Ücret ve Ücret Teorileri
Bir ekonomideki ücret düzeyi neden önemlidir?
• Ücret, emeği karşılığında çalışan insanların gelirini ve yaşam standardını belirleyen bir unsur; beslenme, giyinme ve barınma gibi temel gereksinimlerini karşılayabileceği yegane kaynaktır. Bunun yanında, işveren açısından, üretim sürecinin önemli bir maliyet unsurudur. Hükümetler bakımından ise,istihdam, fiyatlar ve enflasyon, ulusal verimlilik, yatırım ve tasarruflar gibi ekonominin gelişme hızını doğrudan etkileyen temel bir öğedir.
Ücretle ilgili bilinmesi gereken başlıca temel kavramlar nelerdir?
• Ücretle ilgili bilinmesi gereken bazı temel kavramları ve bunların anlamlarını şu şekilde özetleyebiliriz: Ücret haddi, belirli bir üretim ya da zaman birimi başına emeğe ödenen ücreti ifade ederken ücret geliri ise, genellikle iş süresi ile ücret haddinin çarpımına eşittir. Ancak ücret gelirine, prim, ikramiye,fazla çalışma ücreti gibi ücret ekleri de dahildir.
• işveren tarafından işçiye ödenen ücret brüt ücrettir. işletme tarafından belirli bir dönem için ödenen ücret gelirlerinden, vergi ve sosyal sigorta primleri gibi kesintiler yapıldıktan sonra işçinin eline geçen ücret ise, net ücrettir. Yani, brüt ücret işletmenin kasasından çıkan, net ücret ise işçinin cebine giren para miktarıdır.
• Ücretleri ödenen ücretin değeri bakımından parasal (nominal) ve gerçek (reel) ücret olarak ikiye ayırabiliriz. Bir işletme için önemli olan bir işçi için kasasından çıkan paradır, yani parasal ücrettir. Ancak, enşasyonist bir ekonomiye sahip ülkelerde paranın satın alma gücünde yaşanan düşüşler işçi için ücretin satın alma gücünün, yani reel ücretin öne çıkmasına neden olmaktadır.
• Asgari ücret, bir yandan işçiye sosyal bakımdan uygun asgari bir yaşam düzeyi sağlamaya elverişli olan, öte yandan da işverenleri daha düşük ücret ödemekten alıkoyan zorunlu niteliği olan bir ücrettir.
Ücret teorileri hangi ihtiyaçtan doğmuş ve bu konuda neden çeşitli dönemlerde bir çok teori ortaya atılmıştır?
• Ücretin nasıl oluştuğu ve düzeyi konusunda ortaya çıkan ihtiyaç, her dönemde iktisatçılar tarafından çeşitli teoriler ileri sürülmesine neden olmuştur. Ancak, ücretleri etkileyen farklı bir çok unsurun olması ve bu unsurların bütün ekonomik, endüstriyel ve
sosyal yapıyla doğrudan ilişkili olması her dönemde ve herkes tarafından kabul edilebilir bir teorinin varolmasını olanaksız kılmıştır. Ayrıca, ilkel denebilecek tarımsal ve el sanatları üretimine dayalı statik ekonomiler için geçerli olabilecek teorilerin çoğu dinamik ve sanayileşmiş ülkelerde çoğu zaman geçerli olmayabilir. Bununla birlikte, her ülkenin ve her dönemin ekonomik ve sosyal koşulları dikkate alındığında, her bir ücret teorisi ücret sorunları nın birçok farklı yönüne ışık tutarak önemli faydalar sağlayabilir.
Ücret teorileri nasıl sınırlandırılabilir?
• Çeşitli dönemlerde ortaya atılan ücret teorileri farklı biçimlerde sınırlandırılabilir. Bu konuda kullanılan en yaygın sınırlandırma Klasik ve Modern ücret teorileri biçimindedir. Daha çok 19. yüzyıl ücret teorilerini ifade eden Klasik ücret teorilerinden bazıları: Doğal ücret teorisi, ücret fonu teorisi ve artık değer teorileridir. 20. yüzyıl ücret teorilerini ifadeeden modern ücret teorileri arasında ise, Marjinal verimlilik teorisi, pazarlık teorisi, satın alma gücü teorisi ve Etkin ücret teorileri sayılabilir.
Ücret Farklılıkları
Gerçek hayatta neden tam rekabet piyasasında elde edilen tek ücret gözlenemez?
• Emek piyasası dengesinin incelendiği ünitede tam rekabetçi emek piyasalarında kısa dönemde ücret farklılıkları olmakla birlikte uzun dönemde bunun giderileceği belirtilmiştir. Burada aklımıza şu soru takılmakta: Tam rekabet piyasasında tek ücret varken,gerçekte piyasalarda ücretlerin farklı olmasının nedenleri nelerdir?
