ENERJİ UYUŞMAZLIKLARI TAHKİM MERKEZİ (EDAC)
TAHKİM KURALLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
MADDE 1- Bu Kuralların amacı, başta enerji ve altyapı hukuku olmak üzere hukuki uyuşmazlıkların tahkim yargılaması yoluyla nihai çözüme kavuşturulması amacıyla Enerji Hukuku Araştırma Enstitüsü (Enstitü) bünyesinde ancak Enstitüden bağımsız olarak kurulan, Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi’nin görev, çalışma usul ve esaslarına ilişkin kuralların belirlenmesidir.
Tanımlar
MADDE 2- Bu Kuralların uygulamasında;
a) EDAC: Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi’ni,
b) Enstitü: Enerji Hukuku Araştırma Enstitüsü’nü
c) Divan: Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Tahkim Divanı’nı,
d) Hakem: EDAC Ulusal veya Uluslararası Hakem listesinde kayıtlı, uyuşmazlığı çözmekle görevli hakemi
e) Hakem Kurulu: EDAC Ulusal veya Uluslararası Hakem listesinde kayıtlı, uyuşmazlığı çözmekle görevli hakem kurulunu,
f) İç Yönerge: Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Tahkim Divanı ve Sekretarya’nın Görev, Yapısı ve Çalışma Esaslarına İlişkin Kuralları,
g) Kurallar: Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları’nı,
h) Sekretarya: Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Sekretaryası’nı,
i) Tahkim Anlaşması: Taraflar arasında doğmuş ya da doğacak uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülmesine mutabık kaldıkları anlaşmayı (Tahkim anlaşması ayrı bir sözleşme şeklinde hazırlanabileceği gibi, asıl sözleşmeye konulan bir tahkim şartı maddesi şeklinde de olabilir),
j) Tahkim Talebi: Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesine yönelik başvuruyu,
ifade eder.
Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi
MADDE 3 – (1) Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi (“EDAC”), Enerji ve Altyapı Hukuku’na ilişkin uyuşmazlıklar dahil olmak üzere hukuki uyuşmazlıkların kurumsal olarak çözülmesi amacıyla kurulmuş, tarafsız ve bağımsız bir tahkim kuruluşudur.
(2) EDAC bünyesinde görevleri, yapısı ve çalışma esasları Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi İç Yönergesi’nde (“İç Yönerge”) düzenlenmiş olan, ulusal ve uluslararası olmak üzere tarafsız ve bağımsız iki tahkim divanı bulunmaktadır.
(3) Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Sekretaryası (“Sekretarya”), İç Yönerge’de belirtilen usul ve kapsam uyarınca Tahkim Merkezinin idari işlerine yardımcı olmaktadır.
Kuralların Uygulanma Alanı
MADDE 4– (1) Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın EDAC tarafından çözülmesini kararlaştırdıkları hallerde, söz konusu uyuşmazlık Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları’na (“Kurallar”) göre çözülür.
(2) Taraflar, bu Kurallara göre yürütülmeyen veya kurumsal olmayan bir tahkim sürecinde EDAC’tan hakem tayini ve Sekreterya desteği talep edebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Hakem ve Hakem Kurulu
Hakem Sayısı
MADDE 5 – (1) Taraflar, hakem sayısını tek sayı olmak kaydıyla serbestçe kararlaştırabilir.
(2) Tahkim anlaşmasında, hakem sayısı kararlaştırılmamış veya tahkim talebinin davalı tarafa tebliğinden itibaren 30 gün içinde taraflarca bu konuda bir anlaşmaya varılmamış ise, Divan, uyuşmazlık miktarı, niteliği ve ilgili tüm koşulları dikkate alarak üç hakemden oluşacak Hakem Kurulu belirler.
(3) Divan, uyuşmazlık miktarı, uyuşmazlığın niteliği ve ilgili tüm koşulları dikkate alarak uyuşmazlığın çözümü için tek Hakem de belirleyebilir.
Hakemlerin Belirlenmesi
MADDE 6 – (1) Uyuşmazlığın tek hakem tarafından çözüleceği hallerde, taraflar tek hakemi birlikte belirler. Taraflar, tahkim talebinin karşı tarafa tebliğinden itibaren 30 gün içinde hakemin belirlenmesi konusunda anlaşamazlarsa, tek hakemi Divan belirler.
(2) Uyuşmazlığın 3(üç) kişilik Hakem Kurulu tarafından çözüleceği hallerde, taraflardan her biri tahkim talebi ve tahkim talebine cevap dilekçesinde birer hakemini belirler. Tarafların Dilekçelerinde hakem belirlememiş olması halinde, Sekretarya hakem bildirimi için taraflara makul ek süre verebilir. Tarafların dilekçelerinde ve varsa Sekretarya tarafından verilen ek sürede hakem belirlememeleri halinde, ilgili hakemi Divan belirler.
(3) Hakem kurulunun 3(üç) kişilik hakemden oluşması durumunda, yukarıdaki bent uyarınca seçilen 2 (iki) hakem, 15 gün içinde Hakem Kuruluna başkanlık edecek üçüncü hakemi belirler. Hakemler, bu süre zarfında Hakem Kuruluna başkanlık edecek üçüncü hakemi seçemezlerse, üçüncü hakemi Divan belirler.
