1 AVRUPA KONSEYĐ CPT/Inf/C (2002) 1 Türkçe / Turkish / Turc Avrupa Đşkencenin ve Đnsanlıkdışı veya Onurkırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi (CPT) Đşkencenin ve Gayrıinsani ya da Küçültücü Ceza Veya Muamelenin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi Sözleşme Metni ve Açıklayıcı Rapor Avrupa Antlaşmaları Serisi (ETS)- No (ETS No. 151) ve 2 (ETS No. 152) No lu Protokol hükümlerine göre değiştirilmiş olan metin 1 Mart 2002 de yürürlüğe girmiştir.
2
3 3 ĐÇĐNDEKĐLER Sayfa Đşkencenin ve Gayrıinsani ya da Küçültücü Ceza Veya Muamelenin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi... 4 Açıklayıcı Rapor... 15
4 4 ĐŞKENCENIN VE GAYRIINSANI YA DA KÜÇÜLTÜCÜ CEZA VEYA MUAMELENIN ÖNLENMESINE DAIR AVRUPA SÖZLEŞMESI Aşağıda imzaları bulunan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, Đnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleşme hükümlerini dikkate alarak; aynı Sözleşmenin, hiç kimse işkenceye veya gayrıinsani veya küçültücü ceza veya muameleye tabi tutulmayacaktır şeklindeki 3 üncü maddesini hatırda tutarak; 3. Madde ihlalinin mağdurları olduklarını iddia eden kişilerle ilgili olarak bu Sözleşmede öngörülen mekanizmanın işlemekte olduğunu kaydederek; hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin işkence ve gayrıinsani ya da küçültücü ceza veya muameleye karşı korunmalarının, ziyaretlere dayanan,önleyici nitelikte, adli olmayan yollarla kuvvetlendirilebileceğine kani olarak; aşağıdaki gibi anlaşmalardır :
5 5 Bölüm I Madde 1 Đşkencenin ve Gayrıinsani ya da Küçültücü Ceza veya Muamelenin Önlenmesi için bir Avrupa Komitesi teşkil olunacaktır (bundan sonra Komite olarak anılacaktır). Komite, ziyaretler yapmak suretiyle, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilere yapılan muameleyi, gerekli ise bu gibi kişilerin işkence ve gayrıinsani yada küçültücü ceza veya muameleden korunmalarının kuvvetlendirilmesi amacıyla inceleyecektir. Madde 2 Herbir Taraf, bu Sözleşmeye uygun olarak, yetkili olduğu ve bir kamu makamı tarafından hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulunduğu herhangi bir yere ziyaretler yapılmasına izin verecektir. Madde 3 Bölüm II Madde 4 Bu Sözleşmenin uygulanmasında, Komite ve ilgili Tarafın yetkili milli makamları birbirleriyle işbirliği yapacaktır. 1. Komite, Tarafların sayısına eşit sayıda üyelerden oluşacaktır. 2. Komite üyeleri, Sözleşmenin kapsadığı alanlarda insan hakları konusunda yetkileriyle tanınan veya mesleki deneyimi olan yüksek ahlaki karaktere sahip olan kişiler arasından seçilecektir. 3. Komite nin iki üyesi aynı devletin vatandaşı olmayacaktır. 4. Üyeler kendi kişisel sıfatları ile görev yapacaklar, bağımsız ve tarafsız olacaklar ve Komiteye etkin şekilde hizmet vermeye hazır olacaklardır.
6 6 Madde 5 1 Madde 6 1. Komite üyeleri, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Bürosu tarafından hazırlanacak isim listesinden Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından mutlak çoğunlukla seçilecektir; tarafların Parlamenter Meclisteki milli heyetleri, asgari ikisi kendi vatandaşı olan, üç aday gösterecektir. Komiteye Avrupa Konseyi üyesi olmayan bir ülkeden üye seçileceği zaman Parlamenter Meclis Bürosu o devletin meclisini asgari ikisi kendi vatandaşı olan üç aday göstermeye davet edecektir. Bakanlar Komitesi tarafından seçim söz konusu taraf ile istişareyi takiben gerçekleştirilecektir. 2. Arızi olarak boşalan üyelikler için aynı usul takip edilecektir. 3. Komite üyeleri dört yıllık süre için seçilecektir. Üyeler iki defa yeniden seçilebilirler. Bununla birlikte, ilk seçimde seçilen üyelerden üçünün süresi, iki yıl sonunda bitecektir. Görev süreleri ilk iki yıllık süre sonunda bitecek üyeler, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından, ilk seçimin tamamlanmasından hemen sonra kura ile tayin olunacaktır. 4. Komite nin üyelerinin yarısının mümkün olduğu kadar her iki yılda bir yenilenmesini sağlamak için, Bakanlar Komitesi herhangi bir seçimden önce, seçilecek bir ya da daha fazla üyenin görev süresinin, altıdan fazla ve ikiden az olmamak kaydıyla dört yıldan farklı olması yönünde karar verebilir. 5. Birden fazla görev süresinin söz konusu olduğu ve Bakanlar Komitesi nin önceki paragrafı uyguladığı durumlarda, görev sürelerinin tahsisi hemen seçimin ardından Genel Sekreter tarafından yapılacak çekiliş ile belirlenecektir. 1. Komite gizli olarak toplanacaktır. Toplantı için yeterli üye sayısı Komite üyelerinin çoğunluğuna eşit olacaktır. Komite kararları, 10 uncu maddenin 2 nci paragrafı saklı kalmak kaydiyle, mevcut üyelerin çoğunluğu ile alınacaktır. 2. Komite, çalışma tüzüğünü kendi hazırlayacaktır. 3. Komitenin Sekretarya hizmetleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından sağlanacaktır. 1 1 (ETS No. 151) ve 2 (ETS No. 152) No lu Protokol hükümlerine göre değiştirilmiş olan metin.
