Havalimanı Tarihçesi
1955`te Esenboğa Havaalanı`nın hizmete girmesine kadar Ankara`ya yolcu uçuşlarının inip kalktığı havaalanı ağırlıklı olarak Güvercinlik`tir. Güvercinlik Havaalanı Ankara`nın 10 km batısında yer alan ilk havaalanı ilk teknik bakım merkezi olmuştur. Ankara'da ilk uçuşlar; 1912 yılında ilk ticari havaalanı olarak Ankara Güvercinlik'te terminal olarak kullanılan tek çadırla hizmete girmiştir.
Ankara başkent olunca; yeni başkenti Avrupa'ya bağlanmasını teminen, 20 Mayıs 1933'de Hava Yolları Devlet İşletmesi kuruluncaya kadar, kayıtlarda tarifeli sefer yapan bazı yabancı şirketler olmuştur: İlk ticari hava hizmetine 14 Şubat 1924 tarihinde, İstanbul'dan Ankara'ya deneme amaçlı, ilk kez bir yolcu uçağı seferi yapılmıştır. Junkers F-13 tipi bir uçak, 4 yolcusu ile uçuşunu yaklaşık 3 saatte tamamlamış ve bugün Gazi Üniversitesinin yer aldığı Yenimahalle deki düz alana iniş yapmıştır. Sonrasında "Ankara Hava İstasyonu" olarak anılmaya başlanan bu alan 9 yıl boyunca kullanıldı.
Havayolları Devlet İşletmesi adıyla, başlangıçta Milli Müdafaa Vekâleti bünyesinde, 1933 yılında ilk ulusal havayolu kuruldu. 3 Şubat 1933'te Eskişehir-Ankara arasında ilk milli uçak seferi yapılmıştır.
1932 yılında Ankara ve İstanbul arasında hizmet verecek bir devlet havayolu şirketi kurmaya karar verildiğinde yeni havaalanı için Ankara'nın yaklaşık 25 km. batısında bulunan Etimesgut seçilmişti. 1933 yılında küçük bir istasyon binası, bir hangar ve toprak bir iniş yeri inşa edilmişti. Etimesgut'tan ilk uçuş İstanbul'a Mayıs 1933 tarihinde gerçekleşmiştir.
Bu arada Güvercinlik Havaalanı yatırımları da devam ederek, başlangıçta birkaç çadırdan oluşan Ankara Güvercinlik Havaalanına 1939 yılında sağlam bir pist, yeni tesisler, bakım hangarları kurulmuş ve aynı DHY faaliyetleri Etimesgut'tan Güvercinliğe nakledilerek Etimesgut Türk Hava Kuvvetleri hizmetine verilmiştir.
12 Şubat 1947'de Devlet Hava Yolları'nın ilk dış seferi Güvercinlik'ten kalkıp Atina'ya ulaşmıştır.
1947 yılında J.C. White ve Westinghouse Electric International Corporation ile Türk Hükümeti arasında, ülkenin ilk Uluslararası Havaalanı Tesislerinin yer alacağı Yeşilköy Havalimanı ve Esenboğa Havaalanı için anlaşma imzalanmıştır. Bu proje kapsamında Bayındırlık Bakanlığına bağlı olarak 1951 yılında Esenboğa Havalimanının inşaatına Westinghouse Electric International Company tarafından başlanılarak 1955 yılında ülkenin ikinci tam teçhizatlı Uluslararası Havalimanı olarak Sivil Hava Ulaşımına açılmıştır.
Zaman içerisinde gelişen ve değişen ihtiyaçlara cevap vermek üzere apron, taksirut ve diğer binalarda genişletme ve eklenti çalışmaları yapılmıştır.
- 2752x60 metre olarak yapılan 03R-21L pisti, sonraki yıllarda 1000 metrelik eklenti ile bugünkü boyutlarına getirilmiştir.
- Hava Trafik kontrolörlerine Esenboğa'da DHMİ Havacılık Okulunda eğitim verilmekteydi.
