Kalpteki ritim bozukluğu en sık rastlanan kalp rahatsızlıklarından birisidir. Bu yazımızda size tıp dilinde aritmi olarak da bilinen kalp ritmi bozukluğunun nedenleri, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgiler vereceğiz.
Atriyal taşikardi, elektriksel uyarılar atriyumlarda (kulaçıklarda) sinoatriyal (SA) düğüm dışında başka bir yerde üretildiğinde meydana gelir. Kalp, her zamankinden hızlı fakat düzenli bir şekilde atar.
Bu durum aniden ortaya çıkıp birkaç dakika ila birkaç saat arasında sürdüğünde, paroksismal atriyal taşikardi (PAT) ya da paroksismal supraventriküler taşikardi olarak adlandırılır.
PAT genellikle, kalbin tetikleyici sinyalinin atriyoventiküler düğümden geçerken bozulmasından kaynaklanır. Bu durum, başka bir hastalığı olmayan kişilerde özellikle duygusal stres esnasında meydana gelebilir. Kötüleştirici bir etkisi vardır fakat genellikle ciddi bir sorun değildir. Kalbinizde doğuştan sıra dışı elektrik yolları bulunuyorsa da bu durum oluşabilir ve böyle bir durum daha ciddi sorun olabilir.
Atriyal fibrilasyon, 2 milyondan fazla Amerikalının yaşadığı yaygın kalp ritmi bozukluğudur.
Kalpte Ritim Bozukluğu Nedir? Kimlerde Görülür? Nedenleri Nelerdir?
Sol ve sağ atriyumun (kulakçığın) duvarları koordine bir şekilde zorla kasılmak yerine titre (titreşir) ve ventriküllere (karıncıklara) etkili bir şekilde kan pompalamaz.
Bazen atriyal fibrilasyon gelip gider ve bazen de sürekli olarak kalır. Bu durumun dışında sağlıklı bir kalbi olan kişilerde de meydana gelebilir. Ancak, kalp kapakçığı düzensizlikleri, aşırı faaliyet gösteren bir troid bezi, akciğer hastalığı, pulmoner embolusu olan ve kalp kılıfı iltihaplanmış olan kişilerde daha yaygındır.
Birçok kalp ritim bozukluğunda olduğu gibi, bu duruma da genellikle koroner arter hastalığı neden olur.
Atriyal fibrilasyon üç nedenden ötürü önemlidir. İlk olarak, başka bir rahatsızlığın sinyalini veriyor olabilir. İkinci olarak, kalp atışı normal ya da sağlıklı olandan daha hızlı olduğundan kalp daha az etkili bir biçimde kan pompalar. Üçüncü olarak, atriyal fibrilasyonda kan atriyumlarda (kulakçıklarda) birikebilir ve kalpten vücudun başka bir bölgesindeki bir artere (atardamara) hareket edip oraya yerleşen pıhtılar oluşabilir.
Eğer bu pıhtılardan biri beyindeki kan damarlarından birini tıkarsa, felce neden olabilir. Tüm felçlerin yaklaşık olarak %15′ine atriyal fibrilasyon neden olur.
Atriyal flutter, atriyal odacıklarla ilgili bir başka ritim bozukluğudur. Atriyal fibrilasyonla kıyaslandığında, kulakçıkların kasılması daha düzenlidir fakat yine kulakçıklardan karıncıklara kan iletme konusunda verimsizdirler.
Aynı zamanda atriyal flutterda kalp tehlikeli bir düzeyde hızlı atmaya zorlanabilir. İki farklı ritim bozukluğu olmalarına rağmen atriyal fibrilasyon, atriyal flutterı olan kişilerde gelişip atriyal flutterla birlikte görülebilir.
Gezici atriyal pacemaker ve multifokal atriyal taşikardi, kulakçıkların çeşitli bölümlerinde sık, önceden kestirilemeyen atriyal ritim bozukluklarının görüldüğü atriyal ritim bozukluğu örnekleridir. Bu bozukluklar genellikle akciğer ya da kalp hastalığı, ciddi metabolik bozukluklar ya da belirli ilaçlardan kaynaklanan zehirlenmenin belirtisidir.
