Noam Chomsky bu röportajında, polisin George Floyd ve Breonna Taylor’ı katletmesine karşı yapılan eylemlerin “daha önce rastlanmayan kapsam ve ölçekte” gerçekleşmesi, Brezilya’da Lula’nın başkanlığının önemi ve Donald Trump’ın iklim değişikliğinin yaklaşmakta olan felaketini durdurmak için harekete geçmeyi reddetmesinin onu “insanlık tarihindeki en kötü suçlu” yapmasına değiniyor.
Geoerge Floyd ve Breonna Taylor’ın polisin ellerinde ölmesinin ardından patlak veren toplumsal hareketlere baktığınızda ne düşünüyorsunuz?
Kesinlikle daha önce rastlanmayan kapsamda katılım, birleşme ve toplumsal destek ilk akla gelen şeyler. Anketlere bakarsak bunun şaşırtıcı olduğunu görebiliriz. Black Lives Matter’a ve protestolara verilen toplumsal destek, “Bir Hayalim Var” konuşması sırasında popülaritesinin zirvesinde olan Martin Luther King’in çok ötesinde. Ayrıca, bu toplumsal destek daha önce polis tarafından işlenen cinayetlere toplumsal olarak verilen tepkilerin de çok ötesinde.
Belki de daha çok Los Angeles’da Rodney King’in polisler tarafından linç edilmesine verilen tepkiler ile benzemekte. Polisler King’i öldüresiye dövdüler ve o polislerin çoğu herhangi bir yargılama olmaksızın serbest bırakıldı. Altmış kişinin öldürüldüğü ve federal birliklerin protestoları bastırması için çağrıldığı bir hafta süren eylemler gerçekleşti ancak bu sadece Los Angeles’taydı. Bugünkü eylemler ise her yerde.
Bu sadece polisin işlediği cinayetler ile ilgili bir şey değil, bunun bir geçmişi var. Bu geçmiş, bugün yaşanan olaylara sebep olan gerçeklerin merak edilmesi, araştırılması ve protesto edilmesi ile başlıyor. 400 yıllık şiddetli baskının bilinci, bilinçteki bu yükselişe katkıda bulunuyor.
Bu gösterilerin eşi görülmemiş doğasını nasıl açıklarsınız?
Bence bu uzun yıllar boyunca devam eden yoğun aktivizmin bir sonucu. Örneğin, yıllar evvel, New York Times ırkçılığın ABD’deki tarihi hakkında 1619 isimli önemli bir seri yapmıştı. “1619”, çünkü bu tarih siyah kölelerin sayılarının inanılmaz rakamlara ulaştığı tarihtir. Bunu birkaç yıl önce hayal dahi edemezdiniz. İşte bu, değiştiğini umduğum birçok göstergeden birisi ve bu, Black Lives Matter ve bu tür konulara toplumun dikkatini çeken ve insanları onlar hakkında konuşmaya iten diğer gruplar için bir övgü gibi duruyor. Ve şu an verilen tepkiler oldukça önemli. Farklı olsa da kampanyasını Philadelphia ve Mississippi gibi insan hakları çalışanı üç kişinin öldürüldüğü yerde başlatan Ronald Reagan’a baktığınızda, mesaj gayet açıktı ancak reaksiyon çok ama çok azdı.
Şu an oldukça fazla reaksiyon var ve parallelikler oldukça belirgin. Çeşitli raporlama yöntemleri, yanlış bilgilendirme ve benzeri sebeplerle bu tür şeyler hakkında doğruyu anlamak oldukça güç. Buna ihtiyatlı yaklaşmak zorundayız ancak bazı açılardan anarşist gelenek içerisinde kök salmış birisi olarak, belki de birçok açısından Seattle’da ortaya çıkan otonom bölgeler hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
Bu, kısmen salgın kısmen George Floyd cinayetine karşı gerçekleşen pek çok ilginç gelişmeden birisi. İnsanların su ihtiyacını gidermek gibi belirli sorunlarla başa çıkmakta ve bugünkü krize nasıl bu kadar hazırlıksız yakalandığımız gibi daha temel sorunlara yetersiz kaldığı görülen hükümet yapılarından insanları özgür kılan karşılıklı yardımlaşma ve dayanışmayı inşa etmek… Bu otonom bölgeler bunun ilginç bir örneğidir.
