızlı karanlıklar kadar güzel. ya bir köşe başında kan sızarak kaşından gebereceksin.. belki anlamadın.. Belki beni anladın. Delikanlım!. . Sen ki.. ya da bir darağacında can vereceksin. Đşte kapı açıldı geldi beklenen kadın.
DUDAKLARI .Ama zarar yok.. Sev bakalım. Ayakları karanlık boşluklara sallanıyor. Sallanıyor ayakları sallanıyor ayakları... Oturdular pencerenin içine.. sağda..... ......» Kadın yakaladı genç adamı elinden. Sevmek mükemmel iş delikanlım.. seeeeev sevebildiğin kadar..... Bir yumrukta kırdı camı.. solda gece yanıyor.. benden izin sana.. Mademki kafanda ışıklı bir gece var. Genç adam yakaladı kadını belinden. Sarktı ayakları gecenin içine. . Işıklı bir deniz dibi gibi başlarında.....
.. . I Mevzubahs gencin ismi: BENERCĐ. AYIN ON DÖRDÜNE. MÜSEBBĐBĐ MEÇHUL BĐR ĐHANETE DAĐRDĐR. SEVGĐLĐNĐN ŞAHISLARINA.. VE NĐHAYET..ĐKĐNCĐ BAP GENÇ ADAMIN. TĐBET MABETLERĐ VE AMERĐKAN FĐLĐMLERĐNE. Kendisi aslen Hintli olup maskatı re'si DELHĐ'dir...... GENÇ ADAMIN ESRARENGĐZ MEŞGALESĐNE.
.Dostlarının nazarında tam adam. Đmdi. siz. düşmanlarının indinde azgın bir delidir ve Britanya polisinde künyesi şüphelidir. diye sorarsam size. . be nefis Mis nerde. Birinci babımızda..... tek burunlu. Kendileri bir Đngiliz mis'idir. Benerci'nin odasına gelen kadın mühim bir rol oynıyacak kitabımızda. Şeklü şemailine gelince: Ne PATAŞON gibi tombul bir cüce. ne de VĐLLĐ FRĐÇ gibi bir babik oğlandır O. basbaya insandır O. iki gözlü. Hem Đngiliz mis'lerinin nefisidir.. cevaben: «— Mermer merdivenler. nasıl tanıdı Benerci'yi?. ne MASĐST gibi bir dev. eminim ki. ben.
Kapı. fışkırdı mukaddes alevler dışarıya.. Omuzlarından çıkan on altı kolu havada. mavi gözlü bir kadın beyaz. Açıldı kanlı bir ağız şeklinde karnı Buda'nın. Mabedin içi. kar gibi. . çıplak karnı iki kat. Kapıda kıvırcık saçlı taştan iki aslan. Tibet.. Uzun külâhlı Moğol rahipleri kaldırdılar havaya beyaz kadını.. bağdaş kurup oturmuş mâbut BUDA... Tibette mabet. Đnledi öküz derisinden mukaddes davul: — Savul! Savul!!. Sarı saçlı. Savuuuul!!!. Buda'ya kurban geliyor. Kadının canına kıyacaklar gibi.
. Đşte bu kurtarılan kadın. kurban.. — Dran! Drrrran!... Onu kurtaran genç: BENERCĐ.. Atıldı üç el tabanca.. Son sür'at.... birinci bapta odaya gelen kadındı... Ve bu suretle Đngiliz MĐS ...... Yuvarlandı Moğol rahipleri birbiri ardınca. Drrrrrrrran!!!.....Doyuracaktır Buda ateş dolu karnını. Esmer bir delikanlı yaklaştı mavi gözlü dilbere! — Kaçalım! bir an kaybedecek zaman değil. Saatta 110 kilometre.. . OTOMOBĐL. Mavi gözlü dilber kurban gidiyor..
inanın bir sefer olsun NÂZIM'a Amerikan filimlerinden fazla. Hintli genç mahsus düşen çantayı gördü: kaldırarak verdi kıza.tanıdı Hintli genci. etmeyin çocuklar. Gelin. EEEEEEE? Sonra? . Ne çıkar.... Romanımı daha başlamadan berbat edeceksiniz... Đkincisi lokantada.» DĐYEREK haltedeceksiniz. Đlk tesadüf tramvayda oldu. Üçüncüde düğüm bağlandı nihayet siyah podüsüet bir çantada... Đngiliz kızı mahsus çantasını yere düşürdü.
aşırsak.derseniz. .. Ayın on dördünü Fatihli hırsız gördü. Ayın on dördü. Ayın on dördünü Paris'te aç gezen gördü. bakın. dedi ki: — Bu gece ay gökte açık kalan bir pencere gibi.. be imanım.. birinci babımıza. dedi ki: — Bu gece ay dibi kalay bir tencere gibi.. Atlasak içeriye. Meryem Ana'nın gümüş takımlarını. II Ayın on dördü.
. Ayın on dördü. dedi ki: — Benziyor ay haşmetpenahımın dizbağı nişanına.. Ayın on dördü.Ayın on dördü... Ayın on dördünü şair Salih Zeki gördü: benzetti kendi eserine beğendi. Ayın on dördünü Londralı bir lord gördü. Kızardı ayın on dördü. Kızaran ayın on dördünü bir parya gördü. dedi ki: — Benziyor ay yıldızların yaldızlarını çalmak için göğe çıkan bir hırsızın fenerine. dedi ki: ... Ayın on dördünü Đrlandalı bir polis gördü.
.. bir masa ortada. Đçinde bir ev. yedi inkılâp genci. Bu sefer bizzat çekik gözleriyle ayın on dördü KALKÜTA şehrine civar. yani ceman yekûn: yedi Kalküta delikanlısı. bir çay tarlası gördü. Üç amele. Ayın on dördü. Tarlanın dışında duvar. Evin alt katındaki oda.— Benziyor ay Ganj'ın üstüne damlayıp yayılan kardeş kanına. iki köylü... Benerci söz söylüyor: — Bize karşı . Gece saat: 2. bir muallim ve Benerci... asma bir lamba. Kapalı pencereler..
.. Dışarı bakacağım.Đntelicent servis kendine mahsus.... — Sıııııs. Söndürün.. Devam ediyorum arkadaşlar: Đntelicent servis kendine mahsus... — Sana öyle gelmiş. Döndü başlar kapıya. Aralandı pencere... Karanlık. Bir tıkırtı var.. — Benerci..... sus. — Sus. . — Arkadaşlar Đntelicent servis. — Rüzgâr..
Kızılların tevkifatı devam ediyor... ve bir sürü motosiklet.. ÜÇÜNCÜ BAP TAYMĐS GAZETESĐ'NĐN BĐR TELGRAFI... VE DAHA BĐRÇOK YÜREKLER PARALAYICI HADĐSELERE DAĐRDĐR. Yedi kişiden mürekkep olan komite azalarından altısı yakında adliyeye verileceklerdir..Ay ışığı parlıyan enli bir kılıç gibi keserek karanlığı düştü yere.. I Taymis gazetesinin Kalküta'dan aldığı bir telgraftan: KALKÜTA .. — Evet... VAZĐYETĐN TELHĐSĐ VE BENERCĐYLE ĐSTANBULDA MATBAADA BĐR MÜLÂKAT. Dışarda polis.. KALKÜTADA UMUMÎ GREV. Şehir civarındaki çay tarlalarında metrûk bir evde toplanan gizli Vilâyet Komiteleri. Lambaları sönmüş iki otomobil. TAŞLANAN ÇOCUĞUM.. içtima halindeyken derdest edilmiştir. SOMADEVA... Yalnız. — Satıldık. — Ne var? — Sııııısss!. ilk ...
istintak neticesinde.. gene komite azasından. Benerci inkılâpçı bir gençtir. Hazım zamanlarını. boş gecelerini değil. Kırmızı saçlı bir baş düşmüş ve kalbi dalga dalga halkalanıyor... BĐR.. delikanlımızın kalbine bir taş düşmüş. A: .. Benerci âşığıdır Britanyalı bir kızın. Yani. Birinci bapta öğrendik ki. II Vaziyeti telhis edelim hele. Đki. ĐKĐ. boydan boya ömrünü vermiştir ihtilâle.. Benerci isimli bir genç tahliye olunmuştur.
..... B: Fakat meçhul bir sebebe binaen...... ..... sana dört teklifim var: ..... Benerci için de bu tahliye keyfiyeti siniri. yoldaşlarının mevkuf bulunmasına rağmen. serapa esrar...... iki gözüm. kemiği..Benerci riyaset ederken gizli bir içtimaa altı yoldaşıyla yakalanıyor... Benerci tahliye edilmiştir... yani romanın muharrirince olduğu kadar.......... ..... ....... ........ ruhu.. C: Bence... eti kemiren bir esrardır......... Đki.. Benerci. Đki.....
Rabian: anlat.Evvela. Salisen: ayağını iki defa yere vur: Kapı açılsın Lebbeeeeeeeeyk! deyip bize iki çay getirsin kahveci üstat.. Şu müthiş müşkili birlikte halledelim seninle... otur. Karşımda dikilip durma. Saniyen: sinirini yen.. Babıâli caddesinde matbaaya gel. Geldin mi? Âlâ.. — Anlatıyorum... Kalküta'dan Đstanbul'a çık yola.. Dinle: .
Ve Benerci. polisin üstüne ateş açtık. Brovniklerimizin şarjörlerini iki defa tazeledik. kafiyesiz filân. Müdüriyette. Gırtlak gırtlağa kapıştık. Geçti arkadaşların önünden. Beni bıraktı. Nihayet. Kurşunlarımız tükendi. Kamyonlara yüklediler. Benerci yine coştu. kıskıvrak bağladılar bizi. Đntelicent'ten olduğu belliydi. Britanya polisi içeri girdi. işi kafiyeye döktü: Herifin mavi gözleri çipil çipil suratı çilliydi.. bir herifin karşısına dizildik. Burada. yani nesren şöyle anlatmaya başladı: Sarılmıştık. macerayı bana. Yüzüme baktı. Niçin bıraktılar beni? Beni niçin bırak-tılar? . Birimiz kolundan. Benim önümde durdu. birimiz de başından yaralandı. Yok edilmesi lâzım gelen bazı kâatlar vardı. Đsmimi sordu. Vakit kazanmak için. yedimiz birden..
pencereden: muktesit. haydi bir tevkifat daha. Hem bu sefer artık suratına bakıp ismini sorup bırakılmamak şartıyla. Benerci gitti. — Ne? — Düşecekler peşine. buna bir tek sebep var.. — Tuhaf şey. anlıyacağın.. Đki üç defa. . Ne halt edersen et. Arkamda takip yok. muhtelif arkadaşlarla temas etmek istedim. muharrir ve muhbir Nedim Vedat Bey geçiyor. Tabii. Dışarıda temas ettiğin arkadaşlar ne diyor? — Galiba onlar da senin gibi düşünüyorlar. Arif olanlar için.. Sonra cooop. Ben..— Benerci. — Öyleyse. Düşündüm Benerci'yi ve mel'un bir ihtimalle birden yüreğim cızz etti. Đşte tahliye keyfiyetinin sebebi. Eşine?? Ateşine?? Mateşine?? Tükürmüşüm kafiyenin içine. sen hemen yine Kalküta'ya git oğlum. Arkadaşlar benimle görüşmek istemiyor.. seni bıraktıktan sonra peşine düşecekler. şu vaziyeti bir düzelt bakalım. Baktım ki. — Sebep bu değil. Fakat verdiğim randevulara gelmediler. Yani. tamamen temizim. sen yine içerde.
benzin. .. elektrik.bu fasıl burada bitti. Koptu kayışlar. — Telgraf.. Trrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrik! D U R D U !!!. sabotaj var!. motor... buhar.. III Stop: Fren! Zıııınk! Durdu!. — Patron... — Đşlemiyor. — Koş telefona. Akümülatör. Yüksek tuğla bacalarda dumanlar donakaldı. dinamo. Amele baş parmağını tele dokundurdu.
.. makina bomboş. Paaaaah!. motosiklet.. — Koş!. polismen. Karşımda durma. üstüne atlıyarak....— Teller kesilmiş.. Patladı lastikleri. tayyare. Ne ileri ne geri.. avanak!. Hangarda ne varsa. Sarjant. yetiştirin. geç!. koşun şehre... ne bulursanız. Drran . asker... dumanı toza.. otomobil.. Fakat yine birden ekşi boza. kırk ikilik.... Fıııııss. tank. omnibüs tozu dumana kattılar. Birden bisiklet.. Geç kaldılar.
. Onlar. tek yürekli.. yapayalnız evdedir. Benerci görmeden görüyor yattığı yerden ... Tiki taka frev.. Kalküta grevdedir...drrrn drrran. Edildi ilân Umumî grev!!!... Benerci yatakta Kalküta ayakta. Yapayalnız.... sırtüstü yatıyor yatakta.. Tavan.. O.. milyon ayaklı Kalküta. onu gördükçe arkadaşları çevriliyor başları. hep beraber grevdedir. Geçiyor haykırışmalarla kapısının önünden tek başlı.. Benerci evdedir. Onu kavgaya çağırmadılar. Günlerdir ki.. kapı ve duvar.
Behey tram — vay!. Adım — lar adım — ları..... çiğneneceksin: sağa sola sap. Ka — la — ba — lık itiyor iki yana apar — tıman — ları... Cad — de.. Kalabalık.yürüyen Kalküta'yı: «Adım Adım.. Kal — dırım — lar kal — dırım — ları....... Kal — dırım kal — dırım. Rap rappp .. Cad — deler. Geçit yok.
Yukarda masmavi bir hava Aşada bir kamyonun üstünden kalabalığa Söz söylüyor en yakın arkadaşı SOMADEVA:* «— Arkadaşlar! Aylardır ki anamız avradımız uzun aç dişleriyle dişlediler kendi memelerini. . Vey.rappp!!!!! Ve... Va.. Benerci koştu pencereye: Aşada sokak kalabalık....» Haykıraraktan Benerci fırladı yataktan... — Yol açın kamyonlara amele çocukları babalarını geçiyor. Şimdi sokaktan tek bir insan sesi yükseliyordu..
.. . N.H. Önümüzde onlar kalın enselerini kırıp boynuzlarını saplayınca toprağa. . .. . . . . ağa. uzun bir müddetten beri Kalküta'da bulunmuyordu. . .Arkadaşlar. Ar . lar . . . . . . . . . . . Patiska bir gömlek gibi yırtarak etimizi kanlı kemiklerimizle . . . . . . .. . .... . . ! ! .. . Biz. . (*) SOMADEVA. .. Benerci'nin en yakın arkadaşı olup. .. Benerci'yi sevinçli bir hayrete düşürecektir. O zaman gülleri koklıyacağız.. kıvranarak gebermek. . cağız .. böyle bir zamanda onun sesini duyup kendisini görmek. Binaenaleyh. . elbette ki. . Tek . . . . .. . Vaar? Hayır!. . mizi!. . . . . . . Çıplak aç karnını kurşunlara vermek.
SOMADEVA'nın taşı.. yalnız yukardan Benerci ve kendi içinin içinden S O M A D E V A gördü. Ve en eski günlerin en yakın arkadaşı: — Bu adam nefsini kurtarmak için yoldaşlarını satmıştır... Yukardan.O zaman tabiat güzel bir ağız gibi karşımızda gülümsiyecek. yedinci kattaki perdesiz pencereden bakan sapsarı insanın yüzüne. Bu hareketi. taşı attı. BENERCĐ'nin alnına geldi. Aşada S O M A D E V A. üç defa bağırdı: — S O M A D E V A. S O M A D E V A sustu. kucaklamak istiyen kolların hasretini göremedi. S O M A D E V A. kahreden ve yaratan KALKÜTA. Ve Benerci'nin başı benim. en büyük... Arasıra arkasına dönüp bakarak uzaklaşan kalabalığın peşinden şu suretle feryada başladım: . en iyi. yatağına yatırdım. S O M A D E V A.. başlarını enselerinin üstüne yatırarak.. S O M A D E V A. Benerci'yi tanıdı. diye haykırdı. uzanmak. dedi. ben Nâzım Hikmet'in dizlerine düşünceye kadar. Đki kaşının arasından sızan kan. en sevgili. Benerci dimdik durdu. Ve orada. Pencereden üç defa: S O M A D E V A. Başka hiçbir göz. yine Benerci. Birdenbire esen rüzgârla bulutları dağılan bir yaz sağanağı gibi sokaktaki kalabalığın uğultusu kesildi. Taşı verdiler. Benerci müstevlilerin casusu olmuştur... Bu haykırış o kadar kuvvetli idi ki.. Kolları ona doğru uzanır gibi oldu..» Benerci artık kendini tutamadı. Baygın çocuğumu. Đnsanlar. pervazları kanlı pencereye çıktım.. dedi. onu taşladı. Camları parçalanmış. S O M A D E V A. bunu yapmasaydı. camın arkasında. Ve sağ kolunun bütün kuvvetiyle. Benerci'nin sarı yüzünü gördüler. onun kahrolası başını omuzlarının üstünde bırakmazlardı. S O M A D E V A. çenesinden göğsüne aktı. En yakınlarının kellesini satmasaydı.. kamyonun etrafına toplananlara: — Bana bir taş veriniz. dikine mustatil apartımanın yedinci katındaki perdesiz pencereye baktılar.
etimden. ben onu uykusuz gecelerin ellerine doğurmuşum. Benerci günlerdir yemek yemiyor. iskeletimden sizin için doğurdum... . Benerci sizi satmadı... Benerci benim oğlum.... Ben onun yüzünü görebilmek için kaç kerre gecemi gündüzümü on birlik tütüne satarak dumandan bir adam gibi dikilip durmuşum.Benerci benim oğlum. gecelerdir yatmadı. Onu ben kellemden. O yatmıyor. Dostlar! Đçinizden bir çıban gibi şüphenizi yolunuz. sizi ben satabilir miyim? Benerci benim oğlum.. ben yatabilir miyim? Benerci sizi satmadı.
kayboldu. bizim ah! demeğe hakkımız yok. kalabalık. benim oğlum. Benerci oğlum. BĐRĐNCĐ POLĐS — Nereye gitmiştin? ĐKĐNCĐ POLĐS — Domuz boğazlamaya. hâlâ baygın yatan çocuğuma döndüm. büyüğüm. benim sesimi bile işitmeden ilerledi..Benerci sizin oğlunuz. IV KALKÜTA'DA BĐR POLĐS KARAKOLUNUN YÜKSEK DUVARLARININ DĐBĐ Gök gürler. Fakat..... küçücüğüm.. Vakit akşam üzeri. dedim ki: Dostlar dinlemedi beni Benerci.. Üç polis karakolun duvarları dibinde buluşur. başında dolaşan bu mel'un düğüm çözülene kadar. . O zaman.. Onların taşlamağa hakkı var.
Selam vermezse... Karıya: — Sustur şu piçi. Madraslı bir ihtiyar: «Azabı azapla tedavi edin.» . ne selam verdi kara kurbağa yavrusu.. Çocuk beni görünce başladı ağlamaya ağlamaya ağlamaya. Britanya polisine selam versin. Dokundu rikkatime bu iç çekiş.ÜÇÜNCÜ POLĐS — Sen nerdeydin? BĐRĐNCĐ POLĐS — Köprünün üstünde bir Hintli karı gördüm demin... kuyruksuz bir fare gibi gebersin dedim.. Anası yüzüme bakıp kara bir uçurum gibi çekti içini. Akıyordu su. Akar suya fırlattım bu zırlayan şeytan piçini. Kucağında kertenkele suratlı bir çocuk vardı. dedim. Ne sustu.
Getirdim karakola kocakarıyı. kulakların içine kurşun dökebilirim. Ellerin derisini eldiven gibi soymak. Sarı sırtından kızıl kan sızdırıp çekeceğim içinden ağrıyı. sirke damlatarak gözleri oymak. BĐRĐNCĐ POLĐS — Başka bir şey istemez..demiş.. ÜÇÜNCÜ POLĐS — Ben de sana: Bengale ormanlarında avlanmış bir filin koparılmış erkekliğinden bir kamçı vereceğim. Malumdur bana azabı ısdırap. ezberimdedir tekmil kitabı ıstırap... BĐRĐNCĐ POLĐS — Lütufkârsın. ĐKĐNCĐ POLĐS — Sana bu işte yardım için kocakarıyı eski bir halı gibi ayaklarına sereceğim... tırnak sökebilirim. koltuk altına kaynar sudan yeni çıkmış hindi yumurtası koymak.. .. Meselâ: Uykulara kâbus gibi çökebilirim.
. Benerci gelir. Bakınız.. POLĐS — Haydi içeri gidelim. duvarı dibine çömeldiği karakolda. belini karakolun duvarına dayayarak çömelir. Polisler karakoldan içeri girerler. uzayan tırnağı seyredelim.. Somadeva'nın omuzbaşları dilim dilim yarılarak kanıyor. Gece iyiden iyiye indi.. Karakolun duvarından gelen insan çığlıkları: Kalküta grevcilerine aittir.... velhasıl daha bin bir usûlle gayeye vusûl mümkündür bence. Karakolun duvarından insan çığlıkları gelmektedir. Kalküta grevi mağlûp olmuştur... Yağmurun içinden uğultusu işitilen şehir: Kalküta'dır. . Alaca karanlık...domuz topu ıtlak olunan usûl.. Kesildikten sonra yarım santim uzadı tırnağı. Yağmur yağmaya başlar. Karanlık. VE 2.. Yağmur. Ve yağmurun içinden uzun bir şehrin uğultusu işitilmektedir.. Akşam suları.. VE 2. Ve Benerci'nin.. Somadeva yakalanmıştır.. Benerci... POLĐS — Göster bize göster bize!! BĐRĐNCĐ POLĐS — Grevde yakalanan Hintlilerden birinin taze kesilmiş başparmağı.. bende ne var? 3. Yağmur. Bir müddet sahne boş kalır. 3.
. . Arkadaşlar içerdedir. yapıştı.. dizkapakları sırılsıklam oldu.. Benerci yine dışarda. mendebur bir kurşunu kafamdan yemişimdir... Kara gömlekli bir Đtalyan faşistinin bile. BĐRĐNCĐ KISMIN SONUNCU BABI I BENERCĐ'DEN ALDIĞIM MEKTUPTUR Benerci'den şöyle bir mektup aldım. Arkadaşlarının attığı taşlarla alnında açılan yarayı kapayan sargı ıslandı. Bu sefer dostların taşını değil. omuzları..Benerci'nin saçları. oğlumun çektiği azabı duymasını istemem. aynen neşrediyorum: "Sana verdikleri zaman bu mektubu belki ben çoktan nokta son demişimdir.
muslukta akıyor su.. Ne Hamlet..Nâzım. Verter gibi komik olmamak lâzım. Bak. Ben.. bilmiyorum. ölümün önünde rol kesip Hamlet gibi budala.!!! Neyse. Nâzım.. kıyak iş doğrusu!... ne de Verter. biliyorum. kapı komşum uyandı... .. geç.. yüzünü yıkıyor. Đndi ıslık çalarak merdivenlerden sokağa çıkıyor. ne haltedeyim? Nasıl altedeyim? Şöyle bir poz alıp durmak kendi kendini vurmak..
. kırmızı. Sonra. «Nereye gidiyorsun?» dedi. Sokak karanlıktı. Ev karanlık ve bomboştu. Dedi ki: «Aylardır peşindeyim» dedi ki: «telâş içindeyim. nerdesin?» Daha birçok şeyler dedi korkuya. Senin..» Onun evine girdik. «içeri gir. nefis Mis dediğin birdenbire karşıma çıktı. sıcak çay.Đşi anlatayım. Yatak odası. «eve geldik» dedi. aşka dair. konuştum: — Bana bir bardak dumanlı. lamba yandı.. dedim. tıraş yeter. Eklendi hatıralar hatıralara.
elime. Baktım karşıda çanta. ve yeni bir tevkifat listesi var. Okudum: Đntelicent servis raporları. . bardağı bıraktı. Yüzüme. Hani taaa onun yolda düşürdüğü ben Benerci serseminin gördüğü siyah podüsüet çanta. Bakıştık. çantaya baktı. Anladım. Benim ismim yok. Duvarda kan. Tuttum omuzlarından.Çıktı dışarı. Đçeri girdi o.. Başını vurdum duvara vurdum. Açtım: Kâatlar..
Kalktım... Tramvay yolları tramvay yolları. uçsuz bucaksız tramvay yolları. Sonra.. Sonra baktım duvarlara.. Dargın bir kaş gibi kımıldandı tokmağın sapı. Sokak. Nefes nefese koşarak sonra teker teker merdivenler..Vurdum duvara. Oturdum. sağları... Açıldı kapı.. Odam. Odanın ortasında dolaştım biraz. . solları bomboş. Dışarda şafak atmış. Durdum.
. Kurşun namlunun içindedir. II KALKÜTA'YA GĐDĐP BENERCĐ'YĐ .. Şarjörü sürdüm. Sonra sağ elim art cebimden brovniği çıkardı.. Kalbim hudut haricindedir. S!!. S!!.. S. S.. Baktım duvarlara.duvarlar bembeyaz. O. S!!.. O. Ağzımda cıgara vardı.. O.. Şimdi benden sana son göz son söz son ses: S. Acı geldi tütün tükürdüm.
dedim. Gözleri kanlı bir kurt gibi mesafeleri yedim. — Haydi be herif. Ne mükemmel bir ışık var beni gören gözlerinde. O ne? Benerci yazı yazıyor ıslık çalarak.. Gökten bir kartal gibi alçalarak girdim yedinci kattaki odaya. ışıklı bir umman gemisi batıyor. Gözlerinin içine güneş vuruyor.. yetiştim Kalküta'ya.. .... Dipdiri! Teresin keyfi yerinde... anlat! dedim... soluyarak soyup yedim. Đmdat işareti var.NE HALDE BULDUM? Ya yattı karanlık sulara yahut da yatıyor. Masada bir portakal duruyor.
...." FERYADIM ÜZERĐNE BANA ANLATTIKLARI: — En yakınlarım. Girdim yarı belime kadar dumanlı sıcak karanlıklara.. taşladı.III ÖLÜSÜNÜ BULACAĞIMI ZANNETTĐĞĐM HALDE KARŞIMA YAZI YAZAR VE ISLIK ÇALAR BĐR VAZĐYETTE ÇIKAN BENERCĐ'NĐN "ANLAT BE HERĐF.. en yakın dostum taşladılar beni. Kulaklarımda kazma sesleri... Đçimde ıslak bir toprak kazılmaya başladı. Karardı içim Karardı içim. Ve mavi gözlü kadın yoldaşlarımı satıp başımı bana bağışladı. — Sonra? — Çok şükür ki. sonrası senin .
. Birinci Kısmın Sonu ĐKĐNCĐ KISIM ... BOYDAN BOYA ÖMRÜNÜ VER ĐNKILÂBA. Çıkardım namludan kurşunu. VĐRGÜL Kocaman. alelade!.» diyor.. onu dehşetli güzel günlere saklıyacağım.. Hani üstadın bir sözü var: «BOŞ GECELERĐNĐ DEĞĐL.kötü edebiyat yapmana yaramıyacak kadar sade..... Bu söz. VĐRGÜL Ve Ben işte sağım!.. Anladım ki şunu.. çıplak bir alından bakan iki göz.
. V. YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐNĐN BAŞLANGICI V... S. ROY DRANAT'IN HAYAT FELSEFESĐ. Noktanoktanoktanokta nooook-ta Basmıştır yine bağrına Benerci'yi o inanılmayacak kadar iyi kahredip yaratan KALKÜTA..... Noktanoktanoktanokta Noooook-ta . SOMADEVA YATAĞA DÜŞER...BĐRĐNCĐ BAP BENERCĐ TEKRAR ARKADAŞLARINA KAVUŞUR.. S.
Benim attığım taşın izi silinmemiş. Bunun şimdi farkına vardım. Gözlerini yüzümde gezdirdi. koyulaşmış siyah bir kan damlasına benziyen hayvanı kâadın içinde ezdim. beni seviyorsun. Somadeva güldü: — Benerci. Masadaki gazete kâadını kopardım. Dinleyin bunu Benerci'nin ağzından: «— Gazete kâatlarıyla örtülmüş olan masada bir gaz lambası yanıyordu. akşamları — Bombaylı kadınların esmer teninden ılık ve geceleri — üzüm salkımları gibi yıldızlıyken hava SOMADEVA düştü yatağa. Gittim. Kan geliyor boğazından. tahta kurusunu aldım. Boynu bembeyaz. duvarın dibindeki yer yatağındaydı. lüzumundan fazla karanlıktı. Yeni doğmuş bir çocuk gibi nefes aldı: . dedi. Yatak çarşafının ayak ucunda bir tahta kurusu yürüyor. Somadeva. Tıraşı uzamış. Gözleri alnımda durdu: — Benerci. seneler geçti. Ve gözleri lüzumundan fazla aydınlık. öğle zamanları — erimiş bakır gibi aydınlık. Elmacık kemiklerinin derisi kırmızılaşmıştı. dedi.I Bu yaz: Sabahları — taze süt gibi beyaz.
dedi. — Karanlık. Đşitmemezliğe geldi. Yemek yemen. Söylemedi.. dedim. dedim.— Bugün iyiceyim. Sıcak bir öğle zamanı aklıma geliyor. Somadeva'nın mahkemesi aklıma geliyor. dedi. — Sana yemeğin için verilen parayı başka yerlere harcamaya hakkın yok. Yine ona para getirmiştim. Verdim. mendilini veriyor. . Đçerde Somadeva'nın omuz başları lime lime yarılarak kanıyor. Yine beraberiz. Dalgın. nümayişler. dedim. sonra iki gün kuru ekmek yemişsin. Düşünüyorum.. — Bu parayı nineye verirsin yine. Hem. Yumruklarını maznun parmaklığına vurarak haykırıyor. dedim. Gece boğazından kan boşanmış. Lambanın fitilini açtım. Cevap vermedi: — Geçen hafta sana getirdiğim paradan hapisanedekilere göndermişsin. Doktora gidiyoruz. Uzun bir yol yürüyoruz. Yağmurlu bir akşam aklıma geliyor. Verem. Her gün besleyici yemekler pişirsin. Somadeva hapisaneden kaçıyor. Terimi silmek için Somadeva'dan mendilini istiyorum. üç öğün mutlaka yemelisin. Bir kamyonun üstünden uçsuz bucaksız kalabalığa söz söyliyen Somadeva aklıma geliyor. içtimalar. Bir şey söylemek istedi. Karakolun duvarına çömelmişim. Su istedi. Mendilde kan. Britanya'ya karşı grevler. iyi olman lâzım.
Somadeva soruyor: — Haftaya geleceksin değil mi? — Tabii. Ufukta ışıldayarak . Kaçak. Hiç olmazsa orada ölsem. — Arkadaşlara söyle. Sonra.Metelik yok. Unutma. Kötü. Benerci.. Somadeva'yı. söyle arkadaşlara. Orada. berbat şeyler aklıma geliyor. Hem artık ben gideceğim. Zaten hastaneye de yatırmak mümkün değil. Sen. duvarın dibindeki yer yatağına yatırdığım gün aklıma geliyor. mendillerine kan tüküren veremli genç kız romanları okuya okuya. Gülüyorum. Somadeva soruyor: — Niye güldün? — Hiç. Odadan çıkarken Somadeva'nın sesini işitiyorum: — Böyle duvar dibinde sırtüstü gebermek berbat şey be. Anlıyor musun?» II Sıcak.. bütün bu anlattıklarımı bayağı bulacak olan bazı okuyucular aklıma geliyor. Düşünüyorum. Gözlerim yaş içinde.. ninenin evinde.
kahraman ve gülünç bir Don Kişot. Hayat öyle karışık. . Fakat devedikeninden daha faydasız bir ot.... Geç efendim. Benerci sen bir Don Kişot'sun. Benerci kapalı bir kitap gibi. Benerci bil ki neticeler çıkarmak öyle mümkün değil ki. yarı yoldan dönen bizim eski ahbap gibi: «— Benerci sen yüksek dağların çayırlarında biten keskin kokulu göz alan renkli bir otsun..nehir akıyor. Akşamüstü serinlikte teferrüce çık. bunları bırak. ROY DRANAT toprağa bakıyor Ve konuşuyor.
pelerinsiz ve kılıçsız.." Gerisini at. Roy Dranat. Ben bir şey demedim.* (*) Okuyucularıma. galiba sabrı tükendi ve galiba ruhunu satıp rahatı bulmak fırsatını ele geçirdi. sakalsız. Fakat sonra.H. yaz: "Şöyle rahat bir kûşeye sığındık da biz Dehrin bu hayı huyuna meclubu handeyiz. Şimdi ROY DRANAT.. şimdi bir yatsam uykuya. Sıcak.» Benerci güldü. . mustarip bir Faust'tur. rahatını arayan zavallı. Kavgadan ayrıldı. N. Đşte felsefei hayat. ismiyle ilk defa karşılaştıkları ROY DRANAT hakkında kısa bir malûmat vermeyi münasip buldum. Eski bir kavga şarkısı mırıldanarak bakıyorum ufukta akan suya. galiba korktu. Yazdım bütün gece Benerci'yi.Ve Yahya Kemal beyi asrîleştir biraz. Đngiliz emperyalizminin emrinde. Benerci'nin eski bir kavga arkadaşıydı.
Gittiğimiz sinemanın üç kapısı var: Birincinin önünde: otomobiller tepiniyor.III. Ve kundakladı bir sinema biletiyle. yola düzüldük. babam mavi gömleğini. fraklı Britanya bankaları iniyor. . Anam etekliğini giydi.. «Keşmirli Ebe kadın anamın kasıklarından çekti beni.. Đkincinin önünde: küçük dar dükkânlarla dar tarlalar. Biletim üçüncü mevkiydi.
.. oradan biz giriyoruz. — Oturun! Oturdular. istihsal aletinden mahrum olanlar.) Yirminci asır dört kanatlı bir tayyareden mendil salladı bize. — Otur ulan kerata. Lambalar söndü. Muzıka başladı. Đçerde the polismenler gösteriyor yerlerini müşterilerin: — Buyrun siz oturunuz! Oturtuldular. Perdede filmin ismi göründü: (Yirminci Asrın Sergüzeştleri nâm dram.. Oturduk. makina döndü.Üçüncü kapı bizim. Yakasında kapitalizm açıldı kabak çiçeği gibi.
Şikagolu bir milyoner öptü telsiz telefonla Tokyolu sevgilisini. Bir coğrafya hocası dedi ki derste: "Senegalli zencinin yegâne derdi yüzünün siyah olmasıdır. Öyle duman çıktı. Elektrikli salhanelerde makinaların bir ağzından pastırma attılar. pudra fabrikaları geçti seferberliğe. öbür ağzından boynuzlu inekler çıktı." Bu haber bir velveleyle köpürdü Paris'te.O kadar çoğaldı o kadar uzadı ki bacalar saçlarından asıldılar sıra sıra kehkeşanlara. kurum yağdı ki gökte Allah bile meleklere Amerikan markalı muşambalar giydirdi. müstemlekeler nezareti emir verdi. Paris'te olan işler duyulunca Londra'dan hemen içtima edip karar koydu Avam Kamarası: .
Üstünde uzun katarlar kayan raylar. garptan şarka koşuyor.. Perde beyazlandı. lambalar yandı. kutular şarktan garba. Sahrayı Kebir'in ortasında ilân kuleleri dikildi. kıça kuyruk takmamak ve değiştirmemek için deri.. Tröstler kartellerle tokuşuyor. makina durdu. Kilometreler ticaret evleriyle bağlandı birbirine."Kıçlarına kuyruk takmıyan Hintlilerin kesilecek kafası. Lambalar yanar yanmaz ." Telsizler daha tebliğ ederken bu kararı Hind'e muazzam bir kuyruk tröstü teşekkül etti Mançister şehrinde. ince Japon fincanlarında okkalarla Hollanda sütü içmeğe başladılar. bahrimuhitlerin elli bin tonlukları ham mevat taşıyorlar müstemlekelerden. çuvallar. Kutbu şimalide Eskimolar görünce bu halleri. denkler. Balyalar. Perde karardı.
Birinci mevki homurdandı.kocaman bir gürültü ortalıkta çalkandı. Lambalar söndü. Ve birdenbire küçücük kafam yukardan düşen bir kitabın yapraklarıyla örtüldü. Muzıka başladı. Babama sordum: "— Ne oldu?" Anam güldü." The polismenler el attı kıçlarına. Kitabı kafamdan atıp yukarı baktım: Britanya bankalarının localarından filozoflar: tonlarla yaldızlı eserlerini fırlatıyorlar üstümüze. Đkinci sallandı. Perdede ikinci kısmın ismi göründü "Hindistanlı Parya VE PROLETARYA.. makina döndü. Bağırdı üçüncü mevki avazı çıktığı kadar: .
. Nakliyatçılar şehirlere tekerlek takarak tramvaylara çektirdiler. Başladı resmigeçit Misisipi gibi uzun Amazon kadar geniş. elektrik kadar temiz . Maden ocaklarında çalışanlar ata biner gibi kazmalarına binip tünellerde koşuyorlardı dörtnala."— Geliyor. geliyor bizimkiler. dökülen bahrimuhit gibi mavi pantolonların dalgaları kapladı perdeyi. Elektrikçiler geçtiler. Elektrikçiler lastik eldivenlerine sırma saçlarından dolamışlardı voltları... ror." Mehtaba. Keşmirli mensucat amelesi hep bir ağızdan şarkılar okuyarak kocaman bir bayrak dokuyarak geçti.
. Şimdi yürüyordu perdede on milyon beygir kuvvetinde bir ıstırap: Elleri ceplerinde kilitli parmakları burunlarında ağır ağır sürüklendi işsiz ordusu. elektrik elektrik. Geçiyor bizimkiler Misisipi gibi uzun Amazon kadar geniş.. Alkış yağdı localardan." The polismenler giydi pazarlıklarını. Đkinci düşündü. Perdede yeni yazı göründü: "BURJUVAZĐ!... Sırıttı birinci mevki. Adımları nalladı gözbebeklerimizin kulaklarını. .elektrik kadar çevik. Omuzlarımda fır dönerken kafam karnıma vurdu babam.
Sıkıştırmışlardı fabrika bacalarını kulaklarına. fırladı gözlerimiz burun deliklerimizden. avuçlarımız alevlendi. Başladı resmigeçit: Đmparatorluk üniformaları davul çalarak yol açarak geçti. Esham senetlerindendi boyunbağları.Ağzı sulandı ikinci mevkiin. Ağızları havada kartel avlıyordu. Biz çuvaldızla dikildik birbirimize gündeliklerimizden. . Bayraklar çekildi her karakola. Başlarında banka kavaslarının şapkası vardı. Sökün etti tröstler. Toprakların kilometreleri tespihti ellerinde. Britanyalı diplomatlar bonjurlarının kuyruklarını döşediler yola.
Hepsinin parlıyordu apış arasında malî sermayenin altın kazığı. Daha doğrusu bu. Bunları da birer birer saydık anamla beraber.. yollara çıplak göbeklerinden çivilenmişti orospular. Alay bitti. Göründü müteşebbislerin alayı. yazmak istediğim «Yirminci Asır Hindistan Tarihi»nin başlangıcı.Parmaklarımla saydım bu dağları. — Bakalım gerisi nasıl olacak? . Toz duruldu. geçtiler. Hepsi bir iki fabrikanın tutmuştu kulaklarından. Sünnet çocukları gibi yürüyorlardı. Baktık ki. Yastığının altına koydu ve Benerci'nin yüzüne baktı: — Nasıl buldun? Benerci sordu: — Hepsi bu kadar mı? — Şimdilik bu kadar..» Somadeva deminden beri okuduğu defteri kapattı.
kafamın içindekileri böyle daha iyi görüyorum. Đstilâ zamanlarımızdan kalan mavnalara yükleniyorlardı. Benerci. Üç yüz. Düşenlerin hepsini toplıyamazsın ya!.. bunları bırak. Yaya yolculuk başlıyacaktır. Fransız Kongosu'nun merkezi Brassavil'le Karaburun limanını birleştirecek olan Kongo .. Kongo nehirlerine her gün iki üç insan kendini atıyordu. Akşamları ateşim dehşetli artıyor.... ne de kalkabiliyorlardı. sonu harikulade olacak asıl. Ağrılar filan dehşetli. Ve ayaklarında zencir olmadığı için. Mavna yolunda ilerliyordu. Güneşin altında. . Okumaya başladı: «— Bakota.. Sana kitabın en feci faslından beş on satır okuyacağım. yani onu ben de bir yazabilseydim. en sağlam olanlar seçiliyor. Đnşaatı Batilon Şirketi yaptırıyor. — Olur. Benerci kalktı. bazen de iki yüz ellisi gelebilmiştir..— Gerisi. Böyle daha iyi.. Somadeva seslendi: — Lambayı yakma. Benerci lambayı yaktı. sana biraz okuyayım.Gelenler sürüye sokuluyor. Sen bir şeyler anlat bakalım. Masanın üstündeki gaz lambasını yakmak istedi. Linfaondo.. dört yüz başlık insan sürüleri güvertenin altına ve üstüne yığılıyordu. Geçmiş gelecek. Banda. Son günlerde okuyor musun? Fabrika kaçta bitiyor? Neler okudun? — Son günlerde bir iki meraklı kitap okudum. Artık dayanılmıyacak kadar. dalgın hayatlarından koparılarak Batilon'a gönderilmekteydiler. Lizangö. Fransız Kongosu'na dair.. Sangu. Hiçbir çatı yok. Yağmurun altında. Bu tarihin sonu inanılmıyacak kadar mükemmel olacak. — Kitaplardan biri. Yalnız bir yazabilsem. uçuşan küçük kıvılcımlar zencilerin derilerinde yanıklar yapıyor. Đstersen lambayı yakayım da. Şimdi. . Hatta iki tanesi yanımda. Brassavil'e kadar 15-20 gün süren yolculuk esnasında Şari. Bu çok garip bir yolculuktu. Neyse. şu meşhur Fransız gazetecisi Alber Londr'un. Aşağıda olanlar nefessizlikten boğuluyorlardı. Đşte nihayet Brassavil. Đlk önce. Loano kabilelerinin adamları. Ocak odunla yakıldığı için. 15 gün yuvarlak güvertenin üstünde. Sinde. Baiyya. dinle: Benerci lambanın fitilini biraz daha açtı. yukardakiler ne oturabiliyorlardı.Osean demiryolunun inşaatına dair birkaç satır.. Benerci. Kıyıdan gidildiği zamanlar ağaç dalları en yukarda bulunanları nehre yuvarlıyor. Üç yüz kişiden ancak iki yüz altmışı. Mabaja.. Sara..
Irgatbaşıların ezdiği bitkin. Lambayı söndüreyim mi? Haftaya gelirim yine. Kitabı okur anlarsın. ... o. Amerika otomobil fabrikalarına dair fasılları şayanı hayret. Đş yerinde birçok aletler vardır. .» Benerci durdu ve. Lambayı söndür. Angola'ya kaçıyorlar. Ölenlerin yerini doldurmak için yeni devşirmeler yapılıyordu... Zencilerin mahvoluşuna. az bir zaman içinde beş bin. — Somadeva.. Biyalılar düşer. Fransız emperyalizminin acı söyleyen.. Batilon Şirketi.. . daha sonra iki bine indi.. Üzülme! Git. Batilon Şirketi'ne verilen sekiz bin insan. Eskiden insanların yaşadıkları yerlerde. dehşetli bir gazetecisi şu Alber Londr. Bu Lefevr kadar köpoğlulukta mahir bir adam görmedim. — Ben kendime iyi bakıyorum. Zenciyi ölümden kurtarmak için değil.. sonra dört bin. bu kitabı yazan Alber Londr kimdir? — Hayır. yaralı. Belçika Kongosu'na. bir sırık ve iki zenciden başka hiçbir vasıtaya lüzum görmemiş. bataklıklar geçerek. Zenciyi daha semereli. körü körüne baltalanan bir ormanın mahvolması gibi acıyan bir adam. daha dayanıklı işlettikten sonra öldürmek için. Çat kıyılarına.... Đstersen sana kitapları bırakırım..300 kilogram ağırlığında çimento fıçılarını nakletmek için.... amma bıçak gibi söz söyliyen bir arkadaşa öyle ihtiyacımız var ki. Zenciler ormanlara. yaralı bir yılana benzer. Öteki kitap Jorj Lefevr'in «Kauçuğun Epopesi». sıska zenciler yığınlarla ölüyorlar. daha uzun zaman. boğumlarını kımıldatmaya mecali olmayan uzun... 10 kilometreye uzanan insan sürüsü... Afrika'ya makina istiyor. Đnsanların. Zindeliler ayaklarını zorlukla sürükleyebilirler ve kırbacın düğümü onları kovalar. Anlıyorum ki. dedi... Öyle değil mi? — Öyle. Kendine iyi bak. tahmin ediyorum. .Bu muazzam bir zenci imhası hareketiydi. balta görmemiş ormanlardan yürüyerek. dehşetli Mayombe ormanına doğru ilerliyor. Fakat burada zencilerden başka hiçbir şey yok. Ben demiryollarının nasıl yapıldığını görmüşümdür.Bu korkunç bir manzaradır. Neyse. Dört gün sonra yapılacak mitingin sonu neye varacak? Böyle hasta olmasaydın.Ve sürü.. yorgun. Ben gidiyorum. Onda dehşetli bir iş adamı kafası var... biliyor musun. kocaman bir makinanın basit vidaları haline gelmesinde bile şiir bulan bir adam. bizim müteahhitlerimiz şimdi yalnız şempanzeleri buluyorlar. Kuvvetli söz söyliyen..
Allahaısmarladık Benerci. ben «dünyayı düzeltecek ben mi kaldım»a kadar düştüm. siz haklısınız. «beş parmak bir olmaz»a kadar da alçalayım. Roy Dranat. sen de yoluna git. belki kendine bile apaçık söylememiştir.. — Sen onu yalnız bırakma. nine Benerci'yi kolundan tuttu: — Ölecek. kafasını Đngilizler sopayla parçaladıktan sonra. siz hepiniz öyle ağrı çekseydiniz çoktan ölürdünüz. belki siz haklısınız. Belki. Sokaktan bir şey alıp getirdi. Belki de söylemiştir. nine. sizin hakkınız var.. Çıkında ne vardı. Amma... Merdivenin sahanlığında. Yürüdü. dedi. ben iki üç gün sonra gelirim. Belki haklısınız. — Kendini öldüreceğini nerden biliyorsun? Sana bir şey söyledi mi? — Bana bir şey söylemedi. Çok ağrı çekiyor. Bunu. o duvarın dibindeki yatakta ölmüştü.. Somadeva hemen uyuyuvermişmiş gibi... Sallanarak uzaklaştı. ben evde yokken. Roy Dranat sarhoştu. Yatağının altına bir çıkın korken gördüm. Yürüdü. bana öyle geliyor ki. Benerci'nin ellerini tuttu: — Benerci. Ben bu tarafa sapıp yoluma gidiyorum. Benerci. Fakat. Bir köşebaşında Roy Dranat'la karşılaştılar. Mümkündür ki. Belki de kendi kendini öldürecek.. Benerci sokağa fırladı. Ve sanki lambayı söndürür söndürmez.. dedi. Benim oğlum da. Şapkasını çıkardı. Sonra vazgeçti... Havagazı fenerinin altında durdular. ĐKĐNCĐ BAP . Dün.. o duvarın dibindeki yatakta ölecek. Yerlere kadar eğilerek Benerci'yi selamladı: — Belki..Benerci lambayı söndürdü. Bana o yalnız iyi şeyler söyler. sokağa çıkmış. Kendini öldüreceğini yalnız kendine söyledi gibi geliyor bana. Sana göstermiyor amma. ayaklarının ucuna basarak odadan çıktı. bilmiyorum. birdenbire geri dönüp Somadeva'dan sormak istedi. Benerci'nin ellerini bıraktı. Bu da. ölümün gelmesini beklemeden kendi kendini öldürecek.
Đğne değil. aman kalabalık!! Rüzgârlı bir orman gibi uğuldardı. kardaşım.. kardaşım. I Meydanda bir kalabalık vardı. uyy.. bir kıl koparıp atsan sakalından düşmezdi yere. Keşmirli dokumacılar. yetmiş yedi denizin getirdiği kum gibi insan var. bu yaman kalabalık. Bombay gemicileri. Çırılçıplak çocuklar sarkıyor salkımlarla ağaçların dalından. . Kocakarılar oturmuşlar eşiklere.KALKÜTALI SEYYAR SATICI ESNAFINDAN BĐR VATANDAŞ: KALKÜTA'DA. Kalkütalı tornacılar. ĐNGĐLTERE EMPERYALĐZMĐ ALEYHĐNE YAPILAN MĐTĐNGĐ VE SOMADEVA'NIN ÖLÜMÜNÜ BERVEÇHĐ ÂTĐ ANLATIYOR.
söz söylüyor herifçioğlu söz söylüyor. karanlık bir suya düşmüşüm gibi beni sardı.. Arkadaşlar!... bir şey anlamıyorum ama. Ama ne söz söylüyor anam. Dalgalı. Makama uyup ben de çağırıyorum. okkalı söz söylüyor!!! Bakıyorum adama. bu yaman kalabalık. uyyy. kardaşım.. aman kalabalık. kardaşım..Meydanda bir kalabalık vardı.. Acayip bir türkü çağırıyorlar. az daha. Baktım ki taaa. okkalı söz söylüyor: «— Bilemem hangi sebeple..» karşıda bir kamyonun üstünde bir adam avaz avaz söz söylüyor. . bilemem hangi sebebe!» Etrafta bağırıyorlar: «— Yaşşşşa be!!!» Ben de bağırıyorum.
Yanımda seyrek sakallı bir ihtiyar: «— Bunlar, delidir, diyor, bunlar sanıyorlar ki, diyor, biz zorla devirebiliriz, altın topuzlu kuyruğunu dalgalara vuran denizlerin ortasında demirden bir aslan gibi duran kocaman Britanya'yı...» Şimdi kamyonun üstünde başka bir adam.. Bu da söz söylüyor anam söz söylüyor. Okkalı söz söylüyor. Bakıyorum adama. Bir şey anlamıyorum ama belli ki ötekinden daha okkalı söylüyor. Etrafta daha çok bağırıyorlar. Ben de bağırıyorum. Bu sefer başka bir türkü çağırıyorlar, makama uyup ben de çağırıyorum... Seyrek sakallı ihtiyar:
«— Bak, bu doğru söylüyor, diyor, zorla değil, güzellikle yavaş yavaş, diyor, alırız!.. Birdenbire ayrılırsak, köksüz bir ağacın dalları gibi kalırız...»
