Tüp bebek tedavisinin son aşaması yapılan tedavinin sonucunun değerlendirilmesidir. Embriyo transferinden yaklaşık 12 gün sonra yapılacak gebelik testi, tedavinin sonucunu gösterecektir. Tüp bebek tedavisinde çiftler için en zor ve yavaş geçen süre bu 12 günlük süreçtir, en heyecanlı anlar ise gebelik testinin sonucunun beklendiği dakikalardır.
Tüp bebek tedavisinin klasik yöntemle (IVF) veya mikroenjeksiyon (ICSI) tekniğiyle yapılmasından bağımsız olarak embriyonun rahim içerisine transfer edilmesinden sonra gebelik testi için minimum 12 gün beklenmelidir. Rahim içerisine yerleştirilen embriyonun rahme tutunması, çoğalan embriyo hücrelerin "β-hCG hormonu" adı verilen gebelik hormonunu salgılaması ve bu hormonun anne kanında tespit edilebilir bir seviyeye ulaşması için bu süre geçmelidir. 12 gün geçmeden önce uygulanan gebelik testlerinde hamilelik oluşmuş olsa da, olmasa da sonuç negatif çıkacaktır. Bu nedenle sabırsız davranarak erken yapılan testlerin tanı gücü yetersizdir.
β-hCG hormon seviyesi tedavinin olumlu sonuç vermediği, hamile olmayan kadınlarda (laboratuvara bağlı olarak değişmek kaydıyla) 0-5 arasında olmaktadır. Hamilelik varlığında ise hormon seviyesi genellikle 10'un üzerinde olmaktadır. Kandaki β-hCG hormon seviyesi her iki günde bir 2 katına çıktığı için test sonucu 50 hatta 100 bile tespit edilebilmektedir. Ancak β-hCG hormon testinin pozitif olması gebeliğin sağlıklı devam ettiğinin göstergesi değildir. Ultrasonda gebelik kesesinin görüldüğü döneme kadar aralıklı yapılacak testler ile hormon seviyesinin yükselmeye devam ettiği gösterilmelidir.
Gebelik hormonu (β-hCG) annede öncelikle kanda yükselmeye başlar ve bir süre sonra idrarda da tespit edilebilir. İdrarda yapılan gebelik testleri ancak belli bir süre geçtikten sonra pozitifleşir. Bu nedenle idrarda yapılan gebelik testi eğer negatif ise ya hamilelik yoktur ya da hamilelik çok erken dönemdedir. İdrar testleri eğer pozitifse hamilelik vardır. Bu bilgiler ışığında şu söylenebilir ki: "İdrar testi VAR diyorsa hamilelik vardır, YOK diyorsa yanılabilir"
Kanda yapılan gebelik testleri ise çok yüksek hassasiyete sahiptir. Ayrıca kan testleri sadece var ya da yok şeklinde sonuç vermezler, hormon seviyesinin rakamsal değerini de vererek hamilelik haftasının belirlenmesinde de katkı sağlarlar.
Gebelik testinin olumlu sonuç vermeye başladığı erken dönemde gebelik kesesi henüz ultrasonda görülemeyecek kadar küçüktür. Embriyo transferinden 20-25 gün sonra yani gebelik testinden yaklaşık 10-15 gün sonra yapılacak ultrason değerlendirmesinde gebelik kesesi saptanabilir. Ultrasonda gebelik kesesinin varlığı dışında yerleşimi, sayısı da incelenmelidir. Böylece dış gebelikler, boş gebelikler, düşükler ve çoğul gebelikler (ikiz, üçüz gibi) tespit edilebilecektir.
Hamilelik testleri kaliteli tüm laboratuvarlarda yapılabilecek tetkiklerdir. Dolayısıyla size en yakın bir sağlık kuruluşunda testinizi yaptırabilirsiniz. Ancak yine de yaptırmayı planladığınız kuruluşu hekiminize danışmanı, hoş olmayan sürprizler ile karşılaşmanızı engelleyecektir. Gebelik test sonuçlarınızı asla sadece kendi kendinize yorumlamaya çalışmayıp mutlaka tüp bebek hekiminizle de paylaşmalısınız.
Eğer gebelik testi yapmadan kanamanız başlaması durumunda yine de gebelik testini yaptırmalısınız. Çünkü bazen oluşan kanama adet kanaması değil, düşük tehdidi nedenli bir kanama olabilir. Hastanın oluşan kanamayı adet olarak yorumlaması ve gebelik testini yaptırmaması, hamilelik söz konusu ise düşük önleyici tedavinin başlanma şansını kaybetmesine yol açacaktır.
Pozitif sonuçlanan gebelik testi sonrası başlayan kanama durumunda hekiminize hemen bilgi vermelisiniz. Hamilelikte gözlenen her tür rahim odaklı kanama "düşük tehdidi" olarak kabul edilir ve düşük riskini azaltmaya yardımcı olduğu düşünülen ilaçlar ile tedavi başlanır.
Tedavi sonrası hamilelik sağlanamadığı durumlarda "luteal faz desteği" için vajinal ve ağızdan aldığınız ilaçların kesilmesi gerekmektedir. Bu ilaçların kesilmesinin ardından bir süre sonra adet kanaması başlayacaktır. Çoğunlukla hekimler bu adet kanamasından bir süre sonra yumurtalıkları ve rahmin tedavi sonrası değerlendirmesinin yapılması için ultrason kontrolü yapmayı tercih ederler.
Hamilelik elde edilemeyen tedavi sonrası yaşanan mutsuzluk asla umutsuzluğa dönüşmemelidir. Hekiminiz ile yapacağınız görüşmede tedavi basamaklarının yeniden değerlendirilmeli ve ilerisi için planlama yapılmalıdır. Unutulmamalıdır ki tüp bebek tedavisi mutlak sonuç alınabilen bir tedavi yöntemi değildir. Eğer hekiminizin bilgisinden ve ilgisinden mutluysanız, size yeterince zaman ayırabildiğine inanıyorsanız, tedavinize aynı merkezde devam etmeniz yerinde bir karar olacaktır. Çünkü yaşanan bu olumsuz sürecin tedavinizin sonraki basamakları için bir tecrübe olacak olması, tedavi başarınızı arttırabilecektir.