Trump ve Fow News’i çıldırtan çok sayıda popüler desteği ve Seattle belediye başkanının desteğini görmek ayrıca şaşırtıcı. Bu olumlu bir işaret, önemli bir şey. Bence bu, hayatlarımızı kontrolümüz altına almamız gerektiğinin ve kendilerini bizim efendilerimiz olarak ilan eden otoritelere hayatlarımızı bırakamayacağımızın önemli bir göstergesi. Yönetimi ele geçirmeliyiz.
Yükselen ve hatta “yenilgi” ile de sonuçlanan bir şey eğer içerisinde deneyimler barındırıyorsa ve bir adalet arayışını ifade ediyorsa doğrusal bir şekilde başarı veya yenilgi olarak değerlendirmek yerine farklı açılardan bakmak önemli değil mi?
Başarı ve başarısızlık karışık şeyler. Herhangi bir ciddi direnişin gerileme anları vardır. İşler umduğunuz gibi gitmez. Siz de bir yerden başlar ve oradan devam edersiniz. Aklınıza gelebilecek her şey, insan hakları, kadın hakları, kürtaj ve bunların hepsi aslında bir süreçtir.
Bernie Sanders’ın kampanyasını ele alalım. Genelde, “Denedik, yenildik, bitti, bu yüzden bırakıyorum” yazan mektuplar alıyorum ya da böyle şeyler görüyorum. Gerçekleşen şey bu değil. Gerçekleşen şey inanılmaz ve eşsiz bir başarıydı. Amerika siyasi tarihinde böyle bir şey daha önce gerçekleşmemişti. Aslında, neredeyse her zaman, radikal çiftçiler hareketi gibi gerçek popülist hareketlerden beri zorla ezildi. Tartışmanın odağı temelden değişti. Daha önce gündeme gelmeyen şeyler artık ön planda ve merkezi bir konumda. Salgın felaketi nedeniyle daha çok talep edilen evrensel sağlık hizmetleri, kongreye ait ofisleri işgal eden genç insanların yarattığı ciddi aktivizmin sonucu olarak Yeşil Yeni Düzeni ve bunların altında da Sanders’ın başarısı ve iktidara onları desteklemek için gelen Kongre’nin genç üyeleri var.
Sanders bazı eleştiriler alsa da bence doğru olan taktiksel bir karar verdi ve Joe Biden’ın kampanyasına katılarak onu sola doğru itti. Onun çevre çeperi komisyonları planlamak üzerine çalışıyorlar ve aslında, daha önceden ortaya çıkan bu programa baktığımızda, program Roosevelt’ten beri gelişen her şeyden daha solda. Program birçok fırsat sunuyor.
Şimdi, bu sihir sayesinde gerçekleşmedi. Yeşil Yeni Düzeni benzeri bir şekilde gerçekleşti. Daimi baskı ve aktivizm sayesinde gerçekleşti. Sol seçimleri bu şekilde düşünmelidir. Bir aday için harekete geçmek bir sorun değil. Seçenek, sorun ve politika cümbüşünü yeniden şekillendiren daimi aktivizmdir. Parmaklarınızı şıklatarak kazanamazsınız. Bazı şeyler işler, bazıları başarısız olur ama siz bir yol seçer ve devam edersiniz.
İfade özgürlüğü hakkında soru sormak istiyorum. Bana öyle geliyor ki sol siyasette yer alan kişiler arasında popülerliğini yitirdi. İfade özgürlüğü sorunuyla nasıl bir ilişki kurarsınız?
