Evetyapabilirdin sahtesini bir mil öteden fark et. New York’un Canal Caddesi boyunca kaldırımlara çarşaflar üzerine yerleştirilen plastik “Prado” cüzdanlar, Soho’daki Prada mağazasında satılanlarla yalnızca geçici bir benzerlik taşıyordu. Yanlarında durdukları sahte Chanel çantaları topak topaktı, şekilsizdi ve biraz benzin kokuyordu. Bir tane satın alıp orijinalmiş gibi göstererek (belki de onu küçük bir yerel konsinye mağazasına götürerek) hızlı para kazanma girişimi, kaşların kalkmasıyla ve kahkahalarla karşılanırdı.
Ne kadar masum bir zaman. Artan talep, teknolojik gelişmeler ve fırsatçılık, lüks çanta alım satım piyasasını dönüştürdü. lvmhLüks bir holding olan 2013 yılında yaklaşık 10 milyar avro (13 milyar dolar) değerinde deri eşya sattı. 2023 yılına kadar, yalnızca on yılda %320 artışla 42 milyar avro değerinde satış yapacaktı. (Küresel ekonomi ise tam tersine yalnızca %30 büyüdü.) RealReal ve Vestiaire Collective gibi özel yeniden satış platformları hızla büyüdü. Lüks çanta ve kıyafetlerin yeniden satışından elde edilen gelir artık yılda yaklaşık 200 milyar doları buluyor. Bu nedenle sahte ürün üreticileri de çıtayı yükseltti.Kadınlar artık Reddit gruplarında toplanarak “kalite kontrol» WeChat aracılığıyla Çin’de sipariş ettikleri çantaların (kalite kontrolü). Tarafından “süper sahte” olarak adlandırıldı New York Times, Bu kopyalar, klasik Chanel kapitone pırlantanın her iki tarafında doğru sayıda dikişe (görünüşe göre 11’e kadar) sahip olmalarına kadar genellikle mükemmeldir. Normal fiyatın yaklaşık onda birine mal oluyorlar.
Sonuç olarak, ikinci el lüks çanta pazarı artık gerçek bir çanta satın almak isteyenlerin dolandırılma riskiyle karşı karşıya kalacağı kadar büyük, yaygın ve karmaşık. Sonuç olarak bu, “bilgi asimetrileri” mevcut olduğunda, yani bir malın satıcısı, onun kalitesi hakkında alıcıdan daha fazla bilgi sahibi olduğunda, piyasaların nasıl çalıştığını uzun süredir merak eden ekonomistlerin ilgisini çekecektir. Bu konu, George Akerlof’un 1970 yılında yayınladığı ve 31 yıl sonra Nobel Ödülü’nü kazandığı, kullanılmış araba pazarına ilişkin “Limon Pazarı” başlıklı makalenin konusuydu.
Bay Akerlof’un modelinde yalnızca dört tür araba vardır: yeni arabalar ve kullanılmış arabalar; iyi ve kötü arabalar. (Amerika’da kötü arabalara “limon” denir.) Yeni arabalar kullanılmış arabalardan daha değerlidir ve iyi olanlar da kötü olanlardan daha değerli olmalıdır. Bay Akerlof, araba sahibinin zamanla onun limon olup olmadığını öğreneceğini varsayıyor. Ancak bu potansiyel bir alıcı için açık olmayacaktır. Yani araba iyi de olsa kötü de olsa aynı fiyatı teklif edecekler ve fiyatta arabanın limon olma ihtimali de hesaba katılacak. Adil bir fiyat alamayan iyi araba satıcıları çekilecek ve fiyatlar daha da düşecek. Gresham yasası geçerli olacak: nasıl kötü para iyi parayı kovarsa, limonlar da sağlam arabaları kovar. Bu durumda, uygun fiyatlı kullanılmış araba pazarı tamamen ortadan kalkabilir.
Lüks el çantası pazarıyla paralellikler kurmak zor değil: Çantalar ya yeni ya da ikinci el; bunlar ya gerçektir ya da sahtedir. Satıcı, çantasını Beşinci Cadde’deki bir butikten mi aldığını, WeChat aracılığıyla mı sipariş ettiğini veya hatta Canal Street’ten alıp almadığını bilecek, ancak potansiyel alıcısını bilmeyecek.
