Gebelik önleme Rehberi
Doğum Kontrol Türleri Nlerdir? Doğum kontrolü, hamileliği önleme yöntemleri için kullanılan bir terimdir ve genellikle doğum kontrolü olarak adlandırılır. Hem erkekler hem de kadınlar için çeşitli doğum kontrol türleri mevcuttur. Bazı yöntemler kalıcı olarak kabul edilirken, diğerleri geri dönüşümlüdür. Doğum kontrol yöntemlerinin çoğu iki kategoriden birine girer: bariyer veya hormonal. Diğer yöntemler arasında sterilizasyon (ameliyat), geri çekme, doğal aile planlaması ve yoksunluk sayılabilir.
Çoğu doğum kontrol yöntemi hamileliği engellerken, hepsi cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engellemez. yoksunluğun (aseksüellik) dışında, tüm doğum kontrol biçimlerinin başarısızlık oranı vardır. Hamilelik belirtileri yaşıyorsanız hamilelik testi yaptırmalısınız.
Bariyer veya cihaz yöntemleri, spermin bir kadının rahmine girmesini engellemek için tasarlanmış fiziksel veya kimyasal engellerdir.
Erkek Prezervatifi:
Erkek prezervatifi vajina ile temas etmeden önce ereksiyon halindeki penisin üzerine yuvarlanan ince malzemeden (lateks kauçuk) bir tüptür. Erkek kondomu en yaygın bariyer yöntemidir.
Kadın Prezervatifi:
Kadın prezervatifi, iki esnek halkalı, yedi inç uzunluğunda bir poliüretan kesedir ve ilişkiden önce vajinaya yerleştirilir.
Kadın prezervatifi serviksi, vajinal kanalı ve vajinanın hemen etrafındaki alanı kaplar.
Spermisitler:
Spermisitler, spermleri öldürmek için tasarlanmış kimyasallardır.
Spermisit kimyasalları köpük, jöle, köpüren tabletler ve vajinal fitiller olarak mevcuttur.
Diyafram:
Diyafram, esnek bir halka üzerine gerilmiş yumuşak, kauçuk bir kubbedir.
Kubbe bir sperm öldürücü krem veya jöle ile doldurulur.
Diyafram daha sonra vajinaya yerleştirilir ve cinsel ilişkiden en fazla 3 saat önce serviksin üzerine yerleştirilir.
Servikal kapak:
Servikal başlık, lateks kauçuk veya plastikten yapılmış küçük bir kaptır. Servikal kapak, sperm öldürücü krem veya jöle ile doldurulur, vajinaya yerleştirilir ve serviksin üzerine yerleştirilir.
Kontraseptif Sünger:
Doğum kontrol süngeri, poliüretan köpükten yapılmış yumuşak, daire şeklinde bir cihazdır.
Hormonal Doğum Kontrolü:
İster hap, yama, iğne, halka veya implant olarak uygulansın, hormon ilaçları östrojen ve/veya progesteron hormonlarının üretilmiş formlarını içerir.
Hormonal kontraseptifler cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasına karşı koruma sağlamaz.
Hormonal yöntemler üç yoldan biriyle çalışır:
1) bir kadının yumurtalıklarının her ay yumurta bırakmasını önlemek;
2) servikal mukusun kalınlaşmasına neden olarak spermin yumurtaya ulaşmasını ve yumurtaya nüfuz etmesini zorlaştırır;
3) Döllenmiş bir yumurtanın rahim duvarına yerleşme olasılığını azaltan rahmin astarını inceltmek. Bu üçüncü yöntem, dikkate alınması gereken bir etik kaygı sunar.
Doğum kontrol hapları:
Doğum kontrol hapları, sağlık uzmanınızın önerdiği şekilde günlük olarak alınır.
Depo-Provera:
Depo-Provera, doktorunuz tarafından verilen ve üç ay boyunca hamileliği önleyen bir enjeksiyondur.
Lunel:
Lunelle, sağlık uzmanınız tarafından verilen ve bir ay boyunca hamileliği önleyen bir enjeksiyondur.