İlk olarak, biraz tarihi düşünelim. Bu sorun neden şimdi ortaya çıkıyor? Yeni bir şey mi? Hayır. On yıllardır bir norm haline gelmiş ancak çoğunlukla solu hedef aldı bu sebeple kimse dikkatini buna vermedi. Her şeyin ötesinde bugün gerçekleşen şu ki gösteriler şiddetle bastırılıyor, engelleniyor, konuşmalar iptal ediliyor, kitaplar parçalanıyor. Örneğin, 1970’lerin başında Ed Herman ile beraber yazdığım ve sizin de ilk bahsettiğiniz kitap Manufacturing Consent, başarılı bir yayıncı tarafından 20 bin adet basılmıştı. Yayıncı büyük bir şirkete aitti ve şirketin yöneticilerinden birisi kitabı gördü ve dehşete kapılarak kitabın yayından geri çekilmesini talep etti. Bunu kabul etmediklerinde yayıncıyı mahvetti. Kitabın bütün stokları dağıtıma girmeden önce tahrip edildi.
Herhangi birisi umursadı mı? Sırf merakımdan bu olayı Nat Hentoff ve ACLU gibi sosyal özgürlükçülerin dikkatine sundum ancak herhangi bir problem görmediler. Bir şirketin bir yayıncıyı yok etmeye karar vermesi ve kitabın yayılmasını engellemek için tüm stoklarını yok etmeye çalışması bir devlet sansürü değildir. Aslında, bu kitapla ilgili sorun olduğunu düşünecek insan bulmak bile zordu.
Bu sadece bir kez de gerçekleşmedi. Size daha önce yayından kaldırılan kitaplarımla ilgili diğer davalarımı da örnek olarak verebilirim. Dahası, kitabım bazı siyasi içeriklere sahip olduğu için yayıncı tarafından beğenilmemiş ve verdikleri avansı geri istemişlerdi. Başka insanlar işten kovuldu, fakültelerde kadrolar tasfiye edildi ve dahası. Umursamadılar. Bugünlerde yaşananların ötesinde sola karşı yöneltilmiş bir saldırıydı, bir sansür değildi bu.
Bunlar, bugün olanları aklamıyor. Her şeyden önce, New York Times yapmaları gerektiğini düşünmediğim açık kürsüyü sonlandırdığında bunu sol alarak adlandıramam. Bunu sol olarak dillendirmek biraz zor.
Birçok genç bir konuşmacının sesini kesmeye çalıştığında bence taktiksel açıdan bile hatalar yapıyorlar. Bu durumun üstesinden gelmek adına daha iyi yollar var. Nelerin gerçekleştiğini tartışabileceğiniz ve eğitim fırsatı olarak kullanabileceğiniz karşı oturum düzenleyebilirsiniz. Bu yöntemin taktiksel ve ilkesel açıdan yanlış olduğunu düşünüyorum. Bu yöntem aşırı sağa bir armağan; bayılıyorlar buna.
Sizin dahil olduğunuz aktivizmlerden çok takdir ettiklerimden biri Brezilya Başkanı Lula da Silva siyasi bir tutsakken onu savunmanızdı. Curitiba’da hapishanedeyken onu ziyaret ettiniz. Neden Başkan Lula’nın bu kadar önemli bir lider olduğunu düşündüğünüzü bize anlatabilir misiniz?
İşçi sınıfı kökenli Lula, diktatörlük zamanlarında bir aktivistti, sıkı bir muhalefet çalışmasını başarıyla yürüttü ve başkanlığa aday oldu. Zaferine birkaç kere el konuldu ama nihayetinde başkan oldu ve Brezilya tarihinde yeni bir devir açtı.
