Pankreas 2 ana işlevi olan bir organdır: endokrin ve ekzokrin. Endokrin pankreas, kan şekeri seviyelerini düzenleyen insülin ve glukagon hormonlarını üretir. Ekzokrin pankreas, proteinler, trigliseritler ve karmaşık karbonhidratlar gibi karmaşık diyet bileşenlerinin sindirimi için gerekli olan enzimleri üretir. Ekzokrin pankreas ayrıca mide asidini koruyan büyük miktarlarda bikarbonat salgılar.
Pankreas İltihabı (Pankreatit)
Köpeklerde pankreas hastalıklarından biri olan pankreatit hem köpeklerde hem de kedilerde en sık görülen ekzokrin pankreas hastalığıdır. Hastalığın pankreas dokusuna kalıcı olarak zarar verip vermediğine bağlı olarak hastalık süresi kısa veya uzun olabilir. Her iki form da oldukça şiddetli olabilir.
Çoğu pankreatit vakası için spesifik bir neden tanımlanamaz. Bununla birlikte, yenmemesi gereken bir şey yenmesi veya bir şeyin gereğinden fazla yenmesinin yaygın bir risk faktörü olduğuna inanılmaktadır. Şiddetli travma veya ameliyat pankreatite yol açabilir. Bazı ilaçların kullanımı da pankreatit ile bağlantılı olabilir. Trigliserit adı verilen yüksek kan seviyeleri ve aşırı böbrek üstü bezi fonksiyonu (hiperadrenokortizma) da pankreatit için risk faktörleridir. Minyatür Schnauzers, Yorkshire Terriers, Cocker Spaniels, Dachshunds, Poodle ırkı köpeklerde pankreatit hastalığının görülme olasılığı daha yüksektir. Babesia canis veya Leishmania gibi bazı enfeksiyonlar da pankreatit gelişimine katkıda bulunabilir.
Hastalığın ilk aşamalarında pankreas suyunun salgılanması azalır. Bunu, pankreasın içindeki pankreas enzimlerinin aktivasyonuna yol açan bir dizi adım izler. Enzimler pankreasın kendisini sindirmeye başlar, bu durum pankreas içinde hasara neden olur ve iltihabı tetikler, bu da vücudun diğer bölgelerinde hasara yol açar. İştahsızlık, kusma, halsizlik, karın ağrısı, dehidratasyon ve ishal, pankreatit hastalığından muzdarip olan köpeklerde bildirilen en yaygın belirtilerdir. Hastalığın daha hafif formlarına sahip olan köpeklerde ise iştahsızlık, uyuşukluk ve ishal gibi hiçbir belirti veya spesifik olmayan belirti olmayabilir.
Kusma ve karın ağrısı ile birlikte kapsamlı bir öykü (herhangi bir diyet değişikliği dahil) pankreatit tanısı mümkün olabilir. Kan testleri, veteriner hekiminiz tarafından tanıyı doğrulamak için, karın röntgenleri, ultrason veya pankreasın doku biyopsileri ile birlikte kullanılabilir.
Pankreatit tedavisi oldukça çok özen isteyen bir tedavidir. Hastaneye yatış gerekebilir. Erken müdahale çeşitli komplikasyonları önlemeye yardımcı olacaktır. Eğer pankreatite neden olan durumun ne olduğu biliniyorsa spesifik tedaviye başlanabilir. Kusmayı durdurmak ve mide bulantısını hafifletmek için ilaçlar verilir. Ağır hasta olan köpeklere intravenöz sıvılar verilir. Ağrı kesici genellikle verilir çünkü söz konusu hastalıktan muzdarip olan hayvanın genel karın ağrısı olduğu varsayılır.
Hafif pankreatit vakalarında, köpekler genellikle düşük yağlı bir diyete geçirilecektir. Pankreatite neden olabilecek hastalıklar veya risk faktörleri tespit edilmeli ve tedavi edilmelidir.
Diğer tedavilere yanıt vermeyen köpeklere ek ilaçlar verilebilir. Hafif, uzun süreli pankreatitli hastalar ekzokrin pankreas yetersizliği ve diabetes mellitus gibi potansiyel sağlık sorunları için risk grubu oluşturur bu sebeple dikkatle izlenmelidirler.
