

|Acı Soslu Humus |
2.5 su bardağı haşlanmış nohut
3 diş sarımsak
1 su bardağı tahin
1 çay bardağı zeytinyağı
1 su bardağı su
1 çay kaşığı kimyon
1 çay kaşığı tuz
2 limon suyu
1 tatlı kaşığı kırmızı pul biber
1 tatlı kaşığı acı biber salçası
2 çorba kaşığı zeytinyağı
Mutfak robotuna yeni haşlanmış nohudu ve haşlama suyundan bir su bardağı suyu ekleyip püre haline getirin. İçine tahin, zeytinyağı ve limon suyu ilave ederek karıştırmaya devam edin. Ezilmiş sarımsak, kimyon, tuz ve pul biberi ekleyip kıvamına bakın. Gerekirse biraz daha üzerine zeytinyağı ve limon suyu ekleyebilirsiniz. Servis tabağına alıp istenirse zeytinyağında acı salçayı kavurup humusun üzerine gezdirin ve servis yapın.
|Acılı Humus |
2 su bardağı haşlanmış nohut
1 su bardağı haşlama suyu (nohuttan haşlanınca süzmeden alın)
1 çay bardağı tahin
1 adet limon
1 çorba kaşığı kimyon, tuz
3 diş ezilmiş sarımsak
1 çay bardağı zeytinyağı
Üzeri için:
1 adet domates
2 adet sivri biber
1 çorba kaşığı kırmızı biber
3 çorba kaşığı zeytinyağı
Haşlanmış nohutu mutfak robotunda sarımsak, kimyon, zeytinyağı, tahin ve limon suyuyla birlikte iyice ezin. Üzerine bir miktar haşlama suyundan koyup kıvama getirin. Biraz koyu kıvamlı istenirse su az konulabilir. Servis tabağına humusu yayın ve üzerini domates, biber ve kırmızı biber yağıyla süsleyin.
|Acılı Humus |
2,5 su bardağı haşlanmış nohut
3 diş sarımsak
1 adet Arnavut biberi
1 su bardağı tahin
1 çay bardağı zeytinyağı
1 su bardağı su
1 çay kaşığı kimyon
1 çay kaşığı tuz
2 limon suyu
1 tatlı kaşığı kırmızı pul biber
Mutfak robotuna yeni haşlanmış sıcak haşlanmış nohudu, haşlama suyundan bir su bardağı suyu ekleyin, içine Arnavut biberini koyup püre haline getirin. İçine tahin, zeytinyağı ve limon suyu ilave ederek karıştırmaya devam edin. Ezilmiş sarımsak, kimyon, tuz ve pul biberi ekleyip kıvamına bakın. Gerekirse biraz daha üzerine zeytinyağı ve limon suyu ekleyebilirsiniz. Servis tabağına alıp kızarmış ekmekle servis yapın.
|Acılı Patlıcanlı Fasulye Ezmesi |
2 su bardağı haşlanmış kuru fasulye
1 közlenmiş patlıcan
2 diş sarımsak
1 çay bardağı tahin
3 çorba kaşığı süzme yoğurt
1 limon
3 çorba kaşığı zeytinyağı
Kırmızı acı biber
Haşlanmış kuru fasulyelerin, közlenmiş patlıcanın üzerine limon suyunu sıkıp, bir kabın içinde iyice ezin. Üzerine tahin, süzme yoğurt ve ezilmiş sarımsakları ekleyip karıştırın. Zeytinyağını, acı biberini de üzerine gezdirip soğuk olarak ikram edin. Birçok yörede farklı tariflerle yapılan bu salataya isteyen domates, soğan ve biber koyup tahin koymayabilir.
|Acılı Tahin Sos |
1 çorba kaşığı acı biber salçası
1 çay bardağı tahin
1 diş sarımsak
1 çay kaşığı kimyon
3 çorba kaşığı zeytinyağı
1 çay kaşığı tuz
Yarım limon suyu
5-6 dal maydanoz
Bütün malzeme robota atılır. Şeklini tamamen kaybedene kadar çekilir. Izgara et ve tavuk yemeklerinin yanında servise sunulur.
|ANADOLU ÇÖREĞİ |
MALZEMELER:
1 su bardağı yoğurt
1 su bardağı su
Yarım kibrit kutusu kadar yaş maya
2 yumurta (1 yumurta hamura, 1 yumurta sarısı üzerine sürülecek)
Yarım su bardağı tahin
1 su bardağı zeytinyağı veya ayçiçek yağı
1 su bardağı ince dövülmüş ceviz
1 kahve kaşığı yenibahar
2 kahve kaşığı şeker
3 kahve kaşığı tuz
Aldığı kadar un (Yumuşak bir hamur yoğrulacak.)
YAPILIŞI:
1- Maya, yoğurtla ezilir. 1 bardak su, 2 kahve kaşığı şeker, 1 yumurta tuz konup karıştırılır.
2- Aldığı kadar elenmiş un ile yumuşak bir hamur yapılır. Ilık bir yerde üzeri örtülü olarak mayalandırılır. (Hamur iki misli kabarmalıdır.)
3- Hamur ikiye ayrılır. Bir tanesi unlanmış yere alınıp elle bastırarak inceltilir. Üzerine zeytinyağı tahin karışımı sürülüp bohça gibi katlanır. Üzeri örtülerek dinlendirilir.
4- Hamur tekrar elle açılabildiği kadar açılıp bu sefer üzerine ceviz, tahin, zeytinyağ, yenibahar karışımı sürülür, bir uçtan başlayarak iki parmak genişliğinde sarılır.
5- Sarılan bu hamurun sol ucu içe, sağ ucu ise dışa döndürülerek burulur.
6- Sonra uçtan başlayarak kendi etrafında sarılır ve yuvarlak bir çörek yapılır. (Son uç, alta gizlenir.)
7- Yağlanmış tepsiye alınıp yumurta sarısı sürülür. Orta hararetli fırında pişirilir.
Not: İstenirse üzerine yumurta sürüldükten sonra susam ve çörek otu serpilir.
|Antakya Mutfağında Ekmekler |
Hatay Valiliği
Antakya Mutfağı - Süheyl Budak
"Geleneği hiçe saymak doğru değildir. Bizden önceki gelenlerden ekmeğin ekmek, suyun su demek olduğunu öğrenmeseydik kimden öğrenecektik acaba"
Dünyada yetişen ilk buğdayın bulunduğu yörede olmak, bunun yanında dünyada bugünkü anlamda ekmeği yaratan uygarlıkların Antakya'da yaşamış olması, Antakya mutfağında ekmeği de önemli ve farklı kılmıştır. M.Ö. 7000'li yıllarda ekilip biçilen buğday, M.Ö. 4500'lü yıllarda ehlileştirilmiş, Suriye, Mısır, ve Güney Anadolu'da sürtme ve ovma suretiyle kabuğundan ayrılarak ilkel un elde edilmiş.
M.Ö. 5000 yıllarında orta Asya'dan Mezopotamya'ya gelen Sümerler, buğday ve arpa ekiyor, iki tahıldan da ekmek üretebiliyorlardı. M.Ö. 3500-2000 yılları arası yerleşik düzende uygarlıkların doruk noktasına ulaşan Sümerler, mayasız-mayalı yufkalar, pideler, ekmekler, çörekler, gevrekler yapıyorlardı. Bayramlarında ekmek hamuruna zeytinyağı veya tereyağı katlp baharat, kokulu otlar, kimyon, çörek otu gibi. .. (1) Bunları yazmanın nedeni; acaba Antakya mutfağındaki bazı ekmeklerin kökeninde bu uygarlık mı var? Bana göre bu uygarlığın etkisi mevcut. Sebebi de Antakya mutfağının yaklaşık 31 çeşit ekmek ve simitinin olması.
Sümerlerin de M.Ö. 2000 yılında bayramda yaptıkları bir tür ekmek, Alevi toplumunun üç aylar boyunca dini günlerde pişirdikleri herisenin yanında verilen ekmek ile yine bu günlere has olarak hazırlanan "Fıtır Ekmeği" Sümerlerin hazırlamış oldukları ekmeği n içeriğine uymaktadır. Sümerlerin, içine çörek otu ve zeytinyağı koyarak yaptığı bu hamur günümüz Antakya mutfağında aynı malzeme ile yapılagelmektedir. Rahmetli dedemin her yıl Ramazan ayının 27. gününe rastlayan Kadir gecesi, Fıtır ekmeğine sarılan haşlanmış etler dağıtılarak kutlanırdı.
Bu gün için yapılacak olan ekmek için en iyi zeytinyağı önceden alınıp saklanırdı. Bu yağ fırıncıya verilip bu yağ yardımı ile ekmek yufka kalınlığına gelecek şekilde açılırdı. Kadir gecesinin önemine binaen fırıncılar bu ekmek için gece mesai si yaparak ekmeği yetiştirmeye çalışırlardı.
Fıtır ekmeğinin en büyük özelliği ipek gibi yumuşak ve kaygan olmasının yanında, kenar ve iç kısımlarının aynı kalınlığa sahip olmasıdır. Eğer fıtır ekmeğinin kenarlarında bir kalınlık söz konusu ise, bu ekmeği n yapımına pek özen gösterilmediğinin ifadesi kabul edilir ve bir sonraki yıla fırıncıda bu ekmek pişirilmezdi. Bu ekmeğin özel bir gün ekmeği olduğunu bütün fırıncılar bildiğinden ekmek için büyük bir özen gösterilir. Bunun için de unundan suyuna kadar çok hijyenik bir ortam sağlanması için çaba gösterilirdi. Bu ekmeğin hamur bileşenini verelim:
Bu hamurun unu en sert buğdaydan elde edilmiş un olmalı ve 5 kg. una 2 kg. su katılmak sureti ile mayasız yoğurulup yoğurma işlemi sonuna doğru çörek otu eklenerek hamur yarım saat dinlendirilir. Daha sonra kesilip tahta pasalara yerleştirilerek dinlendirilir. Sonra tamamen zeytinyağı yardımı ile çapı 50 cm.'ye gelinceye kadar açma işleminden sonra pişirilmeye başlanır (2). Fırından çıkan ekmekler düzenli bir şekilde üst üste konulup çarşaflara sarılarak servis edilir. Günümüzde bu ekmeğe çörek otunun yanında şumra ve tarçın da eklenmektedir.
Bir başka dini gün ekmeği olan ve taş fırında pişirilmesine rağmen tandır ekmeği adı verilen kalınlığı ve şekil itibarı ile tandır ekmeğine benzeyen içinde çörek otu kullanılarak hazırlanan bir tür ekmek daha görmekteyiz. Bu ekmeğin tarifini diğer ekmek tarifleri ile beraber vereceğim.
