Lyle Prouse hikayeyi birçok kez anlattı, muhtemelen birkaç yüz. Güzel bir hikaye. Ve o iyi bir hikaye anlatıcısı – her zaman öyleydi, diyor karısı Barbara. Her tekrarlamaya aynı satırda ve masalları baskı altında paylaştığını belirten huysuz bir teslimatla başlar.
“Sarhoş olduğu için tutuklanan, yargılanan ve hüküm giymiş ilk pilotum. Federal hapishaneye gittim ve mahkum numaram 04478-041 idi. ”
Northwest Airlines Flight 650 ve sarhoş kokpit ekibi 30 yıl önce manşetlere çıktı. Jay Leno gibi gece geç saatlerde komedyenlerin hareketlerini körükledi: “Kuzeybatıya uçuyorsanız ve içecek arabasını bulamıyorsanız, kokpiti kontrol edin.”
8 Mart 1990 sabahı Kuzey Dakota’da Fargo’da başlayan rezil uçuşun kaptanıydı. 29 yıl sonra Gürcistan’daki evinde benimle konuşurken, karanlıkta olduğunu ve ufukta sadece bir ışık parıltısı olduğunu hatırlıyor. Bir gece önce, Fargo’daki Red Nehri’nin hemen karşısında, Minnesota, Moorhead’deki Speak Easy Restaurant and Lounge’da Birinci Subay Robert Kirchner ve Uçuş Mühendisi Joseph Balzer’e katılmıştı. “Bir sürahi bira sipariş edildi, ama bir rom ve kola sipariş ettim,” Prouse yazdı Son Yaklaşım, 2011 anısına. “Kaldığım ve sarhoş olmaya hiç niyetim yoktu, ne de bildiğim kadarıyla. Üçlünün niyetleri ne olursa olsun, daha sonra mahkemede gece sonunda Prouse’ün ekip arkadaşlarının yedi sürahi siparişi verdiği ve 17 rom ve kok ürettiği tespit edildi.
Federal Havacılık İdaresi düzenlemeleri, bir pilotun 0.04 veya daha fazla kan veya nefes alkol konsantrasyonuna sahip olamayacağını, bu da ABD’de sürüş için yasal sınırın yarısı olduğunu söylüyor. FAA’nın dediği gibi pilotların bir uçağı çalıştırdıktan sonraki sekiz saat içinde alkol içmelerine izin verilmiyor – “şişeden gaza”. Kuzeybatı’da kural 12 saatti.
Pilotlar havaalanına saat 5:30 da geldiler. Bardaki biri havaalanı yetkililerini devirmişti. Yerel bir FAA ajanı Prouse ve Kirchner ile kısaca konuşarak sekiz saatlik kuralı hatırlattı ama başka bir şey söylemedi.
Kuzeybatı uçuşu 650, Minneapolis-St. 58 yolculu Paul planlandığı gibi havalandı. Uçak Minneapolis’e güvenli bir şekilde indi. Mürettebat uzaklaştı ve Kuzeybatı şirket yetkililerini, havaalanı polislerini ve jet yolunun sonunda bekleyen birçok FAA ajanını görünce, Prouse “Bitti” diye düşündü.
Uçuştan iki saat sonra kandaki alkol içeriği yasal sınırın üç katı olan 0.128 idi. O günkü olayların tam akışı hakkındaki hafızası bulanık, ancak ne hissettiğini açıkça hatırlıyor. “İnanılmaz yenilgi, utanç, utanç” diyor. “Ve nihailığı.” Kafasında bir daha asla uçmayacağı sorusu yoktu. Bir deniz savaş pilotu ve Vietnam emektarı, kendi sözleriyle havacılık tarihindeki en büyük parya haline geldi.
Ancak son değil: Geçen yaz, United Airlines uçuştan önce içmesiz süresini, sekiz haftadan 12 yıla, federal yönetmeliklerin gerektirdiğinden daha uzun bir süre uzattı, iki havayolundan üç pilot bir hafta içinde zehirlenme nedeniyle tutuklandıktan sonra. FAA tarafından sağlanan istatistikler, 2017’den bu yana üç yıl içinde 2009 ve 2016 arasındaki zamana kıyasla yasaklı uyuşturucular için pozitif test eden pilot sayısında kayda değer bir artış olduğunu göstermektedir. Geçen yıl alkol ihlali sayısı – toplam 23 – Son on yıl.
