ABD ve Afgan hükümeti tarafından ağır hava saldırılarına rağmen Taliban ilerleyişlerini sürdürüyor, sokak çatışmaları yaşanıyor. ABD, risk altındaki Afganlar’ın tahliye edilmesi çalışmalarının kapsamını genişlettiğini açıkladı
Afganistan'da gözler Taliban'ın almaya çalıştığı Helmend, Kandahar ve Herat'ta. Taliban'ın Helmend eyaletinin kritik önemdeki Leşkergah şehrine doğru ilerlemesiyle sokak çatışmaları artarken ABD kabul edeceği Afganların kapsamını genişletti. Almanya'nın da Taliban ile gizlice görüştüğü ortaya çıktı.
Taliban'ın bir televizyon istasyonunu ele geçirdiği öne sürülürken binlerce kişi kırsal alanlardaki evlerini terk ediyor. Aynı zamanda yüzlerce Afgan askeri daha bölgeye sevk edildi. BBC'ye konuşan bölgedeki bir doktor, "Her yerde çatışmalar var" açıklamasında bulundu.
Helmend eyaleti, ABD ve İngiliz askeri mücadelesinin merkezinde yer alan bir yerdi; Taliban'ın burayı ele geçirmesi Afgan hükümeti için büyük bir darbe olabilir. Taliban Leşkergah'ı ele geçirirse 2016 yılından beri ilk defa bir eyaletin başkentini işgal etmiş olacak.
Bölgede mücadele eden Afgan komutanlardan Sami Sadat BBC'ye yaptığı açıklamada Taliban'ın burayı ele geçirmesinin "küresel güvenlik üzerinde yıkıcı bir etkisi olacağını" dile getirdi. Sadat, "Bu Afganistan'ın bir savaşı değil; özgürlük ve totalitarizm arasında bir savaştır" dedi.
Kandahar ve Herat
Diğer yandan Taliban ülkenin en büyük ikinci şehri Kandahar'ı da kuşatmış vaziyette. Kandahar'ın ele geçirilmesi, Taliban'ın ülkenin güneyinde kontrolünü artırmasına yol açabileceğinden kritik.
Ülkenin batısında yer alan ve kuşatılmış durumdaki üçüncü şehir olan Herat'ta da günlerdir çatışmalar sürüyor.
Cuma günü bir Birleşmiş Milletler üssüne saldırılmasının ardından hükümet bazı yerleri geri almayı başarmıştı.
İngiltere ve ABD, Taliban'a Pakistan sınırında ele geçirdiği bir kasabada gerçekleştirdiği düşünülen sivil katliamı yüzünden 'savaş suçu işlemiş olabileceği' suçlamasını yöneltti. Taliban suçlamaları reddediyor.
ABD daha fazlasını alacak
ABD yönetimi, artan Taliban şiddeti nedeniyle kendisiyle yılalrdır çalıştığı için risk altında olan Afganlar’ın tahliye edilmesi çalışmalarının kapsamını genişlettiğini açıkladı.
Dışişleri Bakanlığı’ndan bugün yapılan açıklamada ABD’den mülteci statüsü alabilecek Afganlar’ın sayısının arttırılacağı, bunlara Amerikan haber kuruluşlarının mevcut ve eski çalışanları, Amerikan yardım ve kalkınma kuruluşlarının ve ABD’den kaynak alan diğer yardım kuruluşlarının çalışanlarının dahil olduğu kaydedildi. Amerikan devlet çalışanı ve NATO askeri misyonunun mevcut ve eski çalışanları da kriterlere uymasalar da program kapsamına alındı.
Bakanlıktan yapılan açıklamada binlerce Afgan ve birinci dereceden ailelerinin mülteci olarak ABD’de kalıcı ikamet etme hakkına sahip olacakları belirtildi
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, 2001 yılından bu yana yaklaşık 73 bin kişinin bu yolla mülteci olarak Amerika'ya geldiğini, sadece gelen yıl 8 bin Afgan'ın kabul edildiğini, Senato'nun şimdi 8 bin kişiye daha bu hakkı tanıyacak yolu açtığını söyledi.
Blinken "2001 yılından bu yana, bu çalışanlara karşı özel bir sorumluluğumuz var. Onlar bizlerin yanında durdu, biz de onların yanında duracağız. Bu kişilerin ailelerine ve kendilerine özel bir vize sağlayacağız" dedi.
ABD Dışişleri Bakanı program kapsamında bu sabah da bir grup Afganın ABD'ye getirildiğini söyledi. Blinken, şu ana kadar ABD'ye gelen kişi sayısının geçen haftayla birlikte 400 kişi kadar olduğunu ifade etti.
Kategoriler listesi
ABD Mülteci Kabul programı kapsamında oluşturulan ‘‘Öncelik 2’’ kategorisi, ABD ile işbirliği nedeniyle hayatları tehlike altında olabilecek, ancak ABD hükümetiyle doğrudan çalışmadıkları ya da ABD devleti tarafından verilen görevlerinin kısa süreli olması gibi nedenlerle Özel Göçmen Vizesi alması uygun olmayan Afganlar’ı ve birinci dereceden ailelerini kapsıyor.
