Sifiliz (Syfilis), cinsel temasla veya yara yerinden (bütünlüğü bozulmuş deriden) bulaşan ciddi bir bakteriyel hastalıktır.
Vücutta kan yoluyla dağıldığından hayati organlara büyük zararlar verebilir.
Sifiliz etkeni nedir?
Sifiliz (syfilis) etkeni spiroket türü "Treponema Pallidum" (T. Pallidum) adı verilen bir bakteridir.
Tedavi edilmezse frengi üç değişik evrede kendini gösterir.
Sililis belirtileri nelerdir? (Genel belirtiler)
Frengi (Syfilis) 10-90 gün içinde, ortalama 21 günde belirtilerini verir. Bunlar:
Şankr (ağrısız, düzgün yüzeyli, kırmızı, temas yeri olan genital bölgede bulunan yaralardır) El ayasında veya ayak tabanında renksiz lekeler veya çizgiler Deri lezyonları Ağızda ve boğazda tahriş Raş (döküntü) Saçlarda dökülmeler
Konjenital Sifiliz nedir? (Doğuştan Gelen Frengi)
Sifiliz, gebelikte veya doğum sırasında anneden bebeğe geçip bebekte hasar oluşturabilir; buna "konjenital (doğuştan gelen) sifiliz" adı verilir.
Hamilelik sırasında sifiliz saptanması durumunda mutlaka penisilin grubu ilaçlarla tedaviye başlanmalıdır.
Nörosifiliz nedir? Norosifiliz nasıl tanınır?
Sifilizin sinirsel tutulumuna "nörosifiliz" adı verilir. Günümüzde antibiotiklerin kullanımı ile norosifiliz görülme sıklığı azalmıştır.
Nörosfiliz frengi hastalığının en kötü komplikasyonudur.
Nörosfiliz günümüzde daha çok tanısı gecikmiş olarak konulanlarda, immun direnci baskılı veya HIV pozitif olan kişilerde daha sık olarak izlenmektedir.
Sinir sistemine bağlı tutulumlarda kişilerde huy değişiklikleri, demans (bunama), Tabes Dorsalis, kısmi veya yaygın felçler oluşabilmektedir.
Beyin omurilik sıvısında lokosit (beyaz kan hücreleri) artışı ile nörosifiliz tanısı konulabilmektedir. Yine beyin omurilik sıvısından VDRL veya FTA-ABS testleri ile de tanı kesinleştirilebilmektedir.
Bazı otörlerin düşüncelerine göre, HIV taşıyıcılığı olan her hastaya lomber ponksiyon yapılarak omurilik sıvısından nörosfiliz taraması yapılmalıdır.
Frengi tanısında kullanılan laboratuar testleri nelerdir? (Syfilis tarama testleri)
Syfilis tanısında en sık olarak kullanılan laboratuar testleri: Cilt döküntülerinden T. Pallidum izolasyonu VDRL (Venereal Disease Research Laboratory) RPR (Rapid Plasma Reagin) Neson Testi FTA-ABS Testi FTA Testi (Floresan Treponema Antikor) TPHA Testi (Treponema Hemaglütinasyon)
Bu testler arasında en spesifik (güvenilir) olanlar FTA Testi ve TPHA Testidir.
Sifiliz tanısı nasıl konur?
Sifiliz tanısını koymak zordur. Çünkü frengi hastalığı pek çok hastalığı taklit eden klinik görünümler oluşturabilmektedir.
Sifilis tedavi edilmediği takdirde ilerleyerek kalbi tutarak aort damarı iltihabı (aortit) ve aort anevrizması yapabilmektedir. Yine gözleri tutup körlük, kemikleri tutup kemik çöküntüleri yapabilmektedir.
Sifilisin en tehlikeli tutulumu ise "Nörosyfilis" olarak bilinen merkezi sinir sistemine (beyin ve omuriliğe) yerleşmesidir.
Sifilizin merkezi sinir sistemi tutulumuna bağlı olarak Tabes Dorsalis, kısmi veya tüm vucutta felçler ve ölüm gelişebilir.
Sifiliz tedavisi nasıl yapılır?
Erken teşhisle sifilizin tedavisi kesin olarak mümkündür.
Sifilis teşhisi konulduktan sonra tedavisi penisilin grubu antibiotiklerle yapılmaktadır. Özellikle Penisilin G gebelikte dahi rahatlıkla kullanılabilmektedir.
Gebelik haricinde ve penisilin alerjisi olan kişilerde seftriaxon, azitromisin, doxycycline türü alternatif antibiotik tedavileri tercih edilebilmektedir.
Sifiliz (Frengi) korunma yolları nelerdir?
Sifiliz (Frengi) mukoza veya hasar görmüş cilt dokusuna direkt temasla bulaşan bir hastalıktır.
Her ne kadar prezervatif kullanımı direkt teması ve hastalığın geçişini büyük oranda azaltsa da kesin olarak engellememektedir. Çünkü sfiliz genital olmayan organlardan da geçebilmektedir.
Diğer taraftan syfilis (frengi) tuvaletlerden, günlük aktiviteler sırasında temasla veya elbiselerin ortak kullanımı ile de geçebilmektedir.
Çok eşlilikten uzak durmak, ilişkilerde latex prezervatif kullanmak, şüpheli kişiler ile yakın temaslarda bulunmamak ve hijyenik tuvaletleri tercih etmek alınabilecek önlemler arasındadır.