Christopher Wren
- Önem : Büyük Londra yangınından sonra şehri tekrardan tasarlayan ünlü İngiliz mimar
- Doğum : 1632
- Ölüm : 1723
Bir matematikçi ve astronom olarak eğitilen Christopher Wren, 1666 yılındaki büyük yangından sonra Londra’yı yeniden inşa eden mimar olarak ün kazandı. Aralarında Aziz Paul Katedrali’nin de bulunduğu düzinelerce yapının inşasında rol oynadı. Yangından sonra şehrin mimari yenilenmesindeki sorumluluğun neredeyse tamamını üstlendi. 17. yüzyılın önemli mimarlarından Wren Oxford’a gitti ve 1661 yılında astronomi profesörü oldu, bir yandan da amatör olarak mimari ile ilgilendi. Üniversitede bir tiyatro tasarladı. Yangına kadar uzun yıllar boyunca üniversitedeki kürsüsünü bırakmadı ve tam anlamıyla profesyonel bir mimar olarak çalışmadı.
Wren, 2 Eylül 1666’dan 5 Eylül 166’ya kadar süren büyük Londra yangınından birkaç gün sonra şehre vardığında hemen şehri yeniden tasarlamak için bir plan hazırlamaya başladı. Yeniden inşa işlemini yürüten kraliyet komisyonuna atandı. Sonraki elli yıl boyunca İngiltere’nin en etkili mimari ismi oldu. Londra’nın yeniden inşasındaki hizmetleri nedeniyle 2. Charles tarafından 1673 yılında şövalye ilan edildi. Avrupa Barok mimarisinden etkilenen Wren, kimileri tarafından geleneksel İngiliz mimarisinden uzaklaştığı gerekçesiyle eleştirildi. Parlamento onun Aziz Paul, Katedral için yaptığı çizimlere birkaç kez müdahale etti. Hatta bir keresinde onu daha hızlı çalışmaya sevk etmek için maaşına bile el koydular. Ancak bina mimari açıdan bir şaheser oldu. Yıllar sonra Washington’daki ABD Kongre Binası’na ve Paris’teki Pantheon’a ilham kaynağı oldu. Wren, sonunda yetmiş dokuz yaşındayken binanın inşaatı karşılığında hak ettiği ödemesini alabildi. On bir yıl sonra ise öldü.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Manastırlı Mehmed RIfat
Osmanlı'da asker kimliğiyle öne çıkan ancak tiyatro alanında yaptığı yazı çalışmalarıyla tarihte yer edinen Mehmed Rıfat, Manastır’da dünyaya geldi. Adının önündeki Manastırlı lakabını doğduğu şehirden aldı. Atina muhacirlerinden alay kâtibi Raşid Efendi’nin oğlu olan Mehmed Rıfat, Mekteb-i Harbiye’de eğitim aldı ve buradan kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Aynı okula öğretmen olarak atandı, bir süre sonra ise kolağalığına terfi etti. Binbaşılığa yükseldikten sonra çıkan Osmanlı-Rus Savaşı’nda esir düşen Paşa, savaşın bitimiyle barış antlaşmasının ardından İstanbul’a döndü. Sultan Abdülaziz’in tahttan indirilmesi sürecinde rol oynayanlardan olduğu için II. Abdülhamid tarafından İstanbul’da bulunması uygun görülmedi. Rütbesinin kaymakamlığa yükseltilmesinin ardından Şam fırkasına tayin edilen Mehmed Rıfat, bir daha İstanbul’a dönmedi ve son görev yeri olan Halep’te vefat etti.
-
İsmail Hakkı Bey
Türk musiki bestekarı ve eğitmeni İsmail Hakkı Bey İstanbul’da dünyaya geldi. İlköğreniminden sonra örücü çırağı olarak çalışmaya başladı. On üç yaşlarında iken mahalle camisinde okuduğu ezanı dinleyen bir hünkâr müezzininin tavsiyesiyle saraya alındı. Burada Muzıka-i Hümâyun’da Suyolcu Latif Ağa’dan Türk musikisi nazariyatı ve usul, Zâti Bey (Arca) ve Guatelli Paşa’dan Batı müziği dersleri alarak kendini yetiştirdi. Kısa zamanda müezzin-i şehriyârîler arasına girdi. Ardından kolağası rütbesiyle sermüezzinliğe tayin edildi. Muzıka-i Hümâyun’un fasl-ı cedîd ve fasl-ı atîk heyetlerinde de görev alan İsmail Hakkı Bey serhânende sıfatıyla fasl-ı cedîdin başına getirildi ve burada kaymakamlığa kadar yükseldi. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra İzzettin Hümâyî (Elçioğlu) ile birlikte Mûsikī-i Osmânî Cemiyeti (Mektebi) adıyla bir öğretim kurumu açtı ve burada dersler verdi. Talim ve Terbiye Dairesi Sanayî-i Nefise Encümeni’nin 9 Aralık 1926 tarihli kararıyla Dârülelhan Şark Musikisi Bölümü’nün lağvedilmesi üzerine kurulan Tarihî Türk Musikisi Eserlerini Tasnif ve Tespit Heyeti üyeliğine tayin edildi. Karaköy’de tramvayda kalp sektesi sonucu öldü.