7 7 Bölüm III Madde 7 1. Komite, 2nci maddede belirtilen yerleri ziyaretler düzenleyecektir. Devreyi ziyaretlerden ayrı olarak; Komite şartların gerektirmekte olduğunu gördüğü taktirde, bu nitelikte başka ziyaretler de düzenleyebilir. 2. Genel bir kural olarak, ziyaretler en az iki Komite üyesi tarafından yapılacaktır. Komite, gerekli gördüğü taktirde, uzmanlardan ve tercümanlardan yararlanacaktır. Madde 8 1. Komite, ilgili Taraf Hükümetine ziyaret yapma niyetini bildirecektir. Bu bildirimden sonra Komite, 2nci maddede belirtilen herhangi bir yeri, herhangi bir zamanda ziyaret edebilir. 2. Taraf ülke, Komiteye görevini ifa etmesi için aşağıdaki kolaylıkları sağlayacaktır: a) Ülkesine giriş ve kısıtlama olmaksızın seyahat hakkı; b) Hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulundukları yerler hakkındaki tüm bilgilerin sağlanması; c) Hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulunduğu her türlü yere, buralarda kısıtlama olmadan dolaşma hakkı dahil olmak üzere, sınırsız giriş; d) Đlgili tarafın elinde olup da, Komite nin görevini yapması için gerekli olan diğer bilgilerin sağlanması. Bu gibi bilgilerin istenmesinde, Komite, milli hukuk ve mesleki ahlakın uygulanabilir kurallarını dikkate alacaktır. 3. Komite, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerle özel olarak görüşebilir. 4. Komite, ilgili bilgi verebileceğine inandığı herhangi bir kişi ile serbestçe muhabere edebilir. 5. Komite, gerekiyorsa, ilgili tarafın yetkili makamlarına gözlemlerini derhal bildirebilir.
8 8 Madde 9 Madde 10 Madde Đstisnai şartlarda, ilgili Tarafın yetkili makamları, Komite tarafından teklif olunan belirli bir ziyaret yerine veya ziyaret zamanına karşı Komiteye girişimde bulunabilirler. Bu gibi girişimler, yalnızca, milli savunma, kamu güvenliği, kişilerin hürriyetlerinden yoksun bırakıldıkları yerlerde ciddi karışıklık, bir kişinin sağlık durumu veya ciddi bir suça taalluk eden acil bir sorgulamanın yürütülüyor olması gerekçeleriyle yapılabilir. 2. Bu gibi girişimleri takiben, Komite ve ilgili Taraf, durumu açıklığa kavuşturmak ve Komite nin görevini süratle yerine getirmesini sağlayacak düzenlemeler üzerinde mutabık kalmak üzere hemen yekdiğeri ile danışmalara girişecektir. Bu düzenlemeler, Komite nin ziyaret etmeyi önerdiği herhangi bir şahsın başka bir yere nakledilmesini kapsayabilir. Ziyaret yapılıncaya kadar ilgili Taraf, Komite ye alakalı kişi hakkında bilgi sağlayacaktır. 1. Her ziyaretten sonra Komite, ilgili Tarafın sunabileceği gözlemleri de dikkate alarak, ziyaret sırasında tespit ettiği vakıalar hakkında bir rapor düzenleyecektir. Komite, gerekli gördüğü taktirde tavsiyelerine de yer verebileceği raporunu ilgili Tarafa gönderecektir. Komite, ilgili Taraf ile, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin daha iyi korunmaları konusunda gerekli ise önerilerde bulunmak maksadıyla, danışmalarda bulunabilir. 2. Đlgili Taraf işbirliği yapmadığı, ya da Komite nin tavsiyeleri ışığında durumun iyileştirilmesini reddettiği taktirde, Komite, ilgili Tarafa görüşlerini bildirme imkanının verilmesini müteakip, üyelerinin üçte-iki çoğunluğu ile, konu hakkında kamuya bir açıklama yapılmasına karar verebilir. 1. Komite tarafından ziyaret ile ilgili olarak toplanan bilgiler, Komite raporu ve ilgili Taraf ile danışmalar gizli olacaktır. 2. Komite, ilgili Tarafın talep etmesi halinde, ilgili tarafın yorumları ile birlikte raporunu yayınlayacaktır. 3. Bununla birlikte, ilgili şahsın açık rızası olmaksızın hiçbir şahsi bilgi yayınlanmayacaktır.
