Epstein-Barr Virüsü Hepatitinin Belirtileri ve Tedavisi
İnsanlar “hepatit” kelimesini duyduklarında, genellikle bunu hepatit A, hepatit B veya hepatit C gibi viral hepatitler olarak algılarlar. Ve bunlar kesinlikle hepatitin (karaciğer iltihabı) en yaygın biçimleri olsa da, başka bulaşıcı nedenler de vardır. —bunlar arasında, Epstein-Barr virüsünün (EBV) neden olduğu bulaşıcı mononükleoz.
Bazı hepatit biçimlerinden farklı olarak, mononükleozun neden olduğu hepatit (glandüler ateş, “mono” veya “öpüşme hastalığı” olarak da bilinir) genellikle daha hafif semptomlarla kendini sınırlar. Tedavi esas olarak destekleyicidir.
Mononükleozlu kişilerde hepatite genellikle Epstein-Barr virüsü hepatiti veya sadece EBV hepatiti denir.
Belirtiler
Hepatit karaciğerin iltihaplanmasıdır. Hem bulaşıcı (viral, bakteriyel, parazitik) hem de bulaşıcı olmayan (alkolizm, alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı ve bazı otoimmün bozukluklar dahil) birçok nedeni vardır.
Hepatit ayrıca akut (iltihap aniden başlar ve sadece birkaç hafta sürer) veya kronik (altı aydan uzun sürer ve bazen kalıcı olabilir) olabilir. Bazı akut enfeksiyonlar, hepatit B ve C’li bazı kişilerde görüldüğü gibi, ilk semptomlar düzeldikten sonra kronikleşebilir.
Hepatit, mononükleozun nadir görülen bir sunumudur ancak EBV enfeksiyonu özellikle şiddetli olduğunda ortaya çıkabilir. Akut hepatit semptomları tipik olarak EBV enfeksiyonu sırasında (genellikle iki ila dört hafta) ortaya çıkar ve düzelir ve diğer bulaşıcı hepatit formlarından daha hafif olma eğilimindedir.
EBV hepatitinde yaygın olarak görülen semptomlar şunları içerir:
- Aşırı yorgunluk
- Sağ kaburgaların hemen altında üst karın şişmesi veya ağrı
- Mide bulantısı ya da kusma
- Kil renkli dışkı
- Koyu idrar
- İştah kaybı
- Düşük dereceli ateş
- Eklem ağrıları
Sarılık, cildin ve/veya gözlerin sararması, meydana geldiği bilinmesine rağmen, EBV hepatitinin nispeten nadir bir özelliğidir.
Akut semptomlar düzeldiğinde, karaciğer fonksiyonu, karaciğerin kendisinde uzun süreli bir hasar olmadan tipik olarak normale dönecektir.
Bununla birlikte, EBV hepatiti bazı insanlarda, özellikle de durumun akut karaciğer yetmezliğine yol açabileceği bağışıklığı baskılanmış kişilerde şiddetli ve hatta yaşamı tehdit edici hale gelebilir. Bu, mononükleozlu kişilerin %0.25’inden azını etkileyen son derece nadir bir komplikasyondur, ancak yüksek bir ölüm oranı ile ilişkilidir.
nedenler
Mononükleoz, tipik olarak EBV ile ilişkili viral bir enfeksiyondur (vakaların yaklaşık %5’i sitomegalovirüs olarak bilinen başka bir virüsle bağlantılı olmasına rağmen). EBV, tükürük yoluyla insandan insana kolayca yayılır. Sonuç olarak, dünya nüfusunun yaklaşık %95’i 40 yaşına kadar EBV’ye maruz kalmış olacaktır.
EBV enfeksiyonu, özellikle küçük çocuklarda sıklıkla asemptomatik (semptomsuz) veya subklinik (belirgin semptomlar olmadan) olabilir. Öyle olsa bile, enfeksiyon neredeyse her zaman transaminazlar olarak bilinen karaciğer enzimlerinin yükselmesine neden olacaktır.