• Tek ücret kanununda anahtar unsur tam rekabet piyasasının varsayımlarıdır. iki piyasada “homojen” işlerde çalışan homojen işçilere farklı ücret ödenirse, piyasanın şeffaflık özelliği gereğince işçiler bu durumdan haberdar olacaklardır.
• işçiler faydalarını maksimize etme amacı içinde olduklarından ücret farklılıklarına rıza göstermeyecekler, ücretin düşük olduğu piyasada çalışan işçiler yüksek ücretin yüksek olduğu piyasaya “kolay ve maliyetsiz” bir şekilde giriş yapabileceklerdir. Emeğin iki piyasa arasındaki hareketliliği sonuçtan ücretleri eşitleyecektir.
• O halde, gerçek hayatta ücret farklılıklarının gözlenmesi tam rekabet piyasası varsayımlarının olmayışından kaynaklanmaktadır. Gerçek hayatta işler ve işçiler homojen değil heterojendir ve emek piyasaları mükemmel işlemez, aksar.
İşler hangi açılardan birbirinden farklılaşır ve bu farklılıklar ücretlere nasıl yansır?
• işleri birbirinden farklılaştıran unsurların başında TEÜF gelmektedir. Piyasadaki bazı işler; tehlikeli oluşu, statüsünün düşüklüğü, ilerleme imkanının olmayışı vb. nedenlerle istenmeyen özelliklere sahiptir. insanları bu tür işlerde gönüllü olarak çalışmaya yöneltmek için diğer işlerden yüksek ücret vermek gerekmektedir. Bu ise ücretlerin farklılaşmasına neden olacaktır.
• Etkin ücret uygulaması da firmaları ve ücretleri birbirinden farklılaştıran başka bir nedendir. Bunun gibi, bazı işlerde sendikaların organize olup ücretleri yükseltebildikleri de gündelik hayatta sıkça gözlenen bir durumdur.
• Büyük firmaların çeşitli nedenlerden dolayı çalışanlarına daha yüksek ücret verdikleri bilinen bir gerçektir.Son olarak, piyasada bazı işverenlerin çeşitli iş gruplarına karşı ayırımcı tavır takınmaları işleri ve dolayısıyla ücretleri farklılaştırmaktadır.
İşçiler hangi yönlerden birbirlerine benzemezler vebunların ücret farklılıkları ile ilgisi nedir?
• Emek piyasalarında işler gibi işçiler de farklı özelliklere sahiptirler. Bu farklılıkların başında tercihlerin farklılığı gelmektedir. Bazı kişiler bazı işleri riskli veya sıkıcı bulurken, bazıları aynı işler için çok olumlu düşüncelere sahip olabileceklerdir. Bireylerin işlere bakış açılarının farklı olması ücret farklılıklarını da açıklamaktadır.
• Bireylerin beşeri sermaye düzeylerinin farklı olması emek piyasalarında birbiri ile rekabet edemeyen grupların oluşmasına neden olur. Örneğin lise mezunu satış elemanı üniversite mezunu bir avukat ile rekabet edemez. Bu durum her iki meslekte de ücretlerin farklı olması sonucunu doğuracaktır.
Emek piyasalarında ücret farklılıklarına neden olan aksaklıklar nelerdir?
• Emek piyasaları gerçekte tam rekabet piyasasının varsaydığı gibi mükemmel işlemez. Piyasaların şeffaf olmamaları işçilerin ücret farklılıklarından haberdar olmalarını engelleyebilir.
• Gerçekte, piyasalar arasında emeğin hareketliliği kolay ve maliyetsiz değildir. Emek gücünün bir sonraki ünitede ayrıntısı ile inceleyeceğimiz maliyetleri
vardır. Göçün maliyetli oluşu işçilerin ücret farklılıklarını bilseler dahi düşük ücretli piyasalardan yüksek ücretli piyasalara geçerek ücretleri eşitlemelerini engellemektedir.
Video Konu Anlatımı | ekol hoca, ders notları, çözümlü soru anlatımları, konu özetleri, örnek sorular, vitamin, körfez, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12. Sınıf, denemeler, çıkmış sorular, sunumlar, AİÖ, ALES, AÖF, AÖL, DGS, KPSS, LYS, SBS, YDS, YGS, Lise, Ortaokul ve ilkokul seviyesinde ders anlatımları. vitamin, ekol hoca dersleri, testler ile ilgili sorular ve cevaplar, slaytlar, yazılı soruları, kitap cevapları, ekol hoca dersleri