Transkript
1 çocuk hastalıkları Prematüre Bebeklerde Periventriküler/Intraventriküler Kanamalar Mehmet GÜLEÇYÜZ* Ömer BENİ AN** Son yıllarda yenidoğan servislerindeki prematüre bebeklerin bakımı ve tedavisindeki gelişmeler sonucu çok düşük doğum ağırlıkları ve küçük gestasyonel yaşları olan prematüre bebeklerin yaşatılmaları mümkün olmaktadır. Bununla beraber nöromotor gelişme geriliği olan prematürelerin sayısında belirgin bir düşüş sağlanamamıştır. Bu nöromotor gelişme geriliğinin en önemli nedenlerinden birisi prematürelerde sıklıkla rastlanan serebral kanamalar, özellikle periventriküler/intraventriküler kanamalar (PVH/IVH) olarak gösterilmektedir. Bu nedenle toplumlarda gelecekteki özürlü çocukların sayısını azaltmak için dikkatler prematürelerdeki bu kanamaların etyolojisi ve önleyici tedavileri üzerine yoğunlaştırılmıştır. Prematürelerde ve yenidoğanlarda rastlanan kanamalar: I. Periventriküler/Intraventriküler kanamalar (PVH/İVH) II. Subdural kanamalar III. Subaraknoid kanamalar IV. întraserebellar kanamalar olarak sınıflandırılabilir. Prematürelerdeki kanamaların çok büyük ve önemli bir bölümünü prematürelere özgü olarak nitelendirilebilecek olan PVH/İVH oluşturmaktadır. Bu nedenle bu yazıda sadece PVH/İVH değişik boyutlarda gözden geçirilebilecektir. İNSİDENS PVH/İVH sıklığı hakkında değişik rakamlar bildirilmiştir. Bejar ve ark. 34. gestasyonel haftadan önce doğan bebeklerin %90'ında hayatlarının ilk günü içerisinde PVH/İVH tesbit etmelerine karşın diğer araştırıcılar benzer popülasyonlarda %40-50 arasında sonuçlar vermişlerdir. PVH/İVH ların önemli bir kısmı postnatal ilk 6 saat içinde meydana gelmektedir. Perlman ve Volpe PVH/İVH lı bebeklerin yaklaşık %50 sinin hayatlarının ilk günü içerisinde kanadıklarını, 4. ve 5. günlerde bu oranın çok düştüğünü ifade etmektedirler. Partridge ve ark. ilk 7 günden sonra hiç PVH/İVH görülmeyeceğini ve 14. günden sonra da daha önceden oluşmuş kanamada bir yayılma olmayacağını bildirdiler. Ayrıca PVH/İVH lı bebeklerin sadece %10 ile %20 sinde kanamanın ilerlediği gözlenmiştir (Ment 1984-Perlman 1982). Kanama ne kadar erken meydana gelirse yayılması da o kadar geniş olmakta ve o oranda da mortalite yükselmektedir. PATOLOJİK ANATOMİ Serebral korteks ve daha derindeki çekirdeklerin yapısını oluşturacak hücreler periventriküler-subepandimal germinal matriksten göç ederler. Bu göç aslında 26. gestasyonel haftada tamamlanmaktadır. Germinal matriksteki kapillerler ve venüller zayıf bir şekilde desteklendiğinden intravasküler basınçtaki değişikliklere bağlı olarak mekanik kuvvetlerin etkisine daha fazla maruz kalırlar. Otopsi çalışmaları germinal matrikste oluşan venöz konjesyonun subepandimal hemoraji ve daha sonra da intraventriküler kanama ile sonlandığını göstermektedir. Hambleton ve Wigglesworth venöz patolojiyi ortaya koyamamışlarsa da PVH/İVH da meydana gelen ilk olayın Hubner arterinden kaynaklanan kapiller yataktaki rüptür olduğunu tesbit etmişlerdir. Prematüre bebeklerin beyinlerindeki bu damarların relatif büyüklükleri beyin kan akımının büyük bir bölümünün bu bölgeye doğru olduğunu göstermektedir. Germinal matrikste