Hastalığı hafif olarak yaşayan vakalarda dış görünüm iyidir, ancak ciddi pankreatit vakalarında görünüşte çeşitli olumsuzluklar göze çarpabilir. Organ yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlar yaşayan köpeklerde zayıflama meydana gelebilir.
Ekzokrin Pankreas Yetersizliği
Ekzokrin pankreas yetersizliği, sindirim enzimlerinin pankreas tarafından yetersiz düzeyde üretilmesi ve salgılanması sonucu oluşan bir tür sendromdur. Pankreas enzimleri üreten yapıların bozulması, Alman Çoban Köpekleri, Rough Collies ve Eurasians ırkı köpeklerde bu sendromun görülmesinin en yaygın nedenidir. Bu köpekler hastalık geliştiğinde genç yetişkinler olma eğilimindedir. Uzun süreli pankreas iltihabı (pankreatit) diğer ırklarda en sık görülen nedendir. Daha az yaygın nedenler arasında pankreas kanalının tıkanmasına yol açan tümörler bulunur. Olası diğer nedenlere bağlı ekzokrin pankreas yetersizliği olan köpekler genellikle orta yaşlı ila daha yaşlıdır ve herhangi bir cins olabilir.
Pankreas enzimleri tüm ana diyet bileşenlerinin asimilasyonunda kritik bir rol oynar ve pankreas sindirim enzimlerinin eksikliği sindirim ve malabsorpsiyon ile ilgili sorunlara yol açabilir. Besin eksikliği de doğal olarak kilo kaybına neden olur ve bununla birlikte çeşitli vitamin eksikliklerine yol açabilir. Uzun süreli pankreatitin neden olduğu ekzokrin pankreas yetersizliği olan hayvanlarda diabetes mellitus gelişebilir.
En sık bildirilen belirtiler aşırı yeme, kilo kaybı ve ishaldir. Kusma ve iştahsızlık bazen görülür, ancak bunlar eşzamanlı olarak yaşanan başka bir durumun işareti olabilir. Dışkıda çeşitli değişiklikler meydana gelebilir; soluk, gevşek ve hacimli ve kötü kokulu olabilir. Nadir durumlarda ishal görülebilir.
Tanı, ekzokrin pankreasın fonksiyonel kapasitesinin azaldığını gösteren bir kan testi kullanılarak konulabilir.
Ekzokrin pankreas yetersizliği olan çoğu köpeğin her öğünü pankreas enzimleri ile destekleyerek başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. Bu diyet takviyesi için köpeğinizin veteriner hekiminin talimatlarını dikkatle izleyin. Söz konusu diyet değişikliği süresince ağızda herhangi bir kanama yaşanırsa bu durumu veterinere bildirin. Bu olumsuz etki genellikle enzim dozunu düşürerek veya gıda ve enzim karışımını nemlendirerek ortadan kaldırılabilir. Semptomlar ortadan kalktığında pankreas enzim takviyelerinin dozunun kademeli olarak azaltması mümkün olabilir.
Enzim takviyesi tek başına durumu çözmezse, B12 vitamini eksikliği söz konusu duruma sebebiyet veren olası bir neden olabilir. Ekzokrin pankreas yetmezliği olan köpeklerin % 80'inden fazlasında kobalamin eksikliği görülür. B12 vitamini eksikliği olan köpeklere enjeksiyon ile bu vitamin verilebilir.
Pankreas enzimleri ve kobalamin ile tedaviye yanıt vermeyen köpekler muhtemelen teşhis edilmesi ve tedavi edilmesi gereken başka bir bağırsak rahatsızlığına sahiptir.
Maalesef ki çoğu durumda ekzokrin pankreas yetersizliği, geri dönüşü olmayan bir pankreas dokusu kaybının sonucudur ve etkili bir tedavi nadirdir. Ancak köpeklerde pankreas hastalıklarının söz konusu olan bu türüyle karşı karşıya olmanız durumunda, lütfen hemen umutsuzluğa kapılmayın, uygun enzim takviyesi ve izleme ile, bu rahatsızlığa sahip köpekler genellikle hızlı bir şekilde kilo alır, normal tuvalet rutinlerine dönebilir ve normal bir yaşam sürebilirler.
