Yeni koronavirüs (SARS-CoV-2) dünyada yayılmaya devam ederken, virüs ve özellikleri hakkında hala yanıtlanması gereken sorular var.
Son rakamlara göre yeni koronavirüs Türkiye dahil 115 ülke ve bölgeye yayıldı. 11 Mart itibarıyla 119 binden fazla doğrulanmış vaka sayısı bulunuyor. Yeni virüsün yol açtığı Kovid-19 hastalığı nedeniyle 4 bin 200'den fazla kişi hayatını kaybederken, virüsün bulaştığı 65 binden fazla kişi iyileşti.
Uzmanların hala yeni koronavirüs hakkında bilmediklerini derledik.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
1) Koronavirüs neden çocukları değil de yaşlıları öldürüyor?
Çin'in başkenti Pekin'deki Çin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi şubat ayında ülke genelinde 72 binden fazla doğrulanmış koronavirüs vakasını inceledi ve 10 yaş altı çocukların tüm enfeksiyonların yüzde 1'inden azını oluşturduğunu tespit etti.
Araştırmanın yapııldığı tarihte Çin'de virüs kaynaklı bin 23 ölüm arasında hiç çocuk bulunmuyordu.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de koronavirüs vakalarının yüzde 2,4'ünün çocuklardan oluştuğunu ve bunların da yüzde 0,2'sinin ağır hasta olduğunu açıklamıştı.
Şubat ayında gazetecilere açıklama yapan DSÖ Genel Sekreteri Tedros Adhanom Gheberyesus "Çocuklar arasında göreceli şekilde az vaka görüyoruz. Bunun nedenini anlamak için daha fazla araştırma yapmak gerekiyor" dedi.
Kanada merkezli Global News'a konuşan McMaster Üniversitesi'ndeki Kanada Yaşlılık ve Bağışıklık Araştırma Kurulu'ndan Dawn Bowdish "Virüsün neden çocukları etkilemediği bir gizem. Bu olağandışı. Bu daha önce gördüğümüz bir şey değil ve nedenini bilmiyoruz" dedi.
Özellikle 60 yaş üstü ve geçmişinde sağlık sorunları olan kişiler risk altında. Bowdish de kalp rahatsızlıkları, hipertansiyon ve diyabeti olanlarla güçsüz ciğerlere sahip kişilerin en riskli grupta olduğunu, bu sağlık sorunlarının genelde yaşlılarda olduğunu vurguladı.
Birçok Kovid-19 vakasında hastaların ciğerlerinde sıvı birikimi nedeniyle ciddi bir zatürre oluştu. Bowdish "Eğer ciğerleriniz tamamen suyla dolarsa kanınıza oksijen gitmez. Kalbiniz bunu telafi amacıyla daha hzılı ve daha sert atar. Bu da kalp üzerinde büyük baskı yaratır. Bu yüzden insanlar ölüyor" ifadelerini kullandı.
Bu bilinmeyeni ortaya çıkarmak virüsü kapanları daha iyi tedavi etmede kullanılabilir.
2) İklimin virüs üzerinde etkisi olacak mı?
ABD Başkanı Donald Trump birden fazla kez havaların ısınmasının yeni koronavirüsün yayılmasını önleyeceğini iddia etti.
Ancak uzmanlar bunu söylemek için çok erken olduğunu belirtiyor.
Trump geçen ay yaptığı açıklamada "Şimdi bu bahsettiğimiz virüsü hakkında, bilirsiniz, çok sayıda kişi bunun havaların ısınmasıyla nisan ayında geçeceğini" söylüyor demişti.
Toronto Üniversitesi'nden epidemiyolog Colin Furness bunun için şu anda yeterli kanıt olmadığını belirterek "Bekleyip görmeliyiz" ifadelerini kullandı.
Furness virüsün aslen iki yolla bulaştığını vurguladı: Enfekte olmuş kişiyle doğrudan temas veya virüsün bulaştığı bir yüzeye temas edip arından da kendi yüzünüze dokunmak.
