Newroz'un Tarihçesi-Dursun Ali Küçük
Newroz'un Dehak zülmü ne karşı Ninova'nın düşürülmesi ile ilgisi yoktur. Kawa ile de ilgisi bulunmuyor.
Bu konuda tarihi düzeltmek gerektiğine inanıyorum.
Newroz yeni gün, diriliş, yeni yıl ve hayatın canlanmasıdır.
Kış uykusuna yatan canlıların Baharla uyanışıdır.
Yeni yıl ve baharın gelişi bilimsel olarakta insan tarihinde yeri vardır.
Kürtler, Farslar ve Afganlar ve daha sonra diğer halklar Newroz Bayramına sahip çıkmış ve kutlamıştır.
Çoğrafyamızda bu kutlamalar yagındır.
Şüphesiz her halk veya topluluk mitolojik öğeler ve efsanelerde eklemiştir.
Bunu yadırgamamak gerekiyor.
Rea haq inancında, Kurmanç ve Kırmancki konuşan Kürt Aleviler Newroz'u Heftemal olarak kutluyor.
Bu da Mart 21'e denk geliyor.
Tabi 21 Mart önsesi hazırlıkları da vardır. 21 Mart ile karanlık aydınlığa ve yeni bir yıla evriliyor.
Hayat diriliyor...
Kürtlerin 21 Martı diriliş bayramı olarak kutlaması yerindedir.
Tabiat ve hayat özgür değilse ve işgal altında ise ve insanlarımız işgal yaşıyorsa, toprakları işgal altında, dil, kültür, siyasi, ekonomik vb her alanda sömürgecliğin zülmü ve sömürüsünü yaşıyorsa; kurtuluş için yapılan çıkışların, bağımsızlık ve kurtuluş mücadelesinin ve bu anlamda bir halkın, ulusun ve ülkenin dirilişi ile birleştirip kutlamak anlamlıdır.
Medler Ninova'yı ele geçirmişlerdir. Bu doğru. Ama Asur kralı diye bir Dehak yoktur. Ayrıca Asurlulularda Dehak ismi de yoktur. Daha önce Medya da yaşıyan aşiretler Asurluların baskısı altındaydı. Medler bu baskıya son veriyor ve Ninovayı alıyorlar. Babil'in ele geçirilmesi ise Pers İmparatorluğu dönemine denk gelliyor.
Firdevsi'nin kitabında anlatılan Dehak hikayesi vardır. Dehak'ı zalim bir kral, kral feri olmayan biri olarak anlatır. Hastalığa yakalandığını, her gün iki insan beyni yemesi gerektiği, sonra çocuk beyinleri yerine hayvan beyini veriliyor, buradan kurtulan çocuklar dağlara yerleşiyor, ve bunlarda Kürt soyu oluşuyor.
Tarihi baktığımızda Dehak vardır. Bu mehtemelen Azhi Dehak veya son Med Kralı olabilir.
İrani bazı kitaplarda Dehak geçiyor. Zerdüştülerin bazı anlatımlarında da Dehak'a rast geldim.
İrani çoğrafyada Medya ve Persiya da Kral feri vardır. Sarımsı güneş ile temsil ediliyor, kutsallık arzediyor. Her kralın bununla senbolize edilmesi ve temsil edilmesi gerekiyor. Mithracılık ve Zerdüştlükte bu vardır.
Firdevsi bazı kralların Kral ferini yitirdiklerini ve kralığa layik olmadığını yazıyor. Bu Dehak ve Medya nın kralları için söylüyor.Pers krallarını ise Kral Feri'ne sahip olduklarını,kutsallığı temsil ettiğini ve dolasıyla yöneticiliğe ugun olduğunu belirtiyor.
Firdevsinin Dehak ve Kürt soyu hikayesi bir kötülemedir. Bazı Yahudilerde, Kral Süleymanın Avrupa'dan 500 güzel kadın getirdiğini, bu güzel kadınlar getirilirken Süleymanın öldüğünü ve bu kızların dağlarda ki cinlerle evlendiklerini, bunlardan Kürtlerin oluştuğunu söylerlerler. Buda bir efsana ve mitolojik bir söylemdir. Öte yandan burada Kürtlerin güzel ve yakışıklılığı gizli olarak kabul ediliyor.
Dehak ve Kürt soyu benzetmeleri ise bana göre karalamadır.
İnanışlara ve dinlere göre kendinden olan iyi güzeldir, kendinden olmayan ve rakip olan kötüdür.
Mitra bir boğa ile sembolize edilmektedir. Güneş ile temsil ediliyor. MÖ 1600 veya 2000 yıllara kadar götürülüyor. Mithra kendisi Medyalıdır. Aira Vaya denilen alanlarda yaşadığı belirtilir. İlk Kürt, Fars veya Med ve Pers atalarına uzanan bir inanış..Mitahracılık belkide zerdüştlükten fazla geniş alanlara yayılmıştır. Benimsenmiştir.
Medya inanışları Mitracılığın damgasını taşıyor dense abartılı olmaz. İyilerin ve kötüülerin kavgası, karanlık ve aydınlık mücadelesi Zerdüşt önceai Medya inanışının temelini oluşturur.
Zerdüştlükte Mithra günesi sembolize eden melek olarak yer alır.
Zedüştü takvime göre gün 360 gündür. Kalan beş günde heap ediliyor. Bu takvime göre 21 Mart bayramı ve Newroz kutlanıyor.
Medlerlde dini grup magnilerdir. Perslere geçişle Medler, Kürtler Farslardan sonra ikinci sıradadır.
Dini kurumların temsilini yine Magniler denilen inanç temsil grubu veya katmanı sürdürmektedir. Medlerde bu inaç temsilini yapanlar Nasuraylık olarak değerlendiriliyor.
Newroz köken ve çıkış olarak bu günkü İran değil, kadim olarak belirtilen İrani çoğrafyada ortaya çıkmıştır.
Diğer halklarda kutluyor ve Newroz'un şekilenmesi ve gelişmesinde Kürtlerde, veya Kürtlerin ataları sayılan topluluklarda önemli rol oynuuyorlar.
O günden, MÖ tarihlerden bu güne Newroz geleneği toplumumuzda yer edinerek günümüze kadar ulaşmıştır ve şüphsizki yeni boyutlar kazanmıştır.
Bu günün hayatın canlanması, yeni yılın başlaması yanında Kürtlerin kurtuluş, bağımsızlık ve özgürlük mücadelesi ile birleştirilmesi ve birleşmiş olması gayet doğaldır.
21 Mart'a gece ve gündüz eşitleniyor. Çoğrafyamızda kutlanan bayramların günlerinin bilimsel bir boyutu mutlaka vardır. gelenek ve tecrübe, incelemeler ve araştırmalarla varılan sonuçları ifade ediyor. Mitolojik boyutların ve efsanevi yüklemelerin her halkta yapılmış olamasının da yadırganacak bir yanı yoktur.
Mithra ateşi yakmıştır. Güneş, hayat, su, toprak vb ile temsilini buluyor.
21 Mart'ta Mazlum Doğan'ın vahşete ve sömürgeciliğe karşı üç kibrit çöpünü yakması da çok anlamdır.
Ateş özgürlüğü sembolize etmektedir.
Bizlerde ateş ve güneş ülkesinin çocuklarıyız.
Newroz'e sıma bımbarek bo!
Newroz Piroz be!
20 Mart 2019