Pilotlar son derece dikkatli bir gruptur. Yıllık fiziksel sınavlara, düzenli performans değerlendirmelerine ve rastgele taramalara tabi tutulurlar. Bu inceleme, meslekte madde bağımlılığı insidansının düşük olduğunu göstermiştir. Atlanta’da bir aeromedik nöropsikolog olan Dr. David Prewett, “Nispeten az sayıda pilot alkol veya uyuşturucu sorunu ile özdeşleşiyor” diyor. 2018’de FAA, pilotları kurtarmak için yaklaşık 1.200 özel tıbbi sertifika yayınladı – tüm aktif ABD pilotlarının yaklaşık yüzde 0.2’si. Bununla birlikte, Prewett, çoğunlukla alkol olmak üzere madde kötüye kullanımı ile mücadele eden gerçek pilot sayısının muhtemelen daha yüksek olacağını söylüyor – muhtemelen genel ABD nüfusu ile aynı. ‘De yayınlanan bir araştırmaya göre JAMA Psikiyatrisi, Yetişkin Amerikalıların yüzde 12,7’si alkol kullanım bozukluğu için tanı ölçütlerini karşılamaktadır.
Alkol kullanım bozukluğunun pilotlar arasında genel popülasyondan daha yüksek olduğunu gösteren hiçbir kanıt yoktur, ancak Prewett, onu destekleyen istatistikler olmadan ticari pilotların hastalığa daha duyarlı olduğunu iddia etmektedir. Bir faktör pilot kişiliktir, 25 yıldır üzerinde çalıştığı bir konudur. Pilotlar son derece rekabetçi olma eğilimindedir. Korku ve ikinci tahmin duygularını bloke etmek için “bağlanma ve kaygıyı kontrol etme” konusunda mükemmeldirler. Bu, uçarken iyi bir şeydir, ancak aynı zamanda bağımlılığın uyarı işaretlerini de hafife almasını sağlar.
Bu dış faktörlere ekleyin. Uluslararası uçan pilotlar genellikle sirkadiyen ritminin bozulmasıyla mücadele ederler ve uyumalarına yardımcı olmak için alkole yönelirler. “Ve sonra bir sopayla avlamaya giden ve hiçbir şeyden korkmayan Lyle Prouse gibi çiğneme derisi, tükürük çivili bir deniz pilotu alıyorsunuz,” diyor Prewett. “Erken uyarı işaretlerine doğru yaklaştı.”
Dönüm noktası
Lyle Prouse, Atlanta’nın yaklaşık 25 mil güneydoğusunda, yedi dönümlük ormanlık bir arsa üzerinde beyaz bir çiftlik evinde yaşıyor. 81 yaşında, bir Deniz’in güçlü yapısı ve çevik hareketleri hala var. Comanche mirasına bir övgü olarak beyaz saçlarını uzun bir at kuyruğu, parmağında turkuaz bir yüzük ve bileğinin etrafında gümüş bir bilezik takıyor. Cildi bütün yaz bahçesinde çalışmaktan karanlık, parlak ela gözleriyle keskin bir kontrast.
İki eliyle büyük bir kupa tutan aile odası masasında oturuyor. Yanında 56 yaşındaki eşi Barbara var. Uzun boylu ve yumuşak konuşulmuş, titizlikle bakımlı sarı saçlı. Kara laboratuvar karışımı olan köpekleri Micki ve kısmen sıçan terrier olan Murphy yere yerleşti.
Prouse’un pilot olarak son uçuşu olduğunu düşündüğü şeyden eve döndükten bir gün sonra, Atlanta’nın güney tarafında bir bağımlılık tedavi merkezi olan Anchor Hospital’a girdi.
Yaşamları baş aşağı olmak üzereyken Barbara, Lyle’yi hastaneye bırakırken rahatlama hissettiğini hatırlar. “Elbette onun uğruna mutlu değildim” diyor. “Ama bunun bir dönüm noktası olduğunu biliyordum.” Kocası her zaman zor bir içiciydi, ama bir problemi olup olmadığından emin değildi. Şimdi yaptığı belliydi.