Antakya mutfağı, Sümerler dışında bir çok uygarlıkların ekmek türlerini de günümüze taşımasını bilmiştir. Bunlardan biri de Romalılar döneminde özel günlerde yapılan "Susamlı Ekmek" (3). Bunun yanında günümüz biberli ekmeğinin alt yapısını da Roma dönemi mutfağına borçluyuz. Aynı zamanda ekmeğe katılan badem, bal, peynir, süt ve zeytinyağı malzemeleri ile günümüz çöreklerinin alt yapısını hazırlayan Roma mutfağından, dünya mutfakları yanında Antakya mutfağı da etkilenmiştir. Bu etkileşimle beraber ekmeğini biberle, çörek otu ile, çeşitli yağlarla, zeytinle birleştirmiş ve ekmeği farklı lezzetlere taşıyabilmiştir. Bütün bu ekmekleri de taş fırında pişirmiş ... Bunun sebebi de Antakya'da fırın kültürü ve taş fırının gelişim çizgisi dünyadaki taş fırının gelişim çizgisi ile paralel gitmiştir.
Romalılar unu elde etmek için çeşitli buluşlara da imza atmış ve bunlardan biri olan sabit bir taş üzerine bir başka taş ile dönebilen el değirmeninin bulunuşudur. Bu değirmen her Antakya evinde önemli mutfak gereçlerinden biri idi. Antakya mutfağına giren bu alet su değirmenleri ortaya çıktığında yeni bir işlev üstlenerek bu el değirmenleri ile bulgur kırmaya başlamıştır.
Antakya mutfağı, Orta Asyadan Anadolu'ya gelen Türklerin ekmek çeşitlerinden de nasibini almıştır. Bunlardan biri de "Sac ekmeği" .(4) Yine günümüz dürüm ekmeği de Orta Asya'dan bize gelmiş, gerçi dürüm ekmeği çok önceden mevcut bir ekmek türü. Oğuzlar döneminde "ötmek türmenlendi" sözü bizi yufka yada yassı ekmek hamuruna götürür. Çünkü "türüm", günümüz deyişi ile "dürüm" yapılabilmesi için ekmeğin ince, yassı ve kırılgan olmaması gerekir.
Antakya mutfağında dürümler için üç çeşit ekmek kullanılmakta ve bu ekmeklerin hepsi ince, yumuşak ve yassıdır. Söz dürüm ve ekmeğinden açılmışken 18. yüzyıl yemeği olan bir çeşit azık yemeği olarak ta algılayabileceğimiz bu yemek türü ve günümüz dürümüne uyan bezirgan kebabını anımsatmak isterim (5).
Akadların Gılgamış destanında Gılgamış'ın sadık hizmetkarı Enkidu "adam olmak için ekmek yemeğe çalışıyordu". Bu arada tanrıça İştar'a (Sümerin inana'sı) külde pişen ekmek sunuluyordu (6). Külde ekmek, kül içinde pişirilen ekmek olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ekmek söylene, söylene
"i" harfi düşmüş ve bu günkü külçe anlamı ile kullandığımız ekmeğe dönüşmüştür. Her ne kadar günümüzde yapılan külçe ekmekleri külde pişmese de günümüzden 5000 yıl önce yapılan bu ekmeğin bu kadar değişime uğramasını normal karşılamalıyız (7).
" ad içinde pişmeye ol hamir / Ne küliçe olur u ne kimse yir"(8)
Kül içinde pişirilen bu ekmeğe zamanla "i" harfi düşerek külçe olarak kullanılmıştır. Antakya mutfağında hazırlanan külçe ekmeği taş fırında ve mayalı hamurla hazırlanmaktadır ve bu ekmek türünü de tepsi ekmeği sınıfına yerleştirebiliriz. Külçe ekmeğinin tarifini ekmek tarifleri içinde sunacağım.
Antakya simidi Biberli ekmek Döner ekmeği Ekşilikli ekmek
El ekmeği "hamuru evde yapılıp taş fırında pişirilen" Fıtır "dini bayram ekmeği"
Francalı
Halebi
Ispanaklı ekmek
İkindi simidi "nohut mayalı" Kebap ekmeği
Kere ekmeği
Kesmikli "çökelekli" ekmek Kete
Kıkırdaklı ekmek "kuyruk yağının kıkırdakları" Külçe "tepsi ekmeği"
Lavaş ekmeği
Parmak ekmek
Peksimet
Pide
Ramazan ekmekleri Simitler
Somun ekmeği Susamlı ekmek Susamlı simit
Süt kakesi
Şeker ekmek Tahinli ekmek Tandır ekmeği
Taş fırın ekmekleri Tava ekmeği
Yağlı ekmek
Yufka ekmeği
|Antalya Mutfağı |
Antalya mutfağı bölge ürünlerinin şekillendirdiği bir mutfak. Turunçgiller, muz, susam, yer fıstığı, soya, domates, salatalık, biber taze fasulye, kabak, patlıcan en çok elde edilen ürünler. Bölgede zeytincilik de yapılıyor.
Antalya yemeklerinden çorbalar, tatlılar, zeytinyağlılar ve et yemeklerini hepsini sayamıyoruz. Çorbalardan; Arapaşı, işkembe ve pirinç çorbası, sebze yemeklerinden; kabak cintmesi, patlıcanlı cive, şakşuka, tahinli piyaz, tatlılardan; kabak tatlısı, palize, zerde yörede sevilerek tüketilen yöresel yemekler.
|Antalya Piyazı |
MALZEMELER
Kuru fasulye 2 su bardağı
Sarmısak (ezilmiş) 4 diş
Tahin 2-3 çorba kaşığı
Limon 2 adet
Sirke 2 çorba kaşığı
Zeytinyağı 2 kahve fincanı
Tuz 2 tatlı kaşığı
Haşlanmış yumurta 2 adet
Taze soğan 1 demet
Maydanoz (kıyılmış) Yarım demet
Pul biber 2 tatlı kaşığı
Domates 2 adet
YAPILIŞI
Fasulyeleri akşamdan sabaha kadar tuzlu su içinde bekletin, şişsinler.Şişmiş fasulyeleri orta ateşte tuzlu bol su içinde yaklaşık 20 - 25 dakika ön haşlamaya tabi tutun. Haşlama suyunu dökün. Yıkayıp tekrar tencereye koyun. Fasulyeleri ikinci kez, yarık yarık olup iyice pişinceye, tencerede çok az haşlama suyu kalıncaya kadar haşlayın ve soğumaya bırakın. Pişmiş fasulyelerden 2 ile 3 çorba kaşığı kadarını alın. Çukur bir kaba koyun. Çatalla iyice ezin ve üzerine ezilmiş sarmısağı, tahini, limon suyunu, sirkeyi, tuzu, zeytinyağını katın. Tüm malzemeleri karıştırıp tenceredeki fasulyelerin üzerine döküp harmanlayın ve Borcam’ın dilimli kek kalıbına aktarın. Üzerine kıyılmış taze soğan ve maydanozu, pul biberi katıp karıştırın. Domates dilimleri ve ikiye bölünmüş haşlanmış yumurta ile süsleyip servis yapın.
|Antalya Piyazı |
http://www.kulturportali.gov.tr
Çandır fasulyesi: 500 gram
Sos Malzemeleri:
Haşlanmış kuru fasulye: 3 yemek kaşığı
Tahin: 1 kahve fincanı
Sarımsak ( ezilmiş ): 5 6 diş
Zeytinyağı: 2 kahve fincanı
Limon suyu: 1 adet
Sirke: 1 kahve fincanı
Tuz: 1 tatlı kaşığı
Su: 2 çay bardağı
Üst Malzemeler:
Haşlanmış yumurta: 4 adet
Domates: 3 adet
Yeşil sivri biber: 6 adet
Taze soğan: 4 adet
Maydanoz: ½ demet
Kırmızı pul biber: 2 tatlı kaşığı
Karabiber: 1 tatlı kaşığı
Tuz: 1 tatlı kaşığı
Fasulyeleri akşamdan sabaha tuzlu su içinde bekletiniz. Şişsinler. Fasaryaların uzun süre bekletmeden şişmelerini istiyorsanız, 5 dakika bol tuzlu suda kaynatıp, 1 saat haşlama suyunda bekletiniz. Şişmiş fasulyeleri orta ateşte, tuzlu bol suda yaklaşık 20 25 dakika ön haşlamaya tabii tutunuz. Haşlama suyunu dökünüz. Fasulyeleri yıkayıp, tekrar tencereye koyunuz ve tuzlu suda haşlamaya bırakınız. Fasulyeleri çatlayıp, iyice pişinceye, haşlama suyu çekilir gibi oluncaya kadar haşlayınız ve ılımaya bırakınız.
Sosu için; haşlanmış fasulyelerden 3 yemek kaşığı alınız. Çukur bir kaba koyup, çatalla eziniz. Ezilmiş fasulyelere, listede verilmiş diğer sos malzemelerini katıp, karıştırınız. Bu işlemi elektrikli mikser ile de yapabilirsiniz.
Haşlanmış fasulyeleri, kayık veya yayvan servis tabağına koyunuz. Üzerine sosu gezdirip, karıştırınız. Salataya, kabukları soyulmuş ve küp küp doğranmış domatesleri, 4e bölünmüş yumurtaları, ayıklanmış ve yıkanıp, ince kıyılmış taze soğanı, yeşil sivri biber ve maydanozları, tuzu, kırmızı pul biberi ve karabiber katıp, kabaca karıştırınız. Servis tabağını sofraya veriniz.
Not: Bazı uygulamalarda salata sosuna ilaveten bir yumurtanın sarısı da katılmaktadır. Salataya istiyorsanız siyah zeytin de koyabilirsiniz. Taze soğan yerine ince piyaz doğranmış, tuzlanmış ve ince akan musluk suyu altında mıncıklanmış kuru soğan da kullanabilirsiniz. Yukarıda ev tipi Antalya piyazı tarifi verilmiştir. Çarşı içi köfte-piyazcıların her biri birbirine benzer ama farklı lezzetlerde tahinli sos hazırlamaktadırlar. Kiminde tahin tadı daha baskın kiminde ekşi tadı hâkim v.s. Antalya piyazının esas tadı sosunda değil fasulyesinin cinsinden gelmektedir. Çandırda yetiştirilen Çandır fasulyesi küçük ama çok lezzetlidir. Egenin Simav fasulyesi ile eş değerdir.
|ANTALYA USULÜ PİYAZ |
Malzeme:
2 su bardağı haşlanmış fasulye
1 çay bardağı tahin
2 diş sarımsak
1 çay bardağı zeytinyağı
1 demet taze soğan
1 demet taze sarımsak
Yarım demet maydanoz
1 adet kuru soğan
1 limon suyu
2 çorba kaşığı sirke
Süslemek için:
1 katı yumurta
zeytin
pul biber
tuz
karabiber
Yapılışı:
Haşlanmış fasulyelerden bir su bardağını ayırın, diğerini de maydanoz, sarımsak, kuru ve taze soğanı halka halka kesip oyduktan sonra ilave edin. Tuz ve biraz da yağ koyup harmanlayın. Diğer fasulyeyi robottan geçirip, tahin, sarımsak, limon suyu ilave ederek iyice karıştırın. Yaptığınız piyazın üzerine dökün. Kalan yağla, sirkeyi, karabiberi çırpıp üzerinde gezdirin. Zeytin ve yumurtayla süsleyip servis yapın.
