RÖNESANS VE REFORM-2
RÖNESANS
Rönesans'ın kelime anlamı yeniden doğuş demektir. Geniş anlamda ise 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupa'da bilim, sanat ve edebiyat alanındaki değişme ve gelişmeleri ifade etmektedir. Rönesans hareketleri insanların Orta Çağ'daki skolastik düşünceden kurtularak insana ve doğaya ilgi duymalarını sağlamıştır.
Kağıdın bollaşıp ucuzlaması ve matbaanın bulunması ile yazılan bir eser kısa zamanda binlerde adet çoğaltılıp tüm Avrupa'da yayılmaya başladı. Böylece bilim, sanat ve edebiyat gibi alanlarda ortaya çıkan yeni düşünceler kısa zamanda yayılmaya başladı.
Coğrafi Keşifler Avrupalıların zenginleşmesini sağladı. Zenginleşen Avrupa'da bilim sanat ve edebiyattan zevk alan bir sınıf oluştu. Bunlar sanatçıları ve aydınları koruyup desteklediler. Böylece bilim, sanat ve edebiyat alanında yeni eserler ve düşünceler ortaya Çıktı. Bütün bu gelişmeler Rönesans'ın doğmasını sağladı.
Rönesans'ın Nedenleri
· Haçlı seferleri ile doğu uygarlığındaki bilim ve teknik alanındaki gelişmelerin batıya taşınması,
· Kağıdın bollaşıp ucuzlaması ve matbaanın da bulunmasıyla yeni düşüncelerin her tarafa kolayca yayılması,
· Coğrafi Keşiflerle zenginleşen Avrupa halklarının yaşam seviyesinin yükselmesi. Bunun sonucunda düşünce ve sanat eserlerine değer veren, bunları destekleyen bir sınıfın ortaya çıkması,
· Avrupa'da üstün yetenekli sanat ve düşünce adamlarının ortaya çıkması.
· Antik çağ (ilk Çağ'da Yunan, iyon, Roma) eserlerinin Avrupa dillerine çevrilmesi. Bu eserlerin okunması ve incelenmesi sonucu Avrupa düşünce hayatında değişikliklerin ortaya çıkması,
Rönesans'ın yayılması
Rönesans önce İtalya'da ilk önce edebiyat alanında başladı. Bunda İtalya'da özgürlüklerin daha fazla olması, İtalyan tüccarların Müslümanlardan etkilenmeleri, İtalya'nın eski Yunan ve Roma uygarlığına ait eserleri barındırması, Papalığın burada olması etkili oldu. Rönesans İtalya'dan sonra tüm Avrupa'da yayıldı.
Rönesans'ın Sonuçları
· Kutsal ve tartışılmaz kabul edilen düşüncelerin yerini bilimsel düşünceler aldı. Deney ve gözleme dayalı bilgiler yerleşirken akılcılık ön plana çıkmaya başladı.
· Düşüncede serbest bir ortam meydana geldi.İnsanlar düşüncelerini özgürce ifade etmeye başladılar. Bunun sonucunda skolastik düşünce yıkıklı.
· Avrupa'da bilim, teknik, sanat ve edebiyat alanında yeni görüş ve düşünceler ortaya çıktı ve yayıldı.
· İnsan vücudu ve tabiat olaylarıyla ilgili yeni araştırmalar yapıldı. Bu konuda yeni bilgilere ulaşıldı.
· İncil'in Avrupa dillerine tercüme edilmesi ve yeniden incelenmesi, Reform hareketlerinin başlamasına neden oldu.
· Pozitif düşüncenin gelişmesi ile kutsal kitaplar ve din adamları eleştirilerek Reform hareketlerinin doğuşuna ortam hazırlandı.
· Eğitim ve öğretime önem verildi. Bilimdeki gelişmeler sanayinin gelişmesine ortam hazırladı.
· Bu döneme kadar bilim, sanat ve edebiyat alanlarında Türk ve İslam ülkeleri öncülük yaparken, Rönesans hareketleriyle Avrupa ülkeleri öne geçti.
Rönesans döneminde yetişen bilim, sanat ve düşünce adamları;
-İtalya'da Lenardo da Vinci, Mikelanj ve Rafael resim .heykel ve mimari de eserler bıraktılar. Roma'daki Sen Piyer Kilisesi bu dönemin eserlerindendir.
-İngiltere'de edebiyat alanında Şekspir önemli eserler verdi.
-Almanya'da Erasmus ve Luther'in dini alanda verdikleri eserler Reform'un başlamasında etkili oldu.
-İspanya’da Servantes, Don Kişot adlı eseriyle üne kavuştu.
-Polonya’da Kopernik güneş sistemini buldu. Dünya’nın Güneş etrafında döndüğünü açıkladı.
REFORM
16. yüzyıla gelinceye kadar Hristiyanlığın biri Ortodoks, diğeri Katolik olmak üzere iki mezhebi vardı.
