-
motosikletle viraj alma teknigi.
-
ing. motosiklet sürücüsünün belli bir hızın üzerinde* virajı almak için kullandığı tekniğin adıdır. kontra viraj yöntemi olarak türkçeye çevirenleri vardır.
teknik basittir ama uygulamadaki beceri ölüm kalım meselesidir. gidonun virajın olduğu tarafa doğru itilmesiyle* gerçekleştirilir. viraj sağaysa gidon sağa, viraj solaysa gidon sola. ilk deneme çok heyecan vericidir. artık motor kullanmak daha eğlenceli ve anlamlıdır.
-
(bkz: kontra)
-
bir viraj alma tekniğinden çok, panik kaçış tekniğidir. zira eğer viraja kontra ile giriyorsanız allah yardımcınız olsundur.
duran bir motosiklette gidon sağa kırıldığında sola, sola kırıldığında ise sağa yatma eğilimi gösterir. bu bilgi, motosikletin dengesi bozulduğunda güç harcamadan motosikleti eski konumuna getirebilmek için kritik rol oynar.
yol alan bir motosiklet için de aynı durum geçerlidir. örneğin, gidon aniden sola kırıldığında motosiklet sağa yatacaktır. sağa yatan motosiklet de, sağa gitme eğilimi gösterecektir. gidonu ne kadar çok kırarsanız, motor o kadar çok yatacak ve yol alırken izlediğiniz eksenden ayrılacaktır. teknik uygulanırken, gidon ani bir hareketle ve cömertce kırılmalı; motor ters tarafa yatarken gidonun da motorlar aynı yönü gösterebilmesi için fazla sıkı tutulmamalı ve rahat bırakılmalıdır. bu şekilde (hızınıza da bağlı olarak) önünüze çıkabilecek veya geç fark farkettiğiniz 1~1,5m enindeki engellerden kaçabilirsiniz.
ayrıca, kontra tekniğini sağlıklı uygulayabilmek için lastiklerin yol tutuşunun ve motosikletin arka amortisörünün esneme payının yüksek olması kilit faktörlerdir.
-
viraja hızlı girdiğinizde, bunun da farkında olmalısınız ki, aracın savrulacağını hissettiğiniz zaman direksiyonu savrulan tarafa doğru çevirerek doğrultunuzu düzeltmektir. eğer "dağdan bir kız geliyor döne döne" şarkısı çalmaya başladıysa sizi hiçbir şey kurtaramaz, bu tekniği uygulamak için zamanlama çok önemlidir.
-
-
"eğer viraja kontra ile giriyorsanız allah yardımcınız olsundur" gibi sallama iddiaların aksine panik kaçış tekniği değil, basbayağı ve yegane viraj alma tekniğidir.. arka arkaya iki jiroskoplu bir sistemde (örneğin motosiklet) belli bir hızın üzerinde (hep 50-60-70 değil, aracın türüne göre bazen 30-40) bisiklette olduğu gibi gidonu çevirerek dönmek mümkün değildir, zaten bu hızlarda motosiklet de bildiğimiz anlamda dönerek yol almaz..
motosikleti döndüren şey ağırlığın bir tarafa yatması değildir.. dümdüz gidiyorken basbayağı motosikletin sağından olduğu gibi sarkabiliriz, motor yine dümdüz gider.. ağırlığı sağa sola aktarma, motosikleti yatırma, peglere ağırlık verme gibi güya dönmeye yarayan tekniklerin hepsi aslında bunu dolaylı yoldan counter steering'e yol açarak yapar.. sırf bunu kanıtlamak amacıyla yapılmış, sağa sola dönebilen ve sabit kaynaklanmış iki ayrı gidonu bulunan bir motosiklette (no bs bike) deneme yapan yüzlerce sürücüden hiçbiri sabit gidonu tutuyorken dönmeyi başaramamıştır, çünkü bu fiziksel olarak mümkün değildir..
diğer teknikler zaten dolaylı yoldan kontraya yol açarak dönmeyi sağlayan teknikler olduğundan doğrudan kontra uygulamaya kıyasla motosikletin viraji döndürmesini geciktirip kontrolünü zorlaştırmaktan başka hiçbir işe yaramaz..