9 9 Madde 12 1 Madde 13 Madde 14 Komite, 11inci maddede yer alan gizlilik kurallarına bağlı olarak, her yıl faaliyetleri konusunda Bakanlar Komitesine bir genel rapor sunacak, bu rapor Parlamenter Meclise ve Sözleşmeye taraf olup Avrupa Konseyi üyesi olmayan devletlere de gönderilecek ve kamuya açıklanacaktır. Komite üyeleri, Komiteye yardım eden uzman ve diğer şahıslar, görevleri sırasında ve görevleri sona ermesini müteakip, görevlerinin yerine getirilmesi sırasında edindikleri bilgilerin ve öğrendikleri vakıaların gizliliğini muhafaza etmekle yükümlüdürler. 1. Komiteye yardım eden kişilerin isimleri, 8inci maddenin 1inci paragrafı gereğince yapılacak bildirimde belirtilecektir. 2. Uzmanlar, Komitenin talimatı ve yetkisi altında faaliyet göstereceklerdir. Bunlar, bu Sözleşmenin kapsadığı alanlarda özellikle bilgi ve deneyim sahibi olacaklar ve Komite üyeleri gibi aynı şekilde bağımsızlık, tarafsızlık ve hizmete hazır bulunma kurallarıyla bağlı olacaklardır. 3. Bir Taraf, istisnai olarak, Komiteye yardım eden herhangi bir uzman veya başka bir şahsın, ülkesinde bir yere yapılacak ziyarette yer almasına müsaade edilmeyebileceğini beyan edebilir. 1 1 (ETS No. 151) No lu Protokol hükümlerine göre değiştirilmiş olan metin.
10 10 Bölüm IV Madde 15 Madde 16 Madde 17 Herbir Taraf, Hükümetine yapılacak bildirimleri almaya yetkili merciin ve tayin edebileceği herhangi bir irtibat görevlisinin isim ve adresini Komiteye bildirecektir. Komite, Komite üyeleri ve 7nci maddenin 2nci paragrafında atıf yapılan uzmanlar, bu Sözleşmenin Ek inde yer alan ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanacaklardır. 1. Bu Sözleşme, hürriyetinden yoksun bırakılan kişiler için daha fazla koruma sağlayan iç mevzuat veya uluslar arası herhangi bir anlaşma hükmüne zarar vermeyecektir. 2. Bu sözleşmenin hiçbir hükmü, Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi organlarının yetkilerini veya bu Sözleşme gereğince Taraflarca üstlenilen yükümlülükleri sınırlar veya bunlardan sapmaya imkan verir şekilde yorumlanamaz. 3. Komite, 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve buna bağlı 8 Haziran 1977 tarihli Ek Protokoller uyarınca, himayeci Devlet veya Uluslararası Kızılhaç Komitesi temsilci veya delegelerinin müessir şekilde düzenli olarak ziyaret ettikleri yerleri ziyaret etmeyecektir.
11 11 Bölüm V Madde Sözleşme, Avrupa Konseyine üye devletlerin imzasına açık olacaktır. Sözleşme, onaylama kabul veya tasvibe tabi olacaktır. Onaylama, kabul veya tasvip belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreterine tevdi olunacaktır. 2. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Avrupa Konseyi üyesi olmayan herhangi bir devleti Sözleşme ye katılmaya davet edebilir. Madde Bu Sözleşme, 18inci madde hükmüne uygun olarak yedi Avrupa Konseyi üyesi devletin Sözleşme ile bağlı olduklarına dair rızalarını beyan ettikleri tarihi takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir. 2. Bu Sözleşme ile bağlı olduğuna dair rızasını sonradan beyan eden herhangi bir devletle ilgili olarak, Sözleşme, onaylama, kabul, tasvip veya katılım belgesinin tevdii tarihini takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir. Madde Herhangi bir devlet, imzalama sırasında ve onaylama, kabul veya tasvib belgesini tevdi ederken Sözleşmenin uygulanacağı toprağı veya toprakları belirleyecektir. 2. Herhangi bir devlet, daha sonraki bir tarihte Avrupa Konseyi Genel Sekreterine hitaben yapacağı bir beyan ile, bu Sözleşmenin uygulanmasını, beyanında belirlediği diğer herhangi bir toprağa teşmil edebilir. Bu toprak ile ilgili olarak Sözleşme, böyle bir beyanın Genel Sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir. 3. Bundan önceki iki paragraf uyarınca yapılmış herhangi bir beyan, bu beyanda zikredilen herhangi bir toprak ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine hitaben yapılacak bir bildirim ile geri alınabilir. Geri almak, böyle bir bildirimin Genel Sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü geçerli olacaktır. 1 1 (ETS No. 151) No lu Protokol hükümlerine göre değiştirilmiş olan metin.
12 12 Madde 21 Bu Sözleşme hükümleri ile ilgili olarak çekince konulamaz. Madde Herhangi bir Taraf, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine göndereceği bir bildirim ile Sözleşmenin feshini ihbar edebilir. 2. Böyle bir ihbar, beyanın Genel Sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden oniki aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü geçerli olacaktır. Madde 23 1 Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, Avrupa Konseyine üye devletlere ve Avrupa Konseyi üyesi olmayıp Sözleşmeye taraf olan devletlere : a) Her imza işlemini, b) Her onaylama, kabul, tasvib veya katılım belgesinin tevdi edilmesini, c) Bu Sözleşmenin 19uncu ve 20nci maddelerine uygun olarak yürürlüğe girdiği her tarihi, d) Sözleşmenin 8inci ve 10uncu maddelerine uygun olarak yapılan işlem hariç olmak üzere, bu Sözleşmeyi ilgilendiren herhangi bir işlem, bildirim veya yazışmayı bildirecektir. Yukarıdaki hükümleri kabul zımnında gereği gibi yetkili kılınmış aşağıda imzaları bulunanlar işbu Sözleşmeyi imzalamışlardır. Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanacak olan işbu Sözleşme, Đngilizce ve Fransızca olarak ve her iki metin de aynı derecede geçerli olmak üzere, tek nüsha halinde 26 Kasım 1987 tarihinde Strasbourg da düzenlenmiştir. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Avrupa Konseyine üye devletlerin her birine bu Sözleşmenin aslına uygun suretlerini tevdi edecektir. 1 1 (ETS No. 151) No lu Protokol hükümlerine göre değiştirilmiş olan metin.