Takip eden aylarda, Prouse zihinsel bir düşüşe ulaştı. “51 yaşında, alkollüleri kurtarmak için bir tedavi merkezinde bulundum, uçuş kariyerim paramparça oldu,” diye hatırlıyor. Uçan, yaptığı tek şeydi. Lise mezunu, geri dönüşü olmayan ek eğitimi yoktu. İntihar etmeyi düşündü. “Her şeyi sona erdirme fikri baştan çıkarıcı bir şekilde çekici oldu.”
Anchor’da tedavi 12 aşamalı modele dayanıyordu. Kendini sökme, kendini denetleme yolculuğuna dalma ve en içteki duyguları bir grup yabancıyla paylaşma kavramını kucaklamakta zorlandı. Ama başka seçeneği yoktu. Direnişini bırakmaya ve hayatını değerlendirmeye yavaşça başladı.
Kansas’ta doğup büyüdü, alkolik bir ailenin evinde büyüdü. Annesi yarı Komanche’ydi. Ancak daha sonra kendi ailesi ve topluluğunun üyeleri tarafından istismar edildiğini öğrendi. Ailesi 14 yaşında boşandı.
Prouse, Kiowa Kızılderili bir çocukla arkadaş oldu. Çocuğun ailesi ona tüy işi yapmayı öğretti ve onu güçlendirdi. “O zaman kültürel olarak tanımlamaya başladım” diyor. Ayrıca yerli toplulukta alkolün her yerde bulunabileceğini hatırlıyor.
18 yaşındayken, Deniz Piyadelerine katıldı. Eğitim kampında başarılı oldu, subay adayı olarak seçildi ve uçuş eğitimine devam etti. A-4 Skyhawk’ı uçurdu ve Vietnam’da konuşlandı. 11 yıllık hizmetin ardından 1967’de istifa etti.
23 yıl sonra tedaviye girdiğinde, bir Marine olarak kimliğini iki uçlu bir kılıç haline getirdi. “Denizcilik için teslim olmak bir anatemdir” diyor Prouse. “Teslim olmak vazgeçmek demektir.” Kahve kupasına uzun bir bakış atıyor. “Teslim olmanın iyileşmenin anahtarı olduğunu öğrenmek zorundaydım.” Cömert bir göbek gülüşüyle şunları ekliyor: “Bunun John Wayne konseptiyle aynı alkış seviyesini oluşturmadığını biliyorum.” Anchor Hastanesinde bir ay boyunca kaldığı süre boyunca yeni hayatına giden yol haritası şekillenmeye başladı. Prouse, biri de bağımlılıkla mücadele eden iki yetişkin oğlu ve Barbara ile birlikte bebek olarak evlat edindikleri ve 17 yaşındayken evden kaçan yabancı kızları ile tekrar bir araya geldi.
Hastaneden ayrıldıktan kısa bir süre sonra Prouse, Kuzeybatı’nın onu kovduğu ve FAA’nın pilot lisanslarını iptal ettiği konusunda bilgilendirildi. Alkol bağımlılığı teşhisi nedeniyle FAA sağlık sertifikasını zaten kaybetmişti. Sonra federal bir jürinin kendisini suçladığını öğrendi.
26 Ekim 1990’da ABD Bölge Hakimi James Rosenbaum, Prouse’un mahkeme kararına başkanlık etti. O, daha fazla insanın, Prouse’un karakterinin gücünü kanıtlayan mektupları, şimdiye kadar mahkum olduğu diğer herhangi bir mahkum adına yazdığını söyledi. Yargıç, mektuplardan birinin, Prouse’un Vietnam’daki döneminde yardımcı olduğu Brigadier General Marion Carl’dan geldi. Mektuplar ve Prouse’ün kendi “şöhretli ve uygun” sözleri güçlü bir izlenim bıraktığını söyledi, ancak görevi açık kaldı. Rosenbaum, “Seni cezalandıracak olan el benim, ama sana düşen el senin” dedi. “Bunu sevinçsiz yapıyorum.” Prouse’yi 16 ay boyunca federal hapis cezasına çarptırdı. (Kirchner ve Balzer 12 ay alacaktı.)
