Ağızda pamukçuk, oral kandidiasis olarak da adlandırılır. Candida albicans mantarının ağzınızın astarında biriktiği bir durumdur. Candida ağzınızda normal bir organizmadır, ancak bazen büyür ve semptomlara neden olabilir. Ağızda pamukçuk genellikle dilde veya iç yanaklarda beyaz lezyonlara neden olur. Bazı durumlarda ise pamukçuk dişetinize, bademciklerinize veya boğazınızın arka tarafına yayılabilir. Ağızda pamukçuk herkesi etkilese de, bebeklerde, yaşlılarda, bastırılmış bağışıklık sistemi olanlarda, belirli sağlık koşullarına sahip kişilerde veya bazı ilaçları kullananlarda daha olasıdır. Ağızda pamukçuk, sağlıklı bir bireyseniz hafif olarak nitelendirilebilecek rahatsızlıktır, ancak eğer zayıflamış bir bağışıklık sisteminiz varsa, ağızda pamukçuk belirtileri daha ağır ve kontrol edilmesi zor olabilir.
Ağızda Pamukçuk Belirtileri
Ağızda pamukçuk belirtileri kişiden kişiye ve yaş aralığına göre değişebilmektedir.
Çocuklar ve Yetişkinler
Altta yatan nedene bağlı olarak, belirtiler ve semptomlar yavaş veya aniden gelişebilir, günler, haftalar veya aylarca devam edebilir. Belirti ve bulgular aşağıdakileri içerebilir:
- Dilinizde, ağzınınız iç yanaklarında, diş etlerinde ve bademciklerinizde beyaz lezyonlar
- Biraz peynir benzeri görünümle hafifçe kaldırılmış lezyonlar
- Yeme veya yutma güçlüğüne neden olacak kadar şiddetli olabilen kızarıklık veya ağrı
- Lezyonlar ovulursa veya kazınırsa hafif kanama
- Ağzınızın köşelerinde çatlama ve kızarıklık (özellikle protez takanlarında)
- Ağzında pamuklu bir his
- Tat kaybı
Şiddetli durumlarda, lezyonlar özofagusunuza aşağı doğru yayılabilir – ağız arkasından midene kadar uzanan uzun, kaslı tüp (Candida özofajiti). Bu gerçekleşirse, yutma zorluğu yaşayabilir veya sanki yiyecek boğazınıza sıkışmış gibi hissedebilirsiniz.
Bebekler ve emziren anneler
Farklı beyaz ağız lezyonlarına ek olarak bebeklerde beslenme sorunlarına ya da telaşlı ve sinir bozucu olabilir. Emzirme döneminde enfeksiyon annelerine aktarılabilirler. Enfeksiyon daha sonra annenin göğüsleri ile bebeğin ağzı arasında ileri geri geçebilir. Göğüslerine candida mantarı ile enfekte olan kadınlar şu belirti ve semptomları yaşayabilir:
- Alışılmadık derecede kırmızı, hassas, kırık veya kaşıntılı meme uçları
- Parlak veya pul pul deri, meme çevresindeki daha koyu, dairesel alanda (areola)
- Hemşirelik sırasında alışılmadık ağrı ya da beslenme arasında ağrılı meme uçları
- Göğsünde ağrıları derin bıçaklama
Doktora Ne Zaman Görünmelisin?
Siz veya çocuğunuz ağızda ağrılı beyaz lezyonlar geliştirirse, doktorunuza veya dişçinize görünün. Eğer büyük çocuklarda ya da gençlerde pürüz varsa tıbbi yardım isteyin. Altta yatan bir tıbbi durum veya bazı tedaviler nedeni olabilir.
