Vergi Yasalarının Geriye Yürümezliği İlkesi
“Federal Almanya ve İsviçre yazın ve içtihatlarında vergi yasalarının geriye yürümezliği ilkesi ile ilgili olarak “gerçek geriye yürüme-gerçek olmayan geriye yürüme” (echte Rückwirkung-unechte Rückwirkung) ayırımı yapılmaktadır. Gerçek geriye yürüme, bir vergi yasasının eski yasa döneminde tamamlanmış ve hukuki sonuçlarını doğurmuş hukuki durum, ilişki ve olaylara uygulanmasıdır. Gerçek olmayan geriye yürüme ise yeni yasanın, eski yasa yürürlükte iken başlamakla beraber henüz sonuçlanmamış hukuki durum, ilişki ve olaylara uygulanması anlamına gelmektedir. Bu ayırım çerçevesinde kural olarak gerçek geriye yürüme geçersiz, gerçek olmayan geriye yürüme ise geçerli sayılmaktadır. Ancak her iki kurala da istisnalar getirilmektedir. Yargı organları bir sonuca varırken yükümlülerin hukuki güvenliklerinin korunmaya değer olup olmadığını gözönüne almaktadır. Örneğin Federal Alman Anayasa Mahkemesi gerçek geriye yürümeyi geçersiz saymakla beraber, bu konuda şu istisnaları kabul etmiştir.
a. Kişiler yasa değişikliğini ve bu değişikliğin geriye yürüyeceğini tahmin etmek durumunda iseler, örneğin yasa değişikliği basında haber olarak yer almışsa,
b. Eski yasa döneminde hukuki durum belirsiz, anlaşılmaz idi ise,
c. Daha önce yürürlükteki kural yok hükmünde ise veya bu kuralın Anayasaya aykırılığı tereddüt yaratmayacak kadar açık idi ise, örneğin yürütme organına eski yasa ile anayasal koşul ve sınırları aşan ölçüde geniş yetki verilmiş ise,
d. Kamu yararı geriye yürürlüğe zorunlu kılıyorsa ve bu neden kişilerin hukuki güvenliklerinden daha baskmsa geriye yürüme geçerlidir. Buna karşılık Federal Alman Anayasa Mahkemesi ve İsviçre Federal Mahkemesi gerçek olmayan gerive yürüme hâllerinde kişilerin mevcut hukuki duruma güvenlerini korumamakta, vergi yasalarındaki değişikliklerin verginin tarh dönemi başına kadar yürütülmesini, gerçekleştirilen artışın ölçülü olması koşulu ile geçerli saymaktadır. Federal Alman Anayasa Mahkemesi, kurumlar vergisi oranının tarh dönemi içinde % 50 den % 60 a yükseltilerek tarh dönemi başından itibaren uygulanmasını ölçülü sınırlar içinde görmüştür.”
Kaynak: Mualla Öncel, Ahmet Kumrulu ve Nami Çağan (2011). Vergi Hukuku, 20. Bası, Ankara: Turhan Kitabevi.