Türkiye Bilimler Akademisi'nde Şeref, Asli ve Asosiye olmak üzere 3 tür üye bulunmaktadır. Aslî ve Asosiye üye sayısı, her birinden yüzelli olmak üzere toplam üçyüzdür. Şeref üyeliği sayısı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir. Asli ve asosiye üyeler her yıl sonunda, o yıl içinde yaptıkları çalışmalarla, gelecek yıl yapmayı planladıkları araştırmaları birer rapor halinde Akademi Konseyi'ne sunarlar. Sizde yeralmak istiyorsanız işte şartları...
14 Haziran 2013 Cuma 12:13
Akademi Üyeliği
Türkiye Bilimler Akademisi'nde Şeref, Asli ve Asosiye olmak üzere 3 tür üye bulunmaktadır. Aslî ve Asosiye üye sayısı, her birinden yüzelli olmak üzere toplam üçyüzdür. (KHK/651-31) Şeref üyeliği sayısı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir.
Asli ve asosiye üyeler her yıl sonunda, o yıl içinde yaptıkları çalışmalarla, gelecek yıl yapmayı planladıkları araştırmaları birer rapor halinde Akademi Konseyi'ne sunarlar.
Üyeliğe Seçilme Şartları
Asli Üye, aşağıda belirlenen şartları taşıyan T.C. uyruklu seçkin bilim insanları arasından seçilir.
Ulusal veya uluslararası saygın kuruluşlardan ödül veya madalya almış olmak; kendi adıyla anılan keşif, icat, teori ve modellere sahip olmak ve/veya adı klasik kitaplara veya derleme makalelerine geçmiş olmak; uluslararası bilim atıfları kataloglarında genel kabul görmüş yüksek sayıda atıf almış olmak gerekmektedir.
Asosiye Üye; Asli üye olmaya aday T.C. uyruklu yetenekli genç bilim insanları arasından seçilir. Asosiye üyelik için üst yaş sınırı 45'tir. (3 Aralık 2005 tarih ve 28 sayılı Genel Kurul Toplantısında kabul edilmiştir.)
Şeref Üyesi; Asli üye olma şartlarına sahip, ancak yaş haddi sebebiyle asli üyeliğe seçilemeyen T.C. uyruklu bilim insanları, Türkiye ile ilgisi olan ve işbirliği yapan ve asli üyelerde aranan şartları taşıyan yabancı bilim adamları arasından seçilir.
Aslî ve Asosiye üyelerin, üçte biri TÜBİTAK Bilim Kurulu, üçte biri Yükseköğretim Kurulu ve üçte biri Aslî üyeler tarafından seçilir. (KHK/651-32 ve KHK/662-94-a)
Aslî üyeler tarafından seçilecek Aslî, Asosiye ve Şeref üyeleri için; bir Aslî üye tarafından Akademi Konseyine yazılı olarak başvurulması ve aday gösterilen kişinin, aday gösteren üye dışında iki Genel Kurul üyesi tarafından da yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık, Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurulun onayına sunulur.
Asli üyelik 67 yaşına kadar sürer. (KHK/651-32) Yaş haddi nedeniyle asil üyelik statüsü sona eren üyeler, otomatik olarak şeref Üyesi olurlar. Asosiye üyelik süresi toplam en çok 9 yıldır ve Asosiye üyelerin üyelikleri 3 yılda bir yenilenir.
22 Şubat 2003 tarih ve 109 Sayılı Konsey kararı gereği, artık aday belirlemede yöntem değişikliğine gidilmesi gerektiği hususlarında görüş birliğine varılarak, Türk bilim dünyasını tarayarak belirlediği üye adaylarını Akademi Konseyi'ne önermek üzere bir komitenin kurulmasına karar verilmiş ve TÜAK (Türkiye Bilimler Akademisi Üye Adayı Belirleme Komitesi) kurularak çalışmalarına başlamıştır.
Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üye Adaylığı Süreci İlkeleri*
1. Türkiye Bilimler Akademisi üye adaylık süreci, 497 sayılı KHK'nin 4. maddesinde tanımlanan şartları taşıyan bilim insanlarının, aynı Kararnamenin 5. maddesi hükümleri uyarınca bir asli üye tarafından Akademi Başkanlığı nezdinde gerekçeli olarak önerilmesi ve bu önerinin iki asli veya şeref üyesi tarafından desteklenmesi ile başlatılır.
2. Öneriler her yıl tek dönemde 1 Ocak-31 Ocak arasında yapılır.