13 13 EK Ayrıcalık ve Bağışıklıklar (Madde 16) 1. Bu ekin maksadı bakımından, Komite üyelerine yapılan atıflar, 7 nci maddenin 2 nci paragrafında söz konusu olan uzmanlara da şamil olacak şekilde anlaşılacaktır. 2. Komite üyeleri, görevlerinin ifası sırasında ve görevlerini yerine getirirken yaptıkları seyahatlerde aşağıdaki ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanırlar : a) Şahsi tutuklanma veya gözaltına alınma ve şahsi bagajlara el konmasından bağışıklık ve resmi sıfatları ile sarfettikleri yazılı veya sözlü ifadeleri ve her türlü fiilleri bakımından her türlü adli takibattan bağışıklık; b) Đkamet ettikleri ülkelerden çıkış ve bu ülkelere dönüş, görev ifa ettikleri ülkelere giriş ve bu ülkelerden çıkış sırasında hareket serbestileri üzerindeki her türlü kısıtlamadan ve görevlerini yaparken ziyaret ettikleri veya geçtikleri ülkelerde yabancıların tabi oldukları tescil işlemlerinden bağışıklık. 3. Komite üyeleri, fonksiyonlarının ifası ile ilgili seyahatleri sırasında gümrük ve döviz denetim işlemleri bakımından aşağıdaki kolaylıklardan yararlandırılacaklardır : a) Kendi hükümetlerince, geçici resmi görev ile yurt dışına seyahat eden yüksek seviyeli yetkililere tanınan kolaylıklar ; b) Diğer Tarafların hükümetlerince, yabancı hükümetlerin geçici resmi görevlisi olan temsilcilerine tanınan kolaylıklar. 4. Komitenin belge ve evrakına, Komitenin işi ile ilgili olduğu sürece dokunulamaz. Komitenin resmi yazışmaları ve diğer muhaberatı engellenemez veya sansüre tabi tutulamaz.
14 14 5. Komite üyeleri için tam bir konuşma özgürlüğü ve görevlerinin ifasında tam bir bağımsızlık temin etmek amacıyla, söz konusu kişilerin görevleri sona ermiş olsa dahi, görevlerinin ifası sırasındaki sözlü veya yazılı ifadeleri ve her türlü fiilleri bakımından adli takibattan bağışık tutulurlar. 6. Ayrıcalık ve bağışıklıklar, Komite üyelerine kendi şahsi çıkarları için değil, görevlerinin bağımsız biçimde ifasını güvence altına almak üzere tanınmıştır. Sadece Komite, üyelerine tanınmış olan bağışıklıklarını kaldırmaya yetkilidir. Komite, üyelerinden birinin bağışıklığından bunun adaleti engelleyici olduğu kanaatine vardığı herhangi bir halde ve bağışıklıktan, bunun tanınma maksadına zarar vermeden kaldırılabileceği hallerde, kaldırma hakkına sahiptir ve aynı zamanda bununla yükümlüdür.
15 15 AÇIKLAYICI RAPOR I. GIRIŞ 1. Avrupa Konseyi Đstişari Asamblesi 28 Eylül 1983 de, tutukluların işkence ve zalimane, gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmadan korunması ile ilgili 971 sayılı tavsiye niteliğindeki kararı kabul etmiştir. Ayrıca, Asamble, bu metinde Bakanlar Komitesinin yukarıda adı geçen tavsiye niteliğindeki karara iliştirilmiş tutukluların işkence ile zalimane, gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmadan korunması ile ilgili Avrupa Sözleşmesi taslağını kabul etmesini tavsiye etmiştir. Bu girişimin geçmişi aşağıdaki şekilde özetlenebilir : 2. Asamble Ocak1981 de işkencenin önlenmesi ile ilgili olarak, Birleşmiş Milletler bünyesinde konuyla ilgili yapılan çalışmalara atıfta bulunarak sayılı tavsiye kararını kabul etmiştir. Bu kararda, Birleşmiş Milletler Đnsan Hakları Komisyonunca işkenceye karşı hazırlanan Sözleşme tasarısının kabulü ve uygulanması amacıyla, Bakanlar Komitesinin üye ülke yöneticilerini davet etmesi önerilmiştir. Asamble ayrıca, bu Komisyonda temsil edilen üye ülke hükümetlerini de davet ederek, söz konusu üyelerin ellerinden gelenin en iyisini yapmaları amacıyla, Costa Rica tarafından sunulan ve ayrıntılı açıklamalar içeren bir ihtiyari protokolü, Sözleşme taslağının kendisi ile birlikte, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyine sunmuştur. 3. Mart 1981 de, biri Bay Lidbom (Doc rev.), diğeri ise Bay Jadger (Doc. 4730) tarafından hazırlanan Avrupa Konseyi üyesi ülkelerdeki işkence olayı ile ilgili iki karar teklifi, Asamblede müzakereye sunulmuştur. Bu teklifler daha sonra, üzerinde beraberce çalışılmak üzere Hukuki Đşler Komitesine gönderilmiştir. 4. Hukuki Đşler Komitesi konuya ilişkin görüşlerini bir raporla açıklamış (Doc. 5099) ve bu rapor Bay Berrier tarafından Komite adına düzenlendikten sonra 30 Haziran 1983 de kabul edilmiştir. Avrupa Sözleşmesi Taslağını da içeren bu rapor, Raportörün isteği üzerine Uluslar Arası Adalet Komisyonu ve Đşkenceye Karşı Đsveç Komitesince incelenmiştir. Siyasi Đşler Komitesinin rapora ilişkin görüşleri Eylül 1983 de Bay Dejardin tarafından açıklanmıştır. (Doc. 5123)
