Rusya'nın Açık Semalar Anlaşması'ndan resmen çekilmesi
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkesinin Açık Semalar Anlaşması'ndan (Open Skies Treaty) çekilmesi ile ilgili yasayı imzaladı. Moskova açısından Washington'un bu anlaşmaya yeniden dönmeme kararının siyasi bir hata olduğu bildiriliyor
Rusya Devlet Yasa Bilgi Sistemi'nde yayımlanan yasaya göre, Rusya, Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de 24 Mart 1992'de imzalanan Açık Semalar Anlaşması'ndan çekildi.
Söz konusu yasa, Devlet Başkanı Putin tarafından imzalandı.
İmza sürecinin ardından geçen 6 ayda Rusya da anlaşmadan tamamen çekilmiş olacak.
ABD eski Başkanı Donald Trump yönetimi, 22 Kasım 2020'de Rusya ile silah kontrolünü düzenleyen Açık Semalar Anlaşması'ndan çekildiğini açıklamıştı.
Washington, 27 Mayıs'ta Moskova'ya yaptığı bilgilendirmede, Joe Biden yönetiminin, anlaşmaya yeniden dönmeyeceğini deklare etmişti.
Rusya ve ABD, askeri faaliyetlerde şeffaflığı teşvik etmek, silah kontrolünü ve diğer anlaşmaları gözlemlemeyi kolaylaştırmak amacıyla silahsız keşif uçuşlarına izin veren Açık Semalar Anlaşması'nı imzalayan 34 ülke arasında yer almıştı.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) coğrafyasında güven ve güvenlik artırıcı önlem olarak öngörülen ve 1992'de imzaya açılan Açık Semalar Anlaşması'nın tarafları arasında Türkiye de bulunuyor.
Açık Semalar Anlaşması'nı her ne kadar 34 ülke imzalamış olsa da paktın asıl muhatapları Rusya ve ABD olarak kabul ediliyordu.
Moskova defalarca, ABD'nin bu anlaşmadan çekilmesinin boş nedenlerden dolayı gerçekleştiğini ifade ederek, bu kararın üye ülkelerin menfaatlerinin dengesini bozduğunu vurgulamıştı.
Rusya, ABD'nin bu önemli silah kontrol anlaşmasında olmadan, Washington'un bu anlaşmanın imtiyazlarından diğer NATO üyeleri tarafından Rusya ile ilgili bilgilerin sunulması üzerinden yararlanabileceğinden böylece Rusya ile ABD arasında askeri teçhizat ve tesisler hakkında bilgi paylaşımı noktasında dengenin bozulacağından endişe duyduğunu defalarca bildirmişti.
Bu çekincelerinden dolayı Rusya önce 15 ocak 2021'de Açık Semalar Anlaşması'ndan çekileceğini duyurdu ve Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, Moskova'nın anlaşmadan çekilme sürecinin başladığını açıkladı. Açıklamada, ABD'nin bu anlaşmadan çekildiği için artık Rusya için anlaşmada kalmanın bir menfaati olmadığını bildirdi.
Böylece Rusya'nın Açık Semalar Anlaşması'ndan çekilmesinin en önemli nedeni, ABD'nin bu anlaşmaya geri dönmemesidir. ABD Dışişleri Bakanlığı mayıs sonlarına doğru yaptığı açıklamada, Rusya'nın Açık Semalar Anlaşması çerçevesinde kendi yükümlülüklerini geri getirmek için herhangi bir girişimde bulunmadığından, ABD yönetiminin Rusya'ya Washington'un Açık Semalar Anlaşması'na dönmek için bir kararı olmadığını bildirdiğini açıkladı.
Amerikalı siyaset uzmanlarından Richar Weitz bu bağlamda yaptığı değerlendirmede, ABD'nin Açık Semalar Anlaşması'ndan çekilmesinin uzun süre önce muhtelif gerekçelerden dolayı gündeme getirildiğini, bunlardan birinin ABD'nin dünyanın çeşitli yerlerinde hassas casusluk faaliyetleri için güçlü uydu ve araçlar elde etmesinin olduğunu söyledi.
Esasında Biden yönetimi, daha önce verdiği sözlerinin aksine, bu bağlamda Trump yönetiminin aynı yaklaşımını takip ediyor. Biden başkanlık seçim kampanyasında, Trump'ın Açık Semalar Anlaşmasından çekilmesini, izansızlık niteleyerek, bu girişimin Batı ile Rusya arasında gerilimi tırmandıracağı uyarısında bulunmuştu.
Ancak gelinen noktada, Biden yönetimi, Trump'ın politikası çerçevesinde hareket etmeye devam ettiği görülüyor.