-
günümüzde kabul gören üç viraj alma tekniği vardır. ne yazık ki counter steering, bunlardan biri değildir.
bunlar sırasıyla, motorla sürücünün eşit miktarda yattığı, sürücünün olabildiğince dik durup motosikleti yatırdığı* ve son olarak sürücünün yatan motosikletin dışına taşarak ve motosikletten daha fazla yattığı tekniktir. (dikkat edilirse "ağırlığı sağa sola aktarma" veya "peglere ağırlık verme" gibi sallama teknikler henüz kabül görmemiştir.)
bu üç teknikteki ortak nokta, yani motosikletin yatması, aracın viraj almasını sağlar. eğer duran bir motosikleti arka kısmından tutup, sağa veya sola yatırırsanız; gidon da bu yatma hareketiyle beraber ve aynı yöne dönecektir. yani motor nereye yatarsa, o yöne dönecektir. hızınız ne olursa olsun, dizlerinizle depoyu sıkıca kavrayıp; belinizden motoru sağa veya sola yatırmayı deneyin. motor yattığı yöne doğru yol alcaktır. motosiklet böyle bir mekanik özelliğe sahipken, gidonu kilitleyip motosikletin viraj almasını beklemek (no bs bike) saçmalıktan başka bir şey değildir.
viraj, doğru bir biçimde nasıl alınır ona değinelim. hızınız doğru ve sabit olmalı, yatma açınız doğru ve sabit olmalı ve bu ikisini başarıyla tamamlayabiliyorsanız viraj aldığınız çizgi düzgün bir yay şeklinde olmalıdır. viraja girmek, bir saniyede karar verilen ve ani yapılan bir eylem değildir. virajı ileride gördüğünüz andan itibaren, hızınızı ve konumunuzu ayarlamanız lazımdır. yoksa dengesiz bir biçimde viraja girmek hem tehlikeli olacak, hem de komik bir biçimde yol almanıza vesile olacaktır.
peki counter steering viraj almanın neresindedir? counter steering olsa olsa, viraj içerisinde kullanabileceğiniz bir kaçma veya düzeltme tekniği olabilir. önünüze çıkan ani tehlikeler dışında, eğer viraj içinde counter steering kullanarak motoru düzeltme/yatırma hareketi yapıyorsanız, virajı doğru alamıyorsunuz demektir.
ama siz hala “counter steering kullanır viraja girerim, gerekirse yanlayarak virajı alırım” diyorsanız; açıkcası sizin gibi gençleri trafikte değil de pistlerde görmeyi tercih ederim.
-
kaynak kıçımcıların iddialarının aksine counter steering'in motosiklette kullanılabilecek tek viraj alma tekniği olduğu bilimsel olarak ve su götürmez bir biçimde bundan uzun yıllar önce kanıtlanmıştır.. motosikletle ilgili bütün ciddi kaynaklarda da bunun böyle olduğu yazar.. sabah evden motosikletle çıkıp akşam eve dönebildiyseniz counter steering kullanmışsınız demektir, ister bilinçli olarak ister bilinçsizce.. bunun istisnası yoktur.. counter steering tekniğinin mucidi ve bu tekniğin iki tekerlekli ve iki jiroskoplu bir araçta (motosiklet gibi) kullanılabilecek tek dönme yöntemi olduğunu keşfedenler ise aynı zamanda ilk uçağı da icat eden wright kardeşlerdir..
peki counter steering nasıl oluyor da oluyor? motosiklet durduğu yerde dengede duramayan bir araçtır, nitekim sabit bir motosikletin üstünde durduğunuzda küt diye aşağı düşersiniz.. hareket halindeyken motosikletin dengede kalmasını sağlayan ise merak edenlerin ayrıntısını http://science.howstuffworks.com/gyroscope.htm adresinden öğrenebileceği jiroskop etkisidir.. hareket halindeki bir jiroskopa yanal bir kuvvet uygulandığında jiroskop buna 90 derecelik bir tepkiyle cevap verir.. yani hareket halindeki bir tekerleği sağa doğru çevirirseniz tekerlek sola yatacaktır.. duran bir tekerlekte ise bu böyle değildir..