ML® Akçaabat Piyazı için tıklayın
ML® Nohut Piyazı (görsel)
|Antalya Usulü Piyaz |
1 su bardağı haşlanmış kuru fasulye
1 su bardağı tahin
2 diş sarımsak
1,5 çay bardağı sirke
1 adet limon suyu
1 tatlı kaşığı tuz
2 adet katı haşlanmış yumurta
2 adet domates
Tahinin üzerine ince dövülmüş sarımsak, limon suyu eklenir ve katılaşana kadar karıştırılır. Daha sonra yarım çay bardağı sirke azar azar yedirilir. 15 dakika dinlendirilir. Bu sürede tahinin yağı üzerine çıkar. Bu yağ dökülür. Üzerine 1 çay bardağı sirke gene azar azar eklenerek kerıştırılır. Bu şekilde incelmiş olur. En son tuz atılır. Tabağa yeteri kadar haşlanmış fasulye konur. Üzerine doğranmış domates ve dilimlenmiş yumurta bırakılır. Son olarak tahinli karışım gezdirilir. Arzuya göre biraz zeytinyağı da dökülebilir.
ML® Ülübü Salatası Videosu
|ANTEP MUTFAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİ |
Yörede etli ve sebzeli yemeklerin çoğu yoğurtla pişirilir.
Kazan yemeklerinde kabın kalın, ateşin harsız olması yeğlenir.
Etli yemeklerde hayvan gövdesinin hangi bölümünün hangi yemeğe yakıştığı bilinmesi gerekir. Örneğin; lahmacuna kaburga eti, bamyaya koyun eti, çiğ köfteye but eti iyi olur.
Yemeklerde kullanılan ürünlerin yerli olması yeğlenir.
Yemeklerde kullanılan baharat değişiktir. Örneğin; ciğer kebabında kimyon, aşurede rezene, sütlaçta tarçın…
Kelle paçanın derisi yüzülmez ütülenerek temizlenir.
Burada tam yedi çeşit ekşi bulundurulur ve yemeğine göre kullanılır: limon, limon tuzu, koruk, koruk pekmezi, sumak tozu, sumak ekşisi,nar ekşisi. Örneğin; bamyaya koruk, sulu salataya sumak ekşisi konulur.
Hem sağlık hem tat ve iştah verici olan sarımsak her yemekte kullanılır.
Dolmalar çok ince oyulur içinde kıyma değil pirinç ve bulgur yoğunluktadır. pişirilirken altına ilikli kemik, bol ekşili sarımsak ve nane kullanılır.
Çiğköfte sert simit(bulgurun ince çekilmişine simit, onunda ince çekilmişine de sitti simit denir.)buz ve limon kabuğu ile yoğrulur. Yoğrulurken su yerine domates suyu kullanılır.
Başka yörelerde yapılmayan zeytin piyazı çok güzel bir katıktır. Kırık zeytin(taşla dövülmüş çekirdeği alınmış) bıçakla kıyılır; una ceviz içi, nar, tuz, biber, kimyon ve biraz zeytinyağı konur, maydanozla süslenir, dürüm dürüm yenir.
Tahin ve pekmez bile çok kolay olmasına rağmen burada ateş üstünde eritilerek karıştırılır, daha can çekici olması sağlanır.
Lahmacunun harcına soğan değil, sarımsak demet demet doğranır.
Mevsiminde bol bol yenen marul pekmeze batırılarak yenir.
Buğday haşlamasına yörede “hedik” denir. İyice haşlandıktan sonra ceviz içi, nar tanesi, rezene, tarçın ve toz şeker konup ikram edilir. Bunu özellikle çocuklar çok sever.
Yaz boyu tüketilen kavun ve karpuz çekirdekleri yıkanıp kurutulur ve gerektiğinde kavrularak tuzlanır, eğlencelerde kuru yemiş olarak yenir.
|ARTVİN MUTFAĞI |
Yöresel yemek çeşitleri bakımından oldukça zengin olan Artvin mutfağında Ağartı denilen süt ve süt mamüllerinden yapılan yemekler arasında “kuymak” mahalli yemek olarak yaylacılar tarafından yapılır. Yörede yetişen sebze ve kır otlarından değişik türlerde yemekler de yapılmaktadır. Hamur işlerinde; hinkel, cergebas, bişi, katmer, erişte, lokum (lokma) ve börekler yer almaktadır. Hinlek ve cergebas denilen hamur yiyecekler çevreye özgüdür. Topluca yapılan “harfana”larda ve ziyaretlerde taze etlerle ve ağaç şişlerle hazırlanılan kebaplar yörede önem arz etmektedir. Ayrıca köylerde kışlık kavurma yapıp saklanır. Dibek veya dinklerde döğülerek hazırlanan ve adı halk arasında “gendirme” ve “keşkek” olarak bilinen yemekler çok bilinen yöresel yemeklerdir. Çorbalardan “püşürük” adlı çorba, en çok bilinenlerdendir. Bunlardan başka, “çılbır”; “Kaygana (Omlet)”; yağlı, lorlu veya sadece etle yapılan soğanlı yahni de yerli yemekler arasındadır. Ayrıca sahil kesiminde yer alan halkın mahalli yemekleri arasında, hamsi balığından hazırlanan; hamsili pilav, hamsili buğulama, hamsili mısır ekmeği (cadı), hamsi salamura yer almaktadır. Başlıca tatlılar, hasuta, kaysefe, zurbiyet, ballı lokumdur.
Laz böreği, hınkal, çergebaz, gendima, herisa, şilav, hasuta, kaysefe, zurbiyet, püşürük çorbası, soğan harşosu, çinçar çorbası artvin yöresinin meşhur yemekleri arasında yer alır.
Ginkal Mayalı hamur mantı kıvamında yarım avuç içi büyüklüğünde puf böreğine benzer şekilde açılır ve içine az yağlı kavurma konur, mantı gibi pişirilir.Yoğurtsuz ve üzerine yağ dökülmeden yenir.
Su Böreği
Ülkemizin diğer yörelerinde de yapılan su böreği Artvin'de de yapılır. tereyağıı ve içine konan Çiçil (uzayan) peynirle yapılması yöreye özgüdür.
Garşo (Ekmek aşı)
Bayat ekmek üzerine tercihe göre tereyağılı sos dökülür.Sos, sadece tereyağılı olabileceği gibi, mevsimine ve tercihe göre domates ve soğanlı ay da yoğurtlu da olabilir.
Gaviçi (Ğaşil,Papa)
Mısır veya buğday unu sıcak papa şeklinde pişirilir, ortası açılarak eritilmiş tereyağı veya ayran konur. Kaşıkla alınan papa tereyağı veya yarana bandırırlarak yenir.
Çimur
Yeni pişmiş mısır ekmeği tereyağı ile karıştırılır ve bulamaç şekline gelene dek kaşık veya elle yoğrulduktan sonra ayran veya çay ile afiyetle yenir.
Kete
Fırın , kuzine sobası veya tandırda arasına ceviz ve un karışımı katılarak pişirilen ekmek.
Kada
Az yoğurtla açılan hamur için tercihe göre kavrulmuş un, öğütülmüş fındık ya da ceviz konarak burma şeklinde tepsiye halkalar halinde dizilir.Üzerine yoğurt sürülerek fırında pişirilir.
Fırın ekmeği
Özellikle esmer buğday unu ile tuğla örülü fırınlarda odun ateşinde pişirilen son zamanlarda yaygın Trabzon ekmeği büyüklüğünde lezzetli ekmektir.Bayatlamaya dayanıklı olması açısından tercih edilir.
Tandır Ekmeği
Ağırlıklı sahil ilçeleri dışındaki yerlerde, esmer buğday unu ile tuğla örülü yer altı tandır fırınlarda çalı ateşi ile pişirilen lezzetli bir ekmek türüdür.Kısa sürede bayatlaması nedeni ile anlık ihityaçlarda kullanılır.
Mısır Ekmeği (Çadi)
Mısır unu ile pileki veya kuzine sobada pişirilir.Hemen her öğünde sofraların baştacıdır.
Pileki Ekmeği
Kilden yapılmış tepsi büyüklüğünde iki plaka içinde buğday veya genellikle mısır unundan yapılan bir ekmek türüdür. Pileki ekmeği, halen bulunmakla birlikte gelişen teknoloji ile birlikte maalesef kaybolamaya yüz tutmaktadır.
Lavaş Ekmeği
Fırın, pileki veya tandırda ekmek pişirmeden önce ince hamurdan yapılmış pide karın kısa sürede pişirilir ve taze tereyağıı ile yenir.
Hamsili Ekmek
Ağırlıklı sahil ilçelerinde, içine pırasa, salça, vb sebze konarak fırında pişirilir.
Artvin Pidesi
Özellikle yuvarlak veya kayık şeklinde,üzeri açık veya kapalı içine tercihe göre peynir, kavırma, kıyma, yumurta konularak veya sade (yağlı) taş fırında tereyağıla pişirilir.
Katmer
İçine kavrulmuş un, kırılmış ceviz veya fındık konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür.
Erişte
İnce ince kıyılmış yufka fırında kavrularak kurutulur ve yıl boyunca saklanır.Üzerine kaynar su gezdirildikten sonra tereyağıda döndürülerek servis yapılır.Tercihe göre üzerine toz şeker dökülerek de yenir.
Silor
İnce boru şeklinde kıvrılarak bir 4-5 cm eninde kesilen yufkalar fırında kavrularak kurutulur ve yıl boyunca saklanır.Üzerine kaynar su gezdirildikten sonra bir kat yoğurt sürülür ve tereyağı ile servis yapılır.Tercihe göre, bir süre fırında pişirilir.
Kaymaklı Börek
İçine kaymak konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür.