‘‘Katogori 2’’ye dahil olmak için Afganlar’ın bir ABD devlet kurumu ya da merkezi ABD’de bulunan bir medya veya sivil toplum kuruluşunun en kıdemli sivil ABD vatandaşı çalışanı tarafından aday gösterilmesi gerekiyor.
Afgan Özel Göçmen Vizesi başvurusu sahiplerinden oluşan ilk grup Cuma günü ABD’ye varmıştı. Çoğu tercüman olan bu kişiler tahliye öncesinde sicil kontrollerinden geçirilmişti.
Yaklaşık 20 bin Afgan, Özel Göçmen Vizesi kapsamına girmek için çabalıyor.
İran üzerinden Türkiye ve Avrupa ülkelerine de Afgan göçü sürüyor.
Eşref Gani'den 'ani çekilme' çıkışı
Mecliste yaptığı konuşmada Gani, ‘‘Son üç aydır beklenmedik bir durumdayız’’ diye konuştu. Gani, Afgan hükümetinin ülkede durumu 6 ay içinde kontrol altına almak için ABD’nin destek verdiği bir güvenlik planı olduğunu belirtti. Gani, Taliban’ı "terörist gruplarla bağlarını hala sürdürmekle ve kadınlara saldırılar düzenlemekle" suçladı.
Rusya'dan tatbikat
Bu arada Rusya ve Özbekistan Pazartesi günü Afgan sınırı yakınında ortak tatbikat düzenledi. İki ülke de Afganistan’daki kaosun Orta Asya’ya sıçramasından endişeli. TASS haber ajansına göre Rusya, Özbekistan’ın Termez askeri sahasında başlayan ve 5 gün sürmesi planlanan tatbikatta bin 500 Rus ve Özbek askerinin yer alçağını bildirdi.
Rusya, Tacikistan’a ise bu hafta yapılacak üçlü tatbikat için daha geniş bir askeri birlik göndermeyi planladığını bildirdi.
Rus, Özbek ve Tacik güçlerinin katılacağı bu tatbikatın 5-10 Ağustos tarihleri arasında yapılması bekleniyor.
Almanya-Taliban görüşmesi
Mülteci endişesi taşıyan Almanya Dışişleri Bakanlığı da, geçen 31 Temmuz 2021 Cumartesi günü bakanlıktan bir heyetin Katar'da Taliban temsilcileri ile bir araya geldiği yönünde basında çıkan haberleri doğruladı.
Bir bakanlık sözcüsü, Almanya'nın Afganistan ve Pakistan Özel Temsilcisi Büyükelçi Jasper Wieck'in yanındaki heyetle Taliban temsilcileri ile Katar’ın başkenti Doha’da gizli bir görüşme yaptığını, görüşmede Taliban tarafını örgütün Avrupa temsilcisi olarak tanımlanan Abdul Haq Wasiq’in temsil ettiğini açıkladı.
Jasper Wieck'in, Taliban temsilcisine Almanya’nın Afganistan’da bir an önce çatışmaların durması ve tarafların masaya dönmesi konusundaki beklentisini ilettiğini açıklayan sözcü, Afganistan’a yapılan mali yardım konusunun da ele alındığını ekledi.
Alman heyetinde yer alan Alman diplomatlardan sızan haberlere göre, Abdul Haq Wasiq, Taliban’ın Afganistan’da yeniden yönetime gelmesi durumunda Alman hükümetinin ülkeye olan kalkınma yardımını sürdürmesini istedi.
Kaynaklar, Wieck’in Afgan temsilciyi "ılımlı ve uzlaşmaya açık" olarak tanımladığını aktarırken, Almanya’nın Afganistan’da kalan insanı yardım kuruluşlarına yönelik güvenlik garantileri istediğini, ayrıca ülkedeki Alman askerleri çekilmeden Alman ordusunda çalışan yerel personel ve ailelerine de zarar gelmemesi konusunda Berlin’in hassasiyetini ilettiğini aktardı.
Alman ordusu, NATO'nun Afganistan'daki "Kararlı Destek" görevi kapsamında, Amerika Birleşik Devletleri'nin ardından, 2001’den bu yana ülkede en büyük ikinci askeri gücü bulunduran ülke konumundaydı. Almanlarla çalışan Afganlar saldırılardan endişeli olduğu için göç etmek istiyor.
Almanya Savunma Bakanlığı'nın verilerine göre, son yıllarda aileleriyle birlikte 760 Afgan çalışan Almanya'ya kabul edildi. Bir bakanlık yetkilisi, Alman ordusunun 29 Haziran’da Afganistan’ı terk etmesinden bu yana, 500 Afgan’ın aileleriyle birlikte Almanya’ya gelmek için başvuruda bulunduğunu duyurdu. Diplomatik çevreler, Alman tarafı ile Taliban tarafının bu konuda uzlaşıya varması durumunda, toplam 3 bin Afgan’ın havayoluyla güvenli bir şekilde Almanya‘ya getirileceğini belirtiyor.
Kaynak. VOA, BBC