16 16 5. Bu çerçevede benzer bir çalışma Birleşmiş Milletler bünyesinde yürütülmüş ve konuya ilişkin 909 sayılı Tavsiye Kararına atıfta bulunan, işkence ile diğer zalimane, gayrıinsani ve küçültücü davranış veya cezalandırmaya karşı oluşturulan Sözleşme metni, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda 10 Aralık 1984 de kabul edilmiş ve hemen ardından imzaya açılmıştır. Costa Rica tarafından sunulan Đhtiyari Protokol tasarısına gelince, bu tasarı Sözleşme Taslağına ilişik Asamblenin 971 sayılı tavsiye kararına benzer bir koruyucu mekanizma kurma amacı taşımaktadır sayılı Tavsiye Kararının kabulünün ardından, Bakanlar Komitesi, Đnsan Hakları Đzleme Komitesinin (CDDH) aşağıdaki konulardaki görüşlerini, Ocak 1984 deki 366. görüşmesinde müzakere etmiştir: 971 sayılı Asamble Tavsiye Kararının, Sözleşme Tasarının metninin ve tutukluların işkence ve zalimane, gayriinsani veya küçültücü muamele yada cezalandırılmadan korunması ile ilgili diğer hukuki belgelerin, Avrupa Suç Sorunları Komitesinin (CDPC) istişaresine sunulmasının ardından, Bakanlar Komitesine sunulacağı düşüncesiyle, dikkate alınmasına. 7. Daha sonra, CDDH nin bir alt kuruluşu olarak, onun yetkisi altında çalışacak ve Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki hakların genişletilmesi için, bir Uzmanlar Komitesi oluşturulmuştur. (DH-EX) (Mart 1984, 15 inci Oturum) 8. DH-EX, Sözleşme Taslağına iliştirilmiş 971 sayılı Tavsiye Kararını 19. toplantıdan 25. toplantıya kadar değerlendirilmiştir (Mayıs 1984-Haziran 1986 arası). Diğerleri arasında aşağıdaki hususları da dikkate almıştır. - Đnsan Hakları Bakanlar Konferansı (19-20 Mart 1985, Viyana) 2 numaralı kararında, Bakanlar Komitesini işkence hakkında, kabul edileceği göyüşüyle, bir hukuki belge taslağını en kısa zamanda hazırlaması hususunda ısrar etmiştir. Bakanlar Komitesinin 76. oturumu Kapanış Bildirisinde (25 Nisan 1985) Bakanların, Konferansın çağrısını destekledikleri söylenmiştir. - Asamblede, biri Bay Berrier tarafından Ocak 1985 de, diğerleri ise Nisan ve Eylül 1985 de Bay Arbeloa tarafından olmak üzere üç sorun Bakanlar Komitesi Başkanına sunulmuştur. - 77nci Oturumun Kapanış Bildirisinde (20 Kasım 1985) Bakanlar Komitesi, Sözleşme Taslağının erken tamamlanması konusundaki yoğun ilgisini teyit etmiştir.
17 17 9. Çalışmaları süresince, DH-EX in, Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Mahkemesiyle Đstişarede bulunma fırsatı olmuştur. Aynı zamanda Uluslararası Adalet Komisyonu, Đşkenceye karşı Đsveç Komitesinin ve Uluslararası Kızılhaç Komitesinin temsilcileriyle de bir oturum düzenlemiştir. Diğer oturumlar iki uzman psikiyatristin de katılımlarıyla gerçekleşmiştir. DH- EX, bu ön sözleşme tasarısını Haziran 1986 da CDDH ye göndermeden evvel, Avrupa Hukuk Đşbirliği Komitesinin (CDJC) ve daha önceden CDDH nin istişarede bulunduğu Avrupa Suç Sorunları Komitesinin (CDPC) görüşlerini dikkate almıştır. 10. CDDH, CDJC ve CDPC nin yanı sıra Avrupa Komisyonu ve Đnsan Hakları Mahkemesiyle de istişarede bulunmuştur. Đşkencenin ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmanın önlenmesi konusundaki Avrupa Sözleşmesi CDDH nin Kasım 1986 daki 2. görüşmesi sırasında sonuçlandırılmış ve Bakanlar Komitesine gönderilmiştir. 11. Bakanlar Komitesi, Asamble ile istişarede bulunduktan sonra (bkz. Karar No:133, 27 Mart 1987) Sözleşmenin metni 27 Haziran 1987 de kabul edilmiştir. Sözleşme 26 Kasım 1987 de Avrupa Konseyi üyesi devletlerin imzasına açılmıştır. * * Not [CPT Sekreteryası tarafından; 2002 de]: 4 Kasım 1993 de, Sözleşmeye değişiklik getiren iki Protokol imzaya açılmıştır. 1 No lu Protokol, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin herhangi bir üye olmayan devleti katılmaya davet edebilmesini mümkün kılarak Sözleşmenin kapılarını açmaktadır. 2 No lu Protokol teknik bir takım değişiklikler getirmektedir. CPT üyeleri seçim amacıyla her iki gruptan birinde yer alabilmektedir, burada amaç, Komite üyelerinin yarısının her iki senede bir yenilenmesini sağlamaktır. Protokol aynı zamanda CPT üyelerinin şu anda olduğu gibi tek bir defa seçilebilmesi yerine iki defa yeniden seçilebilmesini mümkün hale getirmektedir. Bu Protokoller 1 Mart 2002 de yürürlüğe girmiştir.