(4) Uyuşmazlığın davalı ya da davacı sıfatına sahip taraflarından herhangi birinde, birden çok kişi bulunuyorsa, aynı tarafta bulunan bu kişiler, hakemi birlikte seçerler. Ortak bir kararla hakem seçemedikleri durumda, hakemi Divan belirler.
(5) Divan hakem belirlerken, hakemin tarafsızlığı ve bağımsızlığını etkileyebilecek durumlar ile seçilecek hakemin tahkim yargılamasını yürütebilmek için gerekli uzmanlığa ve zamana sahip olup olmadığını gözetir.
(6) Taraflarca belirlenen hakem veya hakemler ile hakemlerce belirlenen baş hakem, Divanın onayına tabidir. Divanın, hakemlerin onaylanması, reddi ve gerekli görülmesi halinde değiştirilmesine ilişkin kararları kesindir.
Hakemlerin Tarafsızlığı ve Bağımsızlığı
MADDE 7 – (1) Hakemler, tarafsız ve bağımsız olmalı, yargılama sona erinceye kadar tarafsızlıklarını ve bağımsızlıklarını korumalıdır.
(2) Hakemler, hakemlik görevini kabulden itibaren 5 gün içinde, ancak her hâlükârda yargılamaya başlamadan önce, tarafsızlık ve bağımsızlık beyanını imzalayarak Sekretarya’ya sunar.
(3) Hakem uyuşmazlığın çözümünde görev almayı kabul etmekle, Kurallar uyarınca tahkim sürecini yürütmeyi ve sorumluluklarını yerine getirmeyi kabul ve taahhüt ederler.
(4) Kendisine hakemlik önerilen kişi bu görevi kabul etmeden önce, tarafsızlığını ve bağımsızlığını etkileyebilecek veya şüphe edilmeyi haklı gösterebilecek durum ve halleri derhal veya yargılama sonrası ortaya çıkması halinde öğrendiği tarihten itibaren derhal Sekretarya’ya yazılı olarak bildirir. Sekretarya, bu bilgileri gecikmeksizin taraflara ve varsa diğer hakemlere iletir ve taraflara görüşlerini yazılı olarak sunmaları için makul bir süre verir. Tarafların görüşlerini bildirmelerini veya verilen sürenin dolmasını takiben Divan konu hakkında kararını verir.
Hakemlerin Reddi
MADDE 8 – (1) Hakemler, tarafsızlığı ve bağımsızlığından şüphe edilecek bir haklı sebebin varlığı, taraflarca kararlaştırılan niteliklere sahip olmaması ve hakemlik yapmasını engelleyen sebeplerin bulunması durumunda reddedilebilir.
(2) Hakemin reddi, hakemin seçiminden ya da Divan tarafından belirlenmesinin taraflara tebliğinden itibaren 15 gün içinde yapılabilir. Red sebebinin sonradan ortaya çıkması ya da sonradan öğrenilmesi durumunda, 15 günlük süre öğrenme tarihinden itibaren başlar.
(3) Red talebi, Sekretarya’ya yazılı ve gerekçeli olarak yapılır. Sekretarya red talebini karşı tarafa ve Hakem veya Hakem Kuruluna derhal bildirir ve verilen makul süre içinde karşı taraftan ve reddi istenen hakemden konu hakkında görüşlerini Divana yazılı olarak sunmalarını ister. Red talebinin yapılması tahkim yargılamasının devam etmesine engel teşkil etmez.
(4) Reddi talep edilen hakemin görevinden çekilmemesi veya tarafların red konusunda anlaşamamaları halinde, red talebi konusunda Divan karar verir. Divan’ın hakemin reddi talebini kabulü halinde ilgili hakemin görevi sona erer.
Hakemlerin Değiştirilmesi
MADDE 9 – (1) Red talebinin kabulü, tarafların anlaşarak hakemi reddetmesi, hakemin ölümü veya çekilmesi halinde, Divan ilgili hakem yerine yeni bir hakem belirler.
(2) Hakemin hukuki veya fiili sebeplerle görevini yerine getirmediği hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine Divan tarafından ilgili hakemin görevine son verilebilir. Divan, bu kararı vermeden önce taraflar, ilgili hakem ve varsa diğer hakemlerden görüşlerini uygun bir süre içinde sunmalarını isteyebilir ve alınan görüşler Divan tarafından taraflara ve varsa diğer hakemlere bildirilir.
(3) Yeni hakemin seçimi, değiştirilen hakemin seçilme usulüne göre yapılır.
(4) Tahkim yargılamasının sona ermesinden sonra hakemin değiştirilmesini gereken bir durumun ortaya çıkması halinde, Divan yeni bir hakem seçmek yerine, kalan işlemlerin Hakem veya Hakem Kurulu tarafından tamamlanmasına karar verilebilir. Divan bu kararı verirken durumun tüm hal ve koşulları ile tarafların ve varsa diğer hakemlerin görüşlerini gözetir.