"Hava nasıl olursa olsun bir kişi üzerinize öksürebillir. Ama ortak kullanılan ve kontamine olmuş yüzeyler söz konusu olduğunda iklim önemli rol oynuyor. Virüsler sıcak havalarda ölürler" diyen Furness sözlerini şu şekilde sürdürdü:
Koronavirüslere zarflı virüsler denir. Bunun anlamı virüsün dışında bir zarf olmasıdır. Bu zarfın sıcaklara karşı ne kadar kırılgan olduğu gelecek aylarda anlaşılacak. Trump bu virüsün tıpkı grip virüsü gibi hareket edeceğini varsayıyor. Umarım grip virüsü gibi hareket eder ancak bunu şu an bilmiyoruz.
Bu konudaki tartışmalarda Hindistan'ın virüsün ilk ve en fazla görüldüğü ülke olan Çin'e komşu olmasına rağmen epey az sayıda koronavirüs vakasına sahip olması örnek olarak gösteriliyor.
Ülkenin aşırı kalabalık nüfusu ve yetersiz hijyen koşulları düşünüldüğünde sıcak havanın virüsün yayılmasını önlediği öne sürülüyor. The Times of India'ya konuşan RN Tagore Uluslararası Kalp Bilimleri Enstitüsü'nden yoğun bakım ünitesi başkanı Souren Panja ülkedeki sıcak iklimin viral hastalıklara karşı caydırıcı olduğunu belirtiyor.
Souren yeni koronavirüsün ocak ve şubatta soğuk havanın yaşandığı Çin, İtalya, İran ve Güney Kore'de yayıldığını, bu aylarda sıcak havanın hüküm sürdüğü Hindistan'da virüsün bu ülkelere kıyasla fazla yayılmadığını işaret etti. Önceki yıllarda MERS, SARS, Ebola ve sarı humma gibi diğer ölümcül virüsler de Hindistan'da düşük düzeyli görülmüştü.
Ancak bu hipoteze karşı olanlar şubatta hava sıcaklığının 23 ile 33 santigrat derece arasında olduğu Singapur'da 110'dan fazla vakanın görüldüğüne dikkat çekiyor.
The Times of India'ya konuşan Hindistan Sağlık Hizmeti Vakfı Başkanı KK Aggarwal da ülkede yaşlılar arasında zatürre vakalarının yaygınlığından dolayı koronavirüs vakalarının tespit edilememiş olabileceğini belirtti.
Aggrawal önlem olarak hızlı ilerleyen tüm zatürre vakalarında yeni koronavirüs testinin yapılması gerektiğinin altını çizdi.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3022 Eylül 2021 - Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katılmak için ABD'deyken ABD Başkanı, Başkan Yardımcısı ve Kongre liderleriyle görüşmek için Washington'a 24 saatlik bir ziyarette bulundu. Johnson, ABD başkentinden ayrılırken II. Dünya Savaşı'nda Birleşik Krallık'ın başbakanlığını yapan Winston Churcill'in büstüyle poz verdi (AFP)
-
2/3021 Eylül 2021 - Haitili göçmenler, ABD-Meksika sınırının bir kısmını oluşturan Rio Grande üzerinden ABD'ye geçmeye devam ediyor. Meksika'dan ülkeye girmeye çalıştıktan sonra ABD tarafından Haiti'ye geri gönderilen göçmen aileler gördükleri muameleden ötürü öfkeliler ve çete şiddetinin pençesindeki ülkelerine geri dönmekten korkuyorlar. Washington, Haitili göçmenlerin geri gönderilmesini geçen ay Karayipler'de meydana gelen yıkıcı bir depremin ardından askıya almıştı. Son günlerde 15 binden fazla Haitili, Meksika üzerinden ABD'ye giriş yaptı (AFP)
-
3/3020 Eylül 2021 - Güney Koreli K-pop grubu BTS'in üyeleri bu yıl 76'ncısı düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri toplantısında konuşma yaptı. ABD Başkanı Joe Biden, Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ve Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, 27 Eylül'e kadar sürecek genel kurula katılacak isimlerden bazıları. ABD'nin New York şehrinde düzenlenen zirvenin bu yılki konuları arasında iklim krizi ve Kovid-19 pandemisi de var (AFP)