- Teknik Blok, Kule ve Yolcu Hizmetlerinin müşterek verildiği Terminal Binası (A) 1958 yılında,
- Esenboğa Havalimanına bağlı Akköprü VOR İstasyonu 1960 yılında,
- Ana Tamir Atölyesi 1965 yılında,
- Genel Maksatlı Garaj 1967 yılında,
- Halen kullanılmakta olan; Büyük Uçak Hangarı 1954 yılında,
- Küçük Uçak Hangarı 1964 yılında,
- Sağlık ve CIP Binası 1968 yılında hizmete verilmiş,
- 1966 Yılında (Eski) Teknik Blok yapılarak, Kule ve Teknik Hizmetler Terminalden ayrılmış, aynı yıl Çubuk VOR Binası yapılmış olup,
- Yabancı Konuklar Köşkü 1982 yılında,
- 1978 yılında Merkez Saymanlık Depoları ve İdari Binası ile 1979 yılında İnşaat Müdürlüğü olarak kullanılan bina ve depoları,
- 1983 yılında Havuz ve Lokal binası,
- 1984 yılında merkez Elektronik Atölye,
- Mevcut terminalin sadece dış hatlar hizmeti vermesi amacıyla İç hatlar Terminali (B) 1984 yılında işletmeye açılmış,
- 1985 yılında 2.Paralel pist olan 03L-21R pisti 3752x45m. ebatlarında DLH tarafından inşaatı tamamlanarak kullanıma açılmıştır.
İlave olarak da 1994 yılında anahtar teslim usulü yaptırılan Dışhatlar "CHARTER TERMİNAL BİNASI" alt yapı ve yaklaşımlarıyla birlikte mevcut aprona bitişik olarak tamamlanmıştır.
Artan İhtiyaçlar dahilinde;
- Kuvvet Santrali, Genel Maksatlı Garaj (1987),
- Yeni Teknik Blok ve Kule (1990),
- Arıtma Tesisi (1991) ilave edilmiştir.
- 3 nolu Apron (1997-1998),
- Yeni İtfaiye Binası (1999),
- Mevcut Giriş Nizamiyesi ve Uzay Çatı Sundurma (1999),
- Esenboğa Havalimanı içerisinde bulunan ve yapımına 1997 yılında başlanan Simülatör Binası ve Eğitim Tesisleri, 2002'de hizmete girmiştir. 17 bin m2 kapalı alana ve dünya çapında bir standarda sahip olan tesis, ATC eğitim faaliyetlerinin ülkemizde daha yüksek kapasitede yürütülebilmesi için kilit role sahiptir.
90'lı yıllara gelindiğinde; Ülkemizin protokol amaçlı en önemli giriş-çıkış kapısı olan Esenboğa Havalimanı, 1955`te hizmete girmesini müteakip aradan geçen yarım asra yakın sürede yolcusu sayısı kat ve kat artmış ancak terminal kapasiteleri ve standartları yaklaşık aynı kalmıştır. Türkiye'nin çağdaş dünyadaki medeni düzeyinin göstergesi olacak yeni bir terminal yapılmasına 1998'de karar verilerek YİD modeli ile yaptırılacak Esenboğa Havalimanında yeni bir İçhat-Dışhat Terminal Binası için 17.04.1998 tarihinde mimari proje yarışması düzenlenmiştir. Ercan Çoban, Ahmet Yertutan, Suzan Esirgen ve Süleyman Bayrak`ın eseri DHMİ tarafından birinci seçilmiştir.
Bu şekilde belirlenen projenin realize edilmesi için 23 Ocak 2004'te Yap-İşlet-Devret Modeliyle yapım ihalesi gerçekleştirilmiş ve TAV, 15 yıl 8 aylık işletim süresiyle Ankara Esenboğa Yeni İç-Dış Hatlar Terminal Binası ve Katlı Otopark Kompleksi ihalesini kazanmıştır.