Prouse, Atlanta’da bir federal hapishanede sekiz ay ve bir federal yarı evde beş ay daha harcadı. 424 gün sonra nihayet özgür kaldı. O da tamamen kırıldı.
Anchor Hastanesi’nde klinik asistanı olarak çalışmaya başladı ve saatte 6,75 dolar kazandı. Ancak pilot topluluk onu unutmamıştı. Hapishanedeyken, bazıları sadece ismiyle tanıdığı Prouse’un diğer pilotlarından dokuzu, çiftin aylık ev ödemelerini yapmaya başlamıştı. Prouse yardım kabul etmeyi zor buldu, ama minnettardı.
lifelines
Merakla, tutuklanmasının aldığı yaygın tanıtım beklenmedik bir etkiye sahipti: Etkili insanlar iyileşmesine ilgi duyuyor gibiydi. ABD Temsilciler Meclisi’nin ikinci dönem üyesi ve hit TV şovunda kamu öncesi hizmet rolü ile ünlü Ben Jones Hazzard’ın Dükleri, Hapishanede hapishaneyi ziyaret etmiş ve ona bir beğeni almıştı. Yarım evde geçirdiği süre boyunca ve serbest bırakılmasından sonra Prouse, Jones ve bağımlılık ve iyileşmeye odaklanan diğer birkaç kongre ile yazışmalarını sürdürdü.
Destek neredeyse tekrar uçmayı düşünmesi için yeterliydi. Tüm rasyonel analizlerle bu konu kapandı. Fakat zihninin keşfedilmemiş köşelerinde derin bir yerde, bir umut kıvılcımı titremeye başlamıştı.
1990’a gelindiğinde, Kuzeybatı hariç pek çok havayolu, 1970’lerden beri var olan İnsan Müdahale Motivasyon Çalışması (HIMS) adlı bir program uygulamıştır. FAA, havayolları ve Air Line Pilotlar Birliği’nin (bir pilotlar birliği) ortak çabaları, programın bozulmuş pilotları belirleme ve tedavi etme sürecini kodlamaktadır. Ayrıca kokpite geri giden bir yol da içerir.
Bazı pilotlar gönüllü oluyor; diğerleri görevde iken alkol veya uyuşturucu için pozitif test ettikten sonra programa emredilir, diye açıklıyor ALPA’nın ulusal HIMS başkanı ve ticari bir pilot olan Craig Ohmsieder. Hukuki sonuçlar ayrı ayrı ve HIMS programının dışında ele alınmaktadır, ancak Ohmsieder, “pilot uçuş güvertesine dönmeden önce çözülmeleri gerekiyor” diyor.
1992’de Prouse için zaman tükeniyordu. Zorunlu emeklilikten sadece yedi yıl uzakta olan 53 yaşındaydı. (2007’de 65 yaşına çıkarıldı.) Ve Hakim Rosenbaum onun uçmasını yasaklamıştı. Avukatı Peter Wold’un önerisiyle, hâkime yasağı kaldırmasını isteyen bir mektup yazdı. 11 daktilo sayfasına koştu.
Prouse, alkol kullanımının beynine zarar verip vermediğini belirlemek için bir dizi nörolojik muayene aldı. Yüksek puan aldı ve sağlık sertifikasını tekrar kazandı. FAA, tutuklanmadan önce kazandığı 15.000 uçuş saatini sıfırda yeniden başlatmak yerine elde etmesine izin vermeyi kabul ettiğinde önemli bir mola aldı. Ancak ajans yine de çok sayıda yazılı test ve uçuş değerlendirmesi yaparak özel bir pilot lisansı, daha sonra çok motorlu bir derecelendirme ve son olarak ticari bir hava taşımacılığı pilot derecelendirmesi alma adımlarından geçmesini istedi. Daha sonra Northwest ile bir kaptan olan Terry March, Buffalo, Minnesota’da bir uçuş okuluna sahipti. Prouse, yaklaşık altı hafta boyunca oylarını tekrar kazanırken Prouse’yi ailesiyle birlikte kalmaya davet etti. Prouse bu eğitim için ödeme yapmayı göze alamazdı ve Mart ondan asla istemedi.