Lokum
Mayalı hamur ekmek kıvamında çorba hacminde top eklinde özellikle halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya yoğurda banarak afiyetle yenir.
Bişi
Mayalı hamur ekmek kıvamında iki avuç içi büyüklüğünde ince yuvarlak pide şeklinde özellikle halis zeytinyağında kızartılır; bal, pekmez veya yoğurda banarak afiyetle yenir.
Ev Makarnası (Mantı)
Mayalı hamur muska veya eksem şeklinde içine kıyma konmadan makarna gibi pişirilir. Üzerine yoğurtsuz ve tereyağı dökülerek afiyetle yenir.
Cevizli/Fındıklı Börek
İçine öğütülmüş ceviz veya fındık konarak taze yufka ile yapılan bir börek türüdür.
ÇORBALAR.
(Nişoşlu) Yoğurt Çorbası
Nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı bitkinin kullanılarak yapılan tereyağılı yoğurt çorbasıdır ve özellikle Artvin'in iç kesimlerinde yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır.
(Beyaz) Lahana Çorbası
Beyaz lahana ince ince doğranarak yoğurt ve çok az un ile yapılan bulamaça su katılarak nane benzeri ve dağlarda yetişen "nişoş" aromalı bitkinin kullanılarak yapılan tereyağılı yoğurt çorbasıdır. Özellikle Artvin'in iç kesimlerinde ; yayla, mezra ve dağ köylerinde yaygındır.
(Gemdimalı) Süt Çorbası
Gendima (haşlanıp güneşte kurutulmuş buğday tanesi) ile su yerine süt katılarak yapılır.Bir tür, bol sütlü şekersiz (tercihe göre tuz katılabilir) sıcak sütlaç tadını andırır. Özellikle reyhan ve nane katılan bu çorba, Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır.
Kesme (Mantılı Süt Yemeği)
Kesme (parça halinde içi boş mantı) su yerine süt katılarak yapılan bir tür çorbadır.
(Siyah) Mercimek Çorbası
İçine erişte biçiminde kesilmiş ev mantısı katılarak siyah mercimek ile yapılır.Üzerine tercihe göre sirke dökülerek servis yapılan bu çorba, Artvin'in iç kesimlerinde yaygındır.
Çinçar (ısırgan otu) Çorbası
Çinçar (ısırgan otu) ile yapıla daha çok sahil ve sahile yakın yerlerde yaygındır.
Motrella
İpsiz taze fasulye çok az su ile (yağsız) pişirilir.İçine kuru veya taze soğan,öğütülmüş ceviz veya fındık konarak iyice karıştırılırak servis yapılır.Özellikle mısır ekmeği doğranarak sıcak veya taze yenir.Daha çok sahil ve sahile yakın kısımlarda yenir.
Lapurçen
Bahar aylarında toplanan taze asma (üzüm) yaprağı güneşte kurutulur.İçine salça konulmadan özellikle zeytinyağı ile parça et veya kemikli etle birlikte doğranmış soğan ile pişirilir.
Puçuko
İpsiz taze fasulye güneşte kurutur.Özellikle kış aylarında, içine çok az bulgur ve salça konarak pişirilir.Tercihe göre üzerine sirke dökülerek yenir.
Kara lahana
Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektir.Kara lahana, ıspanak büyüklüğünde kesilerek suda iyice pişirilir.Suyu süzüldükten sonra içine mısır kırığı (ğırğıl), tercihe göre taze ekşi erik (veya marmeladı), taze mısır taneleri, acı sivri biber ve domates konularak iyice pişirilir.Üzerine eritilmiş tereyağı konarak servis yapılır.İçine taze pişmiş mısır ekmeği doğranarak afiyetle yenir.
Çinçar (ısırgan otu) yemeği
Özellikle bahar aylarında taze ısırgan otu ıspanak gibi pişirilir.
(Kinzili) Taze Fasulye
Taze fasulye, yörede salata vb yemeklerde kullanılan ve sevilen bir otsu bitki olan (maydonaza benzer) kinzi katılarak pişirilir.
Kara Lahana Sarması
Yıl boyunca tüm ilçelerde vazgeçilmez geleneksel bir yemektir. Kara lahana yaprakları suda iyice pişirilir.Suyu süzüldükten sonra özellikle kıymalı içle sarılır.Taze pişmiş mısır ekmeği ile afiyetle yenir.
Çarğala (pazı) yemeği
Yörede bilinen adı ile pazı, ıspanak gibi sulu veya yumurtalı özellikler zeytinyağda pişirilir.
Taze fasulye kızartması
Taze fasulye özellikle biber, soğan ve patates ile az zeytinyağında buğulanarak kızartılır.
Kabaklı Pilav
Pilavlık pirinç ve ince doğranmış bal kabağı birer sıra tencereye konur ve karıştırılmadan az ateşte pişirilir.Tercihen tereyağıı kullanılır.
Şalgam (Pancar) Yemeği
Şalgam (pancar) patates yemeği gibi çok az pirinç ve salça ile pişirilir.
Turşu Kavurma
Özellikle fasulye turşusu ince ince doğranarak soğan (ve pırasa) ile çok az yağ ile buğulanarak kavrulur.Taze pişmiş mısır ekmeği ile afiyetle yenir.
Hamsili Pilav
Pirinç ve önceden ayıklanmış salamura veya taze hamsi ile birer sıra tepsiye dizilerek fırında pişirilir.
Turşulu Pilav
Pilavlık pirinç ve ince doğranmış özellikle fasulye turşusu az ateşte pişirilir.Tercihen tereyağıı kullanılır.
Hamsi Buğulama
Kuru soğan ve limon halkalar halinde tepsiye bir sıra dizilir, üzerine ayıklanmış hamsi sıralanır.Üzerine tercihe göre sulandırlımış salça ve bir miktar sıvı yağ eklenir; az ateşte fırında pişmeye yakın üzerine maydanoz serpilir.
(Yatık) Döner (Çağ Döneri)
Özellikle iç kesimlerde az yağlı koyun veya dana eti dilimler halinde şişe takılarak köz üzerinde yatık bir şekilde yavaşça pişirilir.Pişen kısımlar çağ adı verilen küçük şişlere geçirilerek yenir.Tercihen, et parçaları arasına soğan, domates veya taze biber konur.Karabiber ve tuz etin terbiyesinde vazgeçilmezdir.
Kuymak
Eriyen ve uzayan (çiçil) peynir tercihe göre beyaz un veya mısır unu, çok az su ve tereyağı/sıvıyağ ile beğendi kıvamına gelene dek tavada karıştırılarak pişiriliir. Pişmenin en iyi işaretei kuymağım "kusması" yani yağını salıvermesidir.Tüm öğünlerde baştacıdır.Pratik ve kolay bulunurluğu bakımından her zaman tercih edilir.
Kaymağın Kuymağı
Taze kaymak tercihe göre beyaz un veya mısır unu ile beğendi kıvamına gelene dek tavada karıştırılarak pişiriliir. Pişmenin en iyi işaretei kuymağım "kusması" yani yağını salıvermesidir.Daha çok kaymağın bol olduğu yayla ve mezralarda yaygındır.
Mıhlama
Uzayan(civil) peynir eritilmiş tereyağıda bir müddet pişirildikten sonra üzerine çırpılmış yumurta ilave edilerek ekmek banabilecek kıvama geldiğinde özellikler mısır ekmeği ile afiyetle yenir.
Peynir tavalama
Uzayan(civil) peynir ve tervihe göre süzme yoğurt veya lor eritilmiş tereyağıda bir müddet pişirilir.
Dügmeç
Bayat ekmek terağda kavrularak (tercihe göre çok az peynir konabilir) genelde kahvaltıda yenir.
Çılbır (Sarmısaklı)
İçine çok az su konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere pişirilen yumurta üzerine (tercihe göre sarımsaklı) eritilmiş tereyağı dökülerek afiyetle yenir.
Çılbır (Sütlü)
İçine çok az süt konan bir tavaya kişi başına bir adet olmak üzere pişirilen yumurta üzerine eritilmiş tereyağı dökülerek afiyetle yenir.
Kavurmalı Yumurta
Kışlık olarak hazırlanan kavurma üzerine çırpılmış yumurta konarak tavada pişirirlir.
Sahanda Yumurta
Bakır sahan (tabak) içine konan tereyağı içine köy yumurtası konup üzeri bir başka sahan ile örtülerek kendi halinde pişmeye bırakılır.
Kaygana
Yumurta tercihe göre sade veya sebzeli omlet şeklinde tavada pişirilir.
DİĞER
Sığen
Yeni doğum yapmış ineğin sütünden yapılan ve kendine özgü bir tadı olan yoğurt.
Nağiço
Koyun kuyruğu kavurması soğuk olarak kahvaltıda katık olarak yenir.
Kavrulmuş Zeytin
Yörede Çoruh şeridinde yetişen zeytinlerin en kalitelisii özellikle az ısıda fıırnda çok az kavrulur. Kendine özgü lezzeti ve kısa sürede tüketilmesi zorunluluğu ile az üretildiği için yöred çok makbuldur.
(Ceviz/Fındıklı) Cacık
Rendelenmiş salatalık ve öğütülmüş ceviz/fındık içine su katılmamış yoğurt ile karıştırılır.Üzerine tercihe göre nane veya yörede yetişen reyhan konarak servis yapılır.
Boran (pazı veya ıspanaklı yoğurt)
Suda haşlanmış ıspanak veya pazı yaprağı cacık şeklinde yenir.
Lorlu Pekmez
Taze tuzsuz lor üzerine yöre pekmezi dökülerek tahinli pekmez kıvamında kahvaltılık olarak yenir.
|Atilla Kuştan Antalya |
Atilla Kuştan, Devlet Opera ve Balesi'nin önemli isimlerinden. Kısa bir süre önce emekli oldu. Başarılı şan kariyerini şimdilerde mutfağa taşımış.
Mutfak işlerini bir sanatçı duyarlılığı ile seviyor. Yaptığı her yemek hem sağlıklı hem de lezzetli. Kuştan yemek konusunda çok becerikli, tecrübeli ev hanımlarının bile yapmaktakta zorlandığı yemekleri, özenle ve zevk duyarak pişiriyor. Atilla bey için yemek yapmak yaşama katılan bir yorum gibi. Geleneksel Türk tariflerini ne kadar zaman alsa da aslına uygun şekilde hazırlıyor. En meşakkatli pişirme tekniklerini bile bir şekilde mutfağında uyguluyor.
Sayın Kuştan'ı söyleşimize katıldığı ve bizimle özel mutfak sırlarını paylaştığı için teşekkür ediyoruz.