Ağızda Pamukçuk Nedenleri
Normalde bağışıklık sistemi, vücudunuzda bulunan “iyi” ve “kötü” mikroplar arasındaki dengeyi korurken, virüs, bakteri ve mantar gibi zararlı istila organizmalarını püskürtmeye çalışır. Fakat bazen bu koruyucu mekanizmalar başarısız olur, kandida mantarlarının sayısını arttırır ve ağızda pamukçuk enfeksiyonunun tutulmasını sağlar. Oral pamukçuk ve diğer candida enfeksiyonları, bağışıklık sisteminiz hastalık veya prednizon gibi ilaçlar ile zayıfladığında veya antibiyotikler vücudunuzdaki mikroorganizmaların doğal dengesini bozduğunda ortaya çıkabilir. Bu hastalıklar ve koşullar sizi ağızda pamukçuk enfeksiyonuna daha yatkın hale getirebilir:
- HIV / AIDS. AIDS’e neden olan virüs olan insan bağışıklık yetersizliği virüsü (HIV), bağışıklık sisteminizin hücrelerine zarar verir veya bu hücreleri yok eder ve böylelikle vücudunuzun normal direnç göstereceği fırsatçı enfeksiyonlara karşı daha duyarlı hale gelir. Ağızda pamukçuk tekrarlanan bulgular, diğer belirtilerle birlikte, HIV enfeksiyonu gibi bağışıklık yetersizliğinin erken belirtileri olabilir.
- Kanser. Kansere yakalanmışsanız, bağışıklık sisteminiz hastalıktan ve kemoterapi ve radyasyon gibi tedavilerden zayıflama ihtimali yüksektir. Hem hastalık hem de tedaviler, kandida enfeksiyonu riskinizi artırabilmektedir.
- Şeker hastalığı. Tedavi edilmemiş şeker hastalığınız varsa veya hastalık iyi kontrol edilmemişse, tükürükünüzde candida büyümesini teşvik eden büyük miktarda şeker bulunabilir.
- Vajinal mantar enfeksiyonları. Vajinal mantar enfeksiyonlarına ağızda pamukçuğa neden olan aynı mantardan kaynaklanır. Bir maya enfeksiyonu tehlikeli olmasa da hamile iseniz, doğum sırasında mantarını bebeğinize geçirebilirsiniz. Sonuç olarak, bebeğinizde ağızda pamukçuk gelişebilir.
Ağızda Pamukçuk Risk Faktörleri
Herkes ağızda pamukçuk geliştirebilir, ancak enfeksiyon bazı insanlarda daha sık görülür. Risk faktörleri şunları içerir:
- Bebek veya yaşlı olmak
- Zayıflatılmış bağışıklık sistemine sahip olmak
- Protez takmak
- Şeker hastalığı gibi diğer sağlık koşullarına sahip olmak
- Antibiyotikler veya oral veya inhale kortikosteroidler gibi belirli ilaçları almak
- Kansere karşı kemoterapi veya radyasyon tedavisi almak
- Ağız kuruluğuna neden olan şartlara sahip olmak
Ağızda Pamukçuk Tedavisi
Ağızda pamukçuk tedavisinin amacı, mantarın hızlı yayılımını durdurmaktır. Ancak en iyi yaklaşım yaşınıza, genel sağlık durumunuza ve enfeksiyonun sebebine bağlı olabilir.
- Sağlıklı yetişkinler ve çocuklar. Doktorunuz antifungal ilaç önerisinde bulunabilir. Bu pastiller, tabletler veya ağzınızda eritip sonra yutacak bir sıvı gibi çeşitli biçimde olabilir.
- Bebekler ve emziren anneler. Emziriyorsanız ve bebeğiniz ağızda pamukçuk rahatsızlığı varsa, siz ve bebeğiniz arasında enfeksiyonu birbirinize geçirebilirsiniz. Doktorunuz bebeğiniz için hafif antifungal ilaç ve göğüsleriniz için antifungal bir krem önerebilir.
- Zayıflamış bağışıklık sistemine sahip yetişkinler. Doktorunuz çoğunlukla antifungal ilaç önerir. Fakat Candida albicans, özellikle geç dönem HIV enfeksiyonu olan insanlarda birçok antifungal ilaçlara karşı dirençli hale gelebilir. Bu nedenle amfoterisin B adı verilen bir ilaç kullanılabilir, ancak diğer ilaçlar etkili olmadığında ciddi yan etkilere neden olabilir.