3. Aday önerileri Akademi Başkanlığına elektronik ortamda iletilir. Bunun mümkün olmadığı ortamlarda veya farklı yazılımlar kullanıldığında, Başkanlık Sekreteryası başvuruları uygun ortama taşır. Ayrıca, adayın en önemli bulunan çalışmalarının örnekleri (en fazla 5 adet) Başkanlık Sekreteryasına gönderilir. Başkanlık Sekreteryası Şubat ayı içerisinde makale ve atıf listelerini kontrol eder, eksikleri tamamlar, böylece dosyaları değerlendirme sürecine hazır hale getirir.
4. Üye adaylarının ön değerlendirilmesi TÜBA Üye Adayı Belirleme Komitesi (TÜAK) ve ona bağlı olarak çalışan üç Alan Komitesi tarafından yapılır. TÜAK ayrıca, Fen-Mühendislik Bilimleri, Tıp-Yaşam Bilimleri, ve Sosyal Bilimler için oluşturulmuş bu üç ayrı Alan Komitesi aracılığı ile, ülkemiz bilim insanlarının çalışmalarını izleyerek veri tabanları hazırlar ve bilimsel başarılarıyla öne çıkanların dosyalarını, önerme gerekçeleri ve hakem önerileri ile birlikte, her yıl Nisan ayı sonuna kadar Başkanlığa sunar. Söz konusu dosyalar, bu aşamadan itibaren, diğer önerilerle aynı sürece dahil edilirler.
5. Üyelerce önerilmiş adaylara ait dosyalar TÜAK yürütücüsüne ve ilgili oldukları Alan Komitesi üyelerine 15 Mart tarihine kadar ulaştırılır. Alan Komiteleri, elektronik ortamda gelen başvuruları inceledikten sonra, Nisan ayının ilk yarısı içinde yapacakları toplantıda adaylar için hazırlayacakları hakem öneri listelerini 15 Nisan tarihine kadar TÜAK yürütücüsü ve üyelerine iletirler. Nisan ayı sonuna kadar yapılacak TÜAK genel toplantısında hakem önerileri kesinleştirilerek Akademi Başkanlığına bildirilir. İlke olarak her asli üye adayı için yurt içinden (tercihen Akademi üyeleri arasından) ve yurtdışından olmak üzere, en az dokuz hakemden görüş istenir. Adayın işlemlerine devam edilebilmesi için, üçü yurtdışı olmak üzere, en az beş hakemden rapor gelmiş olması gerekir. Asosiye üye adayları için en az altı hakemden görüş istenir, en az birisi yurtdışı olmak üzere, üç hakemden alınacak raporlar yeterli görülebilir. Yurtdışı hakemler SCI-SSCI ve ‘review' türü makalelerin taranmasıyla belirlenen, alanlarında en öne çıkmış bilim insanları arasından seçilir. TÜBA'ya üye olma ölçütleri hakkında bilgi sahibi olmadıkları düşünülerek, yurtdışı hakemlere yazılan yazıda bu ölçütlere ve akademiye ilişkin açıklayıcı ifadeler bulunacaktır. Hakemlerden, adayın evrensel bilime yaptığı katkıları özellikle belirtmesi ve bu katkıların en önemlilerini açıklaması istenecektir. Hakemlerin seçiminde aşağıdaki hususlar gözönünde tutulur:
a) Aday ile tez yönetmenliği ya da ile ortak yazarlık ilişkisi bulunmaması;
b) Aday ile aynı kurumda çalışmıyor olması;
c) Aynı dalda ve aynı üyelik türü için önerilmiş aday dosyalarının mümkün olduğunca aynı hakemlere gönderilmesi.
6. Başvuruların değerendirilmesi ve adaylığı uygun görülenlere ait dosyaların aynı yılın Aralık ayındaki Akademi Genel Kurul toplantısına yetiştirilmesi öngörülmektedir. Buna husus göz önünde tutularak, TÜAK'tan gelen hakem listesi çerçevesinde, başvuru dosyaları Akademi Başkanlığı tarafından hakemlere yollanır ve takipleri de Başkanlık Sekreteryası tarafından yapılır.
