Geri Alım Anlaşmaları (“Repo” olarak bilinir), devlet tahvillerinin satışına ve geri alımına ilişkin, alıcıya gecelik faiz sağlayan kısa vadeli anlaşmalardır.
Repolar, çeşitli kurumlar, şirketler ve Federal Reserve tarafından düşük riskli, kısa vadeli borçlanma ve borç verme amacıyla kullanılan teminatlı gecelik kredilerdir.
Repo piyasası, günlük 2-4 trilyon dolarlık işlem hacmiyle önemli bir gecelik nakit kaynağıdır ve para politikasının uygulanmasında rol oynar.
- Geri Alım Anlaşması (Repo) Nedir?
- Geri Satın Alma Anlaşmaları Nasıl Çalışır?
- Repo Türleri
- Bir Repo'nun Tenoru
- Açık Vs. Vadeli Geri Alım Sözleşmeleri
- Ters Repo Nedir?
- Repo Oranlarını Anlamak
- Geri Satın Alma Anlaşması Riskleri
- Repo Pazarının Önemi
- Repo Hakkında Çıkarımlar
Geri Alım Anlaşması (Repo) Nedir?
Geri Alım Anlaşması (veya kısaca ‘Repo’), iki taraf arasında devlet tahvillerinin satışına ve bu menkul kıymetlerin genellikle ertesi gün geri satın alınmasına ilişkin bir anlaşmadır. Anlaşma, orijinal satış fiyatından biraz daha yüksek bir geri alım fiyatı öngörmektedir ve aradaki fark (Repo oranı olarak adlandırılır) esasen alıcıya gecelik faiz sağlamaktadır.
Bu nedenle repolar, teminatlandırılmış gecelik krediler olarak kabul edilir ve vergi ve muhasebe açısından bu şekilde sınıflandırılır. Devlet tahvillerini satan taraf (gelirin) borçlusu, menkul kıymetleri satın alan taraf ise borç veren olarak kabul edilir.
Repolar devlet tahvili satıcıları, bankalar, para piyasası fonları, şirketler, kurumsal yatırımcılar ve Federal Reserve tarafından kullanılır. Tamamen teminatlandırılmış olmaları ve genellikle yalnızca bir günlük süreleri nedeniyle, para piyasası araçları olarak hizmet ederler ve oranları, risksiz günlük faiz oranının vekili haline gelir. Para arzını düzenlemek için açık piyasa işlemlerinin bir parçası olarak Federal Reserve tarafından yaygın olarak kullanılırlar.
Önemli Nokta: Repo, menkul kıymetleri genellikle ertesi gün biraz daha yüksek bir fiyattan geri satın alma taahhüdüyle birlikte satmaya yönelik kısa vadeli bir anlaşmadır.
Geri Satın Alma Anlaşmaları Nasıl Çalışır?
Repo, iki taraf arasında yapılan ve bir tarafın devlet tahvillerini diğerine sözleşmeye dayalı olarak kararlaştırılan bir geri alımla birlikte genellikle ertesi gün sattığı anlaşmalardır. Satış ve müteakip geri satın alma, esasen alıcıdan bir gecelik nakit kredisi teşkil eder.
Bir Repo’nun zımni faiz oranı, satış fiyatı ödünç alınan para miktarını temsil ettiğinden, satış ve geri alım fiyatları arasındaki farkın satış fiyatına bölünmesiyle elde edilir. Hem satış hem de geri alım fiyatı, satılan temel tahvillere tahakkuk eden faizleri hesaba katmalıdır.
Repo Türleri
Üç tür geri satın alma anlaşması vardır:
Üçüncü Taraf (veya ‘Üç Taraflı’) Repolar
Üçüncü taraf Repolar açık ara en yaygın türdür ve tüm Repo işlemlerinin %80-90’ını oluşturur. İşlemdeki üçüncü taraf, alıcı ile satıcı arasında saklama aracı olarak hareket eden, işlemi gerçekleştiren, menkul kıymetleri elinde bulunduran, her türlü teminat gereksinimini karşılayan ve uygun miktarda nakit transferini sağlayan bir takas acentesidir. JPMorgan Chase ve Bank of New York Mellon, Repos için en büyük iki takas acentesidir.
Özel Teslimat Repoları
Özel bir teslimat Repo’su, işlemin bir parçası olarak bir tahvil garantisi gerektirir ve çok yaygın değildir.
Saklama Repoları
Emanet Repo’da satıştan elde edilen nakit, satıcıya iletilmek yerine emanet hesabında tutulur. Bu, satıcının geri alımı finanse edememe riski taşıdığı durumlarda gerekli olabilir.
Bir Repo’nun Tenoru
‘Tenor’, Repo’nun terimini veya vadesini ifade eden başka bir kelimedir. Çoğu Repo’nun yalnızca bir günlük bir süresi vardır, ancak bazıları birden fazla gün olabilir ve diğerleri açık uçlu olabilir.
Bir Repo’nun vadesi ne kadar uzun olursa, faiz oranları, kredi itibarı, enflasyon ve diğer faktörler potansiyel olarak resme girebileceğinden risk de o kadar fazla olur.
Açık Vs. Vadeli Geri Alım Sözleşmeleri
Repoların genellikle belirli ve çok kısa vadeli bir vadesi vardır (genellikle bir günden bir haftaya kadar). Bu tür Repolara “Dönem Repoları” adı verilmektedir. Ancak bazıları (“Açık Repo” veya “Talep Üzerine Repo” olarak da adlandırılır) belirli bir vade olmaksızın düzenlenmektedir.
