Rodyum
Rodyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?
Özellikler
Rodyum, çok nadir bulunan, gümüşi beyaz, sert, korozyona dayanıklı ve kimyasal olarak inert bir geçiş metalidir. Rh sembolü ile gösterilen ve atom numarası 45 olan kimyasal bir elementtir. Asil bir metaldir ve platin grubunun bir üyesidir. Sadece bir doğal izotopa Rh-103 sahiptir. Doğada rodyum genellikle serbest bir metal olarak, benzer metallerle bir alaşım olarak ve nadiren de bowieit ve rhodplumsit gibi minerallerde kimyasal bir bileşik olarak bulunur.
En nadide ve en değerli değerli metallerden biridir. Diğer değerli metaller altın, gümüş ve platindir. Rodyum, platin metal grubunun bir üyesi olarak da sınıflandırılır. Platin grubu, genellikle doğada bir arada bulunan beş diğer metali içerir: rutenyum, paladyum, osmiyum, iridyum ve platin. Rodyum, periyodik tablonun ortasına düşer. Rodyum bir geçiş elementi olarak özellikler gösterir.
Fiziksel Özellikler
Rodyum, gümüş-beyaz bir metaldir. 1,966 °C (3,571 °F) erime noktasına ve yaklaşık 4,500 °C (8,100 °F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu santimetre küp başına 12.41 gramdır. Metalin özel özelliklerinden ikisi, yüksek elektrik ve ısı iletkenliğidir. Bu, ısı ve elektriğin rodyumdan çok kolay geçtiği anlamına gelir.
Kimyasal Özellikler
Rodyum nispeten inaktif bir metaldir. Güçlü asitler tarafından etkilenmez. Havada ısıtıldığında oksijen ile yavaş yavaş birleşir. Ayrıca çok sıcakken klor veya brom ile reaksiyona girer. Hemen hemen tüm diğer elementlerle reaksiyona giren bir element olan flor ile reaksiyona girmez.
Bulunma Sıklığı ve Üretimi
Rodyum, herhangi bir elementle birleşmemiş olarak nadir bulunur. Ticari olarak temin edilebilen metal, %0.1'e kadar rodyum içerebilen bazı bakır ve nikel cevherlerinin rafine edilmesinin bir yan ürünü olarak gelir. Rodyumun çoğu Güney Afrika ve Rusya'dan gelmekte olup, tahmini rezervi 3.000 tondur.
Doğal olarak oluşan sadece bir rodyum izotopu bilinmektedir, rodyum-103. Rodyum ayrıca birkaç radyoaktif izotopa da sahiptir. Radyoaktif izotop, parçalanan ve radyasyon yayan bir izotoptur. Radyoaktif izotoplar, atomlara çok küçük parçacıklar ateşlendiğinde üretilir. Bu parçacıklar atomlara yapışır ve onları radyoaktif hale getirir. Rodyum izotoplarının hiçbirinin ticari veya başka bir kullanımı yoktur.
Uygulama ve Kullanım Alanları
Rodyumun başlıca kullanımı arabalar için katalitik konvektörlerdir. Egzoz gazlarında bulunan nitrojen oksitlerini azaltır. Rodyum ayrıca kimya endüstrisinde nitrik asit, asetik asit ve hidrojenasyon reaksiyonlarının yapımında katalizör olarak kullanılır.
Optik fiberleri ve optik aynaları kaplamak, potalar, termokupl elemanları ve far reflektörleri için kullanılır. Düşük elektrik direncine sahip olduğu ve korozyona karşı oldukça dayanıklı olduğu için elektrik kontak malzemesi olarak kullanılır.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Tarihi
Rodyum 1803 yılında William Wollaston tarafından keşfedildi. Smithson Tennant ile saf platin üretmek için işbirliği yaptı. Prosesin ilk adımı, sıradan platini aqua regia (nitrik asit + hidroklorik asit) içinde çözmekti. Hepsi çözülmedi ve arkasında siyah bir kalıntı bıraktı. Tennant bu tortuyu araştırdı ve sonunda osmiyum ve iridyumu izole etti. Wollaston, paladyum da içeren çözünmüş platin çözeltisi üzerinde yoğunlaştı. Bu metalleri çökeltme yoluyla uzaklaştırdı ve gül kırmızısı kristalleri elde ettiği bir kırmızı solüsyon kaldı. Bunlar sodyum rodyum klorür, Na3RhCl6 idi. Yapılan çalışmalar sonunda metalin saf bir örneğini çıkardı.
Etimolojisi
1800'lerin başında Wollaston bir platin cevheri üzerinde çalışıyordu. Bilim adamları kesin olarak bilmese de, platin cevherinin Güney Amerika'dan geldiğine inanıyorlardı. Wollaston cevheri analiz etti ve ondan gül renginde güzel bir bileşik üretebileceğini buldu. Pembe bileşiğin yeni bir element içerdiğini gösterdi. Wollaston, bu gül rengi nedeniyle yeni element için rodyum adını önerdi. Gül kelimesi Yunanca rhodondur ve elementin adı buradan gelmektedir.
Önlem ve Güven
Rodyumun Sağlığa Etkileri
Çoğu insan için rodyum bileşiklerine rastlamak oldukça nadir bir olaydır. Bu elementten herhangi bir şekilde etkilenen neredeyse hiç insan vakası rapor edilmemiştir. Tüm rodyum bileşikleri yüksek derecede toksik ve kanserojen olarak kabul edilmektedir. Rodyum bileşikleri cildi çok kuvvetli bir şekilde zedeler.
- Maruz kalma yolları: Bu madde aerosolünün solunması ile vücut tarafından emilebilir.
- Soluma riski: 20 °C'de buharlaşma önemsizdir. Bununla birlikte, havadaki partiküllerin zararlı konsantrasyonuna hızla yayıldığında ulaşır.
Maddeye maruz kalmanın sağlık üzerindeki etkileri araştırılmamıştır. Bu maddenin insan sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin yeterli veri bulunmamaktadır, bu nedenle azami özen gösterilmelidir.
Rodyumun Çevresel Etkileri
Uygun resmi izinler olmadan malzemenin çevreye salınmasına izin verilmemelidir. Rodyum, topraklardaki veya doğal sulardaki miktarı değerlendirilemeyecek kadar nadirdir ve bu nedenle çevre üzerindeki etkisinin sıfır olduğu varsayılabilir. Bitkiler üzerinde yapılan testler, platin metal grubunun en az toksik üyesi olduğunu göstermiştir.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 4
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Wikipedia. Chemical Element With The Atomic Number Of 45. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- Chemistry Explained. Rhodium, Chemical Element - Reaction, Uses, Elements, Metal, Number, Name, Symbol, Mass. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry Explained | Arşiv Bağlantısı
- Lenn Tech. Rhodium (Rh) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenn Tech | Arşiv Bağlantısı
- Royal Society of Chemistry. Rhodium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/03/2023 18:06:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9865
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Kimya
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Kimya> Kimya Tarihi> Periyodik Cetvel
- Periyodik Cetvel Kimyasal Kimya Tarihi Element Periyodik Tablo Elementler Asit Metal Nadir Özellikler Radyoaktif Kimyasal Element Platin