olan kanamalar ya germinal matrikse sınırlı kalırlar ya da yan ventriküllere yayılırlar. Daha sonra da Monroe deliğinden geçerek III. ventrikül, Sylvius kanalı, Magendi ve Luscha delikleri yolu ile bazal sisternaya; sonuçta subaraknoidal mesafeye açılırlar. Ağır vakalarda yan ventriküller komşu serebral parankimde de kanamalar görülebilir. Bunlar da sonuçta porensefalik kistleri oluştururlar. Ancak * İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü ** İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi.
2 380 PREMATÜRE BEBEKLERDE PERİVEMRİKl LER/İNTRAVENTRİKÜLER KANAMALAR bu tür intraparankimal kanamaların sadece İVH nın bir uzantısı mı olduğu yoksa periventriküler paran kimsi infarktüslerin içine sekonder kanamalar sonucu mu meydana geldiği henüz bilinmemektedir. Ciddi İVH larda ventriküler dilatasyon veya hidrosefali, ya kanama sonrası ya da daha sonra gelişebilir. Oluşan hidrosefali beyin omurilik sıvısının emilim bozukluğuna veya ventriküler sistemde pıhtı-kanama artıklarına bağlı olabileceği gibi ventrikül çevresindeki dokunun kollapsına bağlı olarak hidrosefalus ex vacuo şeklinde de ortaya çıkabilir. Armstrong ve ark. İVH dan ölen prematürelerin yapılan otopsilerinde İVH nın nadiren tek başına, çoğu kez de diğer lezyonlarla birlikte bulunduğunu göstermişlerdir. Bu çalışmada İVH'a %92 oranında periventriküler malasi, beyin sapı nekrozu, hidrosefali veya serebellar nekrozun eşlik ettiği tesbit edilmiştir. Bu ek serebral lezyonların İVH'h yaşayan bebeklerde muhtemel nörolojik sekeller açısından ne kadar önemli oldukları aşikardır. Yine bu çalışmada %46 oranında koroid plexus kanaması saptanmıştır. Bu da prematürelerin İVH larınm her zaman germinal matriks kaynaklı olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle otopsilerde kanamanın orijini çok açık bir şekilde ortaya konulmalıdır. ETYOPATOGENEZ Prematüre bebeklerde PVH/İVH nın önemi anlaşıldıktan sonra etyolojisine yönelik bir çok araştırma yapılmıştır. Retrospektif otopsi çalışmalarında PVH/ İVH ile birlikte prematürelerde koagülopati, doğum travması, hipernatremi, hiperosmolarite, bikarbonat verilmesinin ilişkisi olduğu iddia edilmiştir. Benzer çalışmalarda h yal en membran hastalığı, asfiksi, cinsiyetin erkek olması ve in utero büyüme geriliği durumlarında PVH/tVH'a daha sık rastlandığı belirtilmiştir. Ülkemizde yapılan bir çalışmada postmortem incelemede intrakranyal kanama tesbit edilen 112 vaka değerlendirilmiş ve perinetal risk faktörlerinin, bebeğin prematüre oluşunun, asi doz ve hipoksi ile hiperkapninin bu bebeklerde belirgin olarak yüksek olduğu tesbit edilmiştir (Tekinalp ve ark. 1987). Ancak burada adı geçen bütün etkenlerle PVH/İVH arasında sebep-sonuç ilişkisi saptanamamıştır. Etyopatogenezde sayılan etkenlerin çoğu aslında prematürelerde görülen başlıca sorunların getirdiği sonuçlardır. Örneğin, koagülopatinin PVH/İVH etyolojisinde yer aldığı hipotezi İVH ve respiratuar distress sendromlu bebeklerde hemostaz bozukluklarının varlığı kabul edilmesine rağmen artık taraftar bulmamaktadır. Koagülasyon faktörlerinin kullanımının PVH/İVH ların önlenmesinde etkili olduğuna dair