18 18 II. YENĐ BĐR SÖZLEŞME HAZIRLANMASININ NEDENLERĐ 12. Đşkence ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılma, ulusal hukukta ve diğer birçok uluslararası kaynaklarda yasaklanmıştır. Ancak, çeşitli tecrübeler hürriyetlerinden mahrum bırakılmış insanların korunması ve bu korumanın güçlendirilmesi için daha etkin ve geniş, uluslararası tedbirlerin gerektiğini göstermiştir. 13. Avrupa Konseyi bünyesinde, 4Kasım 1950 tarihli Đnsan Haklarını ve Temel Hürriyetlerini Koruma Sözleşmesiyle oluşturulan denetim sistemi önemli sonuçlara ulaşmıştır. Bireylerin ya da devletlerin insan haklarının çiğnendiği yolundaki şikayetleriyle işleyen ve hukuksal bir mekanizmadan çok, önleyici karakter taşıyan bu sistem, yapılan başvurunun incelenmesi ve gerekirse sözkonusu kişilerin işkence ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmadan korunması görevini yürütür. 14. Bu nedenlerden ötürü yürürlükteki Sözleşmenin oluşturduğu Komite, tarafların yetkisi altında bulunan ve kişilerin bir kamu makamı tarafından hürriyetlerinden mahrum bırakıldıkları yerleri ziyaret edebilir.
19 19 III. YENĐ SĐSTEMĐN ÖZELLĐKLERĐ 15. Yukarıda 13 ve 14. paragraflarda belirtildiği üzere, Komitenin fonksiyonu ziyaretleri yürütmek ve gerekli yerlerde- hürriyetlerinden mahrum kişilerin işkence ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmadan korunması ile ilgili gelişmeleri belirtmektir. 16. Komite üyeleri, kendi iradeleri ile görev yapacaklardır ve bu kişiler insan hakları konusunda yetkileriyle tanınan veya Sözleşmede bahsedilen bu alanlarda mesleki tecrübesi bulunan yüksek ahlaki karaktere sahip kişiler arasından seçileceklerdir. Eğer Komite gerekli görürse, konusunda uzman kişilerden yardım göreceklerdir. 17. Komitenin herhangi bir yargı gücü yoktur; uluslar arası hükümlerin çiğnenip çiğnenmediği konusunda karar vermek Komitenin görevi değildir. Buna göre Komite aynı zamanda bu hükümler konusundaki görüşlerini soyut veya somut olaylarda- bildirmekten kaçınacaktır. 18. Komite tavsiyede bulunmaya gerek olup olmadığına karar verirken ziyaretler esnasında elde edilen bulgulara dayanacaktır. Komite, tanıkları adli usullerde öngörülen şekillerde dinleyemezse, tavsiyede bulunmak için yeterli temeli sağlayamayacaktır. Şayet bulgular yetersiz ise daha geniş bir tetkike gerek duyulur. Böyle durumlarda, Komite ilgili devleti konudan haberdar edebilir ve daha ileri seviyede bir tahkikatın millet düzeyinde yapılmasını öne sürebilir ve soruşturmanın sonuçlarından haberdar olmayı talep edebilir. 19. Komite, konuyu takip edebilmek maksadıyla, önceden gidilmiş yerlere yeni ziyaretler düzenleyebilir. 20. Sözleşmenin tatbikinde, Komite ve devletler birarada çalışmak zorundadır. Komitenin görevi devletleri suçlamak değil, bir işbirliği ortamında, tavsiyeler doğrultusunda, şayet gerekliyse, hürriyetinden mahrum bırakılmış kişileri korumak hususunda gelişmeler sağlamaya çalışmaktır.
20 20 IV. SÖZLEŞME HÜKÜMLERĐ ÜZERĐNDE ĐNCELEMELER DĐBAÇE 21. Dibaçe, Avrupa Konseyi üyesi devletlerin bu Sözleşmeyi kabul etmelerinin nedenlerini ortaya koyar ve Sözleşmenin amaçlarını belirler.(bkz. II. ve III. Bölümler) 22. Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesinin 3. maddesine yapılan atıf, Komiteye işkence ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırmayı arttırmaktan sorumlu durumları değerlendirmede bir referans teşkil edecektir. Madde Bu madde, ziyaretleri gerçekleştirecek mercii ve bu ziyaretlerin amacını belirler. Bu yolla işkence ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmanın önlenmesi ile ilgili Avrupa Komitesinin temel görevleri tanımlar. 24. Sözleşmenin amaçları uyarınca hürriyetinden mahrum bırakılma fikri, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi ve Komisyonu Đçtihat hukukunda izah edildiği gibi, Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesinin 5. maddesinin ifadesi doğrultusunda anlaşılmalıdır. Ancak 5. maddeye bağlı olarak ortaya çıkan kanuni ve kanuni olmayan, hürriyetten mahrum bırakılma ayrımı Komitenin yetkileri dahilinde önemsizdir. 25. Daha evvel 17. paragrafta belirtildiği gibi, Komite herhangi bir yargı görevi yürütmeyecektir. Komite üyelerinin hukukçu olması gerekmez, tavsiye kararları söz konusu devletleri bağlayıcı nitelikte olmayacaktır ve Komite hukuksal kuralların uygulanmasında bir yorumda bulunmayacaktır. Komitenin görevi yalnızca önleyici niteliktedir. Komite gerçekleri ortaya çıkartmak için geziler yürütecek ve şayet gerekliyse elde edilen bilgilerin ışığında, hürriyetinden mahrum bırakılmış insanların işkence ve gayrıinsani veya küçültücü muameleden korunmalarının güçlendirilmesi görüşüyle tavsiyelerinde bulunabilir. 26. Đşkencenin ve gayrıinsani veya küçültücü muamele ya da cezalandırılmanın yasaklanması her ne kadar değişik şekillerde formüle ediyorsa da- genel bir uluslararası standard olarak Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi gibi pek çok uluslararası belgede bulunmaktadır. 27. Đnsan Hakları Mahkemesi ve Komisyonun 3. maddesi ile ilgili içtihat, Komite için yol gösterici bir temel teşkil eder. Ancak, Komitenin davranışları hukuki şartların mevcut durumlarda uygulanması ile ilgili olmayıp, yukarıda adı geçen davranışların gelecekte önlenmesini amaçlar. Komite, 3. maddenin uygulanmasına karışmaz.
