Arap ülkelerinin daha önce "demokrasi ve özgürlük" sloganlarıyla çınlayan sokakları, bu kez "ekonomik durum ve yaşam şartları" protestolarına sahne oluyor.
Arap ülkelerindeki halkların, yönetimlerin değişmesi talebiyle yola çıktıkları Arap Baharı olarak isimlendirilen sürecin başlamasının üzerinden 8 yıl geçmesine rağmen gelinen nokta ümit verici görünmüyor. Arap ülkelerinin o yıllarda "demokrasi ve özgürlük" sloganlarıyla çınlayan sokakları, ekonomik durum, yaşam şartları, yetkililerin ihmalkârlığı gibi gerekçelerin de eklendiği protestolara yeniden sahne oluyor. Tunus'ta seyyar satıcı Muhammed Buazizi'nin güvenlik güçlerinden gördüğü aşağılayıcı müdahaleyi protesto etmek için kendini yakarak Arap devrimlerinin fitilini ateşlemesinin 8'inci yılında, Sudan, Tunus, Fas, Libya, Lübnan, Irak, Ürdün ve Cezayir'de halk yine sokaklarda. Lübnan ve Tunus'ta olduğu gibi bazı ülkelerde göstericiler, Fransa'daki "sarı yelekliler"den ilham alarak ekonomik gidişata tepki gösteriyor. Halihazırda gösterilerin en sıcak adresi Sudan'da her geçen gün tansiyon biraz daha yükseliyor. Ürdün'de ise ekonomik gerekçelerle başlayan eylemler hükümet karşıtı gösterilere dönüşmüş durumda.
SUDAN: "ÖNCE EKMEK, SONRA BEŞİR"
Sudan'da 19 Aralık'ta başlayan gösteriler, başkent Hartum dahil ülkedeki 18 vilayetin 14'üne sıçradı. Ekmek fiyatlarının 3 katına çıkması, yakıt, tüp gibi ürünlerde aşırı fiyat artışı ve ekonomik krizi protesto için düzenlenen eylemlerde daha sonra "Halk rejimin düşmesini istiyor" sloganları atılmaya başlandı. Vatandaşların tüm birikimlerini çekmesi ve dolara dönüştürmesi sebebiyle de nakit akışının olumsuz etkilendiğini belirten bankalar, günlük 10 dolardan fazla para çekimine izin vermiyor. Gösterilerin altıncı gününde (24 Aralık'ta) ilk kez açıklama yapan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir, halka "onurlu bir yaşam sağlayacak ekonomik reformlar" vaadinde bulundu. Eylemler nedeniyle Beyaz Nil, Dangola, Gadarif, Kuzey Kordofan ve Atbara kentlerinde olağanüstü hal ilan edildi.
FAS'TA DA "SARI YELEK" DALGASI
Fransa'daki protestoların simgesi olan sarı yelek dalgası Fas'a da ulaştı. Ülkede sarı yelek giyen bir grup kamu ve özel sektör çalışanı, 17 Aralık'ta "maaşlarının ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi" talebiyle eylem düzenledi. Faslı Teknisyenler Birliği Sendikası tarafından düzenlenen söz konusu eylemin "Arap Baharı" adıyla bilinen süreci tetikleyen Tunus'taki halk devriminin yıl dönümünde gerçekleştirilmesi dikkatleri çekti. Bu gösterilerden bir gün önce başkent Rabat, ülkenin kuzeyindeki Jerada ve Huseyma kentlerinde düzenlenen eylemlerde gözaltına alınanların serbest bırakılmasının istendiği gösterilere sahne oldu. Göstericiler, "gazeteci ve insan hakları aktivistlerine yönelik ihlallerin son bulması"nı istedi. Fas'ın kuzeyindeki Huseyma kenti, iki yıl önce Ekim 2016'da da bir balıkçının, polisin el koyduğu balıklarını çöp kamyonundan almaya çalışırken presleme haznesinde sıkışarak ölmesinin ardından çok sayıda gösteriye sahne oldu. Halk, bölgesel kalkınma için vadedilen projelerin hayata geçirilmediği gerekçesiyle ülkenin kuzeyindeki Huseyma ve Rif bölgesindeki pek çok kent ve köyde, protestolar düzenledi.
LİBYA'NIN GÜNEYİNDEKİ ÖFKE
Libya'da ise gösteriler, ülkenin güney bölgesinde yoğunlaştı. Ülkenin güney sakinleri, iş fırsatı tanınması, bölgenin kalkındırılması ve yakıt sağlanması taleplerini dile getirmek için 8 Aralık'ta Ubari kenti yakınlarındaki Eş-Şerara Petrol Sahası'nı kapatarak eylem yaptı. "Fizan'ın Gazabı Hareketi" olarak bilinen eylemciler tarafından düzenlenen gösteriler, güneydeki 12 bölgeye yayıldı. UMH Başkanlık Konseyi Başkanı Faiz es-Serrac, 19 Aralık'ta Şerare Petrol Sahası'nın yeniden açıldığını duyurdu. Serrac, bölgeye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında "Fizan'ın Gazabı Hareketi" yetkilileriyle görüşerek vatandaşların taleplerine cevap verileceği vaadinde bulundu. Serrac, bu bağlamda, güney bölgesindeki acil hizmet projeleri için yaklaşık 85,4 milyon dolar bütçe ayrıldığını duyurdu.
IRAK: TEMEL HİZMET EKSİKLİĞİ VE YOLSUZLUK
Irak'ın güney ve orta kentlerinde iş olanaklarının sağlanması, başta elektrik ve su olmak üzere temel hizmetlerin iyileştirilmesi ve hükümet içinde yolsuzluğa son verilmesi talebiyle eylemler yapıldı. Zaman zaman ara verilen, 9 Temmuz'dan bu yana devam eden gösteriler, en fazla güneydeki Basra kentinde yoğunlaştı. Eylül ayında Basra'daki Haşdi Şabi ve diğer bazı Şii parti binalarının yakılması ve İran Başkonsolosluğunun ateşe verilmesi sonucu gerginlik tırmandı. Hükümet, eylemlerin yapıldığı kentler için bazı çözüm projeleri sundu. Eski Başbakan Haydar el-İbadi göstericilerin talebini karşılamak için 10 bin memur ataması yapacağını açıkladı. İbadi, Basra ve diğer güney kentlerindeki gösterilere neden olan su ve elektrik hizmetindeki sıkıntılara karşı da acil çözüm üretilmesi yönünde talimat verdi. Başbakan ayrıca kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla Basra'ya yaklaşık 3 milyar dolarlık bir bütçenin tahsis edilmesi yönünde bir karar aldı. Söz konusu adımlar göstericilerin öfkesini bir süre hafifletse de eylemler aralıklı şekilde devam ediyor. En son 21 Aralık'ta, Basra'daki protestocular, valinin görevden alınması talebiyle valilik binasına giden yolları kapatmıştı. (AA) Güncelleme Tarihi: 30 Aralık 2018, 19:38