(5) Bir veya birden çok hakemin yukarıdaki fıkralarda belirtilen sebeplerle değiştirilmesi tahkim süresinin işlemesini durdurmaz.
(6)Divanın hakemlerin belirlenmesine, reddine veya değiştirilmesine ilişkin kararları kesindir ve bu kararlarda gerekçe aranmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tahkim Yargılaması Esas ve Usulleri
Dosyanın Hakem ya da Hakem Kuruluna Havalesi
MADDE 10- (1) Tahkim dosyası, Kurallar uyarınca belirlenen avans ödendikten sonra, Hakem veya Hakem Kuruluna havale edilir.
Tahkim Yargılamasına Hakim Olan İlkeler
MADDE 11 -(1) Tahkim yargılaması aşağıda belirtilen ilkelere uygun yürütülür:
a) Dürüstlük İlkesi: Tahkim yargılaması boyunca herkes dürüstlük kurallarına uygun davranmakla yükümlüdür.
b) Adil Yargılanma Hakkı: Tahkim yargılaması, adil ve tarafsız olarak, tarafların eşitliği ilkesine uygun şekilde ve tarafların hukuki dinlenme hakkına riayet edilerek yürütülür.
c) Usul Ekonomisi: Taraflar, Hakem veya Hakem Kurulu, uyuşmazlığı en kısa sürede, mümkün olan en az masrafla ve en hızlı şekilde çözülmesini sağlamakla ve yine usul ekonomisi ilkesine aykırı davranışları engellemekle yükümlüdür.
d)Gizlilik: Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tahkim yargılaması gizlidir. Taraflardan birinin talebi üzerine, Hakem veya Hakemler Kurulu, ticari sırlar ile diğer gizli bilgilerin korunması ile tahkim süreci ve yargılamanın gizliliğine ilişkin uygun gördüğü önlemleri alır. Bununla birlikte Divan, taraf bilgileri, ticari sırlar, gizli bilgiler ve ilgili yerlerin çıkartılması suretiyle kararların yayınlanmasına karar verebilir.
e) Görev ve Yükümlülüklere Uyma: Taraflar, tahkim sürecince Kurallarda belirlenen görev ve sorumluluklarını yerine getirmeyi ve Hakem veya Hakem Kurulu tarafından verilen her türlü karara uymayı kabul ve taahhüt eder.
Tahkim Yeri
MADDE 12 – (1) Taraflar tahkim yerini serbestçe belirleyebilir.
(2) Tarafların tahkim yeri hakkında bir anlaşmaya varmamış olmaları halinde, tahkim yeri olayın hal ve şartlarını göz önünde bulundurularak Hakem veya Hakem Kurulu tarafından belirlenir.
(3) Hakem veya Hakem Kurulu, duruşmalar, toplantılar ve diğer işlemleri tarafların da görüşlerini alarak tahkim yeri dışında uygun gördüğü yerde yapabilir.
(4) Hakem kararı, tahkim yerinde verilmiş olduğu kabul edilir.
Tahkim Dili
MADDE 13 – (1) Taraflar tahkim dilini serbestçe belirleyebilir. Tahkim dili olarak bir veya birden fazla dil belirlenebilir.
(2) Tarafların tahkim dili hakkında anlaşmaya varamaması halinde, Hakem veya Hakem Kurulu tüm hal ve şartları gözeterek tahkim dilini serbestçe belirler.
(3) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça veya aksi Hakem veya Hakem Kurulu tarafından takdir edilmedikçe, tahkim dilinde olmayan belgeler tercümeleriyle birlikte sunulur. Aksi Hakem veya Hakem Kurulu tarafından belirtilmedikçe, tercüme için herhangi bir şekil şartı bulunmamaktadır.
Usul Kuralları
MADDE 14 – (1) Uyuşmazlığın çözümünde yargılama usul kuralları olarak Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi (EDAC) Tahkim Kuralları uygulanır. Bu Kurallarda hüküm bulunmayan hallerde taraflarca kararlaştırılan usul kuralları uygulanır. Tarafların bu konuda anlaşamaması halinde, uygulanacak usul kuralları Hakem veya Hakem Kurulu tarafından serbestçe belirlenir.
Uyuşmazlığın Esasına Uygulanacak Hukuk
MADDE 15 – (1) Taraflar uyuşmazlığın esasına uygulanacak maddi hukuk kurallarını seçmekte serbesttir. Taraflar uyuşmazlığın esasına uygulanacak maddi hukuk kurallarını kararlaştırmadıkları hallerde, bu kurallar Hakem veya Hakem Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Hakem veya Hakem Kurulu, esasa uygulanacak maddi hukuk kurallarını belirlerken, taraflar arasında yapılmış sözleşme hükümleri ile ilgili ticari örf ve adet kurallarını dikkate alır.
(3) Hakem veya Hakem Kurulu, ancak taraflarca açıkça ve yazılı olarak yetkilendirilmesi halinde “dostane aracı” (amiable compositeur) yetkisine sahip olur ve hakkaniyet ve nesafet kurallarına göre karar verebilir.