Şimdi kamyonun üstünde yine başka bir adam. Elbet bu da söz söyleyecek anam. Söz söylüyor. Seyrek sakallı ihtiyarın keyfi yerinde yine. Belli ki, geliyor kalabalık seyrek sakallının dediğine. Adamlar çıkıp iniyor kamyonun üstünden. Balta görmemiş bir ormanda yürür gibi yürüyorum kalabalıkta kamyona doğru ben. Bağırışlar. Türkü çağırışlar. Ben bir şeycik anlamıyorum ama, etraftan laflar çalınıyor kulağıma: — Sol taraf hapı yuttu! — Kamyonun yanında Benerci'ye bak! Anası ölmüş kız kardeşi dağa kaldırılmış gibi
somurttu... — Gandi'nin hakkı var! — Hind'in kurtarıcı ilahları: dokuma tezgâhları. Deniz tutmuş gibi dönüyor başım. Birden bir kıyamettir koptu kardaşım. Bağrışmalarla, ipte çamaşır gibi sarsıldı hava. — Somadeva geliyor, Somadeva! — Ona söz verin! — Söyletmeyin, istemez! — Dinlemiyoruz! — Al aşağı! — Söyletmeyin, istemez.
Yanındakilerin omuzuna dayanarak tırmandı kamyona bir adam. Geldi bütün kalabalık bu sapsarı yüzlü bir tek adamla göz göze. Ortalık tıssss! Somadeva başladı söze... Hey anam! Heeey! Herifte bir ses vardı, beyabey, bir ses!
Hani, ormanda kaplanlar ölürken böyle bağırır.. «— Arkadaşlar! dedi. Hastayım.. Çok.. Fazla söze lüzum yok, kendimi asacaktım. Gidip bakın odama: ipi yerde, çengeli tavanda mıhlı bıraktım. Geberecektim bir kaçak gibi
dedi. Ve sözünü bitiremedi. Sallandı sola bir, sağa bir... Baktım ki kalabalığa bir kalabalık da rüzgârlı bir ekin gibi sallanıyor, ben de sallanıyorum. O yine: «— Arkadaşlar...» dedi. Yine sözünü bitiremedi. Ve kamyonun üstünden
devrildi üstümüze.. Birdenbire, kardaşım, bir hal oldu bize: boydan boya meydan uzattı kollarını düşeni tutmak için. Hani ancak Lortlar Kamarası'na girmeliyim bu hali unutmak için. Dalgalı bir denize düşen ay ışığı gibi yüzdü bembeyaz ölüsü Somadeva'nın yukarı kalkan kolların ve başların üstünde. Meydan bağırdı, ben bağırdım: «— Somadeva! Somadeva! Kavga sonuna kadar kav—ga!...» Omuz başımda inledi bir ses: «— Deliler kesiyor kocaman bir çınarın en yeşil, en geniş dalını.» Dönüp arkama baktım ki, anam; yoluyor seyrek sakalını seyrek sakallı adam.
ĐKĐNCĐ KISIM SONUNCU BAP
ĐKĐ ÖLÜNÜN ODASI...
HĐNDĐSTAN YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐNĐN SON SÖZÜ...
ROY DRANAT'IN AYNALI DOLABA BAKAN ÖLÜ GÖZLERĐ...
I
Somadeva'nın ölüsü imamsız, rahipsiz ve hahamsız ve kavga şarkıları söyleyen on binlerce kişilik bir cemaatla kaldırıldı. Benerci, Somadeva'yı gömdükten sonra, ninenin evindeki odaya geldi. Đpi yerde ve çengeli tavanda mıhlı gördü. Duvarın dibindeki yer yatağının yastığı altından kırmızı kaplı, çizgisiz defteri çıkardı. Defterin kabında: «HĐNDĐSTAN'IN YĐRMĐNCĐ ASIR TARĐHĐ» diye yazılıydı. Benerci defteri açtı. Baş tarafta, Somadeva'nın bir gece kendisine okuduğu yarı kalmış mukaddeme vardı. Sonra beyaz sayfalar. Son sayfada beş altı satır. Benerci bu beş altı satırı okudu: «Ben, Somadeva, Hindistan'ın yirminci asır tarihini yazmağa başladım. Fakat bitirmeden öleceğim. Arkadaşlarım, bıraktığım yerden yazmağa devam etsinler. Tarihin sonu inanılmayacak kadar güzel olacaktır. Buna eminim...»
II
Benerci, Somadeva'nın odasından sokağa çıkınca, Roy Dranat'ın «akşamüstü
serinlikte bir teferrüçten dönerken» soğuk alıp zatürreeden öldüğünü duydu. Ve Roy Dranat'ın oteline gitti. Gördüklerini şöyle anlatıyor:
Girdim ki içeriye, iki eli yanına gelmiş yatıyor otel odasının dört topuzlu karyolasında. Ölü. Omuzlarına kadar çarşafla örtülü, gözleri açık... Çarşafın altında ayakları: acayip bir hayvanın dinliyen kulakları... Gözleri bakıyor ayakları arasından dolaba. Dolabın aynasında görüyorum: başını değil, yüzünü değil, kaşını değil, kapakları açık, içi örtülü gözlerini, yalnız ölü gözlerini... Gözleri bakıyor dolaba. Ehramda bir kapı açar gibi açtım
dolabı. Alt katta bir kutu var. Kutuda ölünün hiç giymediği siyah kunduralar. Ütülü elbiselerle dolu orta kat: asılmış dolabın içine sıra sıra elsiz ve başsız Roy Dranat. Bir şişe permanganat, yakalık, mendil, çorap. Bir kitap: çok eski günlerde beraber okuyup satırlarının altını beraber çizdiğimiz bir kavga kitabı.
Kapadım dolabı. Onun dolaba bakan gözlerini kapadım. Artık satılacak bir yürek, kiralık bir kafa bile yok. Roy Dranat, hoşça kal, mesele yok. YORGAN GĐTTĐ, KAVGA BĐTTĐ.
Đkinci Kısmın Sonu
ÜÇÜNCÜ KISIM
BĐRĐNCĐ VE SONUNCU BAP
I
Gözüme altın bir damla gibi akan yıldızın ışığı, ilkönce boşlukta deldiği zaman karanlığı, toprakta göğe bakan bir tek göz bile yoktu... Yıldızlar ihtiyardılar toprak çocuktu. Yıldızlar bizden uzaktır ama ne kadar uzak
ne kadar uzak... Yıldızların arasında toprağımız ufaktır ama ne kadar ufak ne kadar ufak... Ve Asya ki toprakta beşte birdir. Ve Asya'da bir memlekettir Hindistan, Kalküta Hindistan'da bir şehirdir, Benerci Kalküta'da bir insan... Ve ben haber veriyorum ki, size: Hindistan'ın Kalküta şehrinde bir insanın yolu üstünde durdular. Yürüyen bir insanı zincire vurdular...
Ve ben tenezzül edip başımı ışıklı boşluklara kaldırmıyorum. Yıldızlar uzakmış toprak ufakmış umurumda değil,
aldırmıyorum... Bilmiş olun ki, benim için daha hayret verici daha kudretli daha esrarlı ve kocamandır: yolu üstünde durulan zincire vurulan ĐNSAN...
II
Şu yukarıya, üçüncü kısmın birinci ve sonuncu babının birinci parçası olarak yazdığım, üslubu ukalaca, yazıdan da anlıyacağınız veçhile, Benerci mahpustur. Hindistan'ın hakikî istiklâl ve hakikî kurtuluşu için çalıştığından dolayı, Britanya polisi tarafından tevkif, Britanya adliyesi tarafından muhakeme ve Britanya hükûmeti tarafından, Benerci, hapse atılmıştır. Cezası 15 senedir. Benerci bu 15 adet seneyi taş bir hücrede tek başına geçirecektir. Ve bu 15 adet senenin bir haylisi geçmiştir... Şimdi size, bu bir hayli senenin nasıl geçtiğini anlatacağım. Ve, sonra, sıra, Benerci'nin kendini niçin öldürdüğüne gelecek. Emperyalizm aleyhine yazılan* ve emperyalizmi temellerinden yıkmak için nefislerini feda edenlerden bahseden bu kitap, bir inkılâpçının hangi şartlar içinde kendini öldürmeğe hak kazanacağını da hallettikten sonra, bitmiş olacaktır.
(*) Yalnız şunu hatırlatmak isterim ki, Benerci emperyalizmi ve emperyalizm ile mücadeleyi, Neo-Hitlerist-Sosyal-Faşist-Sinyor-Fon Şevket Süreyya Bey gibi anlamıyordu.
III
Güneş pencerede... Yanıyor demir bir çubuk.. Dışarda saat belki beş, belki altı, belki buçuk, yedi.. Gardiyan karyolayı duvara kilitledi. Adam demir iskemlede oturuyor oturuyor... Güneş düştü pencereden adamın başına vuruyor..
Dışarda saat belki on belki on iki..
Đçerdeki: yürüyor duvardan duvara, duvardan duvara...
Gardiyan... Pirinç çorbası, ekmek. Demek: öğle saatı çaldı öte yanda yaşıyanlara.. Ve adam yürüyor, duvardan duvara, duvardan duvara..
Yanıp söndü demir çubuk.. Dışarda saat: belki beş, belki altı, belki buçuk... Dışarda adam...
Adam demir iskemlede oturuyor... Oturuyor...
Gardiyan. Pirinç çorbası, ekmek. Gardiyan karyolayı indirince: içerde gece. Yatıyor adam. Gözleri düşünüyor, dişlerinin arasında bıyığı.. Dışarda ay ışığı....
IV
19... senesi eylülünün on beşinci gecesi idi.. Saat on ikiden sonra, Kalküta şehrinin varoşlarından gelen bir adam, umumî hapisanenin yüksek duvarları karşısında durdu. Tam bedir halindeki ay, gökyüzünü kaplıyan ve esen rüzgârla korkunç şekiller alıp akan siyah bulutların arkasında kâh gizleniyor, kâh meydana çıkıyordu. Şehrin varoşlarından geldiğini beyan ettiğimiz meçhul adamın durduğu mahal, umumî hapisanenin arka cephesine tesadüf etmekte olup bu cephenin üst kısmında, hafif bir ışıkla aydınlanmış, bir sıra demir parmaklıklı pencere vardı. Ay, bulutların arasından kurtuldukça, zaman zaman duvarın dibinden geçen bir süngüyü ışıldatmakta ve bu suretle meçhul adama hapisanenin etrafını devreden nöbetçilerin mevkilerini bildirmekte idi.
Meçhul adamın kendisini nöbetçilere göstermek istemediğini, okuyucularımız, elbette tahmin eylemişlerdir.. Tahminlerinde yanılmıyorlar. Zira bu adam buraya Britanya Đmparatorluğu zabıtasının hiç de hoş görmeyeceği bir işi yapmak için gelmiş idi. Filhakika, nöbetçiler hapisanenin köşesinde gözden kaybolur olmaz, meçhul adam cebinden bir taş parçası çıkarıp iyice nişanladıktan sonra demir parmaklıklı pencerelerin soldan üçüncüsüne fırlattı.. Taş pencereden içeriye girdi. Eğer biz, okuyucularımızla birlikte, meçhul adamın taşı atmasından evvel, mevzubahis pencereden içeriye bakmış olsaydık, şöyle bir manzaranın şahidi bulunurduk: Demir kapısının üstünde gardiyanlara mahsus dışardan sürmeli küçük bir pencere bulunan taş bir hapisane hücresi. Gündüzleri kaldırılıp zincirle duvara kilitlenen ve geceleri indirilen demir bir karyola. Đşbu karyolanın üstünde, mahpuslara mahsus libası giymiş olduğu halde bir şahıs oturmaktadır. Mezkûr şahıs sık sık başını kaldırarak, kapıdaki gardiyan penceresinden gözetlenip gözetlenmediğine bakıyor, sürgünün açılmadığına emniyet kesbettikten sonra, siyah kaplı kalın bir kitabın sayfalarına bir şeyler yazıyordu. Eğer siyah kalın kitabı yakından tetkik edecek olursak görürüz ki, bu Đngilizce bir Đncil'dir. Mevzubahis şahıs, taş hücreye kapatıldıktan bir hafta sonra; Kayser'in hakkını Kayser'e ve Allahın hakkını Allaha vermeği ve sağ yanağına bir tokat atılırsa, sol yanağını çevirmeği talim etsin diye, bu Đncil'i bir Đngiliz misyoneri kendisine vermiş idi. Esasen, hepisanenin bütün hücrelerinde bu kitaptan maada okuyacak ve yazacak bir şey bulunmazdı. Đmdi, ahvalini tetkik eylediğimiz şahsın, yani taş hücre mahpusunun Đncil sayfalarına neler yazdığını görelim: Satırlarının başları numaralı ve bazı kelimeleri küçücük haç işaretli sayfalarda, URDU lisanıyla ve henüz kurumamış kırmızı ve taze bir kan ile yazılmış ve kitabın sık siyah matbu hurufatı üzerinde ateş gibi yanan yazılar vardı. Taş hücre mahpusu Đncil kitabının iç mukavvasından kopardığı bir parçayı bükerek bir kalem haline getirmiş ve bunu sol bileğinden ince ince akan kana batırarak bu ateş gibi yanan yazıları yazmakta bulunmuş idi. Đşte şehrin varoşlarından gelen meçhul adam taşı attığı zaman, taş hücrenin içindeki mahpus böyle bir işle meşguldü. Pencereden gelen taş mahpusun karyolası dibine düşmüştü. Mahpus hemen yerinden kalktı. Üzerlerine kanı ile yazdığı Đncil kitabı sayfalarını kopararak taşa sardı ve taşı pencereden dışarı atıp iade etti. Şehrin varoşlarından gelen meçhul adam, taşa sarılmış kâat tomarını yerden aldı. Göğsüne soktu. Ve dünyanın en kıymetli hazinesini göğsünde taşıyan bir insan gibi, korkak, cesur ve emin adımlarla uzaklaşmaya başladı. Korkuyordu: göğsündeki defineyi alırlar diye; cesurdu: göğsündeki defineyi ölümün karşısında dahi vermemek için; emin idi: zira kaç senedir her iki ayda bir buraya geliyor, taşı atıyor ve taş, kanlı yazılar yazılı Đncil sayfalarına sarılmış olduğu halde kendisine iade ediliyordu; binaenaleyh bu işe alışmış idi.
Bu kanla yazılmış yazılar, Hintlilerin hakikî istiklâl ve kurtuluş cidalinde kitlelere heyecan, şuur ve hedef vermekte idi........
Taş hücre mahpusu Benerci'dir. Kitlelere heyecan, şuur ve hedef veren yazılar, vaktiyle Somadeva'nın başladığı ve şimdi Benerci'nin devam ettiği «Hindistan'ın Yirminci Asır Tarihi» isimli eserdir. Yalnız, Benerci bunu, bileğini kesip kanıyla yazmıyor.. Fakat, eğer icap etseydi, eserin bir tek satırını yazmak için damarlarındaki bütün kanını akıtabilirdi. Ve bu, pestenkerani bir lâf değildir.. Bu işi yapabilecek insanların yalnız on dokuzuncu asır romanlarında yaşadığını zannedenler, yirminci asrın isimsiz, büyük kavga kahramanlarını tanımıyorlar demektir. Benerci yazısını bileğinin kanıyla yazmıyor. Bu yazıları şehrin varoşlarından gelen meçhul adama vermiyor. Benerci yazılarını temiz beyaz kâatlara kurşunkalemiyle yazıyor. Ve bunları hapishane gardiyanlarının Đngiliz dikkatlerine rağmen, dışardakilerin ellerine ulaştırıyor. NASIL?.. Taş hücre mahpusunun, senelerdir, bu işi nasıl yaptığını anlatacak değilim. Romanda da olsa, Britanya polisine hizmet etmek istemem......
V
Dışarda bir bayrak gibi dalgalanırken adı, içerde O ihtiyarladı.. Her gün biraz daha camları yaşarıyor iri bağa
gözlüklerinin. Her gün biraz daha siliniyor çizgileri gördüklerinin. Küreyvatı hamra azalıyor. Tasallübü şerayin. Tansiyon 26. Baş dönmesi, bunaltı. Sinir...
Bir senedir yazamadı bir satır bile.. Yine fakat dışarda bir bayrak gibi dalgalanıyor adı. Đçerde O ihtiyarladı....
BU FASIL BENERCĐ'NĐN KENDĐNĐ NĐÇĐN
. .ÖLDÜRDÜĞÜNE DAĐRDĐR «Kalküta şehrinin ufkunda güneş yükseliyordu. . miğferleri ateş bir ordu bozgun karanlığı katmış önüne geliyordu.. . . . . . . .. . . Atları ışıktan. . . . . . Güneş yükseliyordu. . . Kalküta . . .» Bu da olmadı. . . . . . . . .. . » Bunu beceremedik romantik kaçtı pek. . . Şöyle diyelim: «Baygın kokulu koskocaman masmavi bir çiçek şeklinde sema düştü fecrin altın kollarına.
. Benden evvel gelenlerin hepsi. Bu hususta yapılacak iş.olacağı yok. tuluu şemsi. Tuluu şemsin. Benerci sordu: — Saat kaç? — Altı.. gurubu şemsin okumuşlar canına. onların kanındaydı. gurubu şemsi tasvir patentasını. .. almışlar birer birer. Buna rağmen. tekrar ederim ki ben: Kalküta'nın damları üstünde güneş güneş gibi yükseliyordu. onların canında. Sokaktan bir sütçü beygirinin nal ve güğüm sesi geliyordu. Benerci dün akşam geç vakit tahliye edildi. Benerci bu yığınlarla insanı ebediyyen peşinde sürükliyebilecek kadar onlara yakın. iddia edebilirdim ki. Hapishanenin kapısı önünde dehşetli bir kalabalık onu bekliyordu. Eğer eski sistem bir kafam olsaydı. söylenecek söz kalmamış bana.
biraz dolaş. Bir kamyonun üstünde kalıbı dinlendirmeyi daha doğru buldu. Saatler geçti.. kendini öldürmek istedi.» dediler. merkez caddelere kadar. kendimi öldürüyordum. . — Öyle. — Anlamadım. — Bu kitabın ikinci kısmında. Pencerenin önünde duruyordu. Benerci sordu: — Saat kaç? — Altı.Benerci'ye arkadaşları. dolaştım. dedi. Fakat o da bu haltı yemedi. Bu kitabın birinci kısmında. lambanın sarı ışığı beyazlanmağa başladı. kımıldanan. Pencereden baktım: Kalküta'nın damları üstünde güneş yükseliyordu. dediler. Saat gecenin on biriydi.. değil mi? — Öyle. Kalabalık yavaş yavaş dağıldı. Alnımda hâlâ onların attığı taşın izi var. Bir kelime bile konuşmadık. dış mahallelerdeki apartımanlardan birinin en üst katında bir oda tutmuşlar. Bana: — Sen git.. Apartımanın kapısı önünden. arkadaşlarım bana: «Sen bizi sattın. Öyle ağrı çekiyordu ki. Halbuki ben tertemizdim. Somadeva'nın ciğerleri ağzından geliyordu. Ve nihayet. Benerci odasına sekiz arkadaşıyla beraber girdi. — Âlâ. Benerci: — Otur bakalım. — Hiç. her adımda onun ismini işiterek. bağıran bir insan denizinin ortasında. Kıl kaldı. Fakat bu haltı yemedim. Oturdum. Dinle. saatler geçti. Fakat onlar haklıydı. — Saat kaç? — Altı buçuk. Sonra gelirsin. Geri döndüğüm zaman Benerci'yi odasında yalnız buldum.
— Devam et. Tekrar gözlüğünü çıkardı. Pantolonumun arka cebinden tabancayı çıkardım. — Öyleyse. aynı işi yapmışlar. Akışın istikametini değiştiremez. — Hem. irademin dışında. irademin dışında. kaç? — Yedi. bizim için bilinen şeylerdir. Fakat o beni fırlatıp atana kadar. Sonra birdenbire gülerek: — Hem ben bu meseleyi arkadaşlarla konuştum.. Mendiliyle camlarını sildi. Bütün bunlar senin için. — Dünden itibaren katarın başında gidiyorum. — Doğru. bir gün bile. masanın üstüne koydu. Sen saata bak. Gözlüğünü çıkardı. Dinle. Gözlüğünü taktı. hareket belki beni altı ay sonra. Đş yapan. dinliyorum. Sana haltetmek düşer. Mendiliyle camlarını sildi. Đşte o kadar. keyfiyetin değil. dedi. Yalnız tempoyu hızlılaştırabilir. bu benim mesele nevi şahsına münhasır bir iş bile değil. ben ona fren olacağım. kemiyetin üstüne tesir edicidir. benim için. yerinde durmak için bir saniye olsun ısrar ederse. — Hadisat öyle getirdi ki. Galiba LAFARG'la karısı da aynı vaziyete düşmüşler. Ferdin tarihteki rolü malum. yavaşlatabilir. Đstemeden. bir sene değil. Bu bir ihanet değil midir? Ben bir saniye olsun. yanılmıyan yalnız tembellerdir.. Benerci yine durdu. Halbuki fizyolojim berbat. Hallettik. Ve o adam katarın başında gidemiyeceğini bildiği halde. Tarihte fert denilen nesne. Koskocaman bir nagant. Camların içinde büyüyen gözleri gözlerimdedir. yürüyen adam yanılır. ya bu yanılma nesnesi katarın başındaki adam için bir kaide haline gelirse. ihanet edemem. . Biliyorum. ben hareketin muayyen bir inkişaf merhalesinde muayyen bir rol oynıyan bir fert haline geldim. yanlış adımlar atacağım..— Âlâ. Kafam elastikiyetini kaybetti. bilerekten ona ihanet edemem. — Doğru. Fakat.. Anlıyor musun? Diyeceksin ki. Aldı. Benerci'ye uzattım. Bu benim uzviyetimde yok. Benerci.. Mesele yanlışın idrakindedir. Şu senin tabancayı ver bakayım. budalalardır. Halbuki ben kemiyette bile. Akışın temposunu hızlılaştırmak nerde? Onu yavaşlatmam muhtemeldir. Her ne hal ise. Ellerim lüzumundan fazla titriyor. Akıntıda dümen tutamıyacak bir hale geldiler. Camların içinde büyüyen gözleri gözlerimdedir. Dönemeçleri zamanında dönemiyeceğim. Gözlüğünü taktı. bir sene sonra bir safra gibi fırlatacaktır. Birdenbire durdu. bunu şimdi benim şahsıma tatbik edelim.
Damlar. Sen de haydi artık git. Topraktan fışkırır gibi bol. «Kavgada kendi kendini öldüren lanetli bir cenazedir benim için: Ölüsüne ellerimiz . . ağaçlar ve sokaklar yıkanmış gibi nemli ve tertemizdi. Benerci ayağa kalktı. . . Merdivenleri hızlı hızlı iniyorum. . . . Dördüncü kat. Merdivenleri koşarak iniyorum. Merdivenleri ağır ağır inmeğe başladım. dedi. demir bir kapının hızla kapanması gibi tok bir ses geldi. Kucaklaştık. Konuşmuyorduk. Ağzımda. Cıgaraları yaktık. . . . . . dedi. — Pencereyi kapat. BU KĐTABIN SON SÖZÜ . evler. dedi. Tam sokağa çıktığım zaman. . sonuna gelen cıgaranın acılığını duydum. . . Üçüncü kat. derinlerden. Đkinci kat. Arkama bakmadan kapıdan dışarı çıkarken: — Çocuklara selam söyle. Cıgarasını masadaki tablanın içinde söndürdü.. Benerci'nin gözlüklerinde pırıl pırıl yanıyordu.— Şöyle pencerenin önünde birer cıgara tellendirelim.. renkli ve ılık bir yaz sabahının ışıkları karşı pencerelerin camlarında. Đstersen âdet yerini bulsun diye bir kere kucaklaşalım.
Sen artık bu kitapta koşmuyor bağırmıyor alnını kaşımıyorsun.dokunamaz.» Sen artık bu kitapta: noktaları virgülleri satırları taşımıyorsun. Ve Benerci sen bu kitapta: kendi kendini öldürmene rağmen benim ellerim senin . Arkasından matem marşı okunamaz. Sen artık bu kitapta yaşamıyorsun.
.......kanlı delik şakağına dokunacaktır..... Çan çalmıyoruz... Çan çalmıyoruz.. Yok salâ veren! Giden o biten bir şarkı değildir. Cenazende dosta düşmana karşı matem marşı okunacaktır: MATEM MARŞI ....... .....
Kasketli bir güneş halinde düştü. Çan çalmıyoruz.... Yok salâ veren! Bu giden bir biten şarkı değildir . Çan çalmıyoruz........ .O büyük bir ışık gibi döğüştü.
Hayat kavgasında bizi dizüstü süründürmek içindir. Behey Allahın Cebrail şeklindeki Ezraili. Felsefenden tüten günlük kokusu başımızı döndürmek içindir.S O N BERKLEY Behey Berkley! Behey on sekizinci asrın filozof peskoposu. Behey on sekizinci asrın en filozof katili! . Behey Berkley.
Hâlâ her gece titreyerek görüyor gölgeni Đskoçya köylüleri evlerinin camlarında! Hâlâ kanlı beş parmağının izi var o beyaz buzlu camlar gibi şimal akşamlarında! Behey Berkley! Behey meyhane kızlarının kara cübbeli kavalyesi. Hayat kavgasında bizi dizüstü süründürmek içindir! . ve Allahın peskoposu! Felsefenden tüten günlük kokusu başımızı döndürmek içindir. Kıralın şövalyesi. sermayenin altın sesi. Hâlâ uluyor adımlarının sesine tüyleri kanlı bir köpek.Hâlâ geziyor Đskoçya köylerinde adımlarının sesi.
kıvrılan bir yılan gibi satırların sokmak istiyor yüreklerimizi.. Sivriliyor kitaplarından ismin sivri yosunlu ucundan kızıl kan damlıyan yeşil bir diş gibi. inandıracaktın? Biz Đsanın vuslatını bekleyen bir rahibe değiliz ki! Behey Berkley! . Sen bu kıyafetle mi bizi kandıracaktın.Her kelimen kelepçelerken bileklerimizi. Beli hançerli bir Đsaya benziyor resmin. Her kitabın diz çökmüş önünde Rabbın kara kuşaklı bir keşiş gibi.
— bu belki doğrudur — fakat fikri evvel gören her felsefenin safsata iklimidir yelken açtığı yer! Bu bir hakikat — hem de mutlak cinsinden — ! Đşte sen işte senin felsefen: Sen o sarı kırmızı rengini gördüğün cilâlı derisine parmaklarını sürdüğün parlak yuvarlak elmaya: «Fikirlerin bir . hemen anlaşmak için bir kapı açıyorsun. binip Allahının sırtına soldan geri kaçıyorsun! Kaçma dur! Her yol Romaya gider. küçük bir taş parçasının en küçüğü imparatorların imparatoru gibi çıkınca karşısına.Behey tilkilerin şahı tilki! Çalarken satırların zafer düdüğü.
öyle mi? Mademki kendi fikrindir yüzen gemi. kendi kendinden aldığın fikirlerdir. mademki kendi fikrindir umman. ne senden sonra kâinat baki bir sen bir de Allah hakikî.terkibidir.» diyorsun! Dışımızda bize bağlanmadan var olan varlığı inkâr ediyorsun! Şu mavi deniz şu mavi denizde yüzen beyaz yelkenli gemi. ne mekân! Ne senin haricinde bir vücut ne senden evvel kimse mevcut. ne zaman var. Lâkin ey kara meyhanelerin sarhoş papazı! Senin dışında değil miydi kıllı kollarında kıvranan meyhanecinin kızı? .
Yine fakat bacakları arasından çıktığın Meryem gibi bir anan da mı yok! Diyelim ki yapyalnızsın Turu Sinada Musa gibi. ne yazık! Tevratını okuyan da mı yok! Çok yalan söylemişsin çok. — baş döndürmezse eğer — . iyi şeydir vesselam. neş'e ..Yoksa kendi altında sen kendinle mi yattın? Diyelim ki senden evvel baban yok Đsa gibi. Kavgada kuvvetini kaybetmiş gibidir biraz neş'enin çelik ahengini duymayan adam.. Sen emin ol ki Berkley — olmasan da zarar yok — bu şi're benzer yazıda hissene düşen şey: biraz alay biraz şaka ve birkaç tokat — eldivensiz cinsinden — Neyleyim? Neş'e kavganın musikisidir.
ve işte bizimkiler güldüler mi. Kabahat onların kuvvetinde: yoksa ne sende ne de bende! Dinle Berkley! — dinlemesen de olur — Biz dinleyelim: Beynimiz bal yoğuran bir kovan. biz ondan doğan bir sürü bacaksız! Biz o bacaksızların . Ona balı dolduran arıdır hayat. ağız dolusu gülüyorlar. Aldığımız hislerin sonsuz derin pınarıdır kâinat! Kâinat geniş kâinat derin kâinat uçsuz bucaksız! Biz onun parçaları.
biz seyretmedeyiz cihan içinden cihanların doğuşunu.. Her habbe koynunda bir kubbeyi gizler!.— anasını inkâr etmeyen cinsi — Çünkü biz emredenlere emir verenlerden değiliz! Bağlıyız toprağa kalın halatlar gibi kollarımızla! Çelik dişleri şimşekli çarklılar koparırken kara toprağın esrarını. . görmedeyiz yılların yollarında toprak oluşunu kızıl kadife dudaklı kızların! Çiziyor hareketi gözlerimize sonsuz maviliklerde kuyrukluyıldızların sırma saçlarından kalan izler. kehkeşanların gümüş aydınlığında! Görmüşüz.
uzaklaştıkça.. yaklaşılan hakikati gizler. Her yeni ummanla beraber bir yeni imkân! Kâinat geniş kâinat derin kâinat uçsuz bucaksız! Behey! Berkley! Behey bir karış boyuna bakmadan Karpatları inkâr eden cüce! Ahrete gittiysen eğer oradan bir taç gönder. süslemek için Allahının kafasını! Fakat buradan .Şu denizler. şu denizlerin üstünde denizler gibi esen. Şu ipi kopmuş inci bir gerdanlık gibi damlayan su. şu bir damla su. rüzgârların uğultusu.
. Haraç mezat! Haraç mezat! götür pazara bir pula sat: Topraktaki saltanatın göğe çıkan tahtını! Yok üstünde tabiatın tabiattan gayri kuvvet!. 1926 BEŞ SATIRLA .topla hemen tarağını tasını.. Tabiat geniş tabiat derin tabiat uçsuz bucaksız!.
o. anlamak gideni ve gelmekte olanı. anlamak. yürekte. Bir ölü yatıyor ders kitabı bir elinde bir elinde başlamadan biten rüyası bin dokuz yüz altmış yılı Nisanında . sevgilim. bir müthiş bahtiyarlık. kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı. 1946 BEYAZIT MEYDANI'NDAKĐ ÖLÜ Bir ölü yatıyor on dokuz yaşında bir delikanlı gündüzleri güneşte geceleri yıldızların altında Đstanbul'da.Annelerin ninnilerinden spikerin okuduğu habere kadar. Beyazıt Meydanı'nda.
Đstanbul'da. Beyazıt Meydanı'nda. Mayıs 1960 BĐR ACAYĐP DUYGU «Mürdüm eriği . Beyazıt Meydanı'nda. Bir ölü yatacak toprağa şıp şıp damlayacak kanı silâhlı milletimin hürriyet türküleriyle gelip zaptedene kadar büyük meydanı. Bir ölü yatıyor vurdular kurşun yarası kızıl karanfil gibi açmış alnında Đstanbul'da.
.. Sevgilim. Bahtiyarız yaşayabildiğimiz için..çiçek açmıştır.. Hava lezzetli ve aydınlık — fakat iyice ısınmadı daha — çağlanın kabuğu yemyeşil tüylüdür henüz yumuşacık. Herhalde çoktan öldürülmüştük sen Londra'da olsaydın ben Tobruk'ta olsaydım. ellerini koy dizlerine — bileklerin kalın ve beyaz — sol avucunu çevir : . çimenin üzerine diz üstü oturalım karşı-be-karşı. — ilkönce zerdali çiçek açar mürdüm en sonra — Sevgilim. bir Đngiliz şilebinde yahut.
.... nar tanesinin rengine bayılırım — nar tanesi...... Sevgilim..gün ışığı avucunun içindedir kayısı gibi. ... yirmi dördü emzikte...... kendime ve sevgili insanlarıma inat.. nur tanesi — kavunda ıtrı severim mayhoşluğu erikte ..» . Dünkü hava akınında ölenlerin yüz kadarı beş yaşından aşağı... yağmurlu bir gün yemişlerden ve senden uzak — daha bir tek ağaç bahar açmadı kar yağması ihtimali bile var — Bursa cezaevinde acayip bir duyguya kapılarak ve kahredici bir öfke içinde inadıma yazıyorum bunları..
Malum ya. Burası benden başka kaç insanın evidir? Bilmiyorum.7. ne de başı bulutlarda bir çınar. (bizlere âlâtı-katıa verilmez). TECRĐTTEKĐ ADAMIN MEKTUPLARI 1 Senin adını kol saatımın kayışına tırnağımla kazıdım.. Belki avluda bir ağaç bulunur ama gökyüzünü başımın üstünde görmek bana yasak.. bulunduğum yerde ne sapı sedefli bir çakı var. . Ben bir başıma onlardan uzağım.2.1941 BĐR CEZAEVĐNDE.
hep birlikte onlar benden uzak. Fakat çok can sıkıcı bulduğumdan sohbetimi şarkı söylüyorum karıcığım. Yüzümü kızartmıyor benim onun bu an böyle zayıf böyle hodbin böyle sadece insan oluşu. karlı yollara düşmüş. yetim bir çocuk gibi bu yürek. Ve tıpkı o eski acıklı hikâyelerdeki yalnayak. ayarsız sesim öyle bir dokunuyor ki içime yüreğim parçalanıyor. Ben de kendi kendimle konuşuyorum. ne dersin. o berbat. Bana kendimden başkasıyla konuşmak yasak. Belki bu hâlin . Hem. küçücük burnunu çekerek senin bağrına sokulmak istiyor. mavi gözleri ıslak kırmızı.
karıcığım. sıska atın. Belki de sebep buna bana aylardır kendi sesimden başka insan sesi duyurmayan bu demirli pencere bu toprak testi bu dört duvardır. psikolojik filân izahı vardır. . Dışarda susuzluğu acayip fısıltısı toprak damı ve sonsuzluğun ortasında kımıldanmadan duran bir sakat ve sıska atıyla. Ve şimdi karşımda haşin bir erkek ölüsü gibi yatan bu ümitsiz tabiatın ağaçsız boşluğuna bir anda yıldızlar dolacaktır. yani.fizyolojik. kederden çıldırtmak için içerdeki adamı dışarda bütün ustalığı. Bugün de apansız gece olacaktır.. Saat beş. Bir ışık dolaşacak yanında sakat.. bütün takım taklavatıyla ağaçsız boşluğa kıpkızıl inmekte bir bozkır akşamı.
. Ve içerde artık böcekleriyle canlanan kerevet.. bozkırın üstünde birdenbire taze toprak kokusu. .. Ben. bahar. suyu donmayan testi ve sabahları çimentonun üstünde güneş. Dışarda.. eğri bir aynadan seyreder gibi kafamın içinde duymak. bahar. 2 Dışarda bahar geldi karıcığım. ben içerdeki adam yine mutad hünerimi göstereceğim ve çocukluk günlerimin ince sazıyla suzinâk makamından bir şarkı ağzıyla yine billâhi kahredecek dil-i nâşâdımı seni böyle uzak. seni dumanlı. dışarda bozkırın üstünde pırıltılar..Yine o malum sonuna erdik demektir işin. her şey tamam. kuş sesleri ve saire.... Dışarda bahar geldi karıcığım. yani bugün de mükellef bir daüssıla için yine her şey yerli yerinde işte.
. 3 Bugün pazar.. sönerek. Ve gün ikindiye döner. Bu bittecrübe sabit. Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün bu kadar benden uzak bu kadar mavi . benden uzak.. gölgeler düşer duvarlara.. bana yakın.. bittecrübe sabit. ateşten gözleriyle bilhassa baharda ram eder kendine içerdeki adamı hürriyet denen ifrit. Đşte içerde baharın en kötü saatı budur asıl. Velhasıl o pul pul ışıltılı derisi.Güneş. artık o her gün öğle vaktine kadar.. karıcığım.. ışıldayarak yürür. başlar tutuşmaya demirli pencerenin camı : dışarda akşam olur.. Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar. bulutsuz bir bahar akşamı.
güneş ve ben. Bu anda ne düşmek dalgalara. 1938 BĐR HAZĐN HÜRRĐYET Satarsın gözlerinin dikkatini. Sonra saygıyla toprağa oturdum. ne karım.. bir lokma bile tatmadan yoğurursun bütün nimetlerin hamurunu.. dayadım sırtımı duvara.. Büyük hürriyetinle çalışırsın el kapısında. ananı ağlatanı Karun etmek hürriyetiyle hürsün! .bu kadar geniş olduğuna şaşarak kımıldanmadan durdum. Toprak.. Bahtiyarım. ne hürriyet. ellerinin nurunu. bu anda ne kavga.
günün birinde. hava üssü olmak hürriyetiyle hürsün! Yapışır yakana kopası elleri Valstrit'in.Sen doğar doğmaz dikilirler tepene. büyük hürriyetinle basarlar kelepçeyi. yakalanmak. bir sayı. meçhul asker olmak hürriyetiyle hürsün! Bir alet. mesela. diyelim ki. Amerika'ya ciro ederler onu seni de büyük hürriyetinle beraber. işsiz kalmak hürriyetiyle hürsün! En yakın insanınmış gibi verirsin memleketini. işler ömrün boyunca durup dinlenmeden yalan değirmenleri. hatta asılmak hürriyetinle . bir vesile gibi değil insan gibi yaşamalıyız dersin. büyük hürriyetinle bir çukura doldurulabilirsin. büyük hürriyetinle dolaşıp durursun. kolların iki yanında upuzun. günün birinde. hapse girmek. Kore'ye gönderilebilirsin. büyük hürriyetinle parmağın şakağında düşünürsün vicdan hürriyetiyle hürsün! Başın ensenden kesik gibi düşük.
ne tül perde var hayatında. ne tahta. 1951 BĐR KÜVET HĐKÂYESĐ 1 Süleyman'a karısı telefon etti : — Konuşan ben. hürriyeti seçmene lüzum yok hürsün. ben. Bu hürriyet hazin şey yıldızların altında. Tanımadın mı sesimden? Demek çok bağırdım birdenbire. . Fahire.hürsün Ne demir.
saatlar. çabuk ol ama. Telefonda anlatamam. çocuklar hasta değil. .. Dinle beni : Đşini bırak da gel. Bir taksiye atla. Yolda hiçbir şey düşünme. Daha kıyamet kadar vakit var akşama. mümkün mertebe yalansız gelmeye çalış. olmaz. Paran yoksa patrondan avans al.. Hayır. Sorma. Dinle beni. Saatlar. Hemen vapur bulamazsan Üsküdar'a kayıkla geç. Yalan kuvvetliye söylenir ben kuvvetsizim.. kıyamet kadar..Çığlık mı? Belki.
Fahire. Koynuna girdiğim adam gibi kocam gibi değil. — Teşekkür ederim Süleyman.Alay etme kuzum. 2 Geldi Süleyman. Evet kar yağacak. kocası Süleyman'a sordu : — Doğru mu? — Evet. Bak işte ağlamıyorum artık. babam gibi gel. akıllım... Nerde buluşuyordunuz? — Bir otelde. Bak işte rahatladım. evet hava güzel. — Kaç defa? . büyüğüm. — Beyoğlu tarafında mı? — Evet.
— Bunu hatırlamak bu kadar mı güç Süleyman? — Bilmiyorum. filân? — Bir defa.. — Başkaları da var mı Süleyman? . toz pembe çiçekli. kırık bir küvet? — Evet.— Ya üç. — Demek ki bir otel odasında. — Hele düşün. Kim bilir çarşaflar nasıl kirliydi. — Üç mü.. — Çok mu seviyordun? — Sevmek mi? Hayır. dört mü? — Bilmiyorum. — Hiç hediye verdin mi? — Hayır. bu işlere yarayan otellerde kırık küvetler varmış. Bir Đngiliz romanında okudum. Sizinkinde de var mıydı Süleyman? — Bilmiyorum. — Çukulata. ya dört.
. Çok mu güzel yatıyordu? — Hayır. — Bunu sevdin demek.. Karanlıkta pencerenin hizasında karlı. — Doğru söylüyorum.. Belimden kalın bacakları. Đnek gibi karı.... — Doğru söyle.... Başkaları da olsaydı daha rahat ederdim.. 3 . bak ne kadar cesurum. Bir sual daha.— Yok. Fakat zevk meselesi bu. Süleyman : Niçin? — Bilmiyorum... ağır bir çam dalı.. — Zaten gösterdiler bana. — Olmadı mı? — Hayır. Bir hayli zaman oldu sofada asma saat on ikiyi çalalı..
. Annem. polisler. ölmeye karar verdimdi.. aldatılmış bir zevcenin intiharı : komik. Kolay mı? Gece bostan kuyusuna doğru yürümek. polisler. Bekçi. kepazelik. Dayanılmaz bir acı halindeydi kendime karşı duyduğum merhamet. merdiven. çocuklarım ve en önde sen bulacaktınız karda ayak izlerimi. sonra kenarına çıkıp durarak baş aşağı atlamak karanlığına? Fakat bulmadınızsa eğer karda ayak izlerimi sade korktuğumdan değil. dedikodu..Süleyman'ın karısı Fahire şunları anlattı kocasına ertesi gün : — . . Süleyman. bir tahta merdiven ve bir kadın ölüsü çıkaracaktınız arka arsada bostan kuyusundan. Bekçi..
her zaman nasıl uyursan ondan evvel ve o varken.» ... Đyice ısınmak lâzım ilkönce. hiç aklıma gelmedi nezle olmak ihtimali. ölmeye karar verirken bile insanları düşünüyor. nümayişsiz ölüvermek.Niçin öldüğümü anlatmak müşkül.. Sen yatakta uyuyordun yüzün rahat. kara bakıyorum : «Eşini gaip eyleyen bir kuş gibi kar geçen eyyamı nev baharı arar. Dışarda kar yağmaya başladı. Yaktım sobamızı. Đnsan. Pencereye. Ciğer bir çay bardağı gibi çatlarmış. Kime? Herkese. sana meselâ. Bir tek gecelikle çıkmak balkona : Zatürree ertesi gün. Hayır..
gibi kar düşer düşer ağlar. Ben rehavetli bir mahzunluk içinde acayip şeyler düşünüyordum : Feneryolu'ndaki çınar 150 yaşındaymış.. Karanlık bembeyaz. Üşümüyordum.» Lambayı söndürmeden balkona çıktım. Uykudayım sanki. .. Havada çıt yok.» Oturdum balkonda iskemleye. Kederim duruluyor berraklaşıyor.. Sanki çok sevdiğim bir insan korkarak beni uyandırmaktan yumuşacık dolaşıyor etrafımda. Sen beğenmezsin... « . soldan sağa lerzânı girizan. Odanın camlı kapısından balkona vuran ışık sıcak bir kumaş gibiydi üstünde dizlerimin.Babam bu şiiri çok severdi. «Sağdan sola..
. Đnsanın elleri.. Gün gelecek insanlar çok uzun çok bahtiyar yaşayacaklar.Ömrü bir gün süren böcekler. Kar durdu. Sonra sen ben bir kırık küvet ve benim kendime karşı duyduğum merhamet.. Đnsan? Ne zamanki. nerdeki. Ve her şeye rağmen yeni bir dünya için yapılan kavga. hangi sınıftan? Onların insanları. Utanarak odaya döndüm. bizim insanlarımız. Đnsanın yüreği ve kafası var. Sökmek üzre şafak... ..
Gökte yıldızlar. çok şükür nezle bile değilim.1940 .8. Yine yan yana yaşayacağız beni sevdiğine emin olarak... ağaçlarda yaz meyveleri vardı. 16. Bir gece karı koca denizden dönüyorlardı. 4 Altı ay kadar geçti aradan. Evet.O anda uyansaydın sarılıp boynuna. Fahire birdenbire durdu baktı muhabbetle kocasının gözlerine ve suratına tükürür gibi bir tokat vurdu. Uyanmadın. Şimdi? Zaman zaman hatırlayıp zaman zaman unutacağım.
vatan çırılçıplak yere serilmiş. günü gelir hesabınız görülür. Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Eli kolu zincirlere vurulmuş. götürüp kâfire : «Buyur.» dediler. .. Dünyada vatandan aziz şey var mı? Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Onu didik didik didiklediler. saçlarından tutup sürüklediler.. Beyler bu vatana nasıl kıydınız? Günü gelir çarh düzüne çevrilir. Oturmuş göğsüne Teksaslı çavuş.BU VATANA NASIL KIYDILAR Đnsan olan vatanını satar mı? Suyun içip ekmeğini yediniz.
Bulutlar adam öldürmesin.Günü gelir sualiniz sorulur : Beyler bu vatana nasıl kıydınız? 1959 BULUTLAR ADAM ÖLDÜRMESĐN Analardır adam eden adamı aydınlıklardır önümüzde gider. . uçurtması geçiyor ağaçlardan. Sizi de bir ana doğurmadı mı? Analara kıymayın efendiler. siz de böyle koşmuştunuz bir zaman. Koşuyor altı yaşında bir oğlan. Bulutlar adam öldürmesin. Çocuklara kıymayın efendiler.
Đhtiyarlıkta aklına insanın.Gelinler aynada saçını tarar. aynanın içinde birini arar. . Yazıktır. Bulutlar adam öldürmesin. Şubat 1955 BÜYÜK ĐNSANLIK Büyük insanlık gemide güverte yolcusu tirende üçüncü mevki şosede yayan büyük insanlık. Gelinlere kıymayın efendiler. siz de ihtiyarsınız. efendiler. ihtiyarlara kıymayın. Elbet böyle sizi de aradılar. Bulutlar adam öldürmesin. tatlı anıları gelmeli yalnız.
1958 . Taşkent. Ekmek büyük insanlıktan başka herkese yeter pirinç de öyle şeker de öyle kumaş da öyle kitap da öyle büyük insanlıktan başka herkese yeter. 7 Ekim.Büyük insanlık sekizinde işe gider yirmisinde evlenir kırkında ölür büyük insanlık. Büyük insanlığın toprağında gölge yok sokağında fener penceresinde cam ama umudu var büyük insanlığın umutsuz yaşanmıyor.
CEVĐZ AĞACI ĐLE TOPAL YUNUS'UN HĐKÂYESĐ Burda bir dostumuz var : Çerkeş'in Kavak köyünden. Ağaçlardan ve günlerden konuşuyoruz. Ateşimizi yakıp suyumuzu veriyor. Şimdilik sohbetimizde kederi : kesilip satılmış . Adı : Yunus. Akıllı adamlara ajans haberlerine ve bilmeceye meraklı. Büyük kitaplar gibi içinde bir şeyler saklı. Herhal ilerdedir yaşanacak günlerin en güzelleri.
Ceviz ağaçları sevmez topalları. Ve altı yaşında dalından düştü Yunus. Öküzler topalları sever.. topallığı ondandır. çünkü üzerlerine çıkıp silkeleyemezler dalları. Onu tanıyoruz : avlunun içinde kapının solundaydı. çünkü topallar ağır yürürler.bir ceviz ağacının.. Öküzler topalları sever.. Bir acayiptir muhabbet bahsi : mutlaka kendini dereye atmaz sevilmeyenlerin hepsi. Đnsanların hünerleri çoktur : insanlar .. ceviz ağaçları sevmez topalları : çünkü topallar sıçrayamazlar yemişlere.
. Cevizlerini Eylülde döker. ve ölüm : mutlaka varılıp dönülmeyen.... Düşünmek : ne mukaddes bir iş ne felâket ne de bahtiyarlıktı... Ve Çerkeş yolu üzerinden sabah namazı ışıyıp geldiği zaman... Altından geçerken düşünürdü Yunus.. bir acayiptir ceviz ağacı ile topal Yunus'un hikâyesi. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar. Cevizlerini Eylülde döker. fakat üzerinde düşünülmeyen bir köydü Yunus için.... .. Bir acayiptir muhabbet bahsi.. ... kadınlardan önce uyanırdı dalları. ... ..sevilmeden de sevmesini bilirler..
genişti alabildiğine. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar..... Her gece altında otururdu Yunus. Güneşte gölgesi hain olurdu...yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar. . Üç kişi el ele versen kütüğünü çeviremezdin.. Gece altında oturdun muydu yıldızları göremezdin.. Gündüzleri yıldızların niye söndüğünü...... Cevizlerini Eylülde döker. dalları yukardan Yunus'a bakar.. . dünyanın yuvarlak olduğunu ve güneşin etrafında döndüğünü bilmiyordu Yunus. .. Bunları biz anlattık ona şaşıp kalmadı.. rüzgârda konuşurdu kendi kendine. burunları tek boynuzlu gergedanlara. Yüksekti... Çinli müslümanlara. .
...... Bunları bizden öğrendiği gün hayret etmedi.. . . Her akşam altından geçerdi Yunus. . genişti alabildiğine. Cevizlerini Eylülde döker... Bir gün ateşimizi yakıp verirken suyumuzu : «— Biz hizmetkârınız senin.. Gece altında oturdun muydu yıldızları göremezdin. Karanlık bir sudur tepende akar... sen efendimizsin» — dedik. Şaşırıp kaldı Yunus. karanlık bir sudur tepende akar. Yüksekti.... .ve bir damla suda bir milyon mikroba dair fikri yoktu Yunus'un. Rüzgârda konuşurdu kendi kendine... Cevizlerini Eylülde döker. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar.. Toprağın içinde gider kökleri. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar.
... Velâkin niye tiftiği yok altmış haneden otuzunun?. yukardan Yunus'a bakar. «— Attığın taş ....» Tiftiği yoktu Yunus'un.. Tevatür güzelmiş Đstanbul şehri. ciğerinden Yunus'u.» Vurmuş belâ.. «— Biz hiç dünyada yaşamış değiliz. Geldik gidiyoruz öylesine.. varıp görülmesi nasibolmadı. Toprağa çömelip bak dört tarafa : bela hangi inde pusmuş bilinir mi? Mümkünü yok vurulsun.toprağın içinde gider kökleri... «— Köy işi zordur katiyen vücut ezilir bir defa.. dalları.
. Toprak sabuna döndü kayar insanın elinden. ... Gayrı dünya öküzün boynuzunda durmuyor. Dünya trene bindi. Öküz gitti mi korkulursun. Toprağın elinden kaydı mıydı bir mekânsız kurt olursun.dediğin kuşu vurmuyor..» Kaydı toprağı elinden Yunus'un. yaprakları yeşil dururdu Kasıma kadar.. Cevizlerini Eylülde döker. Bu olan işleri akıl almaz. «— Herhal yolların sonu göründü.. Güneşte gölgesi hain olurdu.» Sattılar öküzünü Yunus'un. yarı ölümdür yani.. Çok zor olur öküzü satmak. Elimiz ayağımız : öküz.. Cümle mahlukatın mekânı vardır kurdun mekânı olmaz.