Transaminazlardaki artışlar genellikle karaciğerde bir sorun olduğunda ortaya çıkar ve bu sırada toksinleri parçalamak için kullanılan enzimler kan dolaşımına sızmaya başlar. Çoğu mononükleoz vakasında, yükselme hafif ve geçici olacak ve karaciğer ile ilgili semptomlara çok az neden olacak.
Bununla birlikte, transaminaz seviyelerinin normalden beş ila 10 kat daha yüksek olduğu nadir durumlarda, EBV hepatiti semptomatik hale gelebilir. EBV hepatiti tipik olarak mononükleozun karakteristik semptomlarının yanında ortaya çıkar, ancak bazı insanlarda izole olarak ortaya çıktığı bilinmektedir.
Gençler ve genç yetişkinlerin, asemptomatik olma veya grip benzeri semptomları olan çocuklara ve yaşlı yetişkinlere göre EBV hepatiti yaşama olasılığı daha yüksektir.
EBV hepatit riskinin, altta yatan hepatit B veya C enfeksiyonu olan kişilerde de daha yüksek olduğu düşünülmektedir; EBV, aslında, kronik hepatit enfeksiyonu ile bağlantılı faktörlerden biri olabilir. EBV ayrıca otoimmün hepatit (AIH) için bir tetikleyici olarak hareket ederek dolaylı olarak hepatite neden olabilir.
Mononükleoz belirtileri EBV hepatitininkilerle örtüşebilir ve şunları içerebilir:
- Baş ağrısı
- kalıcı yorgunluk
- Genellikle yaklaşık iki hafta süren hafif ateş
- Üç ila 10 gün arasında herhangi bir yerde devam eden boğaz ağrısı
-
Bademcik iltihabı, bazen irin ile
-
Çoğunlukla boynun arkasında şişmiş lenf düğümleri (servikal lenfadenopati olarak bilinir)
- Büyümüş dalak (splenomegali)
EBV hepatiti özellikle karaciğer nakli geçirmiş kişilerle ilgilidir. Enfeksiyon organ reddine neden olabilir veya nakil sonrası lenfoproliferatif bozuklukların (PTLD’ler) riskini artırabilir.
Teşhis
Hepatit semptomları geliştiğinde, doktor tipik olarak, hepatitin en yaygın üç nedenini, yani hepatit A, B ve C’yi tespit edebilen viral hepatit paneli olarak bilinen bir dizi antikor testi yapacaktır.
Bununla birlikte, boğaz ağrısı, genişlemiş bademcikler veya servikal lenfadenopati ile başvuran gençlerde veya genç erişkinlerde enfeksiyöz mononükleozdan şüphelenilmelidir. Aslında, yaştan bağımsız olarak, açıklanamayan hepatit semptomları olan herkeste EBV araştırılmalıdır.
Sağlık uzmanları tipik olarak semptomlara dayalı olarak enfeksiyöz mononükleozu teşhis eder. Ancak, kısmen EBV’nin neden olduğunu doğrulamak ve kısmen diğer olası nedenleri dışlamak için hepatit belirtileri varsa kan testleri ve diğer prosedürler istenebilir.
Kan testleri şunları içerebilir:
-
Viral kapsid antijen (VCA) testi: Tipik olarak enfeksiyondan sonraki dört ila altı hafta içinde kaybolan EBV antikorlarını saptayarak akut mononükleozu doğrulamak için kullanılır
-
EBV nükleer antijen (EBNA) testi: EBV antijenlerini enfeksiyondan iki ila dört ay sonra veya yaşam boyu sürdükleri için daha uzun süre tespit etmek için kullanılır
-
Karaciğer fonksiyon testleri (LFT’ler): Aspartat aminotransferaz (AST) ve alanin aminotransferaz (ALT) olarak bilinen transaminaz enzimlerindeki yükselmeleri tespit etmek için kullanılır.