NuvaRing/Vajinal Yüzük:
NuvaRing veya vajinal halka, vajinaya üç hafta boyunca yerleştirilen, bir hafta boyunca çıkarılan ve ardından yeni bir halka ile değiştirilen esnek bir halkadır. Halka, vücudunuza östrojen ve progesteron salgılar.
Doğum Kontrol Yaması:
Doğum kontrol yaması, yamanın yapışkan tarafına yerleştirilmiş hormonlarla doğrudan cilde yerleştirilir.
İlk üç hafta boyunca her hafta kalçaya, kalçaya veya üst kola yeni bir yama yerleştirilir.
Yama, bir adet dönemine izin vererek dördüncü haftada çıkarılır.
Rahim İçi Araç (RİA):
RİA, bakır veya hormon içeren küçük bir plastik cihazdır ve bir tıp uzmanı tarafından rahme yerleştirilir. RİA, spermin rahme girmesini engellemez, bunun yerine servikal mukusu değiştirir ve döllenme olasılığını azaltır. Ayrıca döllenme meydana geldiğinde implantasyonu önleyen rahmin astarını değiştirir.
Çekme ve Sterilizasyon:
Ne geri çekme ne de sterilizasyon cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engellemez.
Geri çekme:
Geri çekme, boşalmadan önce ereksiyon halindeki penisin vajinadan çıkarılmasını içerir.
Sterilizasyon:
Dişi:
Sterilizasyon, yumurtaları yumurtalıklardan rahme taşıyan fallop tüplerinin cerrahi olarak kapatılmasını içerir.
Bu prosedür tüp ligasyonu olarak adlandırılır.
Erkek:
Sterilizasyon, vas deferens’in (sperm taşıyan tüpler) cerrahi olarak kapatılmasını içerir.
Bu işleme vazektomi denir.
HAP NEDİR?
Gebeliği önlemek için her gün bir tane içilen haplardır. Bir pakette 21 veya 28 tane hap içeren çeşitleri vardır.
Emziren kadınlar için de bebeğe hiçbir zarar vermeyen, anne sütünü etkilemeyen özel mini haplar vardır.
GEBELİĞİ NASIL ÖNLER?
Her gün muntazam olarak bir tane alınan hap, kadında yumurta hücresinin gelişmesini engelleyerek gebeliği önler
NE ZAMAN BAŞLANIR?
Adetin ilk 5 günü içinde, tercihen ilk günü alınmaya başlanmalıdır. Hapa başlandığında adet kanaması bitmişse bir hafta ek bir koruyucu yöntemle (kondom gibi) korunulmalıdır.
NE ZAMAN KORUMAYA BAŞLAR?
Hap alınmaya adetliyken başlanmışsa, başladıktan hemen sonra korumaya başlar.
FAYDALARI NELERDİR?
- Düzenli kullanılırsa çok etkilidir
- Kullanımı kolaydır.
- Bırakıldığında ortalama 2-3 ay içinde gebe kalınabilir
- Kürtajdan hemen sonra başlanabilir.
- Cinsel ilişkiyi etkilemez.
- Rahim ve yumurtalık kanserine karşı koruyucudur.
- Adet sancısını ve kansızlığı azaltır, adetleri düzenli hale getirir.
BEKLENEN YAN ETKİSİ VAR MIDIR?
Bazı kadınlarda geçici olarak ilk 3 ayda bulantı, kilo artışı ve adetlerde azalma gibi yakınmalar olabilir.
BİLMENİZDE YARAR VAR
Hapı her gün ve tercihen aynı saatte (örneğin yatmadan önce) 1 tane alınız.
Hap almayı 1 gün unutursanız, hatırladığınız anda unuttuğunuz hapı içiniz, bir sonraki hapı ise her zaman içtiğiniz zamanda alınız.
Üst üste 2 gün hap almayı unuttuysanız, HEMEN bir aile planlaması kliniğine başvurunuz.
Hap kullanırken:
– Şiddetli göğüs ağrısı
– Şiddetli karın ağrısı
– Şiddetli bacak ağrısı
– Şiddetli baş ağrısı ve
– Görmede bulanıklık
– Gözlerde sararma
gibi durumlarla karşılaşırsanız HEMEN bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.