Bir kız kaçırdı Yunus : Çünkü düğün pahalı kız kaçırmak ucuz. Fakirin karısı kavi olmaz. bir şey isteyip. öküzsüz ve kadınsız. o...... Ve bir gün Çerkeş yolu üzerinden sabah namazı ışıyıp geldiği zaman giderlerdi.Yunus durmadan Yunus kaybettikçe onu düşünür. kırmızı peştemalının içinde ölüverdi. Topraksız. . tohuma toprak ve karı lâzımdır erkek kısmına. bir şey sormadan rüzgârda konuşurdu kendi kendine. Yunus'un arkasında yuvarlandı yere...... Çocuklara ana.
. toprağın içinde gider kökleri.kaldılar dünyada bir başlarına ceviz ağacı ile Yunus. dalları yukardan Yunus'a bakar.. . Cevizden konsol yaparlar. Yalnızlık koydukça koydu Yunus'a.. Sat Yunus cevizini. El toprağında ter döker oldu. Sat Yunus cevizini. topal Yunus ne işe yarar? Zemheriler geldi barınamazsın. Yalnızlık umrunda değil cevizin.. Cevizden konsol yaparlar. Gayrı daha fazla sürünemezsin. Bir cansız ağaçtır yaranamazsın. Varlılar varsıza dokur mu kilim.. Yün yorgan değil bu sarınamazsın. Cevizi karanlıkta kaybolur sanıp uyumaz beklerdi sabaha kadar. Cevizden konsol yaparlar..
Varlılar varsıza dokur mu kilim.. Cevizden konsol yaparlar. Mekânsız kurda mekândı. dallar budandı. vay cevizin hali. Cenaze çırçıplak. Şimdilik sohbetimizde kederi : kesilip . vay benim halim..vay cevizin hali. Sat Yunus cevizini. yarı insandı... Kesildi dalları. Sattı Yunus cevizini. Yarı ağaç.. Cevizden konsol yaparlar. Gün daima bulutta kalmaz. vay benim halim.... Herhal ilerdedir yaşanacak günlerin en güzelleri. kara uzandı... Sabahın sahibi vardır.
Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda. Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda. şerham şerham ihtiyar bir ceviz. Ne sen bunun farkındasın. Yapraklarım suda balık gibi kıvıl kıvıl.. Yüz bin gözle seyrederim seni. Yüz bin elle dokunurum sana. koparıver. Đstanbul'a.. budak budak. gülüm.satılmış bir ceviz ağacının. ne polis farkında. ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda. yaşını sil. şaşarak bakarım. Đstanbul'u. Yapraklarım ipek mendil gibi tiril tiril. içim dışım deniz. Yapraklarım ellerimdir. Yapraklarım gözlerimdir. CEVĐZ AĞACI Başım köpük köpük bulut. . çarpar yapraklarım. tam yüz bin elim var. Yüz bin yürek gibi çarpar. gözlerinin.
ertesi gün. .. Saat beş.Ne sen bunun farkındasın. Nazım HĐKMET ÇANKIRI HAPĐSANESĐNDEN MEKTUPLAR 1 Saat dört. yoksun. Altı.. ne polis farkında. daha ertesi ve belki kim bilir. yedi. yok.
..Hapisane avlusunda bir bahçemiz vardı. Bizim bahçemizden küçük bir bahçesi vardı. Gelirdin. tepemizde. kırmızı ve kocaman muşamba torban dizlerinde. bir konserve kutusunun içinde. «Hanım abla» derdi sana. güneşe yakın... Sıcak bir duvar dibinde on beş adım kadardı. Başı dört köşe. yan yana otururduk. Bir Cumartesi gününü. bacakları kısa ve kalın ve elleri ayaklarından büyük. Kelleci Memed'i hatırlıyor musun? Sübyan koğuşundan.. Kovanından bal çaldığı adamın taşla ezmiş kafasını. yukarda.
. aklında mı : «Beypazarı meskenimiz. Bende yalnız bir fotoğrafın var : bir başka bahçede çok rahat çok bahtiyar yem verip tavuklara gülüyorsun. fakat pek âlâ gülebildik ve bahtiyar olmadık değil.. Nasıl haberler aldık en güzel hürriyete dair. ilimiz. .hapisane çeşmesiyle ıslanan bir ikindi vaktini hatırlıyor musun? Bir türkü söylediydi kalaycı Şaban Usta. Hapisane bahçesinde tavuklar yoktu. nasıl dinledik ayak seslerini yaklaşan müjdelerin. kim bilir nerde kalır ölümüz.?» O kadar resmini yaptım senin bana birini bırakmadın.
.. 2 Bir akşamüstü oturup hapisane kapısında rubailer okuduk Gazalî'den : «Gece : büyük lâciverdî bahçe. Ve Pîrâyende'm benim. Ve tahta kutularda upuzun yatan ölüler.> Bir gün eğer. Altın pırıltılarla devranı rakkaselerin. benden uzak. karanlık bir yağmur gibi. canını sıkarsa yaşamak tekrar Gazalî'yi oku. ben eminim sen sadece merhamet duyacaksın .ne güzel şeyler konuştuk hapisane bahçesinde.
ölümün karşısında onun ümitsiz yalnızlığı ve muhteşem korkusuna.. Ve büyük lâciverdi bahçede başsız ve sonsuz ve durup dinlenmeden devranı rakkaselerin.. ve zafer yazıları yıkılmış duvarlarında Keyhüsrevin.» Birikip sıçramalar.. Bir akar su getirsin Gazalî'yi sana : «— Toprak bir kâsedir çömlekçinin rafında tâcidar.. neden aklımda hep ilkönce senden duyduğum . Bilmiyorum. Soğuk sıcak serin.
Çeşmeden akıyor su.. Akşam. A s l o l a n h a y a t t ı r .. Açıldı demirlerin dışında büyük. Ve jandarma karakolunun ışığında akasyalara bağlı üç kurt yavrusu. üstat. kirazın geldiğini. koğuşta bağlama çalıyor. fakat görmüyor.. lâciverdî bahçem. Ölüme ibadeti bundandır.Çankırılı bir cümle var : «Pamukladı mıydı kavaklar kiraz gelir ardından.» Kavaklar pamukluyor Gazalî'de. Beni unutma Hatçem. Şeker Ali yukarda.. Dışarda çocuklar bağrışıyorlar. 3 .
.Bugün çarşamba : — biliyorsun — Çankırı'nın pazarı. kurnaz ve şüpheli.1940 ..7. 20. mor patlıcanları. kadınlar çıplak ayaklarının üstünde geçtiler... Herhalde iki çarşambadır pazarda : kırmızı başörtülü «kibirsiz» Đstanbulluyu aramışlardır. Herhalde içlerinde senin bildiklerin vardır. Dün köylerden inenleri seyrettim : yorgundular. Erkekler eşeklerde. bulguru. ve kaşlarının altında keder. yaldızlı. Demir kapımızdan geçip kamış sepetimizde bize kadar gelecek yumurtası.
Đkiyle beş arası cibinliğin altına uzanarak ter içinde kımıldanmadan gözlerim açık dinliyorum sineklerin uğultusunu.. kırmızı taşlar tütüyordur. . sonra kayboluyor birdenbire. kızgın.. otları yanmış kalenin eteğinde bir kezzap aydınlığı içindedir simsiyah kiremitleriyle şehir.. Ve karanlıkta canlı bir mahluk gibi soluyup. Geceleri birdenbire rüzgâr çıkıyor. deniz ne kadar uzak.. Biliyorum : şimdi avluda duvarlara çarpıyorlardır suyu.4 Sıcaklar bildiğin gibi değil ve ben ki yalı uşağıyım. Ve dışarda.
Zaten üç günlük yere geldi. Ve yerlilerin kavlince : altı tekmil tuz madeni olduğundan yıkılacak Çankırı şehri kıyametten kırk gün önce. tüylü ayaklarıyla dolaşarak bizi bir şeylerle tehdit ediyor sıcak.. Ve zaman zaman ürpermelerle duyuyoruz derimizin üstünde bir korku halinde tabiatı. . Ölümün bu kadar körü ve mendeburu. Bunu birçok şey için istiyorum...yumuşak.. Yatıp bir gece başın bir kalasla ezilmiş. salladı çapanoğlu Yozgad'ı.. çıkmamak sabaha. Bir zelzele olabilir. daha bir hayli yaşamak.. birçok çok mühim şeyler. Ben yaşamak istiyorum biraz daha.
bu kocaman bu ısınası bu ısınacak dünyada üşüyüp .12. Kış geldi demektir.. Yağmur taşıdıkları belli. Birçoğu elle tutulacak kadar alçaktan geçiyorlar.8. Terziler ıhlamur içiyorlar... sade hapisanede değil. Üşüyorum. Yalnız bize mahsus bir imtiyazdır : kış günleri hapisanede.. Fakat kederli değilim. Bizim odanın yüz mumluğu.. terzilerin gaz lambası yandı..1940 5 Saat beşte akşam oluyor : insanın üstüne doğru yürüyen bulutlarla.
. 26..10..1940 ÇOCUKLARIMIZA NASĐHAT Hakkındır yaramazlık.. Usta bir kaplan gibi kullansın elin yerde yıldırım gibi giden bisikletini.kederli olmamak. . Dik duvarlara tırman yüksek ağaçlara çık. Ve din dersleri hocasının resmini yapan kurşunkaleminle yık Mızraklı Đlmihalin yeşil sarıklı iskeletini. Sen kendi cennetini kara toprağın üstünde kur.
Ayırdetme öz anandan toprak ananı. Tevkifane avlusunda. seni «Hilkati Âdem»le aldatanı. su birikintilerinde kımıldanırken. bulutlar. 1928 Đstanbul'da... kırmızı kiremitler.. duvarlar ve benim yüzüm yerde. .Coğrafya kitabıyla sustur. Sen sade toprağı tanı toprağa inan. yağmurdan sonra. Toprağı sev anan kadar. güneşli bir kış günü.
ne kadar alçak. yanan şehirlerin kızıltısı... çiğnenen ekinler . nefsimin ne kadar cesur. 1939 Şubat Đstanbul Tevkifanesi -------------------------------------------------------------------------------- *** 1 Sevgilim. gözler alabildiğine açık.ben. başlar önde. ne kadar zayıf şeyi varsa hepsini taşıyarak : dünyayı. ne kadar kuvvetli. memleketimi ve seni düşündüm.
ve bitmez tükenmez ayak sesleri : gidiliyor. toprağını. -------------------------------------------------------------------------------- *** 2 Fevkalâde memnunum dünyaya geldiğime. . Sevgilim. kavgasını ve ekmeğini seviyorum. Ve insanlar katlediliyor : ağaçlardan ve danalardan daha rahat daha kolay daha çok. aydınlığını. fakat açlığın. bu ayak sesleri. ekmeğimi ve seni kaybettiğim oldu... karanlığın ve çığlıkların içinden güneşli elleriyle kapımızı çalacak olan gelecek günlere güvenimi kaybetmedim hiçbir zaman. bu katliâmda hürriyetimi.
Dünyayı dolaşmak. yıldızları görmek isterdim. Ben ve bizim mahalle bakkalı ikimiz de kuvvetle meçhulüz Amerika'da. görmediğim balıkları. aynı hürriyet. Benim kuvvetim : bu büyük dünyada yalnız olmamaklığımdır. . Dostlar ki bir kerre bile selâmlaşmadık aynı ekmek. Halbuki ben yalnız yazılarda ve resimlerde yaptım Avrupa yolculuğumu. Mavi pulu Asya'da damgalanmış bir tek mektup bile almadım. Ve düşmanlar ki kanıma susamışlar kanlarına susamışım. Ben kurtarıp kellemi nida ve sual işaretlerinden. her kilometrede dostum ve düşmanım var. Fakat ne zarar. Ümit Burnu'ndan Alaska'ya kadar her mili bahride. aynı hasret için ölebiliriz. Dünya ve insanları yüreğimde sır ilmimde muamma değildirler.Kutrunun ölçüsünü santimine kadar bilmeme rağmen ve meçhulüm değilken güneşin yanında oyuncaklığı dünya. inanılmayacak kadar büyüktür benim için. Çin'den Đspanya'ya. yemişleri.
Halbuki sen harikulâde güzelsin toprak sıcak ve güzeldir.büyük kavgada açık ve endişesiz girdim safıma. Ve dışında bu safın toprak ve sen bana kâfi gelmiyorsunuz. -------------------------------------------------------------------------------- *** 3 Memleketimi seviyorum : Çınarlarında kolan vurdum. Sinan. kurşun kubbeler ve fabrika bacaları . Hiçbir şey gidermez iç sıkıntımı memleketimin şarkıları ve tütünü gibi. Yunus Emre ve Sakarya. hapisanelerinde yattım. Memleketim : Bedreddin.
benim o kendi kendinden bile gizleyerek sarkık bıyıkları altından gülen halkımın eseridir.
Memleketim. Memleketim ne kadar geniş : dolaşmakla bitmez, tükenmez gibi geliyor insana. Edirne, Đzmir, Ulukışla, Maraş, Trabzon, Erzurum. Erzurum yaylasını yalnız türkülerinden tanıyorum ve güneye pamuk işleyenlere gitmek için Toroslardan bir kerre olsun geçemedim diye utanıyorum.
Memleketim : develer, tren, Ford arabaları ve hasta eşekler, kavak söğüt ve kırmızı toprak.
Memleketim. Çam ormanlarını, en tatlı suları ve dağ başı göllerini seven alabalık ve onun yarım kiloluğu
pulsuz, gümüş derisinde kızıltılarla Bolu'nun Abant gölünde yüzer.
Memleketim : Ankara ovasında keçiler : kumral, ipekli, uzun kürklerin pırıldaması. Yağlı, ağır fındığı Giresun'un. Al yanakları mis gibi kokan Amasya elması, zeytin incir kavun ve renk renk salkım salkım üzümler ve sonra karasaban ve sonra kara sığır ve sonra : ileri, güzel, iyi her şeyi hayran bir çocuk sevinciyle kabule hazır, çalışkan, namuslu, yiğit insanlarım yarı aç, yarı tok yarı esir...
Nazim Hikmet
FAKĐR BĐR ŞĐMAL KĐLĐSESĐNDE ŞEYTAN ĐLE RAHĐBĐN MACERASI
Đlkönce yağmurla sonra birdenbire açan güneşle başlamıştı sabah. Henüz ıslaktı asfaltın solundaki tarla. Harp esirleri çoktan iş başındaydılar. Topraktan nefret duyarak — halbuki köylüydü birçoğu — tıraşlı ve korkak çapalıyorlardı patatesleri. Suluboya, solgun resimleri hatırlatıyordu insana köy kilisesinden gelen çan sesleri.
Pazardı. Kilisede erkeklerin hepsi ihtiyardı kadınların değil, içlerinde büyük memeli kızlar,
ve sarı saçlarına ak düşmemiş anneler vardı. Maviydi gözleri. Başları önde, kalın, kırmızı ve harap parmaklarına bakıyorlardı. Terliydiler. Haşlanmış lahanayla günlük kokuyordu. Kürsüde muhterem peder «beyannameyi» okuyordu, — gözlerini gizleyerek —. Renkliydi pencere camlarından biri. Bu camdan içeri giren güneş duruyordu genç bir kadının bembeyaz ensesinde eski bir kan lekesi gibi. Ve hiçbir zaman doğurmamış olan göğüssüz ve kalçasız bir Meryem'in kucağında bir çocuk : başı öyle büyük o kadar inceydi ki kıvrılmış bacakları hazin ve korkunçtu. Önlerinde kandil yanıyordu eski sert ve boyalı tahtayı aydınlatıp...
Đki adam boyundaydı tahta heykel. Şeytan saklanmıştı arkasına — kaşları çekik, sakalı sivri, Mefistofeles olması muhtemel,—ve âlim bir tebessümle dinliyordu muhterem pederi. «— Avrupa'nın bekası, (okuyordu beyannameyi muhterem peder) Avrupa'nın bekası için harbediyoruz.»
Dinliyordu Şeytan sivri sakalında keder ve âsi ve selîm aklına dayanılmaz bir ağrı vermekteydi yalan.
Okuyordu rahip : «— Avrupa milletleri el ele verip harbediyoruz, ve mutlak imha edeceğiz medeniyet için tahripçi bir unsuru.»
Şeytan bir parça yana itti Meryem'in heykelini ve havada sihirle efsun alâmetleri daireler çevirip
kaldırdı elini rahibe doğru — etsizdi, uzundu bu el, hakikat gibi, kemikli ve kuru —.
Ve ne olduysa o anda oldu işte. Renkli camın altındaki kadın çırılçıplak göründü kıpkırmızı güneşte. Memeleri ağırdı ve sarı ipek gibi parlıyordu karnının altında tüyler. Düşürdü kâadı muhterem peder ve Şeytan'ın iğvasıyla hakikati bağırdı : «— Karşı koymak günü geldi en büyük tehlikeye. Harbediyoruz, fuhşun bekası için, kerhane kapıları kapanmasın diye. Ve sen orda, arkada içinde beyaz entarisinin bir erkek çocuğu gibi duran, sen orospu olacaksın kızım. Sana firengi ve belsoğukluğu verecekler büyük şehirlerimizden birinde. Baban dönmeyecek Yatıyor şimdi yüzükoyun
çok uzak bir toprağın üzerinde. Şimdi kan içindedir etli, kalın kulaklar ve ince kollarının dolandığı boyun. Yattığı yerde yalnız değil. Hareketsiz duran tanklarla, terk edilmiş toplar sahada.»
Kendi sesinden ürkerek sustu rahip. Orda, arkada, beyazlı kız ağlıyordu. Kadife ceketli bir erkek — ihtiyar orman bekçisi civar çiftliğin — bir şeyler söylemek istedi. Sivri sakalını kaşıdı Şeytan, rahibe : «Devam et,» — dedi. Ve muhterem peder başladı tekrar konuşmaya : «— Harbediyoruz : pazar ve mal nizamının bekası için. Kömür, lâstik ve kereste, ve kendi değerinden fazla yaratan iş kuvveti satılmalıdır. Patiska, benzin
buğday, patates, domuz eti ve taze gümrah bir sesin içindeki cennet satılmalıdır. Güneşli bahçesi ve resimli kitapları çocukluğun ve ihtiyarlığın emniyeti satılmalıdır. Şan, şeref ve saadet, ve kuru kahve topyekun pazar malı olup tartılıp, ölçülüp, biçilip satılmalıdır. Harbediyoruz : harbi bitirdiğimiz zaman aç, işsiz ve sakat — harp madalyasıyla fakat — köprü altında yatılmalıdır...»
Yine sustu muhterem peder. Şeytan emretti yine : «— Naklet onun macerasını, o ne idi, ne oldu, anlat...»
Ve anlattı rahip : «— Onu hepiniz hatırlarsınız,
toprağın içindeki bir patates tohumu gibi fakir, çalışkan ve neşesiz geçti çocukluğu. Sonra uyandı birdenbire on yedi yaşına doğru. Yine fakirdi, çalışkandı. Fakat aylarca gidip bulutsuz bir denizde altında sönük yelkenlerin sanki çok sıcak bir sabah ufukta apansızın yeni bir dünya keşfeder gibi buldu neşeyi... Mahallede sesi en güzel olan insandı ve en güzel mandolin çalan. Hatırlıyorsunuz değil mi size doğru gelen dostluğunu kocaman, kırmızı elinin ve mavi kurdelesini mandolininin?.. Đçinizde kimin kalbini kırdı, kime yalan söyledi, sarhoş olduğu vaki midir, ve kiminle dövüştü? Çocuklara saygısını
ve ihtiyarlara şefkatini inkâr edebilir miyiz? Belki biraz kalın kafalı fakat kalbi bir balık yavrusu gibi temiz onu geçen sene harbe gönderdik. Şimdi gerilerinde cephenin işgal altındaki bir köyün odasındadır. Baygın bir kadının ırzına geçmekle meşgul bir tahta masanın üzerinde. Beli çıplak pantolunu dizlerinde başında miğfer ve ayaklarında kısa, kalın çizmeler. Yerde iki çocuk ölüsü yatıyordu direkte bağlı bir erkek. Dışarda yağmur yağıyor ve uzaktan uzağa motor sesleri. Kadını masadan yere iterek doğrulup çekti pantolonunu... Halbuki hepiniz hatırlarsınız onu, hatırlıyorsunuz değil mi size doğru gelen dostluğunu kocaman, kırmızı elinin ve mavi kurdelesini mandolininin?»
Yine birdenbire sustu muhterem peder. (Susabilmek bir hünerdir insanın ağzından çıkan sözler kendine ait olmazsa.) Fakat tahta Meryem'in arkasından yine emretti Şeytan : «— Rahip, devam et,» — dedi. Ve devam etti rahip : «— Harbediyoruz. Çalıştırılan insan yığınları birbirine devrederek zinciri, karanlık ve ağır, beton künklerin içinde akmalıdır. Ve sen kocakarı — ön safta, solda, diz çöküp yüzü eski bir kâat gibi buruşuk olan — seni temin ederim ki kilise kapısında oynayan torunun — beş yaşında, başı altın bir top gibi yuvarlak — dedesi, senin kocan, babası,
uçuyor av kuvvetleri himayesinde olarak bombardıman birliklerimiz birbiri ardından giden dalgalar halinde. Ve motorlarına benzinle beraber belki bir parça keder dolarak (öldürenlerde tevehhüm edilen keder gibi bir şey). Harbediyoruz : kundak bezinin çeşidiyle belli olmalı herkesin yeri.senin oğlun ve komşuların gibi kömür ocaklarında çalışacak.. Harbediyoruz : öldürdüklerimizin sayısı — bizden ve onlardan aralarında meme çocukları da var — şimdilik beş altı milyon kadar. Bu maksatla uçuyor bombardıman birliklerimiz tasavvur edilmeyecek kadar çok ölüm taşıyıp iki gergin kanatla. Hiçbir şeyi ümit etmemeyi öğrensin. ..
. Đnzibat kuvvetleri aldı haberi — kadife ceketli orman bekçisinden — gelip indirdiler kürsüden muhterem pederi.Harbediyoruz : parlasın edebiyen diye sabah güneşlerinde hapisane demirleri.» Hakikat çok taraflıdır. 12. Ve asfalt yolun üzerinde arasında silâhlı iki adamın giderken muhterem peder Şeytan baktı arkasından : çekik kaşlarında ümit ve sivri sakalında keder.1941 . Fakir bir Şimal kilisesinde — Şeytan'ın iğvasıyla da olsa — fakir bir papaz onu o kadar uzun anlatamaz..9.
1946 Şubat 17 .Not : Alamanya yıkıldı. Halbuki yine uydu Şeytan'a. Ve yine bir pazar günü ve aynı kilisede yine batılı müttefikleri meth ü sena edeyim derken 41 yılında söylediklerinden bazı fasılları tekrarladı aynen bilhassa mal nizamına ait olanları. Temerküz kampından kurtarıldı muhterem peder... Yine arkasından baktı Şeytan : çekik kaşlarında biraz daha çok ümit sivri sakalında biraz daha az keder. Ve Katolik bir Amerikan subayının emriyle (tevkif edilmediyse de bu sefer) kovuldu kiliseden muhterem peder. Ve yine Şeytan'ın iğvasına uymasaydı eğer önemli Alaman demokratlarından biri olurdu bugün Anglo-sakson işgal bölgelerinden birinde.
Yılda kim bilir kaç bininiz acı suya bile doymadan gelip gidiyor. Đki kurbağacık kara yaralı iki yavrum benim. . ağızları korkunç bir haykırışla açık.. birinci sayfada iki sütun üstüne bir avuç kemik deri.. Erganili biri. birinci sayfada taşla ezilmiş iki kurbağacık. Biri Diyarbakırlı. Kolları bacakları kargacık burgacık.GAZETE FOTOĞRAFLARI ÜSTÜNE 1 Kara Yara Birinci sayfada yatıyor iki sütun üstüne iki çıplak yavrucuk. Delinmiş patlamış etleri. kafaları kocaman.
eller göbekte : coplar. 3 Ağustos 1959 2 Emniyet Müdürü Güneş bir yara gibi açılmış gökte akıyor kanı. hapisane duvarları. cipler. Uçak alanı.Ve müsteşar bey : (Kara Yaraya tutulası) "Endişeye mahal yok. Karşılayıcılar. . karakollar ve darağaçlarında sallanan ipler ve siviller göze görünmez ve bir çocuk işkenceye dayanamadı attı kendini Emniyet'te üçüncü kattan." diyor.
1959 . boyun derisini kibritle ince ince yakıp soymanın. Emniyet Müdürü bey uçaktan iniyorlar Amerika'dan dönüyorlar ve coplar cipler ve darağaçlarında sallanan ipler üstat döndü diye seviniyorlar. Đncelediler uyku uyutmamak usullerini ve memnun kaldılar pek hayalara bağlanan elektrottan ve bizdeki tabutlukların üstüne bir de konferans vererek açıkladılar faydalarını koltuk altlarına kaynar yumurta koymanın.Ve işte Emniyet Müdürü bey uçaktan iniyorlar Amerika'dan dönüyorlar mesleki tetkikattan.
Tarlalarımıza girmiş değil sizin gibisi yaban domuzunun. ben anılacağım. Adnan Bey. Bitten. sıtmadan betersiniz. açlıktan. adımıza benzeyen. Milletimin en talihsiz gecesi ana rahmine düştüğünüz gecedir. Yüz Türkiye olsa elinizden de gelse yüzünü de zincire vurur yüz kere satarsınız. Dilimiz kuruyor dilimizi konuştuğunuz için. Bir adınız var.3 Adnan Bey Türküler söylendikçe Türk diliyle Seni seviyorum gülüm. dendikçe Türk diliyle Türk diliyle gülünüp Türk diliyle ağıtlar yakıldıkça. anılacak Türk diliyle size sövüşüm. Adnan Bey. Şehrimiz görmüş değil yangının sizden kanlısını. .
öyle haltlar yedi. Ahmet Emin. .1959 4 Ahmet Emin Yalman Selanikli Osman Efendi keskin muhasebecilerdendi ama o da yanıldı ömründe bir kere yanlış bir tohum atıp rahm-i madere. Osman Efendi. Bu tohum dünyaya çıkıp insan biçimini aldıysa da. boyu bir karış kaldıysa da. Ahmet Emin adını takmıştı tohumuna. Yalman'lığı kattı buna ve Ahmet Emin Yalman önce Alaman oldu sonra Amerikan. öyle işler karıştırdı ki sövdüler kabrinde bile babası Osman Efendiye.
. Kara yara Mardin'e geçti.Ona göre her devirde.» . Köylü.. Bir milyon çocuk okuldan mahrum. 1959 5 Refik Koraltan «Tekstilde umutsuz durum. çiftliklerinin ekinini yakıyor... Hapisteki hırsızlara acıyorum ben. Bir işsiz kezzap içti. ahlâkları bozulacak Emin Beyle aynı damda yaşayarak. Grev yapan işçiler yakalandı. her zaman satılacak bir gazeteydi "Vatan" ve hazret sattı vatanı. Hapse atacaklarmış Ahmet Emin Yalman'ı Amerikana yaranmaktaki rekabet yüzünden.
diz kapaklarına kadar kana batarak. göbeği kendinden bir karış önde. Büyük Millet Meclisi'nin sahibi gösteriyor suratını milletime bilmem neyini gösteren bir deli gibi. millî şerefimizin kemikleri üstünde. bir Adnan. demiş ve Refik Bey yürümüş. Biliyoruz. bel bel bakıyor.Bir gazete sayfasında başlıkların arasından bakıyor başkan başkan Refik Bey. bir de Koraltan. . tutmuş elinden Amerikan : Yürü ya Refik kulum. bu vatanın anasını ağlatan bir Đsmet. odur küçük dağları ve dağların doğurduğu fareleri yaratan ve Debreli Hasan gibi martini atan. biliyoruz. Biliyoruz. Biliyoruz.
Karınları davul gibi. Kore dağlarından geliyor kimi apaçık gözleri dumanlı kaytan bıyıkları kanlı yaşları yirmi. boyunları çöpten ince. kırıyorlar Adnan Bey'in mutfak camlarını her gece mezarlarından çıkınca. Korkuyor Adnan Menderes ölülerden korkuyor hele çocuk ölülerinden. ..1959 6 Korku Korkuyor Adnan Menderes ölülerden korkuyor..
Kasketliler hayını bağışlamayı bilmez. 1959 GELMĐŞ DÜNYANIN DÖRT BĐR UCUNDAN Gelmiş dünyanın dört bir ucundan . Korkuyor Adnan Menderes kocaman yanakları sarkıyor yağlı. Korkuyor Adnan Menderes hiçbir korkuya benzemez halkını satanın korkusu.Korkuyor Adnan Menderes dirilerden korkuyor hele çarıklılardan hele kasketlilerden. sarı. Korkuyor Adnan Menderes üç saata indi uykusu.
. Bu başyazıda şöyle satırlar var : "O . Siyasi muhalefeti eziyor..Adnan Menderes . GERĐLEYEN TÜRKĐYE YAHUT ADNAN MENDERES'E ÖĞÜTLER Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. anlaşırız Yeşil dallarız dünya ağacından Gençlik denen bir millet var. Đlle de asıp kesmek geliyorsa içinden Ezmekte devâm et Barışçılar'ı. Halbuki en kısa grevler için işçileri takip ediyor. ondanız. ama sen Meselâ Yalçın'ı da tıkıyorsun deliğe (1) ..Basın hürriyetini yok ediyor.. 195 Nev York Tayms gazetesi 29 Aralık 1954 tarihli sayısında "Türkiye Geriliyor" başlıklı bir başyazı yayımladı. Menderes işçilere grev hakkını tanıyacağını vaad etmişti.Ayrı dilleri konuşur. Bu satırların arasındaki satırları aynen aşağıya geçiriyorum... Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes." Ben.. Basında kendisini tenkit edenleri hapse atıyor. Nâzım Hikmet.... Nev York Tayms gazetesinin satırları arasında kalan yazıları da okudum.
(4) Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. elini öp. hürriyetçi kahraman. sımsıkı sarılmış demokrasiye : "Başvekil merasimsiz karşılanmalı" diyor. ses çıkardı mı? "Olmaz olsun" mu dedi Amerikan yardımı? Feryat mı etti "Đstiklâl elden gitti" diye? Zavallı. O.. Bu aksoylu muhalefeti ezilir görmek Türkün Batılı dostlarını pek üzüyor pek... Böyle şaşkınlıkların sonu da iyi gelmez. Moskova'yı atomlayalım diyen insancı. Kendine acımazsan bize bir parça acı. matbaalar yıktırıp kitaplar yaktıran. af dile. böyle bir dal kesilmez. (3) Bir de bazan coşarak "Hayat pahalı" diyor. koş. . (2) O.. O. yüzünü güldür. Şu muhalefetle de alıp veremediğin ne? Niye öyle hışımla yürüyorsun üstüne? Kore'ye asker gönderdin de "Hayır" mı dedi? "Kan aktı hesabı sorulmalıdır!" mı dedi? Orduyu emrimize verdin. A be Adnan Menderes. O. büyük demokrat. yalnız altın kafeslerde öten bülbüldür.Đhtiyarcık sana azıcık cilve yaptı diye. Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes. Git.
öfkeyle homurdanan yarı çıplak. sonra beş ver. Senin bindiğin dallar ve bindiğimiz dallar. Unutma bu dallardan başka asıl ağaç var. O hakkı bizim tanıdığımız gibi tanı. Ama ufak tefek grevlerde anlayış göster. yarı aç.. Niye telaşlanıp kaybedersin vekarını? Hem de kırarsın liderlerin itibarını? Şaşkınlığın bu kadarına doğrusu ya pes. 1955 (1) Adnan Menderes tevkif ettiği gazeteciler arasında Hüseyin Cahit Yalçın'ı da hapise attı. Elli istiyorlarsa ateş aç. Sendika liderlerinizin birçoğu zaten bizde olduğu gibi emir alır polisten. . bizi silkip atmaya fırsat kollıyan ağaç.Hani.. her işte bizden örnek alacaktın ya? Hürriyet nizamına sâdık kalacaktın ya? Vaadettin tanımadın işçinin grev hakkını. Bindiğin dalı kesiyorsun Adnan Menderes.
Kopardım portakalı dalından ama kabuğu soyulamadı. Ceylanı kurtardım avcının elinden ama daha baygın yatar ayılamadı. (4) Nev-York Tayms yazısını şöyle bitiriyor: "Bu durum Türkiye'nin Batıdaki dostlarını kederlendirmektedir. Adnan Menderes'e Đstanbul'a filan gelip gidişlerinde merasim yapılmasına itiraz ediyorlar. Kuyudan çektim suyu . giderayak.(2) 1945 yılında Tan gazetesi başta olmak üzere birçok gazete. Bu faşist sürülerine "Đleri" emrini Yalçın vermişti. dergi matbaası yıkılıp yağma edilmiş." GĐDERAYAK Giderayak işlerim var bitirilecek. meydanlarda kitaplar yakılmıştı. Oldum yıldızlarla haşır neşir ama sayısı bir tamam sayılamadı. (3) Burjuva muhalefet gazeteleri ve partileri.
ama bardaklara konulamadı. Giderayak işlerim var bitirilecek. yumuşak beyaz . giderayak. Güller dizildi tepsiye ama taştan fincan oyulamadı. Haziran 1959 GÖVDEMDEKĐ KURT Sen benim minare boyunda çam gövdeme. Sevdalara doyulamadı.
yine en basit hünerin senin buzun üstünde bir paten gibi kıvranmak! Soğuk! Sıcak! Kaltak! dur! . kemirdin! Ben barsaklarında solucan Makdonaldı besleyen Đngiliz amelesi gibi taşıyorum seni içimde! Biliyorum kabahat kimde! Ey ruhu lordlar kamarası kadın! Ey uzun entarili tüysüz Puankare! Karşımda: demirleri kıpkızıl bir şimendifer ocağı gibi yanmak senin en basit hünerin.bir kurt gibi girdin.
Yumuşak beyaz kıvrılışlarınla beynime giriyorsun kemiriyorsun! Oraya giremezsin! Onu kemiremezsin! Yumuşak beyaz kıvrılışlarıyla beynime giren kurdu çürük bir diş çeker gibi söktüm! Epeyce ter döktüm! Bu sonuncuydu bir daha olmayacak! 1924 GÖZLERĐN .
ister hastaneme gel. ister hapisaneme. Gözlerin gözlerin gözlerin. şu Mayıs ayı sonlarında öyledir işte Antalya tarafında ekinler seher vakti. fakat bir gün bile güneşsiz kalmadılar. gözlerin gözlerin gözlerin hep güneşte. kaç defa karşımda ağladılar çırılçıplak kaldı gözlerin altı aylık çocuk gözleri gibi kocaman ve çırılçıplak.Gözlerin gözlerin gözlerin. gözlerin bir mahmurlaşmayagörsün sevinçli bahtiyar alabildiğine akıllı ve mükemmel dillere destan bir şeyler olur dünyaya sevdası insanın. sonbaharda öyledir işte kestanelikleri Bursa'nın ve yaz yağmurundan sonra yapraklar ve her mevsim ve her saat Đstanbul. Gözlerin gözlerin gözlerin. Gözlerin gözlerin gözlerin. .
senin gözlerinle bakacaklar. gün gelecek gülüm. kanlı. 1956 GÜNEŞĐ ĐÇENLERĐN TÜRKÜSÜ Bu bir türkü:toprak çanaklarda güneşi içenlerin türküsü! Bu bir örgü:alev bir saç örgüsü! kıvranıyor. gün gelecek.Gözlerin gözlerin gözlerin. kardeş insanlar birbirine senin gözlerinle bakacaklar gülüm. kızıl bir meş'ale gibi yanıyor .
Alev bilekli süvariler kamçılıyor şaha kalkan atlarını! . ben de sardım o örgüyü. altın yeleli aslanların ağzını yırtarak gerindik! Sıçradık. ben de onlarla güneşe giden köprüden geçtim! Ben de içtim toprak çanaklarda güneşi.esmer alınlarında bakır ayakları çıplak kahramanların! Ben de gördüm o kahramanları. Kayalardan kayalarla kopan kartallar çırpıyor ışıkta yaldızlanan kanatlarını. Ben de söyledim o türküyü! Yüreğimiz topraktan aldı hızını. şimşekli rüzgâra bindik!.
.Akın var güneşe akın! Güneşi zaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Düşmesin bizimle yola: evinde ağlayanların göz yaşlarını boynunda ağır bir zincir gibi taşıyanlar! Bıraksın peşimizi kendi yüreğinin kabuğunda yaşayanlar! Đşte: şu güneşten düşen ateşte milyonlarla kırmızı yürek yanıyor! Sen de çıkar göğsünün kafesinden yüreğini.
toprak kokuyor bakır sakallarımız! Neş'emiz sıcak! kan kadar sıcak.şu güneşten düşen ateşe fırlat. ölülerimizin başlarına basarak yükseliyoruz . demirden doğduk! Güneşi emziriyor çocuklarımıza karımız. ateşten. sudan. yüreğini yüreklerimizin yanına at! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Biz topraktan. delikanlıların rüyalarında yanan o «an» kadar sıcak! Merdivenlerimizin çengelini yıldızlara asarak.
emreden! Bu ses! Bu sesin kuvveti. Vaktimiz yok onların matemini tutmaya! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Üzümleri kan damlalı kırmızı bağlar tütüyor! Kalın tuğla bacalar kıvranarak ötüyor! Haykırdı en önde giden.güneşe doğru! Ölenler döğüşerek öldüler. bu kuvvet yaralı aç kurtların gözlerine perde . güneşe gömüldüler.
.vuran.. onları oldukları yerde durduran kuvvet! Emret ki ölelim emret! Güneşi içiyoruz sesinde! Coşuyoruz. coşuyor!. Haykır güneşi içenlerin türküsünü. Yangınlı ufukların dumanlı perdesinde mızrakları göğü yırtan atlılar koşuyor! Akın var güneşe akın! Güneşi zaaaaptedeceğiz güneşin zaptı yakın! Toprak bakır gök bakır.
tuz. Niye böyle geç kaldın? Soframda yeşil biber. Kapım ardına kadar açık bekledi seni.Hay-kır Haykıralım! 1924 GÜZ Günler gitgide kısalıyor. Testimde sana sakladığım şarabı içtim yarıya kadar bir başıma seni bekleyerek. yağmurlar başlamak üzre. Niye böyle geç kaldın? . ekmek.
diri duruyor. Ve madem ki bir gün ölüm mukadder. Elbet ömrüm gemilerde bir gün olsun nöbete yeter. Koparılmadan düşeceklerdi toprağa biraz daha gecikseydin eğer.. Ben sularda batan bir ışık gibi sularda sönmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! ..Fakat işte ballı meyveler dallarında olgun. HASRET Denize dönmek istiyorum! Mavi aynasında suların: boy verip görünmek istiyorum! Denize dönmek istiyorum! Gemiler gider aydın ufuklara gemiler gider! Gergin beyaz yelkenleri doldurmaz keder.
aynı daldaydık. dokunmayalı sıcaklığına karnının. Aramızda yüz yıllık zaman. Yüz yıldır bekliyor beni bir şehirde bir kadın. gözünün içinde durmayalı.HASRET Yüz yıl oldu yüzünü görmeyeli. yol yüz yıllık. aklının aydınlığına sorular sormayalı. Yüz yıldır alacakaranlıkta koşuyorum ardından. Aynı daldan düşüp ayrıldık. Aynı daldaydık. . belini sarmayalı.
Bir anda unuttum seni. (Altıncı Kitap. Şimdi tâ içinde bomboş kalbimin Akisleri sönen bir ses gibisin. Temmuz 1336/1920) «BENCE SEN DE ŞĐMDĐ HERKES GĐBĐSĐN» . Mâziye karışıp sevda yeminim. eminim Kalbimde kalbine yok bile kinim Bence artık sen de herkes gibisin.6 Temmuz 959 HERKES GĐBĐ Gönlümle baş başa düşündüm demin. Artık bir sihirsiz nefes gibisin.
Gözlerim gözünde aşkı seçmiyor Onlardan kalbime sevda geçmiyor Ben yordum ruhumu biraz da sen yor Çünkü bence şimdi herkes gibisin Yolunu beklerken daha dün gece Kaçıyorum bugün senden gizlice Kalbime baktım da işte iyice Anladım ki sen de herkes gibisin Büsbütün unuttum seni eminim Maziye karıştı şimdi yeminim Kalbimde senin için yok bile kinim Bence sen de şimdi herkes gibisin 334 (1918) .Yaz .Kadıköy HÜRRĐYET KAVGASI .
1962 . bu kavga faşizme karşı.Yine kitapları. dalga dalga aydınlık oldular. bayraklarıyla geldiler. Meydanları zaptettiler yine. Dinleyin. ve elinde bir güneş gibi taşıyıp yarasını yıktı Şahmeran'ın mağarasını. Safları sıklaştırın çocuklar. Beyazıt'ta şehit düşen silkinip kalktı kabrinden. yürüdüler karanlığın üstüne. Daha gün o gün değil. duyduğunuz çakalların ulumasıdır. türküleri. bu kavga hürriyet kavgasıdır. derlenip dürülmesin bayraklar.
1958 ĐYĐMSER ADAM . Pitsunda.*** Đşte geldik gidiyoruz hoşça kal kardeşim deniz biraz çakılından aldık biraz da masmavi tuzundan sonsuzluğundan da biraz ışığından da birazcık birazcık da kederinden bir şeyler anlattın bize denizliğin kaderinden biraz daha umutluyuz biraz daha adam olduk işte geldik gidiyoruz hoşça kal kardeşim deniz 27 Eylül.
. 6 Aralık 1958 JAPON BALIKÇISI Denizde bir bulutun öldürdüğü Japon balıkçısı genç bir adamdı.Çocukken sineklerin kanadını koparmadı teneke bağlamadı kedilerin kuyruğuna kibrit kutularına hapsetmedi hamamböceklerini karınca yuvalarını bozmadı büyüdü bütün bu işleri ona ettiler ölürken başucundaydım bir şiir oku dedi güneş üstüne deniz üstüne atom kazanlarıyla yapma aylar üstüne yüceliği üstüne insanlığın Bakü.
Elimize değen ölür. bu çalışkan elimize değen ölür. etleri çürür. dağılır. Elimize değen ölür. Balık tuttuk yiyen ölür. Tuzla. dağılır. Badem gözlüm.Dostlarından dinledim bu türküyü Pasifik'te sapsarı bir akşamdı. lumbarından giren ölür. . lumbarından giren ölür. beni unut. ağır ağır.. Balık tuttuk yiyen ölür. Elimize değen ölür. Bu gemi bir kara tabut. birden değil. güneşle yıkanan bu vefalı. Bu gemi bir kara tabut. Balık tuttuk yiyen ölür.. ağır ağır. Birden değil. etleri çürür.
nerdesiniz? Nerdesiniz? (1956) KADINLARIMIZIN YÜZLERĐ Meryem ana Tanrıyı doğurmadı Meryem ana Tanrının anası değil Meryem ana analardan bir ana . Boynuma sarılma. gülüm. Badem gözlüm beni unut. Bu deniz bir ölü deniz. Đnsanlar ey. benden yapacağın çocuk. Badem gözlüm beni unut. Çürük yumurtadan çürük. Badem gözlüm beni unut.Üstümüzden geçti bulut. benden sana geçer ölüm. Bu gemi bir kara tabut. Bu gemi bir kara tabut.
ayıplarımız ve döktüğümüz kan karasabanlar gibi çizer kadınların yüzünü. Hayallerimiz yüzlerindedir sevdiğimiz kadınların. Ve sevinçlerimiz vurur gözlerine kadınların göllerde ışıyan seher vakıtları gibi. 1962 .Meryem ana bir oğlan doğurdu Âdemoğullarından bir oğlan Meryem ana bundan ötürü güzel bütün suretlerinde Meryem ananın oğlu bundan ötürü kendi oğlumuz gibi yakın bize Kadınlarımızın yüzü acılarımızın kitabıdır acılarımız. görelim görmeyelim karşımızda dururlar gerçeğimize en yakın ve en uzak.
boğmak istiyor beni.KALBĐM Göğsümde 15 yara var!.. kanlı karanlık sular!!! Saplandı göğsüme 15 kara saplı bıçak. Kalbim yine çarpıyor. Kalbim yine çarpıyor. Saplandı göğsüme 15 kara saplı bıçak!.. kalbim yine çarpacak!. • . kalbim yine çarpacak!!! • Göğsümde 15 yara var! Sarıldı 15 yarama kara kaygan yılanlar gibi karanlık sular! Karadeniz boğmak istiyor beni..
.Göğsümde 15 yara var!. Deldiler göğsümü 15 yerinden. Kalbim kanlı bir bayrak gibi çarpıyor. ÇAR-PA-CAK!! 1925 KARLI KAYIN ORMANINDA Karlı kayın ormanında yürüyorum geceleyin. kırıldı göğsümde 15 kara saplı bıçak.. kalbim yine çarpacak!!! Yandı 15 yaramdam 15 alev. sandılar ki vurmaz artık kalbim kederinden! Kalbim yine çarpıyor.
Ben ordan geçerken biri : "Amca. Geri geldi Memed'ime yolladığım oyuncaklar. Đçimde çalınan ıslık beni nereye çağırır? Memleket mi. yıldızlar mı. Eski takvim hesabıyle bu sabah başladı bahar. .Efkârlıyım. elini ver. efkârlıyım. gençliğim mi daha uzak? Kayınların arasında bir pencere." Girip yerden selâmlasam hane içindekileri. nerde elin? Ayışığı renginde kar. dese. sıcak. gir içeri. keçe çizmelerim ağır. sarı.
En acayip gücümüzdür. imzalı. kar kabarık. yüzdüremedi leğende beyaz kotrasını Memet. Bende boz bir halısı var bir de kitabı. daha yüz yıl yaşar halı. tanışırdık.Kurulmamış zembereği küskün duruyor kamyonet. Ne ölümden korkmak ayıp. kahramanlıktır yaşamak : Öleceğimizi bilip öleceğimizi mutlak. yürüyorum yumuşacık. Kar tertemiz. Dün gece on bir buçukta ölmüş Berut. Yedi tepeli şehrimde bıraktım gonca gülümü. . Elden ele geçer kitap. ne de düşünmek ölümü.
. Karanlıkta etrafımı gündüz gibi görüyorum. Bayramoğlu. 14 Mart 1956. gençliğim mi. ova.Memleket mi. Yirmi beş kilometreden pırıl pırıldır Moskova. Moskova. Peredelkino . daha uzak. şose. ölümden öte köy var mı? Geceleyin. karlı kayın ormanında yürüyorum. yıldızlar mı? Bayramoğlu.. Şimdi şurdan saptım mıydı. tirenyolu.
fakat senin oranın. bir tek penceresi var : çok yüksek olan tavana yakın. yemişlerinden ve böceklerinden hangisi. Bursa'da kaplıcalar Amasya'da elma Diyarbakır'da karpuz ve akrep..KEMAL TAHĐR'E MEKTUP «Malatya» diyorum.. suyu mu. Hele bu günlerde . senin çatık kaşlarından başka bir şey gelmiyor aklıma. havası mı? Düşün ki hapisanesi hakkında bile fikrim yok. Malatya'nın nesi meşhurdur. Sen ordasın dar ve uzun bir kavanozda küçük bir balık gibi. Teşbihim hoşuna gitmeyebilir. Yalnız : bir oda.
Sarıyerli Emin Beyin fıkralarına gülmek.. hangi sınıftan.. şaka etmiyorum hattâ daha dehşetli bir şey : insanız. Hele bu günlerde. görebilmek havanın ışığını. malum. ..... tahtakurularına rağmen uyku — günde üç tatlı kaşığı Adonille de olsa — ve Tahir'in oğlu Kemal hattâ mektup gelmesi senden ve hattâ ses duymak. Lâkin demir kafesle kavanoz bahsinde iş değişmiyor. muhakkak ki arslanız. Hem de hangi tarihte. hele bu günlerde. — Bunu içerde rahat ve masun yatan bilir — .. Haklısın Kemal Tahir. dokunmak. ikisi de bir..kendini kafeste arslana benzetiyorsundur. sevgili kitapların ve domatesin lezzeti. emin ol ben de öyle.
ve konuşulmakta olan. Anlıyorsun ya. .. bir mavzer kurşunu kadar olsun bilfiil doğrudan doğruya.karıma olan aşkımdan başka nefsimin herhangi bir rahatlığını affedemiyorum.. Döğüşememek.. zaten ettiğim lâf bizim lâflarımızın herhangi biri : çok konuşulmuş.. Đçerim yanıyor.... Kemal. dizlerinde âtıl ve çaresiz yatan ellerine küfredip acıyarak bu lâfları ediyor. dışarım serin. kaç insan. Şimdi kim bilir kaç yerde... Fartı-hassasiyet? Değil.. Ancak kavgada vurulan acı duymaz ve kavga edebilmek hürriyetidir en mühimi hürriyetlerin.
Hayır öyle değil. 1941. Kemal. Bu. olduğun yerde dolanarak kükremek.... ben anlatacağım yine!. Elden hiçbir şey gelmediği zaman konuşup anlatmanın alçak tesellisi? Belki evet.. başın önde. KEREM GĐBĐ Hava kurşun gibi ağır!! Bağır bağır ... belki hayır.. Sonbahar.Anlıyorsun ya... Hangi teselli bırak be dinini seversen bırak. düpedüz. böğürüp bağırmak. zarar yok.
Koşun kurşun erit-meğe çağırıyorum. O diyor ki bana: — Sen kendi sesinle kül olursun ey! Kerem gibi yana yana... .. «Deeeert çok...bağır bağırıyorum. hemdert yok» Yürek-lerin kulak-ları sağır..
. Ben diyorum ki ona: — Kül olayım Kerem gibi yana yana.Hava kurşun gibi ağır. nasıl çıkar karan-lıklar aydın-lığa. Hava kurşun gibi ağır. Hava toprak gibi gebe. Ben yanmasam sen yanmasan biz yanmasak... Bağır bağır bağır .
. kırk yıl önce sabahleyin kırk yıl önce gün ışırken Bedreddin'in Đznik Gölü'nde çamlı bellerinden birinde Köroğlu'nun ve Sibirya'dan. Hepimiz kırk yaşındayız yirmisine basanımız da altmışını geçenimiz de atılıp ölenimiz de Đstanbul'da Müdüriyet penceresinden.bağırıyorum.. Koşun kurşun erit-meğe çağırıyorum... 1930 Mayıs KIRKINCI YILIMIZ Hepimiz kırk yıl önce doğduk.. esirlikten dönen Bolşevik Osman pusuya düşürürken Urfa yolunda seher vakti Fıransızı.
