Zengin dünya, ücretlerin ve fiyatların yavaş büyümesine alıştı. Küresel mali krizden sonraki on yılda, enflasyon nadiren merkez bankalarının hedeflerini aştı ve ücretler çok daha hızlı büyüyemedi.
Britanya, İtalya ve Japonya'da ortalama saatlik ücretin harcama gücü, pandeminin başlangıcında 2000'lerin ortalarında olduğu gibi aşağı yukarı aynıydı.
Amerikan ücret artışının 2015'ten 2019'a kadar ortalama %2,9 olması ve ortalama enflasyonun %2'nin altında kalması nadir görülen bir zafer gibi görünüyordu.
Pandemiden kurtulma, şaşırtıcı bir değişiklik getirdi: Fiyatlar ve ücretler artıyor.
Amerikan saatlik ücreti, Eylül ayına kadar yılda %4,6 artarken, %5,4'lük tüketici fiyat enflasyonu bu kazançları silip atmaktan daha fazla.
Almanya'da enflasyon %4,1'e ulaştı ve ana kamu sektörü birliği %5'lik bir ücret artışı istiyor.
Hatta Japonya'da ücretler ve fiyatlar mütevazı bir şekilde yükseldi.
Daha yüksek fiyatların nedenleri açıktır: Mallara yönelik aşırı talep, tedarik zincirlerinde darboğazlarla karşılaştı ve enerji fiyatları yükseldi. Ücret artışı daha gizemli. Çoğu yerde istihdam, pandemi öncesine göre daha düşük. Yine de işçiler, teklif edilen bol işleri almak konusunda isteksiz veya yetersiz görünüyorlar. İş gücü sıkıntısı, ekonomiler alışılmadık bir düzenlemeden geçerken meslekler ve yerler arasında hareket etmenin ne kadar zor olduğunu yansıtıyor olabilir. Virüs korkusu ve hane gelirlerine verilen devlet desteğinin kalıcı etkileri, işçileri boşta tutuyor olabilir. Pandemi, bazı kişilerin ailelerini ve boş zamanlarını kariyerlerinin önüne koymasına bile yol açmış olabilir.
Ücretleri neyin artırdığına dair belirsiz bir anlayış, merkez bankaları için hayatı zorlaştırıyor. Çoğu, yüksek enflasyonun geçici olduğunu savundu. Ancak aşırı ücret artışı fiyatları yukarı çeken bir sonraki faktör olabilir, özellikle de işçiler yaşam maliyetinde gelecekteki artış beklentisiyle daha yüksek ücret talep ederse – tam da dengelemek istediği şeyi daha da kötüleştiren bir sigorta.
Kalıcı enflasyondan kaçınmak için, üç şeyin bir kombinasyonu gerçekleşmelidir. Firmalar, fiyatları yükseltmek yerine marjlarında daha yüksek ücretleri emebilirler. Verimlilik artışı, reel ücretlerdeki daha yüksek artışları sürdürülebilir hale getirebilir. Veya boşta kalan işçiler işgücüne geri dönerek ücret artışını azaltabilir.
Popüler tahayyülde işçilerin ekonomik pastadaki payı, kârlar pahasına büyümek için yer var. Ancak son araştırmalar, firmalar tarafından yaratılan değerden emeğin payının, son yıllarda çoğu zengin ülkede aslında oldukça istikrarlı olduğunu gösteriyor. Pandemi sırasında büyük zengin ülkelerde ortalamada bir puan arttığını tahmin ediyoruz. Daha fazla artış için çok fazla alan olmayabilir.
Daha yüksek verimlilik artışı makul bir umuttur. Salgının başlangıcından bu yana Amerika'da işçi başına üretim arttı. Salgının getirdiği dijitalleşme, özellikle iyi işler bulmak için pahalı şehirlerin yakınında yaşama ihtiyacını azaltıyorsa, yaşam standartlarını yükseltmeli. Sorun şu ki, gecikmeler politikayı verimlilik eğilimlerine dayandırmayı zorlaştırıyor. Gerçek zamanlı olarak ölçmek zordur ve merkez bankalarının kararlarının ekonomiye tam olarak yansıması yaklaşık 18 ay sürer.
Bu, politika yapıcıların emek arzına odaklanması gerektiği anlamına gelir. İyileşmesi şimdiye kadar hayal kırıklığı yarattı. Amerika'nın genişletilmiş işsizlik sigortası ve İngiltere'nin ücretsiz izin programı gibi acil durum programlarının sona ermesinin iş arayan insan sayısını artırdığına dair şaşırtıcı derecede az işaret var. Belki de, banka hesapları kurudukça ve pandemi azaldıkça, 2022'de bir miktar gevşeklik yeniden ortaya çıkacak ve ücret artışının yavaşlamasına neden olacak. Her zamankinden daha fazla, para politikası yapıcıları gözlerini işlere dikmeli.
Dosya Haber Özel