elde hiçbir bilgi yoktur. Bugün için etyoîojide en kabul gören hipotez hemorajinin ekstrauterin hayata kardiovasküler sistemin adaptasyonundaki yetersizlik ve bunun getirdiği beyin kan akımındaki edğişiklikler sonucu olduğu şeklindedir. Bu noktadan yola çıkılarak PVH/İVH'nın önlenmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu hipoteze bağlı olarak birçok araştırıcı olayın serebral otoregülasyondaki bozukluktan kaynaklandığını öne sürmektedir. Bu araştırıcılara göre majör serebral arterler otoregülasyonun önemli bölümünden sorumludurlar. Serebral perfüzyonun kimyasal kontrolü ise daa peri ferik düzeydedir. Whitelaw ve ark. 1981'de yayınladıkları bir araştırmada, preterm ve term bebeklerde arter kan basıncının doğumda düşük olduğunu ve ilk 48 saat içinde normal düzeye ulaştığını bildirmişlerdir. Drayton ve Skidmore 1987'de serebral arterlerdeki kan hızının doğumdan sonra giderek yükseldiğini ve buna bağlı olarak kan akımını ve perfüzyonunu sabit tutmak için arter çaplarının küçülmesi gerektiğini ortaya koymuşlardır. Bu araştırıcılara göre çaptaki bu azalma otoregülasyon mekanizmasının çalıştığını göstermektedir. Ancak çaptaki bu değişikliğin hümoral mi, nörojenik mi yoksa myojenik mi olduğu hala bilinmemektedir. Mekanizmadaki bir aksama arterlerdekivazokonstrüksiyonubozacağından, kan başmandaki geçici yükselmeler direkt olarak kapillerlerdeki damar çeperine etki edecek ve zaten çevre dokunun desteğinden yoksun olan bu damarlarda kanama olasılığını kolaylaştıracaktır. Volpe ve ark. nın da bu görüşü destekler yayınları ( ) vardır. Dyke ve ark., otoregülasyon mekanizmasındaki bozukluk sonucu ortaya çıkan vazodilatasyon ve buna bağlı olarak görülen hipotansiyonun, perfüzyonda azalmaya yol açarak hipoksemi ve iskemi ortamı yaratttığını ve bunların da germinal matriksin kapiller yatağındaki damarlarda hasara yol açarak kanama olasılığını arttırdığını öne sürmüşlerdir. Ayrıca yine aynı araştırıcılar, sisternik asidozun da otoregülasyon mekanizmasını bozarak kapillerleri arter başmandaki değişikliklere açık bıraktığını bildirmişlerdir. Daha önce de belirttiğimiz gibi respiratuar distress sendromlu ve uzamış mekanik ventilasyona gereksinim duyan çocuklarda PVH/İVH sıklığı yüksektir. Bunun en önemli nedeni kan başmandaki geçici yükselmeler ve flüktüasyonlarla, respirasyon sistemi arasındaki direkt bağlantıdır (Perlman ve ark. 1985). Özellikle kendi solunumları ventilatörünki ile senkronize olmayan bebeklerde bu iyice belirgindir. Bu bebeklerde alveoler rüptür olasılığı daha yüksektir. Böyle durumda ortaya çıkan bir pnömotorak, intratorasik basıncı arttırarak sağ kalbe dönen kan miktarını azaltır. Bu da serebral venöz dönüşü engelleyerek perfüzyon basıncını düşürür. Ayrıca kalbe dönen kan miktarının ortaya çıkardığı hipotansiyon serebral perfüzyonu etkiler. Olay PVH/İVH ile sonuçlanabilir. KLİNİK BULGULAR VE TANI Klinik bulgular PVH/İVH nın derecesine bağlıdır. Vakaların büyük çoğunluğu grade I ve II PVH/