Yoldaşlar yeni yeni yıllara! 25 Eylül 1960 KIŞLIK SARAY Kışlık Saray'da Kerenski. .Bu kırkıncı yılımızda ne bir ormanız ne şose boyunda tek tük kavak ağacı bir tarlayız tohumu saçılmış. Hepimiz kırkına bastık bu sabah.Dün erkendi. O : ". Vakit tamam bugün. sokakta o n l a r . Hepimiz kırkına bastık bu sabah hapiste yatanımız." dedi. Smolni'de Sovyetler ve Lenin. O n l a r biliyorlar ki. muhacirimiz. işyerindekilerimiz. yarın geç.
ben 905'te on yaşımda geçtim bu yoldan : en önde iri." Tesviyeci Topal Sergey : ". kocakarılar ve uzun saçlı papaz Gapon. . yalnayak çocuklar. bütün Rusların çarı sapsarı bakıyordu bize. rüzgârda karın üstünde savrulan sözleriyle o n l a r yürüyorlar kışlık saraya.O n l a r : ".. yoldaşlar.diyor. Karşıda.büyük bir gündür. Ve hiçbir zaman bildiklerini bu kadar müthiş ve mükemmel bilmediler. Ve ihtar ederim ki çapul yapmak isteyenlere artık Kışlık Saray ve bütün Rusya işçinin ve köylünündür. . Ben kaldırmıştım ki elimi istavroz çıkarmak için birdenbire dörtnala Kazaklar geldi karşımıza.dediler. mukaddes iştihaları. kamyonları. mazlum gözlü azize tasvirleri. mitralyözleriyle. Putilovski Zavot'tan Bolşevik Kitof : ". ... Đşte : cepheden dönen süngüleri.Hey gidi dünya. Kadınlar ağlaşarak toprağa diz çöktüler. ümitleri.. ." ..diyor.Anladık. .Bugün büyük bir gündür. kırmızı pencerede.. hasretleri. bildik.hey.
ateş açtı yüzü güzel Yunkersler ve şişman orospular... Rüzgârdır kardır ve insanlardır hâkim olan manzaraya.diyor. yeşil başlı ördek gibi toprağı attık çantaya.Kazaklar şahlanmış bir at ve simsiyah bir kalpaktılar.Hey gidi dünya. Kerenski kalmış kimlere. . .hey..Ehhh. Biz çocuklar bağrışarak serçe kuşları gibi düştük. Bir at nalı ezdi benim dizkapağımı.. Matuşka. Köylü Đvan Petroviç." Ve Topal Sergey bacağını sürüyerek yürüyor o n l a r l a Kışlık Saray'a." Ve topal bacağının üstünden düştü yere. Tesviyeci Topal Sergey : "..... . .." Sütunların arkasından ateş açtı Kışlık Saray.dedi.. Lehistan cephesinden gelen köylü Đvan Petroviç'in gözleri karanlıkta kedi gözleri gibi görüyor : ".
yani. ve mensucat. ve sevda ve zülum ve hayat.dedi. Kışlık Saray'a girdiler.dedi. ve kırmızı bakır. . hücuma kalkıyoruz. ..dedi. tarih yani işçi ve köylü sınıfları..yağlı. semiz toprağı avucunun içinde görüp ve kırmızı sakalına tükürüp bir Ukrayna şarkısı gibi işletiyor mitralyözü. kömür ve şeker. yani kızıl asker. bir meşale yakıyoruz. Ve Neva nehrinde buzlar kızarırken o n l a r bir çocuk gibi iştihalı ve rüzgâr gibi cesur. . Demir. .. Gecenin ortasında kırmızı tuğladan Kışlık Saray ve limanda üç bacalı Avrora.... Bolşevik Kitof haykırdı yoldaşlara : ".Yoldaşlar.
1939 Đstanbul Tevkifanesi KIYAMET SURELERĐ 1 ALÂMETLER SURESĐ Yedi kat yerin altından uğultular geliyor. Bir şafak vakti karanlığın kenarından karlı çizmelerini o n l a r mermer merdivenlere bastıkları zaman...ve bilcümle sanayi kollarının. ve küçük ve büyük ve Beyaz Rusya ve Kafkasya. Sibirya ve Türkistan. ve kederli Volga yollarının ve şehirlerin bahtı bir şafak vakti değişmiş oldu. .
Ak kurt. «Türabolmak ne müşküldür. Çıkmış üzengiden.» Çekin ki körükleri . Medet yoktur. bakma geri. dahi gider bu âteş yolların durağı yok mu? Bu yol orda biten yoldur. Duyuldu uykusundan uyandığı zincirinden başka kaybedecek şeyi olmayan devin. Haram sevaboldu. vakit tamamdır. böyle gider.. Çok alâmetler belirdi. sevap haramdır. Kantarma zapteyleyemez oldu beygiri. çekin ki körükleri ateşe girdi demir. ayağı yok mu? Kan sızar. Duyuldu kim ölüm satılıp kâr edile. vakit tamamdır..Çok alâmetler belirdi. şâk olmuş. dudağı yok mu? Gider. kendi kendilerin reddü inkâr edile ve duyuldu kabuğuna tık ettiği civcivin. Yedi kat yerin altından uğultular geliyor. kara tahtayı daha bir yol kemirir.
herbiri aşikâr etmişti zamirin. üryan idiler. Vadenin irişip çattığını bildiler. Alâmetler belirdi. Haberdir. kıyamet alâmetleridir. Gök kubbe sıcaktı ve kan kokuyordu. kavaklar titreşip yere eğildiler.ocağa girdi demir. . ve çınar ağaçları gördüler haykıraraktan. 2 TEBAHHUR SURESĐ Pehlivanlar cümle libastan soyunmuş. erişmekte kaynayan su galeyan noktasına. köklerinin yılan ölüleri gibi koptuğunu topraktan. Bir ateş külçesi düştü buzların ortasına. encam tavı gelmiş demirin.
Kızıl kanatlı kuşlar kayalarda hazırdı atlamaya. kabardı. çoğaldı gitgide birikti. buhara inkılâbıdır kaynayan suyun.» yıkıldı köprüler kemerlerinden.Pehlivanlar cümle libastan soyunmuş. Ve rûzigâr yükseldi ağır ağır. birikti ve ânı-vahitte «Ah edildi derinden yer oynadı yerinden. Vadenin irişip çattığını bildiler. üryan idiler. bu. KIZ ÇOCUĞU Kapıları çalan benim . Gök kubbe sıcaktı ve kan kokuyordu. köpüklendi dalgalar başladılar çatlamaya... yazılı taşlar kapandı yüzükoyon. Bu dem kıyamet demidir.
Hiroşima'da öleli oluyor bir on yıl kadar. Çalıyorum kapınızı.kapıları birer birer. külüm havaya savruldu. Saçlarım tutuştu önce. . büyümez ölü çocuklar. gözlerim yandı kavruldu. Yedi yaşında bir kızım. Gözünüze görünemem göze görünmez ölüler. Şeker bile yiyemez ki kâat gibi yanan çocuk. Bir avuç kül oluverdim. Benim sizden kendim için hiçbir şey istediğim yok. Çocuklar öldürülmesin şeker de yiyebilsinler. bir imza ver. teyze. amca.
iki hayın. Adnan Bey. iki elinizle okşarsınız. iki kurnaz. iki ak. ve zeytini yağlı iki gözünüzle bakarsınız kürsüden Meclis'e kibirli kibirli ve topraklarına çiftliklerinizin ve çek defterinize. Adnan Bey.(1956) KORE'DE ÖLEN BĐR YEDEK SUBAYIMIZIN MENDERES'E SÖYLEDĐKLERĐ DĐYET Gözlerinizin ikisi de yerinde. Ellerinizin ikisi de yerinde. iki tombul. vıcık vıcık terli iki elinizle . iki gözünüzle bakarsınız.
Đki bacağınızın ikisi de yerinde. Benim gözlerimin ikisi de yok. Üniversiteli yedek subayı. ölüler otomobilden hızlı gider. Ama ben peşinizdeyim. Benim bacaklarımın ikisi de yok. Adnan Bey. Ben yokum. Gözleriniz şöyle bir baktı arkamdan ve ben al kan içinde ölürken çığlığımı duymamanız için kaçırdı sizi bacaklarınız arabanıza bindirip. vıcık vıcık terli. iki bacağınızla çıkarsınız huzuruna Eisenhower'in. iki bacağınız taşır geniş kalçalarınızı. ve memelerini metreslerinizin. ve bütün kaygınız iki bacağınızın arkadan birleştiği yeri halkın tekmesinden korumaktır. dövizlerinizi. . Kore'de harcadınız. Adnan Bey. Benim ellerimin ikisi de yok. Beni. Elleriniz itti beni ölüme. tombul elleriniz. Adnan Bey.okşarsınız pomadalı saçlarınızı.
alacağım da.kör gözlerim. kesik bacaklarımla peşinizdeyim. bacağa bacak. ele el. 25 Haziran 1959 BAŞLANGIÇ ONLAR . diyetimi istiyorum. göze göz. kopuk ellerim. Diyetimi istiyorum. Adnan Bey.
korkak. cesur. destânımızda yalnız onların mâceraları vardır. suda balık. câhil. . havada kuş kadar çokturlar. hakîm ve çocukturlar ve kahreden yaratan ki onlardır.Onlar ki toprakta karınca. Onlar ki uyup hainin iğvâsına sancaklarını elden yere düşürürler ve düşmanı meydanda koyup kaçarlar evlerine ve onlar ki bir nice murtada hançer üşürürler ve yeşil bir ağaç gibi gülen ve merasimsiz ağlayan ve ana avrat küfreden ki onlardır.
Demir.destânımızda yalnız onların mâceraları vardır. onlar yenildi. sürülmüş toprağın ve şehirlerin bahtı bir şafak vakti değişmiş olur. kömür ve şeker ve kırmızı bakır ve mensucat ve sevda ve zulüm ve hayat ve bilcümle sanayi kollarının ve gökyüzü ve sahra ve mavi okyanus ve kederli nehir yollarının. bir şafak vakti karanlığın kenarından onlar ağır ellerini toprağa basıp doğruldukları zaman. Çok sözler edildi onlara dair ve onlar için : . En bilgin aynalara en renkli şekilleri aksettiren onlardır. Asırda onlar yendi.
Menemen. Aydın. Đzmir 919 Mayısında ve Manisa. BĐRĐNCĐ BAP YIL 1918-1919 ve KARAYILAN HĐKÂYESĐ Ateşi ve ihaneti gördük ve yanan gözlerimizle durduk bu dünyanın üzerinde. Đstanbul 918 Teşrinlerinde. denildi. Akhisar : Mayıs ortalarından Haziran ortalarına kadar yani tütün kırma mevsimi.zincirlerinden başka kaybedecek şeyleri yoktur. yani. arpalar biçilip .
. yorgundu. yan gelip ölülerin üzerinde yatanlar düştüler can kaygusuna ve kurtarmak için başlarını halkın gazabından karanlığa karışarak basıp gittiler. Ateşi ve ihaneti gördük. Maraş : düşmüş dövüşüyordu.. Urfa. Murat nehri. Kızılırmak.. iki kat soyulmamak için.. Ve kanlı bankerler pazarında memleketi Alaman'a satanlar. Yeşilırmak. en azılı düvellerle dövüşüyordu fakat. Ateşi ve ihaneti gördük. Antep. Canik dağları ve Fırat. Adana. fakirdi millet. Yaralıydı. köle olmamak için iki kat. dövüşüyordu..buğdaya başlanırken yuvarlandılar.
Ve Aksu'yla Köpsu. . gelinlerin ırzına geçip. Ve inekleri. Eşraf ve âyân ve mütehayyizânın çoğu ve ağalar : Bağdasar Ağa'dan Kellesi Büyük Mehmet Ağa'ya kadar. uçurumlar. götürüp. dağlar kıyasıya ve Seyhan ve Ceyhan ve kara gözlü Yürük kızı. çocukları öldürüp ve istiklâli yakıp yıktıkça düşman. gördü uzun dişli Đngiliz'i. Karagöl'le Söğüt Gölü ve gümüş basamaklı türbesinde yatan büyük. koyunları. Ve devam ettik ateşi ve ihaneti görmekte. Tilbeşar Ovası. keçileri sürüp. Ve Çukurova. âşık ölü. yamaçlar. kıyasıya düzlük.Gültepe. şapkası horoz tüylü Đtalyan'ı gördü. düşmanla birlik oldular. gördü mavi üniformalı Fransız'ı.
Ateşi ve ihaneti gördük. Aydın'da. . kara donlu köylülerden. dayandık her yanda. Ve Türkistanlı Hacı Ahmet. kısık gözleri. Adana'da dayandık. seyrek sakalı. ne zaman sıkışsa bizimkiler. yerden biter gibi o ve ateş etti ve düşmanı dağıttı ve kayboldu dağlarda yine. Ve bizim tarafa geçenler oldu Tunuslu ve Hindli kölelerden. Ve sabahleyin ve öğle sıcağında ve akşamüstü ve ayışığında ve yıldız alacasında geceleyin. çiftesini kapan ve çığ gibi çoğaldı çeteler ve köylülerden paşalar görüldü. peyda oluverdi.dağa çıktı mavzerini. dayandık Đzmir'de. Dayandık. nacağını. hafif makinalı tüfeğiyle dağlarda bir başına dolaştı.
yaşıyordu bir tarla sıçanı gibi ve korkaktı bir tarla sıçanı kadar. belki rahattı. Urfa'da. toprağı yoktu. Antepliler yiğit kişilerdir. Yiğitlik atla. uçan turnayı gözünden kaçan tavşanı ard ayağından vururlar ve arap kısrağının üstünde taze yeşil selvi gibi ince uzun dururlar. Antep sıcak. silâhla. Boynu yine böyle çöp gibi ince . bunu düşünmeğe vakit bırakmıyordular. Karayılan Karayılan olmazdan önce Antep köylüklerinde ırgattı. Antep'te. Maraş'ta. onun atı. Antep çetin yerdir. Belki rahatsızdı. Antepliler silâhşor olur. Antepliler silâhşor olur. silâhı. toprakla olur.dayandık.
Altına bir at çekip eline bir mavzer verdiler. . Kırmızı kayalarda yeşil kertenkeleler. Sıcak bulutlar dolaşır havada ileri geri.. Antepliler düz ovada sıkışmışlardı. Antep çetin yerdir.. düşmanın topu vardı. Düşman tutmuştu tepeleri.ve böyle kocaman kafalıydı Karayılan Karayılan olmazdan önce. Düşman Antep'e girince Antepliler onu korkusunu saklayan bir fıstık ağacından alıp indirdiler.
Düşman tutmuştu tepeleri. Fakat düşmanın topu vardı.Düşman şarapnel döküyordu. Düz ovada bir gül fidanıydı Karayılan'ın Karayılan olmazdan önceki siperi. Ve ne çare. Akan : Antep'in kanıydı. kader. düz ovayı Antepliler düşmana bırakacaklardı. Antepliler yiğit kişilerdir. toprağı kökünden söküyordu. korkusu ve kafası öyle büyüktü ki onun. Antep sıcak. Antep çetin yerdir. «Karayılan» olmazdan önce . namlıya tek fişek sürmeden yatıyordu yüzükoyun. Bu fidan öyle küçük. Antepliler silâhşor olur.
Karayılan Karayılan olmazdan önce kara yılanın encâmını görünce haykırdı avaz avaz ömrünün ilk düşüncesini . Birden bir kurşun gelip kafasını aldı. deli gönlüm. Çünkü onu düşünmeğe alıştırmadılar. Hayvan devrildi kaldı. Siperi bir gül fidanıydı onun.umurunda değildi Karayılan'ın kıyamete dek düşmana verseler Antep'i. gözleri ateşten al. . dili çataldı. Derisi ışıl ışıl. Yaşadı toprakta bir tarla sıçanı gibi. «Đbret al. gül fidanı dibinde yatıyordu ki yüzükoyun ak bir taşın ardından kara bir yılan çıkardı kafasını. korkaktı da bir tarla sıçanı kadar.
Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olana : KARAYILAN dediler.» Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olan. nerde düşman varsa orda bitirek. fırlayıp atlayınca ileri bir dehşet aldı Anteplileri. Kilis yollarından kelle getirek. seğirttiler peşince.» Ve biz de bunu böylece duyduk ve çetesinin başında yıllarca nâmı yürüyen Karayılan'ı ve Anteplileri ve Antep'i ..demir sandıkta saklansan bulur seni. Düşmanı tepelerde yediler. vurun ha yiğitler namus günüdür.. ak taş ardında kara yılanı bulan ölüm. «Karayılan der ki : Harbe oturak.
Galiçya. tifüs ve Đspanyol nezlesi . ĐKĐNCĐ BAP YIL YĐNE 1919 ve ĐSTANBUL'UN HÂLĐ ve ERZURUM ve SIVAS KONGRELERĐ ve KAMBUR KERĐM'ĐN HĐKÂYESĐ Biz ki Đstanbul şehriyiz. vagon ticareti. Filistin. Seferberliği görmüşüz : Kafkas.aynen duyup işittiğimiz gibi destânımızın birinci bâbına koyduk. Çanakkale.
çalışkan. dört yanımız mavi mavi dağdır. Öfkeli. Mücevher gibi uzak ve erişilmezdi şeker erimiş altın pahasında gazyağı ve namuslu. bir de uzun konçlu Alman çizmesi 914'ten 18'e kadar yedi bitirdi bizi. bir de Vilhelm'in bıyıkları. Ve lâkin Tarabya'da. Miloviç de beyaz at gibi bir karı. Bir de sakalı Halife'nin. büyük bir şair : . Yedikleri mısır koçanıydı ve arpa ve süpürge tohumu ve çöp gibi kaldı çocukların boynu. Pötişan'da ve Ada'da Kulüp'te aktı Ren şarapları su gibi ve şekerin sahibi kapladı Miloviç'in yorganına 1000 liralıkları. güzelizdir. fakir Đstanbullular sidiklerini yaktılar 5 numara lâmbalarında. denizdir. Biz ki Đstanbul şehriyiz.bir de Đttihatçılar.
919'dur. yekpare Acem mülkünü fedâ etti bir sengimize. Ve teşrinlerinde geçen yılın dört düvele teslim ettiler bizi. bir yandan da kendi köpek döllerimiz : . Mevsim yazdır. arzederiz halimizi Türk halkının yüce katına. Biz ki Đstanbul şehriyiz. Fransız. Đtalyan. Đngiliz. gözü kanlı dört düvele anadan doğma çırılçıplak. Amerikan bir de Yunan. Ve kurumuştu ve kan içindeydi memelerimiz. işte. Biz ki Đstanbul şehriyiz.«Ey bin kocadan arta kalan bilmem neyi bakir» demiş bize ve bir başkası. bir de zavallı Afrika zencileri yer bitirir bizi bir yandan.
Vahdettin Sultan. Erzurum'un kışı zorludur balam. malûmun olsun çektiğimiz acılar.. Erzurum'da kavaklar. donmuş görürsün karanlığı. yüce Türk halkı. Erzurum'da kavaklar tane tane. ve damadı Ferit ve Đngiliz muhipleri ve Mandacılar. Biz ki Đstanbul şehriyiz. Ve terden ve toz dumandan ve sinekten geçilmez . 919 Temmuzunun 23'üncü günü pek mütevazı bir mektep salonunda in'ikad etti Erzurum Kongresi. tandırında tezek yakar Erzurum. buz tutar yiğitlerinin bıyığı ve geceleyin karlı ovada kaskatı katılaşmış.. balam. kavaklarda tane tane yapraklar.
Erzurum güzelleri giyer. Đradei Milliyeye müstenit bir Şûrayı Millî'den.. bir Şûrayı Millî'den bahsedildi. . «Bütün aksâmı vatan birküldür» denildi. balam.Erzurum'da yaz gelip de bastı mıydı sıcaklar. Erzurum'un düzdür.» Hattâ casuslar vardı içerde. topraktır damı. mazlum milletlerden bahsedildi bütün mazlum milletlerden ve emperyalizme karşı dövüşlerinden onların.. balam. «Âsi gelmiyelim» diyenler vardı. Erzurumlu türkülere. Halim selimdir Erzurum'un adamı ve lâkin dönmesin gözü bir kere!. Buna rağmen. Yürek boynun büker. Erzurum'da on dört gün sürdü Kongre : orda. Orda. incecik ak yünden ehramı. «makamı hilâfet ve saltanata. Buna rağmen.
. diyorlardı. Đstanbul'da birçok hanımlar. diyorlardı. mümkün değil. şu halde.» diye. diyorlardı. şu halde. beyler. amma bugün bu. Erzurum'un kışı zorludur balam. «Đstiklâl... kabullenmez yılgınlığı. buz tutar yiğitlerin bıyığı. Türk halkından kesmişlerdi umudu. «Manda ve Himaye. dimdik ölür adam.» Buna rağmen. paşalar. diyorlardı. kalacak elde. şâyanı arzu ve tercihtir. Yağdırıldı telgraflar Erzurum'a : «Amerikan mandası altına girelim.» denildi. birkaç vilâyet. . Erzurum'da kaskatı.» Fakat bu şekli halli kabul etmedi Erzurumlu.«Kabul olunmaz.. Memâliki Osmaniye'nin cümlesine şâmil Amerikan mandaterliğini talep etmeği memleketimiz için en nâfi bir şekli hal kabul ediyoruz.
kravatlar. Çok tehlikeli anlar yaşıyoruz. tül perdeler. Sergüzeşt ve cidâl devri geçmiştir : Türkiye'yi. Filipin gibi vahşi bir memleketi adam etti Amerika. cehalet ve çok konuşmaktan başka müspet bir hayat kuramayız. Đşte bu yüzden Amerika çok işimize geliyor. çıtı pıtı dilleri ve pamuk gibi elleri ve biçare telgraf telleri devretmek için Amerika'ya Anadolu'yu şöyle diyorlardı Erzurum'dakilere : «Bizi bir başımıza bıraksalar. içine girdiği memleket ve millet hayrına nasıl bir idare kurduğunu Avrupa'ya göstermek ister. geniş kafalı birkaç kişi belki kurtarabilir. şişeler. Biz de on beş. apoletler. Hem artık işi uzatmağa gelmez. tarafgirlik. beyler. yirmi sene zahmet çekeriz.Đstanbul'da hanımlar. sonra Yeni Dünya'nın sayesinde Đstiklâli kafasında ve cebinde taşıyan bir Türkiye vücuda geliverir. Amerika.» . Ne olacak. paşalar.
Bu zevata : «Đstiklâlimizi kaybetmek istemiyoruz efendiler!» denildi.4 Eylül 919'da toplandı Sıvas Kongresi.» dediler. Ak koyunla kara koyunun geçitte belli olduğu günlerdi o günler. Ve Đstanbul'dan gelen bazı zevat.» dediler. Ve Erzurumlulardan ve Sıvaslılardan ve Türk milletinden çok işbu Mister Bravn'a güveniyorlardı. Fakat ayak diredi efendiler : «Mandanın. ve 8 Eylülde Kongrede bu sefer yine ortaya çıktı Amerikan mandası. «Hem zaten. . istiklâli ihlâl etmiyeceği muhakkak iken. «Herhalde bir müzâherete muhtacız diyorum ben. sapsarı yılgınlıklarıyla beraber ve ihanetleriyle birlikte bir de Amerikan gazeteci getirmiştiler.» dediler.
vâridat ise 15 milyon ancak.» dediler. Ve esasen. borcumuz 500 milyon. hemen. Memleket harap.» .» dediler. «Onlar dretnot yapıyor. biz yelkenli bir gemi yapamıyoruz. Hem. toprak çorak. diyorlar. düşmanımız vapurla asker getirir. Đstanbul'daki Amerikan dostlarımız : Mandamız korkunç değildir. «müstakil kalamayız böyle bir zamanda. Cemiyeti Akvam nizamnamesine dahildir. Biz Erzurum'dan hangi şimendiferle nakliyat yapabiliriz? Mandayı kabul etmeliyiz. Ve Allah muhafaza buyursun Đzmir kalsa Yunanistan'da ve harbetsek. diyorlar.«birbirine mani şeyler değildir istiklâl ile manda.
mektep kitapları ve bir de saçları altın gibi sarı fakat alnı çizgiler içinde anası gelir. «Hey gidi deli gönlüm. ya ölüm!» dedi. Adapazarlıydı Kambur Kerim. Sıvas. Fahri Bey çiftliğinde patates toplayıp kaz gütmek. bin dereden su getirdi Đstanbul'dan gelen zevat. mandayı kabul etmedi fakat. mektebe. sabırlı deli gönlüm.Ve böylece. Kerim on dört yaşındaydı. Dayısı şimendiferde makinistti. Düşman elindeydi Eskişehir. teyzelerine ve dayısına. . Kambur Kerim de böyle dedi aynen. 335'te Kerim Eskişehir'e gitti. Seferberlikte ölen babası marangozdu.» dedi. «Akıllı. umutlu. ya ĐSTĐKLAL. Seferberlik denince aklına Kerim'in : çok beyaz bir yastıkta kara sakallı bir ölü yüzü.
kamburu yoktu. katırların yemesi için) ve sonra cephane sandıklarıyla silahlar. siyah gözleri parlak. Kerim içinde oynardı. gâvura karşı koyan zeybeklere göndereceğim. avuçlarının üstü esmer. (şaşılacak şey. kuru üzüm. Kocaman bir ambarları vardı. Ambarda nohut çuvalları. Dayısı sürmeğe gittiği günler şimendiferi Kerim'e ekmek vermediğinden teyzeleri (çok uzun saçlı. ihtiyar iki kadın) Hintli askerlerle dost oldu Kerim. bakla. içi ak ve tel örgülerin üzerinden Kerim'e bisküviti kutularla atan amcalardı.» Ve ambardan silâh çaldı Kerim : . Bunlar (şaşılacak şey) Türkçe bilmeyen ve siyah sakalları. Dümdüzdü fidan gibi ve dünyaya meraklı bir çocuktu. Bir gün dedi ki makinist dayısı Kerim'e : «Ambardan silâh çalıp bana getir.
Ve işte o günden sonra bugüne kadar kahraman bir türküdür ömrü Kerim'in.bir bir tane daha beş on. Zaten çok sürmedi. Ertesi gün Lefke köprüsünü atıp zeybekler gelince Eskişehir'e dayısı Kerim'i elinden tutup verdi onlara. Çatık kaşlı. sığırtmaç olmayı -zaten bilgisi vardı bundakayalardan genç bir keçi gibi inmeyi. parlak kara sakallı amcalar gitti. Çabucak öğrendi Kerim ata binmeyi. yüzü gülmez bir paşaydı bu. Aldattı Hindistanlı dostlarını zeybekleri daha çok sevdiğinden. Kerim geçirdi onları istasyona kadar. . Eskişehir'den alıp onu «Kocaeli Grubu» paşasına götürdüler.
. Durgun bir geceydi. Gökyüzü gözükmez.gizlenmeyi ormanda. Solda ilerde . Onu namlı bir «kaptan» gibi saydı çeteler. bir oyun arkadaşı gibi sevdi çeteleri o. Ve bütün bu marifetleriyle Kerim kaç kere ölüme bir kurşun atımı yaklaşarak ve «Geçmiş olsun» dedikleri zaman şaşarak düşman içinden geçip getirdi haber götürdü haber. Fakat ıslanmamış ki yerde yapraklar karanlıkta hışırtılarla yürüyordu beygiri Kerim'in. Ve bir fidan gibi düz bir fidan gibi cesur bir fidan gibi vaadeden bir çocuğun sevinçle oynadığı bu müthiş oyun sürdü 1337'ye kadar.. Hafif yağmur yağmıştı biraz önce. Kocaeli ormanı gürgen ve meşeliktir : yüksek kalın.
Dallardan damlalar düşüyordu Kerim'in yüzüne. Deli gibi gidiyordu hayvan. Dizginleri bıraktı. Meşeleri ve gürgenleriyle orman karanlık bir rüzgâr gibi geçiyor iki yandan.tepenin eteğinde ateş yanıyordu : «Tekneciler» diye anılan gâvur çetelerinin olmalı. heykel gibi. Đpsiz Recep'in yanından dönüyordu Kerim. Şaşırdı Kerim. Sarıldı beygirin boynuna. Kâatlar götürmüş kâatlar getiriyor. Kim bilir kaç saat böyle gidildi. -Ay doğmuş olacak ki ortalık aydınlıktıVe Kerim aynı hızla geldiği zaman . -Tekneciler'in ateşini görmüş olacaksonra birdenbire dörtnala kalktı. Çocuğa art arda çarpıyordu ağaçlar. Birdenbire durdu beygir. Beygirin başı gittikçe daha çok karanlığa giriyor. Orman bitti birdenbire.
Geyve'ye girdi ertesi akşam. Hayvan topallıyordu biraz. tekerlendi Kerim. Kerim durdu. Uslu uslu yola koyuldular. sonra. kağnılar. Ve aklına ilk gelen şey saatına bakmak oldu. Biraz zor nefes alıyordu. Bindi beygire tekrar. gitgide daralan nefesi. Doğruldu. Sol kulağı kanıyordu Kerim'in. Kirezce'ye geldiler (Sapanca'yla Arifiye arası).Armaşa'nın altında Başdeğirmenler'e beygir ansızın kapaklandı yere. Kırılmıştı camı. Kerim'i bir yaylıya bindirdiler. Beli o kadar ağrıyordu ki inemedi beygirden indirdiler. Adapazarı. mekkâre arabaları. . belki on beş. Sonra belki on gün.
Yirmi gün geçti aradan. zifte koydu bu kırılmış dal gibi çocuk gövdesini. Konya.Yahşıhan. Hâlâ rüyalarında görür Kerim incecik bir yoldan eşekle gelip üzerine doğru eğilen bu çiçekbozuğu insan yüzünü. Sile nahiyesi (burda malûl gaziler için takma kol ve bacak yapılıyordu). Sonra. Usta. ÜÇÜNCÜ BAP YIL 1920 . Ve sonra bir ikindi vakti ziftin içinden Kerim'i kambur çıkardılar. ovdu Kerim'i bayıltıncaya kadar. ve nihayet Hatçehan köyünden çıkıkçı Şerif Usta.
Bursa ve Bursa'nın doğusunda Aksu. 920'nin 29 Ağustos'u : Uşak düştü. Ateşi ve ihaneti gördük. Yaralı ve dehşetli kızgın fakat toprağımızdan emin. Karacabey. Dayandık dayanmaktayız.ve ARHAVELĐ ĐSMAĐL'ĐN HĐKÂYESĐ Ateşi ve ihaneti gördük. Nazilli düştü.. Düşman ordusu yine başladı yürümeğe.. Dumlupınar sırtlarındayız. Akhisar. çarpışarak çekildik. .
Ve aynı sıradan. Alaeddin tepesinde üç gün üç gece hüküm sürdüler. Ve Manavgat istikametlerinde kaçıp ölümlerine giderken terkilerinde kesilmiş kafalar götürdüler. Nisan. Adapazarı : Đçimizde Hilâfet Ordusu.1920 Şubat. Ve 29 Aralık Kütahya : 4 top ve 1800 atlı bir ihanet yani Çerkez Ethem. Mayıs. koyun ve sığır sürülerini önüne katıp düşmana geçti. 3 Ekim Konya. Geyve. . Bolu. Anzavur isyanları. 500 asker kaçağı ve yeşil bayrağıyla Delibaş girdi şehre. Yürekleri karanlık. bir gece vakti kilim ve halı yüklü katırları. Sabah. Düzce.
korkunç kuvvetleriyle. etlerinde kurşun yaralarıyla köy odalarında unutulmuştular. Đnsanlar devrilmişti. yüreklerinde keder. yüreklerinde müthiş bir ümit vardı. inanılmaz zaafları. deri ve asker postalları halinde . etimiz mütehammil.. bakımsızdılar.. atları ve kendileri semizdiler.kemerleri ve kamçıları gümüşlüydü. yalnayaktı insanlar. hasta bir fundalıktan yüksek değillerdi. Đnsanlar. silâhları ve beygirleriyle insanlardı dayanan. Đnsanlar uzun asker kaputluydu. Ruhumuz fırtınalı. Sevgisiz ve ihtirassız çıplak devler değil. kedersiz ve ümitsizdiler. Fakat bozkırda kişneyip köpürmeden sabırlı ve doludizgin koşmasını biliyorlardı. Đnsanların başında kalpak. Ve orda sargı. Ateşi ve ihaneti gördük. Beygirler çirkindiler.
mavzerleri. gecenin bu geç vakitlerinde. merhametsizdiler. Ve asker kaçakları. Koparılmış gibiydi parmakları saplandığı yerden eğrilip bükülmüştü ve avuçlarında toprak ve kan vardı. su ve rüzgârdılar. çok uzaklardaki Đstanbul limanında. Ve çok uzak. Acıkmıştılar. kaçak silâh ve asker ceketi yükleyen laz takaları : hürriyet ve ümit. . tuz ve sabun yüklü yaylıları. Şosenin ıssız beyazlığına inip nal sesleri ve yıldızlarla gelen atlıyı çeviriyor ve Bolu dağında ekmek bulamadıkları için deviriyorlardı uçurumlara : şayak. sırtüstü yatıyorlardı. bedbahttılar. ölü ayaklarıyla karanlıkta köylerin içinden geçiyorlardı. çıplak. korkuları.yan yana. cıgara kâadı.
üç tondan on tona kadardılar ve lâkin yelkenlerinin altında fındık ve tütün getirip şeker ve zeytinyağı götürürlerdi. suda ve rüzgârda ilk deniz yolculuğundan beri vardılar. Dümende ve başaltlarında insanları vardı ki bunlar uzun eğri burunlu ve konuşmayı şehvetle seven insanlardı ki sırtı lâcivert hamsilerin ve mısır ekmeğinin zaferi için hiç kimseden hiçbir şey beklemeksizin . Şimdi. kurnaz ve mağrur gidiyorlardı Karadeniz'e. denizde bir insan sesinin ve demirli şileplerin kederlerini ve Kabataş açıklarında sallanan saman kayıklarının fenerlerini peşlerinde bırakıp ve karanlık suda Amerikan taretlerinin önünden akıp küçük.Onlar. büyük sırlarını götürüyorlardı. Tekneleri kestane ağacındandı. Şimdi.
bir şarkı söyler gibi ölebilirdiler. Esirlerini bordasına alıp kayboldu Đngiliz torpitosu.. Rüzgar : yıldız .. Karanlıkta kurşunîi derisi kırmızıya boyanan baltabaş gemi Đngiliz torpitosudur. Kerempe Fenerinin yirmi mil açığında.poyraz. Arheveli Đsmail bu ölen teknedendi. gecenin karanlığında. dalgalar minare boyundaydılar ve başları bembeyaz parçalanıp dağılıyordu. . Ve dalgaların üstünde sallanarak alev alev yanan : Şaban Reisin beş tonluk takası. Şaban Reisin teknesi ateşten diregiyle gömüldü suya.
» Gece. bulutların ve dalgaların kalabalığı. Tophane rıhtımında Kamacı ustası Bekir Usta ona : «Evlâdım Đsmail. Arheveli Đsmail kendi kendine sordu : «Emanetimizle varabilecek miyiz?» Kendine cevap verdi : «Varmamış olmaz. «bu.» dedi.» Ve Kerempe Fenerinde düşman projektörü dolaşınca takanın yelkenlerinde. sana emanettir. .Ve şimdi Kerempe Fenerinin açığında. batan teknenin kayığında emanetiyle tek başınadır.» dedi. Đsmail'in etrafında hep bir ağızdan konuşuyordu. «hiç kimseye değil. fakat yalnız değil : rüzgârın.
Rüzgâr tam kerte yıldıza dönüyor. «Allah büyük ama kayık küçük» demiş Yahudi. Ta karşıda bir kırmızı damla ışık görünüyor : Sıvastopol'a giden bir geminin sancak feneri. Đsmail rahattır. reisinden izin isteyip. açıldı. «Şaban Reis. Ve denizi bıçak atmak kadar iyi bilmeseydi eğer alabora olacaktı.» deyip. «emaneti yerine götürmeliyiz.» deyip atladı takanın patalyasına. peşinden üç-kardeşler.Đsmail. bir sağnak daha. Elleri kanayarak çekiyor Đsmail kürekleri. Kavgadan . Đsmail bodoslamadan bir sağnak yedi.
Rüzgâr karayel göstermedi. Ve Đsmail'in gözü tutmazsa liman reislerini ta Ankara'ya kadar gidip onu kendi eliyle teslim edecektir. Fakat Đsmail ellerine güvenir. Yüz kerte birden atlayıp rüzgâr bir anda bütün ipleri bıçakla kesilmiş gibi düştü. En azdan on beş mil uzaktır en yakın sahil. O eller ekmeği. Đsmail unsurunun içinde. Đsmail beklemiyordu bunu. Belki karayel gösterecek. Emanet : bir ağır makinalı tüfektir. küreklerin sapını. Dalgalar bir müddet daha .ve emanetinden başka her şeyin haricinde. dümenin yekesini ve Kemeraltı'nda Fotika'nın memesini aynı emniyetle tutarlar. Rüzgâr bocalıyor.
Kaldı ölü bir denizin ortasında kanayan elleri ve emanetiyle Đsmail. Ne korkunçtur düşmek kavganın haricine.yuvarlandılar teknenin altında sonra deniz dümdüz ve simsiyah durdu. Ve bir balık gibi ürkerek. Đlkönce küfretti. bir sandal bir çift kürek ve durgun ölü bir deniz şeklinde gördü yalnızlığı. . Ve birdenbire öyle kahrolup duydu ki insansızlığı yıldı elleri. Đsmail şaşırıp bıraktı kürekleri. kırıldı kürekler. Artık hiçbir şey mümkün değil. Sular tekneyi açığa sürüklüyor. Bir ürperme geldi Đsmail'in içine. yüklendi küreklere.
. sana bu mektubu Ankara'da Kuyulu kahvede yazıyorum. Sonra. Sonra. eğilip okşadı mübarek emaneti. malûm olmadı insanlara Arhaveli Đsmail'in âkıbeti.. Hep aynı Anadolu havalarını çalıyor gramofon kocaman bir boru çiçeğine benzeyen ağzıyla. güldü..Sonra.. Sonra.. «elham» okumak geldi içinden. DÖRDÜNCÜ BAP NURETTĐN EŞFAK'IN BĐR MEKTUBU ve BĐR ŞĐĐRĐ Kardeşim.
Ankara'da çocuklara ders vermek. Fakat bu dilin insanları için çakmak çalmak cehpede daha büyük daha güzel. Öyle günlerde yaşıyoruz ki ben bir iş yapabildim diyebilmek için : hep alnının ortasında duyacaksın ölümü. bozkırda ateş hattına girmek haksız ve hazin bir iş bölümü. Cepheye gidiyorum ihtiyat zabitliğiyle. büyük şey. Biliyorum : iş bölümünden bahsedeceksin. kendi dillerini. öğretmek. güzel şey. Çocuklarımıza Türkçe okutmak. . Fakat.. en taze dillerinden birini..Dışarda yağmur. sevdirmek onlara dünyanın en diri. Mektepten istifa ettim.
. garip bir şiir. Elleri büyük ve esmer. Bir şiir yazdım.. bu dünyaya dair kaygılarıyla.» Yüzleri mühim. Yine birdenbire Yunus Emre geldi aklıma. tam sana bunları yazarken asker geçiyor sokaktan . sesini incelterek marş okuyor genç Türk köylüsü : «Ankara'nın taşına bak.Bak.. dalgın ve yorgun. kara gözlüler. «Türk Köylüsü» diye. mavi gözlüler. Elâ gözlüler. Đstasyona gidecekler. Tıraşları uzamış biraz. her nedense her zaman yaptığı gibi. Başka türlü anlıyorum ben Yunus'u : Bence onda bütün bir devir dile gelmiş Türk köylüsü : öte dünyaya dair değil. yağmurda harap postallarının meşinini ıslatarak Meclis'in önüne doğru iniyorlar. .. Ve türkü söylerken. gözlerimin yaşına bak.
Hoca Nasreddin gibi ağlayan Bayburtlu Zihni gibi gülendir. analar. babalar umudu keser. gözlerinden öperim. . Ferhad'dır Kerem'dir ve Keloğlan'dır. hoşça kal. Yol görünür onun garip serine.Bir tuhaf mı oluyor böyle günlerde şiir yazmak? Her ne hâl ise. Kardeşin Nurettin Eşfak TÜRK KÖYLÜSÜ Topraktan öğrenip kitapsız bilendir.
Bunu bir dediler mi. «Đsrâfil sûrunu urur. ağu içer su yerine.. kanadı kırılır çöllerde kalır. toprağın nabzı başlar onun nabızlarında atmağa.» . «Yûnusû biçâredir Baştan ayağa yâredir». Fakat bir kerre bir derd anlayan düşmeyegörsün önlerine ve bir kerre vakterişip «-Gayrık yeter!...kahbe felek ona eder oyunu. bir yâr sever el alır. O. ölmeden mezara koyarlar onu. Çarşambayı sel alır. kayaları kesip yol eyler âbıhayat akıtmağa. Ne kendi nefsini korur. ne düşmanı kayırır.» demesinler. mahlûkat yerinden durur».. «Dağları yırtıp ayırır.
Đstanbul'da bulunan nâzır. Demek ki cümlesini heyecan ve helecan kaplamıştı. Đstanbul 1938) . 295.BEŞĐNCĐ BAP 920'NĐN 16 MARTI ve MANASTIRLI HAMDĐ EFENDĐ ve REŞADĐYELĐ VELĐ OĞLU MEMET'ĐN HĐKÂYESĐ «Bu hamiyetli ve cesur. Bir ucu Ankara'da bulunan telin Đstanbul'da bulunan ucuna yanaşamayacak kadar şaşkın bir hale gelmiş olduklarına bilmem ki hükmetmek caiz olur mu?» (Nutuk. mebus. Manastırlı Hamdi Efendi olmasaydı. teşkilâtımız mensupları içinden bir zat çıkıp vaktiyle bize haber vermeği düşünmemiş olduğu anlaşılıyor. Devlet Basımevi. kumandan. Đstanbul felâketinden kim bilir haber almak için ne kadar intizarlar içinde kalacaktık. s.
920'nin 16 Martı. Müsademe edildi. Đngilizler bastı bu sabah Şehzadebaşı'ndaki Muzika karakolunu. Teli kes. Şimdi işte Đngiliz askerleri giriyorlar nezarete. Harbiye Nezareti telgrafhanesi buldu Ankara'yı : «Etrafta dolaşıyor Đngiliz askerleri. Đşgal altına alıyorlar Đstanbul'u şimdi. Manastırlı Hamdi. Berâyi malûmat arzolunur.» . Đngilizler burdadır. Öğleden evvel saat onda makina başında şöyle bir telgraf aldı Ankara'daki : «Der-aliye 16/3/1920.» 920'nin 16 Martı. Nizamiye kapısına. Đşte giriyorlar içeri.
bir taraftan da zırhlılardan asker ihraç olunuyor.920'nin 16 Martı. Durumu bir daha tekrar etti Hamdi Efendi : «Sabah bizim asker uykuda iken Đngiliz bahriye efradı karakolu işgal etmekte iken askerlerimiz uykudan şaşkın kalkınca müsademe başlıyor. Neticede bizden altı şehit. Manastırlı Hamdi Efendi buldu Ankara'dakini tekrar : «Paşa hazretleri. Paşa hazretleri. Harbiye telgrafhanesini de işgal etti Đngiliz bahriye askeri Tophane'yi de işgal ediyorlar bir taraftan. on beş mecruh olup Đngilizler zırhlıları rıhtıma yanaştırıp . 16 Mart 1920 Hamdi» 920'nin 16 Martı. Vaziyet vehamet kesbediyor efendim. Emri devletlerine muntazırım.
kurşuna dizdi kâfir ikimizi. Kovmuşlar. Đşte Beyoğlu telgrafhanesi de yok. bir de Zileli Abdülkadir. Şimdi haber aldım efendim.» 920'nin 16 Martı uykuda kesti kâfir üçümüzü. Şarkışla'dan Osman. Đşte Beyoğlu telgraf memurları geldiler. 920'nin 16 Martı basıldı Vezneciler'de karargâh.Beyoğlu ve Tophane'yi işgal edip. Burası da işgal olunacaktır bir saata kadar. 920'nin 16 Martı Bozdoğan Kemeri'nde kurşuna dizdi kâfir ikimizi. Đngiliz'in hepsi değil domuzu Sabaha karşı aldı canımızı. Uyan be tosunum uyan. üçümüz : Abdullah çavuş. . Üçümüzü uykuda kesti kâfir.
taşları yan yana yatar Eyüp'te. Üçümüzü uykuda kesti kâfir. .Ahmet oğlu Nasuh arkadaşımın adı. Şimdi üçümüz : Abdullah ve Osman ve Abdülkadir. bastı göğsüne kâfirin dizi. Soktu Osman'ın karnına kasaturayı. Dört çocuk babasıydı Abdullah çavuş. kurşuna dizdi ikimizi. 920'nin 16 Martı uykuda kesti kâfir üçümüzü. yere serdim iki Đngiliz'i. kurşuna dizdi ikimizi. Senin ırzını kurtardım Đstanbul'um. Doymadı dünyasına Abdülkadir. Üçümüzü uykuda kesti kâfir. 920'nin 16 Mart sabahı. karakolun karşısında bırakmadım elimden silâhı. Reşadiyeli Veli oğlu Memet benimkisi. Sana can feda çakır gözlü gülüm.
Reşadiyeli Veli oğlu Memet benimkisi. son mekânı şöyle dursun.. Uykuda kestiler üçümüzü. biz de bilemeyiz yerini. kara kaytan bıyıklı bir şehit. ALTINCI BAP MUHAREBELER . bulamazsın ikimizin kabrini. kurşuna dizdiler ikimizi.Arama. Ahmet oğlu Nasuh arkadaşımın adı.. belki maşrıkta. Bir de altıncımız var. belki mağripte. adını da bilen yok.
Kan gövdeyi götürdü. ya başlıyor. kaçarlarken. Sonra. rüzgâr. köyleri..ve DÜŞMAN ELĐNDE KALANLAR ve KARTALLI KÂZIM'IN HĐKÂYESĐ Đnönü meydanı. Muharebe beş gün beş gece sürdü. yavrum. altı kamyon bıraktılar. köprüleri yaktılar. Bu. hamsin ya başladı.. Ve nihayetinde düşmanlar karın üstünde top arabaları. sonra ikincisi : 23 Mart 1921 günü . Birinci Đnönü. Zemheriler bitti diyelim. yavrum. soğuklar insanı arı gibi haşlıyor. sandıklar dolusu konyak.
. 30 : Kavgaya devam. Onlarda. Saat altı otuz. 28. ucuz bir demirdir. 26 Mart : Akşam. Atların makanizması. topçu ve piyade bizden üç kere fazla. bizim atlımız çok. Ve ertesi gün 1 Nisan : Metristepe aydınlanıyor. namlusu yoktur ve kılıç çıplak. hartucu. 29. 27 Mart : Bütün cephelerde temas. Ve Martın 31'inci gecesinde. (ayışığı var mıydı bilmiyorum) Đnönü karanlığı sesler ve kıvılcımlarla doluydu.düşmanın Bursa ve Uşak grupları üstümüze yürüyor. Sağ cenah ilerimize yanaştılar.
8 Nisandan 11 Nisana kadar : Dumlupınar.Bozöyük yanıyor. Sakarya'yı üç yerinden sallarla geçiyoruz. Ve dolaşıp Sapanca Gölü'nün sazlıklarını yanaştık Đzmit'in doğusunda çuha fabrikasına. Sonra. Basarak aldık Adapazarı'nı. Sonra. Düşman. kısmen gemilere binerek denizden ve kısmen Karamürsel üzerinden Bursa'ya çekilip boşalttı Đzmit şehrini gece yarısı. Düşman muharebe meydanını silâhlarımıza terketmiştir. Dünyada yalnız pırıltılar ve böceklerin sesi. Sonra 23 Ağustos : . Bir yaz gecesi. Haziran.
Gökler-dağı. Bizim kırk bin piyademiz. çatal tırnaklı karacalar su içmektedir. üç yüz topu vardır. Ve Sakarya'dan bu havalide yalnız. Harp meydanının kuzey yanı Sakarya ve dağlardır : keskin ve dik yamaçlarıyla ve kireçli toprakları ve kayalarında tek başlarına birbirinden uzak haşin ve münzevi çam ağaçlarıyla Abdülselâm-dağı. düşmanın seksen sekiz bin piyadesi. dağlar.Sakarya melhamei kübrâsı ki devamı 13 Eylül gününe kadardır. Ankara suyunun döküldüğü yerden Eskişehir kuzeybatısına kadar . dört bin beş yüz atlımız.
Güneyde ve güneydoğuda yapraksız ve hazin geniş ve uzun ve insana bıraktığı hiçbir şeye acımadan ölmek arzusu veren Cihanbeyli ovası : çöl. 11 nehir ve köklerinde baltamızın yarası . bu dağların. Bu çölün. Buna rağmen : Sene 1922 ve 15 vilâyet ve sancak ve 9 büyük şehir düşman elindedir. Đnanılmaz şeyler düşmandadır ki bunların arasında : 7 göl... bu nehrin ve bizim önümüzde yirmi iki gün ve gece fasılasız dövüşüp düşman ordusu ric'ata mecbur kaldı.Sakarya mecrası uçurumlar içinden geçmektedir.
sonra. 3 deniz. Çanakkale'ye. fakat onlar tahta iskeleleri ve kederli balıkçılarıyla bizimdiler. gurbette göründüğümüz ve neden ve niçin olduğunu sormadan çöle. 6 kol tren hattı. yeşil fenerleri yoktur ve belki sularında ateş kayıklarının ışıltısından başka ışık yanmadı. Sonra. bir tersane. iki silâh fabrikası.ve yangınlarıyla bizim olan yüz kere yüz bin dönüm orman. göz alabildiğine yol : sılaya gittiğimiz. kırmızı. mendireği. ölüme gittiğimiz yol ve sonra toprak ve o toprağın insanları : . ve 19 körfez ve liman ki belki birçoğunun rıhtımı.
Mehtaplı bir gece. öyle ıssız. yarım meşin çizmeli ve ham çarıklı köylüler. ırgat. . maraba. 15 vilâyet ve sancak ve 9 büyük şehir düşman elindedir. ortakçı.Uşak tezgâhlarının halı dokuyanları. klaptan işlemeli eğerleriyle meşhur Manisa'lı saraçlar. davarlı ve davarsız. yol kıyılarında ve istasyonlarda açlar ve kurnaz ve cesur ve ağırbaşlı ve çapkın ve kütleleriyle delikanlı Đstanbul ve Đzmir işçileri ve zahire ve kantariye tâcirleriyle eşraf ve âyân. gümüş bir kutunun içindesin : ortalık öyle bir tuhaf aydınlık. ve sonra. kıl çadırlı yürükleri Aydın'ın.
