Anasayfa
SES YALITIMI & YAPI AKUSTİĞİ Yapı Akustiği ile İlgili Bazı Kavramlar Ve Matematiksel Bağıntılar
Akustik enerji, hem içinde yayıldığı ortam tarafından hem de temasa geldiği yüzeyler tarafından soğurulur. Havadaki soğurulma, çok büyük salonlar dışında,yapı akustiğinde önemli bir rol oynamaz. Yüzeylerdeki soğurulma çok daha önemlidir. Öyle ki, yalnızca yüzeyde kullanılan maddenin cinsini değiştirerek bir çevrenin akustik özelliklerini tümüyle değiştirmek olanağı vardır. Genellikle, sert ve düzgün yüzeyler gelen enerjinin çoğunu yansıtırken, yumuşak ve gözenekli yüzeyler ( kumaş, vb gelen akustik enerjiyi büyük oranda soğururlar. Yüzeylerin soğurma yeteneklerini nicel olarak ifade etmek olanağı vardır. Bir yüzeyin alanı ne kadar büyükse, toplam olarak o kadar çok akustik enerji soğurabileceği açıktır. Ama, yüzeyin yapıldığı maddenin de soğurulan enerji miktarı üzerinde büyük etkisi vardır. Bir madde, üzerine gelen toplam akustik enerjinin tamamını soğuruyorsa, o ideal bir soğurucudur. Bu maddenin soğurma kat sayısının %1OO olduğunu söyleriz. Başka bir madde, toplam akustik enerjinin ancak %40' ını soğuruyor kalanını yansıtıyorsa, onun soğurma katsayısı 0,40' dır. Gelen akustik enerjiyi hiç soğurmayan, hepsini yansıtan bir maddenin soğurma katsayısı ise 0 'dır. Bütün maddelerin soğurma katsayıları 0 ile 1 arasında değişir. Fakat, soğurulan enerji miktarı, soğurulan sesin frekansına da bağlıdır. Yani, örneğin bir madde 125 Hz frekanslı sesin enerjisinin %44' ünü soğurabilirken, aynı madde, 1000 Hz' lik sesin enerjisinin %62' sini soğurabiliyor. Kapalı Bir Ortamdaki Rezonans Frekansları Ve Akustik Parametreler
Kapalı bir ortamda uyarılabilecek titreşim biçimleri, bir teldeki veya hava sütunundaki titreşim biçimine göre çok daha çeşitlidir. Çünkü, kapalı ortam üç boyutludur.
Herhangi bir kapalı ortamı karakterize etmek için bazı akustik parametrelerden yararlanılır. Bunlar akustik çevrenin özelliklerini anlatan çok önemli değerlerdir.
| || Teldeki dalgalar tel boyunca tek boyut üzerinde hareket etmek zorunda
oldukları halde, odalardaki dalgalar her yöne doğru hareket edebilirler.
Kapalı bir ortamın rezonans frekansları, başlıca, odanın biçimine ve
büyüklüğüne bağlıdır. Odanın sert duvarları basınç artmalarının
oluştuğu yerlerdir. Yani, karın yüzeyleridir. Eğer, kaynaktan çıkan sesin
yarım dalga boyunun tam katları iki karşılıklı duvar arasındaki
uzaklığa uyuyorsa duran dalgalar da oluşabilir. Başka karşılıklı
yüzeyler arasında da aynı şey olabilir.|
Kapalı bir ortamın en Önemli karakteristiği yankılanma süresi ly' dir. Yankılanma süresi yalnızca kapalı bir ortamdaki ses için, yani yansımalara uğrayan bir ses için söz konusudur; yansımalara uğrayan bir sesin ne kadar bir sürede yok olduğunun nicel ölçüsüdür. Yankılanma süresinin uzun veya kısa olmasının yanında, sesin yok oluş biçiminin de önemi vardır. Salondaki her dinleyici, toplam etkin alanı bir miktar arttırır. Dolayısıyla, süresini azaltır. Yetişkin bir insanın soğurma özellikleri, 0,5 m2' lik açık pencereninkine, yani 0,5 sabin' e denktir. Kalın kumaştan palto giymiş bir dinleyici sesi daha fazla soğurur. Salonda herkes paltoyla oturursa, yankılanma süresi ve dolayısıyla salonun akustik özellikleri çok değişir. Orkestranın boş salonda prova yaparken çıkardığı sesle, dolu salonda konser sırasında çıkardığı ses arasında çok fark vardır. Yankılanma süresi çok uzun olursa, yankıların birbirine karışacağı ve seslerin bozulacağı açıktır. Tersine, yankılanma süresi çok kısa ise, her ses tek başına kalır ve müzik cümlesindeki komşularından yalıtılmış olur. Akustik bir ortamda açıklığın sağlanabilmesi için yankılanma süresinin küçük olması gerekir. Seslerde dolgunluğun sağlanabilmesi içinse yankılanma süresi büyük olmalıdır.
SES YALITIMI İLE DÜZENLENMESİ YAPILMAYAN AKUSTİK
Herhangi bir kapalı mekanda yayınlanan ses, onu duyan kulağa yada kayıt edilmesi için elektrik sinyaline çeviren mikrofona giderken dümdüz gittiği gibi bir de ortamı çevreleyen duvarlara değişik açılarla çarparak da ulaşır. Esas yol dışındaki bütün bu yollar en az bir adet yansımayı içerir. Böylelikle bu sonsuz sayıdaki ses, odanın akustik özelliklerini de ekleyerek varıcağı yerde birleşir.