Suriye’de başlayan iç savaşın ardından ülkenin kuzeyindeki Halep’in doğusunda hızlı bir biçimde hakimiyet kurmayı başaran rejim muhalifi gruplar, 2012 yılı sonundan itibaren bölgede bulunan Kuveyris Havaalanı’nı kuşatma altına aldı. Suriyeli muhalifler savaş boyunca çeşitli defalar havaalanını ele geçirmek için operasyon yapmalarına karşın Kuveyris’i düşürmeyi başaramadılar. 2014 yılı Ocak ayı itibariyle rejim karşıtı muhalif gruplar ve IŞİD arasında çıkan çatışmalar sonucu doğu Halep’te dengeler kısa sürede değişti ve bölgede bulunan muhalif unsurlar IŞİD tarafından bir kaç ay sonra bölgeden çıkartıldı. Yaklaşık 2014 baharından itibaren hava üssünün çevresi IŞİD’in eline geçti ve kuşatma IŞİD tarafından sürdürülmeye başlandı.
Suriyeli muhalif gruplarla IŞİD arasında Suriye genelinde çıkan çatışmalara karşın bir süre Kuveyris üzerinde muhaliflerle ortak saldırılar sürdü, buna karşın 2014 Şubat ayı itibariyle IŞİD havaalanı kuşatmasından ayrılarak Deyr ez-Zor’daki muhaliflere karşı savaşmak için askerlerini gönderdi. Bir müddet sonra havaalanını kuşatma altında tutan muhaliflere de saldıran IŞİD, havaalanın etrafını ele geçirerek rejime yönelik kuşatmayı tek başına ele aldı. İlk olarak 2014 Nisan’ında havaalanına yönelik taarruza geçen IŞİD, 30 kayıp vererek geri çekildi.
Mayıs ayında IŞİD’in kuşatmasını kırmak için Kuveyris’in güneyindeki Tel Sabahiye yönünden ilerlemeye çalışan rejim güçleri karşı saldırı sonucu geri çekilmek zorunda kaldı. Temmuz ayında IŞİD tarafından hava üssüne yönelik yenilenen taarruz tekrar başarısız oldu. Ağustos ayında üste bulunan kule ve radar IŞİD saldırısında tahrip edildi.
2015 yılında sık sık yenilenen IŞİD taarruzlarında zaman zaman rejime ait güvenlik bariyerleri aşılsa da, üste bulunan askerler ve havadan süren bombardıman sebebiyle bu hamleler de püskürtüldü. Nisan ayında gerçekleşen birden fazla saldırı hamlesi başarısız oldu. Mayıs ayında IŞİD tarafından bomba yüklü araçla gerçekleştirilen yeni taarruz dalgası bir kez daha püskürtüldü. Aynı dönemde rejim güçleri karşı saldırıyla üssün bitişiğindeki Karkiz köyünü ele geçirdiğini ileri sürdü. Buna karşın bu iddia doğrulanmadı. Mayıs ayı içerisinde IŞİD tarafından gerçekleştirilen bir diğer bomba yüklü araç saldırısı mayınlı bölgeye girmesi sonucu başarısız oldu ve çok sayıda IŞİD mensubu hayatını kaybetti. 24 Mayıs’ta ise IŞİD rejime ait bir Helikopteri üs civarında düşürdüğünü duyurdu. IŞİD’in Haziran ve Temmuz’da gerçekleştirdiği diğer saldırılar da başarısız oldu. Ağustos’taki taarruzda ise IŞİD’e ait bir tank ve bir BMP(zırhlı muharebe aracı) üsteki rejim askerlerince ele geçirildi.
Rejimin Karşı Saldırısı
24 Ağustos 2015’te Kuveyris üssünde yıllardır kuşatma altında bulunan askerlerin durumu için aileleri Tartus’ta bir gösteri gerçekleştirerek rejimden kuşatmayı kaldırması için daha çok çaba göstermesi talebinde bulundu.
Ağustos 2015 itibariyle IŞİD’in yoğunlaşan saldırılarına karşı rejim yeni bir hamle yaparak Safira’nın doğusu ve Cubbul Gölü kenarındaki Sabihaya-Tel en-Naam yönünde karşı taarruzda bulundu. Eylül ayına gelindiğindeyse rejim ilk ilerleyişini gerçekleştirerek Tel en-Naam’ı ele geçirdi. 23 Eylül’de ise rejimin Safira bölgesine Kuveyris’e yönelik taarruz için 20 ila 40 tank transfer ettiği rapor edildi. Kuzeyde Balat’tan güneyde Tel en-Naam’a kadar havadan ve karadan yoğun saldırıya geçen rejim, güney hattında ilerlemeyi sürdürdü.
Ekim ortalarında Nasıriye, Cabbul, Dikvanah, Halebiye ve Bureyca’yı ele geçiren rejim, Kuveyris Havaalına 6 km kadar yaklaştı. IŞİD karşı saldırıyla Halebiye, Dikvanah’ı ele geçirerek kısa süreliğine rejim ilerleyişini durdurmaya çalışsa da, rejim hattı tutmayı başararak ve tekrar ilerleyerek bu hamleyi boşa çıkardı.
Rejimin havaalanına yaklaşması üzerine IŞİD yeniden taarruza geçerek Kuveyris’i düşürmeye çalıştı, buna karşın yine ağır kayıplar vererek çekilmek zorunda kaldı. Ekim sonundaysa IŞİD Safira ve Cabbul’u hedef alarak rejimin ilerleyişini durdurmaya çalıştı. Yine Hanasır yolu boyunca rejime yönelik saldırılarını artırarak ikmal yollarını kesme stratejisi uyguladı. Bütün bu hamleler de rejimin ele geçirdiği momentumu zayıflatmayı başaramadı ve rejim mevzi kayıplar yaşasa da ilerlemeye devam etti.