BA Bize kendinizden söz eder misiniz?
AK 14 Şubat 1951 Ankara-Aydınlıkevler doğumluyum.
BA Opera sanatçısı olma fikri nasıl ortaya çıktı?
AK Askerliğimi bitirdiğimde benim müziğe olan merakımı bilen operadan solist bir arkadaşım beni 'Gençlik korosu' şefi rahmetli Muzaffer Arkan'a götürdü ve hoca beni koroya aldı. Koroda operada korist olan eşimle tanıştık ve onun gayretiyle rahmetli Fevziye Bartu'dan ders almaya başladım.1975 yılında açılan sınavı kazanarak koro sanatçısı oldum. Daha sonraları pek çok eserde de solo rollerde oynadım.
BA Bir daha dünyaya gelseniz ne olmak istersiniz?
AK Şimdiki aklımla aşçı olmak isterdim.
BA Opera sanatçılığı ile beslenme arasında nasıl bir ilişki var?
AK Şan yapmak çok zor bir iş.Gerçek şan yapan bir insan, maden işçisinden kat kat daha fazla kalori harcamakta. Dolayısiyle şancıların, bir sporcu gibi beslenmelerine, uykularına dikkat etmeleri gerekiyor.
BA "Şişman kadın sahneye çıkmadan opera bitmez" şeklinde bir söz vardır. En iyi opera santçıları kilolu olmalı anlamında mıdır bu değiş?
AK Şan yapmak ve şarkı söylemek tok karnına yapılan bir iş değil.Bu yüzden aç karnına şarkı söylerken enerji almak için çikolata ve benzeri şeyler atıştırılır.Gece oyunlardan sonra insan aç olduğu için birşeyler yiyor ve yatıyor.Tüm bunlar üstüste gelince ve de kişi spordan da uzaksa haliyle sahnelerde kilolu demiyelim de balıketli arkadaşlarımız karşımıza çıkıyor.
BA Konusu yemek olan ya da bazı sahnelerinde yemek yer alan bir temsilde rol aldınız mı?
AK Konu yemek olan değil de, davet tarzında salonda konukların içki içip birşeyler yediği sahneler olmuştur. Fakat tüm o içilenler ya meyve suyu,ya da sulandırılmış çaydır.Masa üstündekin yiyecekler ise tamamen dekordur.
BA Yurt dışında olduğunuz zaman Türk yemeklerini özlüyor musunuz?
AK Özlenmez mi? Şahsen ben otel yemeklerinden hiç hoşlanmıyorum. Bir de demleme çay tabi ki.
BA Hazır gıdalar hakkında neler düşünüyorsunuz?
AK Oldum olası hazır gıdalardan hiç hazetmedim. Bekar yaşamama rağmen tercihim olmadı. Nedeni çok açık. İçindeki katkılar v.s hepsi biliniyor ve yazılıyor. Bile bile kullanmak bence hata.
BA İyi yemek yaptığınızı biliyoruz. Yemek yapmayı kimden öğrendiniz?
AK Benim çok meraklı ve araştırmacı bir yapım var.Bu yüzden yapmak istediğim birşeyi 10 numara yapmak için onunla ilgili herşeyi araştırır,ve sorarım.Gerektiğinde küçük bir çocuk bile size ummadığınız bilgi verebilir. Yemek yapmak da aynı şey. Araştırma yaparken önce kitaplardan sonra internetten baktım. Yüzlerce blog vardı fakat bir blog vardı ki çok ilgimi çekti. Bir yemeğin yöresel, kişisel tariflerini onlarca kişi tarafından değişik yorumlarını bu sitede buldum ve bu site artık benim başucu sitem. Adını merak mı ettiniz? Sayın Banu Atabay'ın hazırladığı 'lezzetler.com ya da Mütevazi lezzetler'
BA Size göre bir erkek mutfak işlerinden biraz da olsa anlamalı mı?
AK Tabiki anlamalı. Günümüz çalışma şartlarını düşünecek olursak, erkeğin hem partnerine yardımcı olması hem de kendisinin birşeyler hazırlıyabilme yetisinin olması sanırım haz verici bir durum.
BA Mutfakla ilgili bir hatıranızı bizimle paylaşır mısınız?
AK Fazla bir hatıram yok ama, ilk zamanlar sıklıkla elimi kestiğim ve de yaktığım çok oluyordu.
BA Yemek yaparken sizin için önemli olan etkenler neler? (malzeme seçimi, pişirme tekniği gibi)
AK En önemlisi malzemenin tazeliği. Ben bu yüzden pazardan alışveriş yaparım. Orda da halden gelenler değil, kenarda köylülerimizin sattığı az ama GDO filan olmayan yiyeceklerden alırım. Günümüzde anneannelerin, babaannelerin pişirdiği yemekler çok konuşulur oldu.Bunda sizin sitenizin de ayrı bir önemi var. Araştırdım, eskiden bakır tencereler, döküm tencereler ve toprak kaplar kullanılırdı. Bir de tabi ki odun ateşi. Evde odun ateşi olamıyacağı için (şimdilik) ben çareyi ya sacayağı veya ocak ateşinin üzerine yaptırdığım bakır levhayı koyarak ve de kısık ateşte yaparak buldum. Kesinlikle teflon ve çelik tencere kullanmıyorum. Hiç kızartma yapmam, hep fırında ve tabiki zeytinyağı.
BA Mutfakta çalışırken arya söylediğiniz oluyor mu?
AK Yok söylemem, belki mırıldanırım. Çünkü acaip konsantre oluyorum o anda sevgi isteyen yemek, şarkı değil.
BA En güzel hangi yemeği yaparsınız? Mümkünse tarifini rica edebilir miyiz?
AK Tüm yemekleri, pastalar ve kek hariç, börekler (elde açma) güzel yaparım. Hazır yufka kullanmam kendim açarım. Deepfriz'de daima hazır herşey bulunur, acil durumlar için. Nitekim ayağım kırıldığında faydasını gördüm. 15 gün beni idare etti. Ben tarifleri, sizin o engin araştırmalarınız neticesinde yayınladığınız sitenizden alıyorum. Ama deneme yanılmayla birşey buldum. Yaprak sarmasını tencereye dikine yerleştiriyorum ve daha önce hazırladığım 2 kaşık tane sumağı bir bardağa koyup üstüne sıcak su ilave edip 1 saat bekletip sarmaların üstüne su yerine onu koyuyorum. Zaten aldığım kilolardan da bu işe merakımın cevabı çıkıyor sanırım.
BA Bir süredir Antalya'da yaşıyorsunuz. Bölgenin tatlarını kendi damak zevkinize uygun buluyor musunuz?
AK Antalya çok sıcak bir şehir. Piyazda ve tatlı da tahin kullanıyorlar. Sıcakta yemek mümkün değil. Onun dışındaki köftenin de fazla bir özelliği yok.
BA Çocukluğunuzdan beri en çok sevdiğiniz yemek hangisi?
AK Çorbayı yaz, kış çok severim. Benim için başlıbaşına bir yemektir.
BA Size göre yemek yemek hayatın güzel yanlarından mı?
AK Yemek kişilerin kaçınılmaz bir gereksinimi. Ama bunu monotonluktan çıkarıp da, sanat gözüyle bakıp, sevginizi de katarsanız, hem hayatı yaşamaya, hem de yemelere doyamazsınız. Sevginin güzelleştirmediği hiçbirşey yok.
BA Atilla bey çok, çok teşekkür ederim.
AK Asıl ben teşekkür ederim.
|Avokado Ezmesi (Mersin) |
Mersin Üniversitesi - Yrd. Doç. Dr. Şükran ÖKTEM
4 Adet Avokado
1/4 Lt. Tahin
250 Gr. Dövülmüş Ceviz
200 gr. Bal
Avokadonun kabukları soyulup ezme haline getirilir,
Ezmenin içine bal, tahin, dövülmüş ceviz ilave edilir,
İyice karıştırıldıktan sonra servis edilir.
Avokado ülkemizde ve Mersinde yetişmeye başladıktan sonra tüketilen bir bitkidir.
Avokado, ağacından toplandığında sert olur, yaklaşık bir hafta oda sıcaklığında aralarına elma konularak olgunlaşması sağlanır.
Not: Avokadonun tuzlu olarak da ezmesi yapılmaktadır. Limon, zeytinyağı ve ezilmiş sarımsak, tuz ekleyerek tüketilmektedir.
|Avokadolu Humus Ezmesi |
425 gr haşlanmış nohut
1 adet avokado
2 diş sarımsak
Yarım çay bardağı limon suyu
Yarım çay bardağı zeytinyağı
1 yemek kaşığı tahin
1 tutam deniz tuzu
Bütün malzemeyi mutfak robotunda veya blenderda krema kıvamına gelene kadar çekin.
Arzu ederseniz çanağa aldığınız avokadolu humusun üzerine eritilmiş 1-2 kaşık zeytinyağı ilavesi yapabilirsiniz.
Sebze krudite, cips veya kraker ile servis edin.
|Aydın Yenipazar Pidesi |
Yenipazar Belediyesi
Ham maddesi hamur veyöreseliç malzemeden oluşan, yerli ustaların tüm hüner ve tecrübelerini katarak hazırladığı eşsiz bir pidedir. Geçmişi tam bilinmemekle birlikte usta çırak ilişkisiyle günümüze kadar gelmiştir. Yakın zamana kadar yöresel lezzet olarak sınırlı kalan ilçemiz pidesi şimdilerde bölgesel hata ülke çapmda bir üne kavuşmuştur. Tadılması için önerilen bir lezzet haline gelmiştir.
İlçemizde yapılmakta olan pide çeşitleri kıymalı, kıymalı yumurtalı, kıymalı kaşarlı, yuvarlak, kapalı peynirli, peynirli yumurtalı, kaşarlı ve tahinlidir. Pide çeşitlerimiz arasmda yuvarlak adı verilen pide İlçemize özgü bir pide çeşididir. Pideler; tek, bir buçuk ve çift ( duble) porsiyon olarak servis edilir. Sadece yuvarlak pide adet olarak servis edilir.
Pide yapımında kullanılan hamurun hazırlanmasında un, su, tuz ve maya kullanılır. Tercih edilen un çeşidi buğday unudur. Yaş hamur mayası kullanılmaktadır. Su, bölgesel Madran memba suyudur. Gerekli malzemelerin karışımıyla elde edilen hamur, pide lezzetinde en önemli unsurların başmda gelir. Hazırlama işlemi büyük bir ustalık ve tecrübe gerektirir hazırlanan hamur en az 20 dk. Bekletilmelidir. Kullanım süresi mevsime göre değişir. Yaz aylarında iki saati geçmemek şartıyla hamur yenilenir. Malzeme oranları kullanım ihtiyacına göre değişir. Örneğin; 50 kg una 1 paket maya, 30 litre su, 700 gr tuz olarak hazırlanır.