Bunun için benim sözüme güvenmenize gerek yok, Dünya Bankası’nın sözüne bakın. Köklü bir kurum değil. 2016 yılında, Lula’nın döneminin bitişinden birkaç yıl sonra, Brezilya ekonomik tarihinin son zamanlarına dair uzun bir çalışma yayınladılar. Lula’nın görev süresini Brezilya ekonomik tarihinin “altın çağı” diye adlandırdılar. Yoksulluk oranındaki büyük düşüş, katılım oranındaki kayda değer artış, nüfusun büyük bir kısmı; siyahlar ve tamamen marjinalleştirilen ve baskılanan insanlar, insanlara hayatlarının üzerinde söz sahibi olabilecekleri politikaların getirilmesi… Muhteşem bir başarı.
Brezilya dünyada en çok saygı duyulan ülkelerden biri haline gelmişti. Şimdiye bir bakalım. Bu mutlak paryalık, tüm dünyadaki ülkelerin arasında en çok dalga geçilen ve ayıplananlardan biri.
Lula’nın dönemiyle alakalı bir sürü sorun vardı. Bir tanesi yolsuzluğu göz ardı etmesi ve ilgilenmemesiydi. İşçi Partisi’nde (PT) çokça vardı, bu Brezilya’da yaygın bir şey. Lula yönetiminin gerçekten başarısız olduğu şey insanlara gelişmekte olan sistemin bir parçası olduklarını anlatmaktı. Yani oldukça gariptir ki şimdi insanlara Lula’nın programlarından en çok kimin yararlandığını sorduğunuzda, onlara “Bunlar nasıl gerçekleşti?” diye sorduğunuzda, sanki olanlar bir kazaymış gibi “Tanrı sayesinde” derler. İşçi Partisi’nin programlarının bir parçası olduğunu bilmiyorlar. Bu gerçek bir sorumluluk hatasıydı, sanki bu onlara nasıl olduysa “gelivermişti” ve bunun bir parçası değillerdi. Bu büyük bir başarısızlıktı.
Eleştirebileceğiniz başka şeyler de vardı. “Altın çağ” hakkındaki kanı, ki bence oldukça doğru, ve Küresel Güney’in sesi olarak ciddi uluslararası saygınlık pozisyonuna yükseliş oldukça kayda değerdi. Lula’nın çöküşünün nedenlerinin de bir kısmıydı. Siyasal sistemler sonradan görmeliği sevmezler. Böyle yapılmaması gerekir.
Brezilya’daki elitler oldukça ırkçılar ve sınıf ayrımını gözetirler. Bir anda “düzgünce” Portekizce bile konuşamayan işçi sınıfı kökenli bir herif geliyor, “doğru” okullara gitmemiş biri. Mütevazı olması gerekirdi, onun için yaptıklarımıza minnettar olmalıydı, orada politika üretmemeliydi. İnsanlarla konuşuyorsunuz ve sadece bu nedenlerden ötürü, politikalardan bile daha fazla olan sertliği ve öfkeyi hissedebilirsiniz.
Lula döneminden birkaç yıl sonra, (Lula’nın halefi Dilma Rousseff’e karşı) yumuşak bir darbe başlatıldı. Bu nihayetinde 2018 ekim seçimlerine yol açtı. Lula tutuklandı, en popüler adaydı, kazanması muhtemeldi. Fazlasıyla şüpheli suçlamalarla tutuklanmıştı ama aynı zamanda susturulmuştu. İdam mahkumu bir kitle katilinin aksine ifade vermesine izin verilmedi. Bu gerçekten önemli. Seçim kampanyası boyunca sessiz kaldı. Şimdi itirazlar sürerken kısmi olarak serbest bırakıldı ama seçimden önce onu içeride tuttular. Gelen ise ülkeyi yok eden aşırı sağcı bir bağnazdı (Jair Bolsonaro.) Brezilya şimdilerde askeri bir darbenin eşiğinde.
