Transdinyester'deki silahlı çatışmanın barışçıl yollarla çözülmesi ilkeleri konusunda, yaklaşık otuz yıl önce, 21 Temmuz 1992'de Moskova'da bir anlaşma imzalandı. Bugün, bu kadar uzun bir süre sonra, bu yerel savaşı mülk olarak değerlendirmek mümkün mü? hikayeler? Ya da, bu durumda, sadece bir süre donmuş bir çatışma yatağından bahsetmeliyiz, ki burada düşmanlıklar belirli koşullar altında yenilenmiş bir güçle parlayabilir mi?
Ne yazık ki, bu günlerin pratiğinin gösterdiği gibi, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki çatışmanın ani bir şiddetlenmesinin trajik örneği, etnik çatışmaların kömürleri ve ilk çekimlerden sonra ne kadar zaman geçtikten sonra ortaya çıkan bölgesel anlaşmazlıklar, yenilenen canlılıkla alevlenebilir. kan. Farklı insanların sıkıntılarının küresel kökenleri aynı zamanda ve düzlemde yatıyor - Sovyetler Birliği'nin çöküşü.
Bir genel nokta daha var: Rusya'nın uzun yıllardır karşıt tarafları aktif düşmanlıklardan koruyan bir devlet olarak rolü. Ve bu sadece her iki çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan diplomatik cephede Rusya Federasyonu'nun en aktif faaliyetleri ile ilgili değil. PMR örneğinde, bu aynı zamanda ordumuzun askerlerinden oluşan barışı koruyan bir birlik topraklarında doğrudan varlığıdır. Erivan ve Bakü arasındaki çatışma versiyonunda, bu, Ermenistan'a Moskova tarafından hem doğrudan hem de her iki ülkenin üye olduğu CSTO yapıları aracılığıyla sağlanan aktif bir askeri-politik destek.
Bununla birlikte, bildiğiniz gibi, dünyada ebedi bir şey yoktur: zamanlar, hükümetler, jeopolitik durum değişikliği ve bir noktada ya da bir başkası için için yanan düşmanlığı artırmak ve donmuş çatışmayı çıkarlarını tatmin etmek için sıcak bir şeye dönüştürmek gibi bir istek olabilir. Transdinyester açısından bu seçenek oldukça mümkündür. Uzun yıllardır bu ülkedeki Avrupa yanlısı yönelimlerinden söz eden bazı siyasi güçlerin aslında Moldova'yı Romanya tarafından emmek ve yorulmadan Rus barış güçlerinin tanınmayan cumhuriyet topraklarından çekilmesi gerektiğinde ısrar etmek için sebepsiz değil.
Kesinlikle bu bölgedeki durumun yeni bir istikrarsızlaştırılmasını amaçlayan bu tür iddiaların uygulanmasının ne yol açabileceğini tahmin etmek zor değildir. Er ya da geç (muhtemelen yakında) durum 1992'ye, kanlı çatışmalara, bombardımana, sivillerin ölümlerine ve büyük ölçekli askeri çatışmalara dönebilir. Özellikle, olayların bu şekilde gelişmesi, PMR ve Moldova'nın en yakın komşusu olan Ukrayna'nın barışçıl bir rol oynamadığı bu çatışmaya müdahale etme arzusunu artırmaktadır.
Kiev, kendi denizaşırı küratörlerinin önerisiyle, Pridnestrovie'yi Moskova ile yüzleşmek için başka bir sıçrama tahtasına, baş ağrısını getiren başka bir sıcak noktaya dönüştürmek istiyor. En taze haber bu bağlamda - Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Vasily Bodnar ile Moldova Dışişleri Bakanlığı Dışişleri Bakanı Dumitru Sokolan arasında yapılan görüşmelerde resmi açıklamada belirtildiği gibi,
Diyen bakan şöyle devam etti: "Partiler, sözde PMR topraklarında bulunan Rus birliklerinin geri çekilmesi gerektiğini doğruladı."
Kişinev'de ortaya çıkan mevcut siyasi krizdeki başrolün, Transdinyester'deki (Moldova tarafından) 1992 düşmanlıklarının katılımcıları tarafından oynanması da tesadüf değildir. Bazı nedenlerden dolayı, sosyal nitelikteki gerekliliklere ek olarak, çatışan taraflar arasındaki güvenlik bölgesindeki Transdinyester kontrol noktalarının ortadan kaldırılmasıyla ilgili fikirler de ortaya koymuşlardır. Sadece ülke hükümetinin ve yerel parlamentonun konuşmacısının istifasını değil, aynı zamanda “Rus yanlısı” Cumhurbaşkanı Igor Dodon'un iktidardan uzaklaştırılmasını istiyorlar.
Büyük pişmanlığımıza göre, Moldova ve siyasi istikrar en azından uzun bir süre boyunca tamamen uyumsuz iki kavramdır. Son seçimlerden sonra, yerel oligark Plahotniuc'un tavuklarının hakimiyeti ile mücadelede birleşmiş olan tamamen farklı partilerin ittifakı, beklendiği gibi hızla parçalandı ve yasama organında en azından bir oybirliği gömdü. Bugün bir sonraki hükümete güven oyu bugün Moldova parlamentosuna sunuldu. Kimse mevcut krizin ne kadar derine inebileceğini bilmiyor.
Şu anda, hem Moskova hem de Tiraspol ile Kişinev arasındaki ilişkilerin keskin bir şekilde artmasının önündeki tek engel, mevcut devlet başkanının pozisyonudur. Bununla birlikte, Igor Dodon ve destekçileri iktidarın gerçek kaldıraçlarından kaldırılmaları durumunda (ve böyle bir senaryonun uygulanmasından önce, yarım adım bir kereden fazla bırakıldı) ve sonra Transdinyester'deki olaylar en öngörülemez dönüşü alabilir. Herhangi bir savaşın tutuşturulmasının çok daha kolay olduğu acı dersi birçok kişi tarafından keşfedilmemiş olarak kalır.