Kutlu Kafile: Surre-i Hümayun
Osmanlı Devleti'nde bilinen ilk Surre alayını Çelebi Mehmet gönderdi ve bu tarih itibariyle kadar her yıl gerçekleştirdiği Surre-i Hümayun, Hac mevsiminden evvel Mekke ve Medine halkının ihtiyaç duyduğu şeyleri karşılamak için gönderilen para ve hediyelerden oluşuyordu. Surre-i Hümayun hazırlığını, yolculuğunu, Hac ifasını ve dönüşü sizler için derledik.
1.
Surre-i Hümayun, Hac mevsiminden önce Mekke ve Medine halkının ihtiyaçlarını gidermek amacıyla gönderilen para ve hediyelerden oluşuyordu. 'Surre' köken olarak Arapça bir kelime olması hasebiyle 'para' anlamına geliyordu. Haremeyn'e gönderilen para, altın ve hediyelere bu ad verilmiş olduğundan yapılan törene de 'Surre Alayı' denmiştir.
2.
Osmanlı Devleti'nde ilk kez Surre gönderen padişahın Çelebi Mehmed olduğu araştırmacılar tarafından tespit edilmiştir. Bu padişahın babası Yıldırım Bayezid'in 1389 yılında Mekke ve Medine halkı için seksen bin altın gönderdiği rivayet edilir. Bayezid devrinden, devletin dağılmasına kadar Osmanlı padişahları bunu bir adet haline getirmişler ve 'Surre' adıyla yardımlarını uzun yıllar kutsal bölgelere ulaştırmışlardır.
3.
Osmanlı padişahları 'Haremeyn'in Hizmetçileri' lakabını aldıktan sonra Müslümanlar tarafından kutsal sayılan Hicaz bölgesi ve Kudüs çevresine daha fazla önem veriyorlardı. Bu yardım faaliyeti de çok disiplinli bir hal almıştı. Surre'lerin miktarını ve ulaşacağı yerleri belirten defterler, defterdarlık içindeki ''Haremeyn Mukataası Kalemi''nde yazılıyor ve kayıtları burada tutuluyordu. Gelir kaynağı ise devrin Sultanlarının gönderdiği özel hediyeler ve Haremeyn'e özel tahsis edilen vakıf gelirlerinden oluşuyordu.
4.
Surre-i Hümayun yola çıkmadan özel bir tören yapılıyordu. Bu işten sorumlu memur ''Surre Emini'' tayin edilerek kendisine sadrazam huzurunda bir ''hilat'' giydirilirdi. Recep ayının 12. gününde İstanbul'dan yola koyulması gereken 'Surre Alayı' için Darüs-saade Ağası tarafından Defterdar, Reisü'l Küttab ve Nişancı'ya davetiye yollanır, Sadaret Kethüdası da diğer bulunması gereken kişileri davet ederdi. Topkapı Sarayı'ndaki Kubbealtı önünde toplanan davetliler, Mekke'ye gönderilecek mektup, Surre-i Hümayun torbaları ve Hafızlar tarafından okunan Kuran-ı Kerim eşliğinde mühürlenip Surre Emini'ne teslim ediliyordu.
5.
Sarayın orta kapısı olan Bab-ı Hümayun'dan çıkan alay, Sirkeci'deki Kireç İskelesi'ne gelirdi. Kaptan Paşa'nın hazırlattığı vasıtalara bindirilen alay Üsküdar'a geçer ve Mekke-i Mükerreme'ye kadar kara yolu ile giderdi. Rivayete göre Surre Alayları'nın Üsküdar'a geçtikten sonra günümüzde İstanbul'da faaliyet gösteren önemli bir ulaşım ağının durağına adını veren Ayrılıkçeşmesi'nden uğurlandığı bilinir. Bu çeşme ayrılığı temsilen bu adı aldığı için halk tarafından ismi bu şekilde benimsenmiştir.
6.
Mekke Emiri tarafından padişahın mektubu Mina bölgesinde okunduktan sonra Surre torbaları içindeki paralar defterde yazıldığı şekilde dağıtılırdı. Hac vazifesinin bitmesiyle Surre Emini, Mekke Emiri'nin padişaha yazdığı cevap niteliğindeki mektup ve hediyelerle beraber İstanbul'a dönüş için yola koyuluyordu.
7.
II. Abdülhamit'in çabalarıyla yapılan ve hizmete sokulan Hicaz Demiryolu'nun açıldığı 1908 senesinden 1916'ya kadar Surre Alayı, Haydarpaşa'dan demiryoluyla yola koyulmuştu. Alman ve Türk mühendislerin çalışmalarıyla yapılan Hicaz Demiryolu, II. Abdülhamit'in İslamcılık adına en önemli politikaları arasında biliniyor. Bu proje sayesinde Surre Alayı; 1916'ya kadar Medine'ye, 1917 ve 1918 yıllarında ise Şam İstasyonu'nda yolculuğunu tamamlamıştı. Son olarak kayıtlarda 1919-1922 yılları arasında Haremeyn fukarasına yine Sultan Vahidüddin tarafından sadaka dağıtılmıştı.