3 MEHMET GÜLEÇYÜZ - ÖMER BENİ AN 381 İVH olduğundan hiçbir klinik bulgu vermeyen prematüre bebekler de bulunabilir. İleri derecedeki kanamalarda daha önceleri iyi olan bebekte klinik durumda ani bir bozulma olur. Önceleri hiçbir uyarıya cevap vermeyen hipotonik bebekte daha sonra kısa tonik kasılmalar görülür. Kasılmalarla beraber deserebre postür gelişebilir. Eğer PVH/İVH çok geniş ise ön fontanel bombeleşit ve baş çevresinde ani bir artış meydana gelebilir. Prematüre bebek spontan solunum yapabiliyorsa PVH/İVH'ı takiben tedaviye cevap vermeyen apneler gelişerek ölüm oluşabilir. PVH/İVH'ı takiben birkaç saat içinde hematokritin düşmesi ve bebeğin soluk görünümü olağandır. PVH/İVH'nın tanısında değişik metotlar kullanılabilir. Bunlardan birisi bugün artık eskisi kadar kullanılmayan kompütarize tomografi (CT) dir. Norman'in çalışmaları beyin omurilik sıvısındaki beyin dokusundaki kanın tebit edilebilmesinin hemoglobin konsantrasyonuna bağlı olduğunu göstermiştir. Ancak CT uygulamasının teknik güçlükleri bulunmaktadır. Doğru bir şekilde değerlendirebilecek CT için bebeğin sedasyonu gerekmektedir. Bunun yanında, kuvöz dışına çıkarılması bile sorun olabilen prematürelerin radyoloji kliniklerine götürülmeleri ve yüksek doz X ışını almaları da düşünülürse, CT'nin her bebeğe uygulanmasının güçlüğü kendiliğinden ortaya çıkar. Bejar ve ark. 1980'de ventriküler kaviteye kan injekte ederek deneysel çalışmalar yapmışlardır. Bu çalışmalarda enjeksiyon sonrası CT ve kranyal ultrasonografi yapılmış ve kanamanın tesbiti açısından karşılaştırılmışlardır. Beyin omurilik sıvısında hematokritin %2 olduğu bir kanamayı kranyal ultrasonografi gösterirken, CT bunu saptamakta yetersiz kalmıştır. Yine organize olmuş pıhtılardaki hemoglobin konsantrasyonunun düştüğü ve kanama bölgesinde sıvı miktarının arttığı, bu nedenle de CT'de görülemeyecekleri bildirilmiştir. Bugün için PVH/İVH tanısında sıklıkla kranyal ultrasonografi kullanılmaktadır. Ultrason kaynağını ses dalgalarına karşı farklı dokuların farklı akustik dirençlerinin olmasından alır. Kan, beyin dokusundan ve beyin omurilik sıvısından daha yüksek akustik impedans gösterir ve sonuçta bu dokularda bulundu ğunda ekodens lezyon olarak görülür. Kranyal ultrasonografi iyi tolere edildiğinden ve hasta başında yapılabildiğinden uygulamada pek büyük güçlük çıkarmaz. Fontanellerin açık olmasının getirdiği avantajla koronal, sagital ve bazen horizontal planda uygulanabilir. Ventriküler sistem, nukleus kaudatus, talamus, koroid plexus, korpus kallosum ve Monro deliğinin net görüntüleri elde edilebilir. Ultrasonografinin PVH/İVH tanısında CT'den daha hassas olduğu bildirilmiştir. Svenningsen ve ark. nın 1987'de yayınlanan bir çalışmalarında prematüreler 24 saatlik "continuous cerebral function monitoring" ile izlenmiş ve PVH/İVH lı bebeklerde serebral fonksiyonun düştüğü gözlemlenmiştir. Ancak bu düşüşün PVH/İVH oluşumundan önce mî sonra mı olduğu henüz açıklık kazanmamıştır. PVH/İVH tesbit edildikten sonra mutlaka grade' lendirilmesi yapılmalıdır. İlk kez Papile ve ark. (1978) tarafından yapılan sınıflandırılma değişik kliniklerde küçük modifikasyonlar yapılarak yaygın bir biçimde kullanılmaktadır: Grade 0: Germinal matrikste veya intraventriküler kanama yok. Grade I: Periventriküler germinal matriks