-
4/3018 Eylül 2021 - Küresel ısınma, Kaliforniya'nın korkunç yangın mevsimini daha da kötü hale getirirken itfaiyeciler dünyanın en büyük ağacı General Sherman'ı alevlerden korumak için alüminyum folyoyla kapladı. Bölgedeki Colony ve Paradise yangınlarının birleşmesiyle oluşan KNP Complex yangını, tahminen 2 bin 500 yaşındaki ağaca da ev sahipliği yapan Sekoya Milli Parkı'nı da tehdit ediyor (AFP)
-
5/3017 Eylül 2021 - ECOTON'dan (ekolojik gözlem ve sulak alan koruma) Endonezyalı bir aktivist, nehirlerde ve okyanuslardaki plastik atıklar konusunda halkı bilinçlendirmek için Gresik nehrinden toplanan 4 bin 444 şişeyi bir araya getirerek bir yapı oluşturdu. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği verilerine göre okyanuslara her yıl 8 milyon ton plastik gidiyor. Atık plastik tüm deniz çöplerinin yüzde 80'ini oluşturuyor. Bilim insanları Pasifik Okyanusu'ndaki çöplerden oluşan Büyük Pasifik Çöp Alanı'nın Fransa'nın yüzölçümünün üç katı büyüklüğe sahip olduğunu söylüyor (AFP)
-
6/3016 Eylül 2021 - Macar heykeltıraş Tamas Gilly, kripto para birimi Bitcoin'in gizemli mucidi Satoshi Nakamoto'nun bronz bir heykelini yaptı. Bugün heykelin açılışını yapan Bitcoin meraklıları bunun dünyada bir ilk olduğunu söyledi. Satoshi Nakamoto, Bitcoin'in kurucusu olarak kabul edilen kişinin gerçek adı değil çünkü kendisinin kim olduğu bilinmiyor (AFP)
-
7/3015 Eylül 2021 - Temmuzda geçirdiği ameliyatın ardından Papa Francis bu ay yurtdışı gezilerine devam etti. İlk olarak Macaristan'a giden ve Başbakan Viktor Orban'la görüşen Papa, ülkede sadece 7 saat geçirmiş ve yaklaşık 3 gün kalacağı Slovakya'ya gitmişti. Bugün eve dönüş yolunda, uçakta gazetecilerle konuşan Papa'ya ABD'nin gündemindeki kürtaj konusu soruldu. Papa Francis, ABD'de olup bitenlere tam olarak hakim olmadığını söylerken kürtajın cinayet olduğunu tekrarladı (AFP)
-
8/3014 Eylül 2021 - Fransa'da geçen ay yürürlüğe giren sağlık ruhsatı uygulaması, yurttaşların şehirler arası yolculuk yapmak, restoran, kafeterya, sinema salonları ve müzelere girebilmek ve daha birçok günlük aktivite için Kovid-19 aşılarını tamamlamış olduklarını kanıtlayan belge ya da son 72 saat içinde yapılmış negatif PCR testi sonucu göstermesini gerektiriyor. Haftalardır ülkenin dört bir yanında binlerce kişi bu kararı protesto ediyor ve bugün de Lyon'daki bölge sağlık merkezinin önünde protestolar düzenlendi (AFP)
-
9/3013 Eylül 2021 - Yaklaşık iki yıldan beri dünyanın dört bir yanını kasıp kavuran koronavirüsten etkilenen tek canlı türü insan değil. Halihazırda nesli tükenme tehlikesi altında olan türler içinse Kovid-19 daha büyük bir tehdit teşkil ediyor. Malezya'nın Sandakan kentindeki Sepilok Orangutan Rehabilitasyon Merkezi'ndeki personelden birisi enfekte olunca söz konusu tesiste bulunan 30 orangutandan sürüntü alındı. Hayvanların hiçbirinde virüse rastlanmadığını açıklayan yetkililer, testlerin düzenli olarak yapılacağını ekledi (AFP)
-