Görev Belgesi
MADDE 16 – (1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça Hakem veya Hakem Kurulu, Tahkim Talebi ve Tahkim Talebine Cevap sunulduktan sonra tahkim dosyasına ilişkin olarak görev belgesi hazırlar.
(2) Görev belgesinde aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Tarafların ve varsa vekillerinin adı soyadı ve iletişim bilgileri,
b) Hakemlerin adı soyadı ve iletişim bilgileri,
c) Tarafların iddia, savunma ve taleplerinin özeti,
d) Uyuşmazlık söz konusu ve karara bağlanacak hususlar,
e) Tahkim yeri,
f) Tahkim dili,
g) Uygulanacak usul kuralları,
h) Uyuşmazlığın esasına uygulanacak maddi hukuk kuralları,
i) Varsa Hakem veya Hakem Kuruluna verilen dostane aracı veya hakkaniyet ve nesafet kurallarına uygun karar verme yetkisine dair bilgi.
(3) Görev belgesi taraflar ile Hakem veya Hakem Kurulu tarafından imzalanır. Görev belgesi, tahkim dosyasının Hakem veya Hakem Kuruluna havalesinden itibaren 30 gün içerisinde Sekretarya’ya iletilir. Bu süre, Hakem veya Hakem Kurulu’nun talebi üzerine veya gerekli görülmesi halinde re’sen Divan tarafından uzatılabilir.
(4) Taraflardan biri görev belgesinin düzenlemesine katılmaktan veya hazırlanan görev belgesini imzalamaktan imtina ederse, görev belgesi mevcut hali ile Divana sunulur. Divan, tarafın imtina sebebini dikkate alarak, görev belgesinin yeniden düzenlenmesine veya mevcut haliyle onaylanmasına karar verir.
Tahkim Yargılaması Takvimi
MADDE 17 – (1) Görev belgesinin Sekretarya’ya iletilmesinden sonra Hakem veya Hakem Kurulu, tahkim yargılamasına ilişkin öngörülen bir yargılama takvimi hazırlar. Bu takvimde dilekçelerin sunulması ve duruşmaların yapılması başta olmak üzere tüm usuli işlemlerin öngörülen tarihleri belirtilir.
(2) Tahkim yargılaması takvimi, taraflara ve Sekretarya’ya iletilir. Hakem veya Hakem Kurulu, gerekli gördüğü hallerde tarafların görüşlerini de alarak, tahkim yargılaması takviminde belirtilen tarihleri ve süreleri değiştirebilir. Değişiklik yapılması halinde, yeni takvim, taraflara ve Sekretarya’ya bildirilir.
Tebligatlar
MADDE 18 – (1) Taraflarca, elektronik posta adresi bildirilmesi halinde tebligatlar bu adrese yapılır.
(2) Elektronik tebligat adresi bildirilmemesi halinde tebligatlar taraf ya da varsa vekilinin bilinen en son adresine yapılır. Bu şekildeki tebligatlar, iadeli taahhütlü posta, kurye servisi, faks veya gönderildiğine dair kayıt içeren herhangi bir iletişim aracı ile yapılabilir.
(3) Taraflarca sunulan her türlü dilekçe, ekleri, bilgi ve belgeler; hakem veya hakemlere, karşı tarafa ve Sekretarya’ya birer suret olacak şekilde sunulur.
(4) Tebligatlar, muhatabın bildirilen en son adresine teslim edildiği gün; faks, elektronik posta veya diğer iletişim araçlarıyla yapılan bildirimler, alınmış sayıldığı gün yapılmış sayılır.
Süreler
MADDE 19 – (1) Süreler, tebligatın yapıldığı ya da yapılmış sayıldığı günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Sürelerin hesabında resmi tatil günleri ve işgünü olmayan günler hesaba katılır. Sürenin son günü resmi tatil gününe denk gelirse, süre takip eden ilk iş günü bitmiş sayılır.
(2) Kurallar’da belirtilen süreler, tarafların karşılıklı anlaşması, Hakem veya Hakem Kurulu veya Divan kararı ile değiştirilebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tahkim Yargılaması Süreci
Tahkim Talebi
MADDE 20 – (1) EDAC bünyesinde tahkim yargılamasını başlatmak isteyen taraf, tahkim talebini ve tahkim başvuru harcının yatırıldığına ilişkin dekontu Sekretarya’ya sunar. Sekretarya tahkim talebinin alındığını davacı ve davalı taraflara tebliğ eder.
(2) Tahkim talebinin Sekretarya’ya sunulma veya başvuru ücretinin yatırılma tarihi sonra ise bu tarih, tahkimin başlangıç tarihi sayılır.