21 21 Madde Bu madde ile Sözleşmeyi kabul eden Taraflar yetkili oldukları ve bir kamu makamı tarafından bir ya da daha fazla kişinin hürriyetinden mahrum bırakıldığı herhangi bir yerin ziyaret edilmesine izin vereceklerini kabul ederler. Bu mahrumiyetin resmi bir karara dayanıp dayanmadığı önemsizdir. 29. Ziyaretler her türlü durumda gerçekleşebilir. Sözleşme sadece barış zamanı değil, savaş ya da diğer olağanüstü hallerde de geçerlidir. Ancak, Komitenin ziyaret edebilme yetkisi, 17.maddenin 3. paragrafında belirtilen yerlerle sınırlandırılmıştır.(bkz. infra, paragraf 93) 30. Ziyaretler kişilerin, her ne nedenle olursa olsun hürriyetlerinden mahrum bırakıldıkları her türlü yere düzenlenebilir. Bu nedenle Sözleşme, örneğin kişilerin nezaret altında tutuldukları, bir suçtan hüküm giymeleri sonucu hapsedildikleri, idari makamlarca alıkonuldukları, tıbbi müşahade altında bulunduruldukları, küçüklerin kamu yetkililerince alıkonuldukları yerlere uygulanabilir. Askeri makamlarca alıkonulma da Sözleşme kapsamı içerisinde yer alır. 31. Kişilerin akli durumlarından ötürü hürriyetlerinden mahrum bırakıldıkları yerlere yapılacak ziyaretler, dikkatli bir hazırlık ve düzenleme gerektirecektir.(örneğin, ziyareti yapacak şahısların tecrübeleri, nitelikleri ve ziyaretin ne şekilde yürütüleceği gibi ) Dahası, gezilerin yürütülmesinde Komite, kuşkusuz, Bakanlar Komitesi tarafından kabul edilmiş ilgili her tavsiye kararını gözönünde bulundurmak isteyecektir. 32. Ziyaretler özel olduğu gibi kamu kurumlarınca da yapılabilir. Bu konudaki kriter, hürriyetinden mahrum bırakılmanın bir kamu makamı tarafından yapılıp yapılmadığıdır. Buna göre, Komite gönüllü hastalar ile değil, hürriyetinden bir kamu makamınca mahrum bırakılmış insanlarla ilgili ziyaretler yapabilir. Ancak, gönüllü hastalarla ilgili olarak, Komite bahis konusu hastanın arzusu ile yetinmek zorundadır. Madde Daha evvel genel değerlendirmede de (Bkz. II ve III bölümler) belirtildiği gibi, mevcut Sözleşme yargısal bir sistem tahsis etmeyip, önleyici nitelikte bir sistem ortaya koyar. Komitenin görevi kanunları çiğnediğinden ötürü devletleri suçlamak değil, onlarla, hürriyetinden mahrum insanları korumak konusunda işbirliği yapmaktır. 3. madde Komiteyle tarafların işbirliği konusundaki ilişkilerini belirlemek hususunda genel şartlar içerir. 34. Đşbirliği prensibi Komitenin faaliyetlerinin her safhasında geçerli olup, Sözleşmenin diğer bazı hükümleri ile de doğrudan ilgilidir. (Örneğin 2, 8, 9, ve 10uncu maddeler) Komitenin geziler esnasında taraflarca, kendisine yardımcı olmak üzere sağlanan yerel uzmanlardan faydalanması beklenmektedir. (Bkz. 64 ve 65inci paragraflar)
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 11. ve 14. Protokoller ile değiştirilen metin Ek Protokol ile Protokol 4, 6, 7, 12 ve 13 eklenmiştir Sözleşme metni, 1 Haziran 2010 tarihinde
İNSAN HAKLARI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİ (11. PROTOKOL İLE DEĞİŞTİRİLEN VE YENİDEN DÜZENLENEN SÖZLEŞME METNİ) (20 Mart 1950' de Roma' da imzalanan Sözleşme, 3 Eylül 1952'
Temel Belgeler Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi 1,2 7 Kasım 1967 tarihli ve 2263 (XXII) sayılı Genel Kurul kararıyla ilan edilmiştir. Genel Kurul, Birleşmiş Milletler e mensup halkların,
1.3.10. IŞKENCEYE VE DIĞER ZALIMANE, INSANLIK DIŞI VEYA ONUR KIRICI MUAMELE VEYA CEZAYA KARŞI SÖZLEŞME Genel Kurulunun 10 Aralık 1984 tarihli ve 39/46 sayılı Kararıyla kabul edilmiş ve imzaya, onaya ve
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İÇ TÜZÜĞÜ Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İnsan Haklarını ve Temel Özgürlüklerini Korumaya dair Sözleşmeyi ve bağlı Protokolleri dikkate alarak, Bu İçtüzüğü yapmıştır: Madde
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER YOLSUZLUKLA MÜCADELE SÖZLEŞMESİ GİRİŞ Bu Sözleşmeye Taraf Devletler; Demokrasinin kurum ve değerlerini, etik değerleri ve adaleti zayıflatan, sürdürülebilir kalkınmayı ve hukukun üstünlüğünü