10/3011 Eylül 2021 - Amerika Birleşik Devletleri'nin tarihindeki en kanlı terör eylemi olarak kabul edilen 11 Eylül 2001 saldırılarının üzerinden 20 yıl geçti. El Kaide'nin üstlendiği saldırıda kaçırılan iki yolcu uçağı New York'taki İkiz Kuleler olarak da bilinen Dünya Ticaret Merkezi binalarına çarpmıştı. Saldırı sonucunda yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybetmiş, ABD, Usame Bin Ladin'in iadesinin reddedilmesi üzerine 7 Ekim 2001'de Afganistan'a girmişti. Bugün saldırıların gerçekleştiği yerde düzenlenen anma törenine Başkan Joe Biden, eski başkan Barack Obama ve eski first lady Michelle Obama da katıldı (AFP)
-
11/3010 Eylül 2021 - İspanya'nın Estepona tatil kentinde çarşamba akşamı başlayan orman yangını yaklaşık 2 bin hektarlık bir alanın yanmasına sebep oldu. Söz konusu bölgede 900'den fazla kişi tahliye edilirken yetkililer 44 yaşındaki bir itfaiye görevlisinin alevleri söndürmeye çalışırken hayatını kaybettiğini bildirdi. Yangını kontrol altına alma çalışmaları sürüyor (AFP)
-
12/309 Eylül 2021 - ABD'nin Afganistan'da gerçekleştirdiği tahliye operasyonu 30 Ağustos'ta son bulmuş fakat geride ABD yurttaşları ve özel vizeye sahip kişiler kalmıştı. Kabil Havalimanı'na gelen Katar Havayolları uçağı, ABD önderliğindeki operasyonun sona ermesinden sonra ilk büyük çaplı tahliyeyi gerçekleştirerek aralarında ABD yurttaşlarının da olduğu yaklaşık 200 kişiyi daha ülkeden çıkardı (AFP)
-
13/308 Eylül 2021 - ABD'de kamuya açık yerlerdeki Konfederasyon anıtları üzerindeki yetkinin yerel yönetimlere devredilmesinden bu yana bulunduğu yerden kaldırılan heykellere bir yenisi eklendi. Virginia eyaletinde Siyahilerin Hayatı Önemlidir protestolarının buluşma noktası haline gelen eski Konfederasyon Generali Robert E. Lee'nin heykeli yerinden kaldırıldı ve parçalara ayrıldı. Yüzlerce kişiden oluşan bir kalabalık, heykelin kaldırılmasına tezahüratlarla eşlik etti (AFP)
-
14/307 Eylül 2021 - Rekor seviyede düşük anket sonuçları ve ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kalan Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, kendisini destekleyen sağcı seçmenleri 7 Eylül Bağımsızlık Günü'nde sokaklara çıkmaya davet etmişti. Bolsonaro destekçileri büyük mitingler düzenleyerek bu isteği yerine getirirken, önde gelen sol görüşlü isimler devlet başkanının gelecek yıl düzenlenecek seçimler öncesinde bir darbe planladığını iddia etti. Söz konusu gelişmelerin öncesinde Bolsonaro, sosyal medya şirketlerinin yanlış bilgi yayılmasını önlemek amacıyla platformlarındaki içerikleri kaldırmasını sınırlandıracak bir kararname imzaladı (AFP)
-
15/306 Eylül 2021 - Yemen'de birçok okul, hükümetle Husi isyancıları arasında devam eden çatışmalar sırasında yıkıldı, mülteci kamplarına veya askeri üslere dönüştürüldü. Sayının büyük olasılıkla artacağı konusunda uyaran Birleşmiş Milletler'e göre, yaklaşık 2 milyon çocuk Kovid-19 pandemisi ülkeyi etkisi altına almadan önce okulsuz kalmıştı. Yemenli çocuklar, Hudeyde'dedeki bu okulda olduğu gibi harap olmuş binalarda ders işlemek zorunda kalıyor (AFP)
-
