Çanakkale Assos Antik Kenti (Behramkale)
Tarih : 01.10.2020 17:10:01
Türkiye'de bulunan önemli antik şehirlerinden biri olan ve Behramkale olarak da bilinen Assos Antik Kenti, Çanakkale şehir turu yapanların mutlaka görmesi gereken önemli destinasyonlardan biridir.
Ayvacık ilçesinin yaklaşık 17 km. güneyindeki Behramkale Köyü'nde yer alır. Günümüzde, şehrin olduğu dağın eteklerinde ve yamaçlarındaki Behramkale kenti hâlen aktiftir.
Assos'da bulunan önemli kalıntılardan Athena Tapınağı frizlerinden bir kısmı İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenir.
Assos Antik Kenti Yapılar
Athena Tapınağı, Akropolün en önemli yapısıdır. Tapınağın bazı sütunları yerine dikilmiştir. İkinci bir surla takviye edilen akropoldeki iç surlar Orta Çağ'da, Osmanlı döneminde ve günümüzde de restore edilmiştir.
Assos Nekropolü, Helenistik ve Roma dönemlerinden kalmadır. Mezarlar, Helenistik çağdan Arkaik çağa kadar kesintisiz devam eder. Akropolün güney eteklerindeki teraslar üzerinde Agora inşa edilmiştir. Agoranın doğusunda meclis binası, kuzey ve güneyde stoalar bulunur.
Agora ile Batı kapısı arasındaki gymnasium Helenistik dönemde yapılmıştır. Batı kapıdan aşağı inen taş yol hamamlara ve tiyatroya ulaşır. 5 bin kişilik Assos Antik tiyatro, doğal bir kaya oyuğuna M.Ö. III. yy.da inşa edilmiştir.
Assos Antik Kenti Kazılar
Kentin kalıntılarını ilk belirten, Piri Reis'tir. 1672'de John Covel, 1785'te Choiseul-Gouffier kenti gezen ilk seyyahlardır; XIX. yy.da başka seyyahlar onları takip etmiştir. Charles Texier, 1835 yılında kentin kapsamlı planı ile birlikte tapınak frizlerinin çizimlerini yapmış; bu araştırma üzerine, 1838 yılında Sultan II. Mahmut, yüzeydeki heykeltıraşlık eserlerinin büyük bölümünü Fransa Kralına armağan etmiştir.
Assos Antik Kenti'nde ilk sistemli kazı çalışmaları 1881’de Amerikan Arkeoloji Enstitüsü tarafından başlatıldı. Amerikalı ekip, 3 yıllık çalışma sonunda kentin önemli mimari yapılarını açığa çıkardı.
Kazı çalışmaları 1981 yılında Ümit Serdaroğlu tarafından yeniden başlatıldı ve 2005'te ölümüne kadar sürdürüldü. Serdaroğlu; batı nekropolisi, agora, tiyatro ve akropoliste çalışmalar yaptı. 2005 yılından itibaren kazı başkanlığını Nurettin Arslan sürdür
Assos Antik Kenti Tarihi
Assos'u ilk defa iskan edenlerin kim olduğu bilinmez ancak arkeolojik verilerden kentte Tunç Çağı'ndan beri kesintisiz iskan edildiği anlaşılmaktadır. M.Ö. VII. yy.da Lesbos Adası'ndan (Midilli) gelen Aiol kolonileri tarafından iskan edilerek gelişmiş, zenginleşmiştir. M.Ö. VI. yy.da Lidya Krallığı kıyılardaki hellen şehirleri üzerinde politik güç sağlamak istemiş ve bunun sonucunda Lidya Krallığı'nın hâkimiyetine girmiştir.
M.Ö. V. yy.da Pers egemenliğine karşı Atina Devleti'nin liderliğinde kurulan Atina kent birliği'nin kuruluşu sırasında Assos, yılda 1 talent ödeme karşılığında kurucu üyeler arasında kaldı. Persler, uğradıkları yenilgilerden sonra Ege'nin Asya kıyılarından ayrılmaya başladı. Zaman içinde Persler yeniden Anadolu kıyılarına döndüler; Kral Hermesias, M.Ö. 345 yılında bağımsızlığını yitirdi; Pers komutanı Rodoslu Memnon tarafından esir alınarak Persepolis'te çarmıha gerildi ve kentte yeniden Pers hakimiyeti başladı. M.Ö. 344'te Assos'tan ayrılan Aristo; Makedon Kralı II. Filip'in oğlu İskender'i yetiştirmek üzere Pella'ya gitmiştir. Bölgede Pers hakimiyeti, MÖ 334 yılında Büyük İskender'in Granikos Savaşı'nda kazandığı zafer ile son buldu.
Assos Antik Kenti, Büyük İskender'in ölümünden sonra Galatlar tarafından işgal edildi. M.Ö. 241 yılında Pergamon Krallığı'nın egemenliği altına girdi. M.Ö. 133'te Kral III. Attolos'un vasiyeti ile Bergama Krallığı Roma'ya geçince Assos kenti de Roma egemenliğine girdi.
Assos Antik Kenti, Roma yönetimi döneminde gelişti. Bu dönemde tarım arazilerinin verimliliği ile ünlü oldu. Erken imparatorluk döneminde Athena Polias, Zeus Soter ve Asklepios kültleri yanında Roma imparatoru Augustus ve karısı Livia'yı tanrılaştıran Assoslular, Hıristiyanlığın doğuşundan sonra kenti Aziz Pavlus ve Aziz Luka'nın ziyaret etmiş olmasının da etkisi ile Hıristiyanlığı kabul ettiler.
M.S. III. yy. ortalarından sonra kent önemini yitirdi. M.S. V. yy.da piskoposluk merkezi haline gelen kentte yerleşim, M.S. VII. yy.da sonra erdi.
Bizans Dönemi’nde piskoposluk merkezi haline gelen Assos, 1080 yılında, Selçukluların egemenliği altına girdi, ancak 17 yıl süren egemenlikten sonra I. Haçlı ordusu komutanlarından Keşiş Pierre, bölgeden Türkleri uzaklaştırdığı için burada 1330 yılına kadar Bizans hâkimiyeti devam etti. XIV. yy.da Karesi Beyliği'nin topraklarında olan Assos, tüm Çanakkale çevresi ile birlikte 1359 yılında Sultan I. Murat'a satılarak Osmanlı topraklarının bir parçası oldu.
Assos Antik Kenti Konum
Adres : Behram Köyü, Ayvacık, Çanakkale, Türkiye
Çanakkale Assos Antik Kenti'ne özel araçlar ile ulaşım sağlanabilir.