Bu sırada başka bir Kuzeybatı kaptanı, O.C. O sırada Kuzeybatı’daki ALPA başkanı Miller, Prouse’u yeniden işe almak için havayoluna lobi yapıyordu. Prouse, “pilotlar ve Kuzeybatı yönetimi arasındaki derin güvensizlik ve hoşnutsuzluğa rağmen” anılarında yıllar sonra yazacağı gibi, Miller havayolunun başkanı ve CEO’su John Dasburg’a saygı duyuyordu. Prouse, Miller’in adına kampanyasının farkındaydı, ancak enerjisini sadece lisanslarını geri almaya odakladı. Yine büyük bir havayolu için uçma ihtimali çok abartılı bir umuttu. “Piyangoyu kazanmak daha gerçekçi görünüyordu” diye hatırlıyor.
1993 yılının Eylül ayında FAA lisansları postaya ulaştı, Miller onu daha hoş bir haberle aradı. ALPA, alkol bağımlılığının bir hastalık olduğu ve dolayısıyla işten çıkarılma gerekçesi olmadığını Kuzeybatı davasını başarıyla ileri sürmüştür. “Geri dönüyoruz,” inanamayarak Barbara’ya mırıldandığını hatırlıyor.
Prouse’un dönüşü şartlıydı. Başlangıçta kaptan olarak uçmasına izin verilmezdi. Ve havayolu, kıdem amacıyla hizmet yıllarını korumasına izin verirken, Prouse yolcularla dolu bir uçaktan sorumlu olduğu için yaklaşık dört yıl geçmişti. Sınıf ve simülatör eğitimi de dahil olmak üzere Northwest’in yeni işe alım oryantasyonundan geçti.
Mayıs 1995’te Prouse, Boeing 747 birinci subayı olarak hatta geri döndü. İki yıl süren örnek performansın ardından, Northwest’teki amirleri onu kaptana geri tanıtmaya karar verdi. 1998’de 60. doğum gününde emekli oldu.
Ve sonra neredeyse on yıl önce onu hapse mahk Judm eden Yargıç Rosenbaum, afı için bir dilekçe vermeyi teklif etti. “Bu gerçek bir şoktu,” diyor Prouse şimdi. Gürcistan’ın iki senatörünün ek destek mektuplarıyla Beyaz Saray’a itiraz gönderdi. 20 Ocak 2001’de, giden Cumhurbaşkanı Bill Clinton’dan af verdi. Bir pariahtı. Artık bir suçlu bile değildi.
Bugün, bu aff, fotoğraf, sertifika ve Deniz Piyadeleri hatıraları ile çevrili ofisinde bir duvara asılı duruyor.
Şimdi hayatı farklı. Yoga dersleri alıyor ve her gün meditasyon yapıyor. Avlanmayı ve balık tutmayı sever. Küçük bir özel uçağı var, bir ’75 Piper Warrior, çoğunlukla doğal afetler sırasında yerlerinden edilen hayvanları kurtarmak için uçuyor.
Zamanının çoğunu kurtarma topluluğuna ayırır. Mahallesinde 12 adımlı bir toplantıya gidiyor. Yakındaki ilçe hapishanesindeki mahkumları ziyaret ediyor. Bir grup kurtarma pilotu olan Birds of a Feather’ın haftalık toplantılarına katılıyor. Hollywood birkaç kez kapısını çaldı, ancak hikayesinin kontrolünden vazgeçmekten asla rahat hissetmedi.
ışık tutan kimse
Gizlilik endişeleri nedeniyle gerçek adını açıklamak istemeyen ticari bir pilot olan Matt, alkol ve kokainle ilgili sorun yaşadığı zaman havayolu şirketi tarafından kovuldu. Flight 650’nin hikayesi haberlere ulaştığında uçuş kariyerinin başlarındaydı. “Nasıl ortaya çıktığını çok net hatırlıyorum” diyor.