Kâzım iyi hesaplamış herifin geçeceği yeri.Ya çok seslidir ya hiç ses vermez mehtaplı gece zaten. Kâzım emir aldı merkezden : Gebze'deki Đngiliz'in tercümanı vurulacak. Yatıyor filintasının arkasında Kartallı Kâzım. Kız gibi Osmanlı filintası. Đşte sökün etti Mansur karşıdan : beygirin üzerinde. Parlıyor arpacık namlının ucunda : yüz yıllık yoldaymış gibi uzak ve bir damlacık. . Đngiliz kadanası. Beygir yüksek. Köylerde teşkilât kurmuş tercüman Mansur : satıyor bizimkileri. Kendi halinde yürüyor hayvan ortasında demiryolunun sallana sallana.
Kuş ürkmüş olacak. Yaklaştıkça büyüyor herif. Zaten bu yüzden. Arada kaldı kalmadı dört yüz adım. arpacık ve filintayı ateşlediği zaman . Tercüman herhalde bırakmış dizginleri. nişan aldı sallanan başına Mansur'un. gez. -ağaç çınar-. bembeyaz. tekrar göz. başı sallanıyor. Soldaki yamaçtan bir taş parçası düştü.ağır ağır. Çevrildi Kâzım'ın başı kuşun uçtuğu yana. Ve Kâzım'ın gözünü aldı âdeta. Zaten mehtapta heybetli görünür insan. Mehtap koskocaman. belki de uyuyor üzerinde beygirin. mehtapla yüz yüze geldiler. desdeğirmi. namlıyı kaldırdı birazcık Kâzım. Bir kuş uçtu sağdaki ağaçtan.
yürüdü Mansur'a doğru. ellişerden iki yüz metre eder. sonra kurtuldu ki ayağı yıkılıp kaldı olduğu yerde. Kalktı Kâzım. . Üçüncü kurşun. kaçıyor bayır aşağı.ilk kurşun Mansur'un başını delecek yerde galiba omuzuna girdi. Dördüncü kurşun. üzerinden kâatları alacak. Yamaca sardı beygir. Tercüman düştü beygirden. Beygirin üstünde sola yıkıldı Mansur. beygirin başını çevirdi dörtnal kaçıyor. sürüklendi kaçan hayvanın peşinde biraz. Mansur doğruldu ansızın. Fakat bir ayağı üzengiye takılı kalmış. Filintayı omuzladı Kâzım. Herif «Hınk» dedi bir. Arada dört telgraf direği yalnız. Yetiştirdi ikinci kurşunu Kâzım.
Yıkıldı herif. Suya düşüp kaldı önde giden ve Kâzım tazelerken şarjörü bir ışık yandı beyaz evde. Mansur suya giriyor. yürüyor. Tercüman attı kendini tahta iskeleye. Beşinci kurşunu yaktı Kâzım. tahta iskelesi iner denizin içine kadar. Boğazlanıyormuş gibi bağırdı Mansur. Art ayakları kırılmış bir hayvan gibi sürünüp tırmanıyor. bir pencere açıldı. . Pencere kapandı. Doğruldu yine Mansur. Orda boş bir fabrika var. Galiba bir kadın baktı dışarıya. bir de beyaz bir ev. Deniz kıyısına indiler. kâatlar ıslanacak. ışık söndü. Yürüyor sarhoş gibi sallanarak. Koştu Kâzım.. kaçmıyor artık. Kâzım da bıraktı koşmayı.
böyle günlerde bile. Düşmana satılmıştı. ya insanlarda yürek dediğin taştan olacak. ay da denize düşmüş toplanıp dağılıyor. Velhasıl. Kâatlar kan içindeydi. muhakkak. .. Fakat kan kapatmıyor yazıyı. Mansur'un işini bıçakla bitirdi Kâzım. Kaç kişinin başını yedi. orası öyle. Namussuzun biriydi Mansur. böyle bir adamı bile bu çeşit öldürüp ortalık duruldukta. Demek istediğim. Ama ne de olsa mehtapta herif beygirin üzerinde uyumuş geliyordu..Hay anasını. dağılıp toplanıyor. malûm. lâfı uzatmıyalım. yıllarca sonra mehtaba baktığın vakit üzüntü çekmemek için.
YEDĐNCĐ BAP 922 AĞUSTOS AYI ve KADINLARIMIZ ve 6 AĞUSTOS EMRĐ . kavgadan sonra Kartal'da bahçıvan. Ve kavga bittiği zaman ne çiftlik sahibi oldu.. Ne malûm? dersen : Dövüştü pir aşkına.. Kâzım'ınki taştan değildi çok şükür. Kavgadan önce Kartal'da bahçıvandı. yaralandı birkaç kere ve saire. ne apartıman. fakat namuslu.yahut da dehşetli namuslu olacak yüreğin.
Gece aydınlık ve sıcak . ve pırıltılar vardı hasta. Ve onlar ayın altında dönen ilk tekerlekti. kısacıktılar. dağlar öyle uzakta. toprak ve topraktı.ve BĐR ÂLETLE BĐR ĐNSANIN HĐKÂYESĐ Ayın altında kağnılar gidiyordu. Toprak öyle bitip tükenmez. sanki gidenler hiçbir zaman hiçbir menzile erişmiyecekti. Ayın altında öküzler başka ve çok küçük bir dünyadan gelmişler gibi ufacık. Kağnılar gidiyordu Akşehir üstünden Afyon'a doğru. kırık boynuzlarında ve ayakları altından akan toprak. Kağnılar yürüyordu yekpare meşeden tekerlekleriyle.
Ve kadınlar birbirlerinden gizliyerek bakıyorlardı ayın altında geçmiş kafilelerden kalan öküz ve tekerlek ölülerine. ince. bizim kadınlarımız şimdi ayın altında kağnıların ve hartuçların peşinde . avradımız. küçük çeneleri.ve kağnılarda tahta yataklarında koyu mavi humbaralar çırılçıplaktı. Ve kadınlar. kocaman gözleriyle anamız. odunda ve pazardaki ve karasabana koşulan ve ağıllarda ışıltısında yere saplı bıçakların oynak. tütünde. ağır kalçaları ve zilleriyle bizim olan kadınlar. yârimiz ve sanki hiç yaşamamış gibi ölen ve soframızdaki yeri öküzümüzden sonra gelen ve dağlara kaçırıp uğrunda hapis yattığımız ve ekinde. bizim kadınlarımız : korkunç ve mübarek elleri.
ayak ve göz kımıldanıyordu gecenin içinde. 98956 tüfek. kıt'aları. 5 tayyare. Ve ayın altında kağnılar yürüyordu Akşehir üstünden Afyon'a doğru. yer değiştirecek. kol. aynı yorgun alışkanlık içindeydiler. Gecenin içinde toprak. Gecenin içinde rüzgâr. 2500 küsur kılıç ve 186326 tane pırıl pırıl insan yüreği ve bunun iki misli kulak. kağnıları. süvari alaylarıyla yer değiştiriyordu. «6 Ağustos emri» verilmiştir. Birinci ve Đkinci ordular.harman yerine kehribar başaklı sap çeker gibi aynı yürek ferahlığı. Hatıralara bağlı. hatıraların dışında. 2800 küsur mitralyöz. 325 top. gecenin içinde : . Ve on beşlik şarapnelin çeliğinde ince boyunlu çocuklar uyuyordu.
cesur. demirleri. topraklı elleriyle yürüyorlardı. Kırılıp dağlarda kalan sol arka makası yerine şasinin altına. Ve onların arasında Birinci Ordu Đkinci Nakliye Taburu'ndan Đstanbullu şoför Ahmet ve onun kamyoneti vardı.insanlar. kocaman. korkunç ve sessiz emniyetlerini birbirlerine sokulmakta bulup. dingilin üzerine budaklı bir gürgen kütüğü sarmış olmasına rağmen ve kalb ağrılarıyla ve on kilometrede bir karanlığa yaslanıp durduğu halde ve vantilâtöründe dört kanattan ikisi noksan iken şahsının vekarlı kudretini resmen biliyordu : «6 Ağustos emri»nde ondan ve arkadaşlarından . Bir acayip mahlûktu üç numrolu kamyonet : Đhtiyar. tahtaları ve etleriyle birbirine sokulup. âletler ve hayvanlar. inatçı ve şirret. yorgun ayakları.
Đhzar ve teşkil olunanlar.Ahırdağları ve imtidadına doğru iniyorlardı. âletlerin ve kağnıların yanından geçip Afyon . Sen Süleymaniyelisin oğlum Ahmet.» diye bahsediliyordu.. siyah mavnaları. çınar dibinde iki mars bir oyunla yenip Bücür'ü. Manzara yıldızlardan ve dağlardan ibaret. Ay battı. güneşli karpuz kabuklarıyla bir deniz kıyısındadır şehir.«. ihzar ve teşkil edilmiş bulunan ve cem'an 300 ton kabiliyetinde kabul olunan 100 kadar serî otomobil.. insanların. Arkadaşlar ileri geçtiler.. Bu şarkı nihaventtir ve beyaz tenteli sandalları. bu meyanda Ahmet'in kamyoneti. Vantilâtörde adedi devir düşüyor gibi. . Ahmet'in kafasında uzak bir şehir ve bir şarkı vardı..
çeşmeyi geç. köşede. sıra servilerin önünden yürü. mutfaktan gelirmiş. Motor mızıkçılık ediyor.kalk. mektep bahçesi. Harbiye Nezareti'nin arka duvarında siyah çarşaflı bir kadın çömelip yere darı serper güvercinlere ve papelciler şemsiye üstünde papaz açarlar. bizi dağ başlarında bırakacak meret. Hani. Uzunçarşı'ya saparken. uskumru dolmasına da bayılırım pek. . Tabâhat. yani yemek pişirmek. sol kolda seyyar kitapçı : «Hikâyei Billûr Köşk». altı cilt «Tarihi Cevdet» ve «Fenni Tabâhat». derken. medreseler. orda. Ne diyorduk oğlum Ahmet? Dökmeciler sağda kalır.
Sandalyacılar. Urgancılarda yüz parça yelkenli gemiyi ve hesapsız katır kervanlarını donatacak kadar urgan. dersin. Rüstem Paşa Camii. tavla pulcuları. Uzakta Balıkpazarı. Urgancılar. mavnaları. Zindankapı. ne çeşitli hünerleri var. sen kendi ellerinin hünerine alışmış olduğundan şaşarsın Đstanbullulara : ne kadar ince. tesbihçiler.Yaldızlı kuyruğundan tutup bir salkım üzüm gibi yersin. Uzunçarşı'yı dikine inersin. halat ve dökme tunçtan çıngıraklar satılır. Đlerde bir süvari kolu gidiyor. güneşli karpuz kabuklarıyla . Babacafer. saptılar sola. Yemiş iskelesindeyiz : sandalları. Ve sen Đstanbullu. Kuruyemişçiler.
Üç numrolu kamyonet durdu. bacakları biraz çarpıktı ama. Yemiş iskelesinden dilenci vapuruna binip Eyüp'te Niyet Kuyusu'na gittikti.. Lastik hava kaçırıyor.. Derdine deva bulmazsak eğer. beyaz başörtüsü... Eller.yüzüne hasret kaldığım deniz.. Elleri yumuk yumuk. Kriko.. Tam Kasımpaşa'ya yaklaştık. Pompa. yeşil zeytin tanesi gibi gözler. Dur bakalım Babacafer. Kaşları da hilâl gibi çekikti. Küfreden ve küfrettiğine kızan elleri . Sol arka lastik hava mı kaçırıyor ne? Đnip baksam. Karanlık...
Ahmet'i postallarının üstünde çırılçıplak . Yedek? Yok. pantol. kendi bacağından asılan bir koyun. Soyundu. Dağlarda avaz avaz imdat istemek? Sen Süleymaniyelisin oğlum Ahmet. Süleymaniyeli şoför Ahmet soyun.lastikte ve ihtiyar tekerlekte dolaşırken Ahmet hatırladı : bir gece nüzüllü babaannesini sedirden sedire taşırken kadıncağız. gömlek ve kalpak ve kırmızı kuşak... külot.. Đç lastik boydan boya patladı. Ceket. sana tek başına verilmiştir üç numrolu kanyonet. Hem. hani bir koyun varmış.. don.
. Saatta elli yapıyoruz. Bu şarkı nihaventtir. Hiçbir zaman böyle merhametli bir ümitle sevmedi hiçbir insan hiçbir âleti. Beyaz başörtüsü. şişirdiler. Deniz kıyısında bir şehir...... Dayan ömrümün törpüsü...bırakarak dış lastiğin içine girdiler. SEKĐZĐNCĐ BAP .. dayan arslan.. dayan da dağlar anadan doğma görsün şoför Ahmet'i.
ne kuş sesi. Ve şimdi gece olduğu için ve dünya karanlıkta daha bizim. ne ağaç. daha yakın. daha küçük kaldığı için ve bu vakitlerde topraktan ve yürekten evimize. ne toprak kokusu vardır. gece yıldızların altında kayalardır. aşkımıza ve kendimize dair sesler geldiği için kayalıklarda şayak kalpaklı nöbetçi . Gündüz güneşin. Kocatepe yanık ve ihtiyar bir bayırdır.30.26 AĞUSTOS GECESĐNDE SAATLAR ĐKĐ OTUZDAN BEŞ OTUZA KADAR ve ĐZMĐR RIHTIMINDAN AKDENĐZ'E BAKAN NEFER Saat 2.
Ovada Akarçay bir pırıltı halinde ve şayak kalpaklı nöbetçinin hayalinde şimdi yalnız suların yaptığı bir yolculuk var : Akarçay belki bir akar su. Akarçay Dereboğazı'nda değirmenleri çevirip ve kılçıksız yılan balıklarıyla Yedişehitler kayasının gölgesine girip çıkar. Ve kocaman çiçekleri eflâtun kırmızı beyaz ve sapları bir. belki bir ırmak. bir buçuk adam boyundaki .okşayarak gülümseyen bıyığını seyrediyordu Kocatepe'den dünyanın en yıldızlı karanlığını. Küzeydoğuda Güzelim-dağları ve dağlarda tek tek ateşler yanıyor. belki küçücük bir nehirdir. Düşman üç saatlik yerdedir ve Hıdırlık-tepesi olmasa Afyonkarahisar şehrinin ışıkları gözükecek.
yalnız. Dağlarda tek tek ateşler yanıyordu.haşhaşların arasından akar. Düşündü birdenbire kayalardaki adam kaynakları ve yolları düşman elinde kalan bütün nehirleri. ne kadar uzundular? Birçoğunun adını bilmiyordu. öyle ferahtılar ki şayak kalpaklı adam . Yunan'dan önce ve Seferberlik'ten evvel Selimşahlar Çiftliği'nde ırgatlık ederken Manisa'da geçerdi Gediz'in sularını başı dönerek. Ve Afyon önünde Altıgözler Köprüsü'nün altından gündoğuya dönerek ve Konya tren hattına rastlayıp yolda Büyükçobanlar Köyü'nü solda ve Kızılkilise'yi sağda bırakıp gider. Ve yıldızlar öyle ışıltılı. Kim bilir onlar ne kadar büyük.
Yürüdü uçurumun başına kadar. Saat 3. saatı sordu.Ayvalı hattı üzerinde manga mevziindedir. Paşalar onun arkasındaydılar.» dediler. Halimur . Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı. Paşalar : «Üç. eğildi. Bıraksalar ince. Sarışın bir kurda benziyordu. uzun bacakları üstünde yaylanarak ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak Kocatepe'den Afyon Ovası'na atlıyacaktı.nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden güzel. birdenbire beş adım sağında onu gördü. Đzmirli Ali Onbaşı (kendisi tornacıdır) karanlıkta gözyordamıyla . O. rahat günlere inanıyordu ve gülen bıyıklarıyla duruyordu ki mavzerinin yanında. durdu.30.
Mehmet oğlu Osman'dı. Beşinci. Sakarya'da yaralandı ve gözünü kırpmadan daha bir hayli yara alabilir. Üçüncü kekemeydi fakat bölükte yoktu onun üstüne şarkı söyliyen. Đkinci esmer. memlekette toprağını ve tek öküzünü ihtıyar bir muhacir karısına bıraktığı için kardeşleri onu mahkemeye verdiler ve bölükte arkadaşlarının yerine nöbete kalktığı için ona «Deli Erzurumlu» derdiler. vuracaktı amcasını vuranı tezkere alıp Urfa'ya girdiği akşam. Çanakkale'de.sanki onları bir daha görmiyecekmiş gibi baktı manga efradına birer birer : Sağda birinci nefer sarışındı. inanılmıyacak kadar büyük ayaklı bir adam. Đnönü'nde. Dördüncünün yine mutlak bulamaç istiyordu canı. Yedinci. . Altıncı. yine de dimdik ayakta kalabilir.
Ağzıkara . Đbrahim. korkmıyacaktı bu kadar bembeyaz dişleri böyle tıkırdayıp birbirine böyle vurmasalar. Đçi rahattır. Tabur imamı mevzideki biricik silâhsız adam : ölülerin adamı. makanizmalar üzerinde. kırık bir söğüt dalı dikerek kıbleye doğru. uzakta. Gözler karanlıkta. durdu boyun büküp el kavuşturup sabah namazına. Saat 4. On ikinci Piyade Fırkası.Sekizinci. Herkes yerli yerinde. . Ve Đzmirli Ali Onbaşı biliyordu ki : tavşan korktuğu için kaçmaz kaçtığı için korkar.Söğütlüdere mıntıkası. Eller yakında.
Cennet. ebedî bir istirahattır. Sandıklı civarı. Đkinci Süvari Fırkası'ndan Dördüncü Bölük. Sarkık. düşman elinde kalan bir başka horoz vardır : baltaibik. Köyler. kılıçları ve insanlarıyla havayı kokluyor. siyah bıyıklı süvari. yenseler de âdâyı. sütbeyaz bir Denizli horozu. Çukurova beygiri kuyruğunu karanlığa vuruyordu : dizkapaklarında kan. atları. Ve sarkık.. siyah bıyıklı süvari ellerinin tersiyle yüzünü örttü. . kantarmasında köpük.45. meydânı gazadan o kendi elleriyle verecektir Cenâbı rabbülâlemîne şühedâyı. çınar dibinde. Karşı dağlar ardında. köylerde bir horoz öttü.. Geride. Saat 4. Ve yenilseler de. beygirinin yanında duruyordu.
Darülmuallimin mezunu Nurettin Eşfak. Âkif.Düşmanlar herhal onu çoktan kesip çorbasını yapmışlardır. mavzer tabancasının emniyetiyle oynıyarak konuşuyor : -Bizim Đstiklâl Marşı'nda aksıyan bir taraf var. Saat beşe on var..» Hayır. fakat onun. bilmem ki. inanmış adam. «Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak». inandıklarının hepsine inanmıyorum. nasıl anlatsam. Kırk dakka sonra şafak sökecek. bakın : «Gelecektir sana vaadettiği günler Hakkın. uzunu. Tınaztepe'ye karşı Kömürtepe güneyinde. Meselâ. gelecek günler için . On beşinci Piyade Fırkası'ndan iki ihtiyat zabiti ve onların genci.. ben.
Dağlar aydınlanıyor.. Gün ağardı ağaracak. Bir şarkı istiyorum zaferden sonrasına dair. en ön sırada. şahlanıp ölesi geliyordu insanın. «Kim bilir belki yarın. Ve bu anda. kendimiz vaadettik kendimize. ön safta. Onu biz. Bir yerlerde bir şeyler yanıyor. kalbi bir şahan gibi göklere salıp ve pırıltılar görüp ve çok uzak çok uzak bir yerlere çağıran sesler duyarak bir müthiş ve mukaddes mâcereda. Kokusu tütmeğe başladı : Anadolu toprağı uyanıyor.» Saat beşe beş var.gökten âyet inmedi bize.. Topçu evvel mülâzımı Hasan'ın .
yıldızları ağaran muazzam karanlığa.. . Şimdi bir hamlede o kadar büyük. on beşlik obüslere kadar. toprak ve hürriyet için ölebilmek kabiliyetleriyle Birinci ve Đkinci ordular baskına hazırdılar.yaşı yirmi birdi. Yüzbaşı sordu : .Beş. kalktı ayağa. . yani. 98956 tüfek ve şoför Ahmet'in üç numrolu kamyonetinden yedi buçukluk şnayderlere. öyle şöhretli işler yapmak istiyordu ki bütün ömrünü ve hâtırasını ve yedi buçukluk bataryasını ağlanacak kadar küçük buluyordu.Yarım saat sonra demek. bütün âletleriyle ve vatan uğrunda.Saat kaç? .. Kumral başını gökyüzüne çevirdi. Baktı.
Bunlar : Karahisar güneyinde 50 ve doğusunda 20-30 kilometredeydiler. bir çınar dibinde. düşman ordusu kuvâyi külliyesini ihâta ettik Aslıhanlar civarında 30 Ağustosa kadar. Sonra. Sonra. Ve başladı topçu ateşiyle ve fecirle birlikte büyük taarruz... beygirinin yanında duran sarkık. . Sonra.Alaca karanlıkta. Sonra. Sonra.Beş otuz. Sonra. 30 Ağustosta düşman kuvâyı külliyesi imha ve esir olundu. düşmanın müstahkem cepheleri düştü.. siyah bıyıklı süvari kısa çizmeleriyle atladı atına.. Nurettin Eşfak baktı saatına : .
buraya gönderenler öldürdü seni. Devrildi.» Sonra. sırtüstü. baktı karşıya. Gözler hayretle yandılar : önünde. yan yana yatan postalları her seferkinden kocamandılar.. Kürek kemikleri altında toprağı duydu.. Ve bu postallar daha bir hayli zaman üzerlerinden atlayıp geçen arkadaşların arkasından seyredip güneşli gökyüzünü . Yaralı bir düşman ölüsüne takıldı Nurettin Eşfak'ın ayağı. 31 Ağustos günü ordularımız Đzmir'e doğru yürürken serseri bir kurşunla vurulan Deli Erzurumluydu. Baktı yukarı..» Nurettin dedi ki : «Seni biz değil..Esirler arasında General Trikopis : Alaturka sopa yemiş bir temiz ve sırmaları kopuk frenk uşağı. Nurettin dedi ki : «Teselyalı Çoban Mihail. Sonra.
Solda. nalların. sarsılıp ayrıldılar birbirlerinden ve Deli Erzurumlu ölürken kederinden yüzlerini toprağa döndüler... Kaçanı kovalamıyordu yalnız ulaşmak da istiyordu bir yerlere ve sadece kahretmiyor yaratıyordu da.. Ve kılıçların. Sonra. Bir süvari takımı geçti yanından dörtnala. . Ali Onbaşı bir şimşek hızıyla düşündü ve şu türküyü duydu : «Dörtnala gelip Uzak Asya'dan Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket bizim..ihtiyar bir muhacir karısını düşündüler. Kan içindeydi yüzü gözü. ellerin ve gözlerin pırıltısı ardarda çakan aydınlık bir bütündü. ilerdeydi Ali Onbaşı. Sonra.
dişler kenetli. . bir daha açılmasın. Kapansın el kapıları. ümitten ağlıya ağlıya. bu cehennem... bu cennet bizim. bu dâvet bizim. bu hasret bizim. Ve biz de burda bitirdik destanımızı. Doğudan Batıya. sevinçten.Bilekler kan içinde. Güneyden Kuzeye. Sonra. Türk halkıyla beraber seyretti Đzmir rıhtımından Akdeniz'i.»> Sonra. 9 Eylülde Đzmir'e girdik ve Kayserili bir nefer yanan şehrin kızıltısı içinden gelip öfkeden. ayaklar çıplak ve ipek bir halıya benziyen toprak.. Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine. yok edin insanın insana kulluğunu..
. onlar ki toprakta karınca. Türk halkı bağışlasın bizi..Biliyoruz ki lâyığınca olmadı bu kitap. korkak. suda balık. hakîm ve çocukturlar ve kahreden yaratan ki onlardır. 939 Đstanbul Tevkifanesi. cesur. 941 Bursa Hapisanesi. câhil. kitabımızda yalnız onların mâcereları vardır. havada kuş kadar çokturlar. 940 Çankırı Hapisanesi..
En yalnız dalganın üzerinde boş bir konserve kutusu. +1 Bir aydır ki hapisane geceleri böyledir : kızgın dişi kediler — apışları ıslak tüyleri diken diken enselerinde diş yerleri — bazan kuş bazan insan sesi çıkarıp ..LODOS Başlangıç Kim bilir kaç milyon ton ağırlığında ummanda çalkalanmakta su..
. Mevsim bahara yakın. Nasıl şiddetli nasıl sıcak esiyor. En müthiş kudretim yasak bana : yeni bir hayat aşılamak... Fırtına.. bereketli bir rahimde yenmek ölümü.dolaşıyorlar gebe kalana kadar. yaratmak seninle beraber : sevgilim. Alınmış elimizden doğurtmak imkânımız. yasak bana etine dokunmak senin.. Nasıl şiddetli nasıl sıcak esiyor. Hava lodos. Lodos. Mevsim bahara yakın. Biz altı yüz adet kadınsız erkeğiz...
ve başından uçan miğferi yuvarlanıyor önünde rüzgârın. Bir kadın. +3 Fabrikanın avlusunda elektrik ışığı.. küt. Hangi boş koğuşun kapısı açık kalmış. +2 Tepedelen cephesinde bir ceset. örtülüyor altında karların. Boynu çıplak.. küüüt.. ..Bir yerlerde bir cam kırıldı yine — bu gece bu üçüncüsü —. nasıl çarpıyor. ucunda ince bir telin sallanıyor iki yana.
uzun saçlarıyla etekleri uçarak atölyenin kapısında... Ve kalın ve dallı budaklı kestaneler kımıldanıyor .. Rüzgâr vurdu putrellere. Atölyenin saçağından büyük bir buz parçası düştü yere... +5 Đnce uzun kılçıklardan ibaret kalan kavak ağaçları aydınlıktılar mehtâbolmadığı halde. +4 Ovaya dörtnala yaylılar iniyor : çıngıraklar hamutlarında beygirlerin.. Ve iki yanda çırpınan muşambalarıyla koşuyorlar gece yarısı denize doğru.
.. Dağlarda kar çözülüyor. Mevsim bahara yakın ve doğumun — korkunç güzel ve sıcaktır — günü doldu dolacak. Buna rağmen havada dişi bir ten kokusu ve yüklü bir yumurtalığın sıcaklığı. 23..— iki yana sallanıyor değil ağır ağır yer değiştiriyorlar âdeta — gidiyordu göz alabildiğine yıldızların ışığında yapraksız ahşap kalabalığı. Yürüyor usareler yapraksız dalların ucuna doğru.1... bu uğultu. Gebe. Gebelik. Buna rağmen bu lodos..1941 .
. Bir dev gibi seviyordu dev. bahçesinde ebruliii hanımeli açan bir ev. Minnacık bir kadın sevdi.MAVĐ GÖZLÜ DEV. Kadının hayali minnacık bir evdi. çalamazdı kapısını bahçesinde ebruliiii hanımeli açan evin. MĐNNACIK KADIN VE HANIMELLERĐ O mavi gözlü bir devdi. Ve elleri öyle büyük işler için hazırlanmıştı ki devin. yapamazdı yapısını.
girdi zengin bir cücenin kolunda bahçesinde ebruliiii hanımeli açan eve. Şimdi anlıyor ki mavi gözlü dev. Minnacık bir kadın sevdi. Mini minnacıktı kadın.O mavi gözlü bir devdi. Ve elveda! deyip mavi gözlü deve. NERDEN GELĐP NEREYE GĐDĐYORUZ? .. dev gibi sevgilere mezar bile olamaz: bahçesinde ebruliiiii hanımeli açan ev. Rahata acıktı kadın yoruldu devin büyük yolunda.
arkamızda kalan yollarda ulu uyumları aklımızın. yüreğimizin. tunçta. taşta. Arkamızda kalan yollarda ayak izlerimiz kanlı. çocukların avuçlarında yeşerecekler.Başlangıç Doğrultup belimizi kalktığımızdan beri iki ayak üstüne. ellerimizin. yıkan da yaratan da biziz bu güzelim. Çocuklar ölebilir yarın. günlerimiz tohumlardır avuçlarında çocukların. . tuvalde. kolumuzu uzunlaştırdığımızdan beri bir lobut boyu ve taşı yonttuğumuzdan beri yıkan da. çelikte ve pılastikte. toprakta. bu yaşanası dünyada. yaratan da biziz. Kanlı ayak izlerimiz mi önümüzdeki yollarda duran? Bir cehennem çıkmazında mı sona erecek önümüzdeki yollar? 1 Çocukların avuçlarında günlerimiz sıra bekler.
çocuklar sakallı askerler gibi ölebilir yarın. 2 Bir şehir vardı. Negatif resimcikler boşluğun karanlığında. Kırematoryum. Yeller eser yerinde. Yeller eser yerinde. Bir deniz görüyorum ölü balıklarla örtülü bir deniz. Beş şehir vardı. Yüz şehir vardı. Yeller eser yerinde. kırematoryum. ne kuşpalazından. Yok olan şehirlere şiirler yazılmayacak. çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında arkalarında bir avuç kül bile değil.hem de ne sıtmadan. düşerek de değil kuyulara filân. çocuklar ölebilir yarın. kırematoryum. arkalarında gölgelerinden başka bir şey bırakmadan. yaşanmamış günlerimiz çocukların avuçlarıyla birlikte yok olan. Negatif resimcikler boşluğun karanlığında. .
Adamlar paltolu.. Eller kalmayacak.. Odan sıcak. Ölmek istemiyorum.şair kalmayacak ki. Pencerende bir sokak bulvarlı. ne paltolu adamlar.. Batıya götürmeyin beni. .. ne bulvarlı sokak. ne ak yastıkta üzüm karası saçlar. Yok olmuş olan dalların üstünden o bulutlardır geçen. Ölülere ağlanmayacak. ölmek istemiyorum. ölülere ağlayacak gözler kalmayacak ki. Penceren kalmayacak. ölmek istemiyorum. Kuzeye götürmeyin beni. Güneye götürmeyin beni.. ne karlı ağaçlar. ağaçlar karlı.. Negatif resimcikler dalların altındaki yok olmuş olan dalların altındaki. Ak yastıkta üzüm karası saçlar.
Ekmek hepimize yetmiyor. kadın. beton. Doğuya götürmeyin beni. toprak. Bırakmayın beni burda. Hürriyet hepimize yetmiyor. 3 Tahta. Ölmek istemiyorum. çoluk çocuk.. saman damlarımızla iki milyardan artığız. O bulutlardır geçen yok olmuş olan dalların üstünden. yorgunluk da göz alabildiğine. teneke. erkek. ama keder dilediğin kadar. götürün bir yerlere. hastalık kederi. Hürriyet hepimize yetebilir ve sevda kederi. ayrılık kederi. ölmek istemiyorum.. kitap da yetmiyor. kocalmak kederinden .Ölmek istemiyorum.
gayrısı aşmayabilir eşiğimizi. Kitap hepimize yetebilir. Ormanlarınki kadar uzun olabilir ömrümüz. Yeter ki bırakmayalım, yaşanmamış günlerimiz yok olmasın çocukların avuçlarıyla birlikte, boşluğun karanlığına çıkmasın negatif resimcikler, yeter ki ekmek ve hürriyet yolunda dövüşebilmek için yaşayabilelim.
Çağırı
Tanrı ellerimizdir, Tanrı yüreğimiz, aklımız, her yerde var olan Tanrı, toprakta, taşta, tunçta, tuvalde, çelikte ve pılastikte ve bestecisi sayılarda ve satırlarda ulu uyumların.
Đnsanlar sizi çağırıyorum : kitaplar, ağaçlar ve balıklar için, buğday tanesi, pirinç tanesi ve güneşli sokaklar için, üzüm karası, saman sarısı saçlar ve çocuklar için.
Çocukların avuçlarında günlerimiz sıra bekler,
günlerimiz tohumlardır avuçlarında çocukların, çocukların avuçlarında yeşerecekler.
22.11.962
NĐKBĐNLĐK
Güzel günler göreceğiz çocuklar, güneşli günler göre-ceğiz... Motorları maviliklere süreceğiz çocuklar, ışıklı maviliklere süre-ceğiz... Açtık mıydı hele bir son vitesi, adedi devir. Motorun sesi. Uuuuuuuy! çocuklar kim bilir ne harikûlâdedir
160 kilometre giderken öpüşmesi...
Hani şimdi bize cumaları, pazarları çiçekli bahçeler vardır, yalnız cumaları yalnız pazarları.. Hani şimdi biz bir peri masalı dinler gibi seyrederiz ışıklı caddelerde mağazaları, hani bunlar 77 katlı yekpare camdan mağazalardır. Hani şimdi biz haykırırız Cevap: açılır kara kaplı kitap: zindan.. Kayış kapar kolumuzu kırılan kemik kan. Hani şimdi bizim soframıza haftada bir et gelir. Ve çocuklarımız işten eve sapsarı iskelet gelir..
Hani şimdi biz.. Đnanın: güzel günler göreceğiz çocuklar güneşli günler göre-ceğiz. Motorları maviliklere süreceğiz çocuklar, ışıklı maviliklere süre-ceğiz.....
1930
NĐYAZALANT SÖMÜRGESĐ
Afrika, Niyazalant sömürgesi. Saat sabahın dördü. Dipçikler kapıları dövdü ve işte fotoğraf : Zenci kardeşlerim bir don bir gömlek ve ayakları çıplak ve pembe avuçlu elleri kıvırcık başlarının üzerinde
dizilmişler duvar diplerinde.
Tıpkı bizim gibi, bizim de dipçikle dövüldü kapılarımız, bizim de ellerimiz havada, ayaklarımız çıplak, ama bizde de bize bağlı duvar diplerinde esir kalıp kalmamak.
1962
O VE AKSAKALLILAR
Yeşil selviler, beyaz mezar taşları ve elyazma kitaplar vardı manzarada. Gün akşama yakındı ve durgundu.
Bir yemiş sofrasının başında bağdaş kurmuş gibi oturmuşlardı etrafına ibret aynasının. Aksakalları bilgin, gözleri genç, elleri yorgundu, ilhamlı, vahim ve dalgındılar. O, birdenbire meclise geldi dedi : «— Đbret aynasından bakıp
çubuklarını yakıp şerh ü izah edenler. Değişmekte olanı görüp içine girip değiştirmektir hüner. Ve sanmayın ki değişen başı boş bir oktur, kanunu ve nizamı yoktur. Ben, bilip bildiririm ki : Rab ve kitap ve saçı rüzgârda uçan «kahraman» değil, (karanlık orman, tuzlanmamış deri, budaklı lobut ve taş baltadan beri) Onlar'dır büyük macerayı yapan. Onlar ki toprakta karınca suda balık havada kuş kadar çokturlar.
Korkak, cesur cahil, hakîm ve çocukturlar. Ve kahreden yaratan ki Onlar'dır, şarkılarımda yalnız Onlar'ın maceraları vardır...»
ONUN DOĞUŞU VE DEMĐRHANE BACASI
Demirhane bacası ki yağmurda ümitsiz ve müntekim dururdu. Ve rüzgâr ki kendini kaldırıp kaldırıp demirhane bacasına vururdu. Ve siyah bir yelken gibi gece rüzgârdayken, sahip değilken ağaçlar dallarına, kuşlar kanatlarına, ve çekerken karanlıktan yıldırımları toprak, insanlar ve âletler bırakıp kaldırımları derin uykulardayken bir zemin katında bir çocuk doğdu. Yıldızlar teker teker deste deste yandılar. Yıldızlar, onun çocuk gözleri gibi aydınlık ferah veren
kerim olandılar... Demirhane bacası ışıyıp gülümsedi, dedi :
« — Zemin katında doğan bil ki o dur. Rehber ve delil ki o dur. Fikri derin, şefkati gani, gazabı yamandır, âletsizlerin oğlu, âletsizlere âlet verecek olandır. O, onların içinde, onların önünde o, matem gecesinde, kavga yerinde, bayram gününde o. Ve o her yanından ana kucağı gibi saracaktır onları. Ona ram olacak dört kadim unsur : âteş ve toprak, rüzgâr ve yağmur. Ve körler hikâyesinin son babını o, tekmil ettirecektir. Yazacaktır insanoğlu öz kitabını bilerek isteyerek.»
Sustu demirhane bacası. Söküyor şafak.
ORKESTRA
Bana bak! Hey! Avanak! Elinden o zırıltıyı bıraksana! Sana, üç telinde üç sıska bülbül öten üç telli saz yaramaz!
Bana bak! Hey! Avanak! Üç telinde üç sıska bülbül öten üç telli saz dağlarla dalgalarla kütleleri ileri atlatamaz!
Üç telli saz yatağını değiştirmek isteyen nehirlerden:köylerden, şehirlerden aldığı hızla, milyonlarla ağzı bir tek ağızla güldüremez! Ağlatamaz! hey! hey! üç telli sazın üç telinde öten üç sıska bülbül öldü acından. Onu attım köşeye! hey! hey! üç telli sazın ağacından deli tiryakilere içi afyon lüleli bir çubuk yaptılar!
Hey! Hey! Dağlarla dalgalarla, dağ gibi dalgalarla dalga gibi dağ-lar-la başladı orkestram! Hey! Hey! Ağır sesli çekiçler sağır örslerin kulağına Hay-kır-dı!. Sabanlar güleşiyor tarlalarla, tarlalarla! Coştu çalgıcı başı, esiyor orkestram dağlarla dalgalarla, dağ gibi dalgalarla, dalga gibi dağ-lar-la.
1921
OTOBĐYOGRAFĐ 1902'de doğdum doğduğum şehre dönmedim bir daha geriye dönmeyi sevmem üç yaşımda Halep'te paşa torunluğu ettim on dokuzumda Moskova'da komünist Üniversite öğrenciliği kırk dokuzumda yine Moskova'da Tseka-Parti konukluğu ve on dördümden beri şairlik ederim kimi insan otların kimi insan balıkların çeşidini bilir ben ayrılıkların kimi insan ezbere sayar yıldızların adını ben hasretlerin hapislerde de yattım büyük otellerde de açlık çektim açlık gırevi de içinde ve tatmadığım yemek yok gibidir otuzumda asılmamı istediler kırk sekizimde Barış madalyasının bana verilmesini verdiler de otuz altımda yarım yılda geçtim dört metre kare betonu .
elli dokuzumda on sekiz saatta uçtum Pırağ'dan Havana'ya Lenin'i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924'de 961'de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdır partimden koparmağa yeltendiler beni sökmedi yıkılan putların altında da ezilmedim 951'de bir denizde genç bir arkadaşla yürüdüm üstüne ölümün 52'de çatlak bir yürekle dört ay sırtüstü bekledim ölümü sevdiğim kadınları deli gibi kıskandım şu kadarcık haset etmedim Şarlo'ya bile aldattım kadınlarımı konuşmadım arkasından dostlarımın içtim ama akşamcı olmadım hep alnımın teriyle çıkardım ekmek paramı ne mutlu bana başkasının hesabına utandım yalan söyledim yalan söyledim başkasını üzmemek için ama durup dururken de yalan söyledim .
bindim tirene uçağa otomobile çoğunluk binemiyor operaya gittim çoğunluk gidemiyor adını bile duymamış operanın çoğunluğun gittiği kimi yerlere de ben gitmedim 21'den beri camiye kiliseye tapınağa havraya büyücüye ama kahve falıma baktırdığım oldu yazılarım otuz kırk dilde basılır Türkiye'mde Türkçemle yasak kansere yakalanmadım daha yakalanmam da şart değil başbakan filân olacağım yok meraklısı da değilim bu işin bir de harbe girmedim sığınaklara da inmedim gece yarıları yollara da düşmedim pike yapan uçakların altında ama sevdalandım altmışıma yakın sözün kısası yoldaşlar bugün Berlin'de kederden gebermekte olsam da insanca yaşadım diyebilirim ve daha ne kadar yaşarım .
ÖLÇÜ Sevdiğin müddetçe ve sevebildiğin kadar.başımdan neler geçer daha kim bilir. 11 Eylül 1961 / Doğu Berlin. 1947 . sevdiğine her şeyini verdiğin müddetçe ve verebildiğin kadar gençsin.
kömür küfesiyle beraber ambarın dibine. Ne ince boyunlu ilâç şişesini ne kırmızı kutuyu devirdiniz.. hani siz ölmüştünüz kardeşim.. oturun dostlar. oturun dostlar hoş gelip sefalar getirdiniz. Ne tuhaf şey. Buyrun. hoş gelip sefalar getirdiniz. Biliyorum.ÖLÜME DAĐR Buyrun. ben uyurken hücreme pencereden girdiniz. Şilebin vinci çıkartmıştı nâşınızı ve paydostan önce yıkamıştı kıpkırmızı kanınız . Yüzünüzde yıldızların aydınlığı başucumda durup el ele verdiniz. Đstanbul limanında kömür yüklerken bir Đngiliz şilebine. Neden öyle yüzüme bir tuhaf bakılıyor? Osman oğlu Hâşim.
Yüzünüzde yıldızların aydınlığı hoş gelip sefalar getirdiniz. . Yayalar-köylü Yakup. Siz de ölmediniz miydi? Çocuklara sıtmayı ve açlığı bırakıp çok sıcak bir yaz günü yapraksız kabristana gömülmediniz miydi? Demek ölmemişsiniz? Ya siz? Muharrir Ahmet Cemil? Gözümle gördüm tabutunuzun toprağa indiğini. Ayakta durmayın. Kim bilir nasıl yanmıştır canınız. iki gözüm.. hücreme pencereden girdiniz..simsiyah başınızı.. ben sizi ölmüş zannediyordum.. merhaba. oturun.
hoş gelip sefalar getirdiniz. herhangi bir şahın bir gemi ambarında bir kömür küfesiyle öldüğünü?.. yapyalnız dünyayı unutabilmek için ne kadar çok içerdiniz. oturun dostlar.— «aynı haşmetle vurur şahı fakiri. o ilâç şişesidir rakı şişesi değil. .. buyrun.... vazgeçmemişsiniz eski huyunuzdan.Hem galiba tabut biraz kısaydı boyunuzdan.. Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdildir» — diyor. Başucumda durup el ele verdiniz. neden şaşıyorsunuz? Hiç duymadınız mıydı kardeşim.» Hâşim. Günde elli kuruşu tutabilmek için. Onu bırakın Ahmet Cemil. Ben sizi ölmüş zannediyordum.
.» Şişeyi bırakın Ahmet Cemil.. diyorsunuz.. Biliyorum. Yakup. ölümün âdil olması için hayatın âdil olması lâzım. iki gözüm. ne güzel güldünüz. Fakat bekleyin. dostlar... bitsin sözüm. böyle hışımla nereye gidiyorsunuz? . Boşuna hiddet ediyorsunuz.Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdildir» — diyor.. Bir eski Acem şairi.. Yaşarken bir kerre olsun böyle gülmemişsinizdir. Bir eski Acem şairi : «Ölüm âdil.. Dostlar beni bırakıp.
. Đçimde ikinci bir insan gibidir seni sevmek saadeti... Ne güzel şey hatırlamak seni : bir mavi kumaşın üstünde unutulmuş olan elin ve saçlarında vakur yumuşaklığı canımın içi Đstanbul toprağının. ... Parmakların ucunda kalan kokusu sardunya yaprağının. hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken.PĐRAYE ĐÇĐN YAZILMIŞ : SAAT 21-22 ŞĐĐRLERĐ Ne güzel şey hatırlamak seni : ölüm ve zafer haberleri içinden. güneşli bir rahatlık ve etin daveti : kıpkızıl çizgilerle bölünmüş sıcak koyu bir karanlık....
. hapiste ve yaşım kırkı geçmiş iken. ve üç metre kadar ince ipekli dokumalıyım. Sana tahtadan bir şeyler oymalıyım yine : bir çekmece bir yüzük... Ve hemen fırlayarak yerimden penceremde demirlere yapışarak hürriyetin sütbeyaz maviliğine sana yazdıklarımı bağıra bağıra okumalıyım. yazmak sana dair. Ne güzel şey hatırlamak seni.. hapiste sırtüstü yatıp seni düşünmek : filânca gün...Ne güzel şey hatırlamak seni. Ne güzel şey hatırlamak seni : ölüm ve zafer haberleri içinden. . falanca yerde söylediğin söz. kendisi değil edasındaki dünya.
20 Eylül 1945 Bu geç vakit bu sonbahar gecesinde kelimelerinle doluyum. 21 Eylül 1945 . el gibi ağır ve yıldızlar gibi pırıl pırıl kelimeler. kahramandılar. umutlu. onlar : ana.. göz gibi çıplak. Kelimelerin getirdiler seni. kelimelerin insandılar. onlar : kadın ve yoldaş olan. acıydılar. yüreğinden. etindendiler. Mahzundular. sevinçli. Kelimelerin geldiler bana. zaman gibi. madde gibi ebedî.. kafandan...
oğlumuz iyileşir. babası hapiste. daha güzel günlere insanları taşır. dünyanın hali gibi halimiz.. babası çıkar hapisten. şarkı dinlerim : içinde sen... dünyanın hali gibi halimiz. Oturdum ekmeğimi yerim : karşımda sen oturursun. çalışırım : .Oğlumuz hasta. güler senin altın gözlerinin içi. 22 Eylül 1945 Kitap okurum : içinde sen varsın.. senin yorgun ellerinde ağır başın. Đnsanlar.
ayakta mı? Kolunu kaldırmış olabilir. uzanmış mı.— O şimdi ne yapıyor. Belki de yürüyordur. — hey gülüm. okşuyor. şimdi? Belki dizinde bir kedi yavrusu var. şimdi.. konuşamayız seninle. 23 Eylül 1945 O şimdi ne yapıyor şu anda şimdi. duyamayız sesini birbirimizin : sen benim sekiz yıldır dul karımsın... şu anda. Sen ki. şimdi? Evde mi.. çalışıyor mu. beyaz. kalın bileğini nasıl da çırçıplak eder bu hareketi!. her yerde «hâzırı nâzır»ımsın. adımını atmak üzredir. — her kara günümde onu bana tıpış tıpış getiren . sokakta mı.karşımda sen.
En güzel günlerimiz : henüz yaşamadıklarımız. şimdi?....— Ve ne düşünüyor beni mi? Yoksa ne bileyim fasulyanın neden bir türlü pişmediğini mi? Yahut.. insanların çoğunun neden böyle bedbaht olduğunu mu? O şimdi ne düşünüyor.. şimdi. 24 Eylül 1945 En güzel deniz : henüz gidilmemiş olanıdır. canımın içi ayaklar!. Ve sana söylemek istediğim en güzel söz : henüz söylememiş olduğum sözdür. En güzel çocuk : henüz büyümedi..sevgili. şu anda. .
Yaşamak : ümitli bir iştir. 26 Eylül 1945 Bizi esir ettiler. yaşamak : seni sevmek gibi ciddî bir iştir. Ufak iş bizimkisi. bizi hapse attılar : beni duvarların içinde.. . nerdeyse koğuşların kapıları kapanır. Bu sefer hapislik uzun sürdü biraz : 8 yıl.. sevgilim. Meydan yerinde kampana vurdu.25 Eylül 1945 Saat 21. seni duvarların dışında...
. Đnsanların birçoğu bu hale düşürülmüş...Asıl en kötüsü : bilerek. 30 Eylül 1945 Seni düşünmek güzel şey ümitli şey dünyanın en güzel sesinden en güzel şarkıyı dinlemek gibi bir şey. çalışkan. bilmeyerek hapisaneyi insanın kendi içinde taşıması... iyi insanlar ve seni sevdiğim kadar sevilmeye lâyık. namuslu. 1 Ekim 1945 Dağın üstünde : .. Fakat artık ümit yetmiyor bana. ben artık şarkı dinlemek değil şarkı söylemek istiyorum.
. Kapı kapalı : zorlayıp açmak ister.. Birazdan açar kırmızı kırmızı : gecesefaları birazdan açar kırmızı kırmızı. Ben seni isterim : senin gibi güzel..akşam güneşiyle yüklü olan bir bulut var dağın üstünde. Biliyorum henüz bitmedi .. dost ve sevgili olsun hayat. Ağaçta kuşlar cıvıldaşır : kanatlar uçmak ister. 2 Ekim 1945 Rüzgâr akar gider. aynı kiraz dalı bir kere bile sallanmaz aynı rüzgârla. Taşır havamızda sessiz. cesur kanatlar vatandan ayrılığa benzeyen ayrılığımızı. Bugün de : sensiz. yani yarı yarıya dünyasız geçti bugün de.
Henüz öldürmek zorunda bırakılmadık ve öldürülmek işi geçmedi başımızdan. sevgilim. sevgilim. Đkimiz de biliyoruz.sefaletin ziyafeti... Bitecek fakat.. üşümeyi. öğrettiler : aç kalmayı... öğretebiliriz : dövüşmeyi insanlarımız için ve her gün biraz daha candan biraz daha iyi sevmeyi. yorgunluğu ölesiye ve birbirimizden ayrı düşmeyi.. . 5 Ekim 1945 Đkimiz de biliyoruz.
Benim bağırasım gelir : — «P î r â y e ..» — diye... 7 Ekim 1945 Đnsan çığlıkları geçti geceleyin açık denizleri rüzgâr-larla. Tank paletlerinin izleri kapanır bu kış karla. duruyor olduğu gibi tank paletlerinin izleri. ağır. Yürek kirpiklerin ucunda uzayıp giden toprak uğurlanır.6 Ekim 1945 Bulutlar geçiyor : haberlerle yüklü... Altı yıldır sürülmedi bu tarla. .. Buruşuyor hâlâ gelmeyen mektup avucumda. Dolaşmak tehlikeli hâlâ geceleyin açık denizleri. P î r â y e !.
. gözümün nuru.. sonra bir de bakıyorsun ki ağzımda sönük bir cıgara gibi tembel bir türkü sabahtan akşama kadar sırtüstü yatıyorum ertesi gün. nâlet.. Fakat Ezrailin sofrasından dönenler döndüler verilmiş kararlarla. gözümün nuru. 8 Ekim 1945 Çekilmez bir adam oldum yine : uykusuz.Ah. Ve beni çileden çıkartıyor büsbütün kendime karşı duyduğum nefret ve merhamet.. Çekilmez bir adam oldum yine : . yine yalan söylüyor antenler : alın teri tacirleri kapatabilsin diye defteri yüzde yüz kârla. aksi. Bir bakıyorsun ki ana avrat söver gibi. azgın bir hayvanı döver gibi bugün çalışıyorum.
aksi. olması da imkânsız.. Bu yaptığım iş ayıp rezalet.uykusuz. kanaryamın : «Memo»mun türküsü. Kırmızı kafesinde. sarı gözlerini bana çevirdin. Islak dudakların kapanıp açılıyor.. 9 Ekim 1945 Dün gece rüyama girdin : dizimin dibinde oturuyormuşun. Başını kaldırdın. Bir şeyler soruyormuşun. Fakat elimde değil seni kıskanıyorum beni affet. . sesini duymuyorum ama. Sebep yok. kocaman. nâlet. Havada fısıltısı başsızlığın ve sonsuzluğun. Yine her seferki gibi haksızım. Gecenin içinde bir yerlerde aydınlık bir haber gibi saat çalıyor.