7. Hakem raporları toplandıktan sonra, aday dosyaları Başkanlık tarafından elektronik ortamda en geç 1 Ağustos tarihinde TÜAK yürütücüsüne ve ilgili oldukları Alan Komitesi üyelerine iletilir. Alan Komiteleri, Ağustos ayının ikinci yarısında yapacakları toplantıda belirlenen görüşlere göre adaylara ilişkin raporları hazırlayarak TÜAK'a sunarlar. Temel olarak hakem görüşlerinin birleştirilerek yansıtılacağı bu raporlarda, üyelik önerisine ilişkin gerekçelerin 497 sayılı KHK'nin 4. maddesi çerçevesinde bir tahlili de yapılır; adayın bilime katkısı ve bu katkının önemi özellikle belirtilir.
8. TÜAK Eylül ayının ikinci yarısında toplanarak, adaylar hakkında hazırlayacağı nihai raporları en geç 15 Ekim'de Akademi Başkanlığına sunar. Bu aşamaya kadar olan süreçte, hakkında hakemlerden ya da TÜBA üyelerinden etik sorun uyarısı gelmiş olan aday varsa, raporuna bu durumu belirten bir not eklenir. Akademi Başkanı, raporunda böyle bir not olan adayın durumu hakkında TÜBA Etik Kurulundan görüş isteyebilir.
9. Aday dosyaları Ekim'in ikinci yarısında Konsey Üyelerine gönderilir ve en az 10 üyenin bulunduğu Konsey toplantısında görüşmeye açılır. Bu toplantıda TÜAK yürütücüsü veya temsilcisinden, adaylar için hazırlanmış nihai raporlar hakkında açıklama istenebilir. Görüşmelerden sonra yapılan oylamada en az sekiz olumlu oy alan adaylar Genel Kurulun onayına sunulur.
10. Genel Kurul'da oylanacak olan aday dosyaları TÜAK tarafından sunulur. Her aday için Genel Kurul'da tartışmalar yapılır ve tartışmalar yeterli görüldüğünde tek tek oylama yapılır. Çoğunluk oyu ile üye seçilir.
(* Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üye Adaylığı Süreci İlkeleri, Akademi Konseyi'nin 30 Nisan 2010 tarih ve 196 sayılı toplantısında kabul edilmiştir.)
Asosiye Üyelerin Üyelik Sürelerinin Değerlendirilmesine İlişkin Esaslar*
1- Asosiye Üyelik süresi, Akademinin kuruluşuna ilişkin 497 sayılı KHK'nin 5. Maddesi uyarınca üç yıldır. Bu süre toplam en çok dokuz yıla kadar uzatılabilir.
2- Asosiye Üyelerin üyelik durumlarının değerlendirilmesi süreci, 497 sayılı KHK'nin 5. Maddesinde belirtilen sürelerin bitiminden önce, dosyanın üyelik önerileri ve süre uzatmalarının görüşüldüğü genel kurul toplantısına yetişmesi sağlanacak bir tarihte başlatılır.
3- Birinci ya da ikinci üç yıllık süresi dolacak Asosiye Üyelerden, üyelik süresinin tümünü değerlendiren bir rapor Başkanlık tarafından istenir. Bu rapor Asosiye Üyeyi öneren üyeye gönderilerek kendisinden Asosiye Üyeliğin uzatılması ile ilgili gerekçeli bir rapor alınır. Söz konusu Asosiye Üyeyi başta destekleyen üyelerden de, Asosiye Üye ile aynı uzmanlık alanından olmaları durumunda görüş alınır. Öneren ve destekleyen görüşleriyle birlikte Asosiye Üyenin dosyası, Akademi Asli ve/veya Şeref Üyeleri arasından ilgili TÜAK Alan Komisyonu tarafından seçilen üç hakeme yollanır. Akademi Asli ve/veya Şeref Üyeleri arasında Asosiye Üyenin bilim alanından yeterli sayıda uzman üye olmadığı takdirde akademi üyesi olmayan uzman bilim insanlarının görüşüne de başvurulabilir. Asosiye Üyelerin sürelerinin uzatılması, TÜAK tarafından yapılan değerlendirmeler ışığında Akademi Konseyinde görüşülüp kabul edildiği takdirde Genel Kurul'un onayına sunulur.
4- İlk 3 yıllık süresini doldurmuş olmak koşulu ile bir Asosiye Üye, normal Üye Adaylığı Süreci İlkelerine uygun biçimde Asli Üyelik için önerilebilir. TÜAK tarafından, Asli Üyelik konusunda Asosiye Üyeyi başta önermiş olan üyenin de görüşü alınır.