Açık bir geri alım sözleşmesi (isteğe bağlı repo olarak da bilinir), vadeli repo ile aynı şekilde çalışır; ancak satıcı ve karşı taraf, vade tarihini belirlemeden işlemi kabul eder. Bu durumda Repo taraflardan biri tarafından sonlandırılıncaya kadar açık kalır. Bu, Açık Repo’nun her gün ‘devredilerek’ aktif kalması anlamına gelir. Açık Repolardaki faiz genellikle karşılıklı anlaşmayla yeniden müzakere edilir ve aylık olarak ödenir.
Açık repodaki faiz oranı genellikle federal fon oranına yakındır. Açık repo, tarafların bunu ne kadar süreyle yapmaları gerektiğini bilmedikleri durumlarda nakit yatırımı yapmak veya varlıkları finanse etmek için kullanılır. Ancak neredeyse tüm açık anlaşmalar bir veya iki yıl içinde sonuçlanıyor.
Ters Repo Nedir?
Ters repo tabiri aslında normal repodan farklı bir işlemi tanımlamıyor.
Repo ve ters repo terimleri basitçe işleme dahil olan 2 farklı tarafın farklı katılımını tanımlamak için kullanılır.
Teminatın satıcısı repo sözleşmesi yoluyla borç almış, alıcısı ise borç vererek ters repoya girmiş sayılır.
Repo Oranlarını Anlamak
Repoların ağırlıklı olarak son derece düşük riskli gecelik işlemler olması ve Federal Rezerv’in Repo piyasasında aktif bir katılımcı olması nedeniyle gecelik Repo oranı, bankaların gecelik faiz oranı olan Fed Fon Oranını yansıtma eğilimindedir. Doğrudan Fed’den borç alın.Bu nedenle repolar, Fed Fon Oranının hedge fonları, para piyasası fonları ve şirketler gibi banka dışı diğer katılımcılara uzatılmasını temsil eder.
Ancak istisnai durumlar nedeniyle Repo oranının Fed Fon Oranından farklılaştığı durumlar da olabilir. Bunun bir örneği, 17 Eylül 2019’da Repo faizinin Fed’in %2-2,25 hedef oranının çok üzerine çıkmasıydı.
Brookings Enstitüsü, bu farklılığı eş zamanlı olarak nakit talebinin artmasına neden olan iki olaya bağladı:
1) üç aylık kurumlar vergisinin vadesi gelmişti,
2) daha önce ihaleye çıkarılan Hazine tahvillerinin takas tarihiydi.
Geri Satın Alma Anlaşması Riskleri
Herhangi bir kredi işleminde birincil risk, borçlunun krediyi öngörüldüğü şekilde geri ödeyememesidir. Bir Repo’da bu, işlemdeki satıcının menkul kıymetleri kararlaştırılan fiyattan geri satın alamayacağı anlamına gelir. Repo işleminde temel teminat, son derece düşük riskli kabul edilen ve yüksek likiditeye sahip devlet tahvillerinden oluştuğundan, borç verenin Repo işleminde neredeyse hiç kredi riski taşımadığı kabul edilmektedir.
Bununla birlikte, dayanak menkul kıymetlerin değerinde bir gecede çarpıcı bir değişiklik olması durumunda fiyat riski ortaya çıkabilir. Önemli ölçüde düşerse satıcı, bunları kararlaştırılan fiyattan geri almaktan çekinebilir. Eğer dramatik bir şekilde artarsa, alıcı onları kârla satmaya ve geri alım için hazır bulundurmamaya yönelebilir.
Bu risklerin her ikisi de son derece küçük kabul edilir. Bununla birlikte, işlemin bunları hafifletmek için eksik veya fazla teminatlandırmayı gerektirebileceği bir mekanizma vardır.
Repo Pazarının Önemi
Repo piyasası her gün 2-4 trilyon dolarlık işlemleri temsil ediyor. Bu nedenle, para piyasası fonları gibi nakit yüklü kuruluşlar için gecelik faiz sağlarken, finansal kurumlar, şirketler ve hedge fonları için hayati bir gecelik nakit kaynağıdır.
Federal Reserve, bankaların ötesinde kurumsal dünyaya ve diğer finansal kurumlara kadar uzanan açık piyasa işlemleri yoluyla para politikasını yürütmek için Repo piyasalarını da kullanabilir. Örneğin Fed, finansal sisteme nakit enjekte etmek için Repo kullanarak satıcılardan menkul kıymet satın alabilir.
Bireyler Repo piyasasına doğrudan katılmamakla birlikte, atıl yatırım sermayesi için para piyasası fonları aracılığıyla erişim sağlayarak fayda sağlamaktadır.
Repo Hakkında Çıkarımlar
Repo piyasası, bankaların Federal Rezerv aracılığıyla erişebildiği gibi kurumların, fonların ve şirketlerin ihtiyaç halinde nakde erişebildiği veya nakit paraya park edebildiği son derece aktif bir finansal alandır. Teminatlı gecelik repo anlaşmaları kullanan Repo piyasası, yalnızca sermaye piyasalarına verimlilik kazandırmakla kalmıyor, aynı zamanda Fed’e para politikasını uygulama konusunda ek bir yol sağlıyor.
Yatırımcılar, yatırım yapmadıkları paralarını park etmek için güvenli, faiz getiren bir yer sağlamak amacıyla yaygın olarak Repo’yu kullanır.