ASYANINYÜZEY ŞEKİLLERİ
ASYA'NINYÜZEY ŞEKİLLERİ
Asya altı ana bölgeye ayrılır, "Orta Asya" yüksek, ırak yaylalarla, dağ kütleleriyle kaplı üçgen biçimi geniş bir alandır. Tibet'i Moğolistan'ı ve batı Çin'in bazı kesimlerini içine alır. Pamir Yaylası'nda birçok yüksek sıradağ birbirine kavuşur. Bu yüzden buraya "Dünyanın Çatısı'da denir. Bu dağlardan biri de Himalaya Sıradağları'dır. Dünyanın en yüksek yeri olan Everest Tepesi (8.708 m.) bu sıradağlardadır.
'Kuzey Asya" uçsuz bucaksız Sibirya ovalarını içine alır. Bu bölge batıda Ural Dağlan ndan doğuda Büyük Okyanus'a kadar uzanır. Büyük ırmaklar bölgeyi sular. "Doğu Asya" ya da "Uzak Doğu adıyla anılan üçüncü bölge dağlık bir alandır. Çin'in büyük bir kesimini,-Japonya'yı, Kore'yi ve Formoza'yı kapsar. Asyalılar'in hemen hemen yarısı bu bölgede yaşar.
"Güney Asya" Himalaya Dağlan'nın güneyinde kalan kesimdir. Afganistan'ın yaşlı yayalalarını, Bhutan'ı, Hindistan ve Pakistan'ı içine alır. "Güneybatı Asya" ise oldukça kurak bir bölgedir. Türkiye, İran ve Arabistan Yarım-adası'nı kapsar. "Güneydoğu Asya" Çin'in güneyini, Hindistan'ın doğusunu, İndonezya'yı, Malezya'yı ve Filipin adalarını içine alır.hüküm sürer. Anakaranın güney kesimleri ise ekvator bölgesine girer. Asya'nın iç kesimlerinde şiddetli bir kara iklimi görülür. Kışlar çok soğuk, yazlarsa bunaltıcı sıcaktır. Bu aşırı sıcaklıklar ve soğukluklar basınçta birtakım değişikliklere, dolayısıyla rüzgârlara yol açar. Şiddetli "muson" (mevsim rüzgârları) rüzgârlarının nedeni budur. Muson rüzgârları mayıstan ekime kadar bütün güneydoğu Asya'ya yoğun yağmurlar getirir.
Asya'nın iç kesimlerinde büyük su toplulukları vardır. Dünyanın en büyük iç denizi olan Hazar Denizi Asya ile Avrupa arasında yer alır. Lut Gölü ise İsrail ile Ürdün arasında uzanır. Bu göl deniz düzeyinden 390 m. aşağıdadır.
Asya'daki büyük ırmaklardan Lena, Yeni-sey ve Obi'nin kimi kesimleri yılın altı ayı boyunca donar. İlkyazın, yükselmiş olan bu ırmakların ağızları hâlâ buzlarla tıkalı olur. Bu yüzden büyük taşkınlar meydana gelir. Asya'nın öbür önemli ırmakları Lübnan'dan güneye doğru akarak Lut Gölü'ne dökülen Ürdün Irmağı, Irak'tan denize dökülen Dicle, ve Fırat, Bengal Körfezi'ne dökülmeden önce birleşip bir delta meydana getiren Ganj ve Brahmaputra, Tibet'in batısından doğup Umman Denizi'ne dökülen İndüs'tür.
Çin'in başlıca ırmakları ise Hvang, Si-Kiang ve Yang-Çe'dir. Mançurya ovasını Amur ile, Amur'un bir kolu olan Sungari ırmakları sular. Tibet ve çevresindeki yüksek dağlardan birçok büyük ırmak doğar; Hvang, Brahmaputra, İndüs, Mekong, Yang-Çe gibi.
Asya'da birçok da çöl vardır. Arabistan Yarımadası'nın büyük bir kesimi çöldür. Orta Asya'daki Gobi Çölü ise büyük bir alanı kap-sır.
Asya'nın en kuzey kesiminde kutup iklimi