Bolsonaro çetelerinin geçtiğimiz günlerde parlamento binalarına ve yüksek mahkemelere saldırdıklarını ve “bundan kurtulun” dedikleri videoları gördünüz mü bilmiyorum. Bolsonaro kendi ailesini soruşturan yürütme departmanlarının başındakileri kovdu. “Kimse benim ailemle uğraşamaz” diyen Bolsonaro’nun ifadesi burada olup bitenle oldukça benzer. Bolsonaro kendisini Trump’ın bir çeşit kopyası olarak görüyor. Trajikomik.
Trump da çok benzer. O da başkanlık ofisinde yolsuzluk ve görevi kötüye kullanma noktasında gözlem yapan bütün müfettişleri kovdu. Bu müfettişler Trump’ın Washington’da yarattığı kokmuş bataklığı soruşturuyorlardı ve kovuldular. Herhangi bir teneke diktatör gibi, Trump da kariyerini bu sistemi uygulamaya geçiren Cumhuriyetçi senatör Charles Grassley’i aşağılamak için kendi yoluna devam etti. Cumhuriyetçi Parti’den hiç ses çıkmadı, parti olarak ortalıktan kayboldular. Bu eski Komünist Parti’den daha kötü. Lider emir verir ve biz dizlerimizin üzerine çökeriz.
Donald Trump’ın kurumsal olarak yaptıklarının aslında neden kendi içinde sıra dışı ve önemli olduğunu açıklar mısınız?
Kulağa sert geliyor, ama doğru: Trump dünyadaki en büyük suçlu, inkâr edilemez. Yakın gelecekte dünyada kurulacak olan insan yaşamı projelerini yok etmeye kendini bu denli tutkuyla adamış bir figür daha olmadı siyasi tarihte.
Bu bir abartı değil. İnsanlar şimdi protestolara odaklandı; Salgın bize büyük bir bedel ödetecek kadar ciddi. Beyaz Saray’daki gangster on binlerce Amerikalıyı öldürüp burayı (koronavirüs için) dünyadaki en kötü yere dönüştürerek ödeyeceğimiz bedeli daha da güçleştirdi. Salgından kurtulacağız ama Trump’ın işlemiş olduğu bir diğer suçtan, gezegenin ısınmasından kurtulamayacağız. En kötü olanı yaklaşıyor, bundan kurtulamayacağız.
Buz tabakaları eriyor; eski hallerine dönmeyecekler. Bunun sonucunda küresel ısınmada büyük ve hızlı bir yükselme meydana gelecek. Kutuptaki buzullar örneğin, dünyayı sele boğabilir. Son çalışmalar gösteriyor ki bulunduğumuz durumda, elli yıl içinde dünyadaki habitatların bir çoğu yaşanılamaz hale gelecek. Güney Asya bölgelerinde, Orta Doğu bölgelerinde, Birleşik Devletler bölgelerinde yaşayamaz olacaksınız. 125,000 yıl önceki noktaya yaklaşıyoruz, deniz seviyesinin şimdikinden yirmi beş fit daha yüksek olduğu zamanlara. Ve daha kötüsü var. Scripps Oşinografi Enstitüsü henüz yaptığı çalışmada, deniz seviyesinin üç milyon yıl öncesine benzeyen bir noktaya, bugün olduğundan elli-seksen arası daha yüksek olduğu zamana endişe verici şekilde yaklaştığımızı tahmin ediyor.
Dünyanın her yerinde ülkeler bununla ilgili bir şeyler yapmaya çalışıyor. Ama bir ülke var ki krizi yükseltmek isteyen, uçuruma doğru koşan, en tehlikeli olanları dahil fosil kullanımını maksimuma çıkaran ve bunun etkisini azaltan düzenleyici parçaları söken bir başkan tarafından yönetiliyor. İnsan tarihinde bunun gibi bir suç görülmemiştir. Sıfır. Bu benzersiz bir şahıs. Ve ne yaptığını da bilmiyor değil. Tabii ki de biliyor. Ama umursamıyor gibi. Eğer yarın onun ve onu seçenlerin ceplerine biraz daha para girecekse, bir iki nesil içinde dünyanın yok olması kimin umurunda olur ki?