5- Bir Asosiye Üye hakkındaki süre uzatma önerisi ile asli üyeliğe yükseltme önerisinin aynı Genel Kurul gündemine rastlaması durumunda, önce süre uzatma önerisi görüşülerek oylanır. Süre uzatımının kabul edilmesi durumunda, Asli üyeliğe yükseltme önerisi ayrıca görüşülerek oylanır.
(• 11 Kasım 2000 Tarih ve 76 Sayılı Akademi Konseyi Toplantısı ile 16 Aralık 2000 Tarih ve 18 Sayılı Genel Kurul Toplantısında kabul edilmiştir. 29 Mayıs 2010 Tarih ve 197 Sayılı Konsey Toplantısında yeniden düzenlenmiştir.)
TÜAK Çalışma İlkeleri*
Akademi Konseyinin 22 Şubat 2003 gün ve 109 sayılı toplantı kararıyla kurulan TÜBA Üye Adayı Belirleme Komitesi (TÜAK)'nin, Akademi Konseyi'nin 2 Nisan 2005 Tarih ve 135 Sayılı Toplantısında kabul edilen kuruluş ve işleyiş ilkeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
TÜAK, Fen-Mühendislik Bilimleri, Tıp-Yaşam Bilimleri, ve Sosyal Bilimler için, bu alanların alt dallarını kapsayacak biçimde herbiri en az 5 üyeden oluşturulmuş üç ayrı Alan Komitesi'nin yürütücülerine ek olarak, herbir Alan Komitesinin kendi içinden seçeceği, tercihen Konsey üyesi olan birer üyeden ve, gerek bu üç komite, gerekse TÜAK ile Başkanlık arasındaki koordinasyonu sağlayan bir TÜAK yürütücüsünden oluşur. TÜAK yürütücüsü ile, TÜAK Alan Komitelerinin Yürütücüleri ve Üyeleri Akademi Konseyi tarafından belirlenir ve Konseyin uygun göreceği sürelerde kısmen yenilenir.
Oluşan TÜAK'ın iki görevi bulunmaktadır. Birinci görevi, Türkiye Bilimler Akademisi Üye Adaylığı Süreci İlkelerinde (Akademi Konseyi Kararı 26 Şubat 2005) açıklanmıştır. Buna göre, 497 sayılı KHK 4. maddesinde tanımlanan şartları taşıyan bilim insanlarının, aynı Kararnamenin 5. maddesi hükümleri uyarınca bir asli üye tarafından üyeliğe önerilmesi ve bu önerinin iki asli ya da şeref üyesi tarafından desteklenmesiyle başlayan süreçte, üye adaylarının ön değerlendirmesini yapmaktır.
TÜAK'ın ikinci görevi, ülkemiz bilim insanlarının çalışmalarını izleyerek veri tabanları hazırlamak ve bunlara dayalı olarak, başarılı bilimsel çalışmalarıyla öne çıkan bilim insanlarını belirlemektir. Bu amaca yönelik olarak TÜAK Alan Komiteleri bilimsel atıf dizinlerinde Türkiye kaynaklı yayınları tarar, ayrıca Akademi üyeleri tarafından işaret edilen bilim insanlarının çalışmalarını inceler; gerekirse, bu bilim insanları hakkında, aynı ya da yakın alanlardaki Akademi üyelerinden görüş alır. Daha ayrıntılı incelenmesini uygun bulduğu bilim insanlarının isimlerini TÜAK yürütücüsüne bildirir ve, Başkanlık Sekreteryası tarafından hazırlanacak özgeçmişlerini, yayın ve atıf listelerini değerlendirdikten sonra, aday önerilerini belirler. Önerilen bu bilim insanlarından, TÜAK genel toplantısında adaylık sürecine alınması uygun görülenler için hazırlanacak dosyalar, gerekçeleri ve hakem önerileri ile birlikte, Başkanlığa sunulur. Süreç bu aşamadan sonra “Üye Adaylığı Süreci İlkeleri” doğrultusunda sürdürülür.
(* Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Üye Adaylığı Süreci İlkeleri, Akademi Konseyi'nin 30 Nisan 2010 tarih ve 196 sayılı toplantısında kabul edilmiştir.)
TÜAK Çalışma Takvimi
1 Ocak: Yeni dönem için yapılacak tarama çalışmalarının Alan Komitelerince başlatılması.
1 Ocak - 31 Ocak: Yeni üye öneri dosyalarının, öneren üyelerce Başkanlığa iletilmesi. Önceki dönemlerden yeni döneme bırakılmış dosyalardan işlem görecek olanların Başkanlık ve TÜAK yürütücüsünce belirlenmesi ve gerekiyorsa güncellenmeleri için Başkanlık sekreteryasına bildirilmesi.