Ekim 2004 ayında Yap-İşlet-Devret Modeli ile yapımına başlanılan İç ve Dış Hatlar Terminal Binasının Uygulama Projeleri; proje müellifi olan ESSA Proje Danışmanlık tarafından hazırlanıp, DHMİ Proje İnceleme Heyeti tarafından incelenip, Onaylanarak, Esenboğa Başmüdürlüğümüz ve DHMİ Kontrollük Teşkilatı denetim ve koordinesinde görevli şirket TAV tarafından sürdürülen yapım çalışmaları planlanan bitiş tarihinden bir yıl önce bitirilerek 13 Ekim 2006 tarihinde yapılan törenle açılmış ve 16 Ekim 2006 tarihinde işletmeye alınarak hizmete girmiştir.
Yeni terminal binası ile Esenboğa Havalimanı Türkiye'nin en büyük 2. havaalanı olma özelliğini kazanmıştır.
Terminalde Klinik, Eczane, Maliye Bürosu (Yrtdışı Çıkış Harç Pulu) PTT Şubesi, Garanti Bankası Şubesi, çeşitli bankalara ait ATM'ler, Fast Food, Kafeteryalar, Gazete Bayisi, Hediyelik Eşya, vs hizmetler vardır.
Yeni iç ve dış hatlar terminal aşağıdaki özelliklere sahiptir.
-
168 bin m² 'lik alan,
-
10 milyon yolcu/yıl kapasite,
-
18 adet yolcu köprüsü,
-
105 check-in kontuarı,
-
18 gidiş, 18 geliş olarak 36 pasaport kontuarı,
-
123.000 m² 'lik alan üzerinde 4.000 araç park kapasiteli kapalı otopark.
Türkiye'nin İç ve Dış Hatları bir arada bulunduran "tek" havalimanı olma özelliğine sahip Ankara Esenboğa Havalimanı, Ankara ulaşımına yeni bir soluk getirmiştir.
Eski Terminal Binası (A) yıkılarak yerine THY Teknik A.Ş. tarafından Uçak Bakım Hangarı yapılmıştır (2009). 3 adet dar gövdeli uçak kapasiteli hangarın ebatları 103 m. x 53 m. şeklindedir. Hangarın iç tavan yüksekliği 17.20 m., kapı yüksekliği ise 13.60 m' dir.
Hangarının iç alanı 5,244 m² 'dir. Tesisin, İdari Bina, Trafo-Jeneratör Binası ve Su Deposu dahil edildiğinde toplam kapalı alanı 7,000 m² 'ye ulaşmaktadır.
B Terminali ise PTT tarafında Kargo Hizmeti vermek üzere kullanılmaktadır.
Türkiye Hava Sahasında Batı ve Doğu Bölgesi olarak verilmekte olan hizmetlerin tek elden kontrolü, 2006 yılında sözleşmesi imzalanan SMART projesi kapsamında Esenboğa'da tesis edilen SMART binasından projenin tamamlanmasını müteakip Esenboğa havalimanı saha kontrol merkezi olacak şekilde Atatürk, Antalya, Adnan Menderes ve Dalaman APP merkezleriyle birlikte verilecektir.
Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI Europe) tarafından yıllık yolcu kapasitesine göre dört kategoride gerçekleştirilen yarışmada, Ankara Esenboğa Havalimanı, "5-10 milyon yolcu" kategorisinde "En İyi Havalimanı" seçilmiştir. (2009) Yarışmada Türkiye'de İç ve Dış Hatlar Terminalleri'nin ilk kez birlikte kullanıldığı terminal niteliğine de sahip olan Ankara Esenboğa Havalimanı; çevreye duyarlılık, kalite, güvenlik, ticari alanlar ile operasyon akıcılığı ve becerileri kriterleriyle de değerlendirilmiştir.
Esenboğa Havalimanı iç-dış hatlar Terminali Mayıs 2009 tarihinde ISO 9001-2008 kalite belgesi almıştır.