Tazminatsız işten çıkarma
Bu yazıyı yazmaktaki amacım, işverenlere işçilerini nasıl tazminatsız olarak işten çıkarabileceklerini anlatmak değildir. Yazının konusu, aynı zamanda işçiler için de bir uyarı niteliğinde anlaşılmalıdır. Gelin, birlikte bakalım; bir işçi nasıl tazminatsız olarak işten çıkarılabilir?
Tazminat derken ne kastediliyor?
Önce bu konuya açıklık getirelim. Burada herkesin anladığı ilk tazminat türü kıdem tazminatıdır. Ancak bunun dışında aşağıdaki tazminatları da unutmamak gerekir:
- İhbar tazminatı
- İşe başlatmama tazminatı
- Askerlik tazminatı
- Eşit davranmama tazminatı
- Malullükten doğan tazminat
İşçi tazminatsız işten çıkarılabilir mi?
İşyerine hizmet eden, işverenin para kazanmasında rol oynayan bir işçiye her şeyden önce mümkünse tüm haklarının ödenmesi gerekir. İşçiye hakkı olan tazminatları vermemeye çalışmak ile onun cebinden parasını çalmak arasında kanımca hiçbir fark yoktur.
Ancak İş Kanunu işverene bazı haklar da vermiştir. İşçi işyerindeki kurallara ya da İş Kanununun koyduğu kurallara uymazsa, tazminat ödemeksizin işten çıkarılabilmektedir. Peki bu haller nelerdir?
Tazminatsız işten çıkarma nedenleri
Aşağıdaki hallerin birinin varlığı halinde, işçi tazminat ödenmeksizin işten çıkarılabilmektedir:
- İşçinin işe girerken, sahip olduğu özellikler hakkında yalan/yanlış bilgim verildiğinin tespit edilmiş olması
- İşçinin işverene ya da ailesine hakaret etmesi, asılsız ihbar ve iftirada bulunması
- İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması
- İşçinin işverene, ailesine ya da başka bir işçiye sataşması veya kavga çıkarması
- İşyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde etkisinde gelmesi ya da bunları işyerinde kullanması
- İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması
- İşçinin hırsızlık yapması
- İşverenin meslek sırlarını açıklaması ya da buna benzer doğrululukla ve bağlılıkla uyuşmayan işler yapması
- İşçinin işyerinde işlediği bir suçtan dolayı 7 günden çok hapis cezası alması ve cezasının ertelenmemesi
- İşçinin izinsiz olarak art arda 2 iş günü işe gelmemesi
- İşçinin izinsiz olarak bir ay içinde 2 kez her hangi bir tatil gününden sonra işe gelmemesi
- İşçinin izinsiz olarak bir ay içinde toplam 3 iş günü işe gelmemesi
- İşçinin eksik yaptığı bir işi, kendisine hatırlatılmasına rağmen, yapmamakta ısrar etmesi
- İşçinin kendi hatası nedeniyle iş güvenliğini tehlikeye atması
- İşçinin kendi kusuruyla, işyerinin her hangi bir malına verdiği maddi zararın 30 günlük ücreti tutarını aşması
SONUÇ
Yukarıdaki hallerden her hangi birisinin varlığı halinde, işveren işçisini ihbar ve kıdem tazminatı ödemeksizin ve derhal işten çıkarabilir. Bu fesih işleminde gerçekten haklıysa, mahkeme de lehine sonuçlanacak ve diğer tazminatları ödemek zorunda da kalmayacaktır.
Ancak işçisini illa işten çıkarmak isteyen bir işveren, zorla yukarıdaki hallerden birisini aramamalı ve gerçekte öyle olmadığı halde bu nedenlere dayanarak işçisini işten çıkarmamalıdır. Yoksa ileride aleyhinde açılacak davayı kaybederse; hem ihbar hem kıdem tazminatlarını ödeyeceği gibi, işe başlatmama tazminatı başta olmak üzere daha başka birçok tazminatı da ödemek zorunda kalabilecektir.