1 Şubat - 28 Şubat: Dosyalardaki makale ve atıf listeleri ile gerekli diğer dökümanın Başkanlık sekreteryası tarafından kontrol edilmesi ve eksiklerinin tamamlanması.
15 Mart: İncelemeye hazır haldeki başvuru dosyalarının, elektronik ortamda, TÜAK yürütücüsüne ve ilgili oldukları Alan Komitesi üyelerine Başkanlıkca gönderilmesi için son gün.
16 Mart - 14 Nisan: Alan Komiteleri üyelerinin dosyaları incelemesi ve Nisan ayının ilk yarısı içinde yapılacak Alan Komitesi toplantısı kararları doğrultusunda önerilen hakem listelerinin hazırlanması. Bu toplantıda, ayrıca, TÜAK genel toplantısına Alan Komitesi yürütücüsü ile birlikte katılacak olan üye de belirlenecek ve ismi Başkanlık sekreteryasına bildirilecektir.
15 Nisan: Önerilen hakem listelerinin Alan Komiteleri yürütücüleri tarafından TÜAK yürütücüsüne ve üyelerine iletilmesi için son gün.
21 Nisan - 30 Nisan: Yapılacak TÜAK genel toplantısında, şayet varsa, Alan Komitelerinin doğrudan tarama yoluyla belirleyip önerdiği adaylara ait dosyaların görüşülmesi; gerek bu adaylar, gerekse normal yoldan önerilen adaylar için önerilmiş hakem listelerinin kesinleştirilmesi.
1 Mayıs: Başkanlıktan gelen aday dosyaları için kesinleşmiş hakem listeleri ile, doğrudan tarama sonucunda oluşturulmuş aday dosyalarına ilişkin önerme gerekçeleri ve hakem listelerinin Başkanlığa sunulması için son gün.
2 Mayıs - 15 Mayıs: Hakem adres bilgilerinin Başkanlık sekreteryasınca doğrulanması ve dosyaların hakemlere yollanması.
15 Mayıs: TÜAK'tan gelen başvuru dosyalarının Akademi Başkanlığı tarafından hakemlere yollanması için son gün.
1 Haziran - 31 Temmuz: Hakemlere yollanmış olan dosyaların Başkanlık Sekreteryası tarafından takibi.
1 Ağustos: Başkanlık sekreteryası tarafından toplanan hakem raporlarının TÜAK yürütücüsüne ve ilgili oldukları Alan Komitesi üyelerine elektronik ortamda iletilmesi için son gün.
2 Ağustos - 31 Ağustos: Alan Komitelerinin, hakem raporlarını değerlendirmesi ve Ağustos ayının ikinci yarısında toplanarak, herbir aday hakkındaki komite görüşünü belirlemesi.
1 Eylül - 14 Eylül: Alan Komitelerinin raportörlerince, adaylar hakkındaki komite raporlarının hazırlanması.
15 Eylül: Alan Komitelerinin, adaylar hakkında hazırlayacakları raporları Başkanlık sekreteryasına göndermeleri için son gün.
16 Eylül - 18 Eylül: Alan Komitelerinden gelen raporların, Başkanlık sekreteryasınca, TÜAK yürütücüsüne ve üyelerine yollanması.
19 Eylül - 30 Eylül: Yapılacak TÜAK toplantısında, Alan Komitelerinden gelen raporların değerlendirilmesi ve herbir aday hakkındaki TÜAK görüşünün belirlenmesi.
1 Ekim - 14 Ekim: Alan Komiteleri yürütücülerinin, kendi alanlarındaki adaylar için oluşan TÜAK görüşleri doğrultusunda, raporları son haline getirmeleri.
15 Ekim: Adaylar hakkındaki nihai raporların ve Genel Kurula getirilmesi Konseye önerilen adaylar hakkındaki sunuş yazılarının TÜAK yürütücüsü tarafından Başkanlığa gönderilmesi için son gün.
(NOT: Başkanlık sekreteryasınca, ilgili komite yürütücü ve üyelerine yukarıdaki takvime göre gerekli hatırlatmalar yapılacaktır.)
Aday Öneri Formu (Türkçe)
Aday Öneri Formu (İngilizce)
TÜBA Üyelik Adaylığı için Hakem Görüşü Formu (Türkçe)
TÜBA Üyelik Adaylığı için Hakem Görüşü Formu (İngilizce)
K:TÜBA