İki Güç
13 Nisan Cuma gününe yani iki hükümet arasında imzalanan Hayırlı Cuma Antlaşması’na kadar Limerick’teki iki güç tokluk noktasına ulaştı. Bir tarafta İngiliz ordusu vardı. Robert Byrne’nin soruşturması için ek olarak 100 polis getirtilmişti. Sarsfield Köprüsü’nde bir zırhlı araç ve ‘Scotch and Soda’ lakaplı bir adet tankın da aralarında bulunduğu önemli askeri güçler bulunmaktaydı. Askeri kontrol bölgesine giden yollar dikenli teller ile çevriliydi. Ordu aynı zamanda talep edilen birkaç iznin verilmesinde herhangi bir isteksizlik göstermemeye dikkat ediyordu.
Sömürge gücüne karşı, Sinn Fein’in aktif desteğiyle de olsa Limerick’teki örgütlü emeğin gücünü tam anlamıyla görmek mümkündü. Sadece en büyük kömür tüccarları (RIC’in koruması ile) Grev Komitesi’ne karşıydı ve bu prensipten ziyade kişisel çıkar meselesiydi. Topluluğun diğer tüm bölümleri Grev Komitesi’nin kurallarını kabul ettiler. Birahaneler kapatıldı ve iki hafta boyunca kapalı kaldılar. Şüphesiz ki bu durum, suçların azalmasına katkıda bulundu. Öte yandan Hayırlı Cuma akşamına kadar, sinemanın açılıp elde edilen kârın grev fonu haline getirilmesine izin verildi. Limerick avukatları ve mahkeme görevlileri katılmayı reddettiği için Bruff Quarter oturumları ertelendi. Limerick domuz alıcıları Nenagh ve Athlone’un fuarlarından kaçmıştı. Mahalle çiftçileri, Lansdowne krema ve koyu süt fiyatlarının galon başına 1 şiline düştüğünü ve Sovyetler’in perakende fiyatlarını perakende başına 4 peni uyguladığını kabul ediyorlardı. Cronin’e göre Britanya ordusu da etkilenmişti: İşçilerin şehre izinsiz olarak girip çıkmasına müsamaha gösteren bir İskoç alayı eve gönderilmek zorunda kaldı.
Daha şimdiden iki güç arasında bir deneme duruşması olmuştu. Griffin, 17 Nisan’da, Messrs Cleeve’e sunmayı reddettiği şartları, bağlı kuruluşları ve müşterileri adına Limerick Ticaret Odası’na sundu. Oda (bahsi geçen firmadaki Francis Cleeve de dahil olmak üzere) şartları Grev Komitesi’ne havale etti. O, vatandaşlara bir bütün olarak çağrıda bulundu ve bazı sorumsuz kişilerin, kendisini, izin sistemini halka empoze etmeye zorladığını söyledi. Grev Komitesi ise atılan adımda istekli olmadıklarını ve askeri yetkililerin kendilerine alternatif bırakmadıklarını belirtti. İlerleyen günlerde başkalarının izin sistemine maruz kalmasını engellemek için taşınmaktan başka bir seçenekleri yoktu. Komite’nin bu ifadeleri şehrin din adamlarınca da bağımsız bir biçimde desteklendi. Bu destekçiler arasında izin sistemini haksız ve düşüncesiz olarak niteleyen ve bu sistemi açıkça kınayan ve askeriyenin Robert Byrne’nin cenazesindeki hareketlerini eleştiren Piskopos Dr. Hallinan da vardı. 20 Nisan’daki Paskalya Bayramı’nda konumlarını korudular ve örnek teşkil eden disiplin anlayışlarından ötürü Limerick vatandaşlarını tebrik ettiler. O akşam Belediye Başkanı O’Mara, oy birliğiyle halka açık bir toplantı düzenledi, sıkı yönetimin sona ermesini ve tüm gıdaların Grev Komitesi’ne teslim edilmesini talep eden kararlar alındı.
Meselelerin böylece kalması mümkün değildi. Ya grevciler ya da Britanya hükümeti kazanmalıydı (ancak herhangi bir uzlaşma, pratikte, sadece iki taraftan birinin zaferi anlamına gelecekti) ya da tüm mücadele, İrlanda işçi sınıfının bir devlet gücünü aradığı bir hale bürünecekti.
Son olası yönde kesin olarak ilerleme demir yolu çalışanları tarafından sağlanmalıydı. Bu işçiler, grev için yoğun bir şekilde destekte bulundular. Grev Komitesi’nin izin verdiği durumlar ve askeri koruma altına alınan durumlar dışında Limerick için yük taşımayı reddettiler. Bu hareketi, tam ölçekli bir demir yolu grevine doğru genişletmeleri bekleniyordu. Cronin, grev çağrısı yapıldığı an böyle bir hamle beklemişti. Hayırlı Cuma günü, umutlarını bir kez daha dile getirdi. Grev Komitesi delegeleri, grevin yaygınlaştırılması çağrısına verilen olumlu yanıtları bildiriyordu.
İşçileri geride tutan şey ise İrlandalı İşçi Partisi’nin Ulusal Yürütmesi ve İşçi Sendikaları Kongresi’nin hareketsizliğiydi. Kısmen hantal doğasından ötürü (üyeleri ülkenin dört bir yanından çekilmişti. Mevcut Başkanı, Thomas Cassidy, Derry’deydi ve içinde daimi bir komite zorunluluğu da yoktu), kısmen de grevin Limerick’le telekomünikasyon yollarını kesmiş olmasından ötürü, yönetim grevi derhal tartışamıyordu. 16 Nisan Çarşamba günü, Dublin üyeleri, parti kongresi hazinedarı Thomas Johnson’ı Limerick’e gayriresmi olarak göndermeyi kabul etti. Dahası, iki grevcinin şehirdeki durumla alakalı bir rapor getirmelerinden sonra ertesi gün için yürütmenin tamamına bir toplantı çağrısında bulundular.
Bu toplantı, grevin, işçilerin temel seyahat hakkıyla ilgili olduğunu ve dünyanın genelindeki çalışanlara ve insanlara yardım çağrısında bulunduğunu deklare etmiş oldu. Ancak herhangi bir öneride bulunulmadı veya grevin genişletilmesi için çağrı yapılmadı. Bu, Paskalya hafta sonunun başlangıcıydı, ertesi gün de Hayırlı Cuma idi ve Paskalya Pazartesi günü, hem Cassidy hem de etkili olan Manifaturacılar Sendikası’nın lideri O’Lehane, kendi birlikleri için toplantılar düzenledi.
Böylece yürütme, 22 Haziran salı gününe kadar aktif olmama kararı aldı. Bununla birlikte, cumartesi gününün İşçinin Sesi gazetesi, Sovyet’te son anda baskıya yetiştirilen bir rapor ile birlikte diğer işçilere grevin acısını paylaşma çağrısında bulundu. Bu arada grevi zayıflatmak için eğilimler de gelişiyordu.
Yazar: D.R. O’Connor Lysaght
Çevirmen: Özgenur İpekçi, İlker Aydın, Saffet Yalçın, Umut Devrim Çelik