bölgesinde kanama. Grade II: Lateral ventrikül içinde ventriküler dilatasyon olmaksızın kanama. Grade III: Lateral ventrikülde ventriküler dilatasyona neden olmuş kanama. Grade IV: Ventriküler kanamaya ilave olarak intraparankimal kanama. Grade III ve IV'lerde gelecket nörolojik sekel ihtimali daha fazla olduğundan, böyle bebeklerin erken belirlenmesinde grade'lendirilmenin önemi açıktır. PVH/İVH'NIN ÖNLENMESİ VE TEDAVİSİ PVH/İVH meydana geldikten sonra yapılabilecekler sınırlı kalmakta ve sadece kanamanın genişlemesinin önlenmesine yönelik olabilmektedir. Bu nedenle, geliştirilmeye çalışılan tedavi yöntemleri genellikle PVH/İVH'ı önlemeye yönelik olmaktadır. Bugüne kadar literatürde adı geçen ve PVH/İVH'ı önlediği bildirilen farmakolojik ajanlar ve etki şekillerine göz atmak istiyoruz. I. Phenobarbitone: Barbitüratların nöroprotektif etkileri yıllardan beri bilinmektedir. Karşılaştırılmalı hayvan deneyleri ve daha sonra bunların erişkinler üzerinde uygulanması ile phenobarbitone, prematüre bebeklerin PVH/İVH larının önlenmesinde kullanılabilmiştir. Donn ve ark. ilk kez 1981'de phenobarbitone'un PVH/İVH'ı önlediğine dair kontrollü bir çalışma yayınlamışlardır. Daha sonra Morgan ve ark. ile Hope ve ark. buna karşı çıkarak phenobarbitone' un PVH/İVH'nm önlenmesinde yeri olmadığını savunmuşlardır başlarında yayınlanan kontrollü çalışmalarında; Vineta ve ark gramın altındaki prematüre bebeklerde rutin phenobarbitone uygulanmasının gerek erken dönemde PVH/İVH'ı gerekse geç dönemde nörolojik sökelleri önlemede anlamlı bir etkisinin bulunmadığını öne sürmüşlerdir. Fakat yine de phenobarbitone'un bu amaçla kullanılması bugün büyük taraftar kitlesi bulmaktadır. Hatta, son veriler yüksek riskli annelere doğum öncesi phenobarbitone uygulanmasının prematürelerdeki germinal matriks ve intraventriküler kanamayı önleyebileceği yönündedir. Phenobarbitone'un santral sinir sistemi üzerinde çok çeşitli etkileri bulunmaktadır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir; serebral metabolik hızın azaltılması,
4 382 PREMATÜRE BEBEKLERDE PERİVEN TRİKÜLER/t.M RAVEN TRİKl I.ER KANAMALAR katekolamin saliminin azaltılması, " free radical" inaktivasyonu, intrasellüler ve extrasellüler ödemin azaltılması, antikonvülzan etkisi, intrakranyal basıncın düşürülmesi, sedatif etkisi ve enzim indüksiyonu. Bütün bu etkileri içinde muhtemelen serebral kan akımını azaltması, serebral metabolik hızı düşürmesi, "free radical" leri temizlemesi ve sistemik kan başmandaki episodik yükselmeleri bloke etmek suretiyle PVH/İVH'nın önlenmesinde rol oyanamaktadır. PVH/İVH'nın özellikle yaşamın ilk saatleri ve ilk günleri içinde meydana geldiği bilindiğinden phenobarbione'un mümkün olduğunca erken uygulanması önerilmektedir. Değişik dozlar kullanılmakla beraber genellikle benimsenen ilk dozun yüksek tutulması ve daha sonra klasik antikonvülzan doza inilmesidir. 