daha önce de açıkladığım üzere motosiklette giderken dönüş sırasında ağırlığı sola veya sağa yatırmak yalnızca dengenin kurulmasına yardımcı olur, motosikletin devrilmesini engeller, motosikleti döndürmez.. gelmiş geçmiş en en iyi motosiklet eğitmeni kabul edilen ve meşhur california superbike school'un da kurucusu olan keith code'un bir adet kawasaki zx 6r'den yamultarak imal ettiği "no bs bike" (no body steering) adı verilen ve biri sabit biri hareketli iki gidonu bulunan bir motosikletle (bir örneği http://www.superbikeschool.com/…bs_bike_top_320.jpg adresinde görülebilir) yapılan yüzlerce deneyden "hiç birinde" "hiçbir sürücü" bugüne kadar sabit gidonu tutarken hangi cambazlığı yaparsa yapsın, gidonu nasıl tutup ağırlığı ne tarafa aktarırsa aktarsın virajı dönememiştir.. no bs bike gidonu kilitlenmiş bir motosiklet değildir, biri ön biri arka gövdeye bağlı iki ayrı gidonu olan bir motosiklettir.. sabit gidonu tutarken diğer gidon kilitlenmez..
normal bir motosiklette dahi denge korunup düşülmediği sürece gidonu sabit tutarken motosikletin bir yanından cüneyt arkın gibi sarkarken bile dümdüz gitmek mümkündür.. merak edenler en yakın piste gidip uygun bir hızda kendi elleriyle deneyebilir, kendi gözleriyle görebilir.. ben denedim gördüm.. yarışlarda motosikletten sarkan sürücüler ise bunu motosikleti döndürmek değil, motosikletin yatma açısını azaltarak ağırlıklarını dengelemek için yaparlar, dönüş ise yine counter steering ile sağlanır.. yarışlarda çekilmiş fotoğraflara dikkatlice bakılırsa (http://www.irishracer.com/race/08.jpg , http://www.apexracing.co.uk/…ty production race.jpg , http://www.badweatherbikers.com/…es/6817/142702.jpg , http://www.whitehorsepress.com/…ucts/large/d200.jpg , http://www.egr.msu.edu/~selden/turn.jpg , http://www.starmotorcycle.com/…lickwarphoenix98.jpg , http://www.mtx.com/…es/newsimg/story14_pic1_lrg.jpg gibi) ön tekerleğin dönülen tarafın hafifçe tersine doğru baktığı rahatlıkla görülebilir..
dönüş için counter steering dışında teknikler kullanmak motosikletin dönüşünü dengesizleştirip geciktirmekten başka bir işe yaramaz ve birçok kazaya sebebiyet verir.. motosikletle ilgili bütün ciddi kaynaklarda counter steering'in yegane dönüş tekniği olduğu belirtilmiştir..
-
motorunuzla viraj almak için en güvenli teknik olmakla beraber, yolda çıkan bazı engellerden kaçmak içinde bir o kadar güvenli ve kullanışlı olan tekniktir. temel mantığı, ne yöne dönecekseniz o yönün gidon kolunu öne doğru itmenizdir. "ulan sola çevirdiğim gidon motoru nasıl sağa döndürür" diye bir soru sormayın, zaten motoru sağa döndürmiycez sağa yatırıp o şekilde dönmeye başlıycaz. bunun nasıl olduğu, fizik kurallarıyla anlatımı falan gereksiz. çok merak eden olursa google da gayet ayrıntılı açıklamalar bulabilir. tabiki bu tekniği mantığına hiç bir şekilde sığdıramayanlar için bu tekniği öğrenmenin en kolay yolu, trafiğe kapalı bir alanda kendi kendine denemesidir. "ama kapalı pistte ne kadar hız yapabilirim ki?" diye de kaçış bahanesi aramayın, 30km hızın üstüne çıktığınız an bu tekniği uygulayabilirsiniz. tabi burdan da motor kullanıyorken viraj almak için sadece counter steering/kontra tekniği'ni bilmenin yeterli olduğu anlamı çıkarılmaz. viraj almak için yapılması gereken daha başka bir çok şey vardır ama başlık konusu olmadığı için başka bir başlıkta incelenmesi daha doğrudur.
sonuç olarak, motor kullanmayı eziyet değil de zevk haline getiren bir teknik olduğundan, kısa zamanda öğrenilmesi sürücünün hayrına olacak bir tekniktir.