(3) Tahkim talebinde aşağıdaki hususlara yer verilir:
a)Tarafların ve varsa vekillerinin adı, soyadı, adresi, elektronik posta adresi ve diğer iletişim bilgileri,
b) Uyuşmazlığın mahiyeti ve konusuna dair özet açıklamalar,
c) Talebe dayanak olan vakıalar hakkında açıklamalar,
d) Netice-i talep, miktarı belirli taleplerin tutarları veya talep değerinin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde bunların yaklaşık değerleri,
e) Uyuşmazlığa dayanak ve ilgili sözleşmeler, tahkim anlaşması ve gerekli görülen diğer belgelerin sureti,
f) Kurallar’da belirtilen usule göre hakem seçimi veya önerisi
g) Tahkim yeri, tahkim dili ve uygulanacak hukuklara ilişkin bilgiler ve görüşler
(4) Davacı tahkim talebi ile birlikte başvuru harcını yatırır.
(5) Tahkim talebinin eksik olması, Kurallar’da belirtilen nüsha veya eklerin sunulmamış olması veya başvuru harcının yatırılmaması halinde, Sekretarya, bu eksikliklerin giderilmesi için davacıya 10 günü aşmayacak ek süre verebilir. Bu eksikliklerin, Sekretarya tarafından verilen bu süre içinde davacı tarafından tamamlanmaması halinde, Sekretarya dosyayı kapatır ve durumu davacıya bildirir.
(6) Sekretarya, tahkim talebini ve eklerini davalı tarafa tebliğ eder.
Tahkim Talebine Cevap ve Karşı Dava
MADDE 21 – (1) Davalı, tahkim talebinin Sekretarya tarafından kendisine iletilmesinden itibaren 30 gün içinde tahkime cevap dilekçesini Sekretarya’ya sunar.
(2) Tahkim talebine cevap dilekçesinde aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Tarafların ve varsa vekillerinin adı, soyadı, adres, elektronik posta ve diğer iletişim bilgileri,
b) Uyuşmazlığın mahiyeti, konusu ve dayanak sunulan vakıalara dair beyanları,
c) Davacının netice-i taleplerine ilişkin beyan ve cevapları,
d) Tahkim anlaşmasının varlığı veya geçerliliğine ilişkin iddia ve savunmaları,
e) Hakem sayısı, seçimi, tahkim yeri, tahkim dili ile uygulanacak hukuklara ilişkin beyanları,
f) Kurallar’da belirtilen usule göre hakem seçimi veya öneriye ilişkin cevapları,
(3) Davalı, tahkim talebine cevap dilekçesinde karşı dava açabilir. Karşı dava dilekçesinde şu hususlar yer alır:
a) Karşı davaya sebep olan uyuşmazlık konusu ve karşı davanın dayandığı vakıalara dair açıklamalar,
b) Netice-i talep, miktarı belirli taleplerin tutarları veya talep değerinin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde bunların yaklaşık değerleri,
c) Uyuşmazlığa dayanak ve ilgili sözleşmeler, tahkim anlaşması ve gerekli görülen diğer belgelerin sureti.
(4) Davalı karşı davasına için başvuru harcı yatırır.
(5) Sekretarya tahkim talebine cevap dilekçesini ve eklerini davacı tarafa tebliğe çıkartır. Karşı dava açılması durumunda davacıya, karşı davaya karşı savunmalarını sunmak üzere 30 günlük süre verilir. Davacının talebi halinde Sekretarya davacıya ek süre verebilir.
Tahkim Anlaşmasının Uygulanması
MADDE 22 – (1) Taraflar Kurallar uyarınca tahkime anlaşması yapmakla, tahkime başvurdukları tarihte yürürlükte bulunan Kurallar’a uymayı ve yargılamanın EDAC tarafından yönetilmesini kabul ve taahhüt etmiş olurlar.
(2) Davalı tahkim cevap dilekçesinde, tahkim anlaşmasının varlığı, geçerliliği, kapsamı ve uygulaması hakkındaki itirazlarını ileri sürebilir. Aksi takdirde, davalının tahkim anlaşmasına ilişkin itirazı dikkate alınmaz.
(3) Davalı taraf cevap sunmaz veya tahkim anlaşmasının varlığı, geçerliliği veya kapsamına karşı itiraz ileri sürerse; Sekreterya karar için dosyayı Divan’a sevk etmedikçe, tahkim yargılaması devam eder ve tahkim anlaşmasına ilişkin itiraz, iddia ve inceleme sonucu kararı Hakem veya Hakem Kurulu verir.
(4) Divan’a sevk edilen hallerde, Divan, tahkim yargılamasının devam edip etmeyeceğine ve edilecekse hangi kapsamda devam edeceğine karar verir. Divan, ilk bakışta tahkim anlaşmasının varlığı konusunda tatmin olmuşsa, tahkim yargılaması devam eder.
Talebin Değiştirilmesi
MADDE 23 – (1) Görev belgesi imzalandıktan veya Divan tarafından onaylandıktan sonra taraflar, iddialarını veya savunmalarını görev belgesinin sınırları dışında genişletemez ya da değiştiremezler. Ancak, Hakem veya Hakem Kurulu, yeni talep veya vakıanın mahiyetini, yargılamanın içinde bulunduğu aşamayı, diğer hal ve şartları dikkate alarak iddia veya savunmanın genişletilmesine veya değiştirilmesine izin verebilir.