DİĞERLERİ
Yerebatan Sarnıcı Hakkında Ziyaret Etmeden Bilinmesi Gereken 7 Şey
Yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası olan ve yıl içerisinde milyonlarca kişi tarafından ziyaret edilen Yerebatan Sarnıcı 1500 yıla yakın tarihiyle ziyaretçilerini büyülemeye devam ediyor. Gerek mimari yapısıyla, gerek romantik atmosferiyle gerekse de konu olduğu mitolojik efsaneleriyle günümüzde halen daha büyük ilgi görüyor. Birçoğumuzun eski sıradan bir sarnıç olarak bildiği bu yapı, bünyesinde farklı hikâyeler barındırıyor. Ziyaret etmeden önce Yerebatan Sarnıcı hakkında mutlaka bilmeniz gereken şeyleri sizler için derledik.
Herkes Tarafından Tanınmayan 5 Türk Münevveri
Anadolu medeniyeti coğrafi olarak ifade ettiği kara parçası kadar çevresinde bulunan bölgeleri ile de büyük bir öneme sahip. Bu önem jeopolitiğinin yanında tarihe mal olan “kadim” kültürel mirasın mimarları sayılabilecek şahsiyetler ile vücuda gelmiş sayılabilir. Cemil Meriç, Sabahattin Ali, Sezai Karakoç, Yahya Kemal Beyatlı, Mehmet Akif Ersoy ya da Necip Fazıl Kısakürek gibi bilinen, üzerine çok konuşulup yazılan simaların yanında ismi ölüm yıldönümlerinde yakın çevresi dışında pek anılmayanlar da aynı önemi taşıyorlar. İsimleri belki bir caddede belki bir okulda. Peki onlardan hangilerini tanıyorsunuz?
Bozkırın Kültür Beşiği Odunpazarı’nda Mutlaka Görülmesi Gereken Yerler
Anadolu’da bozkırın ortasına bir kültür yatağı olan Eskişehir’in Odunpazarı ilçesi, tarihten günümüze taşıdığı sivil mimari örnekleri, değerli el sanatları ve Türkiye’de alanında öncü olan müzeleriyle önemli bir kültür yatağı konumundadır. Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde övdüğü tarih kokan bu önemli yerleşim yeri, günümüzde yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktası durumunda.
Reşat Nuri Güntekin'in 10 Eseri
Çalıkuşu, Yaprak Dökümü, Dudaktan Kalbe, Acımak... gibi eserlerin yanı sıra 67 yıllık yaşamına onlarca başyapıt sığdırmış bir öğretmen, bir milletvekili, bir müffettiş ve bir yazar; Reşat Nuri Güntekin. Bugün aramızdan ayrılışının 59. yıl dönümü. Reşat Nuri Güntekin’in ilk hikayesi, ilk romanı, ilk piyesi… Sizler için Reşat Nuri Güntekin’in 10 eserini derledik;
Türk Havacılığına Vecihi Hürkuş'un Getirdiği İlkler
Şüphesiz ki başarının en büyüğü, bütün imkânsızlıklara göğüs gererek, yokluktan değer üreterek ve bir canlının oksijene ihtiyaç duyduğu gibi ideallerine bağlanan insanların gerçekleştirdikleridir. Türk havacılığının en ünlü ismi olan ve hayatı filmlere konu olan Vecihi Hürkuş, yokluktan değer üretenler arasında belki de en iyi örnektir. Birinci Dünya Savaşı’nın getirdiği büyük yıkım ve Cumhuriyet sonrası oluşan ekonomik zorluklara rağmen savaş ganimeti olarak elde ettiği teknik parçalardan uçak yapan, göklere olan sevdasını gerçekleştirmek için bürokrasiyle boğuşan ve havacılık sevdasının tohumlarını gençler ekmeye çalışan Vecihi Hürkuş, tüm bu zorluklara rağmen istikbali göklerde aramaktan vazgeçmedi.
Bir Hukuk Abidesi Olarak Mecelle
Osmanlı-İslam Hukuku’nda ilim deryasında yüzebilen alimlerin azaldığı bir devirde Ahmet Cevdet Paşa riyasetinde toplanan bir heyet tarafından vücuda getirilip devrin padişahına arz edilen bir hukuk şaheseri olan Mecelle, veciz bir üslup ile kaleme alınarak bugün bile bazı kaideleri darbımesel olan, çeşitli lisanlara tercüme edilen, şerhleri yapılan bir belagat harikasıdır. O kadar ki, Fransız İlimler Akademisi, kendi kanunlarının iktibasına mani olmasına rağmen Ahmet Cevdet Paşa’yı bir “Altın Madalya“ ile taltif etmiştir. 1926 yılında İsviçre Medenî Kanunu’nun iktibasıyla yürürlükten kaldırıldığı için bu tarihten itibaren ilgilileri tarafından sadece bir araştırma konusu haline gelmiştir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun