Ototrof organizmaları ve çürüyen maddeleri besin olarak kullanan canlılardır. Hayvan ve mantarların tümü ile birçok bakteri türü bu gruba girmektedir. Heterotrof organizmalar beslenme özellikleri yönünden 3 grupta incelenebilir:
1. Holozoik Formlar; besinlerini katı parçacıklar halinde alarak sindiren canlılardır.
Örneğin hayvanların birçoğu böyledir.
Aldıkları besinin yapısına göre üçe ayrılır:
2. Saprofitik Formlar; organik maddeleri doğrudan hücre zarlarıyla absorbe eden canlılar.
Örn: Mayalar, küfler, bakterilerin birçoğu.
Bu canlılar hücre zarı dışına salgılayabildiklari sindirim enzimleriyle hücre dışında sindirim yaparlar. Daha sonra da bu enzimlerle parçalanan bileşikleri hücre zarlarıyla metabolizmalarına alırlar. Hücre dışında gerçekleşen bu tepkimeler, organik bileşikleri yeniden inorganik bileşiklere ayrıştırmaktadır. Saprofitler, ekosistemdeki madde çevrimi yönünden önemli bir işlev görürler.
3. Parazitik Formlar; bitkisel ya da hayvansal parazitler konukçu olarak tanımlanan bir bitki ya da hayvan üzerinde ya da içinde yaşar ve besinini konukçudan sağlayan canlılardır. 2 çeşittir:
a- Endoparazitler -Vücut içinde yaşarlar. Örn: Bağırsak solucanı.
b- Ektoparazitler - Vücut dışında yaşarlar. Örn: Bit, pire, vb.
Bazı tür canlılar hem ototrof hem de heterotrof beslenme biçimlerini kullanılar. Bu tür canlılara örnek Böcekçil bitkilerdir. Bu tür bitkiler esasen fototrofturlar. Ancak böceklerin biyokütlelerini sindirerek de madde alışı yapmaktadırlar. Böcekleri sindirmeleri, bitkinin azot gereksinimini sağlamak içindir.
Dışbeslek ya da ardıbeslek (heterotrof) (Yunan. heterone = (bir)başka ve trophe = beslenme), büyümesi ve gelişmesi için gerekli olan karbonu organik maddelerden alan organizma türüdür.
Dışbeslekler, besin zinciri içinde tüketici olarak bilinirler. Karşıtı, anorganik karbon dioksit ya da bikarbonatları tek karbon kaynağı olarak kullanan kendibesleklerdir. Bütün hayvanlar, mantarlar ve birçok bakteri türleri dışbeslektirler. Bâzı parazitik bitkiler de kısmen veyâ tamâmen dışbeslek olmuşlardır. Etobur bitkiler et besinlerini azot talebini tamamlamak için kullandıklarından kendibeslek sayılırlar.
Dışbeslekler karbon temelli organik maddeleri anorganik çevre kaynaklarından sentez (kimya)leyemediklerinden besinlerini başka dışbeslek ya da kendibeslek canlılardan almak durumundadırlar. Örn.: Hayvanlar, bitkilerden farklı olarak fotosentezleme yapamazlar.
Bir türün dışbeslek olarak kabûl edilmesi için karbon dioksitini organic bileşiklerden almalıdır. Eğer sâdece azot almak için organik bileşiklerden yararlanıyor ve dolayısıyla enerji üretmiyorsa kendibeslek sayılırlar. Eğer bir tür azot ihtiyâcını organik bileşiklerden elde ediyorsa bu cins dışbesleklerin iki altsınıfı vardır:
Fotoheterotrof: Enerji ihtiyâcını ışıktan, karbon ihtiyâcını da organik maddelerden karşılar.
Kemoheterotrof: Enerji ihtiyâcını organik molekülleri ve karbonun başka bir organik şeklini hazmederek karşılar.
Daha basit bir değişle dışbeslek olan canlılar, kendi besinlerini ışık ve anorganik bileşiklerden elde edemeyip başka canlılardan ya da onların artıklarından beslenen canlılardır.
Bir canlının kendibeslik, dışbeslek ya da bir alt gruba âidiyetini bulmaya yarayan akış diagramı
Kendisi için gerekli maddeleri kendi kendine yapamayıp dış ortamdan hazır olarak alan canlıların genel adı; heterotrof.
Sponsorlu Bağlantılar
Bütün hayvanlar ve bitkilerin bir bölümü dışbeslektir. Bitkiler arasında dışbesleklik seyrek görülen bir olaydır. Mantarlar, bakteriler gibi klorofilsiz, aşağı bitkilerde ve asalak yaşama uyarak fotosentez yapma özelliğini kaybetmiş kimi yüksek bitkilerde görülür. Hayvanlarda ise dışbesleklik, bir kuraldır. Hayvanlar besinlerini ya bitki ve hayvanları yiyerek ya asalak yaşadıkları canlılardan ya da çürümekte olan organik naddelerden alırlar.
MsXLabs Forum, son kullanıcıların çeşitli web teknolojileri ile ilgili sorularını cevaplamak ve geniş kapsamlı bir Türkçe bilgi paylaşımı platformu oluşturmak amacıyla 2005 yılından bu yana hizmet vermektedir.