9 Kasım’da Kuveyris Havaalanı’nın 2,5 km güneybatısındaki Şeyh Ahmet köyüne ulaşan rejime bağlı güçler, bir gün sonra havaalanının bitişiğindeki Kuveyris Şarki köyünü ele geçirerek aynı gün üsle bağlantı kurmayı başardı ve 3 yılı aşkın bir süredir devam eden kuşatma kırılmış oldu.
Kuşatmanın Ardından Devam Eden Rejim Taarruzu
Rejim açısından oldukça kritik bir nokta olan Kuveyris Havaalanına ulaşılmasının ardından hızlı bir biçimde üsse bitişik Kefr Abud ve kuzeydeki ICARDA tesisleri ele geçirildi. Üssün güneyindeki Karkiz’i ele geçiren rejim, el Akula’yı da ele geçirdi.
Rejim doğuya doğru Nasrallah köyü de dahil pek çok bölgeyi ele geçirirken, batıda stratejik Curuf ve Tel Şerbe’yi IŞİD’den aldı. Güneydoğuda Humeyma Kebira’yı ele geçiren rejim, IŞİD’in bölgedeki önemli merkezlerinden Deyr Hafir’e oldukça yaklaşarak şehri tehdit etmeye başladı. Rejim üssün batısındaki Termal Güç Santrali’ne yönelik taarruzlarındaysa henüz bir sonuç alabilmiş değil. Yine üssün güneyindeki Tel Eyyub’a kadar ulaşan rejim askerleri IŞİD güçlerince bir süre sonra buradan çıkarıldı.
Kuveyris’in Önemi ve Muhtemel Senaryolar
Esed rejimi için ülkede yaşanan iç savaş süresince elde edilen en önemli başarılardan biri olan Kuveyris kuşatmasının kırılması, moral açıdan rejim yanlıları arasında büyük bir sevinç yarattı. Psikolojik olarak rejimin uzun süredir ihtiyacı olan böylesi bir zaferi elde etmiş olması, ordu mensupları arasında da önemli bir moral kaynağı oldu. Eylül sonunda başlatılan Rus müdahalesi ve rejimin güney Halep’teki ilerleyişiyle birlikte gerçekleştirebildiği en anlamlı zafer olan Kuveyris hamlesi, rejimin Halep ve civarındaki varlığını daha da pekiştirdi. 3 yıl sonra Kuveyris üssüne savaş jeti indirmeyi başaran Esed rejimi için bu oldukça büyük bir anlam taşıyor.
Esed rejiminin askere elverişli insan sıkıntısı çektiği böyle bir dönemde bu çapta geniş bir operasyona girişmesi ve geniş bir bölgeye yayılması şaşırtıcı görünüyor. Bu taarruza yoğun olarak katılım gösteren Suriye Kara Kuvvetleri mensupları, aynı zamanda devam etmekte olan güney Halep operasyonuyla oldukça geniş bir alanı kontrol altına almaya çalışıyor. Kuveyris’teki ilerleyişin aksine, güney Halep’te yoğun olarak konuşlandırılan Iraklı Şii milisler ve İran ordusunun üst düzey kurmayları, mevcut tabloyu daha iyi anlamamızı sağlıyor. Bölgeden gelen görsel materyaller ve açıklamalara da yansıyan bu durum, söz konusu taarruzların devamlılığı ve kalıcılığı açısından soru işaretleri doğuruyor.
Halep’in doğusunda IŞİD’in yaşadığı gerileme ve muhtemel bir gelecekte yaşayabileceği çöküş ihtimali, bölgede ortaya çıkabilecek farklı senaryoları gündeme getiriyor.
SDG-YPG güçlerince IŞİD hakimiyetindeki Menbic’in doğusunda bulunan Tişrin Barajı’nın ele geçirilmesinin ardından Batıya doğru ilerleyişi ve Menbic’i tehdit etmeye başlaması, Esed rejimine bağlı güçlerin doğuda Deyr Hafir, kuzeyde el-Bab yönüne doğru gerçekleştirdiği ilerleyişin hızlı bir biçimde devam etmesi halinde IŞİD’in doğu Halep’teki önemli merkezlerinin kuşatma altına alınmasıyla sonuçlanabilir. SDG-YPG güçleriyle Rejim güçlerinin olası ilerleyişi IŞİD güçlerinin arada sıkışmasıyla sonuçlanabileceği gibi, Rakka’yla Halep’teki merkezleri arasında kalan tek geçiş güzergahı Meskene hattını da tehdit ediyor.
IŞİD’in kendisi açısından hayati öneme sahip doğu Halep bölgesi ve Türkiye sınırındaki varlığını kaybetmesi halinde bütünüyle izole olarak Rakka, Humus, Deyr ez-Zor’da ciddi bir darbe alması ihtimali yükseliyor. Irak’ta yaşadığı kayıpları da uzun süredir telafi edemeyen grup, Suriye’nin özellikle kuzeyinde yaşadığı uzun süreli gerileme neticesinde yavaş yavaş geniş çaplı saldırı ve hareketlilik kabiliyetini yitirmeye başladı.
IŞİD’in taktik anlamda hava güçlerine karşı zayıflığını iyi kullanan Suriye rejimi ve uluslararası koalisyon destekli SDG-YPG güçleri, yoğun hava bombardımanıyla IŞİD’i yıpratarak bölgedeki ilerleyişlerini hızlandırıyor. Bölgede çatışmaların artışı ve Kuveyris’in yeniden rejim güçlerince kullanılmaya başlaması ise, daha yoğun hava bombardımanı ve daha fazla mülteci anlamına geliyor.