Tam tarihi bilinmeyen, Ulpiano 1916’da öldüğü için “1860 senesinden sonra, 1916 yılından önce” çizildiği söylenen “Le Temps” yani “Zaman” tablosu, sık sık Cronos’la karıştırılan Chronos’un, yani Titan olan Cronos’un değil de “zaman tanrısı / zaman baba” olarak bilinen Chronos’un resmedildiği bir eser.
Chronos burada zaman kadar hızlı olan siyah atıyla (siyah = ölüm, matem) ilerlerken, zamana ayak uyduramayanları tırpanıyla öldürüyor. Ulpiano Checa, Darwin’i yakalayabilmiş bir çağdaş olarak çiziminde onun teorilerinden etkilenmiş midir bilinmez ama mitolojik çağlarda Chronos’un “ayak uyduramayanı öldürme” ile betimlemesi benim tüylerimi biraz ürpertiyor. Çünkü bu resmen proto-evrimsel, başka bir deyişle evrim teorisinin e’si yokken evrimi destekleyen bir ham düşünce gibime geliyor hep.
Bir de ne zaman Chronos’u görsem aklıma “Grim Reaper” (bizde Azrail) olarak isimlendirilen ölüm meleğinin elindeki tırpan geliyor. Resmedilmiş Azrailleri aklınıza getirin bi’, elinde hep Chronos’unki gibi bir tırpan olur. Azrail de zamana yenik düşenlerin canını alır.
Öyleyse Chronos’a “mitolojik ölüm meleği” desek Hades’e haksızlık etmiş olur muyuz? Eh, can almak ayrı ölülere hükmetmek ayrı nihayetinde, bana göre Chronos, Hades’in “yeryüzü şubesi.”