2. Ethamsylate: Ethamsylate suda çözünür sentetik bir nonsteroidal ajandır (Diethylammonium 2,5 dihydrobenzenesulphonate). Olduğu gibi emilir ve değişmeden atılır. Yıllardan bu yana KBB cerrahisinde, prostatektomi sonrası ve menorajilerde kapiller kanamaları azaltmak amacıyla kullanılmaktadır. Bilinen bir toksik etkisi bulunmamaktadır. Hayvanlarda ve klinikte yapılan çalışmalar, trombosit adhezyonunu ve kapiller rezistansı arttırdığını, kanama zamanını kısalttığını ve lokal intrensek tromboplastin salınmanı arttırdığını göstermiştir. Kapiller kanama üzerine iki yönlü etkisi olduğu düşünülmektedir. Birincisi kapiller bazal membranın yapısında bulunan hyluronik asidin polimerizasyonunu sağlayarak güçlendirmesi, ikincisi de trombosit adhezyonunu arttırmasıdır. Ancak venöz tromboz oluşturma riski yoktur. Böylece endotelyal gölcükler trombositler tarafından tıkanarak kapiller duvarının devamlılığı sağlanmaktadır. İlk kez Morgan 1981'de ethamsylate'ın PVH/İVH insidansını azalttığını bildirmiştir. Bu çalışmada, kapiller bütünlüğün sağlanması yoluyla küçük kanamalardaki insidensin azaldığı ve yaşayan bebeklerde daha büyük kanamaların oluşmasının önlendiği ifade edilmiştir. Gestasyonel yaşları 34 hafta ve altında olan prematüre bebeklerde hayatın ilk 4 günü intravenöz ethamsylate kullanılmasının bu bebeklerde mortalite hızını düşürdüğü ve bu etkisinin de muhtemelen PVH/İVH insidansını azaltmak suretiyle ortaya çıktığı öne sürülmüştür (Erdem ve ark. 1988). Ancak ethamsylate PVH/İVH'ı önlemede yaygın olarak kullanılmamakta ve bu konuda geniş araştırmaların yapılması gerekmektedir. 3. Vitamin E: Vitamin E bilindiği gibi prematürelerin retinopatisinin önlenmesinde uzun süreden beri kullanılmaktadır. Chisvrick ve ark.nın 1983'te yayınlanan ve gestasyonel yaşları 32 haftadan küçük prematürelerde hayatlarının ilk üç günü intramusküler vitamin E uygulanmasıyla PVH/İVH'nın insidansında azalma olduğunu gösteren makalesinin hemen arkasından Speer ve ark. bu konuda çalışmalar yapmışlar ve Vitamin E'nin erken intramusküler uygulamasının PVH/İVH'ı önleyebileceğini bildirmişlerdir. Daha önce yapılan çalışmalarda Vitamin E'nin prematürelerde mortalite riskini arttırdığı, nekrotizan enterokolite yol açtığı ve enfeksiyona neden olabileceği bildirilmişti. Ancak kısaca FDA olarak gösterilen "Food and Drug Administration" bu etkilerin plasma Vitamin E düzeyi 8 mg/dl üzerine çıktığı takdirde söz konusu olacağını kabul etmiştir. PVH/İVH'nın önlenmesinde Vitamin E'nin etkisinin retinopatiyi önlemedeki etkisine benzediği düşünülmektedir. Aynı retinal damarlarda olduğu gibi merkezi sinir sisteminin subepandimal damarlarını koruduğu, her ikisi de mesankimal kaynaklı olan bu dokuların majör antioksidan olarak Vitamin E'i kullandıkları kabul ediliyor. Laura Vitamin E'nin etkisini "free radical" temizleyicisi olduğuna ve "free radical" 1er tarafından meydana getirilen doku hasarını önlemesine bağlamıştır. Vitamin E kullanırken dikkat edilmesi gereken nokta sepsis veya nekrozitan enterokolit riskini arttırmamak için plasma Vitamin E düzeyinin 3,5 mg/dl nin altında tutulması ve PVH/İVH'nın önlenmesinde mümkün olduğunca erken intramusküler uygulanmasıdır. 4. Indomethacin: Indomethacin'in PVH/İVH'ların önlenmesinde kullanılmak istenmesi, bazı araştırıcıların lokal beyin kan akımının prostaglandinler tarafından kontrol edildiğine inanmalarından sonradır. Prostaglandinler, serebral mikrovasküler sistemde araşidonik asitten "de novo" sentez edilirler. Araşidonik asit siklooksijenaz yoluyla ilk kademe olan endoperoksit bileşiklerine dönüşür. Süperoksit anion gibi doku hasarına sebep olabilen "free radical" 1er bu aşamada meydana gelirler. Endoperoksit bileşikleri çeşitli organlarda bulunan prostaglandin spesifik sentetazlar yardımıyla çeşitli prostaglandinlere çevrilirler. Indomethacin prostaglandin sentezini siklo-oksijenaz kademesinde durdurur, "free radical" yapımını önleyerek iskemi ve akut hipertansiyon sonucu serebral mikrovasküler sistemde meydana gelen morfolojik değişiklikleri önler. Yavru köpeklerde yapılan çalışmalarda indomethacinin PVH/İVH'ı belirgin şekilde azalttığının gösterilmesini takiben, Setzer ve ark. (1984) ile Mahoney ve ark. (1985) indomethacinin prematürelerde PVH/ İVH'ı önleyebildiğini bildirmişlerdir. En son olarak Laura ve ark. 1985'te indomethacin ile benzer sonuçlar aldıklarını açıklamışlardır. Bu çalışmada postnatal 6.saatten başlanarak 12 saatte bir olmak üzere toplam 5 doz kullanılmıştır. Bu arada ductus arteriosusun kapanmasıyla PVH/İVH arasında bir ilişki tesbit edilememiştir. indomethacin kullanırken trombosit agregasyon bozuklukları, BUN ve kreatinde yükselme ve üriner outputun azalması gibi yan etkiler dikkatle takip edilmelidir.
5 MEHMET GÜLEÇYÜZ - ÖMER BENİAN Pancuronium Bromide: Solunum problemi olan yenidoğanlarda oldukça geniş bir kullanım sahası olan pancuronium bromide nöromusküler blokaj sağlayan bir ajandır. Kavşak sonrası asetilkolin reseptörün üzerinden etkisini gösterir. Bu ilacın arteryel oksijen satürasyonunu düzelttiği, oksijenasyondaki azalmaları önlediği, oksijen ihtiyacının süresini kısalttığı ve respiratuar sendromlu bebeklerde pnömotoraks sıklığını azalttığı gösterilmiştir. Perlman ve ark. mekanik ventilasyona ihtiyaç gösteren bebeklerin kendi spontan solunumları ile ventilator arasındaki senkronizasyonun sağlanamaması neticesi serebral kan akımında flüktüasyonların meydana geldiği, bunun da PVH/İVH'a neden olduğunu bildirmişler, bu bebeklerde pancuronium kullanılmasını takiben flüktüasyonların kaybolduğunu ve PVH/tVH insidansında azalma olduğunu bildirmişlerdir. SONUÇ Bütün bu gelişmelere rağmen bugün henüz üzerinde fikir birliği sağlanmış, PVH/İVH'ı önleyici kesin bir tedavi yöntemi yoktur. Önemli olan prematüre doğumların önlenmesi ve azaltılmaya çalışılmasıdır. Önlenemeyen prematüre doğumlarda da asfiksi ve doğum travması riskinin en aza indirilmesi, prematüre bakımının ideal şartlara çıkarılması gerekmektedir. KAYNAKLAR 1. Milligan DWA.: Failure of autoregulation and intraventricular hemorrhage in preterm infants. The Lancet, April 26, Chaplin ER, Goldstein GW, Myerberg DZ, Hunt JV, Toley WH.: Posthemorrhagic hydrocephalus in the preterm infant. Pediatrics, Vol, 65 No.5 May Dykes FD, Lazara A, Ahmann P, Blumenstein B, Schwartz J, Brann AW.: Intraventricular hemorrhage: A prospective evaluation of etiopathogenesis. Pediatrics Vol. 66 No. 1 July Bejar R, Curbelo V, Coen RW, Leopold G, James H, Gluck L.: Diagnosis and follow-up of intraventricular and