Pankreas Adenomları
Köpeklerde pankreas hastalıkları tümör kaynaklı da olabilir. Pankreas adenomları iyi huylu tümörlerdir bu iyi huylu tümörler karın boşluğunda bulunan organların yer değiştirmesine sebep olabilir. Ancak, bu değişiklikler çoğu durumda hiçbir semptomun ortaya çıkmasına neden olmaz. Nadir durumlarda, tümör pankreas kanalını tıkayabilir ve kalan ekzokrin pankreasın bozulmasına neden olarak daha önce bahsettiğimiz ekzokrin pankreas yetersizliğine yol açabilir.
Pankreas adenomları iyi huyludur ve teorik olarak herhangi bir semptom sergilemedikleri sürece herhangi bir tedavi gerektirmez. Bununla birlikte, tümörler genellikle ameliyat sırasında bulunduğundan ve hem iyi huylu hem de kötü huylu tümörlerin görünümü benzer olduğundan, etkilenen pankreas dokusunun çıkarılması genellikle önerilir.
Pankreas Adenokarsinomları
Köpeklerde pankreas hastalıklarının en ciddisi olarak yorumlanabilir. Birçok köpek hastalığın ilerleyen zamanlarına kadar hiçbir belirti göstermez. Bazı köpeklerde pankreas iltihabı olduğunu gösteren işaretler olabilir. Safra yolu tıkanıklığı gelişirse sarılık görülebilir. Bazı pankreas adenokarsinom vakalarında topallık, kemik ağrısı veya nefes almada zorluk gibi yayılma ile ilgili belirtiler de bildirilmiştir.
Pankreas adenokarsinomları kötü huylu tümörlerdir ve ne yazık ki genellikle hastalık ilerleyene ve kanser çoktan yayılana kadar tespit edilemez. Kanserin henüz yayılmamış gibi göründüğü bu birkaç durumda, veteriner hekiminiz cerrahi olarak bu tümörleri çıkarmaya çalışabilir. Bununla birlikte, bu tür tümörleri tamamen çıkarmak gerçekten zordur ve maalesef ki ameliyat genellikle başarısız olur. Pankreas adenokarsinomlu köpeklerin tedavi sürecinde hem kemoterapi hem de radyasyon tedavisi birlikte uygulandığında çok sık olmasa da tedavi başarı gösterebilir.
Pankreas Apseleri
Pankreas apsesi, genellikle pankreatit komplikasyonu olarak kabul edilen pankreasın yakınında yaşanan bir irin birikmesidir. Belirtiler kusma, depresyon, karın ağrısı, iştahsızlık, ateş, ishal ve dehidratasyon içerebilir. Bazı hayvanlarda, karın bölgesinde bir kitle hissedilebilir. Pankreas apsesi olan köpekler apsenin cerrahi drenajı için olumlu yanıt verebilir. Bununla birlikte, genişleyen bir kitle veya bakteriyel enfeksiyon olduğuna dair net bir kanıt olmadığı sürece, ameliyatın riskleri ve masrafı faydalarından daha ağır basabilir. Veteriner hekiminiz, köpeğinizin özel durumuna, genel sağlığına ve ilgili hususlara bağlı olarak özenle düşünülmüş uygun cerrahi kararı verecektir.
Pankreas Psödokstist
Pankreas psödoktürü, bir doku duvarı ile çevrelenmiş steril pankreas sıvısıdır. Pankreastaki iltihabın bir komplikasyonu olarak kabul edilir, bu nedenle belirtiler pankreatit belirtilerine benzer. Kusma en yaygın görülen belirtidir. Kistler ultrason kullanılarak görülebilir. Kistten sıvı çekmek için uzun bir iğne kullanılması analiz ve tanıda kullanmak için sıvı sağlayabilir. Sıvıyı çekmek de bu tür kistleri tedavi etmek için bir yöntemdir. Köpeğin devam eden belirtileri varsa veya psödoktün boyutu düşmüyorsa ameliyat gerekebilir