43 yıllık Boğaziçi Köprüsü hakkında neler biliyorsunuz? Merak ettikleriniz Daha İyi Yaşam'da!
İstanbul Boğazı üzerine yapılan ilk köprü olmasına atfen halk arasında Birinci Köprü olarak da adlandırılan Boğaziçi Köprüsü'nün adının değiştirileceği açıklandı. Boğaziçi Köprüsü'nün yeni adı: 15 Temmuz Şehitler Köprüsü... Peki, 43 yıllık Boğaziçi Köprüsü ya da yeni adı ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü hakkında neler biliyorsunuz?
Daha İyi Yaşam sizler için derledi!
Karadeniz ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlayan İstanbul Boğazı üzerinde yer alan üç asma köprüden biridir. Köprünün ayakları Avrupa Yakası'nda Ortaköy, Anadolu Yakası'nda Beylerbeyi semtlerindedir.
20 Şubat 1970 tarihinde yapımına başlanan köprü, 1 Haziran 1973'te sona erdi.
Köprü, 30 Ekim 1973 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 50. yıl dönümü şerefine devlet töreniyle hizmete açıldı.
Yapımı tamamlandığında (1973) dünyanın en uzun dördüncü asma köprüsüydü.
Genişliği 39 metre, yüksekliği 165 metre olan köprünün uzunluğu ise bin 560 metredir. Köprü 2 bin 650 tona kadar yük taşıyabilmekte.
Köprü 1978'den beri yaya trafiğine kapalıdır.
Köprünün aydınlatma ve ışıklandırma sistemi 22 Nisan 2007 tarihinde düzenlenen tören ve ışık gösterisiyle faaliyete geçirildi.
Daha İyi Yaşam okurları, köprü yapımı hakkında tarihteki projelere ve köprü yapımına da göz atalım mı?
İstanbul Boğazı'nın iki kıyısını bir köprü ile birleştirme fikri
Bir efsaneye göre, Boğaz'ın iki yakasını birleştiren böyle bir köprüyü ilk gerçekleştiren, İ.Ö. 522-486 arasında hüküm süren Pers Kralı I. Darius olmuştu. Darius, İskitlere karşı yaptığı seferde, askerlerini Asya'dan Avrupa'ya, mimar Mandrokles'in, gemileri ve salları yan yana dizip birbirine bağlayarak oluşturduğu köprüden geçirdi.
16. yy'da ise ünlü sanatçı ve mühendis Leonardo da Vinci, dönemin Osmanlı padişahı II. Bayezid'e bir mektupla başvurarak Haliç üzerinde bir köprü yapmayı ve istenirse bu köprüyü (Boğaz üzerinden) Anadolu'ya uzatmayı önerdi.
1900'de Arnaudin adında bir Fransız, bir Boğaz köprüsü projesi hazırladı. Demiryolunun geçmesi için düşünülen ve biri Sarayburnu-Üsküdar, biri de Rumeli Hisarı-Kandilli arasında olmak üzere, iki ayrı yer önerilen bu köprü projesi onay görmedi.
Yine aynı yıl "Bosphorus Railroad Company" adlı bir şirket, Boğaz'da hisarlar arasında bir köprü yapmak için başvurdu. Ama dönemin padişahı II. Abdülhamid bu projeyi kabul etmedi.
Köprü yapımı için bir teklif de Cumhuriyet döneminde, bir inşaat müteahhidi ve iş adamı olan Nuri Demirağ'dan geldi. 1931'de "Bethlehem Steel Company" adlı bir Amerikan firmasıyla anlaşan Demirağ, Ahırkapı-Salacak arasında kurulmak üzere San Francisco'daki Oakland Bay asma köprüsünün örnek alındığı bir köprü projesi hazırlatarak Atatürk'e sundu. Bu proje de gerçekleşmedi.
Alman Krupp firması, 1946-1954 arasında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak çalışan Alman mimar Prof. Paul Bonatz'a 1951'de böyle bir köprüyle ilgili bir inceleme ve araştırma yapmasını önerdi. Bonatz'ın yardımcıları tarafından en uygun yer olarak Ortaköy-Beylerbeyi arası saptandı ve Krupp buna göre bir projesi önerisi hazırladı. Ama bu girişim de bir sonuca ulaşamadı.
1953'te Demokrat Parti hükümetinin isteğiyle Boğaz köprüsü konusunun incelenmesi için İstanbul Belediyesi'nin, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ve İTÜ'nün ilgililerinden oluşan bir komite kuruldu. Bu komite konunun, incelemenin uzman bir firmaya yaptırılmasını kararlaştırdı ve inceleme işi 1955'te "De Leuw, Cather and Company" adlı ABD firmasına verildi. Firmanın saptadığı yer olan Ortaköy-Beylerbeyi arasında bir asma köprü projesinin hazırlanması için 1958'de uluslararası bir ilanla teklif istendi. Başvurular arasından seçilen "Steinman, Boynton, Granquist and London" firmasına bir proje hazırlatıldı. Ama mali ve yönetsel güçlükler nedeniyle, bu projenin uygulanmasını engelledi.
Aynı yıl Almanlar tekrardan Boğaz köprüsü için bir atak yaptılar. "Dyckerhof und Widmann" firması, köprü konusunda deneyimli bir mimar olan Gerd Lohmer'e hazırlattığı bir proje önerisiyle hükümete başvurdu. Firma bir germe köprü projesi sundu. Konuyu incelemek için şehir planlama, mimarlık ve estetik uzmanlarından oluşturulan bir kurul, Boğaziçi'ne bir asma köprünün daha çok yakışacağına karar verince, öneri geri çevrildi.
Ve köprünün yapımına başlanıyor...
1967'de konuda uzmanlaşmış dört yabancı mühendislik firmasından yeni bir proje hazırlamaları istendi ve en uygun öneriyi yapan "Freeman, Fox and Partners" adlı İngiliz firmasıyla 1968'de anlaşma imzalandı.
İnşaatı gerçekleştirecek firmayı seçmek için açılan ihaleyi de "Hochtief AG" adlı Alman ve "Cleveland Bridge and Engineering Company" adlı İngiliz firmalarının oluşturduğu konsorsiyum kazandı.
Köprünün inşaatına 20 Şubat 1970 tarihinde başlandı. Mart 1970'te Ortaköy ayaklarının kazısı, hemen ardında da Beylerbeyi ayaklarının kazısı başladı.
Ocak 1972'de kılavuz tel çekilerek ilk birleşim sağlandı. 10 Haziran 1972 tarihinde tellerin gerilim ve büküm işlemleri başladı ve köprünün açılışına kadar sürdü.
26 Mart 1973'te son olan 60'ncı tabliyenin (Herhangi bir engelle ayrılmış iki yakayı birbirine bağlayan veya trafik akımının, başka bir trafik akımını kesmeden üstten geçmesini sağlayan yapı) montajı da tamamlandı. Böylece, ilk kez yürüyerek Asya’dan Avrupa’ya geçildi : )
1 Haziran 1973'te de asfalt döküm işlemi tamamlandı. Mayıs 1973'te yaklaşım viyadüklerinin (Ortaköy ve Beylerbeyi üzerinden geçen) inşası bitirildi.
8 Haziran 1973 tarihinde ilk defa araçla geçiş deneyi yapıldı.