-
Karacabey Camii ve Külliyesi
Ankara’da 15. yüzyıla ait önemli tarihi yapılardan biri olan Karacabey Camii ve Külliyesi, bugün Hacettepe Üniversitesi Yerleşkesi’nin içerisinde yer almaktadır. Külliye ilk dönemlerinde geniş bir avlunun içinde bulunan cami ve türbe ile avlu girişinin yakınındaki çeşme ve bu yapılara biraz uzak yerde bulunan çifte hamamla birlikte, mutfak, ahır ve mahzenden oluşuyordu. Yılların getirdiği yorgunluğa ve tahribata karşı halen cami, türbe, hamam ve çeşme sağlam durumda işlerliğini korumaktadır. Külliyenin banisi, Çelebi Sultan Mehmed’in damadı Anadolu Beylerbeyi Celâleddin Karaca Bey b. Abdullah’tır, mimarı ise Sinâneddin Ahmed b. Ebû Bekir el-Müşeymeş’tir.
-
İbnülemin Mahmut Kemal İnal
Stajyer olarak Vilâyât-ı Mümtâze Kalemi’ne girmesi ile otuz üç senelik bürokrasi hayatı başlayan İbnülemin Mahmud Kemal bu süreç boyunca ümitler ve hayal kırıklıkları yanında kendisine kazandırdığı devlet görgüsü ve eserlerine sağladığı ilk elden malzeme ve bâkir bilgiler bakımından pek çok tecrübeler kazandı. I. Dünya Savaşı yılları İbnülemin’in yıldızının parladığı, kültür hayatımız için mühim birçok çalışma içinde yer aldığı, bu yolda kendisine önemli işlerin havale edildiği bir devredir. Vakıflara ait sanat eserlerini kaybolmak ve yabancı diyarlara gitmekten kurtarmak gayesiyle bir müze kurulması için Süleymaniye Camii İmareti’nde Evkāf-ı İslâmiyye Müzesi’ni kurdu. Devletin çöküşüyle birlikte Bâbıâli hükümeti son demlerini yaşarken yıllarca çeşitli engellemelerle karşılaşmış bulunan İbnülemin, nihayet Bâbıâli’de en üst kademedeki vazifesi olan Dîvân-ı Hümâyun beylikçiliğine getirildi.
-
Tarih-i Osmani Encümeni
Encümenin gayesi, halka tarih bilgisi ve şuuru ile vatan sevgisi kazandırmak olup; devleti meydana getiren unsurları aynı gaye etrafında ve aynı vatan sevgisiyle bir araya getirebilmek için tarih öğrenmenin gerekliliğidir. Bundan dolayı ilmi bir cemiyete ihtiyaç duyulmuş ve ilk çalışmalarına Abdurrahman Şeref Bey’in Babıali’deki odasında başlayan encümen, bir Osmanlı tarihi yazma hazırlıklarına girişti. Baskı masrafları bizzat Sultan Mehmed Reşad tarafından karşılanacak olan tarih için görev taksimi yapılarak ilk ciltte Osmanlılar’ın Anadolu’ya gelişi ve devletin ortaya çıkışının ele alınması, ayrıca Bizanslılar’la Selçuklular hakkında bilgi verilmesi kararlaştırıldı. Tüzüğüne göre biri başkan on iki uzmandan oluşan Tarihi Osmani Encümeni üyelerini başlangıçta hükümet seçecek, daha sonra gerektikçe yeni üyeleri encümen alacaktı. Bu üyelerden başka Osmanlı hanedanından bir fahri üye ile yardımcı ve muhabir üyelerin bulunması kararlaştırıldı. Bir encümen kütüphanesi kurularak çeşitli yollarla elde edilen kitap ve belgelerle zenginleştirilmesi sağlanacak ve encümen başkanı ve üyeleri maaş almayacaktı. Ancak çeşitli rütbe, nişan ve madalyalarla ödüllendirilen cemiyet üyelerinin faaliyetleri Osmanlı tarihi telifi, monografi çalışmaları ve mecmua neşri gibi başlıklar altında toplanabilir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun