Marmara Denizi altında deprem riskini araştıran ekibin 6 aylık bulgularının yayınladığı raporda, iki fay hattının burun buruna olduğu ve ilk hareketlilikte 2 metreye kadar kayma yaşanabileceği belirtilerek, bunun da Richter ölçeğine göre 7 ila 8 büyüklüğünde bir depreme yol açacağı iddiasına yer verildi.
Fransız Le Figaro Gazetesi, Marmara Deniz altında deprem olasılığını ve İstanbul için deprem riskini araştıran uluslararası bilim ekibinin 6 aylık çalışmalarına ilişkin raporu ve Fransız uzmanların görüşlerini içeren bir haber yayınladı. Fransız uzmanlar, son araştırmaların iki fay hattının burun buruna olduğunu ve hareket etmediğini gösterdiğini; ancak ilk hareketlilikte 2 metreye kadar kayma yaşanabileceğini ve bunun 7 ila 8 richter büyüklüğünde bir depreme yol açacağını söylediler. Bilim adamları, “Ancak henüz bu depremin yarın mı yoksa 30 yıl sonra mı olacağı konusunda bir bilgimiz yok. Belki de bunu hiç bilemeyeceğiz” dediler.
Ses dalgalarını ölçen balizlerin, “İstanbul’un tektonik tabakalar altındaki fay hattında basıncın en yüksek seviyede olduğunu” gösterdiği ifade edilen habere göre, İstanbul’un 10 kilometre kadar güneyinde Avrasya ve Anadolu tektonik plakalarını ayıran bir jeolojik fay hattı bulunuyor. Bu iki fay hattı, her yıl yaklaşık 20 mm. kayıyor. Ara yüzeylerdeki sürtünme kuvvetinin serbestçe kaymalarını engellediği iki tabaka, birkaç saniyede, ani hareketliliklerle kayıyor, bu da şiddetli depremlere yol açıyor.
Yüzlerce kilometre uzunluğundaki Kuzey Anadolu fay hattı, 1912, 1939, 1942, 1943, 1944, 1957, 1967, 1999 ve 2014’te, bazı yerlerinden defalarca kırılma gösterdi. İzmit’te 1999’da, 18 bin kişinin öldüğü, 25 bin kişinin de yaralandığı 7.2 büyüklüğünde bir depreme yol açtı.
Marmara Denizi altındaki fay hattında uzun süredir kırılma olmadı. İstanbul’da son şiddetli deprem 250 yıl önce, 1766’da yılında gerçekleşti.
7 veya 8 büyüklüğünde deprem beklentisi
Fransız Paris Yerküre Fizik Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Robin Lacassin, “Eğer o tarihten bu yana fay hattında hareketlilik olmadıysa, bu da demektir ki 2 metreye yakın bir haraketlilik olabilir. Ve bu 7 ila 8 büyüklüğünde bir deprem anlamına gelmektedir” ifadelerini kullandı.
Marmara Denizi altındaki fay hattının yol açacağı depremleri araştırmak üzere kurulan uluslararası uzmanlar ekibi, çalışmalarının ilk 6 aylık bölümünün sonuçlarını Geophysical Research Letters adlı bilim dergisinde yayınladılar.
Fay hattı bloke ama risk büyük!
Söz konusu isimler arasında bulunan Batı Bretagne Üniversitesi jeofizikçisi Jean-Yves Royer de, şu bilgileri verdi:
“Suların elektromanyetik dalgaları bloke etmesi nedeniyle fay hareketlerini GPS aracılığıyla ölçemiyoruz. Bunun üzerine 2014 yılı sonunda, Marmara Denizi’nde, İstanbul’un güneyindeki bölümüne, 800 metre derinlikte, fay hattının 1700 metre uzunluğunda, ses dalgalarını ölçen akustik balizlerden oluşan bir ağ yerleştirdik. Fay hatlarının ayrışma uzaklığını ölçmek için balizler kendi aralarında iletişim sağlıyor. Ama bu sistem, dalga hızını belirleyen suyun sıcaklığı, basınç ve tuzluluk oranı gibi etkenlerin de çok iyi bilinmesini gerektiriyor.
Balizler arasındaki uzaklıkları net bir şekilde ölçtük. Ve bir hareketlilik tespit etmedik. Bir yıllık gözlem rakamları da geldi. O da bu tespiti doğrular nitelikte. Fay hattı bloke olmuş durumda. Bu bizim için sürpriz olmadı ama son derece güzel bir deneysel onay anlamına geliyor. Emin olmak için deneylere devam etmek gerekiyor. Ama bu bulgu aynı zamanda çok büyük bir risk olduğunu doğruluyor ve bu çok endişe verici.”
Marmara Denizi altındaki ses balizlerinin 5 yıl deney alanında kalması öngörülüyor. Eğer sistemin dayanıklı olduğu görülürse, bu sistem deniz altını izleyen “sismografların da eklendiği sürekli bir izleme sistemine” çevrilebilecek.
Fransız bilim adamı Royer, “Ama bu şu an 1 milyon avroya mal olan sistemin maliyetinin 10 ila 100 katı arasında yükselmesi anlamına geliyor. Üstelik bu kadar pahalı bir sistem depremin öngörülmesini de garanti edemiyor” görüşünü dile getirdi.
Paris Yerküre Fizik Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Robin Lacassin ise “Bu jeolojik ve jeofizik ölçümlerin sonunda yalnızca potansiyel deprem riskini ve boyutunu tahmin edebiliriz. Araştırmanın bu haliyle depremin yarın mı yoksa 30 yıl sonra mı meydana geleceğini bilemeyiz. Belki de bu hiçbir zaman olanaklı olmayacak” dedi.