intracerebral hemorrhages by ultrasound studies of infant's brain through the fontanelles and sutures. Pediatrics Vol. 66 No.5 November Morgan MEI, Benson JWT, Cooke RWL: Ethamsylate reduces the incidense of periventricular hemorrhage in very low birth weight babies. The Lancet, October 17, Donn SM, Roloff DW, Golstein GW.: Prevention of intraventricular hemorrhage in preterm infants by phenobarbione. The Lancet, August I, Hill A, Perlmann JM, Volpe JJ.: Relationship of pneumothorax to occurence of intraventricular hemorrhage in the premature newborn. Pediatrics Vol. 69, No.2, February Morgan MEI, Massey RF, Cooke RWL: Does phnobarbitone prevent periventricular hemorrhage in very lowbirth-weight babies: A controlled trial. Pediatrics Vol. 9. Ment LR, Stewart WB, Scott DT, Duncan CC: Beagle puppy model of intraventricular hemorrhage: Randomized indomethacin prevention trial. Neurology Feb. 33: , Ment LR, Stewart WB, Duncan CC, Scott DT, Lambrecht R.: Beagle puppy model of intraventricular hemorrhage: Effect of indomethacin on cerebral blood flow.j-neurosurg. Vol. 58: , June Ment LR, Duncan CC, Ehrenkranz RA, Lange RC, Taylor KJ, Kleinman CS, Scott DT, Sivo J, Gettner P.: Intraventricular hemorrhage in the preterm neonate: Timing and cerebral blood flow changes. J. Pediatrics, March , Speer ME, Blifeld C, Rudolph AJ, Chadda P, Holbein MEB, Hittner HM.: Intraventricular hemorrhage and vitamin E in the very low-birth-weight infant: Evidence for efficacy of early intramuscular vitamin E administration. Pediatrics Vol. 74, Oo.6, Dec, Ment LR.: Prevention of neonatal intraventricular hemorrhage. The New England Journal of Medicine, pp , May 23, Perlman JM, Goodman S, Kreusser KL, Volpe JJ.: Reduction in intraventricular hemorrhage by elimination of fluctuating cerebral blood-flow velocity in preterm infants with respiratory distress syndrome. The New England Journal of Medicine, Vol. 312, No.21, May 23, Ment LR, Duncan CC, Ehrenkranz R, Kleinman CS, Pitt BR, Taylor KJW, Scott DT, Stewart WB, Gettnir P.: Randomized indomethacin trial for prevention of intraventricular hemorrhage in very low-birth-weight infants. J.Pediatrics Vol. 107, No.6, Dec, Drayton MR, Skidmore R.: Vasoactivity of the major intracranial arteries in newborn infants. Arch. Disease in Childhood, 62: , Bozynski MEA, Nelson MN, Matalon TAS, O'donnell KJ, Naughton PM, Vasan U, Meier WA, Ploughman L.: Prolonged ventilation and intracranial hemorrhage: Impact on developmental progress through 18 months in infants weighing I, 200 grams or less at birth. Pediatrics Vol. 79, No.5, May Armstrong DL, Dan Sauls C, Goddard-Finegold J.: Neuropathology findings in short-term survivors of intraventricular hemorrhage. AJDC, Vol. 141, June 1987, 19. Roberton NC, Te-tbook of Neonatolgy, Tekinalp G, Erdem G, Çağlar M ve ark: Yenidoğanda intrakranyal kanamalar; 112 vakanın klinik ve patolojik retrospektif analizi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıktan Dergisi, 30:107, Erdem G, Yurdakök M, Tekinalp G ve ark. Prematürelerde etamsilatın mortalite üzerine etkisi. Milli Pediatri Kongresi bildirilerinden, İzmir 1988.