İç Malzemeler ve Özellikleri:
Kıyma: Dana eti kullanılmaktadır. Dana etinin döş, ön, kol, kaburga kısımları tercih edilir. Et üzerindeki yağla çekilir. Hariçten yağ kanmaz. Etin yağ oram düşükse çember yağı ilave edilir. Otlakta doğal besinlerle yetişmiş dana öncelikli tercihtir. Kıymaya belli oranlarda domates, soğan ve maydanoz dâhil edilir. Tercihe göre sade
kıymada kullanılır. Kıymaya ilave edilen malzemeler bıçakla küçük parçalar haline getirilir. Sebze kullanımında öncelik kendi yetiştirdiği ürünlerdir. Yoksa yöresel ürün ya da sera ürünü olarak sıralanır.
Peynir: Ev yapımı köy peyniri kullanılır, inek sütünden yapılan peynir tercih edilir. Alman peynir rendelenerek kullanıma hazır hale getirilir.
Yöresel çökelek ( kesik): sütün kestirilmesinden elde edilen ev yapımı çökelektir.
Yumurta: Köy yumurtası kullanılır.
Tahin: Yerli susam tahini kullanılır.
Tereyağı: Ev yapımı tereyağı kullanılır.
Fırın Özellikleri:
Fırınların standart bir ölçüsü yoktur. Ustanın istediği ve işletmenin çalışma kapasitesine göre değişir. Ateş tuğlasından yerli ustalar tarafından yapılır. Fınn çift girişli tek bacalıdır. Bu özelliği sayesinde duman isini önler. Pidenin yapımında nemli bir yer oluşturan fırın sıcaklığını şartlara göre usta belirler.
Odun Özellikleri: Pide yapımında zeytin odunu birinci tercihtir. Nedeni yüksek ısı vermesidir. İkinci tercih olarak şeftali odunu kullanılır.
Ürünün Ayırt Edici Özelliği:
Yenipazar pidesinin ayırt edici özelliği damak tadıdır. Bu tat ilçemiz ustalarının eseridir. Ustalar tüm bilgi ve tecrübelerini pide yapımmda kullandığı gibi geleceğin ustalarım yetiştirir. Diğer ayırt edici özellik ise kullanılan malzemenin tamamen yöresel ve doğal olmasıdır. Pide çeşitlerimizden yuvarlak kıymalı pide servisinde kullanılan turunçtur. Turunç, bölgemizde yetişen bir nevi acı portakaldır. Acı, mayhoş bir tadı vardır. Usta tavsiyesiyle kıymalı pideler üzerine sıkılır. Eşsiz bir lezzet katar. Ayrıca tüm pide çeşitlerinde hamur elle açılır. Fırın içerisinde bulunan pidenin çevirme işleminin fırın dışına çıkarılmadan yapılması önemli bir püf noktadır.
|Ayvalı Humus |
MALZEMELER
300 gr Nohut
500 gr Tahin
4-5 Diş Sarımsak
1 Adet Ekmek Ayvası
Yarım Limon Suyu
2 Tatlı Kaşığı Toz Şeker
2 çorba kaşığı bal
3 çorba kaşığı zeytinyağı
1 çorba kaşığı kırmızı pul biber
Tuz
YAPILIŞI
Nohutu bir gece önceden tuzlu suda bekletin. Ertesi gün düdüklü tencerede 20 dakika veya normal tencerede yaklaşık 1 saat pişirin.
Tencereden aldıktan sonra kabuklarını ayırın. Blenderde veya çatalla iyice ezin.
Tahin, dövülmüş sarımsak, tuz, bir çorba kaşığı şeker, 1 çorba kaşığı zeytinyağı ve limon suyunu ılık nohuta karıştırarak ekleyin.
Ayvanın kabuklatını soyup ince rendeleyin. Bir kapta 2 çorba kaşığı zeytinyağında 10 dakika kadar öldürün. Tuz, pul biber, bal, 1 kaşık şeker ilave edip nohutların üzerine dökerek servis yapın.
ML® Ayvalı Pilav için tıklayın
|Babagannuş |
1 adet Kemer patlıcan
¼ su bardagi çirpilmis yoğurt
2 Çorba kasigi Tahin
1 Çorba kasigi Limon suyu
2 dis Sarmisak
2 Çorba Kasigi Sizma Zeytinyagi
Süsleme için ince kiyilmis maydanoz
Patlicani çatalla muhtelif yerlerinden deldikten sonra kabuklari simsiyah yanana kadar közleyiniz. Közlemeden sonra ilimaya birakiniz. Ilimis patlıcanlari sapindan tutarak asagiya dogru bir biçak yardimi ile ve parmakalarinizla yanmis kabuklarini soyunuz. Patlicani küçük parçalara ayirarak mutfak robotuna koyunuz. Üzerine macun haline gelene kadar dövülmüs sarmisagi, tahini, çirpilmis yogurdu ve tuzu ilave ettikten sonra çekiniz. Limonuda ilave ederek güzelce karistiriniz. Servis tabagina aldiktan sonra üzerine sizma zeytinyağıni gezdiriniz, kirmizi pul biber ve maydanozla da süsledikten sonra sofraya çikariniz.
|Babagannuş |
1 patlıcan
2 diş sarımsak
2 yemek kaşığı tahin
Yarım çay kaşığı tuz
1 yemek kaşığı limon suyu
2 yemek kaşığı yoğurt
2 kaşık zeytinyağı
Patlıcanı közleyin, ince akan bir musluk altında küçük bir bıçak veya parmaklarınızla kabuğunu soyun, sapını atın, çatalla veya mutfak robotu ile ezerek püre haline getirin. Üzerine ezilmiş sarımsak, tahin, limon suyu ve yoğurdu ekleyin, iyice karıştırın. Servis tabağına alın ve üzerine zeytinyağı gezdirin. Yanında kızarmış ekmek ile servis yapabilirsiniz. Süslemek için zeytin, pul biber veya maydanoz kullanabilirsiniz
|Babagannuş |
3 közlenmiş patlıcan
2 diş sarımsak
2 sivri biber
1 çay bardağı tahin
3 çorba kaşığı süzme yoğurt
1 limon
3 çorba kaşığı zeytinyağı
Közlenmiş patlıcanın üzerine limon suyunu sıkıp bir kabın içinde iyice ezin. Üzerine tahin, süzme yoğurt ve ezilmiş sarımsakları ekleyip karıştırın. Zeytinyağını da üzerine gezdirip soğuk olarak ikram edin. Birçok yörede farklı tariflerle yapılan patlıcanlı bu salataya isteyen domates, soğan ve biber koyup tahin katmayabilir.
|Babagannuş |
http://migros.com.tr
5-6 adet közlenmiş patlıcan
3-4 diş ezilmiş sarımsak
1/2 çay bardağı limon suyu
3/4 su bardağı tahin
1 su bardağı sumak
Tuz
Zeytinyağı
1. Patlıcanları közleyin, ayıkladıktan sonra limonlu suda bekletin.
2. Patlıcanları ince ince kıyın, tuz, tahin ve limon suyunu kıydığınız patlıcanlara ekleyin. Bir tahta kaşık yardımıyla ezerek iyice karıştırın.
3. Bu karışımın tahinle çok iyi özdeşleşmesi için karışımı bir kenarda tutun ve ara ara karıştırmaya devam edin. Servis tabağına aldığınız karışımı sumak, pul biber ve kıyılmış maydanozla süsleyin.
4. Üzerine zeytinyağı gezdirin.
|Bademli Hindi Biftek |
2 çorba kaşığı zeytinyağı
2 diş sarımsak (doğranmış)
1 çorba kaşığı toz kişniş
1 çorba kaşığı kimyon
10 adet kakule (dövülmüş)
1 tatlı kaşığı toz zencefil
4 adet hindi biftek
1 su bardağı kuru üzüm
400 gram domates (doğranmış)
1 çay bardağı zeytin (çekirdekleri çıkarılmış)
1 adet limonun suyu
2 çorba kaşığı esmer şeker
2 çorba kaşığı tahin
Tuz
Badem (kavrulmuş)
1 çay bardağı maydanoz
Yağı ısıtıp, sarımsak, kişniş, kimyon, kakule ve zencefili 1 dakika soteleyin. Hindi eti ve kuru üzümleri ekleyin. Etleri 3 dakika pişirip baharatlı sarımsakla kaplayın. Domates, zeytin, limon suyu, tuz, esmer şeker ve tahini ilave edin. Karıştırın. Etler pişene kadar kaynatın. Bademleri katıp karıştırın. Maydanozla süsleyin. Servis yapın.
|baharatlar |
Acı Kırmızı Toz Biber: Acı ve tatlı taze biberlerin kurutulup, dövülmesinden elde edilmiştir.Sıcak yöre yemeklerinin çoğunda kullanılır.
Adaçayı: Ballıbabagillerden kokulu bir bitkidir. Ege bölgesinde, çay yapılan bir aromalı ot. Avrupa ülkelerinin mutfaklarında kızarmış patateslerin, hamurlara koyulan yağların kokulandırılmasında, salamuralarda, etlerin dinlendirilmesinde kullanılır.
Anason: Anayurdu Mısır olan anason, maydanozgillerden bir bitkinin küçük, yeşilimsi, taylı ve baharlı bir tohumudur. Hamur işlerinde, rakıcılıkta, gevreklerde, çöreklerde kullanılır.
Ardıç: Kozalaklılardan, yaz, kış yapraklarını dökmeyen, güzel kokulu, siyahımsı, yuvarlak yemişleri bulunan bir ağaççıktır. Kümes hayvanlarının etlerinin pişirilmesinde ve dinlendirilen etlerde kullanılmaktadır.
B
Beyaz Toz Biber: Karabiberin dış kabuğu alınmış ve öğütülmüş olanıdır. Karabiberden daha keskin kokuludur ama tadı karabibere göre daha hafiftir.
Biberiye: Küçük, kalınca, ensiz ve kokulu olan yaprakları av ve kümes hayvanlarının etlerinden yapılan yemeklerde, et yemeklerinde ve soslarda kullanılır. Tazesinin kullanıldığı her yerde kullanılır.
C-Ç
Çemenotu: Sert, kahverengimsi sarı renkli bir tohumdur. Öğütülmüş olarak turşularda, çorbalarda, soslarda, güveçlerde ve et yemeklerinde kullanılır.
