Almanya’da Koblenz Eyalet Yüksek Mahkemesi’nde bugün (13 Ocak) görülen davada, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın güvenlik servislerindeki eski istihbarat yetkilisi Enver R., cinayet, tecavüz ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapse mahkûm edildi. Koblenz’de görülen dava, Şam rejimin işkenceleriyle ilgili ilk dava olma özelliğini taşıyor.
Şam’da, albay rütbeli Enver R.’nin yönetimi altındaki cezaevinde Nisan 2011 ile Eylül 2012 dönemleri arasında en az dört bin kişinin şiddet gördüğü ve işkenceye maruz kaldığı belirtilmişti. Enver R. ise hakkındaki tüm suçlamaları reddetti. 2021 yılının Şubat ayında yine Suriye istihbarat görevlisi Eyad A., insanlığa karşı suç işlemeye yardım etmekten 4,5 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Dava, Suriye’de 2011’de başlayan iç savaş sırasında devlet eliyle işkence uygulandığının ilk kez bir mahkeme tarafından belgelenmesi açısından önemli. Esad hükümeti ise mahkûmlara işkence iddialarını reddediyor.
Karar, Almanya’daki Suriyeliler’e umut verdi
Karar, Suriye’de savaş sırasında işlenen insanlık suçlarına ilişkin uluslararası bir mahkeme kurma girişimlerinin başarısız olmasının ardından Almanya’ya sığınan yaklaşık 800 bin Suriyeli için umut oldu.
Almanya, Suriyeliler’in hapishanelerde işkence gördüklerini bildiren suç duyuruları yapması üzerine evrensel yargı ilkesi gereğince, yabancı bir ülkede insanlığa karşı işlenen suçlar, savaş ve soykırım davalarına ilişkin yargılama süreci başlatabiliyor.
2011-2012 yılları arasında Humus kentindeki bir askeri hastanede mahkûmlara işkence yapmak da dahil olmak üzere insanlığa karşı suç işlediğinden şüphelenilen Suriyeli bir doktorun ikinci davası, önümüzdeki hafta Frankfurt’ta görülecek.
Rusya ve Çin, BM’de Suriye krizini Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne sevk etme girişimlerini veto etmişti
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nde, Rusya ve Çin, Batılı güçlerin Suriye krizini Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne sevk etme girişimlerini veto ederek, işkence ve kimyasal silah saldırılarından kurtularak hayatta kalanları adalet aramak için sınırlı seçeneklerle baş başa bırakmıştı.
Ancak Almanya’da, savaş suçları ve soykırım gibi uluslararası suçların soruşturulması ve kovuşturulmasını kapsayan evrensel yargı yetkisi ilkesi 2002 yılında kabul edilmişti. Bu nedenle bu suçların failleri, suçun işlendiği yer, sanığın uyruğundan bağımsız olarak, Alman mahkemelerinde yargılanarak cezalandırılabiliyor.
Kaynak: Reuters, DW
Derleyen: Emine Bıçakcı