Kalp Ritim Bozukluğu Belirtileri
Kulakçıklarda görülen anormal ritimler hiçbir belirti göstermeyebilir. Çarpıntı (kalbinizin çok daha hızlı attığını) hissedebilirsiniz.
İnsanların çarpıntı hissetmesi çok normaldir. Çarpıntılar yalnız başlarına bir alarm nedeni değildir. Ancak, ritim bozukluğu kalbin daha az etkili bir şekilde pompalama yapmasına neden oluyorsa, çarpıntıyla birlikte halsizlik, nefessiz kalma, baş dönmesi, göğüste baskı ya da gerginlik hissedebilirsiniz. Bu belirtiler mevcutsa, doktorunuzu arayınız.
Kalp Ritim Bozukluğu Tedavi Seçenekleri
Bir elektrokardiyogram (EKG), kulakçıklarda meydana gelen ritim bozukluğunu gösterebilir. Eğer bu ritim bir gelip bir gidiyorsa, bir Holter izlemesi ya da olay (event) izlemesi gerekebilir.
Gezici atriyal pacemaker ve multifokal atriyal taşikardi genellikle ciddi belirtiler göstermez ve tedavi gerektirmez.
Atriyal taşikardi ya da PAT atakları genellikle kendi kendinize yapabileceğiniz manevralarla durdurulabilir.Eğer bunlar işe yaramazsa, beta blokerlar ya da kalsiyum kanal blokerları gibi ilaçlar bir atağı önleyebilir ya da ortadan kaldırabilir.
Atriyal fibrilasyon ya da atriyal flutter, eğer göğüs ağrınız veya kalp yetmezliğiniz varsa ya da kalp atışınız çok hızlıysa hemen hastaneye yatırılmanızı gerektirir. Atriyal fibrilasyon için ideal tedavi, kalp atışını normale döndürmek ve bunu ilaç kullanımıyla devam ettirmektir.
Normal bir ritmi yeniden sağlamanın çeşitli yolları vardır. En etkili olanlardan bir tanesi kardiyoversiyondur. Kardiyoversiyon, kalbe senkronize bir elektrik şoku verilerek ritim bozukluğunun düzeltilmesidir. SA düğümü kontrolü tekrar ele alır ve normal bir ritim yaratır.
Kalbiniz sadece hafifçe rahatsızsa, beta blokerlar ya da amiodaron kalp hızını normale döndürebilir. Ritim bozukluklarına kalpteki anormal elektrik yolları neden oluyorsa ve kalp ritim bozukluğu ilaçlarla tedavi edilemiyorsa, doktorunuz radyofrekans ablasyonu olarak adlandırılan bir tedavi önerebilir.
Bu işlemde, küçük bir kateter, kardiyak kateterizasyonda olduğu gibi, kalbinize sokulur; kateterin ucundan gelen radyo dalgaları anormal yolları tahrip eder.
Tekrar eden atriyal fibrilasyonu saptamak ve ritmi tekrar normale döndürmek üzere kalbe küçük bir şok vermek için vücuda yerleştirilebilir bir alet kullanılabilir. Bu, karıncıklardaki ritim bozukluklarını düzeltmek için kullanılan vücuda yerleştirilebilir defbrilatöre benzer bir alettir.
Kalbinizin normal bir ritmi sürdürmesi mümkün değilse, beta blokerlar, digitalis (yüksük otu) ve kalsiyum kanal blokerları gibi ilaçlar en azından kalp hızınızın çok fazla olmasını engellemeye yardımcı olabilir. İlaçlar kalp hızınızı kontrol etmeye başladığında, belirtilerin ortadan kalkması gerekir.
Ayrıca, doktorunuz muhtemelen kulakçıklarda kan pıhtısı oluşmasını engellemek ve gelecekte kan pıhtılarından kaynaklanacak bir felç ya da başka bir komplikasyon olasılığını önlemek için varfarin ilacını almanızı tavsiye edecektir.