Gabriela Mistreal Biyografisi
Gabriela Mistreal, 7 Nisan 1889 tarihinde Vicuña, Şili’de İspanyol, Bask ve yerli karışımı bir ailede köy öğretmeninin kızı olarak dünyaya gelmiştir. Aslolan adı Lucila de María del Perpetuo Socorro Godoy Alcayaga’dır. Bir öğretmen olan babası Godoy Villanueva ile 1892 senesinde evi terk ettikten sonrasında bir tek birkaç kere görüşebildi. Anası Doña Petronila tarafınca koyu Katolik bir aile ortamında büyütüldü. 1909 senesinde kiliseden uzaklaşmaya başladı.
Genç yaşta ilk şiirlerini çeşitli mahalli gazete ve dergilerde yayımladı. “Sonetos de la Muerte” (Ölüm Soneleri) adlı şiiri ile 1914‘te bir ulusal edebiyat yarışmasında ödül aldı ve ülke çapında tanındı. Şiirlerini fazlaca sevilmiş olduğu şairler Gabriele d’Annunzio ve Frédéric Mistral‘ın adlarından oluşturduğu ‘Gabriela Mistral‘ adıyla yayımladı, edebiyat dünyasında bu adla tanındı.
12 yaşlarında eğitim yaşamını sonlandırdı. Kendi kendini yetiştirdi. On beş yaşından itibaren öğretmen olarak Şili‘nin çeşitli bölgelerinde vazife yapmış oldu. İlk şiirlerinin mahalli gazetelerde görünmesi de bu yıllara rastlar. Hemen hemen 17 yaşlarındayken tanıştığı bir demiryolu çalışanına tutku ile bağlandığı; sevgilisinin üç yıl sonrasında beklenmedik aniden gelen intiharından sonrasında şiire tutunduğu söylenir. 1918 senesinde sert iklim koşulları olan Punta Arenas’ta göreve adım atar. Ozan Nobel Edebiyat ödülü kazanılmış olduğu meşhur “Desolación” (Üzüntü, 1922) adlı yapıtını burada kaleme alır.
1914 senesinde Sonetos de la Muerte (Ölüm Soneleri) adlı şiiriyle Şili‘de Juegos Floral Ödülü’nü kazanmıştır. 1945 senesinde Nobel Edebiyat Ödülü‘nü kazanan ilk Latin Amerikalı edebiyatçı oldu.
1920 senesinde Temuco ve 1921 senesinde başkent Santiago’da çeşitli okullarda çalıştıktan sonrasında, 1926’da Birleşmiş Milletler’de Şili Temsilcisi oldu. 1932’de Napoli, 1933 senesinde ise Madrid ve Lizbon’da konsolosluk görevlerinde bulunmuş oldu.
1922 senesinde Meksika hükümetinden gelen bir daveti kabul ederek bu ülkeye göç etti ve süre giden eğitim reformu çalışmalarına katıldı.
1923 senesinde yayınladığı Lecturas para Mujeres (Bayanlar için Konuşmalar) ile Meksika Devrimi’nin fikirsel alt yapısını destekledi; Şimal ve Cenup ABD’daki bayanlara bu eserle seslendi. Mistral, Şili’de doğup büyümüştü; İspanyolca yazıyor ve Latin ABD kültüründen besleniyordu. Fakat ülkesiyle ilişkileri daima yolunda gitmedi. Duygusal kopuşlar, Şili’de iktidara gelen dikta rejimleriyle gerilimli zamanlar yaşadı.
Ülkesinde, yalnızca üniversite öğrenimi görmüş öğretmenlerin okullarda vazife yapabileceğine dair yasanın kabul edilmesi üstüne 1925 senesinde emekli olmak mecburiyetinde bırakıldı.
Seneler sonrasında ülkesi ile ilgili düşüncelerini anlattığı bir makalede “Kızlarını eğittiğim ve fena kıyafetlerim ve fena taranmış saçlarım yüzünden beni hor gören bir toplumdan izole şekilde yaşadım” diyecekti. Bu yüzden yaşamının son 34 yılını ülkesinden uzakta geçirdi. Latin ABD’yı, Avrupa’yı ve ABD’yi dolaştı. Yaşamını yazarak ve ders anlatarak kazanmıştır.
1923 senesinde Şili hükümeti “Ulusun Öğretmeni” unvanını verdi. Şili ve Meksika’da kırsal yörelerdeki eğitim düzenlemelerinde etkin rol üstlendi; üniversite öğretim üyeliğine kadar terfi etti; eğitimcilik, kültür bakanlığı, danışmanlık ve diplomatlık yapmış oldu. 1926 senesinde Birleşmiş Milletler‘ de Şili’yi temsil etti ve Fransa‘ya yerleşti. Gazetecilikle ve Latin ABD ülkeleri ve ABD’de dersler vererek geçimini sağlamış oldu. Bilhassa Karayipler, Uruguay, Brezilya ve Arjantin‘e sık sık gezi etti. 1929 senesinde annesini ölümünden sonrasında ülkesi ile bağını yitirdi. 1932 senesinde Napoli, 1933 senesinde ise Madrid ve Lizbon‘da ülkesinin kültür ateşesi olarak vazife yapmış oldu. Birçok üniversite tarafınca onursal doktora unvanı verildi.