16/305 Eylül 2021 - Batı Afrika ülkesi Gine bir kez daha askeri darbeye sahne oldu. 1984 ve 2008'de de darbelerin yaşandığı ülkede bu kez iktidara el koyan Özel Kuvvetler Birlikleri'nin komutanı Albay Mamady Doumbouya... Devrilen isimse 2010'da ülkenin serbest seçimlerle seçilen ilk devlet başkanı olma unvanını kazanan ve 11 yıldır ülkeyi yöneten Cumhurbaşkanı Alpha Conde. Yeraltı zenginlikleriyle bilinen ülkenin yönetimine gelirken yolsuzluklara son verileceği vaadinde bulunan Conde ve oğlunun adı iktidarda geçen 11 yıl boyunca sayısız yolsuzluk iddiasına karışmıştı. 2020'de halkoyuna sunulan Anayasa değişikliğiyle görev süresini uzatan Conde, akabinde yapılan seçimden zaferle çıksa bile o günden sonra ülkede sular durulmadı. Seçimlere hile karıştırıldığını öne süren muhalefet sokaklara çıktı. Darbecilerin ülkedeki hoşnutsuzluğu fırsat bildiği, bir Özel Kuvvetler üyesinin görevden alınmasının da darbeyi tetiklediği iddia ediliyor (AFP)
-
17/304 Eylül 2021 – Tayland'da haftalardır süren ve Başbakan Prayut Çan-oça'yı istifaya çağıran protestolar hız kesmeden devam ediyor. Binlerce kişi başkent Bangkok'ta bir araya gelerek hükümeti ve başbakanı kötü ekonomi yönetimi, Kovid-19 krizini ele alış şekli, yolsuzluk ve insan hakları ihlalleri nedeniyle protesto ediyor. Öte yandan Başbakan Prayut Çan-oça ve kabinesinden 5 bakan bugün parlamentodan güvenoyu almayı başardı (AFP)
-
18/303 Eylül 2021 - Meksika'nın doğu kesimlerinde gerçekleşen şiddetli yağışlar, beraberinde seli getirdi. Selin vurduğu bölgelerde 300'den fazla ev hasar aldı, 4 kişi hayatını kaybetti ve 1 kişi hala aranıyor. Afetten etkilenen kişi sayısının 1,600 kadar olduğu tahmin ediliyor. Ordu da kurtarma ve temizleme çalışmalarına katkıda bulunuyor (AFP)
-
19/302 Eylül 2021 – Mısırlı şirket VACSERA'nın Çinli Sinovac firmasıyla yaptığı anlaşma sonucu Mısır, yıllık 1 milyar doz koronavirüs aşısı üretmeyi planlıyor. Bu hamle ülkeyi Ortadoğu ve Afrika'nın en büyük aşı üreticisi haline getirecek (AFP)
-
20/301 Eylül 2021 - Dünyanın en eski film festivali olan Venedik Film Festivali bu yıl 78. kez düzenleniyor. Cannes ve Berlin film festivalleriyle birlikte en prestijli üç festivalden biri sayılan ve her yıl ağustos sonu ya da eylül başı Venedik'teki Lido adasında düzenlenen etkinlikte bu yıl yaşam boyu başarı ödülü ünlü İtalyan oyuncu, senarist ve yönetmen Roberto Benigni'ye verildi (AFP)
-
21/3031 Ağustos 2021 - Taliban'ın iktidarında başlayan ve 20 yıl süren savaş Taliban'ın iktidarı ele geçirmesiyle sona erdi. Bugün, ABD birliklerinin Afganistan'dan geri çekilme operasyonunun son günüydü. ABD askerlerinin dün gece ayrılmasından sonra Kabil havalimanına giren Taliban, zaferini başkent Kabil genelinde havaya ateş açarak kutladı. Fotoğrafta kokpiti görülen Afgan Hava Kuvvetleri'ne ait uçak gibi çok sayıda araç ve askeri teçhizat Taliban'ın eline geçti (AFP)
-
22/3030 Ağustos 2021 - Hinduizm'in bazı inanışlarında en yüce tanrı olarak görülen Krişna'nın doğuşu, ülke genelinde düzenlenen Janmashtami festivalinde kutlanırken ortaya renkli görüntüler çıktı. Hintliler, Janmashtami'yi oruç tutarak, birlikte dua ederek, özel yemekler hazırlayıp birbirleriyle paylaşarak ve Krişna tapınaklarına giderek kutladı. Kimileriyse fotoğrafta olduğu gibi çocuklarını Krişna gibi giydirdi (AFP)
-