. Düşünüyorum : yoksa senin miydi bütün o sesler? 10 Ekim 1945 Gözlerine bakarken güneşli bir toprak kokusu vuruyor başıma.. . ekinlerin içinde kayboluyorum.sürülmüş bir tarlada toprağı itip yükselen tohumların çıtırdısı ve bir kalabalığın haklı ve muzaffer uğultusu geliyor kulağıma.... Kahrederek uyandım. Senin ıslak dudakların hep öyle açılıp kapanıyor sesini duymuyorum ama.. Yeşil pırıltılarla uçsuz bucaksız bir uçurum. Kitabın üstünde uyuyakalmışım meğer. durup dinlenmeden değişen ebedî madde gibi gözlerin : sırrını her gün bir parça veren fakat hiçbir zaman büsbütün teslim olmayacak olan. bir buğday tarlasında.
son defa dönüp baktığımızda şehre. işte geldik gidiyoruz şen olasın Halep şehri..» 27 Ekim 1945 . devam ediyor hayat. çalıştık gücümüzün yettiği kadar seni bahtiyar kılalım diye. Devam ediyor bahtiyarlığa doğru gidişin.. Đçimiz rahat. sevgilim. gönlümüzde hak edilmiş ekmeğine doymuşluk. gözümüzde ışığından ayrılmanın kederi.18 Ekim 1945 Kale kapısından çıkarken ölümle buluşmak üzre. şu sözleri söyleyebileceğiz : «— Pek de öyle güldürmedinse de yüzümüzü.
Bir elmanın yarısı biz yarısı insanlarımız. Ama biz hâlâ güneşin altında el ele yalnayak koşan hayran gözlü çocuklarız... denizlerde uğultular ve işte dolgun bulutları ve akıllı toprağıyla sonbahar. yaş kemâlini buldu. Bana öyle gelir ki belki bin yıllık bir ömrün macerası geçti başımızdan. Bir elmanın yarısı sen yarısı ben ikimiz.. 28 Ekim 1945 Itır saksısında artan koku.Bir elmanın yarısı biz yarısı bu koskoca dünya.. Sevgilim... .
Islak saçlarını güneşte kurut : olgun meyvelerin baygınlığıyla pırıldasın nemli. mevsim sonbahar. Sevgilim. sevgilim.. 8 Kasım 1945 Uzaktaki şehrimin damları üzerinden ve Marmara denizinin dibinden geçip sonbahar topraklarını aşarak olgun ve ıslak .. Değmez. bu bahiste geri gelmesi mümkün olmayan hatırlanmamalı..5 Kasım 1945 Çiçekli badem ağaçlarını unut. ağır kızıltılar..
. nerdeyse girecek gebe-uykularına toprak. Đpekböceği tohumları kışlaklarına gitti gidecek. 12 Kasım 1945 Damardan boşanan kan gibi ılık ve uğultulu son lodoslar esmeye başladı. .. Havayı dinliyorum : nabız yavaşladı. sonbahar bitti bitecek. Ovada kavaklar soyunuyor. Ve biz yine bir kış daha geçireceğiz : büyük öfkemizin içinde ve mukaddes ümidimizin ateşinde ısınarak. Uludağda. Bu. telefon simsiyah kapandı..geldi sesin.. üç dakikalık bir zamandı. zirvede kar ve Kirezli-yaylada şahane ve şipşirin yatmış uykudadır kırmızı kestane yapraklarının üstünde ayılar. Sonra.
sevgilim.. fakir insanların şehri — sahici Đstanbulum.. torbamın içinde götürdüğüm ve evlât acısı gibi yüreğimde.. — yangın yerlerinde. — diyorlar. Kara haberler geliyor uzaktaki şehrimden : namuslu. ... . — diz boyu. hangi hapiste yatsam sırtımda. — diyorlar.... senin hayalin gibi gözlerimde taşıdığım şehir. — kırıp geçirdi açlık. Şu kadarcık kız çocuklarını..13 Kasım 1945 Tarif kabul etmez. sinema localarında... verem illeti. senin mekânın olan ve nereye sürülsem.. çalışkan... — Đstanbulun sefaleti. milleti. — diyorlar.. — diyorlar.. .
tohum saçılıyor. böyle bir günde yılgın ve kederli değil.. . Hapisten mektubun içinde yolladığım karanfili tak saçlarına. Bense hasretinle dolu ve büyük yolculukların sabırsızlığıyla yüklü yatıyorum demirli bir şilep gibi Bursada. giyin. geniş alnını. bir yandan bahar fidelerine yer açılıyor. kaldır. kuşan.. öpülesi çizgilerle kırışık beyaz. Ve zeytin devşirilmekte. benze bahar ağaçlarına.. Bir yandan kışa girilmekte..20 Kasım 1945 Saksılarda hâlâ tek tük karanfil bulunursa da ovada güz nadasları yapıldı çoktan. 1945 yılı Aralık ayının dördü Đlk göz göze geldiğimiz günkü elbiseni çıkar sandıktan.
5 Aralık 1945 Delindi sintine. esirler parçalamakta pırangaları. akar suyun. tekneyi kayaların üstüne atacak. Bu dünya. ferah ve ümitli bir âlem kuracağız Pirâyem.. taş çatlasa batacak. Yıldız-poyrazdır esen. Ve senin alnın gibi hür.ne münasebet. böyle bir günde bir isyan bayrağı gibi güzel olmalı Nâzım Hikmetin kadını.. sevgilim. meyve çağında ağacın.. 6 Aralık 1945 Onlar ümidin düşmanıdır.. . bu korsan gemisi batacaktır.
.. onlar vatana düşman.serpilip gelişen hayatın düşmanı. 7 Aralık 1945 Bursada havlucu Recebe. dolaşacaktır en şanlı elbisesiyle : işçi tulumuyla bu güzelim memlekette hürriyet.. bir daha geri dönmemek üzre yıkılıp gidecekler. dolaşacaktır elini kolunu sallaya sallaya. sana düşman. sevgilim.. Karabük fabrikasında tesviyeci Hasana düşman. Çünkü ölüm vurdu damgasını alınlarına : — çürüyen diş. bana düşman. dökülen et —. ırgat Süleymana düşman. fakir-köylü Hatçe kadına. düşünen insana düşman. . vatan ki bu insanların evidir. Ve elbette ki. elbet. sevgilim.
sonbahar belki bugün bitti artık. Tamam...» —.12 Aralık 1945 Ağaçlar ovada son bir gayretle pırıldamakta : pul pul altın bakır tunç ve tahta. Şimdi dışarda olmak. yeni bir huy edindim hapiste : seni sevdiğim kadar değilse de . dörtnala sürmek dağlara doğru atı. Ve dağlar dumana batık kurşunî. Havada serin havada is kokusu gibi bir şey : havada kar kokusu var. sırılsıklam. Öküzlerin ayakları yaş toprağa gömülüyor yumuşacık. «— Ata binmesini de bilmezsin.diyeceksin ama şakayı bırak ve kıskanma. Yaban kazları hızla gelip geçti demin herhal Đznik gölüne gidiyorlar.....
. değişti mevsim çekişen gelişmelerden sonra bir sıçramakla. fena bastırdı kış.. Ve ikiniz de uzaktasınız.hemen hemen ona yakın seviyorum tabiatı... Bembeyaz dallardan dağılan kargalarla başladı sabah. . Göz alabildiğine Bursa ovasında kış : başsızlık ve sonsuzluk geliyor akla. Ve karın altında mağrur hamarat sürüp gidiyor hayat. 13 Aralık 1945 Gece kar birdenbire bastırmış.. 14 Aralık 1945 Hay aksi lânet.... Sevgilim.
. memleketimizde ve şehrimizde bu işte de çoğunluk bizde. Yarı aç. Gece erkenden yatağa gir. yarı tok üşümek : dünyada. ressamı illetî-ûlâ filân değil..Sen ve namuslu Đstanbulum ne haldesiniz kim bilir? Kömürün var mı? Odun alabildin mi? Camların kıyısına gazete kâadı yapıştır. RUBAĐLER BĐRĐNCĐ BÖLÜM 1 Bir gerçek âlemdi gördüğün ey Celâleddin. Evde de satılacak bir şey kalmamıştır. . heyûlâ filân değil. uçsuz bucaksız ve yaratılmadı.
2 Ruhum ne ondan önce vardı. Vurdum.. ruhum onun. ben varım.. 3 Sevgilimin hayâli dile geldi aynanın üzerinde : «— O yok.» — dedi bana günün birinde. kayboldu hayâl ve lâkin çok şükür sevgilim duruyor yerli yerinde. Ve aslından en uzak ve aslına en yakın hayâl bana ışığı vuran yârimin cemâlidir... 4 Muşambanın üstüne resmini bir kerecik çizdim ama ... ne ondan ayrı bir sırrın kemâlidir.. düştü parçalandı ayna.Ve senin kızgın etinden kalan rubailerin en muhteşemi : «Suret hemi zıllest. o dışımdaki âlemin bende akseden hayâlidir.» filân diye başlayan değil..
günde bin kere resmin çıktı bende tepemden tırnağıma. Halbuki sen orda.» — dedi. bu mehtaplı gece . bu yasemin kokusu.. fakat ne tuhaf şey hayâlin onda daha çok kalacak benden uzun ömürlüdür muşamba.. 7 Bu bahçe. «Đster gökyüzünde seyret.. «Bu ıtır senin icâdın değil.» — dedi. 6 Öptü beni : «— Bunlar..» — dedi. kocaman gözlerin gerçekten var ve âsi bir su gibi teslim oluşun ve beyazlığın ki dokunamıyorum bile.. şehrimde gerçekten varsın etinle kemiğinle ve balından mahrum edildiğim kırmızı ağzın. kâinat gibi gerçek dudaklardır. 5 Sarılıp yatmak mümkün değil bende senden kalan hayâle.. yıldızlar vardır. bu nemli toprak. ister gözlerimde : «körler onları görmese de. saçlarımdan uçan bahardır.
. ben geldikten sonra da bana bağlı olmadan vardı ve bende bu aslın sureti çıktı sadece. 8 «— Paydos. 9 Ayrılık yaklaşıyor her gün biraz daha. konuşmayan.» — diyecek bize bir gün tabiat anamız.. ve merhaba kâinat. 10 ..... — «gülmek.» Ve tekrar uçsuz bucaksız başlayacak : görmeyen... güzelim dünya elvedâ.. düşünmeyen hayat. ağlamak bitti çocuğum.pırıldamakta devâmedecek ben basıp gidince de.. çünkü o ben gelmeden.
... 11 Ne nurdan ne çamurdan. demek ki varım. «Cotigo. Gözlerin.Balla dolu petek yani gözlerin güneşle dolu.. gözlerin toprak olacak yarın. bal başka petekleri doldurmakta devâmedecek. sevgilim. kedisi ve kedinin boynundaki boncuk yuğrumlarındaki farkla hepsi aynı hamurdan.... 12 Lahana. otomobil. sevgilim. ergo sum»1 değil bu haşmetli ailede varız da düşünebilmekteyiz.. Ve ey güneş gözlü sevgilim. veba mikrobu ve yıldız hep hısım akrabayız. 1 Düşünüyorum. .
» — dedi Hayyam. tasın toprakla dolmadan... ekmek almaya bile yetmiyor param. sen kanatları olan. «şaraba değil. düşünemeyen kuşsun...» — dedi. yırtık pabuçlu adam : «— Ben. ben elleri olan. Baktı ona gül bahçesinin yanından geçen uzun burunlu. bu nimetleri yıldızlarından çok olan dünyada açım. işte böyle kanaryam.13 Aramızda sadece bir derece farkı var. düşünebilen adam.» 2 . ĐKĐNCĐ BÖLÜM 1 «— Şarapla doldur tasını.
... Bu tatlı keder doğduk doğalı nasibolmadı bize : bir kenar mahallede.. ayın altında. ömrün kısalığını tatlı bir kederle düşünerek şarap içmek lâle bahçesinde.. seher vaktidir ey delikanlı uyan. zemin katında. 4 Geçmiş günün hasretini çekmem — yalnız bir yaz gecesi bir yana — ve gözümün son mavi pırıltısı bile gelecek günün müjdesini verecek sana. simsiyah bir evde. Perdesiz. vakti ganimet bil uyanılmaz uykulara varmadan : yâkut şarabı billûr kadehe doldur..Ölümü.. 3 Ömür gelip geçiyor.. gecikmeyi affetmeyen fabrikanın canavar düdüğüydü uğuldayan. 5 .. buz gibi odasında uyandı delikanlı..
konuştum. gonga tam şafak vakti vurulacak.. bir insan. spiker. 6 Ben. Ya hiç yokmuşsun gibi unutulursun . ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 1 Đnsan ya hayrandır sana.. ya düşman. sesim bir tohum gibi ağır ve çıplak : — Kalbimin saat ayarını veriyorum. Türk şairi komünist Nâzım Hikmet ben. tepeden tırnağa iman. hasret ve ümitten ibâret ben.Ben. tepeden tırnağa kavga. ben.
. karlı bir çam ormanında nefes almanın bahtiyarlığına benzer seni sevmek... Kim bilir felek ayırmasaydı bizi birbirimizden belki bu kadar yakın olmazdık birbirimize..ya bir dakka bile çıkmazsın akıldan. 3 Kim bilir belki bu kadar sevmezdik birbirimizi uzaktan seyredemeseydik ruhunu birbirimizin. beyaz bir elmanın. sanki seninle yüz yüze geldim birdenbire : . berraklaştı ortalık.. Ey benim sevgilim. tortusu dibe çöken bir su gibi duruldu. 4 Gün iyiden iyiye ışıdı artık. Sevgilim. 2 Çürüksüz ve cam gibi berrak bir kış günü sımsıkı etini dişlemek sıhhatli..
alabildiğine aydınlık. yanarak parmakları şerrârelerden insan yüreklerine dokundu bu elleri yirmi beş senedir yani bir rubu asır hapisane kaleminde mukayyit kulunuzun. Đnsanoğlunun ömrü belki lüzumundan fazla kısa belki lüzumundan fazla uzun... ŞABAN OĞLU SELĐM ĐLE KĐTABI I ĐSTANBUL'DA. BALIKPAZARI'NDA...aydınlık.. BĐR MEYHANEDE BĐR HAPĐSANE MUKAYYĐDĐ «— Yanarak. ..
.... şafakla şafakla beraber. «— Ruhum. "havâda yaprağa döndürdü rûzigâaar beni. Meyhanenin camlarına yağmur yağıyor. Hiç adam asılırken gördünüz mü? Yarın bir tane asacağız.. Bu hâyı huy bu hâyı huy neden? Ve insanlar neden dolayı şu tabakta yatan uskumru gibi mahzun? Kıyamet günü bir suali var Ezraile hapisane kaleminde mukayyit kulunuzun.."» Kalktı Bebek tramvayı Eminönü'nden.Bir tek daha içelim.. ..." Muallim Naci merhum.. "Ağlamaktan.... Zifiri karanlık Balıkpazarı. Bir tek daha içelim. ağlamaktan yine zehroldu şarabım bu gece....
.... Çok adam çok adam asıldı Hürriyette... bunu Sultanahmet'te... Akıntı götürmüş çuvalları bulamadılar. "Âdemin âdemin canlar katar âbuhavâsı cânına." demiş. Bir tek daha içelim. Đstanbul şehrinin yoktur menendi.. Yağmur dinmezse ıslanacak....Abdülhamid atardı Tıbbiye talebesini Sarayburnu'ndan.. demiş şair Nedim Efendi.» II ŞABAN OĞLU SELĐM Beykoz'un cam fabrikası . Eskiden köprü başında asarlardı..
. karafakileri sever. likör kadehlerine düşmandı. severdi lamba şişelerini. kesme likör kadehleri harikadır. biraz çarpıksa da su bardakları.. Pencere camlarını biraz dalgalı çıkarır.. Selim daima büyük bir sırrı çözmek bir şeyler anlamak ister gibi bakar adama. III KUZGUNCUK . Onun elinden çıkan cama gözlerin kapalı ayna dökebilirsin. Đnandıklarına katıksız inandı. Severdi pencere camlarını. sevdiklerini hilesiz sevdi Selim.. Ustabaşı değildi Selim büyük ustaların hünerini almıştı ama.moderen fabrikadır.
Fakat Kuzguncuk şirin yerdir ve gayet nefis yapar gül reçelini pansiyoncu Madam ve kızı Raşel. Güneşte tavana suların ışıltısı vurur. Selim'in odası havadardı. karyola. Sağda Cevdet Paşa yalısı. Đskemle. Mebrure Hanım . Denize nazırdı pencereleri.. Yalıda bir tavus kuşu bir de Mebrure Hanım vardı.. konsol. karanlık şilepler geçerdi geceleri insanı olduğu yerde eli böğründe bırakarak.. Aynada bir kartpostal : bir manzara Nis şehrinden.... Kırmızı yazmalar kururdu yandaki boş arsada.Beykoz'da oturmalı Beykoz'da çalışan adam...
Merhum Cevdet Paşa yalısında Mebrure Hanımı unutmuşlardı.... kanber tayı olmalı Şah Đsmail'in ... uyurken dağıtırdı gülünü. Beykoz'da oturmalı Beykoz'da çalışan adam. Tentene işlerdi Mebrure Hanım. Çok ihtiyardı ve mavi gözleri kördü. perdeyi kaldırmalıdır. IV KĐTAP «Kitap rüzgâr olmalı. Fakat Kuzguncuk şirin yerdir Ve kırmızı yazmalar kuruyan boş arsadan dünyayı zapta gidecek olan pulsuz balıklar gibi çıplak çocukların her akşam dinlerdi çığlıklarını Selim..tafta entariler giyerdi. kitap. Uyanır bir beyaz güle başlar.
» Böyle bir kitap buldu Selim : Kara kara yazılar beyaz kâat üstünde... pul pul karışıp yıldızlara boş ve yorgun akıyor suyun üstünde.. Onları mutlaka yeneceksin.. Devler kale kapısında devler yedi başlı ve simsiyah dururlar. Bir duvar yıkılacak bir bahçeye ineceksin. «64» numara.... Büyücek bir el kadar kırk yapraklı bir kitap. .seni sırtına alıp devlerin üstüne saldırmalıdır. V SON VAPUR Kalktı son vapur iskeleden..
.» Eli beyazdı. ateş gibi elin. Sendedir rüzgârların gibi geçen ömrümüz.. karanlık gözleri ve kırmızı saçları vardı Raşel'in... VI YĐRMĐ BĐRĐNCĐ YAPRAK «Toprağın ismiyle başlarız söze. «— Selim.Gece seslerle dolu.. . Aynada : Raşel'in kolu Selim'in eli ve son vapurun yolu.. Demirimiz ve kömürümüz sendedir. Sen ki topraksın seni sevmeyi bilmeli... Sendedir ekinimizin tohumu ve yapılarımızın temeli. sendedir.
durup dinlenmeden değişirsin.. Çocukları var : şu kadar. yirmi birinci yapraktır. ve Şaban oğlu Selim şarkı söylüyor..Sen ki topraksın. Ve Selim... şu kadar.. . Sen su damlalarında halkeyledin bizi. Hürriyetin ilk şarkısı anlamaktır..» Bu. Laz fırıncı dükkânını kapatmış. Biz seni değiştirip değiştirmedeyiz kendi kendimizi. ve Doktor Moiz dün vurdu kendini. VII RAŞEL'ĐN RÜYASI «— Hasan Ustayı çıkarmışlar işinden. Selim kapattı kitabı...
.. ateşle. kolları alabildiğine uzun. bizimdir. .» VIII KIRKINCI YAPRAK «Gelirken dünyaya kanla. Ne çok insan öldürüyorlar. ne çok insan öldürüyorlar.. korkulu rüyalar görüyorum : Şişman adamlar. Anladığını anlatmayan alçaktır. Raşel'im. tırnaklarında kan omuzlarında altın çuvalları rap..» «— Korkma günler bizimdir. çağırdılar yedi kat yerin altından mezarlarını kazacak olanları.. yürüyorlar.... Selim... Selim.Seni dinledim dinleyeli. rap.» Bu kırkıncı yapraktır. Selim kapattı kitabı.
Bugün de geçirdik vakti keraheti. Bir misafir daha var. IX ĐSTANBUL'DA. ben yazarken ... ve Şaban oğlu Selim.. Mirim. Bu meyanda : gümrük ihtilâsı. 1328 doğumlu Şaban oğlu.. eroin şebekesi ve Topkapı cinayeti geldiler. HAPĐSANEDE HAPĐSANE MUKAYYĐDĐ «— Bugün bir hayli yolcu aldık.Ve Selim. Kadınlar hariç... Mevcut : 727. onu da kaydedelim : 1328.
Esbabını bilirim... Đstanbul şehrinin yoktur menendi..» . ...... 1328 1328 doğumlu Şaban oğlu Şaban oğlu Selim. bu hâyı huy. Mirim..." demiş.sen pencereden bir nazar et : böyle akşam ışığında durur durur taştan değil renkli camlardan yapılmış gibi Sultanahmet... bu hâyı huy neden bu beldede? Ey Fuzuli nerdesin? Nerdesin Galip Dede? Ey Nedim. "Âdemin âdemin canlar katar âbuhavâsı cânına.. Ayaklarının üstüne basamıyor ve sol gözü kan içinde.. demiş şair Nedim Efendi...
Şairim .ŞAĐR Şairim şimşek şekillerini şiirlerimin caddelerde ıslık çalarak kazırım duvarlara. elbette gördü iki ayaklıların ikiye ayrıldığını.. Sen benim hangisinden olduğumu anlamak istiyorsan cebime sok kafanı: orda aydınlığı okuyan kara ekmek sana doğruyu söyler. 100 metreden çiftleşen iki sineği seçebilen iki gözüm...
Fenerbahçenin forvetleri mahallede kaydırak oynıyan birer piç kurusuyken ben en ağır hafbekleri yere vururdum. Fakat asıl şaheserime başlamak için Hafızı Kapital olmayı bekliyorum. Futbolda eski kurdum. Şairim bir yıl yağan yağmur kadar şiir yazdım. en sevdiğim gazel Anti Düringidir Engelsin. Fulbolda eski kurdum.. Bana mahsustur bu vuruş futbol potinlerim .şiirden anlarım.. Santırdan alınca pası çakarım Hooooooooooooooooooooooooop! 5 numro top açık ağzından girer golkipin karnına.
. Şairiz be.. şairiz dedik ya be arkadaş.kurşunkalemimden öğrendi bu zanaatı! O kurşunkalemim ki 9 deliğinizden vücudunuza her tıktığı mısra işkembenizde taş.. Salkımsöğütler yıkıyordu suda saçlarını! Yanan yalın kılıçları çarparak söğütlere koşuyordu kızıl atlılar güneşin battığı yere! . 1923 SALKIMSÖĞÜT Akıyordu su gösterip aynasında söğüt ağaçlarını.
. gidenleri geri çağırmadı.. atlılar kayboluyor güneşin battığı yerde! Atlılar atlılar kızıl atlılar.. atları rüzgâr kanatlılar! Atları rüzgâr kanat. . Atları rüzgâr. beyaz orduların ardında kılıç oynatmayacak! Nal sesleri sönüyor perde perde.Birden bire kuş gibi vurulmuş gibi kanadından yaralı bir atlı yuvarlandı atından! Bağırmadı. baktı yalnız dolu gözlerle uzaklaşan atlıların parıldayan nallarına! Ah ne yazık! Ne yazık ki ona dörtnal giden atların köpüklü boynuna bir daha yatmayacak..
sarktı salkımsöğütler sarı saçlarının üzerine! Ağlama salkımsöğüt.Atları. Rüzgâr kanatlı atlılar gibi geçti hayat! Akar suyun sesi dindi. Siyah örtüler indi mavi gözlerine.. ağlama.. Kara suyun aynasında el bağlama! el bağlama! ağlama! 1928 SAMAN SARISI . At. Gölgeler gölgelendi renkler silindi...
Vera Tulyakova'ya derin saygılarımla I Seher vakti habersizce girdi gara ekspres kar içindeydi ben paltomun yakasını kaldırmış perondaydım peronda benden başka da kimseler yoktu durdu önümde yataklı vagonun pencerelerinden biri perdesi aralıktı genç bir kadın uyuyordu alacakaranlıkta alt ranzada saçları saman sarısı kirpikleri mavi kırmızı dolgun dudaklarıysa şımarık ve somurtkandı üst ranzada uyuyanı göremedim habersizce usulcacık çıktı gardan ekspres bilmiyorum nerden gelip nereye gittiğini baktım arkasından üst ranzada ben uyuyorum Varşova'da Biristol Oteli'nde yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığım yoktu oysa karyolam tahtaydı dardı genç bir kadın uyuyor başka bir karyolada saçları saman sarısı kirpikleri mavi .
ak boynu uzundu yuvarlaktı yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu oysa karyolası tahtaydı dardı vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyorduk gece yarılarına yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığımız yoktu oysa karyolalar tahtaydı dardı iniyorum merdivenleri dördüncü kattan asansör bozulmuş yine aynaların içinde iniyorum merdivenleri belki yirmi yaşımdayım belki yüz yaşımdayım vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyorduk gece yarılarına üçüncü katta bir kapının ötesinde bir kadın gülüyor sağ elimde kederli bir gül açıldı ağır ağır Kübalı bir balerinle karşılaştım ikinci katta karlı pencerelerde taze esmer bir yalaza gibi geçti alnımın üzerinden şair Nikolas Gilyen Havana'ya döndü çoktan yıllarca Avrupa ve Asya otellerinin hollerinde oturup içtikti yudum yudum şehirlerimizin hasretini iki şey var ancak ölümle unutulur anamızın yüzüyle şehrimizin yüzü kapıcı uğurladı beni gocuğu geceye batık yürüdüm buz gibi esen yelin ve neonların içinde yürüdüm vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyordum gece yarılarına .
çıktılar önüme ansızın oraları gündüz gibi aydınlıktı ama onları benden başka gören olmadı bir mangaydılar kısa konçlu çizmeleri pantolonları ceketleri kolları kollarında gamalı haç işaretleri elleri ellerinde otomatikleri vardı omuzları miğferleri vardı ama başları yoktu omuzlarıyla miğferlerinin arası boşluktu hattâ yakaları boyunları vardı ama başları yoktu ölümlerine ağlanmayan askerlerdendiler yürüdük korktukları hem de hayvanca korktukları belli gözlerinden belli diyemem başları yok ki gözleri olsun korktukları hem de hayvanca korktukları belli belli çizmelerinden korku belli mi olur çizmelerden oluyordu onlarınki korkularından ateş etmeğe de başladılar artsız arasız bütün yapılara bütün taşıt araçlarına bütün canlılara her sese her kıvıltıya ateş ediyorlar hattâ Şopen Sokağı'nda mavi balıklı bir afişe ateş ettiler ama ne bir sıva parçası düşüyor ne bir cam kırılıyor ve kurşun seslerini benden başka duyan yok .
ölüler bir SS mangası da olsa ölüler öldüremez ölüler dirilerek öldürür kurt olup elmanın içine girerek ama korktukları hem de hayvanca korktukları belli bu şehir öldürülmemiş miydi kendileri öldürülmeden önce bu şehrin kemikleri birer birer kırılıp derisi yüzülmemiş miydi derisinden kitap kabı yapılmamış mıydı yağından sabun saçlarından sicim ama işte duruyordu karşılarında gecenin ve buz gibi esen yelin içinde sıcak bir fırancala gibi vakıt hızla ilerliyordu yaklaşıyordum gece yarılarına Belveder yolunda düşündüm Lehlileri kahraman bir mazurka oynuyorlar tarihleri boyunca Belveder yolunda düşündüm Lehlileri bana ilk ve belki de son nişanımı bu sarayda verdiler tören memuru açtı yaldızlı ak kapıyı girdim büyük salona genç bir kadınla saçları saman sarısı kirpikleri mavi ortalıkta da ikimizden başka kimseler yoktu bir de akvareller bir de incecik koltuklar kanapeler bebekevlerindeki gibi ve sen bundan dolayı bir resimdin açık maviyle çizilmiş belki de bir taş bebektin belki bir pırıltıydın düşümden damlamış sol mememin üstüne uyuyordun alacakaranlıkta alt ranzada ak boynun uzundu yuvarlaktı .
yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığın yoktu ve işte Kırakof şehrinde Kapris Barı vakıt hızla ilerliyor gece yarılarına yaklaşıyoruz ayrılık masanın üstündeydi kahve bardağınla limonatamın arasında onu oraya sen koydun bir taş kuyunun dibindeki suydu bakıyorum eğilip bir koca kişi gülümsüyor bir buluta belli belirsiz sesleniyorum seni yitirmiş geri dönüyor sesimin yankıları ayrılık masanın üstündeydi cıgara paketinde gözlüklü garson getirdi onu ama sen ısmarladın kıvrılan bir dumandı gözlerinin içinde senin cıgaranın ucunda senin ve hoşça kal demeğe hazır olan avucunda ayrılık masanın üstünde dirseğini dayadığın yerdeydi aklından geçenlerdeydi ayrılık benden gizlediklerinde gizlemediklerinde ayrılık rahatlığındaydı senin senin güvenindeydi bana büyük korkundaydı ayrılık birdenbire kapın açılır gibi sevdalanmak birilerine ansızın oysa beni seviyorsun ama bunun farkında değilsin ayrılık bunu farketmeyişindeydi senin .
ayrılık kurtulmuştu yerçekiminden ağırlığı yoktu tüy gibiydi diyemem tüyün de ağırlığı var ayrılığın ağırlığı yoktu ama kendisi vardı vakıt hızla ilerliyor gece yarıları yaklaşıyor bize yürüdük yıldızlara değen Ortaçağ duvarlarının karanlığında vakıt hızla akıyordu geriye doğru ayak seslerimizin yankıları sarı sıska köpekler gibi geliyordu ardımızdan koşuyordu önümüze Yegelon Üniversitesi'nde şeytan taşlara tırnaklarını batıra batıra dolaşıyor bozmağa çalışıyor Kopernik'in Araplardan kalma usturlabını ve pazar yerinde bezzazlar çarşısının kemerleri altında rok end rol oynuyor Katolik öğrencilerle vakıt hızla ilerliyor gece yarılarına yaklaşıyoruz vuruyor bulutlara kızıltısı Nova Huta'nın orda köylerden gelen genç işçiler madenle birlikte ruhlarını da alev alev döküyor yeni kalıplara ve ruhların dökümü madenin dökümünden bin kere zordur Meryem Ana kilisesinde çan kulesinde saat başlarını çalan borozan gece yarısını çaldı Ortaçağdan gelen çığlığı yükseldi şehre yaklaşan düşmanı verdi haber ve sustu gırtlağına saplanan okla ansızın borazan iç rahatlığıyla öldü .
ve ben yaklaşan düşmanı görüp de haber veremeden öldürülmenin acısını düşündüm vakıt hızla ilerliyor gece yarıları ışıklarını yeni söndürmüş bir vapur iskelesi gibi arkada kaldı seher vaktı habersizce girdi gara ekspres yağmurlar içindeydi Pırağ bir gölün dibinde gümüş kakma bir sandıktı kapağını açtım içinde genç bir kadın uyuyor camdan kuşların arasında saçları saman sarısı kirpikleri mavi yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu kapadım kapağı yükledim sandığı yük vagonuna habersizce usulcacık çıktı gardan ekspres baktım arkasından kollarım iki yanıma sarkık yağmurlar içindeydi Pırağ sen yoksun uyuyorsun alacakaranlıkta alt ranzada üst ranza bomboş sen yoksun yeryüzünün en güzel şehirlerinden biri boşaldı içinden elini çektiğin bir eldiven gibi boşaldı söndü artık seni görmeyen aynalar nasıl sönerse yitirilmiş akşamlar gibi Vıltava suyu akıyor köprülerin altından sokaklar bomboş .
bütün pencerelerde perdeler inik tıramvaylar bomboş geçiyor biletçileri vatmanları bile yok kahveler bomboş lokantalar barlar da öyle vitrinler bomboş ne kumaş ne kıristal ne et ne şarap ne bir kitap ne bir şekerleme kutusu ne bir karanfil şehri duman gibi saran bu yalnızlığın içinde bir koca kişi yalnızlıkta on kat artan ihtiyarlığın kederinden silkinmek için Lejyonerler Köprüsü'nden martılara ekmek atıyor gereğinden genç yüreğinin kanına batırıp her lokmayı vakıtları yakalamak istiyorum parmaklarımda kalıyor altın tozları hızlarının yataklı vagonda bir kadın uyuyor alt ranzada yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu saçları saman sarısı kirpikleri mavi elleriyse gümüş şamdanlarda mumlardı üst ranzada uyuyanı göremedim ben değilim bir uyuyan varsa orda belki de üst ranza boş .
Moskova'ydı üst ranzadaki belki duman basmış Leh toprağını Birest'i de basmış iki gündür uçaklar kalkıp inemiyor ama tirenler gelip gidiyor bebekleri akmış gözlerin içinden geçiyorlar Berlin'den beri kompartımanda bir başımayım karlı ovaların güneşiyle uyandım ertesi sabah yemekli vagonda kefir denen bir çeşit ayran içtim garson kız tanıdı beni iki piyesimi seyretmiş Moskova'da garda genç bir kadın beni karşıladı beli karınca belinden ince saçları saman sarısı kirpikleri mavi tuttum elinden yürüdük yürüdük güneşin altında karları çıtırdata çıtırdata o yıl erken gelmişti bahar o günler Çobanyıldızına haber uçurulan günlerdi Moskova bahtiyardı bahtiyardım bahtiyardık yitirdim seni ansızın Mayakovski Alanı'nda yitirdim ansızın seni oysa ansızın değil çünkü önce yitirdim avucumda elinin sıcaklığını senin sonra elinin yumuşak ağırlığını yitirdim avucumda sonra elini ve ayrılık parmaklarımızın birbirine ilk değişinde başlamıştı çoktan ama yine de ansızın yitirdim seni asfalt denizlerinde otomobilleri durdurup baktım içlerine yoksun .
bulvarlar karlı seninkiler yok ayak izleri arasında botlu iskarpinli çoraplı çıplak senin ayak izlerini birde tanırım milisyonerlere sordum görmediniz mi eldivenlerini çıkarmışsa ellerini görmemek olmaz elleri gümüş şamdanlarda mumlardır milisyonerler büyük bir nezaketle karşılık veriyor görmedik Đstanbul'da Sarayburnu akıntısını çıkıyor bir romorkör ardında üç mavna gak gak ediyor da vak vak ediyor da martı kuşları seslendim mavnalara Kızıl Meydan'dan romorkörün kaptanına seslenemedim çünkü makinası öyle gümbürdüyordu ki sesimi duyamazdı yorgundu da kaptan ceketinin düğmeleri de kopuktu seslendim mavnalara Kızıl Meydan'dan görmedik girdim giriyorum Moskova'nın bütün sokaklarında bütün kuyruklara ve yalnız kadınlara soruyorum yün başörtülü güler yüzlü sabırlı sessiz kocakarılar al yanaklı kopça burunlu tazeler şapkaları yeşil kadife ve genç kızlar tertemiz sımsıkı gayetle de şık belki korkunç kocakarılar bezgin tazeler şapşal kızlar da var ama onlardan .
bana ne güzeli kadın milleti erkeklerden önce görür ve unutmaz görmediniz mi saçları saman sarısı kirpikleri mavi kara paltosunun yakası ak ve sedef düğmeleri kocaman Pırağ'da aldı görmedik vakıtlarla yarışıyorum bir onlar öne geçiyor bir ben onlar öne geçince ufalan kırmızı ışıklarını görmez olacağım diye ödüm kopuyor ben öne geçtim mi ışıldakları gölgemi düşürüyor yola gölgem koşuyor önümde gölgemi yitireceğim diye de bir telâştır alıyor beni tiyatrolara konserlere sinemalara giriyorum Bolşoy'a girmedim bu gece oynanan operayı sevmezsin Kalamış'ta Balıkçının Meyhanesine girdim ve Sait Faik'le tatlı tatlı konuşuyorduk ben hapisten çıkalı bir ay olmuştu onun karaciğeri sancılar içindeydi ve dünya güzeldi lokantalara giriyorum estırat orkestraları yani cazları ünlülerin sırmalı kapıcılara bahşiş sever dalgın garsonlara gardroptakilere ve bizim mahalle bekçisine soruyorum görmedik çaldı geceyarısını Stırasnoy Manastırı'nın saat kulesi oysa manastır da kule de yıkıldı çoktan yapılıyor şehrin en büyük sineması oralarda .
oralarda on dokuz yaşıma rastladım birbirimizi birde tanıdık oysa birbirimizin yüzünü görmüşlüğümüz yoktu fotoğraflarımızı bile ama yine de birbirimizi birde tanıdık şaşmadık el sıkışmak istedik ama ellerimiz birbirine dokunamıyor aramızda kırk yıllık zaman duruyor uçsuz bucaksız donmuş duruyor bir kuzey denizidir ve Stırasnoy Alanı'na şimdi Puşkin Alanı kar yağmaya başladı üşüyorum hele ellerim ayaklarım oysa yün çoraplıyım da kunduralarımla eldivenlerim kürklü çorapsız olan oydu bezle sarmış postallarında ayaklarını elleri çıplak ağzında ham bir elmanın tadı dünya on dördünde bir kız memesi sertliği avuçlarındaki gözünde türkülerin boyu kilometre kilometre ölümün boyu bir karış ve haberi yok başına geleceklerin hiçbirinden onun başına gelecekleri bir ben biliyorum çünkü inandım onun bütün inandıklarına sevdim seveceği bütün kadınları yazdım yazacağı bütün şiirleri yattım yatacağı bütün hapislerde geçtim geçeceği bütün şehirlerden hastalandım bütün hastalıklarıyla bütün uykularını uyudum gördüm göreceği bütün düşleri bütün yitireceklerini yitirdim .
saçları saman sarısı kirpikleri mavi kara paltosunun yakası ak ve sedef düğmeleri koskocaman görmedim II On dokuz yaşım Beyazıt Meydanı'ndan geçiyor çıkıyor Kızıl Meydan'a Konkord'a iniyor Abidin'e rastlıyorum da meydanlardan konuşuyoruz evveli gün Gagarin en büyük meydanı dolaşıp döndü Titof da dolaşıp dönecek hem de on yedi buçuk kere dolanacak ama daha bundan haberim yok meydanlarla yapılardan konuşuyoruz Abidin'le tavan arasındaki otel odamda Sen ırmağı da akıyor Notr Dam'ın iki yanından ben geceleyin penceremden bir ay dilimiymiş gibi görüyorum Sen ırmağını rıhtımında yıldızların bir de genç bir kadın uyuyor tavan arasındaki odamda Paris damlarının bacalarına karışmış yıllardır böyle derin uykulara dalmışlığı yoktu saman sarısı saçları bigudili mavi kirpikleriyse yüzünde bulut çekirdekteki meydanla çekirdekteki yapıdan konuşuyoruz Abidin'le meydanda fırdönen Celâlettin'den konuşuyoruz .
Abidin uçsuz bucaksız hızın renklerini döktürüyor ben renkleri yemiş gibi yerim ve Matis bir manavdır kosmos yemişleri satar bizim Abidin de öyle Avni de Levni de mikroskobun ve füze lumbuzlarının gördüğü yapılar meydanlar renkler ve şairleri ressamları çalgıcıları onların hamlenin resmini yapıyor Abidin yüz elliye altmışın meydanlığında suda balıkları nasıl görüp suda balıkları nasıl avlayabilirsem öyle görüp öyle avlayabilirim kıvıl kıvıl akan vakıtları tuvalinde Abidin'in Sen ırmağı da bir ay dilimi gibi genç bir kadın uyuyor ay diliminin üstünde onu kaç kere yitirip kaç kere buldum daha kaç kere yitirip kaç kere bulacağım işte böyle işte böyle kızım düşürdüm ömrümün bir parçasını Sen ırmağına Sen Mişel Köprüsü'nden ömrümün bir parçası Mösyö Düpon'un oltasına takılacak bir sabah çiselerken aydınlık Mösyö Düpon çekip çıkaracak onu sudan Paris'in mavi suretiyle birlikte ve hiçbir şeye benzetemiyecek ömrümün bir parçasını ne balığa ne pabuç eskisine atacak onu Mösyö Düpon gerisin geriye Paris'in suretiyle birlikte suret eski yerinde kalacak. Sen ırmağıyla akacak ömrümün bir parçası büyük mezarlığına ırmakların .
damarlarımda akan kanın hışırtısıyla uyandım parmaklarımın ağırlığı yok parmaklarım ellerimle ayaklarımdan kopup havalanacaklar salına salına dönecekler başımın üstünde sağım yok solum yok yukarım aşağım yok Abidin'e söylemeli de resmini yapsın Beyazıt Meydanı'nda şehit düşenin ve Gagarin Yoldaşın ve daha adını sanını kaşını gözünü bilmediğimiz Titof Yoldaşın ve ondan sonrakilerin ve tavan arasında yatan genç kadının Küba'dan döndüm bu sabah Küba meydanında altı milyon kişi akı karası sarısı melezi ışıklı bir çekirdek dikiyor çekirdeklerin çekirdeğini güle oynaya sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin işin kolayına kaçmadan ama gül yanaklı bebesini emziren melek yüzlü anneciğin resmini değil ne de ak örtüde elmaların ne de akvaryumda su kabarcıklarının arasında dolanan kırmızı balığınkini sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin 1961 yazı ortalarında Küba'nın resmini yapabilir misin çok şükür çok şükür bugünü de gördüm ölsem de gam yemem gayrının resmini yapabilir misin üstat yazık yazık Havana'da bu sabah doğmak varmışın resmini yapabilir misin bir el gördüm Havana'nın 150 kilometre doğusunda deniz kıyısına yakın bir duvarın üstünde bir el gördüm .
ferah bir türküydü duvar el okşuyordu duvarı el altı aylıktı okşuyordu boynunu anasının on yedi yaşındaydı el ve Mariya'nın memelerini okşuyordu avucu nasır nasırdı ve Karayip denizi kokuyordu yirmi yaşındaydı el ve okşuyordu boynunu altı aylık oğlunun yirmi beş yaşındaydı el ve okşamayı unutmuştu çoktan otuz yaşındaydı el ve Havana'nın 150 kilometre doğusunda deniz kıyısında bir duvarın üstünde gördüm onu okşuyordu duvarı sen el resimleri yaparsın Abidin bizim ırgatların demircilerin ellerini Kübalı balıkçı Nikolas'ın da elini yap karakalem kooperatiften aldığı pırıl pırıl evinin duvarında okşamaya kavuşan ve okşamayı bir daha yitirmeyecek Kübalı balıkçı Nikolas'ın elini kocaman bir el deniz kaplumbağası bir el ferah bir duvarı okşayabildiğine inanamayan bir el artık bütün sevinçlere inanan bir el güneşli denizli kutsal bir el Fidel'in sözleri gibi bereketli topraklarda şekerkamışı hızıyla fışkırıp yeşerip ballanan umutların eli 1961'de Küba'da çok renkli çok serin ağaçlar gibi evler ve çok rahat evler gibi ağaçlar diken ellerden biri .
Paris'te bir kestane ağacı olacak Paris'in ilk kestanesi Paris kestanelerinin atası Đstanbul'dan gelip yerleşmiş Paris'e Boğaz sırtlarından .çelik dökmeğe hazırlanan ellerden biri mitralyözü türküleştiren türküleri mitralyözleştiren el yalansız hürriyetin eli Fidel'in sıktığı el ömrünün ilk kurşunkalemiyle ömrünün ilk kâadına hürriyet sözcüğünü yazan el hürriyet sözcüğünü söylerken sulanıyor ağızları Kübalıların balkutusu bir karpuzu kesiyorlarmış gibi ve gözleri parlıyor erkeklerinin ve kızlarının eziliyor içi dokununca dudakları hürriyet sözcüğüne ve koca kişileri en tatlı anılarını çekip kuyudan yudum yudum içiyor mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin hürriyet sözcüğünün resmini ama yalansızının akşam oluyor Paris'te Notr Dam turuncu bir lamba gibi yanıp söndü ve Paris'in bütün eski yeni taşları turuncu bir lamba gibi yanıp söndü bizim zanaatları düşünüyorum şiirciliği resimciliği çalgıcılığı filan düşünüyorum ve anlıyorum ki bir ulu ırmak akıyor insan eli ilk mağaraya ilk bizonu çizdiğinden beri sonra bütün çaylar yeni balıkları yeni su otları yeni tatlarıyla dökülüyor onun içine ve kurumayan uçsuz bucaksız akan bir odur.
Varşova .Moskova .Krakof . Nazım HĐKMET Tiren. başımın.Havana .Pırağ .hâlâ sağ mıdır bilmem sağsa iki yüz yaşında filân olmalı gidip elini öpmek isterdim varıp gölgesinde yatsak isterdim bu kitabın kâadını yapanlar yazısını dizenler nakışını basanlar bu kitabı dükkânında satanlar para verip alanlar alıp da seyredenler bir de Abidin bir de ben bir de bir saman sarısı belâsı.Paris .Moskova .
Afyon'dakiler Dumlupınar'dakiler de elbet ve de Aydın'da.ŞEHĐTLER Şehitler. mezardan çıkmanın vaktidir! Şehitler. Sakarya'da. siz toprak altında ulu köklerimizsiniz yatarsınız al kanlar içinde. uyanın! Biz toprak üstünde derin uykulardayız. siz toprak altında derin uykudayken düşmanı çağırdılar. Şehitler. Kuvâyi Milliye şehitleri. Antep'te vurulup düşenler. satıldık. Kuvâyi Milliye şehitleri. kalkıp uyandırın bizi! . Kuvâyi Milliye şehitleri. Đnönü'nde.
Simavne Kadısı oğlu Bedreddinin en büyük müridine. Risalenin altmış beşinci sayfasına gelmiştim. Stilaryum Sakız adası karşısında kâindir.» Stilaryumdaki âdi Türk köylüsüsün vaız ve nasihatlarını bu kadar vuzuhla anlatan Cenevizlilerin sırkâtibi. sivri sakalı. Cenevizlilere sırkâtip olarak hizmet eden Dukas. sarı uzun merasimli yüzüyle gözümün önüne geldi. her iki manasında da. Mezkûr köylü Türklere vaiz ve nesayihte bulunuyor ve kadınlar müstesna olmak üzere erzak. melbûsat. mevaşi ve arâzi gibi şeylerin kâffesinin umumun mâli müştereki addedilmesini tavsiye ediyor idi.uyandırın bizi! Şehitler. beni güldürdü. Börklüce Mustafaya «âdi» demesi. Kuvâyi Milliye şehitleri. mezardan çıkmanın vaktidir! 1959 SĐMAVNE KADISI OĞLU ŞEYH BEDRETTĐN DESTANI Darülfünün Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisi Mehemmed Şerefeddin Efendinin 1925-1341 senesinde Evkafı Đslâmiye Matbaasında basılan «Simavne Kadısı oğlu Bedreddin» isimli risalesini okuyordum. Sonra birdenbire risalenin müellifi Mehemmed . siyah kadife elbisesi. tarihi kelâm müderrisinin bu altmış beşinci sayfasında diyordu ki: «O zamanlarda Đyonyen körfezi medhalinde kâin ve avam lisanında Stilaryum Karaburun tesmiye edilen dağlık bir memlekette âdi bir Türk köylüsü meydana çıktı.
Kendimi biraz daha zorlıyabilsem. Đkiye geliyor. Burjuvazi. başım böyle gözlerimi bulandıracak kadar ağrımasa. Evrakları temyizde. Kapakta. En çok cıgara içen de o. hapishane bilecek ki. Bir aspirin olsa. ağır kokulu bir su birikintisine benziyen havasında dolaşan sesleri dinliyorum. Üstümüzdeki koğuştan idamlık eşkıyaların zincir sesleri geliyordu. Yarısı güneşten solmuş vişne çürüğü bir kapağı var. bize. Risalesinde Bedreddinin gayesinden bahsederken. Üçü de kollarını pencerelerin demirlerine doluyorlar. dışardaki şehrin en kalabalık meydanında göğüsleri yaftalı üç beyaz uzun gömlek sallanmıştır. Seslerini hiç işitmedim. Başucumdaki çiviye asılı şimendifer marka saata baktım. durgun. Bu düdük sesleri ne zaman böyle deli bir sirayetle. at kişnemeleri. Gündüzleri arka avluya çıkarıldığımız vakit kaç defa onların pencerelerine baktım. birisi soldaki pencerede. belki de hiç sebepsiz.Şerefeddin Efendiyi düşündüm. Gözüme. Yağmurlu bir akşam kararı giyip döndüklerinden beri hep böyle sabahlara kadar demirlerini şakırdatıp dolaşıyorlar. üstünlü esreli sülüs bir yazıyla risalenin adı bir tuğra gibi . dağları çok iyi görebildikleri halde onlar hep aşağıya. Ve hep böyle yalnız geceleri konuşan zincirleri birdenbire bir sabah karanlığında susarsa. Darülfünün Đlâhiyat Fakültesi müderrisi de Bedreddinin kurunu vüstaî köylü sosyalizmi için neden düşünmesin? Đlâhiyat bakımından kadın mal değil midir? Risaleyi kapadım. Gözlerim yanıyordu amma uykum yoktu. avluya. Zira vahdeti mevcûda kail olan şeyhinin Mustafaya bunu istisna ettirecek bir dersi hususiyet vermediği muhakkaktır. çok uzak yılların kılıç şakırtıları. Đkisi sağdaki pencerenin içinde oturur.» diyen bu tarihi kelâm müderrisini asırların üstüne remil atıp insanların zamirini keşfetmekte yedi tulâ sahibi buldum. Koğuşun sıcak. Bir cıgara. Bütün hapishane içinde bir kerre olsun türkü söylemiyen sade onlardır. Üç insan. Kulelerdeki jandarmalar yine bu gece düdüklerini daha sık. istihsal âletlerinin içtimaileştirileceğini duyunca tabiatiyle bundan içtimaileştirilmenin kadınlara da teşmil edileceği neticesini çıkarıyor. Bir cıgara daha.» Burjuvazinin modern amele sosyalizmi için düşündüğünü. kadın ve çocuk çığlıkları içinde iki ışıklı ümit sözü gibi Bedreddinle Mustafanın yüzlerini görebileceğim. Oldukları yerden denizi. Avuçlarımın içi yanıyor. telaşlansalar ben kendimi karanlık bir gece batan bir gemide sanırım. Benden başka yirmi sekiz insanı ve terli çimentosuyla koğuş uyuyor. Đlk yakalanıp arkadaşlarını ele veren bu tek başına oturanmış. mevâşi ve arâzi gibi şeylerin umumî mali müşterek addedilmesini tavsiye eden Börklücenin kadınları bundan istisna etmesi bizce efkârı umumiyyeye karşı ihtiyar etmiş olduğu bir takiyye ve tesettürdür. daha keskin öttürüyorlardı. Kafamda Bedreddin ve Börklüce Mustafa. kırbaç sesleri. insanlara bakıyorlar. «Erzak. Ve Marksla Engelsten iki cümle geldi aklıma: «Burjuva için karısı alelâde bir istihsal âletidir. demin kapatıp çimentoya bıraktığım risale ilişti.