Geçici Koruma Tedbirleri
MADDE 24 – (1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça Hakem veya Hakem Kurulu, dosya kendisine havale edildikten sonra, taraflardan birinin talebi üzerine geçici koruma tedbirlerine karar verebileceği gibi daha sonra bu tedbirlerin değiştirmesine veya kaldırılmasına karar verebilir. Hakem veya Hakem Kurulunun göreve başlamasından önce, daha sonra telafisinin zor veya mümkün olamayacağı acil durum hallerinde, taraflardan birinin Sekretarya’ya başvurusu üzerine Divan tarafından atanacak Acil Durum Hakemi tarafından geçici hukuki koruma tedbirlerine karar verilebilir.
(2) Dosyanın Hakem veya Hakem Kuruluna havalesinden önce ve uygun hallerde sonrasında dahi, taraflar koruyucu veya geçici tedbir kararları için yetkili bir yargı merciine başvurabilir. Taraflardan birinin geçici koruma tedbiri alınması için veya Hakem veya Hakem Kurulu tarafından verilen geçici koruma tedbir kararının uygulanması için yargı merciine başvurması; tahkim anlaşmasının ihlali veya tahkim anlaşmasından feragat olarak kabul edilmez ve Hakem veya Hakem Kurulunun yetkilerini etkilemez. Yargı merciine yapılan başvurular ve yargı mercii tarafından alınan önlemler, derhal Sekretaryaya bildirilmek zorundadır. Sekretarya, bu hususu Hakem veya Hakem Kuruluna bildirir.
(3) Hakem veya Hakem Kurulu, geçici koruma tedbiri kararı için bir teminat alınmasına karar verebilir.
Vakıaların Tespiti ve Tahkikat
MADDE 25 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu, dilekçe teatisinden sonra derhal vakıaları tespit eder ve çekişmesiz olan vakıaları ayırır.
(2) Hakem veya Hakem Kurulu çekişmeli olan vakıaların aydınlanması için bilirkişi atanması, uzman dinlenmesi ya da keşif yapılması gibi yöntemler kullanabilir.
(3) Taraflarca ileri sürülen belgelerin incelenmesinden sonra Hakem veya Hakem Kurulu tarafları, tanıkları, uzmanları ve ilgilileri dinleyebilir.
(4) Hakem veya Hakem Kurulu, taraflarca gösterilen uzmanların yanı sıra, gerekli görmesi halinde bilirkişi atayabilir. Uzmanlar ve bilirkişiler doğrudan dinlenebilir, Hakem veya Hakem Kurulu veya taraflarca soru sorulabilir. Gerekli görülmesi halinde Hakem veya Hakem Kurulu, uzman ve bilirkişiye inceleme yapması ve rapor hazırlaması için yetki ve süre verebilir.
(4) Hakem veya Hakem Kurulu keşif yapılmasına karar verilirse, keşfin yapılacağı gün ve saat taraflara bildirilir. Taraflar bildirilen gün ve saatte keşif yapılacağı yere gelmeseler dahi, keşif Hakem veya Hakem Kurulunca icra edilir.
(5) Hakem veya Hakem Kurulu, yargılama sürecinde taraflardan ek bilgi, belge ve beyan talep edebilir.
(6) Yargılama safhasında taraflarca sunulan ek bilgi, belge ve beyanlar, Sekretarya tarafından Hakem veya Hakem Kuruluna ve karşı tarafa gönderilir.
Duruşma
MADDE 26 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu gerekli gördüğü hallerde duruşma yapabilir. Tarafların talebi halinde, tahkim yargılamasında duruşma açılması zorunludur. Duruşma tarihi, zamanı ve yeri taraflara makul bir süre öncesinden bildirilir. Duruşmada taraflar, tanıklar, uzmanlar ve bilirkişiler dinlenebilir.
(2) Usulüne uygun olarak çağrılmasına rağmen geçerli mazereti bulunmaksızın katılmayan tarafın yokluğunda duruşmaya devam edilir.
(3) Taraflar duruşmaya şahsen veya usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilciler vasıtasıyla katılabilir.
(4) Hakem veya Hakem Kurulu uygun görmesi halinde, duruşma, keşif ve taraflar, tanıklar, uzmanlar ve bilirkişilerin dinlenilmesinin telekomünikasyon araçlarıyla yapılmasına karar verebilir.
(5) Duruşmalar kural olarak gizli yapılır. Hakem veya Hakem Kurulu ile tarafların onayı dışında, yargılama dışı 3.kişiler duruşmalara katılamaz.
Davaların Birleştirilmesi
MADDE 27 – (1) Divan tarafından taraflardan birinin talebi üzerine, Kurallar uyarınca görülmekte olan iki veya daha fazla tahkim davası aşağıdaki koşullarda birleştirilebilir:
a) Birleştirilmesi talep edilen davaların tarafları farklıysa, tarafların tümünün davaların birleştirilmesine muvafakat etmeleri,
b) Birleştirilmesi talep edilen davaların tarafları aynıysa; tarafların davaların birleştirilmesine muvafakat etmeleri veya davalardaki tüm taleplerin aynı tahkim anlaşmasına dayanması veya davalardaki taleplerin birden fazla tahkim anlaşmasına dayanması halinde davaya konu olan uyuşmazlıkların aynı hukuki ilişki ile bağlantılı olması ve tahkim anlaşmalarının birbiriyle uyumlu olması.