1925, 1938 ve 1954 yıllarında kısa ziyaretler yapmak suretiyle Şili‘ye dönen Mistral, Pablo Neruda‘ya meydana getirilen haksızlıklara tepki göstermesi sebebiyle Gabriel González Videla hükümetinin şimşeklerini çekti. Bunun üstüne El Mercurio ve El Diario Ilustrado gazeteleri artık onun yapıtlarını basmayacaklarını bildirdi. Emekli maaşının kesilmesi ile geçim sıkıntısına düşen sanatçı, ömrünün geri kalanını ülkesinden uzakta geçirdi.
Gabriela Mistreal, Latin ABD’yı, Avrupa’yı ve ABD’yi dolaşarak eğitim alanında emek harcamalar yapmıştır.
Gabriela Mistral’in ikinci büyük eseri Tala (Yıkım) 1938 senesinde, Buenos Aires’te, arkadaşlarının yardımıyla yayımlandı. Mistral bu kitabın gelirlerini İspanya İç Savaşı’nda ziyan olan ufaklıklara bağışlamıştır.
Mistral’ın yaşamını alt üst eden öteki bir üzücü vaka, evlat edinmiş olduğu yeğeni Juan Miguel’in ölümüydü. 17 yaşındaki gencin intihar etmiş olduğu söylendi fakat Mistral’e nazaran, akran zorbalığından kaynaklı bir katliam söz mevzusuydu. 1945’te kazanılmış olduğu Nobel edebiyat ödülü bile unutturamadı bu ölümün acısını…
1922’de New York‘ta basılan ilk eseri Desolación”‘dan sonrasında “Ternura” (Şefkat, 1924) ve “Tala” (Yıkım, 1938) Buenos Aires‘te, “Poesías completas” (Tüm Şiirleri, 1958) İspanya‘da yayımlanmıştır. Ülkesi Şili‘de yalnızca “Lagar” (Şıra teknesi, 1954) adlı yapıtı basıldı. Şiirlerinde tabiat, aşk, anne sevgisi konularının yanı sıra haksızlığa uğramış Cenup ABD yerlilerini, İspanya İç Savaşı esnasında yuvalarını yitirmiş Basklı evlatları, fena koşullarda çalışmak zorunda bırakılmış Şilili maden işçilerini mevzu edindi.
Asla evlenmedi. Asla evladı olmadı.
Gabriela Mistreal, 10 Ocak 1957 tarihinde Hempstead, New York, ABD’de pankreas kanserinden 68 yaşlarında ölmüştür. Cenazesi Şili‘ye gönderildi. Ölümü sebebiyle devlet başkanı Ibañez tarafınca Şili‘de yas diye deklare edildi
24 Eylül 2009 tarihinde Şili hükümeti tarafında üstünde Gabriela Mistreal’ın resmi bulunan 5000 pesos değerinde kağıt para tedavüle sunulmuştur.
Gabriela Mistreal parası
Ödülleri :
1914 – Şili, Juegos Floral Ödülü
1945 – Nobel Edebiyat Ödülü
1951 – National Prize for Literature (Ulusal Edebiyat Ödülü)
Kitapları :
1914 – Sonetos de la muerte (Ölüm Soneleri)
1922 – Desolación (Üzüntü)
1923 – Lecturas para mujeres (Bayanlar için Konuşmalar)
1924 – Ternura (Şefkat)
1934 – Nubes blancas y breve descripción de Chile
1938 – Tala (Yıkım)
1941 – Antología
1954 – Lagar (Şıra teknesi)
1957 – Recados contando a Chile
1958 – Poesías completas (Tüm Şiirleri)
1967 – Poema de Chile (Şili Şiirleri)
Umutsuzluk
Sis koyu ve sonsuz, bundan dolayı unutmalıyım
denizin tuzlu dalgalarının beni fırlattığı yeri.
Vardığım ülkenin ilkbaharı yok:
yalnızca beni bir anne olarak saklayan uzun gecesi.
Uluyor yel evimin çevresinde ve hıçkırıyor.
Bir cam şeklinde kırıyor çığlığımı.
Ve beyaz ovaların sonsuz ufukları süresince
görüyorum görkemli ve acılı günbatımının ölümünü.
Kimi çağırabilir ki buraya düşmüş hanım,
yalnızca ölüler O’ndan daha fazlaca yol gidebilirse?
Kendileriyle sevdiklerinin kolları arasından
sessiz ve katı bir denizin yükselişini yalnızca ölüler görür.
Limanda beyaz yelkenleri parıldayan gemiler
geliyorlar kimselerin bilmediği ülkelerden;
açık-gözlü tayfaları bilmiyorlar ırmaklarımı
ve geliyorlar denizlerimin ışığını görmemiş solgun meyvalarla.
Ve boğazıma bir düğüm şeklinde takılan probleminin
yanından geçişini gördüm onların, yitip gittiğini, yenildiğini:
yabancı lisânlar konuşuyorlardı, yaşlı annemin
altın ülkelerde türkü söylediği canlı dili değil.
Toz gibiydi mezara düşen kar,
bir ölümlü şeklinde görüyorum sisin büyüyüşünü,
ve delirmemek için saymıyorum her bir saniyeyi,
bundan dolayı uzun gece yeni başladı daha.
Görüyorum yenik ovaları ve topluyorum kederlerini,
bundan dolayı yitik manzaraları görmeye geldim.
Kardır gördüğüm yüz pencerelerimden;
daima düşsün o beyaz ışık göklerden!
Daima üstüme kar, Tanrı’nın büyük bakışı şeklinde
Her daim beyaz portakal-çiçek evimin üzerine;
Daima, kaderin asla yorulmaması ya da yok olmaması şeklinde
düşer gökten beni örtmek için, korkulu ve muhteşem.
Kaynak:Yaşam öyküsü.info