“Işık-yazısı” nasıl okunmalı?
Graham Clarke’ın kitabında 1826 yılında çekilen ilk puslu “helyograftan” günümüze, fotoğraf sanatının gelişimi ve fotoğrafın nasıl okunması gerektiği, yayımlandıkları dönemde olay yaratan örnek görüntüler aracılığıyla anlatılıyor.
Günümüzde gitgide daha da kolaylaşan ekipmanlar nedeniyle hemen herkesin bir şekilde kıyısından köşesinden bulaştığı bir sanat dalı fotoğraf. Ya da Graham m Clarke’ın tanımıyla “ışık-yazısı”. History of Photography dergisinin danışma kurulunda yer alan Clarke, fotoğrafın tarihsel
gelişimini ele aldığı kitabı “Güzel Sanatların Bir Dalı Olarak
Fotoğraf” ta 1826’da Joseph Nicep- - hore Niepce tarafından çekilen ilk puslu “helyograftan”, günümüze fotoğraf tarihini, örnek görüntüler üzerinden anlatıyor. Clarke, manzara, şehir, portrecilik, beden ve belgesel röportaj gibi ana başlıklar altında ele aldığı fotoğrafları, kültürel ve ideolojik açıdan analiz ediyor. Bunu yaparken, eleştirel kuramları da ihmal etmiyor.
Kitabın önemli bölümlerinden biri fotoğraf okumak. Fotoğrafın kendi gramerine ve sözdizimine sahip bir kodlamalar dili olan “fotoğrafik söylem” olarak adlandırılan şey yoluyla anlam kazandığını belirten Clarke, bu bölümü Diane Arbus’un “Tıpatıp İkizler -1967” fotoğrafı başta olmak üzere Mathew Brady’nin “General Robert Potter ve Karargâhı -1865” ile Lee Friedlander’in “9W Güzergâhı New York-1969” gibi çalışmaları aracılığıyla detaylandırıyor.
Özel olarak incelenen temalardan diğeri ise manipülasyon… Fotoğrafın birebir kayıt eylemi olarak ele alınmasına ilişkin görüşleri sorgulayan bu bölümde, Alexandr Mikhailovich Rodchenko (Borazan Çalan Öncü-1930), Laszlo Moholy-Nagy (Kıskançlık-1928), Man Ray (Cam Gözyaşları-1930), John Heartfield (Yaşasın Tereyağı Bitti-1935), Christian Boltanski (Anıtlar- Dijon’un Çocukları-1985) gibi örneklere yer verilmiş. Fotoğrafın tarihine ve fotoğraf kuramlarına ilgi duyan herkese hitap edebilecek şekilde hazırlanan kitabın arkasında yer alan kronolojik tablo, okurun fotoğraf tarihini bir düzen içinde inceleyebilmesini sağlıyor.