Peygamberimiz miraca çıkmış mıdır? Miraç göğe çıkma, göğe doğru yükselme anlamındadır. Geleneksel yorumlarda peygamberimizin göğe çıktığına dair çok yaygın bir kabul vardır. Bugün Müslümanların kahir ekseriyeti peygamberimizin göğe çıktığını düşünürler ve göğe çıktıktan sonra da orada Allah ile buluşup görüştüğünü, bir takım hediyeler alarak döndüğünü iddia ederler. Miraç olayı İsra olayı ile birlikte anlatılır. Kesinlikle İsra olayı ile uzaktan yakından alakası yoktur. Sebebi şudur; İsra adından da anlaşılacağı gibi gece yürüyüşü, gece yaşanan hadise; Miraç anlatıları ise gündüz vakti peygamberimizin öğle uykusundaki rüyadan başka bir şey değildir. Bir ikincisi de Miraç hadisesi İsra olayından sonra yaşanmış bir hadise olarak anlatılır halbuki Miraç ile ilgili anlatılar İsraʼdan çok daha önceki döneme ait bir rüyadır. Ama ne hikmetse biri gece biri gündüz, biri İsra olayından dört beş sene önce görülen bir rüya ama sonradan İsra hadisesinin akabinde yaşanmış bir olay gibi anlatılmıştır. Peygamberimiz kesinlikle göğe çıkmamış, çıkarılmamıştır, bu iddia Kurʼanʼa da aykırıdır. Nitekim de İsra Suresi 17/93-94. Ayetlere bakarsanız burada müşrikler peygamberimizin göğe çıkmasını istemektedirler, Kurʼan ise cevaben göğe çıkmadığını söylemektedir. Kurʼanʼı Kerim peygamberin göğe çıkmadığını söylemekte ve Miraç hadisesinin uzaktan yakından Kurʼan ile ilgisi olmamasına rağmen bu hadise getirilmiş İsra ile birlikte yaşanmış bir olay olarak anlatılmıştır. Kesinlikle doğru değildir. Bu birinci söylemem gereken husus. İkincisi ise Miraç ile ilgili anlatılar ilk önce İbn İshakʼta geçer ve Miraç kavramı da zaten erken dönem kaynaklarda yoktur. Sahabe böyle bir olayı bilmez, çünkü sahabe döneminde yaşanmamıştır. Bu bir inanç konusu da değildir. Bu tamamen rivayetlerden müteşekkil bir hadisedir. Başta söylediğim gibi peygamberimizin gördüğü bir rüyanın daha sonradan kapsamının genişletilerek yaşadığı bir olaymış gibi sunulmasından başka bir şey değildir.
Miraç anlatıları Zerdüştlük, Yahudilik ve Hristiyanlıktaki göğe yükseliş motiflerinden esinlenilerek kapsamının genişletilip Hz. Peygambere uyarlanmış bir anlatıdan başka bir şey değildir. Dediğim gibi bizim kaynaklarımızda çok az bir bölüm olarak peygamberimizin öğlen/kaylule uykusunda gördüğü bir rüyadan bahsedilir. Rivayetteki iddiaya göre, bana cennet ve cehennemden göster şeklinde bir talebi olur ve bunun üzerine göğün kapılarının açıldığına dair bir rivayet vardır. Bu kadardır. Bu rivayet daha sonraları Zerdüştlükteki, Hristiyanlıktaki, Yahudilikteki göğe yükseliş motifleriyle abartılmış, köpürtülmüş, kabartılmış ve peygamberimizin yaşadığı bir olay gibi sunulmuştur. Oysa peygamberimizin başından geçtiği iddia edilen hadisenin aynısı Zerdüştlüğün havarilerinden Ardavirafʼın anlatısıdır. Türkçeye de çevrilmiştir, okuyabilirsiniz. Ardavirafʼın cennete cehenneme yolculuğu vardır, Ardaviraf ismini peygamberimiz olarak düşündüğünüzde miraç olayını görürsünüz. Bu kadar benzerliği vardır. Aynı şekilde Yahudilikten esinlenilerek peygamberimizin Kudüsʼten göğe çıkarıldığı iddiası çıkartılmıştır. Halbuki mesela Buhari gibi kaynaklarda peygamberimizin doğrudan Mekkeʼden göğe çıktığına dair rivayetler vardır. Rivayetler arasında da bir tutarlılık yoktur. Mesela Muslim; peygamberimizin Mekkeʼden Kudüsʼe götürüldüğünü İsraʼyı söyler, hemen akabinde de Kudüsʼten göğe çıktığını anlatır. Halbuki Buhari bunu kabul etmez, sahih görmez. O doğrudan peygamberimizin İsraʼdan farklı olarak göğe çıktığını iddia eder.
Miraç olayıyla İsra olayının hiçbir alakası yoktur, tamamen rivayetlerden müteşekkil bir kurgudur, bir iddiadır, asla Kurʼanʼa dayanmaz ve bir inanç meselesi de değildir.
Prof. Dr. İsrafil Balcı