Bu gibi durumların üstesinden gelmeye yardımcı olmak için kaliteyi değerlendirebilecek bağımsız üçüncü tarafların bulunması faydalı olur. Kullanılmış bir arabayı, örneğin daha az bilgili bir alıcıya garanti verebilecek bir tamirciye veya bayiye satmak genellikle daha kolaydır. Birçok lüks marka, satıldığında çantalarla birlikte orijinallik kartları da veriyor, böylece müşteriler alışverişlerinin gerçek olduğunu kanıtlayabiliyor. Bunları ve diğer kalite göstergelerini doğrulamak, orijinallik kontrol hizmetleri sunan lüks yeniden satış platformlarının tam olarak yerine getirmesi beklenen rol türüdür.
Ancak görev giderek zorlaşıyor. Bu durum, Ocak ayında, Fransız moda evi Chanel’in What Goesaround Comesaround’a karşı açtığı davayla açıkça ortaya çıktı (WGACA), New York’ta bir vintage mağazası yargılandı. Chanel bunun kanıtını sundu wgaca, Kendini “%100 orijinallik garantisi” olarak tanıtan bir şirket, sahte ürünler satıyor olabilir. 2012 yılında, her Chanel çantasında bulunan 30.000 orijinallik kartı, markanın üreticilerinden birinin deposundan çalındı. Hiçbir çanta kaybolmadı. Seri numaraları daha sonra Chanel’in veritabanından silindi. Şirket yöneticisi Joseph Bravo, İtalya’nın Floransa kentinde polisin daha sonra kendisinden sahte bir çantaya saklanan kartlardan birini tanımlamasını istediğini söyledi. Chanel, seri numaraları iptal edilen 50 çantanın satıldığına dair kanıt sundu wgaca. 6 Şubat’ta jüri Chanel’in yanında yer aldı ve telif hakkı ihlali ve diğer suçlar nedeniyle şirkete 4 milyon dolar tazminat ödenmesine karar verdi. Chanel ayrıca, yeniden satış platformunun reddettiği sahtecilik sorunları nedeniyle RealReal’e dava açıyor.
Kurucusu Seth Weisser, “Bugünkü karar sahte ürünlerin satışını yasaklamakla ilgili değildi” dedi. wgaca, ancak “Chanel’in veritabanında iptal edilen ürünleri satarak.” Şirketin %100 orijinallik garantisinin arkasında durdu. Ancak karar, neyin satıldığı konusunda şüphe uyandırıyor. Profesyonellere bile güvenilemiyorsa neler oluyor? Limon teorisi, ikinci el çanta pazarının çökebileceğini öne sürüyor.
Ekşi bir tat
Böyle bir sonuca kimse sevinmemeli. Yeniden satış platformları bariz nedenlerden dolayı kaybediyor. Ancak markalar da kaybediyor. Güçlü bir yeniden satış pazarı, lüks bir çanta satın almak için başka bir neden daha sağlar. Beyaz iken T-bir gömlek tamamen yıpranıncaya ve atılana kadar kullanılabilecek saf bir tüketim ürünüdür; güzel bir el çantası bir araba satın almaya daha yakındır: ürün zamanla amortismana tabi tutulan ancak yine de değerini koruyan bir varlıktır. (Ayrıca bir araç kadar maliyeti de olabilir.)
Piyasanın çöküşü alıcılar için de bir darbe olacaktır. Limon sorunları ekonomistlerin canını daha da sıkıyor çünkü yeni durumdaki araba ve çantaların istekli alıcı ve satıcılarının her iki tarafa da fayda sağlayacak anlaşmalar yapmasını engelliyor. Chanel, üçüncü şahısların ürünlerini doğrulamasının ne kadar zor olduğunu kanıtladı. Artık şirketin bunu yapmanın daha sağlam bir yolunu bulmak için geniş kaynaklarını kullanması akıllıca olabilir. ■
Ekonomi hakkındaki köşemiz Free Exchange’den daha fazlasını okuyun:
Rusya’ya ait dondurulan 191 milyar euroyu ne yapmalı? (28 Şubat)
Trump Çinli şirketleri vurmak istiyor. Onlara ne kadar zarar verebilirdi? (22 Şubat)
İşini yapmayan bir finansal aracın savunmasında (15 Şubat)
Ekonomi, finans ve piyasalardaki en büyük haberlerin daha uzman analizi için, yalnızca abonelere özel haftalık bültenimiz Money Talks’a kaydolun.