Yıldızlar böyle söylüyor.
Samanyolu Galaksisi bir zombi mi? Hayır, pek değil. Diğer galaksilerin beyinlerini yemiyor. Fakat yeniden parıldamadan önce bir kez ölmüştü. Bu, Japon bilim insanlarının galaksimizdeki yıldızların kimyasal bileşimlerine baktıklarında gördükleri şeydir.
Samanyolu’nun büyük bir alanında, yıldızlar kimyasal bileşimlerine göre iki ayrı popülasyona bölünebilir. Birinci grupta α elementi olarak bilinen oksijen, magnezyum, silikon, kükürt, kalsiyum ve titanyum daha fazladır. İkincisinde α elementleri daha azdır, demir daha fazladır.
Bu iki ayrı popülasyonun varlığı, oluşum aşamalarında farklı bir şeylerin gerçekleştiğini ifade eder. Fakat bunun ne olduğu çok açık değil.
Tohoku Üniversitesi’nden Astronomer Masafumi Noguchi, yaptığı modellemenin bu soruya cevap olduğunu düşünüyor. İki farklı yıldız popülasyonu, yıldız oluşumunun birbirinden farklı iki periyotta oluştuğunu ifade ediyor.
Noguchi, 10 milyar yıllık bir dönemde Samanyolu Galaksisi’nin evrimini modelledi… Başlangıçta, büyük galaksiler için soğuk akış modelini düşündü, bu da büyük galaksilerin iki aşamada yıldız oluşturduğunu öne süren bir modeldi. Noguchi, yıldızların kimyasal bileşiminden dolayı bunun Samanyolu için de geçerli olduğuna inanıyor.
Çünkü yıldızların kimyasal bileşimleri, oluşturdukları gazlara bağlıdır. Evrenin başlangıcında henüz ağır metaller yıldızların içinde bulunmuyordu ta ki yıldızlar süpernovaya dönüşene kadar.
Noguchi’nin modeline göre ilk aşamada, galaksi dışarıdan soğuk gazları alıyor. Bu gazlar, ilk yıldızları oluşturmak için birleşiyor.
Kozmik olaylar için oldukça kısa bir zaman dilimi olan 10 milyon kadar yıl sonra, bu yıldızlardan bazıları Tip II süpernovada ölüyor. Bu olay, α elementlerini yayıyor ve yeni yıldızlar için de birleştiriyor.
Ancak modele göre, 3 milyar yıl sonra işler biraz bataklığa doğru gitmeye başlıyor…
7 milyar yıl önce şok dalgaları ortaya çıktığında ve gazları yüksek sıcaklıklara çıkardığında, gazlar durmaya başladı ve yıldızların oluşması son buldu. Yaklaşık 2 milyar yıl aradan sonra, ikinci bir süpernova turu gerçekleşti. Bu süpernovada, demirin yıldızlararası ortama yayıldığı görülür. Gazlar, yeniden yıldız oluşturacak kadar soğuduğunda bu yıldızlar, önceki yıldız nesline göre daha fazla demir içerir. Bu ikinci nesil, yaklaşık 4.6 milyar yaşında olan Güneşimizi içerir.
Noguchi’nin modeli, Samanyolu ile aynı büyüklükte olan komşu galaksimiz Andromeda hakkındaki araştırmalarla da turarlıdır. 2017 yılındaki bir araştırmaya göre Andromeda’da iki farklı zaman diliminde yıldız oluşumuna rastlandığı ortaya çıktı.
Model tutulursa, galaksilerin evrim modellerinin gözden geçirilmesi gerektiği anlamına gelebilir. Daha küçük galaksiler sürekli yıldız oluşumu yaşarken, belki de “ölü bir dönem” yalnızca büyük galaksilerin başından geçmiştir.
Eğer bu gözlemler doğrulanırsa, galaksimize kim Frankestein adını verecek? 🙂
kaynak:
https://www.sciencealert.com/milky-way-star-formation-two-generations-cold-flow-accretion-model-noguchi