Cevz-i Bevva: Sıcak bölgelerde yetişen bir ağacın bir yemişidir. Rendelenerek toz haline getirilir ve tavalarda, beşamel soslarda, et, dolma ve sarmalarda kullanılır.
Çörekotu: Çöreklerde ve ekmeklerin üzerine pişirilirken serpilir. Salatalarda da çörekotu kullanılabilir.
D
Defne: Çeşitli balık, et, kümes ve av hayvanlarının etlerinden yapılan yemeklerde, soslarda ayrıca bazı turşu ve konservelerde kullanılır.
Dereotu: Maydonozdan sonra en çok kullanılan taze ot. Sindirimi kolaylaştırıcı bir bitkidir. Birçok salata ve zeytinyağlı yemeklerde kullanılır.
Dolmalık Fıstık: Özellikle dolma içlerinde kullanılır.
F
Frenk fesleğeni: Nanegillerden tropik kökenli bir ot. Domatesle mükemmel bir uyumu vardır. Patlcan ve biberli yemeklerle de önerilir. Sarmısakla birleştiğinde biberli bir tat kazanır.
Frenk maydanozu: Yerli maydanozun kıvırcık yapraklısı. Kokusu daha hafiftir. Süslemeye çok uygundur.
H
Hardal: Bu bitkinin tohumu un durumuna getirilir ve sirkeyle karıştırılarak macun kıvamında bir karışım yapılır. Izgara etlerin yanında ve bazı soslarda kullanılır.
Haşhaş Tohumu: Haşhaş bitkisinin tohumudur. Mavi-siyah veya beyaz renkte olur. Ekmek, çörek, börek gibi fırın ürünlerinde kullanılır.Ayrıca kavrularak salata, kanape ve sebze yemeklerine de katılır.
Hintcevizi: Bir diğer adı müskat'tır. Beşamel sos ve benzerleri ile peynirli yemeklerde kullanılır. En ince rendeden çekilir. Acımsı tadından ötürü çok küçük miktarlarda kullanılmalıdır.
K
Karabiber: Kuru ve siyah tanelerinin baharlı ve acı bir tadı vardır. Hemen hemen her türlü yemekte bütün veya toz durumda kullanmak mümkündür.
Kakule: Sıcak iklimlerde yetişen kakulenin tohumları küçük ve beyazımsı renktedir. İştah açıcı ve mide bozukluklarını giderici özelliği vardır. Bu nedenle hem baharat, hem de ilaç olarak kullanılır.
Karanfil: Bu bitkinin koyu renkli, küçük çivi biçimindeki tomurcukları kurutulur ve öğütülerek toz haline getirildikten sonra veya dövülmeden tane olarak kullanılır. Kompostolarda, bazı tatlılarda, şerbetlerde, keklerde, dondurmalarda, soğanla birlikte bazı yahnilerde kullanılır. Elma ile ilginç bir uyumu vardır.
Kerbel: Bir maydanoz türüdür. Salatalarda kullanılır.
Kereviz: Kökleri ve yaprakları sebze olarak kullanılan bir bitkidir. Genel olarak pişirilerek yenir. Bazı yerlerde yaprakları çiğ olarak da kullanılmaktadır.
Kekik: Etlerde, ızgaralarda, sebzelerde ve balıklarda kullanılır. Özellikle çorbalarda nane gibi kekik de bol kullanılır.
Kimyon: Genel olarak toz halinde kullanılmaktadır. Türk mutfağında, köftelerde, bazı et yemeklerinde ve sucuk yapımında kullanılır.
Kişniş: Kişniş genellikle şuruplarda kullanılmaktadır. Kişniş şekeri pastacılıkta ve bazı et yemeklerinde de kullanılmaktadır. Bitkinin yaprak ve filizleri de çorba ve salatalara doğranarak yenir.
Köftebaharı: Köftelerde kullanılır.
Köri: Kimyon, biber, zerdeçal, kişniş, karanfil, kakule, zencefil, hintcevizi, demirhindi ve acı kırmızı biberden oluşan bir baharat karışımıdır.
Kuru Tarhun: Tazesinin kullanıldığı her yerde kullanılır.
Kuşüzümü: Pilav, dolma içleri ve bazı tatlılarda kullanılır.
M
Maydanoz: Her türlü salata ve yemekte kullanılır. Kök maydanozda ıtırlı bir yağ bulunduğundan bazı soslarda ve yemek sularında bu köklerden yararlanılmaktadır.
Melisotu: Salata veya taze meyveler ile kullanılır.
Mercanköşk: Kekiğe çok yakın bir ottur. Salatalardan başka et yemeklerinde, sebzelerle de kullanılır. Genellikle yemeğe pişmesine yakın konur. Sindirimi kolaylaştırıcı bir etkisi olduğundan, av etleri gibi sindirimi zor yemeklerde mutlaka kullanılır.
Miskotu: Kaz, ördek, yılanbalığı gibi yağlı yiyeceklerde ve yahnilerde kullanılır.
Muskat: (küçük hindistancevizi) Kullanılan kısmı tohumudur. Itırlı bir tada ve kokuya sahip olan muskat çok sert olduğundan rendelenmiş olarak da satılır. Antiseptik, iştah açıcı, mide ve kalbi kuvvetlendirici ve safra taşlarının erimesine yardımcı özellikleri vardır.
N
Nane: Çorbalardan sebzelere kadar birçok yemekte kullanılır. Etlerden koyun ve kuzuya konulur.Ayrıca genellikle salatalarda da kullanılır.
P
Pul Kırmızı Biber: Acı taze biberlerin kurutulup pul haline getirilmesi ile yapılır.
R
Rezene: Anason kokulu bir ot. Yaprakları dereotuna benzeyen, kökü de sümbül soğanını andıran bu bitkinin yemeği ve salatası yapılır.
Roka: Yaprakları turp yaprağına benzeyen bir bitkidir. Salata olarak veya tava ve ızgarada pişirilmiş balık yemekleriyle birlikte yenir. Ayrıca, servis tabaklarının süslemesinde de kullanılır.
S
Safran: Safran, kullanıldığı yemeğe sapsarı bir renk verir. Keskin ve hafif acımsı bir tadı vardır. Bazı balık ve deniz mahsulleri yahnilerinde, pilavlarda ve sütlü, pirinçli tatlılarda kullanılır. Zeytinyağında ise hiç erimez. Ayrıca safrandan zerde adı verilen bir tatlı da yapılır.
Sumak: Toz haline getirilerek kullanılmaktadır. Ekşimsi bir tadı vardır. Kebaplara ve bazı salatalara ekşilik vermek için kullanılır.
Susam: Simit ve benzer çeşitli hamurlu yiyeceklerde ya da tahin yapmında kullanılır.
T
Tarçın (çubuk):Bazı pasta, kek, bisküviler ve sütlü tatlılarda ayrıca boza, salep gibi içeceklerde kullanılmaktadır.
Tarhun:Bazı soslarda, salçalı et yemeklerde, soslarda, yumurtalarda ve salatalarda kullanılır.
Tatlı Kırmızı Toz Biber: Tatlı kırmızı biberlerin kurutulup toz haline getirilmesiyle elde edilir. Pek çok yemekte kullanılır.
Tere: Bu bitkinin yaprakları genellikle salata olarak yenir. Servis tabakların süslenmelerinde de kullanılır.
Toz Tarçın: Çubuk tarçının kullanıldığı her yerde kullanılır.
V
Vanilya: Meksika kökenli bir baharat. Pastacılık ve şekercilikte krema, kek, dondurma, komposto, poşe meyveler ve sütlü tatlıları lezzetlendirmek için kullanılır.
Y
Yenibahar: Kullanılan kısmı meyvesidir. İştah açıcı, gaz söktürücü ve kabıza karşı etkilidir. Mutfakta ise etli yemeklerde, köfte, sosis, çeşitli tatlı ve dolmalarda kullanılır.
Z
Zencefil: Bir bitkinin toprak altında kalan gövdesinin kurutulmasıyla elde edilir. Genellikle şerbet ve meşrubat yapımında kullanılmaktadır.
Zerdeçal: Yaprakları sivri uçlu, çiçekleri sarı renkte bir bitkidir. Et, balık, yumurtalı yemeklere katılır. Ayrıca kimi zaman safranın yerine de kullanılmaktadır.
|Baharatlar ve Kullanım Alanları |
Adaçayı : Ballıbabagillerden kokulu bir bitkidir. Ege bölgesinde, çay yapılan bir aromalı ot. Avrupa ülkelerinin mutfaklarında kızarmış patateslerin, hamurlara koyulan yağların kokulandırılmasında, salamuralarda, etlerin dinlendirilmesinde kullanılır. Anason : Anayurdu Mısır olan anason, maydanozgillerden bir bitkinin küçük, yeşilimsi, taylı ve baharlı bir tohumudur. Hamur işlerinde, gevreklerde, çöreklerde kullanılır.
Ardıç : Kozalaklılardan, yaz, kış yapraklarını dökmeyen, güzel kokulu, siyahımsı, yuvarlak yemişleri bulunan bir ağaççıktır. Kümes hayvanlarının etlerinin pişirilmesinde ve dinlendirilen etlerde kullanılmaktadır.
Biberye: Sert, kahverengimsi sarı renkli bir tohumdur. Öğütülmüş olarak turşularda, çorbalarda, soslarda, güveçlerde ve et yemeklerinde kullanılır.
Çemenotu : Sert, kahverengimsi sarı renkli bir tohumdur. Öğütülmüş olarak turşularda, çorbalarda, soslarda, güveçlerde ve et yemeklerinde kullanılır
Çörekotu : Çöreklerde ve ekmeklerin üzerine pişirilirken serpilir. Salatalarda da çörekotu kullanılabilir.
Defne : Çeşitli balık, et, kümes ve av hayvanlarının etlerinden yapılan yemeklerde, soslarda ayrıca bazı turşu ve konservelerde kullanılır.
Dereotu : Maydonozdan sonra en çok kullanılan taze ot. Sindirimi kolaylaştırıcı bir bitkidir. Birçok salata ve zeytinyağlı yemeklerde kullanılır.
Dolmalık Fıstık : Özellikle dolma içlerinde kullanılır.
Maydanoz : Her türlü salata ve yemekte kullanılır. Kök maydanozda ıtırlı bir yağ bulunduğundan bazı soslarda ve yemek sularında bu köklerden yararlanılmaktadır.
Melisotu : Salata veya taze meyveler ile kullanılır.
Mercanköşk : Kekiğe çok yakın bir ottur. Salatalardan başka et yemeklerinde, sebzelerle de kullanılır. Genellikle yemeğe pişmesine yakın konur. Sindirimi kolaylaştırıcı bir etkisi olduğundan, av etleri gibi sindirimi zor yemeklerde mutlaka kullanılır.