23/3029 Ağustos 2021 - Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Irak gezisi kapsamında ülkenin en büyük ikinci şehri olan ve 3 yıl IŞİD hakimiyeti altında kalan Musul'daki tarihi Meryem Ana Kilisesi’ni ziyaret etti. Hıristiyan din adamlarıyla bir araya gelen Macron, ülkesinin Musul’da konsolosluk açmak istediğini söyledi. Macron, “Musul’da okul için 60 milyon dolar para ayrıldı. Fransa eğitim alanında etkili bir ülke, burada bir konsolosluk ile bir okul açmak çok önemli” şeklinde konuştu. (AFP)
-
24/3028 Ağustos 2021 - Meksika Devlet Başkanı Andres Manuel Lopez Obrador'un heykeltıraş Oscar Ponzanelli tarafından yapılmış bir heykeli, başkent Meksiko'da başkanın destekçilerinden oluşan bir grup tarafından yapılan sunumla açıldı. Bu, görev başında olan devlet başkanları için alışılmadık bir uygulama ve Obrador daha önce heykellerinin dikilmesini ve sokaklara adının verilmesini istemediğini belirtmişti (AFP)
-
25/3027 Ağustos 2021 - Kırgızistan, Sovyetler Birliği'nden ayrılıp bağımsızlığını ilan edişinin 30. yıldönümünü 31 Ağustos'ta kutlayacak. Bu etkinlik kapsamında başkent Bişkek'te Uluslararası Arkadaşlık Festivali düzenleniyor. Ülkenin sanatçılarının ulusal şarkılar ve danslarla sahne alacağı festivalde, ülkede yaşayan halkların süslemelerinin ve yemeklerinin sergilendiği yurtlar kuruldu (AFP)
-
26/3026 Ağustos 2021 - ABD'de ortaya çıkan yeni furya: Süt Kasası Challenge. Katılımcıların süt kasalarından oluşan bir piramit üzerinde yürüdükleri bu etkinlik sosyal medyada viral haline geldi. Fakat ABD medyasına göre, hastanelerdeki acil servislerin aniden artış gösteren koronavirüs vakalarıyla dolup taşması sebebiyle bazı doktorlar, deneyen birçok kişinin düştüğü bu tip tehlikeli hareketlerden kaçınılmasını, aksi takdirde hastanelerin daha zor duruma sokulabileceği uyarısında bulundu (AFP)
-
27/3025 Ağustos 2021 - Brezilya'da yerliler, başkent Brasilia'daki Yüksek Mahkeme binasının önünde protesto düzenledi. Brezilya Yerli Halkları Koordinasyonu'nun çağrısı üzerine ülkenin dört bir yanından binlerce yerlinin bölgeye gelmesiyle düzenlenen protestonun odak noktasıysa mahkemeden, ülkedeki yerli topraklarının sınırlarını değiştirebilecek bir kararın çıkma ihtimali (AFP)
-
28/3024 Ağustos 2021 - Extinction Rebellion (Yokoluş İsyanı) grubu, "İmkansız İsyan" adını verdikleri eylem serisi kapsamında iki hafta boyunca protestolar düzenleyeceğini duyurmuştu. Binlerce iklim aktivisti Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'ya akın ederken grup, kıyafet yapımında yararlanılan elyafın üretiminde fosil yakıtların (petrol ve doğal gaz) kullanılmasını protesto etti (AFP)
-
29/3023 Ağustos 2021 - Alman Demiryolları (DB) şirketiyle maaşlar ve çalışma koşulları üzerine bu yıl ikinci kez anlaşmazlığa düşen Alman Makinist Sendikası'nın ikinci 48 saatlik uyarı grevi başladı. Demiryollarına bağlı diğer çalışanlar da greve davet edildi. Sendika 600 euroluk bir koronavirüs primi, daha iyi çalışma şartları ve yüzle 3,2'lik zam talep ediyor. Demiryolları sendikanın taleplerine olumlu yanıt vermezse yük trenlerinde başlayan ve yolcu trenleriyle devam eden grevlerin kapsamı genişleyecek (AFP)
-
30/3022 Ağustos 2021 - Kovid-19 krizinin pençesinde olan Asya ülkesi Endonezya'da son 7 günde Kovid'den vefat sayısı ortalaması 1282 oldu (AFP)
3) Aşı ne zaman hazır olur?