(2) Birleştirme talebi Sekretarya’ya sunulur. Sekretarya birleştirme talebi hakkında tüm tarafların görüşünü aldıktan sonra ilgili talebi Divan’a iletir.
(3) Divan birleştirme talebine ilişkin kararını verirken, hakemlerin belirlenip belirlenmediği ve belirlenen hakemlerin aynı kişiler olup olmadığı gibi tüm koşulları gözetir.
(4) Davaların birleştirilmesine karar verildiğinde, aksi taraflarca kararlaştırmadıkça birleştirme önceki tarihli başlayan dava üzerinde yapılır.
Sulh
MADDE 28 – (1) Taraflar, dosyanın Hakem veya Hakem Kuruluna havalesinden sonra sulh olursa, Hakem veya Hakem Kurulunun onayı üzerine yargılama sona erer ve tarafların talebi halinde Hakem veya Hakem Kurulu taraflar arasındaki sulh koşullarına uygun karar verir.
Tahkikatın Sona Ermesi
MADDE 29 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu, hükme bağlanacak konular hakkında son duruşmanın yapılmasından veya son dilekçenin sunulmasından sonra en kısa süre içerisinde tahkikatın sona erdiğini taraflara ve Sekretarya’ya yazılı olarak bildirir.
(2) Tahkikatın sona erdiğinin bildirilmesinden sonra, kararda hükme bağlanacak konular hakkında taraflar, ek iddia ve savunmada bulunamaz ve ek delil sunamaz. Ancak lüzum görülmesi halinde Hakem veya Hakem Kurulu’nun talebi veya izni ile taraflar ek beyan ve belge sunabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Tahkim Kararı
Kararın Verilmesi
MADDE 30 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu’nun nihai karar verme süresi, Divan tarafından görev belgesinin onaylandığının Hakem veya Hakem Kuruluna bildirilmesinden itibaren altı aydır. Bu süre tarafların anlaşmaları halinde, taraflar, Hakem veya Hakem Kurulunun talebi üzerine veya gerekli görülen hallerde re ’sen Divan tarafından uzatılabilir.
(2) Hakem Kurulu tarafından kararlar oy çokluğu ile verilir. Oy çokluğu sağlanamıyorsa Hakem Kurulu’nun başkanı kararı verir.
(3) Karar Hakem veya Hakemler Kurulunun çoğunluğu tarafından imzalanır. Hakemlerden herhangi birinin geçerli bir sebebi olmaksızın kararı imzalamaktan imtina etmesi halinde, bu durum kararda belirtilerek karar diğer hakemlerce imzalanır.
Kararın Kapsamı
MADDE 31– Hakem kararında aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) Tarafların ve varsa temsilcilerinin ad ve soyadları ile iletişim adresleri,
b) Kararın gerekçesi,
c) Hüküm altına alınan hususlar,
e) Yargılama masraflarına ilişkin verilen karar,
d) Tahkim yeri ve karar tarihi,
f) Kararı veren Hakem veya karara katılan Hakemlerin ad ve soyadları, imzaları ile varsa karşı oyları,
Kararın Tebliği
MADDE 32 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu kararını verdikten sonra karar aslını Sekretarya’ya iletir. Sekretarya, yargılama masraflarının tamamının ödenmiş olması halinde, kararın aslına uygun onaylı suretlerini taraflara veya varsa temsilcilerine tebliğ eder.
(2) Hakem veya Hakem Kurulu’nun verdiği her türlü karar taraflar için bağlayıcıdır.
Kararın Düzeltilmesi, Tamamlanması ve Yorumlanması
MADDE 33 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu, kararda bulunan hesap, yazım gibi şekli hataları, kararın taraflara tebliğinden itibaren 30 gün içinde re’sen ya da taraflardan birinin talebi üzerine düzeltebilir.
(2) Taraflar, tahkim taleplerinde yer alan bir konuda hüküm verilmediği veya verilen hükmün içeriğinin anlaşılamadığı sebepleriyle, kararın kendilerine tebliğinden itibaren 30 gün içinde, kararın tamamlanması ya da yorumlanmasını isteyebilir.
(3) Düzeltilme, tamamlanma ve yorumlanma talepleri Sekretarya’ya yapılır. Sekretarya bu talepleri, Hakem veya Hakem Kuruluna ile karşı tarafa bildirir. Hakem veya Hakem Kurulu, görüşünü sunması için karşı tarafa 30 günü aşmayacak bir süre verir. Hakem veya Hakem Kurulu, görüş sunma süresinin bitmesinden itibaren 30 gün içinde kararın düzeltilmesi, tamamlanması ve yorumlanması hakkında kararını verir.