Dukastan ve hattâ Şerefeddin Efendiden okuya okuya ezberlediğim satırlar var: «Şeyh Bedreddinin tevellüdü 770 etrafında olmak lâzım geleceğini kuvvetle tahmin etmek mümkündür.» «Mübalega cenk olundu. Ve mükemmel asker ve teçhizat ile Aydın elinde anın başına ine.» «Mısırdan Edirneye avdetinde ebeveynini burada berhayat bulmuş idi.» «Mustafa.. Neşriden.» «Diyordu ki: "Ben senin emlâkine tasarruf edebildiğim gibi sen de benim emlâkime aynı suretle tasarruf edebilirsin. o dahi Đznikten kaçtı.. Bu Đlâhiyat Fakültesi müderrisinin sülüs yazısından. Çelebi Sultan Mehmedin Sarohan valisi Sisman bu sahte rahibe karşı hareket ettiyse de Stilaryumun dar geçitlerinden ileriye geçmeğe muvaffak olamadı. «Bu esnada müşarünileyhin halifesi Mustafanın Aydın elinde avazeyi huruç ve fesat ve ilhadı Sultan Mehemmed'in kulağına vâsıl oldu." demektedir.» «Çelebi Sultan Mehmet kardeşlerine galebe ile vaziyete hâkim olunca Şeyh Bedreddini Đznikte ikamete memur eylemiş idi." Köylü avam halkı bu nevi sözlerle kendi tarafına celp ve cezb ettikten sonra hırıstiyanlar ile dostluk tesisine çalıştı. Andan gelip Ağaçdenizine girdi. Aklımda Đbni Arabşahtan. Âşıkpaşazâdeden. Andan göçtü Karaburuna vardı.» «Kendisinin buraya vürudu peder ve validesini ziyaret maksadile olabileceği gibi bu şehirde tasaltun etmiş olan Musa Çelebinin daveti vakıasile olmak ihtimali de vardır.yazılı. Đsfendiyardan bir gemiye binip Eflak eline geçti. Derhal Rumiyei suğra ve Amesye Padişahı olan Şehzade Sultan Muradın ismine hükmü hümayün sadır oldu ki Anadolu askerlerini cem ile mülhid Mustafanın def'ine kıyam eyliye.» . diye düşünüyorum. Kapağın içinden sararmış sayfa yapraklarının yırtık kenarları çıkıyor... o surette ki kalbim demir de olsa selâbetine rağmen eriyecek. Ve günden güne artıyor.» «Tahsilini Mısırda ikmâl etmiş olan Şeyh Bedreddin senelerce burada kalmış ve hiç şüphesiz bu muhitte büyük bir kuvveti ilmiyeye mazhar olmuş idi. Đdrisi Bitlisiden.» «Simavne kadısı oğlu işitti kim Börklücenin hali terakki etti. kamış kaleminden.» «Şeyhi Đznike serdiklerinde kethüdası Börklüce Mustafa Aydın eline vardı.» «Şeyh burada itmam etmiş olduğu Teshil mukaddemesinde ". dividinden ve rıhından Bedreddinimi kurtarmak lâzım. on bine yakın müfsit ve mülhid müritlerinden olan asker ile şehzadeye mükabeleye kıyam eylediler... Đsfendiyara vardı.Kalbimin içindeki ateş tutuşuyor.
Kolları yekdiğerinden ayrı olarak bir tahta üzerine çivilendikten sonra büyük bir alay ile şehirde gezdirildi. Acemden henüz gelmiş bir danişmend var idi. Đnsan başını dışarı çıkaramıyor. Bunlar "Dede Sultan iriş" nidalarile mütevekkilâne ölüme tevdii nefs ettiler. Yukardakilerin zincir şakırtıları biraz yavaşladı.. Ve biz burada denizi ancak ufuk halinde görebiliyoruz. Saate baktım. denizle duvarımızın birleştiği yere bakmak istedik. gideceklerin giderdiler bey kullarına timar verdiler. Pencerenin demir çubukları çok dar.» «Sağ kalanlar Ayasluğa getirildiler. «Ve Bayezid Paşanın teklifiyle bazı kimseler Kadı Bedreddinin silki mütabaatına ve müritliğine dahil oldular. Fakat imkânı yok. Sultan Mehemmed yanında olurdu. Bir cıgara daha yaktım. Durmuş. Bir nice günden sonra cünüb müritlerinden birkaçı gelip anı andan aldılar. «Sirozda Sultan Mehemmede getirdiler. Yalnız birisi dolaşıyor. Mustafa bir deve üzerinde çarmıha gerildi.» «Bu esnada Ağaçdenizindeki Bedreddinin hali terakkide idi. Herhalde o tek başına soldaki pencerede oturandır. Dışarda rüzgâr çıktı. Kendisine sadık kalan mahremanı Mustafanın gözü önünde katledildi. Her taraftan birçok halk yanına toplandılar. Bundan dolayı Sultan Mehemmedin bizzat hareketi icab etti. Bilumum halkın kendisiyle birleşmesine remak kalmış idi. Çimentonun üstünden Mehemmed Şerefeddin Efendinin risalesini aldım. Anı dahi anda astı. Bayezid Paşa yine Manisaya geldi Torlak Kemali anda buldu. şimdi yolparacılar koğuşundan yine o yayla türküsünü söylemeğe başlasalar başımın ağrısı bir anda diniverecektir. Mevlâna Hayder derlerdi." «Andan Simavne Kadısı oğlunu pazara iletip bir dükkân önünde berdar ettiler. Penceremizin altı kayalık olacak. Mevlâna Hayder etti "şeran bunun katli helâl amma mali haramdır.. Eğildim.» Başım çatlıyacak gibi. Bana öyle geliyor ki.«Bir çok kan döküldükten sonra tevfiki ilâhi ile o leşkeri ilhad mağlub oldu. Kaç defa oraya. Penceremizin altındaki deniz. zincir ve düdük seslerini kapatarak homurdanıyor. Ve birkaç tedbir ile orman içinde derdest edip bağladılar.» «Ahir Börklüceyi paraladılar ve on vilâyeti teftiş ettiler. Börklüceye tatbik olunan en müthiş işkenceler bile onu fikri sabitinden çeviremedi. Şimdi dahi ol diyarda müritleri vardır. . Đçimde bir Anadolu türküsü dinlemek ihtiyacı var.
Birdenbire kendimi o bir türlü göremediğimiz. Konuşan o: «— Cenevizlilerin sırkâtibi Dukasın yazdıklarını unuttun mu? Sakız adasında Turlut tesmiye olunan manastırda ikamet eden Giritli bir keşişten bahsettiğini hatırlamıyor musun? Ben.» Tarihi kelâm üstadının bu sözleri söyledikten sonra atacağı ilâhi kahkakayı da duyar gibi oluyorum. Örttüm. hareket. hem maddiyundan olduğunu iddia eder. ayaklarım çıplak ve yekpare bir libasa bürünmüş olarak denizin dalgalarını aşıp gelmez miydim?» Pencerenin demirleri dışında hiçbir yere tutunmasına imkân olmadan böyle boylu boyunca durup bu sözleri söyleyene baktım. üstüne üstlük aradan asırlar geçmiş iken. Benden başka yirmi sekiz insanı ve terli çimentosuyla uyuyan koğuşu bıraktık. hem de Giritli keşiş gibi. Şefik bir şeyler mırıldanarak uykusunda döndü. Bu yolculukta gördüğüm ses. diyordu. şekil manzaralarını parça parça ve çoğunu — eski bir itiyat yüzünden —. Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisinin altmış beşinci sayfasını açtım yine. Elimden tuttu.. Karısının gönderdiği gelinlik yorganı kaydı. yıllarca sonra. yahut sadece Çelebi Sultan Mehmet devrine gittik. bilmiyorum. Ve işte size anlatmak istediğim macera bu yolculuktur. Şerefeddin Efendi öldü mü. yani Börklüce Mustafanın "dervişlerinden biri" bu Giritli keşişe de böyle baş açık. Börklücenin müridiyle yan yana karanlık denizin dalgalarını sessizce aşarak yılların arkasına. Penceredekine doğru yürüdüm. Gerçekten de dediği gibiydi. renk. Ben maceramı anlatayım. Yekpare libası aktı. sultan Gıyaseddin Ebülfeth Mehemmed bin ibni Yezidülkirişçi. Fakat eğer sağsa ve bu yazdıklarımı okursa benim için: «Gidi hain. asırlarca geriye. Denizin üstündeki pencerenin arkasında birisi var. Şöyle ki: . ben bu satırları yazarken Đlâhiyat Fakültesi müderrisini düşünüyorum. Fakat zarar yok. diyecektir.bir çeşit uzunlu kısalı satırlar ve arasıra kafiyelerle tesbit etmeğe çalışacağım. Börklücenin denizleri sessizce aşan müridiyle konuştuğundan dem vurur. Bu ses: — Gürültü etmeksizin denizin dalgalarını aşarak senin yanında bulunuyorum. denizle duvarımızın birleştiği yerde. kayaların üstünde buldum. Başımın ağrısı birdenbire dindi. Hazret kahkahasını atadursun. Şimdi.Benim yatağımın yanında tornacı Şefiğin yatağı vardı. sağ mı. Yataktan çıktım. Döndüm. Cenevizlilerin sırkâtibinden bir iki satır ancak okumuştum ki başımın ağrıları içinde kulağıma bir ses geldi.
Sedirde al yeşil.1. bir ölüm türküsü rüzgâr idi. Köylünün göz nuru zeamet alın teri timar idi. dal dal Bursa ipeklisi. timar idi. Ve yolların sonu kale kapısında kılıçlar şakırdar köpüklü atlar kişner iken çarşıda her lonca kesmiş kendi pirinden ümidi tarumar idi. Velhasıl hünkâr idi. gümüş ibriklerde şarap. rüzgâr idi. Kırık testiler susuz su başarında bıyık buran sipahiler var idi. yollarda topraksız insanın ve insansız toprağın feryadını duyar idi. Yolcu. . duvarda mavi bir bahçe gibi Kütahyalı çiniler. bakır lengerlerde kızarmış kuzular nar idi. Çelebi hünkâr idi amma Âl Osman ülkesinde esen bir kısırlık çığlığı. Öz kardeşi Musayı ok kirişiyle boğup yani bir altın leğende kardeş kanıyla aptest alarak Çelebi Sultan Memet tahta çıkmış hünkâr idi.
sazlıklarından ısıtma gelir. Balıklarının eti yavan olur. Yanında Đznik kasabası. Bir kuyu suyu gibi içindedir dağların.ahüzar idi. Bizim burada göller dumanlıdırlar. Bu göl Đznik gölüdür. Bu göl Đznik gölüdür. ve göl insanı sakalına ak düşmeden ölür. 2. Đznik kasabasında kırık bir yürek gibidir demircilerin örsü. Derindir. Karanlıktır. Durgundur. .
Karşısında diz çökmüşler ve karşıdan bir dağa bakar gibi bakıyorlar ona. Çekik çocuk gözleri kurnaz ve sarı parmakları saz gibi. Bedreddin ak bir koyun postu üstüne oturmuş. Bu kasaba Đznik kasabası.Çocuklar açtır. Ve delikanlılar türkü söylemez. Bu ev esnaf mahallesinde bir ev. Bu evde bir ihtiyar vardır Bedreddin adında. Kurutulmuş balığa benzer kadınların memesi. Boyu küçük sakalı büyük sakalı ak. Bakıyor: . Hattı talik ile yazıyor «Teshil»i.
Kıyıda çıplak ayaklı bir kadın ağlamaktadır.. gidiyor parçalanmak için karşı dağlara. Dağ başlarının kalın sesli sipahileri güneşin boynunu vurup . Bakmaktan bıkıp usanmayıp bakmağa doymıyarak Đznik sürgünü Bedreddine bakıyorlar.. 3. Ve gölde ipi kopmuş boş bir balıkçı kayığı bir kuş ölüsü gibi suyun üstünde yüzüyor. Đznik gölünde akşam oldu. Bakıyor: kartal gagalı Torlak Kemâl.Başı tıraşlı kalın kaşlı ince uzun boylu Börklüce Mustafa. Gidiyor suyun götürdüğü yere.
Kıyıda çıplak ayaklı bir kadın ağlamaktadır. Ve kuvveti ilmi. sırrı tevhidi gerçeklendirip . Ve sular parmaklarından dökülüp tekrar göle dönerken dedi kendi kendine: «— O âteş ki kalbimin içindedir tutuşmuştur günden güne artıyor. Bedreddin eğildi suya avuçlayıp doğruldu. Ben gayrı zuhur ve huruç edeceğim! Toprak adamları toprağı fethe gideceğiz. Đznik gölünde akşam oldu. bir sazan balığı yüzünden kaleye zincirlenen balıkçının kadını.kanını göle akıttılar... Dövülmüş demir olsa dayanmaz buna eriyecek yüreğim.
. . Kitaplarının adı: «Varidat»dı. 4. Al atların kolanını sıktılar..» • Ertesi gün gölde kayık parçalanır kalede bir baş kesilir kıyıda bir kadın ağlar ve yazarken Simavneli «Teshil»ini Torlak Kemâlle Mustafa öptüler şeyhlerinin elini... Ve Đznik kapısından dizlerinde çırılçıplak bir kılıç heybelerinde el yazma bir kitapla çıktılar.biz milletlerin ve mezheplerin kanunlarını iptâl edeceğiz.
on beş yaşında bir civan teni gibi.Börklüce Mustafa ile Torlak Kemâl. «cümle derdinden kurtulup piri pâk olsun diye. dedik. Bedreddinin elini öpüp atlarına binerek biri Aydın. toprağın eti.. Bedreddinin kelâmını söylemiş köylünün huzurunda. Haymana ovasında bir garip kuş öterken. Bu işler duyulur da durmak olur mu? Bir sabah erken. Görelim. «Varalım. biri Manisa taraflarına gittikten sonra ben de rehberimle Konya ellerine doğru yola çıktım ve bir gün Haymana ovasına ulaştığımızda Duyduk ki Mustafa huruç eylemiş Aydın elinde Karaburunda. sıska bir söğüt altında zeytin danesi yedik.. . Duyduk ki. ağalar topyekün kılıçtan geçirilip verilmiş ortaya hünkâr beylerinin timarı zeameti.» Duyduk ki.
dedik. güneş gibi.. aştık dağları dağları.» Düştük dağlara dağlara. Dedim ki bak.. incirler iri zümrüt gibidir. burda insan toprak gibi. deniz gibi .dedik. Dedim ki: bak başladı karşımızda bir çocuk gibi gülmeğe bir adım geride ağlayan toprak. ışıl ışıldır ve körpe kuzu eti gibi aktır yumuşaktır etleri. kütükler zor taşıyor kehribar salkımları. Bir ikindi vakti can yoldaşıma dedim ki: geldik. Dostlar. Saz sepetlerde oynıyan balıkları gör: ıslak derileri pul pul. Yapışıp sapanın sapına şol kardeş toprağını biz de bir yol sürelim. Bak ki. ben yolculuk etmem bir başıma.
geniş omuzlu. Şimdi Börklüce yiğitlerinden. Sakızlı Rum bir gemiciymiş. Dost iseniz hoşgeldiniz. 5.. Üçüncüsü orta boylu. onu. Sarohan valisi Sismanın ordusunu. Müjde büyüktü. Đkincisinin çenesi kıvrık ve burnu dümdüzdü. bizimkiler Karaburunun dar. dağlık geçitlerinde tepelemişlerdir. Üçü de yanımdaki rehberim gibi yekpâre ak libaslıydılar. güneş ve toprak. Bu Aydınlıymış. Yalnız Hüseyin Erzurumluydu. Düşman iseniz boynunuz kıldan incedir. yani toprakları tekrar hünkâr beylerine vermek isteyenleri. kemerli büyük bir burnu vardı. Ve o zaman öğrendik ki. Şimdi düşünüyorum da. Burda insan gibi verimli deniz. Rehberim: . O da Börklüce müritlerinden. abanoz gibi siyah bir sakalı ve aynı renkte ihtiraslı gözleri. — Dostuz. Yine. sırma cepken giyer haramilerin kanıyla suladık da ondandır. Đlk sözü söyliyen Aydınlı oldu: — Dost musunuz düşman mı? dedi.bereketli. başaklar böyle ağır ve zeytinler böyle yağlı iseler. yolparacılar koğuşunda yatan ve o yayla türküsünü söyliyen Hüseyine benzetiyorum. Birisinin kıvırcık. Arkamızda hünkârın ve hünkâr beylerinin timar ve zeametli topraklarını bırakıp Börklücenin diyarına girdiğimizde bizi ilk karşılayan üç delikanlı oldu. dedik. biz onları. o yolparacılar koğuşunda yatan Hüseyin'e benziyeni dedi ki: — Buradan ta Karaburunun dibindeki denize dek uzayan kardeş soframızda bu yıl incirler böyle ballı. Vaktiyle Musanın dinindenmiş.
— Nöbet bizimdir. Vakit sabahtı. Rehberim önden gidiyor. dedi. onlarla aramızda duvar gibiydi. Bedreddin. Bir gece bir denizde bir yelkenli yapyalnızdı yıldızlarla. Yelkenler sönüktü. Bir gece bir denizde yalnız yıldızlar ve bir yelkenli vardı. Ve bu duvarın arkasından nal seslerini duyuyorduk. 6. Yanımıza Sakızlı Rum gemici Anastası da alıp ve ancak eşiğine bastığımız kardeş toprağını bırakarak tekrar Âl Osman oğullarının karanlığına daldık. Hava ıslak ve kederliydi. Biz üç çocuktuk. Su karanlıktı ve göz alabildiğine dümdüzdü. Bedreddin çocuğumuz Ona bir kötülük edecekler diye içimiz titriyordu. Gün ışığında gizlenip. Haberi Bedreddine iletelim. Bedreddin babamız. Gece Đznikten çıktık. dedi. Karanlık. . Karanlığın duvarı ardındaki nal sesleri yaklaşır gibi oldukça Bedreddine sokuluyorduk. Rumeline geçek.— Öyleyse tez dönelim. Yıldızlar sayısızdı. Oradan bir gemiye bindik. Bedreddini Đznikte. geceleri yol alarak Đsfendiyara ulaştık. göl kıyısında bulduk. Biz üç anaydık. Bedreddinin atı benim al atımla Anastasınki arasındaydı. Peşimizi atlılar kovalıyordu.
Ak sakalı boyundan büyük küçük ihtiyar güldü. Fısıltılar dolaşmıyor havalarda. Ben: — Ya! Bedreddin! dedim. Koç Salihle ben pruvada. uyuklıyan yelkenlerin tepesinde yıldızlardan başka bir şey görmüyoruz. sade onun uykusu.Sarı Anastasla Adalı Bekir hamladaydılar. Ve Bedreddin parmakları sakalına gömülü dinliyordu küreklerin şıpırtısını. Ve denizin içinden gürültüler duymuyoruz. dedi: — Sen bakma havanın durgunluğuna derya dediğin uyur uyur uyanır. karanlık su. . Sade bir dilsiz.
. 7. Köylü. Bir kızılca kıyamet! Karışmış birbirine . Yani Rumelinde bizden ne varsa tekmil kol kol Ağaçdenizine akıp gelmiş. çırak çarşıyı yakıp reaya zinciri bırakıp gelmiş.Bir gece bir denizde yalnız yıldızlar ve bir yelkenli vardı.. bey ekinini. Her şahin peşine yüz aslan takıp gelmiş. malûm derdi derunumuz» diye her daldan her köye bir şahin uçurmuşuz. Bir gece bir yelkenli geçip Karadenizi gidiyordu Deliormana Ağaçdenizine. «Malûm niçin geldik. Bu orman ki Deliormandır gelip durmuşuz demek Ağaçdenizinde çadır kurmuşuz...
bir kuyuya serinlesin diye karpuz salmış dinlenen ve sohbet eden dört çelebiye rastladık.at. Her birinin üstünde başka çeşit libas vardı. birisi fesli. Kavuklulardan ikincisi Şükrüllah bin Şihâbiddin imiş. bir ceviz ağacı altında. imansız mı? . demir.Sual: Ahir Börklüce paralanırsa imanla mı gidecek. Kavuklulardan üçüncüsü Âşıkpaşazâde imiş. padişahın on iki yaşındaki oğlunun elinden tutan Bayezid Paşanın Anadolu askerlerini topladığını duyduk. Lâkin bizi bir balık gibi çevik yapan şey bir kadın yüzünü ay ışığında seyretmek ihtirası değil. Dedi ki: . Đzmire yakın bir kervansaraya vardığımızda. mızrak. Galiba bir dildâde yüzünden. gürgenlerin dalları. ne böyle bir uğultu duymuşluğu var Deliorman deli olalı beri.. Dedi ki: — Bu sofinin başına birçok kimseler toplandı. Ve bunların dahi şer'i Muhammediye muhalif nice işleri âşikâr oldu. Anastası Deliormanda Bedreddinin ordugâhında bırakıp ben ve rehberim Geliboluya indik. yaprak. Kavuklulardan birisi Neşrî imiş. insan. meşelerin kökleri. Şehirden çıkıp Aydın yolunu tutmuştuk ki bir bağ içinde. 8. Ne böyle bir âlem görmüşlüğü vardır. Đzmirde çok oyalanmadık. Đzmir yoluyla Karaburuna. bu sefer şeyhinden Mustafaya haber ulaştırmak işiydi.. Bizden önce buradan denizi yüzerek geçen olmuş.. Dedi ki: — Halkı ibahet mezhebine davet eden Börklücenin üzerine Sultan Mehemmed Bayezid Paşa'yı gönderir. Üçü kavukluydu. Biz de denizi yüzerek karşı kıyıya vardık. Selâm aldık. Selâm verdiler. deri.
Sıcak. Sıcaktı. bir ceviz ağacı altında. 9. O. Yüzümüze baktı. Sıcaktı. Karaburuna.. Ve bir bağ içinde. Orda en yumuşak.. en sert en tutumlu. kımıldanmadan baktı. demiri kör bir bıçaktı sıcak. bir kuyuya saldıkları karpuzları serinletip sohbet edenleri nallarımızın tozları arkasında bırakarak Aydına. Fesli olan çelebi Đlâhiyat Fakültesi tarihi kelâm müderrisiydi. Börklücenin yanına vardık. . kayalardan iki gözü iki kartal gibi indi ovaya. Bulutlar doluydular.Cevap: Allah bilir anın çünkim biz anın mevti halini bilmezüz. Biz hemen atlarımızı mahmuzladık. Gözlerini kırpıştırarak kurnaz kurnaz gülümsedi. en cömert. bulutlar boşanacak boşanacaktı. Bir şey demedi. Sapı kanlı.
Sıcaktı.en seven. Sıcaktı. Baktı Karaburun dağlarından O baktı bu toprağın sonundaki ufka çatarak kaşlarını : Kırlarda çocuk başlarını Kanlı gelincikler gibi koparıp çırılçıplak çığlıkları sürükleyip peşinde beş tuğlu bir yangın geliyordu karşıdan ufku sarıp. Hükmü hümâyun sâdır olmuştu ki Şehzade Muradın ismine Aydın eline varıp Bedreddin halifesi mülhid Mustafanın başına ine. Bu gelen Şehzade Murattı. en güzel kadın: TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı. en büyük. .
onu. Bedreddin yiğitleri kayalardan ufka baktılar. Baktı O. en güzel kadın : TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı. Baktı. en büyük.Bedreddin halifesi mülhid Mustafa baktı. en cömert. en seven. en sert en tutumlu. Oysaki onlar bu toprağı. Baktı dimdik dosdoğru. Baktı korkmadan kızmadan gülmeden. . En yumuşak. Gitgide yaklaşıyordu bu toprağın sonu fermanlı bir ölüm kuşunun kanatlarıyla. bu kayalardan bakanlar. baktı köylü Mustafa.
en güzel kadın : TOPRAK nerdeyse doğuracak doğuracaktı. en sert.. Sıcaktı.üzümü. Bedreddin yiğitleri baktılar ufka. en seven. ince belli. narı. sütleri baldan koyu davarları. aslan yeleli atlarıyla duvarsız ve sınırsız bir kardeş sofrası gibi açmıştılar. en cömert. en büyük. Bulutlar doluydular. • En yumuşak. Sıcaktı. . Baktı. en tutumlu. inciri. Nerdeyse tatlı bir söz gibi ilk damla düşecekti yere. tüyleri baldan sarı..
bu toprağın verdiği en son eser gibi Bedreddin yiğitleri şehzade ordusunun karşısına çıktılar. yeşil. Mübalâğa cenk olundu. Yahudi esnafları. Dikişsiz ak libaslı baş açık yalnayak ve yalın kılıçtılar. tolgası tunç saflar pâre pâre edildi ama. on bin mülhid yoldaşı Börklüce Mustafanın düşman ormanına on bin balta gibi daldı.Birden.bire kayalardan dökülür gökten yağar yerden biter gibi. Bayrakları al. Aydının Türk köylüleri. kalkanları kakma. Sakızlı Rum gemiciler. .
hep beraber sürebilmek toprağı. ballı incirleri hep beraber yiyebilmek. Ve hep beraber söylenen bir türkü gibi hep beraber kardeş elleriyle işlenen toprak Edirne sarayında damızlanmış atların eşildi nallarıyla. Hep bir ağızdan türkü söyleyip hep beraber sulardan çekmek ağı. demiri oya gibi işleyip hep beraber. yenilenlerin dikişsiz. . Yenildiler.. yârin yanağından gayrı her şeyde her yerde hep beraber! diyebilmek için on binler verdi sekiz binini.boşanan yağmur içinde gün inerken akşama on binler iki bin kaldı. Yenenler. ak gömleğinde sildiler kılıçlarının kanını.
» der. Ve şimdi eğer böyle bir istidrad yapıyorsam bu o çeşit delikanlılar için değil.. Ama bu yürek o. tarihsel.. bunu fizyolojik. vay. Vay. sosyal. «hey gidi kambur felek. bilmemne-lojik bir zaruret olarak kabul etse ve çocuk ölse. Marksiste bakın.* (*) Şimdi ben bu satırları yazarken. omuzlarında dilim dilim kırbaç izleri. ekonomik şartları kafam kabul eder amma. Ve teker teker.» gibi laflar edecek olan bazı "sol" geçinen delikanlıları düşünüyorum. Tıpkı yazımın ta başında tarihi kelâm müderrisini düşünüp kahkahasını duyduğum gibi. çocuğunun öleceğini bilse. biyolojik. doktor.Tarihsel. Bir doktorun verem bir çocuğu olsa.. bir an içinde. sosyal. yüzleri kan içinde geçer çıplak ayaklarıyla yüreğime basarak geçer Aydın ellerinden Karaburun mağlûpları. bu dilden anlamaz pek. Marksizmi yeni okumaya başlamış. vay. yüreğim yine yanar. ekonomik şartların zarurî neticesi bu! deme. diyor. O. hey gidi kahbe devran hey. sol züppeliğinden uzak olanlar içindir. «Vay. bu ölümün . bilirim! O dediğin nesnenin önünde kafamla eğilirim. kafasıyla yüreğini ayırıyor.
bu devrilişin bütün tarihî. dedi: «— Ayasluğ. sosyal. yaşasın komuna! diye bağıranların sesinde bir damla olsun acılık yok muydu? Marksist. Sözü O aldı. Yine kimin dostlar yine kimin boynun vurdular?» Yağmur yağıyordu boyuna. şehrinde pazar kurdular.adam». bir ROBOTA değil. konkre bir insandır.zaruretini çok iyi bilen doktor. Sözü onlar alıp dediler ona: «— Daha pazar kurulmadı kurulacak. etiyle. sosyal. Esen rüzgâr . 10. çocuğunun arkasından bir damlacık gözyaşı dökmez mi ? Paris Komunasının devrileceğini. bir «makina . ekonomik şartlarını önceden bilen Marksın yüreğinden Komunanın büyük ölüleri «bir ıstırap şarkısı» gibi geçmemişler midir? Ve Komuna öldü. Karanlıkta durdular. kanıyla sinir ve kafası ve yüreğiyle tarihî.
. Boynu daha vurulmadı vurulacak. dedi: «—Ayasluğ şehrinin kapısı dardır. Var git al atlı yiğit var git işine!.durulmadı durulacak. dedim : «— Ayasluğ şehrinin kapısı nerde? Göster geçeyim! Kalesi var mı? Söyle yıkayım. Girip çıkılmaz.» Karanlık ıslanırken perde perde belirdim onların olduğu yerde sözü ben aldım.» . Baç alırlar mı? De ki vermeyim!» Sözü O aldı. kolay yıkılmaz. Kalesi vardır.
Cellât Ali. Sanmayınız yandığımı el âleme belli etmeden yanamam! Dostlar ..» Dedim: «— Dostlar bırakın beni bırakın beni. Dostlar göreyim onu göreyim onu! Sanmayınız dayanamam.Dedim: «— Girip çıkarım!» Dedim: «-—Yakıp yıkarım!» Dedi: «—Yağış kesildi gün ağarıyor. Mustafayı çağırıyor! Var git al atlı yiğit var git işine!.
yaralı olsa da düşmez dalından. bırakın beni. "Olmaz!" demeyin boşuna. bu yürek bu yürek benzemez serçe kuşuna serçe kuşuna! Dostlar biliyorum! Dostlar biliyorum nerde. Dostlar bırakın beni."Olmaz!" demeyin. Sapından kopacak armut değil bu armut değil bu. . ne haldedir O! Biliyorum gitti gelmez bir daha! Biliyorum bir deve hörgücünde kanıyan bir çarmıha çırılçıplak bedeni mıhlıdır kollarından.
. Kızıl sırma işlemeli bir haşa altın üzengiler kır bir at.Dostlar bir varayım göreyim göreyim Bedreddin kullarından Börklüce Mustafayı Mustafayı. Çıplak boyunlar yarıldı nar gibi.» • Boynu vurulacak iki bin adam. Ve yanında onun bilmem kaçıncı tuğuna ettiğim Bayezid Paşa! Satırı çaldı cellât. Atın üstünde kalın kaşlı bir çocuk Amasya padişahı şehzade sultan Murat. kütük ve satır her şey hazır her şey tamam. Mustafa ve çarmıhı cellât.
davullarıyla ve çengü çigane ile timarlarına dönüp yerleşirlerken biz on vilâyeti arkada bıraktık. Yollarda. ihtiyar erkek cesetleri serili olduğu halde.. on vilâyet teftiş edilerek gidecekler giderilmiş ve on vilâyet betekrar bey kullarına timar verilmişti. Yollarda hünkâr beylerinin alaylarına rastlıyorduk. güneşin altında. Ve her baş düşerken yere çarmıhından Mustafa baktı son defa. rengârenk tuğları. bu on vilâyetten geçtik. . Rehberimle ben. Hünkârın bey kulları. Ve her yere düşen başın kılı depremedi: —Đriş Dede Sultanım iriş! dedi bir. Torlak Kemâli anda bulup anı dahi anda asmış. çürümüş bir bağ havası gibi ağır ve büyük bir güçlükle kımıldanabilen rüzgârların içinden ve parçalanmış toprağın üstünden geçerek. Bayezid Paşa Manisaya gelmiş. kuşların yalnız kadın ve çocuk etini tercih etmeleri karınlarının ne kadar tok olduğunu gösteriyordu. başka bir söz demedi. henüz kanları kurumamış körpe kadın ve çocuk ölülerinin üstüne iniyorlardı. 11.yeşil bir daldan düşen elmalar gibi birbiri ardına düştü başlar. genç. Tepemizde akbabalar dolaşıyor ve zaman zaman acayip çığlıklar atarak karanlık derelerin içine süzülüyorlar.
Rumeline ayak bastığımızda Çelebi Sultan Mehemmedin Selânik kalesindeki muhasarayı kaldırarak Sereze geldiğini duyduk. bir kelime ile ezenler ve ezilenler. dedi. derebeyi ve toprak kölesi. Bir an önce Deliormana ulaşmak için gece gündüz yol almağa başladık. nihayet bulmaz bir zıddıyette birbirine karşı göğüs gererek bazen el altından. Atlılardan birinin terkisinde bir heybe gibi bağlanmış.Gelibolu karşıdan göründü. Bir kayık bulduk. sakalı geniş ve bembeyaz. patriçi ve pleb. Kalın bıyığı abanoz gibi siyah. böyle konuşan bir alın görmemişimdir. doludizgin önümüzden geçti. usta ve çırak. Bu köpükleri kanlı simsiyah atlar karanlık yolun üstünden dörtnala geçip hep böyle terkilerinde bağlı esirler götürdüler. Bir Almanca kitabın iç kapağından koparıp koğuşta başucuma astığım resme benziyor. bazen açıktan açığa fasılasız bir mücadeleyi devam ettirdiler. Bir gece yol kenarında oturmuş dinleniyorduk ki. Rehberime dedim ki: Ben tanırım bu nal seslerini. . Rehberime: — Takatim kalmadı gayrı. dedim. karşıdan Deliorman taraflarından gelip Serez şehrine doğru giden üç atlı. Boğazın orta yerine gelmiştik. Ömrümde böyle açık. insana benzer bir karaltı görmüştüm. 12. kurşun boyalı havanın içinde sular köpüklenerek kayığımızın altından kayıyordu ki koğuştaki resme benziyen kayıkçımız: — Serbest insan ve esir. Kayıkçıya baktım. denizi yüzerek geçmem mümkün değil. Tüylerim diken diken oldu. Deniz dalgalıydı. deniz durmamacasına akıyor.
göz çocuklaşmış ve hakîm dostumuz ŞÜPHE uykuda. yürek öyle umutlu. Nöbetçiyi sırtından bıçaklamışlardır ve terkilerinde en değerlimizin arkadan bağlanmış kolları vardır..Ben tanırım bu nal seslerini. Çünkü . Filhakika bu nal seslerini Deliormanın da tanıdığını çok geçmeden öğrendik. Hava öyle güzeldir. Bölüşmüşüzdür ekmeğimizi onlarla. Onlar bir gece çadırlarımızdan doludizgin uzaklaşırlar. Ben tanırım bu nal seslerini... Ben tanırım bu nal seslerini onları Deliorman da tanır. Onlar bir sabah çadırlarımıza bir dost türküsü gibi gelmişlerdir.
ormanımızın eteklerine ilk adımımızı atmıştık ki. Serez ve bir eski terkibi izafi: HUZÛRU HÜMAYUN. son sözü ipe vermeden önce. Bakıştılar. Karşıda hünkâr. Ortada yere saplı bir kılıç gibi dimdik bizim ihtiyar. Bayezid Paşanın diğer tedbiratı saibe ile ormana adamlar bıraktığını. bunların karargâha kadar sokulup Bedreddinin müritliğine dahil olduklarını ve bir gece şeyhimizi çadırında uykuda bastırıp kaçırdıklarını duyduk. Hünkâr istedi ki: bu müşahhas küfrü yere sermeden önce. Yani yol kenarında rastladığımız üç atlı Osmanlı tarihindeki provokatörlerin ağababası idiler ve terkilerinde götürdükleri esir de Bedreddindi. biraz da şeriat eylesin ibrazı hüner âdâb ü erkâniyle halledilsin iş. . Rumeli. 13.
» Denildi: «Ver hesabını ilhadının. Denildi: «Sen de konuş. neylesek zaid.Hazır bilmeclis Mevlâna Hayder derler mülkü acemden henüz gelmiş bir ulu danişmend kişi kınalı sakalını ilhamı ilâhiye eğip. Dönüldü Bedreddine. Yeşermiş avluda bir ağacın dalları ve bir akarsuyla oyulmaktadır taşlar. Bedreddin gülümsedi.. «Malı haramdır amma bunun kanı helâldır» deyip halletti işi. Dışarda güneş var. ..» Bedreddin baktı kemerlerden dışarı. Aydınlandı içi gözlerinin. dedi: — Mademki bu kerre mağlubuz netsek.
Yağmur çiseliyor.. Yağmur çiseliyor. Gecenin geç ve yıldızsız bir saatidir. Yağmur çiseliyor. Serezin esnaf çarşısında. Mademki fetva bize aid verin ki basak bağrına mührümüzü. bir bakırcı dükkânının karşısında Bedreddinim bir ağaca asılı. . beyaz ve çıplak mürted ayaklarının ıslak ve karanlık toprağın üstünde koşması gibi. 14. Yağmur çiseliyor. korkarak yavaş sesle bir ihanet konuşması gibi.Gayrı uzatman sözü.
Dönüp baktım.Ve yağmurda ıslanan yapraksız bir dalda sallanan şeyhimin çırılçıplak etidir. Tornacı Şefik. kapkara gözlerini yüzüme dikmiş: — Bu gece uyumadın galiba. TORNACI ŞEFĐĞĐN GÖMLEĞĐ Yağmur çiseliyordu. Yağmur çiseliyor. Ortalık ağarınca onlar uykuya varmış olmalılar. Đçleri ışıl ışıl. Serez çarşısı dilsiz. Havada konuşmamanın. görmemenin kahrolası hüznü Ve Serez çarşısı kapatmış elleriyle yüzünü. Yağmur çiseliyor. Đlkönce omuzumda bir elin dokunuşunu duymuştum. Gün ışığında nöbetçilerin düdük sesleri de manalarını kaybediyor. diyor. . Dışarda. Artık yukardan eşkıyaların zincir sesleri gelmiyordu. Boyaları siliniyor ve ancak karanlıkta belli olan sert çizgileri yumuşuyor. demir parmaklıkların arkasındaki deniz ufkunda ve bu ufkun üstündeki bulutlu gökte sabah olmuştu. Đçerde çocuklar teker teker uyanıyorlar. Koğuşun kapısı dışardan açıldı. Serez çarşısı kör. Bugün bile gayet iyi hatırlıyorum.
. Bana pencereyi göstererek: — Sen. daha doğrusu onun rehberliğiyle yaptım. Hem sana ben de bir hikâye anlatayım onu da kitabın sonuna koyarsın. Bütün koğuş arkadaşları «yolculuğumu» öğrendiler. diyorum. Şefik gömleğini sırtına geçiriyor. Belki kızılbaştılar. ne müslüman. Kıştı. . bir köylüye misafir olduk. Ahmedin anlattığı hikâyeyi işte kitabımın sonuna koyuyorum.. bu köyün insanlarını dünyanın en inatçı. dün gece asmıştım. bir tuhaf halin var senin? Şefiğe geceki maceramı anlatıyorum: — Fakat. Dokuz yaşındaydım. Bol kırmızı biberli tarhana içtik. Simavne Kadısı oğlu Bedreddin hareketinde bana rehberlik eden tornacı Şefiğin gömleğini demirlerin üstünden alıyorum. en vergi vermez. Bak. Ama. diyor.. Bütün bir yolculuğu yan yana. diyor. Rumelinin kuru. Tornacı Şefik gülüyor. Köylü mavi gözlü ve bakır sakallıydı. yola kadar bizimle gelen jandarma. Ben de gülüyorum.. çok bilenmiş bir bıçak gibi keskin kışlarından biri. Bir «Bedreddin destanı» isteriz. benim gömleğimle yapmışsın. Dedemle. Ahmed: — Bunu yaz işte. en dik kafalı köylüleri diye anlattıydı. Jandarmaya göre bunlar. Rumelinde. Yalnız. Köyün adını hatırlıyamıyorum. tam da kızılbaş değil. Yekpare ak bir gömleği vardı. yolculuğu Mustafanın müridiyle değil. Hâlâ pencerede. ne gâvurdular. Elimden tuttu. hani gözümle gördüm.Şefik soruyor: — Ne oldun. Nah şu pencerenin arkasına geldi. AHMEDĐN HĐKÂYESĐ Balkan harbinden önceydi.
kimisine kızmışımdır. Çarşının köşesinden üç adam belirdi. Bıçağı attı ve yarısından çoğu kesilen düğümü elleriyle açarak uyuyan oğlunu anasının kollarına bırakan bir baba gibi Bedreddinin ölüsünü aşağıda bekliyenlerin kollarına teslim etti. Arabacının kırbacı tutan kolu dirseğiyle yüzüme çarparak kalktı ve yılan ıslığı gibi ince bir şaklamayla köpeğin başına indi. Ölüyü yamacın tepesinde kara ağacın altına gömdü. Onlar çıplak ölüyü çıplak atın üstüne koydular. Dedem soruyor: — Bunun böyle olduğuna emin misin? — Elbette. alacakaranlık içinde kendi kendinden daha kocaman görünen bir köpek. Onun kalın sesi diyordu ki: — Hünkârın iradesi ve Đranlı Molla Haydarın fetvasıyla Serezde. Yolda cam parçaları gibi pırıldıyan kaskatı su birikintilerinde kızıltılar. Fakat çocukken yanımda büyüklerin yaptığı hiçbir konuşma mavi gözlü köylüyle dedemin o geceki konuşmaları gibi bütün hayatımın boyunca müessir olmamıştır. Ağaca çıkan aşağı indi. Vurduğunu köylü. yarayı öptü. Bedreddinin asıldığı ağacın altına geldiler. Çıplak ölüyü taşıyan çıplak atı yedeğinde çekerek bizim köye geldi. Köpek atların göğüslerine doğru sıçrayıp saldırıyor. hırçın ve inanmış bir sesle konuşuyordu. Soldaki pabuçlarını çıkardı. Bir daha da dönmedi. Yol don tutmuş. kendini kaymakam mı sandın? Dedem arabadan indi. kimisine şaşmış. Ben. Ağaca çıkan adam Bedreddinin uzun ak sakalı altından ince boynuna bir yılan çevikliğiyle sarılmış olan ıslak. yapraksız bir ağaç dalına asılan Bedreddinin çırılçıplak ölüsü iki yana ağır ağır sallanıyordu.Köye girişimiz hâlâ aklımdadır. ölüyü kara ağacın altından çıkardı. Güneş battı batacak. Sonra köpeğin bakır sakallı. Kan çıkmadı. En gençleri oydu. Geceydi. «Ne oluyoruz?» diye başımı arabacının arkasından dışarı uzattım. Atlılar gidince delikanlı. Sonra eğildi. Köpeğin kalın sesli sahibine «merhaba» dedi. mavi gözlü sahibi bizi evinde konuk etti. Bıçağın ucu birdenbire ipten kaydı ve ölünün uzamış boynuna saplandı. Aşağıda kalanlar kollarını açıp beklediler. Đpi kesmekte olan delikanlı sapsarı oldu. Ama sonra hünkâr atlıları köyü bastılar. doğruldu. Ağaca tırmandı. Birisinin yedeğinde kır bir at vardı. Kulağımda çocukluğumdan kalan birçok konuşmalar vardır. çelebice bir sesi vardı. Onun . Eğersiz bir at. Konuştular. Bunlardan çoğunun mânasını büyüdükçe anlamış. Bunu bana anamın babası anlattı. Đri. Köyün karanlığa karışmıya başlıyan ilk çitlerinde bizi bir köpek karşıladı. Ona da dedesi söylemiş. Havlıyordu. Arabacımız dizginleri kastı. sabunlu ipin düğümünü kesmeğe başladı. Ötekisi kalın. Hani belki bir daha köyü basarlar da cesedi bulurlar diye. kimisine gülmüş.Hey. Dedemin yumuşak. çarşıda. Tam bu sırada kalın bir ses duydum: .
sakalsız. fena bulan bedenin yine bir araya toplanıp dirileceğine inanalım.dedesine de dedesi. Hattâ müslümanların içinde bile Đsa peygamberin günün birinde Şamı şerifte gözükeceğine inananlar vardır. Kavga eder gibi konuşuyor: — Đsa peygamberin ölüsü etiyle. ahrete. Büyük düz bir burnu var. diyoruz. dilin sözü. Kalın parmaklı elleriyle dizlerini tuta tuta. hırıstiyanların itikadına benziyor. omuzlarından bir tanesi kırmızılaşıyor. otuz bu kadar yaşımda yine inanıyorum. göğsün soluğu gibi dirilecek. birden karşılık vermiyor. Dedem gülüyor: — Sizin bu itikadınız. Bedreddinin ölüsü. doğruluyor. O. Çırılçıplak ağaca asılan çırılçıplak gelecek yine. Ben.. Yerine oturdu. diyor. Bakır sakallının sesini duyuyorum: — O gelecek yine. Odada bizden başka sekiz on köylü daha var. soluğu bizim aramızdan çıkıp gelecektir. Sustu. sözü. gözün bakışı. kemiksiz. Ocağın kızıla boyadığı alaca aydınlık dairenin kıyılarında oturuyorlar. Onlar da. SĐMAVNE KADISI OĞLU ŞEYH BEDREDDĐN DESTANI'NA ZEYL MĐLLÎ GURUR . bıyıksız. kemiğiyle. Şimdi bütün gövdesiyle kırmızı dairenin içindedir. dokuz yaşımda buna inandım. Yüzünü yandan görüyorum. bakışı. Dedem.. Dedemin bu sözlerine. bilmiyorum. kıyamete inanmayız ki. derler.. sakalıyla dirilecekmiş. Bu yalandır. yüzlerinin bir parçası. Arasıra bir ikisi kımıldanıyor ve bu alaca aydınlık dairenin içine giren elleri. Bedreddinin geleceğine inandı mı. inanmadı mı. Biz Bedreddinin kuluyuz. Đsa peygamber tekrar dünyaya gelecektir. Bu böyle gider. Bunu bilirim işte. dağılan. Bedreddin yine gelecek diyorsak.
Ve ben. Bulduğumu hatıra defterimin son sayfalarında okudum. büyük bir Türk halk hareketi için yazdığım bir risalede unuttuğumu sandığım son noktayı ararken Süleymaniye'mizi. maddeye. Đşte bu sefer de.«SĐMAVNE KADISI OĞLU BEDREDDĐN DESTANI» risalemin dördüncü formasının makina tashihlerini sabahleyin matbaada yaptıktan sonra eve gelmiş. Artık son forması da baskı makinası altında gidip gelmeğe başlıyan risaleme bir kelime bile ilâve edemiyeceğimi biliyordum. Gökyüzünün karanlığı yol yol yarıldı. endamlı ince kemerleri üstünde nasıl durabildiğine şaşılan eski bir taş köprü. fakat bu satırın sonuna nokta koymasını unuttum. Ve anladım ki «Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı» isimli risaleme. bütün bunların Cami olmakla ne kadar alakaları yoksa. Süleymaniye. Bu. hesaba. bir hapishanede geceleri doldurulmuş hatıra defterimi gözden geçiriyordum. benim için. gözüm kapalı bile görebilmeğe alıştığım içindir. hesabla maddenin ahengine dayanan en muazzam verimlerinden biridir. minarelerinde beş vakit ezan okunmasına ve hasırlarına alın ve diz sürülmesine rağmen Süleymaniye'nin de camilikle o kadar alakası yoktur. bu destanı yazmak için kullandığım notları. bence Süleymaniye de öyle ve o kadar Cami değildir. Ferahladım. «Çarşambayı sel aldı» türküsü. Ağır perdeleri birdenbire düşen bir pencere gibi hava açıldı. Sinan'ın evi. ağır bulutların üstüne boşanmasıyla durulmuştu. Fakat bana bir şeyler unuttum gibi geliyordu. belki. Evimin penceresiyle Süleymaniye'nin arası en aşağı bir saattir. belki on satırlık. belki on sayfalık bir zeyl yazmak mecburiyetindeyim. Rüzgâr. açan güneşin altında pırıl pırıl görünce aradığımı birdenbire buldum. Çok geçmeden yağmur da dindi. Açılan öğle güneşinin altında Sinan'ın Süleymaniye'si bulutlara yaslanmış bir dağ gibiydi. maddenin ve aydınlığın mabedidir. *** Mevzuu bahis risalemin sonunda «AHMED'ĐN HĐKÂYESĐ» diye bir fasıl vardır. Türk HALK dehasının. Kendimi ferâha çıkmış hissederim. hapishane gecelerinde doldurulmuş bir hatıra defterinde «Destan»ımın sonuna koymasını unuttuğum noktayı arayıp dururken Süleymaniye'yi gördüm. Fakat ben onu elimi uzatsam dokunacakmışım gibi yakın görüyordum. Süleymaniye'yi en küçük girinti ve çıkıntısına kadar ezbere. bir yağlığın kenarındaki «oya». ne kadar bir Cami değilse. Bana öyle geliyordu ki. şeriat ve softa karanlığından kurtulmuş. Ben ne zaman Sinan'ın Süleymaniye'sini hatırlasam Türk emekçisinin yaratıcılığına olan inancım artar. biraz önce yağan yağmurla yıkanmış. Vakit öğleye yakındı. bütün bunlar nasıl. . tek bir satır yazı yazdım. Şafakla beraber çalkalanmağa başlıyan lodos. deniz.
aynı zamanda Rus mujiğinin demokratlaşarak büyük toprak sahiplerini ve papazları defetmeğe başlaması bizim göğsümüzü kabartır. Çünkü Rus milleti de inkikâpçı bir sınıf yaratabildi. Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz. onu nasıl sefil kıldıklarını görmek herkesten çok bize ıstırap verir. Rusların muhitinde de karşı konulmuş olması. Fakat «Sosyal-Demokrat»ın 35'inci numarası diye konulan mesele hepimizi şaşırttı. Ve bu zulümlere bizim muhitimizde. beynelmilel proleter demokrasisinin en büyük beynelmilelci rehberi. Bedreddin hareketi aynı zamanda benim millî gururumdur. demiştim. Rus milleti. Evet. de beşeriyete yalnız büyük katliâmların. bana öyle geliyor ki sen Bedreddin hareketinden biraz da millî bir gurur duyuyorsun. bu muhitin Radişçev'i. Biz şuurlu Rus proleterleri millî şuur duygusuna yabancı mıyız? Elbette hayır! Biz dilimizi ve yurdumuzu severiz. Sesime tuhaf bir eda vererek söylediğim bu cümlenin içinde. Tarihinde Bedreddin hareketi gibi bir destan söyliyebilmiş her milletin şuurlu proleteri bundan millî bir gurur duyar...Bulduğum ve hatıra defterimde okuduğum ve risaleme zeyl olarak yazmak mecburiyetini duyduğum «nokta» bana Ahmed bu hikâyeyi anlattıktan sonra onunla yapmış olduğum bir konuşmadır. herhalde aramızda böyle bir sorgunun cevabını verenler bulunurdu. sürgünlerin. — Zaten o en derin acıdan en büyük sevince kadar bütün duygularını hep bu meşhur gülümseyişiyle ifade eder — ve aşağı yukarı bütün Lenin külliyatının ana fikirlerini sayfaları ve satırlarıyla taşıyan hafızasından bize şu cümleleri okudu: «. 1914 senesinde «Sosyal Demokrat»ın 35'inci numarasında ne yazmıştı? Eğer Ahmed. Ben: — Ahmed. Ahmed bu şaşkınlığımız karşısında gülümsedi. «millî gurur» terkibini birdenbire bir kamçı gibi eline almış. çarlara.. 70 senelerinin inkilâpçılarını ortaya çıkarmış bulunması. onu suratımda şaklatmış ve demisti ki: — Evet. Millî gurur! Sözlerden ürkme! Đki kelimenin yan yana gelişi seni korkutmasın. koğuşun terli çimentosuna ve yirmi sekiz insanına Ahmed hikâyesini anlatıp bitirmişti. pomeşçiklere. Ahmed. büyük açlıkların. biraz da millî bir gurur duyuyorum. Çar cellâtlarının. dünya emekçi kitlelerinin. «Lenin filânca mesele hakkında ne yazmıştı?» demiş olsaydı. hürriyet ve sosyalizm uğrunda büyük kavgalara girişebilmek . asılzadelerin ve kapitalistlerin bizim güzel yurdumuzu nasıl ezdiklerini.. Rus amelesinin 1905 senesinde muazzam bir kitle fırkası yaratması. Dekabristleri.. Lenin'i hatırla. Hangimiz Lenin kadar beynelmilelci olduğumuzu iddia edebiliriz? Lenin. kapitalistlere zilletle boyun eğişlerinin nümunelerini göstermekle kalmadı. «. onun emekçi kütlelerini (yani nüfusunun 9/10'unu) şuurlu bir demokrat ve sosyalist yaşayışına yükseltebilmek için herkesten çok çalışan biziz. sıra sıra darağaçlarının. Bu konuşmayı olduğu gibi aşağı geçiriyorum: «Dışarıda çiseleyen yağmura. yirminci asırda beynelmilel proletaryanın. Ve hiçbirimiz 35'inci numarada neler yazılmış olduğunu hatırlıyamadık..