Hükümetin bildiği kadarıyla, çok ilginç bir şeye tanık oluyoruz. İngiltere’de 1689’da sözde Şanlı Devrim ile başlayan, egemenliğin kraliyetten parlamentoya geçtiği parlamenter demokrasi 350 yıldır varlığını sürdürüyor. Birleşik Devletler’de parlamenter demokrasi bir yüz yıl kadar geç başladı. Parlamenter demokrasi yalnızca kanunlara ve anayasaya bağlı değildir. Aslına bakarsak İngiliz anayasası belki bir düzine kelimeden oluşur. İnsanların insan gibi davranacağı varsayımına, güvene ve iyi niyete dayalıdır.
Richard Nixon’ı ele alalım. İyice çürümüş bir adam, ama makamdan ayrılma vakti geldiğinde, sessizce makamdan ayrıldı. Kimse Trump’tan bunu beklemiyor. Bir insan evladı gibi davranmıyor. Başka yerlere varıyor. Senatonun onaylayabileceği görüşmeler dahi gerçekleştirmiyor. Ne gerek var? Birinden hoşlanmıyorsam, onu geri çeviririm. Bir Cumhuriyetçi, Lisa Murkowski, cesaret edip onun soyluluğu hakkında küçük bir soru sorar ve o bir dolu taşlamayla kadına saldırır – ‘Seni mahvedeceğim.’
Bu faşizm değil. Bu daha önce de söylediğim şey: bu her iki yılda bir darbe alan küçük bir ülkenin teneke diktatörü. Zihniyet bu işte.
Kongre, Senato, Trump’tan çok daha önce demokrasiyi yok etmeye kendini adamış, birçok yönden bu yönetimin asıl kötülük dehası olan Mitch McConnell’ın eline geçti, kendi ruh eşine. Barack Obama seçildiğinde, McConnell halka açıkça söyledi, “En büyük hedefim Obama’nın hiçbir şey başaramadığını ispatlamak.” Pekâlâ. Yani diyor ki, biraz önce söylediğim gibi aradaki güven ve iyi niyete dayalı olan “Parlamenter demokrasiyi yok etmek istiyorum.”
Senato. Sözde dünyanın en büyük tartışma kurulu, zenginleri daha da zengin eden, kurumsal sektörü güçlendiren bir yasaya indirgeniyor ve mahkemeleri çoğu yetersiz, aşırı sağcı, halk ne isterse istesin önünü keseceği bir nesil yaratan acemi hakimlerle dolduracak adli atamalar yapıyor.
Bu derin bir demokrasi nefreti ve demokrasi korkusu. Bu seçkin sınıf arasında alışılmadık bir şey değil; gün gibi açık sebeplerle demokrasiden hoşlanmıyorlar. Ama bu özel bir şey.
Salgının üzerine, küresel ısınma krizinin üzerine, aynı derecede ciddi olan nükleer silah krizi ekleniyor. Trump bütün silahlanma kontrolü rejimini bozuyor, tahribat riskini geniş ölçüde yükseltiyor, fiilen düşmanları, durduramayacağımız silahlarla bizi yok etmeye çağırıyor.
Trump kapitalizmin en kötü taraflarını seçiyor, özellikle de kapitalizmin neoliberal versiyonunu ve bunları güçlendiriyor. Salgına bir bakalım. Neden bir salgın var? 2003’de bilim insanları tarafından bir tür koronavirüs olduğu daha net anlaşılan SARS salgınından sonra demişlerdi ki, “Bundan çok daha ciddi başka bir korona virüsün ortaya çıkması oldukça muhtemel. Buna hazırlıklı olmamız için şimdiden atılması gereken adımlar var.” Birilerinin bu adımları atması gerekiyor. Evet, bir ilaç sanayisi var ama, olağanüstü zengin, devasa laboratuvarlar bunu yapamıyor. Bundan on yıl sonrasında önemli olabilecek bir şeye para harcamıyorsun- gelecek bir felaketi önlemek karlı gelmiyor. Bu bir kapitalist bunalımdır.