Miskotu : Kaz, ördek, yılanbalığı gibi yağlı yiyeceklerde ve yahnilerde kullanılır.
Muskat : (küçük hindistancevizi) Kullanılan kısmı tohumudur. Itırlı bir tada ve kokuya sahip olan muskat çok sert olduğundan rendelenmiş olarak da satılır. Antiseptik, iştah açıcı, mide ve kalbi kuvvetlendirici ve safra taşlarının erimesine yardımcı özellikleri vardır.
Nane : Çorbalardan sebzelere kadar birçok yemekte kullanılır. Etlerden koyun ve kuzuya konulur.Ayrıca genellikle salatalarda da kullanılır.
Pembebiber : Özellikle soslarda, et ve balık yemeklerinde kullanılır.
Pimpinel : Bir anason türüdür. Genellikle çorba, sebze ve balık yemeklerinde kullanılır.
Pul Kırmızı Biber : Acı taze biberlerin kurutulup pul haline getirilmesi ile yapılır.
Rezene : Anason kokulu bir ot. Yaprakları dereotuna benzeyen, kökü de sümbül soğanını andıran bu bitkinin yemeği ve salatası yapılır.
Safran : Safran, kullanıldığı yemeğe sapsarı bir renk verir. Keskin ve hafif acımsı bir tadı vardır. Bazı balık ve deniz mahsulleri yahnilerinde, pilavlarda ve sütlü, pirinçli tatlılarda kullanılır. Zeytinyağında ise hiç erimez. Ayrıca safrandan zerde adı verilen bir tatlı da yapılır.
Sumak : Toz haline getirilerek kullanılmaktadır. Ekşimsi bir tadı vardır. Kebaplara ve bazı salatalara ekşilik vermek için kullanılır.
Susam : Simit ve benzer çeşitli hamurlu yiyeceklerde ya da tahin yapmında kullanılır.
Tarçın (çubuk) : Bazı pasta, kek, bisküviler ve sütlü tatlılarda ayrıca boza, salep gibi içeceklerde kullanılmaktadır.
Tarhun : Bazı soslarda, salçalı et yemeklerde, soslarda, yumurtalarda ve salatalarda kullanılır
Roka : Yaprakları turp yaprağına benzeyen bir bitkidir. Salata olarak veya tava ve ızgarada pişirilmiş balık yemekleriyle birlikte yenir. Ayrıca, servis tabaklarının süslemesinde de kullanılır.
Tatlı Kırmızı Toz Biber : Tatlı kırmızı biberlerin kurutulup toz haline getirilmesiyle elde edilir. Pek çok yemekte kullanılır.
Tere : Bu bitkinin yaprakları genellikle salata olarak yenir. Servis tabakların süslenmelerinde de kullanılır.
Toz Tarçın : Çubuk tarçının kullanıldığı her yerde kullanılır.
Vanilya : Meksika kökenli bir baharat. Pastacılık ve şekercilikte krema, kek, dondurma, komposto, poşe meyveler ve sütlü tatlıları lezzetlendirmek için kullanılır.
Yenibahar : Kullanılan kısmı meyvesidir. İştah açıcı, gaz söktürücü ve kabıza karşı etkilidir. Mutfakta ise etli yemeklerde, köfte, sosis, çeşitli tatlı ve dolmalarda kullanılır.
Zencefil : Bir bitkinin toprak altında kalan gövdesinin kurutulmasıyla elde edilir. Genellikle şerbet, meşrubat ve likör yapımında kullanılmaktadır.
Zerdeçal : Yaprakları sivri uçlu, çiçekleri sarı renkte bir bitkidir. Et, balık, yumurtalı yemeklere katılır. Ayrıca kimi zaman safranın yerine de kullanılmaktadır.
Karabiber : Kuru ve siyah tanelerinin baharlı ve acı bir tadı vardır. Hemen hemen her türlü yemekte bütün veya toz durumda kullanmak mümkündür.
Kakule : Sıcak iklimlerde yetişen kakulenin tohumları küçük ve beyazımsı renktedir. İştah açıcı ve mide bozukluklarını giderici özelliği vardır. Bu nedenle hem baharat, hem de ilaç olarak kullanılır.
Karanfil : Bu bitkinin koyu renkli, küçük çivi biçimindeki tomurcukları kurutulur ve öğütülerek toz haline getirildikten sonra veya dövülmeden tane olarak kullanılır. Kompostolarda, bazı tatlılarda, şerbetlerde, keklerde, dondurmalarda, soğanla birlikte bazı yahnilerde kullanılır. Elma ile ilginç bir uyumu vardır.
Kerbel : Bir maydanoz türüdür. Salatalarda kullanılır.
Kereviz : Kökleri ve yaprakları sebze olarak kullanılan bir bitkidir. Genel olarak pişirilerek yenir. Bazı yerlerde yaprakları çiğ olarak da kullanılmaktadır.
Kekik : Etlerde, ızgaralarda, sebzelerde ve balıklarda kullanılır. Özellikle çorbalarda nane gibi kekik de bol kullanılır.
Kimyon : Genel olarak toz halinde kullanılmaktadır. Türk mutfağında, köftelerde, bazı et yemeklerinde ve sucuk yapımında kullanılır.
Kişniş : Kişniş genellikle şuruplarda ve likörlerde kullanılmaktadır. Kişniş şekeri pastacılıkta ve bazı et yemeklerinde de kullanılmaktadır. Bitkinin yaprak ve filizleri de çorba ve salatalara doğranarak yenir.
Köftebaharı : Köftelerde kullanılır.
Köri : Kimyon, biber, zerdeçal, kişniş, karanfil, kakule, zencefil, hintcevizi, demirhindi ve acı kırmızı biberden oluşan bir baharat karışımıdır.
Kuru Tarhun : Tazesinin kullanıldığı her yerde kullanılır. Kuşüzümü : Pilav, dolma içleri ve bazı tatlılarda kullanılır.
Damla Sakızı: Bazı sütlü tatlılarda, muhallebilerde, aşure de ve dondurma yapımında kullanılır.
Sarımsak: Yemeklerde, buğulamalarda, dolmalarda, köftelerde, soslarda, kavurmalarda, çorbalarda kullanılır.
Kapari: Turşu halinde buğulamalarda, salatalarda kullanılır.
Fesleğen: Et yemeklerinde, salatalarda kullanılır.
|Baharatlı Balık |
MALZEMELER
2 adet levrek(küçük boy-yaklaşık 300 gram/adet)
3 adet soğan (orta boy)
2.5 fincan zeytinyağı
½ bardak limon suyu
1 demet maydanoz
5 diş sarımsak
1 su bardağı tahin
1 su bardağı dövülmüş ceviz içi
Tuz
Karabiber
Yeni bahar
Tarçın
YAPILIŞ TARİFİ
Levreklerin üstünü çizin, içini ve üstünü limonlayıp, tuzlayıp 15 dakika
kadar oda sıcaklığında bekletin. Bilahare levrekleri yağlanmış tepsiye dizip
160-180 dereceye ayarlanmış fırında 20 dakika pişirin. Sonra balıkların
derisini ve kılçıklarını ayıplayıp çok küçük parçalara doğrayın.
Çok ince doğranmış soğanları yağda kavurun (yakmayın). İnce doğranmış
maydanoz ile ince döğülmüş sarmısağı ilave edip kavurmaya devam
edin.Kavrulmuş karışıma limon suyu, tahin, dövülmüş ceviz, karabiber,
bolca yenibahar ve kararınca tuz ilave edin. Karışımı bir kaba alıp balık
etini ilave edin ve iyice karıştırın. Düz tabaklara balık şekli vererek
yerleştirin.
Soğuk servis yapılır.
|Baharatlı Balık (Lübnan) |
Malzemeler
2 adet levrek(küçük boy-yaklaşık 300 gram/adet)
1 su bardağı dövülmüş ceviz içi
3 adet soğan (orta boy)
1 su bardağı tahin
2.5 fincan zeytinyağı
5 diş sarımsak
½ bardak limon suyu
Tarçın
1 demet maydanoz
Yeni bahar
Karabiber
Tuz
Yapılışı
Levreklerin üstünü çizin, içini ve üstünü limonlayıp, tuzlayıp 15 dakika kadar oda sıcaklığında bekletin. Bilahare levrekleri yağlanmış tepsiye dizip 160-180oC’a ayarlanmış fırında 20 dakika pişirin. Sonra balıkların derisini ve kılçıklarını ayıplayıp çok küçük parçalara doğrayın.
Çok ince doğranmış soğanları yağda kavurun (yakmayın). İnce doğranmış maydanoz ile ince döğülmüş sarmısağı ilave edip kavurmaya devam edin.Kavrulmuş karışıma limon suyu, tahin, dövülmüş ceviz, karabiber, bolca yenibahar ve kararınca tuz ilave edin. Karışımı bir kaba alıp balık etini ilave edin ve iyice karıştırın. Düz tabaklara balık şekli vererek yerleştirin.
Soğuk servis yapılır.
|BAKLA AŞI (Hatay) |
Malzemeler:
Kuru bakla
sarımsak
tahin
maydanoz
biber
zeytinyağı
limon suyu
kimyon
tuz.
Yapılışı:
1.Bir gün önceden ıslatılmış baklalar, yumuşayıncaya kadar haşlanır.
2.Bu baklalar, sarımsak ve tuzla ezildikten sonra, tahin eklenir ve ezmeye devam edilerek macunlaşması beklenir.
3.Tabaklara yayılır.
4.Üzerlerine ince kıyılmış biber ve maydanoz, serpilir. Tuz ve kimyon ekilir.
5.Zeytinyağı ve limon suyu gezdirilerek tüketime hazır hale getirilir.
|Bakla Ezmesi |
2 su bardağı kuru bakla
Yarım çay bardağı zeytinyağı
3 diş sarımsak
1 çay bardağı tahin
Yarım çay kaşığı kimyon
Yarım demet dereotu
1 er çay kaşığı kekik pulbiber
Baklaları bir kaba alıp üzerini geçecek kadar su ekleyin ve 1 gece bekletin. Ertesi gün iyice yumuşayıncaya kadar haşlayın. Mutfak robotundan geçirerek püre haline getirin. Sarımsakları rendeleyerek bakla püresine ekleyin. Tahin, kimyon, tuz ve zeytinyağını da ilave edin ve iyice karıştırarak servis tabağına alın. Üzerine pul biber ve kekik serpiştirin. Dereotu ile süsleyerek servis yapın.