Ortodoks mezhebinin merkezi İstanbul'daki Fener Patrikhanesi'ydi. Ortodoksların dini liderine patrik denirdi.
Katolik mezhebinin merkezi ise Roma'da bulunan Vatikan idi. Katoliklerin dini liderine papa denirdi.
Orta Çağ'da Hristiyanlığın Katolik mezhebinde büyük bozulmalar oldu. Yeni Çağ başlarındaki gelişmeler bu bozulmaların sorgulanmasını sağladı.
Bunun sonunda Katolik mezhebinde önemli değişiklik ve düzenlemeler yapıldı. Katolik mezhebinde meydana gelen bu değişim ve düzenlemelere reform dendi. Reform'un kelime anlamı iyileştirme ve düzeltme demektir.
Avrupa'da bazı bilgin ve aydın din adamlarının Hristiyanlığı gerçek şekline döndürmek amacıyla giriştikleri çalışmalar Reform'a neden oldu. Reform tamamen din alanındaki düzenlemeleri ifade etmektedir.
Reform'un Nedenleri
· Kağıdın bollaşıp ucuzlaması ve matbaanın bulunması başta İncil olmak üzere dini kitapların çeşitli dillere çevrilerek basılmasını sağladı.
· Halk dini bilgileri doğrudan öğrenme imkanına kavuştu. Bu durum din adamlarının söylemleri ile kutsal kitaplarda yazanlar arasında büyük farklar olduğunun anlaşılmasını sağladı.
· Rönesans'ın etkisi ile özgür düşüncenin yayılması, din kurumlarının da sorgulanmasını sağladı.
· Katolik kilisesinin Hristiyanlığın amaçlarından uzaklaşması. Din adamlarının zevk ve eğlence içinde yaşamaya başlaması.
· Katolik kilisenin bozulması ve kilisenin bazı grupların çıkarlarına uygun hareket etmeye başlaması,
· Kilisenin dini ticaret haline getirerek Endülüjans adlı af belgesi sayesinde zenginleşmesi.
· Kilisenin aşırı zenginleşmesi. Buna karşılık halkın çok fakir olması. Fakirleşen halkın kilise mallarına göz dikmesi.
Reform hareketi ilk olarak Almanya'da başladı. Bu hareketin önderi Alman din adamı Martin Luther'dir.
Martin Luther kilisenin uygulamalarına karşı Çıktı. Papa ve din adamlarının lüks ve israf içinde yaşamasını, para karşılığı günah bağışlama geleneğini eleştirdi. Luther, kilisenin uygulamalarını eleştiren 93 maddelik bir bildiri hazırladı.
Bu bildiride;
· Tanrı ile kul arasına kimsenin giremeyeceğini,
· Papalığın af yetkisinin olamayacağını,
· Günahların ancak Tanrı tarafından bağışlanabileceğini,
· Öbür dünyada kurtuluşa erişmek için imanın yeterli olacağını,
· Endüljans belgesi satan din adamlarının suç işlediğini açıkladı.
Bunun üzerine papa Luther'i afaroz etti. Luther'in düşünceleri pek çok taraftar topladı. Luther'den yana olanlara Protestan denildi. Luther'in Almanya'da başlattığı bu hareket, diğer Avrupa ülkelerine de hızla yayıldı. Papa Martin Luther'i afaroz ederek öldürülmesini istedi. Ancak bazı Alman prensleri Luther'i destekledi. Bu sayede Protestanlık başarıya ulaştı.
Reform'un Sonuçları
· Avrupa'da mezhep birliği bozuldu. Katolik kilisesi parçalandı. Protestanlık, Kalvenizm ve Anglikanizm gibi yeni mezhepler ortaya çıktı.
· Papalara ve din adamlarına olan saygı ve güven azaldı.
· Katolik mezhebinin etkisi azaldı.
· Katolik kilisesi kendisini yenilemek ve düzenlemek zorunda kaldı.
· Avrupa'nın birçok yerinde okullar kilisenin elinden alınarak halka verildi.
· Kilisenin eğitim ve kültür üzerindeki baskısı önemli ölçüde ortadan kalktı. Laik eğitim kurumları ortaya çıktı.
· Kültürel ve bilimsel gelişmelerde daha serbest bir ortam oluştu.
· Kilise baskısının ve etkinliğinin azalmasıyla bilimsel gelişmelerde daha serbest bir ortam oluştu.
· Katolik kilisesinden ayrılan ülkelerde kilisenin malları, yağmalandı, topraklarına el konuldu.
· Dini inançlarda baskı yerine hoşgörü egemen olmaya başladı.
· Avrupa’da ilk kez laik devlet fikri ortaya çıktı.Din ve devlet işleri birbirinden ayrıldı
· 1618-1648 yılları arasında Avrupa’da 30 yıl savaşları denen mezhep savaşları ortaya çıktı.