Şu anda yeni koronavirüse karşı bir ilaç ya da aşı bulunmuyor. Aşının ne zaman hazır olacağı da belirsizliğini koruyor.
Dünya genelinde çok sayıda şirket bu konuda yarış halinde.
Wall Street Journal'ın aktardığına göre şu anda Çin'de iki, ABD'de de bir yerdeki klinik testlerde Gilead Sciences tarafından Ebola virüsü hastalığına karşı geliştirilen antiviral ilaç Remdesivir üzerinde çalışmalar yapılıyor.
ABD'nin Seattle kentindeki bir sağlık araştırmaları enstitüsü de NIH ve Moderna Inc.'ın geliştirdiği farklı dozdaki aşıları 45 gönüllü üzerinde test etmeye hazırlanıyor.
DNA bazlı bağışıklığı artırıcı tedavi ve aşı şirketi Inovio Pharmaceuticals da benzer çalışmaların Çin ve Güney Kore'de yapılması sonrası, geliştirdikleri aşıyı gelecek ay onlarca gönüllü üzerinde deneyecek. Deneyler, Kansas'taki bir test merkezinde ve Pennsylvania Üniversitesi'nde gerçekleşecek.
Virüsün başlangıç yeri olduğu düşünülen Çin'in Vuhan kentindeki bir hastanede de doktorlar daha önce MERS hastaları üzerinde denenmiş olan ve iki HIV ilacının birleştirilmesinden oluşan bir ilaç üzerinde klinik testler yapıyor.
4) Vakaların ölüm oranı ne?
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre bilinen yeni koronavirüs vakaları için ölüm oranı yüzde 3.4.
Bu, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri'nin (CDC) verilerine göre ölüm oranı yüzde 0,1 olan mevsimsel gribe kıyasla epey yüksek bir oran. DSÖ'nün hesaplamaları bilinen vakalara ve ölümlere dayanıyor.
Bazı sağlık yetkilileriyse yüzde 3,4 ölüm rakamının daha düşük olabileceğini çünkü virüsün bulaştığı kişilerin yaklaşık yüzde 70 ile 80'inin hafif belirtiler gösterdiğini ya da hiç belirti göstermediğini, bunların da bildirilen vaka sayısına dahil edilmemiş olabileceğini söylüyor.
Toronto Üniversitesi'nden epidemiyolog Colin Furness "Belirti göstermeyen vakalardaki büyük sorun asla gerçek rakamları bilemeyecek olabilmeniz. Çok sayıda tahmin işi var" dedi.
5) Koronavirüs yüzeylerde ne kadar süre canlı kalıyor?
DSÖ virüsün metal tutamaçlar, cam masa ya da plastik kredi kartları gibi yüzeylerde ne kadar süre canlı kaldığının belirsiz olduğunu bildiriyor.
22 farklı çalışmayı inceleyen bir araştırmaya göre koronavirüsler metal, cam ya da plastik yüzeyler üzerinde iki saatten 9 güne kadar canlı kalabiliyor. Çalışmaya göre sıcak hava virüsün canlı kalma süresini azaltıyor.
Kamu sağlığı kuruları insanlara mutfak tezgahı ve kapı kulpları gibi sık dokunulan alanları dezenfektanlarla temzilemeleri ve ellerini sıcak su ve sabunla 20 saniyeden fazla yıkamalarını tavsiye ediyor.
6) Virüs insanlara nasıl bulaştı?
DSÖ ve diğer araştırmacılara göre yeni koronavirüsün bir ara konak vasıtasıyla insanlara bulşamadan önceki kökeni yarasalardan kaynaklanıyor.
Ancak virüsün insanlara nasıl geçtiği henüz netleşmiş değil.
Bu ara konağın bir karıncayiyen türü olan ve pulları nedeniyle dünayda en fazla kaçakçılığı yapılan hayvanlardan olan pangolinler olabileceği öne sürülmüştü.
Ancak daha sonra Çin'deki bilim insanları pangolinlerin hala ara konak adayı olduğunu ancak bunun henüz kanıtlanmadığını hakemli dergi Nature'da yayımladıkları makaleyle açıkladı.
Globalnews, NBC, Weather.com
Derleyen: Keremcan Karabatak