Hükümetin kaynakları var, büyük laboratuvarları var. Fakat sonra Ronald Reagan diye bir adam çıkıyor, nüfus üzerindeki neoliberal saldırının başlarında, hükümetin çözüm değil problem olduğunu, yani hükümetten bağımsız kararlar almamız gerektiğini söylüyor. Hükümet insanların baskısı altında. Şimdi biz tanımadığımız, halkın ne düşündüğünü bilmeyen özel kurumların oyuncağı olacak kararlar vermek zorundayız. Birleşik Devletler’de bazen buna özgürlükçülük deniyor. Bu neoliberal saldırının başlangıcıdır.
George H. W. Bush başkanlığa ait bilimsel istişare heyeti kurdu. Obama, yöneticiliğinin ilk günü gerektiği şekilde onları bakanlığa çağırdı ve salgın için bir uyarı reaksiyon sistemi hazırlamalarını istedi. Birkaç hafta sonra bir sistem hazırlayıp devreye soktular. Ocak 2017, bakanlığa yağmacı geldi. Yönetiminin ilk gününde, (Trump) salgına yanıt verecek tüm sistemi parçalarına ayırdı; yıldan yıla Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezlerini (CDC) ve hükümetin tüm sağlık kollarını finanse etmeyi kesti. Amerikalı bilim insanlarının elenen programları Çin’de potansiyel korona virüs tehditlerini tespit etmek ve önlemek için Çinli bilim insanları tarafından çalışılıyor. Bu yüzden koronavirüs başladığında, Birleşik Devletler saçma bir şekilde hazırlıksızdı, yağmacı sağ olsun.
Ve sonra daha da kötüye gitti. Buna tepki vermeyi reddetti. Diğer ülkeler buna yanıt verdi, bazıları çok iyi ve çok hızlıca. Birleşik Devletler öyle değil. Umursamadı. Aylardır ABD zihniyeti Beyaz Saray’a “Ciddi bir kriz var” dedirtemedi. Sonuç olarak, açıklamalara göre, borsanın düşüşte olduğunu fark etti ve dedi ki “Bir şeyler yapmalıyız”. Onun tek yaptığı ise kaos yaratmak.
Ama sorunun büyük bir bölümü Trump öncesine dayanıyor. Hastaneler neden hazır değil? Çünkü iş modeli bazında ilerliyorlar. İşte bu neoliberalizmdir. Tam zamanında ödeme almak istiyorlar. Bir sent bile kaybetmek istemiyorlar. O yüzden fazladan bir hastane yatağımız yok; özel hastanelerin CEO’larına bir yılda milyon dolarlarca tazminat vermeliyiz. Fazladan yatak alamazsın, onu parçalara bölersin. Yani bunların hepsi tekrarlanıyor. Özel mülk olan bakım evlerinin faaliyeti minimuma düşürüldü, çünkü bunların sahibi özel sermaye şirketiysek bu şekilde daha çok kazanırız. Şimdi Trump’ın kampanyasına bağış yaparak bizimle bir fotoğraf çekilmesine izin verebiliriz, bakım evlerini yok edip tüm yaşlıları öldürdüğümüz için ne kadar harika olduğumuzu anlatır bize.
Bunlar Trump’dan çok daha öncesine giden derin meseleler, ama o çok değişik bir fenomen; yineleyelim, dünyadaki en büyük suçlu, öyle ki en hafif suçları bile Amerikan demokrasisini yok etmek ve yüz binlerce insanı öldüren bir salgının önünü açmak. Ama onun standartlarında bunlar hafif kalacak suçlar.
Bu yazı, Üniversiteli Dayanışma Ağı gönüllülerinden Şebnem Şençağlayan ve Ekin Çakıcı tarafından çevrilmiştir.