(4) Düzeltme, tamamlama ve yorumlama kararları hakem kararının eki olarak düzenlenir ve asıl kararın tamamlayıcısıdır.
Tahkim Yargılamasının Sona Ermesi
MADDE 34- (1) Tahkim yargılaması, Hakem veya Hakem Kurulunun uyuşmazlık hakkında nihai kararını vermesi veya aşağıdaki hallerden birinin oluşması durumunda son bulur:
a) Davanın kabulü, davanın geri alınması ve feragat
b) Hakem veya Hakem Kurulunca yargılamanın sürdürülmesinin gereksiz veya imkânsız bulunması
c) Yargılama masraflarının yatırılmaması
İtiraz Hakkından Feragat
MADDE 35- (1) Taraflar, Kurallarda yer alan hükümlere, yargılamaya uygulanan diğer kurallara, Hakem veya Hakem Kurulu tarafından verilen talimatlara, taraflar arasındaki tahkim anlaşmasında yer alan herhangi bir hükme veya yargılamanın yönetimine ilişkin varsa itirazlarını, usulüne uygun ve makul süre içerisinde yapmalıdır. Aksi takdirde usulüne uygun ve süresi içerisinde itirazda bulunmadan yargılamaya devam eden taraf, itiraz hakkından feragat etmiş sayılır.
ALTINCI BÖLÜM
Yargılama Giderleri
Yargılama Giderleri
MADDE 36 – (1) Hakem veya Hakem Kurulu, nihai kararında usul ve esasa ilişkin hususlar yanında, yargılama giderleri hakkında da karar verir. Bu kararda yargılama giderlerinin hangi tarafça ve hangi oranda ödeneceğini belirler.
(2) Yargılama giderleri aşağıdaki kalemleri içerir:
a) Her bir hakem için ayrı ayrı belirlenecek hakem ücretleri,
b) Hakemlerin yapmış olduğu makul giderler,
c) Keşif ve tanık makul giderleri,
d) Bilirkişi ücretleri ve makul giderleri,
e) EDAC ve Sekretarya giderleri,
f) Hakem veya Hakem kurulu tarafından, avukatlık asgari ücret tarifesi ile uyuşmazlığın miktarı ve niteliğini dikkate alarak uygun gördüğü avukatlık ücreti,
g) diğer makul yargılama giderleri
(3) Yargılama gider hesabında, EDAC Giderler ve Ücret Tarifesi’nde belirtilen sınırlar uygulanır.
(4) Nihai karar verilmeden önce tahkim yargılaması sona erdirilirse, Hakem veya Hakem Kurulu ücretler ve giderler hakkında karar verir. Davacı davasını geri aldığında veya tahkim yargılaması sona erdirildiğinde, Hakem veya Hakem Kurulu henüz belirlenmemiş olduğu hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine veya re’sen Divan yargılama giderleri hakkında karar vermesi için bir Hakem belirler.
Yargılama Giderleri İçin Avans Yatırılması
MADDE 37 – (1) Sekretarya davacıdan, başvuru harcı ile görev belgesi hazırlama aşamasına kadar muhtemel ücret ve giderler için avans yatırmasını talep eder.
(2) Hakem veya Hakem Kurulu ile Sekretarya, ileri sürülen iddia, savunma, üçüncü kişi finansmanı, bilgi, belge ve delilleri göz önünde tutarak gerekli gördüğü hallerde yargılama boyunca taraflardan avans talep edebilir.
(3) Taraflardan biri, kendi payına düşen avansı yatırmayan diğer tarafın yerine avans yatırabilir.
(4) Taraflardan biri herhangi bir talebe karşı dava ve takas hakkının bulunduğunu ileri sürerse, Hakem veya Hakem Kurulu ilave hal ve şartları dikkate alması gerektiği ölçüde bu durumu, avans miktarının belirlenmesinde bağımsız bir talep gibi dikkate alır.
Masrafların Paylaştırılması
MADDE 38 – (1) Tahkim masrafları kural olarak yargılamayı kaybeden tarafça ödenir. Ancak Hakem veya Hakem Kurulu, yargılamanın seri ve usul ekonomisine uygun yürütülmesi ilkelerine ilişkin tarafların davranış ve tutumları ile olayın hal ve şartlarını göz önünde tutarak yargılama gider ve masrafların taraflar arasında belli bir oranda paylaştırılmasına karar verebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Sorumluluğun Sınırlandırılması
MADDE 39- (1) Divan üyeleri, Hakemler, Danışmanlar, Sekretarya ve çalışanlar, tahkim yargılamaları ile ilgili herhangi bir fiil, kusur veya ihmalleri dolayısıyla sorumlu tutulamazlar.
Ekler
MADDE 40- (1) Enerji Uyuşmazlık Tahkim Merkezi İç Yönergesi ile Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi Giderler ve Ücret Tarifesi bu Kurallar’ın ayrılmaz birer parçasıdır.
Yürürlük
MADDE 41- (1) Bu Kurallar, Enerji Uyuşmazlıkları Tahkim Merkezi’nin onayı üzerine yürürlüğe girer.