B12 Eksikliklerinden Tedavi Süreci Nasıl İşlemektedir?
B12 eksikliği kendini belli başlı semptomlar ile belli eder. Bunlardan şüphelenen kişilerin vakit kaybetmeden uzman doktora başvurarak tedavi sürecine başlaması gerekmektedir.
Eksikliği
Kemik iliğinde yeterli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmek adına B12 vitamini gerekir. Vitamin et ile süt ürünleri, maya ekstrelerinde bulunur. Vitamin eksikliği vücutta depolanan düşük olan B12 değerleri ile tanımlanır. Anemi ile sonuçlanabilir, normalden daha az sayıda kırmızı kan hücresidir. Eksikliği aşağıdaki nedenlerle gelişebilir;
- İçsel faktörün yokluğu, ayrıca pernisiyöz anemi denir.
- Midenin alınması veya imha edilmesi
- Bakterilerin aşırı büyümesi
- Diyet eksikliği
Belirtiler
Durum kötüleşmeye başladıkça yaygın belirtiler şunlardır;
- Zayıflık ve yorgunluk
- Baş dönmesi sorunları
- Çarpıntı ile hızlı kalp atışı
- Nefeste daralmalar
- Kırmızı, etli bir görünüme sahip bir boğaz
- Bulantı veya iştahsızlık
- Kilo kaybıplarının oluşması
- İshal
- Cildi ve gözleri sararma
Düşük olan değerler uzun süre boyunca devam ediyorsa, bu durum ayrıca sinir hücrelerine geri dönüşü mümkün olamayan hasara yol açabilir. Bundan dolayı aşağıdaki semptomlara neden olabilir.
- El ile ayak bölgesinde uyuşma yahut karıncalanma
- Zorluk yürüyüşü
- Kas Güçsüzlüğü
- Sinirlilik
- Hafıza kaybıpları
- Bunaklık
- Depresyona girme
- Psikoz
Teşhis
Öncelikli olarak uzman doktor beslenme hakkında ve aile öyküsü anemisi hakkında sorular sorar. Ayrıca tıbbi geçmişler, tıbbi rahatsızlıklar veya mide çıkarılması gibi ameliyatları gözden geçirecek, bu da B12 eksikliğe yol açar. Uzman doktorlar tıbbi geçmişe ve semptomlara göre B12 vitamini eksikliğinden şüphelenebilir. Teşhisi doğrulamak adına kişiyi muayene eder ve laboratuvar testlerin yapılmasını ister. Fizik muayene sonucunda uzman doktor kırmızı, etli bir dil, soluk veya sarımsı bir cilt, hızlı bir nabız ve kalpte kan akışının taleplerine bağlı anemiyle ilişkili bir kalp atışına sebep olur. Laboratuvar testleri aşağıdakileri içermektedir.
- Kırmızı kan hücrelerinin değerlerini ölçmek ve görünümünü kontrol etmek adına kullanılan kan testleri yapılır. Vitaminin eksikliğinin olması durumunda kırmızı hücreler olağandışı büyüktür ve anormal görünür.
- B12 değerlerini ölçmek adına kan testleri, bu besinlerdeki eksiklikleri kontrol etmek adına demir ile folat değerleri de ölçülmektedir.
- Metilmalonik asit seviyeleri ölçmek adına kan testleri, kişi B12 eksikliğine sahip olduğunda metilmalonik asitin kan seviyesi yükselir.
- İntrinsik etken antikoru belirlenmesi adına kan testleri, uzman doktor pernisiyöz anemiye sahip olup olunmadığını belirlemek adına antikor düzeylerinin belirlenmesi adına özel testler isteyebilir. Midedeki intrinsik faktör bulunmayan çoğu kişi bu antikorları kanlarında barındırır.
- Kemik iliğinde biyopsi, tanının doğrulanmasına yardımcı olmak adına kemik iliği biyopsisi yapılmaktadır. Bu uygulamada, küçük kemik iliği numunesi, omurganın her iki tarafında belin hemen altında bulunan pelvik kemiklere bir iğne yerleştirilerek alınmaktadır. Bu ilik örneği, anemi ile kırmızı kan hücreleri anormalliklerinin diğer nedenlerini araştırmak için bir laboratuvarda inceleme yapılır.
Tedavi
Bu sorunun tedavisi eksik B12 vitamininin düzene sokulması ile yapılır. B12’yi absorbe edemeyen kişilerin düzenli enjeksiyonlara ihtiyacı bulunmaktadır. Enjeksiyonlar ilk verildiği zaman şiddetli semptomları olan bir kişi vücudun bu besin maddesinin rezervlerini restore etmek için ilk hafta boyunca beş ile yedi arasında bir süre alabilmektedir. Bir yanıt genelde yeni kırmızı kan hücrelerinin canlı üretiminin gerçekleşmesiyle 48 ile 72 saat içinde gözlemlenmeye başlanır. Vitamin rezervleri normal seviyelere ulaştığı zaman semptomların geri dönmesini önlemek için her bir ile üç ayda bir bu vitaminin enjeksiyonu gerekir. Bu sayede sorun giderilir. Vitaminin emilimi ile alakalı sorunlarda sağlıklı kan hücrelerin üretilmesi içinde gerekli olan diğer besin maddeleri (folik asit, demir ve C vitamini) sağlayan dengeli bir bitkisel beslenme yapılmalıdır. Bitkisel beslenme süresi sorunun ortadan kalkmasına bağlıdır. Bazen insanlar enjeksiyon yapmak yerine yüksek miktarda oral B12 alırlar ama bu durum uzman doktor tarafından yakından denetlemelidir. Enjeksiyon olarak çoğu zaman dodex kullanımı yapılmaktadır. Dodex deri altına enjekte edilen bir maddedir. Vitamin eksikliği bağırsaktaki bakterilerinin aşırı düzeyde büyümesinden kaynaklı olan kişilerde, tetrasiklin tarzında oral olan antibiyotiklerle tedavi altına alınır. Bu vitamin emiliminin normale dönmesine izin verebilir. Yetersiz düzeyde besin alımından kaynaklanan vitamin eksikliğinin tedavisinde ise takviyeleri alarak, B12 içeren gıdaları ekleyerek durumu tersine çevirmek mümkündür. Anemi şiddetli olduğu zaman, kırmızı kan hücresi sayımı son derece düşük olduğunda vitamin dodex enjeksiyonları işe başlayana kadar birkaç gün boyunca kan transfüzyonu gerekli olabilir. Bunların kararını tamamen uzman doktor vermesi önemli bir detaydır.
Açıklanamayan yorgunluk, çarpıntı, nefes darlığı, boğaz ağrısı veya B12 vitamini eksikliğinin diğer belirtileri ile karşı karşıya kalındığında fizik muayene için doktora başvurulması gerekir. Özellikle vegan, 50 yaşından büyük, diyabetli, otoimmün bir bozukluğa sahip kişilerin bu konuda dikkatli olması gerekmektedir.