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Kyoto Protokolü metinler ve temel bilgiler Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Kyoto Protokolü metinler ve temel bilgiler
EDEBİYAT VE SANAT ESERLERİNİN KORUNMASINA İLİŞKİN BERN ANLAŞMASI* Birlik ülkeleri, eser sahiplerinin edebiyat ve sanat eserleri üzerindeki haklarını mümkün olduğu kadar etkili ve birbirine uyumlu bir şekilde
Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesi ------ Bakanlar Kurulundan Avrupa Konseyi Çocukların Cinsel Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Sözleşmesinin Onaylanması
602 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 21 türk. Text des Übereinkommens (abgeänd. Fassung) (Normativer Teil) 1 von 12 AVRUPA ORTA VADELİ HAVA TAHMİNLERİ MERKEZİNİ OLUŞTURAN DÜZELTİLMİŞ SÖZLEŞME Bu
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDAN ÖRNEKLER Gilles Dutertre Bu kitap daha önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarından Alıntılar adıyla yayımlanmış olan kitabın çevirisi gözden geçirilmiş
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi Sonuç Gözlemleri (27. Oturum) CRC/C/15/Add.152 / 8 Haziran 2001 ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİ 27 nci OTURUM SÖZLEŞMENİN 44 ncü MADDESİ UYARINCA TARAF DEVLETLER TARAFINDAN
European Treaty Series - No. 164 BİYOLOJİ VE TIBBIN UYGULANMASI BAKIMINDAN İNSAN HAKLARI VE İNSAN HAYSİYETİNİN KORUNMASI SÖZLEŞMESİ: İNSAN HAKLARI VE BİYOTIP SÖZLEŞMESİ Oviedo, 4.4.1997 {Resmî çeviri metni}
Avrupa İnsan Hakları 50 SORUDA Mahkemesi AİHM TUR? AN COURT OF HUM 50 Soruda AİHM Bu kitapçık, Mahkeme Halkla İlişkiler Birimi tarafından hazırlanmış olup, AİHM yi bağlayıcı bir hükmü yoktur. Bu kitapçık
TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ARASINDA HUKUKİ, TİCARİ VE CEZAİ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA, TANIMA VE TENFİZ, SUÇLULARIN GERİ VERİLMESİ VE HÜKÜMLÜLERİN NAKLİ SÖZLEŞMESİ Türkiye Cumhuriyeti
Bakanlar Komitesi'nin Üye Devletlere Silahlı Kuvvetler Mensuplarının sahip oldukları İnsan Hakları konusunda verdiği CM/Rec(2010)4 sayılı Tavsiye Kararı (Bu karar, 24 Şubat 2010 tarihinde Bakan Yardımcılarının
(TUR) (06/2010) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ne başvurmak isteyenler için belgeler Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi s. 3 Başvuru Formu Ortadaki sayfalar Açıklamalar s. 24 İmza Tarihleri s. 28 Yetki Belgesi
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi 3,4 Bu Sözleşmeye taraf olan Devletler, Birleşmiş Milletler yasasının temel insan haklarına, insan itibar ve kıymetine ve erkeklerle
lkö retimde Haklar m z Var! lkö retimde Haklar ve Hak Arama Yollar Eğitimde Haklar Projesi, Sabancı Üniversitesi Eğitim Reformu Girişimi tarafından Avrupa Birliği mali desteği ile yürütülmüştür. Bu yayında
Grup Adı: Elektronik Ticaret Direktifi Çalışma Grubu (ETDÇG) Koordinatör Kurum: Dış Ticaret Müsteşarlığı Katkı veren Kurumlar: Adalet Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Devlet
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER AÇIKLAYICI NOTLAR Walter Kälin BROOKINGS ENSTİTÜSÜ Yerinden Olma Projesi : İmaj Yayınevi Ankara, Temmuz 2005 ISBN İMAJ KİTABEVİ
SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK VE SUÇ MAĞDURU ÇOCUKLARDA UZLAŞMA TARAFLARIN KISITLI OLMA HALİ İLE AYIRT ETME GÜCÜ BULUNMAMASININ UZLAŞMAYA ETKİSİ GİRİŞ Hukuk sistemleri suçun aktif sujesini çocuklar ve yetişkinler
OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi 1 Önsöz 1. OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi (Rehber), hükümetler tarafından çok uluslu şirketlere yapılan tavsiyelerdir. Rehber, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerinin
Milletvekilliği Seçilme Yeterliliği ve Bu Sıfatın Kazanılması Gökalp İzmir * 1. Milletvekili Seçilme Yeterliliği Parlamento üyesi olmaya istekli ve seçilebilmek için Anayasa ve kanunların öngördüğü koşullara