-
Beyaz kan hücresi (WBC) sayısı: Lenfosit sayısındaki anormal yükselmeleri tespit etmek için kullanılır (EBV hepatitinin karakteristik bir işareti)
Bulgular belirsizse veya semptomlar şiddetli veya olağandışıysa, doktor karın duvarından bir iğne kullanılarak karaciğer dokusu örneğinin alındığı bir karaciğer biyopsisi isteyebilir.
Mikroskop altında incelendiğinde, dokular genellikle, tipik olarak tek sıralı bir “sedef dizisi” modelinde kalın lenfosit kümeleri gösterecektir. Bu ve karaciğerde skar (fibrozis) olmaması, EBV hepatitini diğer hepatit formlarından ayırmaya yardımcı olabilir.
EBV hepatitini kesin olarak teşhis etmek için doktor, ayırıcı tanısında aşağıdakiler de dahil olmak üzere diğer olası açıklamaları hariç tutacaktır:
- alkolik hepatit
- otoimmün hepatit
- Sitomegalovirüs (CMV) hepatiti
- İlaç kaynaklı karaciğer hasarı
- Lenfomalar
- Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD)
Tedavi
EBV hepatitinin tedavisi genellikle destekleyicidir, çünkü çoğu vaka enfeksiyon seyrini sürdürdükten sonra kendi kendine düzelir. Bu tipik olarak dinlenmeyi, temas sporlarından kaçınmayı, bol miktarda hidrasyon, dengeli beslenmeyi ve ateş ve vücut ağrılarını hafifletmek için Advil (ibuprofen) gibi reçetesiz satılan nonsteroid antiinflamatuar ilaçları (NSAID’ler) içerir.
Tylenol (asetaminofen), karaciğer üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle tipik olarak önlenir. Alkolden uzak durmak da önemlidir.
Mononükleoz için Antiviral İlaçlar
Zovirax (asiklovir) gibi antiviral ilaçların EBV enfeksiyonu üzerinde önemli bir etkisi olduğu kanıtlanmamıştır.Buna rağmen, bazı doktorların, bağışıklığı baskılanmış kişilerde şiddetli EBV hepatitini tedavi etmek için kortikosteroidlerle kombinasyon halinde Valcyte (valganciclovir) gibi antiviraller kullandığı bilinmektedir.
Belirsiz faydalarına rağmen, mononükleoz tedavisinde kullanılan antiviraller çok az yan etkiye neden olur (esas olarak mide ağrısı, mide bulantısı, ishal ve baş ağrısı). Bununla birlikte, aşırı veya uygun şekilde kullanılmadıklarında antiviral dirence yol açabilirler.
Akut EBV geliştiren karaciğer nakli alıcıları, viral aktiviteyi ve organ reddi riskini azaltmaya yardımcı olmak için tedavi değişikliği gerektirebilir. Bu amaçla, birçok doktor, vücudu enfeksiyona karşı savunmasız bırakan ve karaciğer iltihabını azaltmaya yardımcı olan prednizolon gibi kortikosteroidleri artıran Azasan (azatioprin) gibi immünosupresanları geçici olarak durduracaktır.
Önleme, özellikle bağışıklık sistemi baskılanmışsanız veya yakın zamanda bir karaciğer nakli geçirdiyseniz, EBV hepatitinden kaçınmanın anahtarıdır.
EBV öncelikle tükürük yoluyla bulaştığından pipet, yiyecek, mutfak eşyaları, sigara, inhaler, ruj veya dudak kremi paylaşmaktan kaçınmanız gerekir. Ellerinizi yıkamak ve hasta olan kişilerle (öpüşmek dahil) yakın temastan kaçınmak da önemlidir.
EBV her yerde olduğu gibi, sizde olduğunu ve basit yönergeleri görmezden gelebileceğinizi varsaymayın. Birkaç makul önlem almak sizi yalnızca semptomatik mono hastalığın zorluklarından kurtarmakla kalmaz, aynı zamanda sizi herpes simplex virüsü (HSV) gibi tükürükle bulaşan diğer enfeksiyonlardan da koruyabilir.
Discussion about this post