Tedaviye girdikten kısa bir süre sonra Matt, Prouse of the Feather toplantısında oturdu ve hikayesini ilk elden duydu. Dinlemenin ona “bunun diğer ucunda çıkma olasılığı olduğunu” umut ettiğini söyledi.
Prouse, Matt’e ihtiyaç duyduğu sürece onu her gün aramasını söyledi. Genç pilot iki yıl sürdü. Prouse her seferinde telefonu aldı. Beş yıl süren itibarı ile Matt, bugün hala uçtuğu eski işvereni tarafından işe alındı.
Bu yol norm değildir. Üç büyük ABD havayolu şirketi – Delta, American ve United – hangi koşullar altında sorunlu bir pilotu işe almayı düşüneceklerini açıklayan yorum taleplerine cevap vermedi. 2008’de Kuzeybatı ile birleşen Delta’ya yakın bir kaynak, havayolunun duruma göre karar verdiğini söylüyor. Dikkate alınması gereken faktörler, pilotun sarhoşken uçmaktan suçlu olup olmadığı ve hangi koşullar altında tutuklamanın gerçekleştiği olabilir. Bu arada FAA, bir alkol veya madde bağımlılığı ihlali sonrasında pilotların tekrar uçabilmeleri için yeni bir havacı sağlık sertifikası almaları gerektiğini ve en az altı ve 60 aylık takip dayanım testine tabi olduklarını söylüyor.
Otuz yıl sonra, Prouse’un hikayesi havacılık endüstrisinde ve ötesinde yankılanmaya devam ediyor. “Örneğinin HIMS programı üzerinde doğrudan ve ölçülemez dolaylı etkisi oldu” diyor Prewett. İronik bir şekilde Prouse’den hiç faydalanmayan bir program.
Bugün, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’daki tüm büyük taşıyıcılar HIMS’i benimsedi. “Pilotlarını uçurma konusunda hayati bir ilgileri var” diyor. Bir pilotu işe almak ve eğitmek pahalı bir iştir. Prewett, “Böyle bir varlığın serbest bırakılması iş anlamını yitirmez” diyor.
Kurulduğu günden bu yana 6.800’den fazla pilot HIMS programından geçti. Pilotlar ileri adım atmaya ve yardım aramaya daha açık hale geldi, diyor HIMS başkanı Ohmsieder, Prouse’un emsal teşkil ettiğini söyledi. Ohmsieder, “Deneyimlerini paylaşarak, umut ve güç mesajını yayarak yol gösterdi” dedi.
HIMS’deki pilotlar için nüks oranı, ortalama toparlanan popülasyondaki yüzde 60’a kıyasla yüzde 14,6’dır. Program, başarısını kısmen HIMS’deki pilotların uyması gereken sıkı izleme gerekliliklerine ve aynı zamanda Prewett’in pilot kişiliği olarak adlandırdığı şeye borçludur. “HIMS’den çıkan pilotlar sadece daha iyi çalışanlar” diyor. “Daha az hastalık izni alıyorlar, daha motive oluyorlar ve kokpitte oldukları için minnettarlar.”
En ilginç hikayenin bile dünün haberleri haline geldiği bir nokta var. Sonunda, bu Northwest Flight 650 ve sarhoş kokpit ekibinin hikayesine oldu. Prouse, sessizce iyileşen bir pilot olarak medya fırtınalarını ve gün batımını atmış olabilirdi. Yapmamayı seçti. Kitabını yazdı; Diane Sawyer ve Ted Koppel tarafından televizyonda röportaj yapılmasını kabul etti; konuşan konserleri kabul eder; ve bu makaleye katılmayı seçti. “Sanırım insanların değişebileceğini anlamak önemli” diyor Prouse. “Hayatlarımızın, başarısızlıklarımızın toplamı olmadığıdır.”
Bir duraklamadan sonra şöyle devam ediyor: “Bilirsiniz, hikayeyi anlatmak bir tür kendi kendine işkence değildir. Aslında oldukça katartik. ” Yerli toplumda, hikaye anlatımının iyileştirici bir ajan olduğu düşünülmektedir.
Hikayesine güçlü bir son verdi.
kaynak: airspacemag.com