Ne ah edin dostlar. ne ağlayın! . Torlak Kemâl'i.istidadında olduğunu da ispat etti. Millî bir gurur duyuyorum. Olmadı. Daha iyisini de yapmağa çalışacağım. benden istenenin ancak bir karalamasını becerebildim. Bogrinski'ler. Đran'ın. yeryüzünün en aşağılık mahlûkudur. Bedreddin hareketini bütün azametiyle tetkik eden kalın ilim kitapları. kardeşi olduğunu söyliyenler. Lehistan'ın. etleri. kemikleri. Buna karşılık risalemin zeyline kısa bir «sonsöz» yazdım. benden istenen sizden de istenendir. kafaları ve yürekleriyle oldukları gibi diriltecek romanlar. Çünkü unutmayın ki «başka milletleri ezen bir millet hür olamaz. Bizim esir mazimizde pomeşçiklerle asilzadeler Macaristan'ın. aynı pomeşçiklerin kapitalistlerle uyuşarak Lehistan ve Ukranya'yı ezmek. Fakat esaretini haklı bulan. bizim muhitimiz de Bedreddin'i. Ukranya'nın v. Ahmed'e. Bedreddin'in materyalizmiyle Spinoza'nın materyalizmi arasında bir mukayese yapayım. çünkü derebeylik tarihinde bile bu milletin emekçi kütleleri (yani nüfusunun 9/10'u) Sakızlı Rum gemiciyi ve Yahudi esnafını kardeş bilen bir hareket doğurabilmiştir. millî bir gurur duyuyorum. arkadaşı. ben şuurlu Türk proleteri. Şöyle ki: Bana Ahmed: — Senden bir «Bedreddin destanı» isteriz.'nin ezilmesine Rusların «vatan müdafaası» adını veren) esir.s. Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz ve bilhassa bundan dolayı bugünkü esir halimizden. demiştim. nefes almış ve yine o meşhur gülümseyişiyle: — Evet. Karaburun ve Deliorman yiğitlerini. onların bayrağı altında dövüşen Aydınlı ve Deliormanlı köylüleri yaratabildiği için. Çin'in hürriyetini boğmak için mujikleri muharebeye sürüklemişlerdi. Đran'da ve Çin'deki demokratik hareketi boğmak. demişti. millî haysiyetimizi berbat eden Romanof'lar. Hiç kimse esir doğmuş olduğundan dolayı kabahatli değildir. Börklüce Mustafa'yı.»* Lenin'den bu satırları bir solukta okuduktan sonra Ahmed birdenbire susmuş.» «Simavne Kadısı Oğlu Bedreddin Destanı» isimli risaleme bir önsöz yazmak istemiştim. Bedreddin hareketinin doğuş ve ölüşündeki sosyal-ekonomik şartlar ve sebepleri tetkik edeyim. onu yaldızlayan (meselâ Lehistan'ın. Ben. Fakat tıpkı benim gibi Ahmed'in dostu. demişti. Purişkeviç'ler çetesini kuvvetlendirmek için bizi harbe sürüklemek istemelerinden nefret ediyoruz. «Biz millî gurur duygusuyla meşbuuz ve bilhassa bundan dolayı kendi esir mazimizden nefet ediyoruz.
baskı 1935. (*) Lenin Külliyatı. Bu gelenler silâhsız adamlardı . Ormanlar. göller. şehir yeşildi. Ahmed ezbere okuyup tercüme ettiği parçaların yalnız cümle kuruluşlarında bazı değişiklikler yapmış. cild 18. denizler Şehrine varıldı. 83'de (Rusların millî gururu) isimli makaleyle — ki bu makale 1914 senesinde «Sosyal Demokrat»ın 35'inci numarasında çıkmıştır — Ahmed'in o gün bize hafızasından okuyup derhal tercüme ettiği satırları bilâhara karşılaştırdım. gidildi. 82. 81. boyaları kahraman tablolar lâzım. sayfa 80. SĐLÂHSIZ ĐNSANLAR Beş kıtanın içinden başladı sefer Gidildi kuzeye doğru. Fikirde hiçbir hata olmadığı için ben Ahmed'in tercümesini aynen aldım. kayalar.Dünü bugüne bugünü yarına bağlayın! diyen şiirler.
Her birisi yüreğini çıkardı. Sözleri dövdüler dan dan da din din. 1956 TAHĐRLE ZÜHRE MESELESĐ Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. Örsünde sıcacık yüreklerinin Ölüm bu sözlerden güçlü değildi. Meselâ bir barikatta dövüşerek meselâ kuzey kutbunu keşfe giderken . gündüzler serin. Geceler beyazdı. Hayata sevdalar ilân edildi. Her yürekte güzel bir şeyler vardı. bütün iş Tahirle Zühre olabilmekte yani yürekte.
Seversin dünyayı doludizgin ama o bunun farkında değildir ayrılmak istemezsin dünyadan ama o senden ayrılacak yani sen elmayı seviyorsun diye elmanın da seni sevmesi şart mı? Yani Tahiri Zühre sevmeseydi artık yahut hiç sevmeseydi Tahir ne kaybederdi Tahirliğinden? Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil.BABU'YA MEKTUPLAR .meselâ denerken damarlarında bir serumu ölmek ayıp olur mu? Tahir olmak da ayıp değil Zühre olmak da hattâ sevda yüzünden ölmek de ayıp değil. TARANTA .
Kendi ülkesinde kendi dilini istediği gibi kullanamadığı için.. 5 AĞUSTOS 1935 TEFTĐŞ . Arkadaşın adını yazmak istemiyorum. Asya ve Afrika dillerine merak saran bir Đtalyan arkadaştan.. ROMA . geçenlerde bir paketle bir mektup aldım. Başı belaya girer.Bu kitap Henri Barbusse'ün hatırasına. Fakat mektubunu olduğu gibi aşağıya geçiriyorum.
Belki alışmış. bir daha çıkmayacaklar Đzmir'de. Yüzünü göremiyorum. gözleri dikilmiş yere. Önde Amerikan paşası kafayı dikmiş ve sırmalı şapkasında eli kasap bıçağı gibi parlıyor keskin. Memetlere bakıyorum : Dişleri kenetli. Kordonboyu'nda böyle teftişlere. geniş ve küfredip sesini duyuyorum toprağıma tokat gibi inen adımlarının. Türk paşası on beş adım geride. gözleri karanlık.Sayfada saygıyla göze çarpsın diye komuşlar fotoğrafı baş köşeye. 1962 . Sanıyorum yakındır. gün uzun belli. Kordon'da. belki utanıyor. Đzmir'de... Memetleri teftiş. Vakit öğle. gölgeli. hava sıcak. belki öfkeli.
Hoca Nasreddin gibi ağlayan Bayburtlu Zihni gibi gülendir. bir yâr sever el alır. ölmeden mezara koyarlar onu. O. Fakat bir kerre bir derd anlayan düşmeyegörsün önlerine . Çarşambayı sel alır.» ağu içer su yerine. babalar umudu keser. Ferhad'dır Kerem'dir ve Keloğlan'dır. analar. kahbe felek ona eder oyunu.TÜRK KÖYLÜSÜ Topraktan öğrenip kitapsız bilendir. «Yûnusû biçâredir baştan ayağa yâredir. kanadı kırılır çöllerde kalır. Yol görünür onun garip serine.
.. büyük günler. gecelerinde aç yatılmayan.. haklı günler. toprağın nabzı başlar onun nabızlarında atmağa.ve bir kerre vakterişip : «—Gayrık yeter!. Ve bir kerre dediler mi : «Đsrafil surunu urur mahlukat yerinden durur». gündüzlerinde sömürülmeyen. Ne kendi nefsini korur. kayaları kesip yol eyler âbıhayat akıtmağa. gül ve hürriyet günleri. «Dağları yırtıp ayırır. serpilip gelişene selâm! Bütün yemişler dallarınızdadır.» TÜRKĐYE ĐŞÇĐ SINIFINA SELÂM Türkiye işçi sınıfına selâm! Selâm yaratana! Tohumların tohumuna. Beklenen günler.. güzel günlerimiz ellerinizdedir.. ne düşmanı kayırır.» demesinler. ekmek.
kitaba. işe hasretimizi. ölürsem kurtuluştan önce yani. alıp götürün . nasip olmazsa görmek o günü. toprağa. ayyıldızı esir bayrağımıza. karanlığını yobazın ve yabancının roketini yenecek işçi sınıfına selâm! Türkiye işçi sınıfına selâm! Selâm yaratana! 12 Ağustos 1962 VASĐYET Yoldaşlar. hasretimizi. Düşmanı yenecek işçi sınıfımıza selâm! Paranın padişahlığını.Türkiye işçi sınıfına selâm! Meydanlarda hasretimizi haykıranlara.
dilsiz. Biz bu türküleri elbette işitecek değiliz. kör. çürür kara dallar gibi ölüler. şehit Ayşe'yle ırgat Osman . Traktörlerle türküler geçsin altbaşından mezarlığın. ne candarma korkusu.Anadolu'da bir köy mezarlığına gömün beni. ne kuraklık. tarlalar orta malı. Benim sessiz komşulara gelince. Hasan beyin vurdurduğu ırgat Osman yatsın bir yanımda ve çavdarın dibinde toprağa çocuklayıp kırkı çıkmadan ölen şehit Ayşe öbür yanımda. yanık benzin kokusu. duymuşum yanık benzin kokusunu traktörlerin resmi bile çizilmeden. toprağın altında sağır. kanallarda su. toprağın altında yatar upuzun. Ama bu türküleri söylemişim ben daha onlar düzülmeden. seher aydınlığında taze insan.
. ölürsem o günden önce yani. 27 Nisan Barviha Sanatoryumu VATAN HAĐNĐ "Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. tepemde bir de çınar olursa taş maş da istemez hani.. Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz. Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ.öyle gibi de görünüyor Anadolu'da bir köy mezarlığına gömün beni ve de uyarına gelirse. 1953.. Yoldaşlar. dedi Hikmet." .çektiler büyük hasreti sağlıklarında belki de farkında bile olmadan.
fabrikalarınızda al kanımızı içmekse vatan. kurtulmamaksa kokmuş karanlığımızdan.Bir Ankara gazetesinde çıktı bunlar. ağzı kulaklarında." Evet. 120 milyon lira. vatan. Amerikan bombası. ben vatan hainiyim. Amerikan üsleri. Amerikan amirali Amerika. siz yurtseverseniz. Amerikan donanması topuysa. bütçemize 120 milyon lira hibe etti. ben yurt hainiyim. . mızraklı ilmühalse. fotoğrafı yanında Amiral Vilyamson'un 66 santimetre karede gülüyor. "Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz. Vatan çiftliklerinizse. vatan. ben vatan hainiyim. vatan hainiyim. polis copuysa. ödeneklerinizse. vatan. şose boylarında gebermekse açlıktan. siz vatanperverseniz. Yazın üç sütun üstüne kapkara haykıran puntolarla : Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. soğukta it gibi titremek ve sıtmadan kıvranmaksa yazın. vatan. maaşlarınızsa vatan. bir Ankara gazetesinde. dedi Hikmet Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ. vatan. vatan tırnaklarıysa ağalarınızın. kapkara haykıran puntolarla. üç sütun üstüne. kasalarınızın ve çek defterlerinizin içindekilerse vatan. vatan.
962 VEDA Hoşça kalın dostlarım benim hoşça kalın! Sizi canımda canımın içinde. mendil sallamayın bana. Đstemez..7.28.. . Resimlerdeki kuşlar gibi dizilip üstüne kumsalın... Hoşça kalın dostlarım benim hoşça kalın.. kavgamı kafamda götürüyorum. Ben dostların gözünde kendimi boylu boyumca görüyorum..
..!!. Yine görüşürüz dostlarım benim yine görüşürüz. Tek hecesiz elveda.... pencerelerde yıllar örecek örgüsünü... A dostlar kardeşi AMAYA DAĐR a kavga dostu a yoldaşlar a.A dostlar a kavga dostu iş kardeşi a yoldaşlar a. iş ELVEDA. büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın bir sincap gibi mesela... beraber dövüşürüz.. Geceler sürecek kapımın sürgüsünü...!!.!!.. Beraber güneşe güler.. . YAŞ 1 Yaşamak şakaya gelmez. Ve ben bir kavga şarkısı gibi haykıracağım mapusane türküsünü.
yani o derecede. sırtın duvarda. beyaz gömleğinle bir laboratuvarda insanlar için ölebileceksin. hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil. hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için.yani. . yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden. mesela. kolların bağlı arkadan. Yaşamayı ciddiye alacaksın. mesela. yaşamak yanı ağır bastığından. öylesine ki. 1947 2 Diyelim ki. hem de en güzel en gerçek şeyin yaşamak olduğunu bildiğin halde. zeytin dikeceksin. yani bütün işin gücün yaşamak olacak. yahut kocaman gözlüklerin. hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken. Yani. öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı. yetmişinde bile. ağır ameliyatlık hastayız. ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için.
Tuhaf bir hınçla bileceğiz bunu. daha da on sekiz sene olsun açılmasına demir kapının. insanları. fakat yine de çıldırasıya merak edeceğiz belki yıllarca sürecek olan savaşın sonunu. kavgası ve rüzgarıyla yani. duvarın ardındaki dışarıyla. Diyelim ki hapisteyiz. Yine de dışarıyla birlikte yaşayacağız. . bir daha kalkmamak ihtimali de var. beyaz masadan.. yahut da sabırsızlıkla bekleyeceğiz en son ajans haberlerini. dövüşülmeye deşer bir şeyler için. Yani.. diye bakacağız pencereden. daha o gün yüzükoyun kapaklanıp ölmek de mümkün. hava yağmurlu mu. Diyelim ki. Daha orda ilk hücumda. Duymamak mümkün değilse de biraz erken gitmenin kederini biz yine de güleceğiz anlatılan Bektaşi fıkrasına. yaşımız da elliye yakın.yani. diyelim ki. nasıl ve nerede olursak olalım hiç ölünmeyecekmiş gibi yaşanacak. hayvanları. cephedeyiz.
Şimdiden çekilecek acısı bunun. hem de en ufacıklarından.. duyulacak mahzunluğu şimdiden. mavi kadifede bir yaldız zerresi yani. hatta bir buz yığını yahut ölü bir bulut gibi de değil. yani bu koskocaman dünyamız. yıldızların arasında bir yıldız. boş bir ceviz gibi yuvarlanacak zifiri karanlıkta uçsuz bucaksız.1948 3 Bu dünya soğuyacak. Böylesine sevilecek bu dünya "Yaşadım" diyebilmen için. Bu dünya soğuyacak günün birinde. Nazım HĐKMET ..
Korkuyorlarsa kimden. Biliyordum. yıldızların arasından. niçin. yüreklerinin yükü. Ama füze yolcuları yola çıkabilecek mi pasaportsuz? Bilet olacak mı? Parayla mı alacaklar? Ve uzaklaşıp karpuzlaşır. ıstıratosferde savaş füzelerine mi rastgelecekler? Beni ilgilendiren bavullarının eşyası değil. yaşına bile gelmeden. neden. balıklar gibi sessiz sedasız akıp gidecek. elmalaşırken dünyamız. nasıl? Ya ara hırsı? Emir verme merakı? . yolcu füzeleri güneşe doğru. Moskova'da açılış törenindeyim.YĐNE ĐYĐMSERLĐK ÜSTÜNE Sağlığımda açıldı kosmos yolu. Avucumda bir çocuğun sarışın eli. gözlerinde sırça toplar yanan çocuk. bir yılbaşı ağacı önündeyim.
Ben iyimserim. Đş bunda değil.Yüzüne yılbaşı ağacının telli pullu aydınlığı vuran çocuk. akarsu gibi. . Kosmosa filan gidip gelecek. memleketim. ama belli yaşayacak benden iki kere çok. dostlar. ne kasketim kaldı senin ora işi ne yollarını taşımış ayakkabım. belli. memleketim. Yeryüzünde görecek mucizenin büyüğünü : tek insan milletini pırıl pırıl.1. bilmiyorum neden. 7.. son mintanın da sırtımda paralandı çoktan..1959. Moskova YĐNE MEMLEKETĐM ÜSTÜNE SÖYLENMĐŞTĐR Memleketim.
. 8 Nisan 958 YĐNE ÖLÜME DAĐR Zevcem.. alnımın çizgilerindesin memleketim. demek ki arteryo skleroz başlıyor bende. memleketim. ölümü düşünüyorum. memleketim.Şile bezindendi. Pırağ. yahut ... Bir gün kar yağarken. ruhu revanım Hatice Pîrâyende. Sen şimdi yalnız saçımın akında. enfarktında yüreğimin.
. Ve kalan karışacak kalabalığa. kalanın ilk hareketi ilk sözü ilk yediği yemek? Belki de birbirimizden uzakta öleceğiz.. hayat. son gördüğü renk. ve kalanı yalnız bırakıp gidecekler. Yani efendim.. yahut bir öğle sıcağında. Haber çığlıklarla gelecek.bir gece. hangimiz ilkönce. nasıl ve nerde öleceğiz? Nasıl ve ne olacak ölenin son duyduğu ses. yahut da ima edecekler.. .
Ve bütün bu ihtimâlât 1900 kaç senesinin kaçıncı ayı kaçıncı günü kaçıncı saatinde? Zevcem. ruhu revanım Hatice Pîrâyende. . geçen ömrümüzü düşünüyorum. Hangimiz ilkönce nasıl ve nerde ölürsek ölelim. «yaşadık» diyebiliriz. ölümü düşünüyorum. seninle biz birbirimizi ve insanların en büyük dâvasını sevebildik — dövüştük onun uğruna —. Kederli rahat ve hodbinim.
. — Hayır. büyük ve kahraman. asrım yüz kızartıcı. kendi asrım beni korkutmuyor ben kaçak değilim. asrım cesur. sevgilim. Asrım sefil. Dünyaya erken gelmişim diye kahretmedim hiçbir zaman... Bana yeter yirminci asırda olduğum safta olmak bizim tarafta olmak ve dövüşmek yeni bir âlem için.. uyanmak yüz yıl sonra..YĐRMĐNCĐ ASRA DAĐR — Uyumak şimdi. Ben yirminci asırlıyım ve bununla övünüyorum.
— Yüz yıl sonra. 12.1941 YOLCULUK Bir şair yolculuk ediyor bir denizinde dünyamızın bakarak bir yıldıza. Yolculuk ediyor şairin biri yıldızlardan birinde bir denizde bakarak dünyamıza.. Hatçem..11. senin gözlerin gibi. Yolculuk ediyor şairler denizlerinde kâinatın . güneşli olacaktır. sevgilim.. Ve ölen ve doğan ve son gülenleri güzel gülecek olan yirminci asır (benim şafak çığlıklarıyla sabaha eren müthiş gecem).. — Hayır. her şeye rağmen daha evvel.
yolunda pusuya yattıklarını... kelleni orta yere yüreğini yumruklarının içine koyup yürümek!. Akdeniz YÜRÜMEK Yürümek. havaları boydan boya yarıp ikiye bir mavzer gözü gibi karanlığın gözüne bakarak yürümek!. Yürümek. Yürümek.bakarak birbirine. . yürümeyenleri arkanda boş sokaklar gibi bırakarak. dost omuzbaşlarını omuzlarının yanında duyup. 1960.
Ve zafer artık hiçbir şeyi affetmeyecek kadar tırnakla sökülüp koparılacaktır... yürekten gülerekten yürümek. ..arkadan çelme attıklarını bilerek yürümek... Şimdi çıplak ve merhametsiz bir çığlık oldu ümid. Günler ağır.. Günler ölüm haberleriyle geliyor. Yürümek.. ZAFERE DAĐR Korkunç ellerinle bastırıp yaranı dudaklarını kanatarak dayanılmakta ağrıya..
Varılacak yere . Günler ölüm haberleriyle geliyor..Düşman haşin zalim ve kurnaz. En güzel dünyaları yaktık ellerimizle ve gözümüzde kaybettik ağlamayı : bizi bir parça hazin ve dimdik bırakıp gözyaşlarımız gittiler ve bundan dolayı biz unuttuk bağışlamayı.. Günler ağır. Ölüyor çarpışarak insanlarımız — halbuki nasıl hakketmişlerdi yaşamayı — ölüyor insanlarımız — ne kadar çok — sanki şarkılar ve bayraklarla bir bayram günü nümayişe çıktılar öyle genç ve fütursuz...
Karayılan . uçan turnayı gözünden kaçan tavşanı ard ayağından vururlar ve arap kısrağının üstünde taze yeşil selvi gibi ince uzun dururlar. Antep çetin yerdir. KARAYILAN HĐKÂYESĐ Antepliler silâhşor olur. 1941. Antepliler yiğit kişilerdir.kan içinde varılacaktır. Antep sıcak... Sonbahar.. Antepliler silâhşor olur. Ve zafer artık hiçbir şeyi affetmeyecek kadar tırnakla sökülüp koparılacaktır..
Altına bir at çekip eline bir mavzer verdiler. Yiğitlik atla. . bunu düşünmeye vakit bırakmıyordular. silâhla. belki rahattı. Antep çetin yerdir.Karayılan olmazdan önce Antep köylüklerinde ırgattı. toprağı yoktu. silâhı. onun atı. Düşman Antep'e girince Antepliler onu korkusunu saklayan bir fıstık ağacından alıp indirdiler. toprakla olur. Belki rahatsızdı. yaşıyordu bir tarla sıçanı gibi ve korkaktı bir tarla sıçanı kadar. Boynu yine böyle çöp gibi ince ve böyle kocaman kafalıydı Karayılan Karayılan olmazdan önce.
Antep çetin yerdir. toprağı kökünden söküyordu.Kırmızı kayalarda yeşil kertenkeleler. korkusu ve kafası öyle büyüktü ki onun. Akan : Antep'in kanıydı.. Düz ovada bir gül fidanıydı Karayılan'ın Karayılan olmazdan önceki siperi. Düşman tutmuştu tepeleri. Bu fidan öyle küçük. . Antepliler düz ovada sıkışmışlardı.. Düşman tutmuştu tepeleri. namlıya tek fişek sürmeden yatıyordu yüzükoyun. Düşman şarapnel döküyordu. Sıcak bulutlar dolaşır havada ileri geri. düşmanın topu vardı. Antep sıcak.
Fakat düşmanın topu vardı. gözleri ateşten al. Çünkü onu düşünmeye alıştırmadılar.Antepliler silâhşor olur. Derisi ışıl ışıl. Siperi bir gül fidanıydı onun. Birden bir kurşun gelip kafasını aldı. korkaktı da bir tarla sıçanı kadar. Ve ne çare. "Karayılan" olmazdan önce umurunda değildi Karayılan'ın kıyamete dek düşmana verseler Antep'i. kader. Yaşadı toprakta bir tarla sıçanı gibi. dili çataldı. düz ovayı Antepliler düşmana bırakacaklardı. Antepliler yiğit kişilerdir. . gül fidanı dibinde yatıyordu ki yüzükoyun ak bir taşın ardından kara bir yılan çıkardı kafasını.
Düşmanı tepelerde yediler. . deli gönlüm. demir sandıkta saklansan bulur seni. Karayılan Karayılan olmazdan önce kara yılanın encâmını görünce haykırdı avaz avaz ömrünün ilk düşüncesini : "Đbret al. seğirttiler peşince." Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olan. nerde düşman varsa orda bitirek. "Karayılan der ki : Harbe oturak.Hayvan devrildi kaldı. ak taş ardında kara yılanı bulan ölüm. Kilis yollarından kelle getirek. fırlayıp atlayınca ileri bir dehşet aldı Anteplileri. Ve bir tarla sıçanı gibi yaşayıp bir tarla sıçanı kadar korkak olana : KARAYILAN dediler.
her şafak vakti kalbim . her şafak vakti..." (Kuvâyi Milliye'den) ANGĐNA PEKTORĐS Yarısı burdaysa kalbimin yarısı Çin'dedir. Sonra. doktor. doktor. Sarınehre doğru akan ordunun içindedir.vurun ha yiğitler namus günüdür.
ne hapis. şu on yıldan bu yana benim.. doktor. Sonra. Ne arteryo skleroz. ne nikotin.. doktorcuğum.Yunanistan'da kurşuna diziliyor.. bir kırmızı elma : kalbim. Sonra. doktor. fakir milletime ikrâm edebildiğim bir tek elmam var elimde.. . işte bu yüzden. Bakıyorum geceye demirlerden ve iman tahtamın üstündeki baskıya rağmen kalbim en uzak yıldızla birlikte çarpıyor.. bu yüzden bende bu angina pektoris.. bizim burda mahkûmlar uykuya varıp revirden el ayak çekilince kalbim Çamlıca'da bir harap konaktadır her gece.
AŞI 1 tarla hazırdı koyu esmer eti anadan doğma çırılçıplak tarla hazırdı şişkin ıslak dudaklarını açmıştı yarı yarıya uzun sürmedi bekleyiş sabah aydınlığında canlı küçük kurtlar gibi yukardan saçılıp aktı tohum hazla ürperdi toprak içine çekti akanı açılıp kapanarak açılıp kapanarak sonra da mahmur bir kat daha güzel terli kabarık gerindi ben ölümden kuvvetliyim diyebilirdi gebeydi artık .
2 arılar fırladı güneşe doğru en önde kızoğlankız yeni beyarı nazlı bir vızıltıdır zar gibi ince şeffaf kanatları beli koptu kopacak altın tüylü süzme karnında da üç kızıl kuşak yetişip önledi onu erkeklerin en güçlüsü sonra yukarda boşlukta güneşin orda dikenli incecik bacakları karıştı birbirine bir saniye sürdü aşı silkinip kurtuldu dişi düştü erkek içinden kopan etleriyle toprağa 3 odalarının penceresi ormana açık ağır yaz bulutlarının altında orman bir yumurtalık gibi de nemli ılık erkeğin yüzünde aşağıdan kadının gözlerinden vuran ışık ormanın üstüne yağmur boşandı ansızın .
yeşil elâ gözlerini yumdu kadın yarı açık ağzında ıslak dişleri berrak duru içinde taa yüreğinin kökünde sıcak sıcak duydu yağmuru 4 atan bir damar gibi akıyor nehir acı yemişleri dikenli dallarıyla duruyor ağaç duruyor kıraç yabani güneşte bir şarkı gibi parladı balta kesildi ağacın gövdesi orta yerinden ihtiyardı esmerdi ıslaktı makta kanayacaktı da âdeta aşı bıçağıyla açıldı yarık sokuldu ucu kalemin bu kesik bu yabani gövdede müjdesi vardı artık dikensiz dalları ince kabuklu tatlı yemişleri geniş yapraklarıyla gelecek olan yepyeni bir âlemin. 1948 .
tabiat gibi cesur ve dost yumuşaklıklarını haşin derilerinin altında gizliyen elleriniz. yalanla besliyorlar sizi. hapiste söylenen bütün türküler gibi kederli. benim insanlarım. Ve insanlar. . hafif. ah. ağır ve aç çocukların dargın yüzlerine benziyen elleriniz. halbuki açsınız. sütlü memeler gibi yüklü. Arılar gibi hünerli.Nisan 1948 ELLERĐNĐZE VE YALANA DAĐR Bütün taşlar gibi vekarlı. Bu dünya öküzün boynuzunda değil. bütün yük hayvanları gibi battal. bu dünya ellerinizin üstünde duruyor.
ellerin gibi tez kandırılır. Ve beyaz bir sofrada bir kere bile yemek yemeden doyasıya. yalan söylüyorsa rotatifler. benim insanlarım. Đnsanlar. Đnsanlarım. ah. Orta Doğu. kitaplar yalan söylüyorsa. Đnsanlarım. benim insanlarım. antenler yalan söylüyorsa. hayran ve gençsiniz. elleriniz gibi meraklı. elleriniz gibi ihtiyar ve dalgınsınız. atak ve unutkansın ellerin gibi. benim insanlarım. göçüp gidersiniz bu her dalı yemiş dolu dünyadan.etle. Afrika'dakiler. uyanık. Avrupalım. yani bütün insanların yüzde yetmişinden çoğu.. ekmekle beslenmeğe muhtaçsınız. kolay atlatılırsın. Yakın Doğu.. Pasifik adaları ve benim memleketlilerim. Amerikalım benim. . hele Asya'dakiler. ah. ah.
renk yalan söylüyorsa. ninni yalan söylüyorsa.duvarda afiş. [1949] . yalan söylüyorsa umutsuz günlerin gecelerinde ayışığı. elleriniz isyan etmesin diyedir. sütunda ilan yalan söylüyorsa. dua yalan söylüyorsa. rüya yalan söylüyorsa. söz yalan söylüyorsa. elleriniz karanlık gibi kör. Ve zaten bu kadar az misafir kaldığımız bu ölümlü. ses yalan söylüyorsa. beyaz perdede yalan söylüyorsa çıplak baldırları kızların. ellerinizden geçinen ve ellerinizden başka her şey herkes yalan söylüyorsa. bu zulüm bitmesin diyedir. meyhanede keman çalan yalan söylüyorsa. elleriniz balçık gibi itaatli. elleriniz çoban köpekleri gibi aptal olsun. bu yaşanası dünyada bu bezirgân saltanatı.
ufaldı. birden anladım ki. hiç durmayacakmış gibi gidiyordu tiren. sonra raylardan başka şey göremedim. boğuluyordum kederden. "Yanıma gel!" dedi. kadınım beni görüyordu. Sonra. ufaldı. sonra. Sonra. ufaldı. uçsuz bucaksız mavilikte buğday tanesi oldu. "Beni unuttun mu. "Nerdesin gülüm. yanına varamadım. Leh toprağından seslendi karşılık veremedim. baharsa çamurlu çıplak ayaklarıyla gökyüzünde yürüyordu.KADINIM BREST'E KADAR Kadınım Brest'e kadar benimle geldi. kumlu toprakta kar parçaları çürüyordu. beni unuttun mu?" diye soruyordu. nerdesin?" diye soramadım. . indi tirenden peronda kaldı.
aynı umutlu türküyü söyleyerek sevdiğim şehirlerle sevdiğim kadınlardan boyuna uzaklaşıyorum ve hasretlerini etimin içinde işleyen bir yara gibi taşıyorum ve bir yerlere yaklaşıyorum. Akdeniz ORADA TANIDIKLARIM II . bir yerlere yaklaşıyorum. yıldızlar inip kondu telgıraf tellerine.ama. koynumdaymış gibi de yüreği küt küt vuruyordu.Sonra. hiç durmayacakmış gibi gidiyordu tiren boğuluyordum kederden. Sonra birden anladım ki. karanlıksa yağmur gibi çarpıyordu tirene. . kadınım telgıraf direklerinin altında duruyordu. direkler gelip geçiyordu o kımıldanmıyordu yerinden. neden anladığıma hâlâ şaşıyorum ve hep aynı büyük. bunu nasıl. yıllardır. Mart 1960. ama uzun yıllardır bu tirende yaşıyorum.
Yeni yapıda yeni dokumacılar yeni renklerle yeni kumaşlar dokuyor. Yapı yükseldi yapı büyüdü.. Başında masanın beyaz keten elbiseli Tavariş Marusa. bakıyorlar insana rüya görür gibi. Ben büyüdüm felsefe okuyorum. Duvarlarda fotoğraflar. Benim kızım büyüdü... Duvarlarda fotoğraflar - . Benim kızım dinledi ilk duvarcı türküsünü kurduğumuz yapının." Bir masa..-"Nazım yoldaş benim kızım beş yaşında. Benim kızımın annesi 1922 senesi. Benim kızım Alfabe okuyor.
Kar. Havada tek bir insan sesi yok. Gece. Rus. Vagonda bizimkiler uyuyorlar. Marusa'nın sesi: -"Sene 918.. Zırhlı trenle Kiyefe gitmedeyiz. Ayın içinden bir manzara gibi Ukranya stepleri karın altında yatıyorlar. Dünyanın üstünde donmuş bir dünya gibi susan havada yalnız tekerleklerin şarkısı. Çin. Uygur. Latin. Karanfiller. Kış. Bir masa Üstünde masanın mavi bir Ukranya kasesi. Kış. üzerinde bazısının Mogol.bir fabrika avlusunda çekilmiş bazıları. . Kapı açık.. Tatar yazıları. Gece. Kar..
. Başımı çevirdim geriye. Yıldızlar düşüyor içeriye.. yalvaran gözlere bakamam. Aç gözlerle aç öküzler bekliyor bizi. Gözlerime yalvarıyor esirlerin gözleri: -"Bırak bizi bırak bizi bırak." Kapı açık. Đpekli bir kumaş yırtar gibi yürüyor yırtarak geceyi tren. Bekliyorum ben Mahnodan esir alınan iki köylü neferi.Yıldızlar düşüyor içeriye. Öldürebilirim. . Yıldızlar düşüyor içeriye.. Bekliyor bizi toprak. Uyuyor bizimkiler... Bırak bizi bırak.
Geçiyor saniyeler. "Bekliyor bizi toprak" Beş. "Bırak bizi" Üç saniye. vuramadın. yedi. Ve hiçbiri değmedi hedefe.. Mavzer. . Nasıl oldu bu? Gökte uçan turnayı gözünden vuran kadın. "Aç gözlerle aç öküzler" Dört saniye. Kaçanların peşinden altı fişenk yaktım. Geçti bir saniye..Ve tekrar baktığım zaman karın üstünde iki korkuydu kaçan. Diz büktüm.. Namluda arpacık titredi.. altı. Mavzer..
Kış.......... Gece.... ..Vurmalıydım ama. Hatıralar.. Çavdarlı bir yaz kokusu esmer ekmekte.... Tombul esmer bir Ukranya ekmeği...... Kavgada düşmanın aile ismi sorulmaz... Đnkılabın nöbetinde dolaşık yumak gibi bir yürekle durulmaz.. Masa. . .. . Başında masanın beyaz keten elbiseli Tavariş Marusa.. Köyden yoldaşlar göndermiş Ukranya ekmeği yemez misiniz?" Beyaz keten bir örtü... Hatıralar.. ... Kar.
O her sabah buradan çıkardı yola. bu bembeyaz sabun . Ve her akşam burda çözerdi ıslak ayakkaplarını.. Satırların üzerinde ellerinin izi var.Hikmet PORTATĐF KARYOLA Bu onun karyolası portatif bir karyola. Karyolanın başucunda kitaplar..N. Açıyorum birer birer kitaplarını. Pencerenin içindeki bu beyaz diş fırçası.
.Hikmet SEN En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Ben sokakta rastlasam bile tanımayım diye en güzel günlerimin bu üç mel'un adamını yer yer tırnaklarımla kazıdım . Bu onun karyolası portatif bir karyola... Yerde bir üçüncü mevki tren bileti. N.. Elsiz kolları göğsünde yatıyor karyolanın üstünde lacivert gemici fanilası....onun. Duvarda külrengi bayramlık kasketi.
....... biri ötekisi.hatıralarımın camını. Ne kadar beraber geçmiş günlerimiz var.. senin ve benim en güzel günlerimiz.. Sana gelince. sen o günleri kendi oğluyla yatan. . Okuyorum.. Düşmanımdır ikisi. Sana gelince. Kanlı bıçaklı düşmanım bile olsa. Ne yazık!. En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Biri sensin. insanın bu rütbe alçalabilmesinden korkuyorum.. biri o. Yazıyorsun. Kalbimin kanıyla götüreceğim ebediyete ben o günleri.
..kızlarının körpe etini satan bir ana gibi satıyorsun!.... Satıyorsun: günde on kaat..Hikmet – 1933 . bir çift rugan pabuç. N. Sana gelince. sıcak bir döşek ve üç yüz papellik rahat için... En güzel günlerimin üç mel'un adamı var: Biri sensin.... Ne ben sana kızarım ne de zatın zahmet edip bana küssün. Ne ben Sezarım. Ne de sen Brütüssün. biri ötekisi. Kanlı bıçaklı düşmanımdır ikisi. Artık seninle biz. düşman bile değiliz.. Biri o.
çarpıyor pencerene dalgaları.. suyun.SES Çeneni avuçlarının içine alıp.. Pencereye gel! Havaları dinle bir: . yıldızların ve bizim seslerimizle. Gel! Dinle havaları: havalar seslerin yoludur. Kalk! Pencereye gel! Bak! Dışarda gece bir cenup denizi gibi güzel.. havalar seslerle doludur: toprağın. Çeneni avuçlarının içine alma!. duvara dalıp kalma!.
Koynunda güneşin kaybolduğu zindan aydınlanacak mı? Bekliyelim mi? Bekliyebilir miyiz? Biz gündoğusunun milyonlarla milyonu bekliyoruz bunu.. sesimiz seninledir.....Sesimiz yanındadır. Sesler geliyor günbatısından sesler. N.. Sesler geliyor günbatısından sesler...Hikmet – 1933 SESLER GELĐYOR.... Biz .
. Sumatra.. Biz sarı yüzlerinden gözleri bıçak yarası gibi bakan kavga meydanlarında kellesini koparıp kocaman kanlı sarı bir çiçek gibi bırakan Çin seddinin kulileri.. Göbeğinden çatlıyacak Avrupa. Ve istiyoruz ki olsun naramızın aksisedası Krup favrikalarından kopan: ....çıplak ayaklı Hindistanın açlığını esmer gözlerinde bir alev gibi taşıyanlar. . Berlinin caddeleri kulak asıyor yine Spartaküslerin ayak sesine. Cava köylüleri.... Biz Borneo. Biz...........HURRRA. Dışarı fırlamak için tepiniyor amele mahallelerinde tanklar. mavi gözlü Almanyalılara. Avrupanın çatlıyacak göbeği. Biz güneşin doğduğu yerden haykırıyoruz mavi gömlekli. *** Kurtuluşun kırmızı eli dolaşıyor üstünde Almanyanın.
Hava fırtınalı omurga delik serdümen sarhoş.. Elleri bombalı mavi gömleklilerin bekliyecek mi yine Unter den Linden caddesinde nöbet? Alevden bayrakların üstünde yeniden can bulacak mı Karl Liebknecht? Avrupa bocalıyor............ Sesler geliyor günbatısından ... Kooooş.DI..... Dümen başına.. Diyelim: ..Çatlıyacak çatlıyor çatla.... Çabuk olun haydı. *** Söyle Berlin. .. Söyle. Diyelim milyonlarla milyon ağız birden: ...ÇATLADI..
Nâzımın resmi. ağacın. yurdun haberini.. N. şairlik filân yoluyla değil ama basbaya. kuşun. . şairlik ettim bir çeşit postacılık yani. Renkli kalemlerle çizilirdi bin türlü resim hep aynı postacının..Hikmet POSTACI Đnsanın. kurdun haberini. Çocukken postacı olmak isterdim. seher vakitlerinde yahut gecenin ortasında taşıdım insanlara yüreğimin çantasında.. sahici postacı.sesler. Jül Vernin romanlarıyla coğrafya kitaplarına. dünyanın.
komşu kıza bendim telegrafı getiren. Bir küçük kız ateşler içinde hasta. çantamda yazıları yalnız müjdelerin yalnız umutların. Bering boğazını geçiyorum. Kapı çalınıyor gece yarısı: -posta! Küçük kızın gözleri açıldı mavi mavi. Yahut işte bozkırda gölgesinde ağır bulutların asker mektubu dağıtıp ayran içiyorum. Işıldıyor kuzey şafağı konserve kutularıyla posta paketlerinde. . Babası yarın akşam dönüyor hapislikten. yıldızların altındayım. Yahut da büyük şehrin uğultulu asfaltındayım. O karda kıyamette bendim bulan o evi.Đşte. Yahut çölde. köpeklerin çektiği kızağı sürüyorum buzun üzerinde.
Çocukken postacı olmak isterdim. Muradıma.. Bir zarfın üzeri: "Memet. çocukların çocuklara mektupları. Oysaki. taze çimen kokusuyla dolu mektuplar. Moskova'ya Budapeşte'den. Telegraflarda envai türlü acı mektuplarda satır satır keder taşır o güzelim memlekette postacı. ellisinde. Türkiyemde postacılık zor sanattır. . Türkiye" diye yazılı.. Çantamda bahar. Çantamda cennet. Nâzım Hikmet'in oğlu. Moskova'da mektupları birer birer kendim dağıtırım adreslerine.Çocukken postacı olmak isterdim. Çantamda Tuna'nın pırıltısıyla kuş cıvıltısıyla. Macaristan'da erdim.
mektubunu vermezler.Yalnız Memedin mektubunu götüremem yerine. . Yağmurları temizlemeli. haramiler kesmiş yolu. paslı yağmurlar yağıyor. yağmurlar yine yalnız güneşi taşısın tohumlara. Nâzım HĐKMET RADYOAKTĐVĐTELĐ YAĞMURLAR ÜSTÜNE Kapayın pencereleri sımsıkı. yağmurlar ölüm taşıyor tohumlara. hattâ yollıyamam. çocukları sokaklara bırakmayın. Nâzım'ın oğlu. yine gümüş gibi parlatmalı yağmurları.
Nâzım HĐKMET YĐNE YAĞMUR ÜSTÜNE . pencereleri yağmurlara açabilelim yine.çocuklar yine koşabilsin yağmurların içinde. NÂZIM HĐKMET TRAFĐK MEMURLARI Trafik memurları dikilmiş durur el kol kımıldar kaşlar çatık sopalarının ucunda hürriyetimiz trafik memurları dikilip duracak sokaktakiler birbirlerini sevmeği öğreninceye kadar.
.. hem de ne sıtmadan ne kuşpalazından düşerek te değil kuyulara filân.... çocuklar ölebilir yarın....Serçe kuşları gibi yağmur çinko dama serptiğim ekmek kırıntılarını telâşlı telâşlı... Nâzım HĐKMET ÇOCUKLAR ÖLEBĐLĐR YARIN ... tıkır tıkır..... .. serçe kuşları gibi yağmur........ Çocuklar ölebilir yarın....
...... Çınarı yıkmak için baltayı köküne vururlar.. ........... ne bir damla kan....... ÇINARI YIKMAK ĐÇĐN BALTAYI KÖKÜNE VURURLAR ...........çocuklar sakallı askerler gibi ölebilir yarın.. çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında....... evi yıkmak için sokarlar kundağı temele.. Kartal uçmaz olur kanadı kırılınca.. çocuklar ölebilir yarın atom bulutlarının ışığında arkalarında bir avuç kül bile değil arkalarında gölgelerinden başka bir şey bırakmadan......... .... düşünebilir miyiz başımız vurulunca? Onlar köküdür memleketin.. ne bir santim kemik....
Onlar umudun temeli.dallara yürüyen su bu kökte saklıdır. Nâzım HĐKMET DOĞUM . Çünkü böyledir asrımızın gerçeklerinden biri. halkın aklıdır. Kırıldı kanat öldürdüler aklı. Ve sonra yolladılar insanları salhaneye. onlar kanadı hürriyetin. Kaç kere kaç yerde baltalandı kök yürümez oldu su dallar kurudu.
Anası bir oğlancık doğurdu bana. çocuklar doğdu Korede. Bitlendiler doğar doğmaz . sarı bir oğlan. gittiler ana sütüne bile doymadan Benim oğlan dünyaya geldiği zaman. Bu dünyada ilk görülecek şey diye demir parmaklığı gördüler. babaları kurşuna dizilmiş. kaşsız. kara gözlü. mavi gözlü. çocuklar doğdu Yunan zindanlarında. Makartır kesti onları. Benim oğlan dünyaya geldiği zaman çocuklar doğdu Anadoluda. Benim oğlan dünyaya geldiği zaman. sarı ay çiçeğine benziyorlardı. elâ gözlü bebeklerdi. masmavi kundağında yatan bir nur topu. üç kilo ağırlığında.
2. Asya halklarına karşı yürüttüğü baskılarla ün saldığı (!) için Amerikan hükümeti tarafından Kore savaşının kumandanlığına da atandı.kim bilir kaçı sağ kalır mucize kabilinden. ben bu dünyada olmıyacağım. siyah. beyaz. ama harikulâde bir beşik olacak dünya. Makartır .(Mac Arthur): Amerikan generali. Benim oğlan benim yaşıma bastığı zaman. sarı bütün çocukları sallıyan mavi atlas döşekli bir beşik. . Dünya savaşında Asya'daki Amerikan ordularının kumandanlığını yaptı.
. dişler kenetli.. bu dâvet bizim. bu cehennem. Kapansın el kapıları. Bilekler kan içinde..Nâzım HĐKMET DAVET Dörtnala gelip Uzak Asya'dan Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan bu memleket. bir daha açılmasın. . bu cennet bizim. yok edin insanın insana kulluğunu. ayaklar çıplak ve ipek bir halıya benziyen toprak. bizim.
Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine. NÂZIM HĐKMET DÜNYAYI VERELĐM ÇOCUKLARA Dünyayı verelim çocuklara hiç değilse bir günlüğüne allı pullu bir balon gibi verelim oynasınlar oynasınlar türküler söyliyerek yıldızların arasında dünyayı çocuklara verelim kocaman bir elma gibi verelim sıcacık bir ekmek somunu gibi hiç değilse bir günlüğüne doysunlar bir günlük de olsa öğrensin dünya arkadaşlığı çocuklar dünyayı alacak elimizden . bu hasret bizim...
ölümsüz ağaçlar dikecekler Nâzım HĐKMET DÖRTLÜK Koparmış ipini eski kayıklar gibi yüzer kışın. sabaha karşı rüzgârda tahta cumbalar ve bir saç mangalın küllerinde uyanır uykuda büyük Đstanbulum. NÂZIM HĐKMET .
KANTER ĐÇĐNDE Yapıcılar türkü söylüyor Yapı türkü söyler gibi yapılmıyor ama. Yapı yerinde ayağın burkulur ellerin kanar. yapı yeri toz toprak. ne ekmek her zaman pamuk gibi yumuşak ne herkes kahraman ne dostlar vefalı her zaman. Çamur. . Yapı yerinde ne çay her zaman şekerli her zaman sıcak. Bu iş biraz zor. Yapıcıların yüreği bayram yeri gibi cıvıl cıvıl ama yapı yeri bayram yeri değil. kar. Türkü söyler gibi yapılmıyor yapı bu iş biraz zor.
yükseliyor yapı kanter içinde.zor ama yapı yükseliyor. yükseliyor. Yükseliyor. Saksılar konuldu pencerelere alt katlarında. Đlk balkonlara güneş taşıyor kuşlar kanatlarında. Bir yürek çarpıntısı var her putrelinde her tuğlasında her kerpicinde. NÂZIM HĐKMET MEMLEKETĐMDEN ĐNSAN MANZARALARI'NDAN Haydarpaşa garında .
Merdivenlerdeki adam -Galip Ustatuhaf şeyler düşünmekle meşhurdur: "Kâat helvası yesem her gün" diye düşündü 5 yaşında. Zayıf. Korkak. Merdivenlerin üstünde güneş yorgunluk ve telâş Bir adam merdivenlerde duruyor bir şeyler düşünerek. "Babamın bıçakçı dükkânından Akşam ezanından önce çıksam" diye düşündü 11 yaşında. "Mektebe gitsem" diye düşündü 10 yaşında.1941 baharında saat on beş. Burnu sivri ve uzun yanaklarının üstü çopur. .
."Sarı iskarpinlerim olsa kızlar bana baksalar" diye düşündü 15 yaşında. 51 yaşında "Đhtiyarladım" dedi. "Babam neden kapattı dükkânını?" Ve fabrika benzemiyor babamın dükkânına" diye düşündü 16 yaşında. Ve zaman zaman işsiz kalarak "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 50 yaşına kadar. "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 23 yaşında. "Babam ellisinde öldü. "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 22 yaşında. "Đşsiz kalırsam" diye düşündü 24 yaşında. "Gündeliğim artar mı?" diye düşündü 20 yaşında. ben de böyle tez mi öleceğim?" diye düşündü 21 yaşındayken.
....."babamdan bir yıl fazla yaşadım.. ...... Đşsizdir.." Şimdi 52 yaşındadır......... Burnu sivri ve uzun........... Şimdi merdivenlerde durup kaptırmış kafasını düşüncelerin en tuhafına: "Kaç yaşında öleceğim? Ölürken üzerimde yorganım olacak mı?" diye düşünüyor...... ............ Yanaklarının üstü çopur.................... Denizde balık kokusuyla Döşemelerde tahtakurularıyla gelir Haydarpaşa garında bahar Sepetler ve heybeler merdivenlerden inip merdivenlerden çıkıp merdivenlerde duruyorlar............ .................
Üç selvi.Nâzım HĐKMET ÜÇ SELVĐ Kapımın önünde üç selvi vardı.Üç selvi.Üç selvi.Yatağımda öldürüldüm ben.Üç selvi.Üç selvi.Kesildi selviler köklerinden.Kökleri yerde.Mermer bir ocakta parçalanmış yatıyorüç selvi.N.Artık ne kökleri yerde.Üç selvi. başları yıldızlardaüç selvi.1933 .Bir gece düşman bastı evi.Selviler sallanırlardı rüzgarda. başları yıldızlardaüç selvi.Selviler sallanmıyorlar rüzgarda.Kanlı bir baltayı aydınlatıyorüç selvi.Selviler rüzgarda sallanırlardı.Hikmet .Üç selvi.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.