Memeliler Hakkında Genel Bilgiler
İnsanların da mensup olduğu bu grubun memeliler olarak sınıflandırılması hem yavruların anne sütüyle beslenmesinden, hem de üyelerinin vücudu bir ölçüde örtecek şekilde tüylü ya da poslu olmasından kaynaklanır. Memeliler iki alt gruba ayrılır: Yumurta bırakan ornitorenkleri kapsayan ‘’ gagalı memeliler’’ ya da ilk memeliler ve kemirgen, primat, toynaklı hayvan, etçil memeli ve deniz memelisi gibi türlerin yer aldığı ‘’ doğurgan ‘’, yani plasentalı memeliler. Yaklaşık 5.500 memeli türü vardır; Antartika’ya mevsimlik göçlerle varlıklarını sürdüren mavi balinalar ve fil fokları da bu kapsama girer.
Memelilerin Farklılıkları ve Benzerlikleri
İlk bakışta memeliler genellikle çok az dış benzerlik gösterirler. Büyük ya da küçük, kürklü ya da tüysüz, iki ayaklı ya da dört ayaklı olabilirler. Bununla birlikte, evrimle son derece başarılı bir omurgalı grubuna dönüşmelerini sağlayan bir dizi biyolojik özelliği paylaşırlar.
Memeliler diğer bütün hayvanlardan başlıca iki özellikle ayrılır. Vücut sıcaklıklarını 36-38 derece arasındaki sabit bir düzeyde tutarlar ve yavrularını rahimde büyüttükten sonra doğururlar. Bu ayırıcı özellikler, memelilerin diğer hayvanlara oranla doğal çevreden daha bağımsız olmalarını mümkün kılar. Memelilerde biyolojik yapı, yavruyu uzun süre koruyacak ve doğal güçlüklere dayanacak şekilde düzenlenmiştir. Bu durum kutup ayıları ve çöl armadilloları gibi türlerin aşırı koşullara sahip bölgelerde bile yaşamasına olanak verir. Sabit vücut sıcalığını tüy, kürk ya da postun yalıtkan etkisi, deri örtüsündeki bez oluşumları, verimli besin alım ve kullanımı sağlar.
Memelilerde Yavrunun Gelişimi
Memeliler rahimdeki yavrularını plasenta yoluyla besler; bu organ cenine göbek kordonuyla bağlıdır. Genel besinler ve oksijen yavruya göbek kordonundan aktarılır.
Memelilerde yavrunun doğumdan sonra annenin meme bezlerince salgılanan sütle beslenmesi, hayvanlar dünyasında temel bir yeniliktir. Yavrunun çabuk büyümesini sağlar ve hayatta kalma şansını arttırır. Ayrıca yavruya yoğun bakımı özendiren güçlü bir anne-çocuk bağı yaratır. Bu bağ, hiyerarşiye ya da ortama bağlı davranışlara dayanan güçlü sosyal yapılara da yansır.
Genelde anneye muhtaç memeliler ile erken gelişen memeliler arasında bir ayrım yapılabilir. Söz gelimi, birinci kesime giren etçiler ve primatlar doğumdan sonra bir süre yuvada kalırlar; ikinci kesimi oluşturan toynaklılar ve balina gibi türler ise neredeyse doğumun hemen ardından annelerinin peşine takılırlar.
Memelilerin Başka Benzerlikleri
Bütün memelilerin kalplerinde, vücudun her bölgesine verimli biçimde kan pompalayan ayrı karıncıklar bulunur. Memeliler üstün bir işitme duyusuna (çekiç, üzengi ve örs kemiklerine dayalı bir işitme yapısına), karmaşık bir beyine ve farklı dış oluşumlarına zemin sağlayan çene eklemlerine sahiptir. Başlangıçtaki eklemli beş uzuv balinalar, yunuslar ve diğer memelilerinde zaman içinde kısmen değişime uğramış ya da küçülmüştür. Post, pençe, toynak ve boynuz memeliler için yaralanmalara ve su kaybına karşı koruyucu bir mekanizma sağlar.
Memelilerin Sınıflandırılması
Çeşitli gruplar altında toplanmış 5.500 kadar farklı memeli türü vardır:
- Tekdelikliler (ornitorenk, dikenli karıncayinen). Ayırıcı özellikleri: Yumurta bırakırlar ve kısa bacakları, küçük gözleri vardır.
- Keseliler. Ayırıcı özellikleri: Yeni Doğmuş yavrularını kese içinde büyütürler.
- Tek toynaklılar. Ayırıcı özellikleri: Ağrılıklarını orta ayak parmağının üstüne yüklerler.
- Etçiller. Ayırıcı özellikleri: Parçalayıcı dişleri av etini kemiklerden sıyırmayı sağlar.
- Deniz memelileri (balinalar ve yunuslar). Ayırıcı özellikleri: Kuyrukları sayesinde çok iyi yüzerler.
- Primatlar (makiler, maymunlar, goriller, insanlar). Ayırıcı özellikleri: büyük bir beyin, ileri doğru bakan gözler.