Cosimo de’ Medici, (Ülkenin babası), Medici ailesinin, Floransa’yı 1434-1537 arasında yöneten kolunun kurucusu (d. 27 Eylül 1389, Floransa – ö. 1 Ağustos 1464, Carregi, Floransa).
Giovanni di Bicci’nin (1360-1429) oğluydu. Genç yaşta ailenin bankerlik işletmelerinden birini yönetmeye başladı. 1462’de papalığın mali işlerini yürütme görevini üstlendi. Papa II. Pius’tan Tolfa madenlerini işletme tekelini alarak kısa zamanda büyük kazanç elde etti; bu madenlerden, Floransa’nın ünlü dokuma sanayisi için vazgeçilmez olan şap çıkarılıyordu. Cosimo’nun hem döneminin en varlıklı kişisi olması, hem de “halkçı” politikaları, Floransa oligarşisinin tepkisini topladı ve kentin önde gelenlerinden Albizzi ailesi ona karşı bir darbe girişiminde bulundu.
Cosimo, 1431’de Cafaggiolo’da tatil yaparken “kendini başkalarından üstün tutmaya çalıştığı” suçlamasıyla ölüm cezasına çarptırılmasını öngören iddiaya karşılık vermek üzere Floransa’ya çağrıldı. Bologna’ya sığınabilecek durumdayken, Vecchio Sarayı’nda hapsedilmeye razı oldu. Ama kısa bir süre sonra, kendisine altın yüklü katırlar gönderilen gonfaloniere (başyargıç) ölüm cezasını sürgüne çevirdi. Cosimo da Padova’ya, ardından Venedik’e gitti. Ertesi yıl Medici ailesi, hileli seçimlerle signoria’yı (yürütme konseyi) yeniden ele geçirince Cosimo kente döndü, düşmanları ise bir daha dönmemek üzere sürgüne gönderildi. Böylece Floransa’da Medici dönemi başlamış oldu (1434).
Cosimo genellikle Floransa’daki özgürlükleri yok etmekle suçlanır. Ama Albizzi döneminde zaten bu özgürlükler geçerliliğini yitirmişti. Cosimo da yalnızca Albizzi ailesi gibi anayasal rejim görüntüsünü korumakla yetindi. Ama onlar gibi gafil avlanmamak için sistemi geliştirdi. Yönetimin biçimine hiç dokunmadıysa da ruhunu tümüyle değiştirdi. Daha önce yüksek resmi görevlere atama kurayla yapılırken, artık yalnızca güvenilir kişiler kuraya katılıyordu. İki belediye meclisinin bağımsız işleyişi ortadan kaldırıldı; diktatörlük yetkileri belirli bir süre için tanınıp sürekli yenilenmeye başladı. Cosimo Milanolu Sforza ailesiyle de ittifak kurarak para karşılığında asker sağladı. Bu anlaşma sayesinde, yükselen muhalefeti Ağustos 1458’de bir askeri darbeyle bastırdı ve kendisine bağlı kişilerden oluşan Yüzler Konseyi’ni kurdu. Böylece yaşamının geri kalan altı yılını güvenlik içinde geçirdi.Floransa ve Toscana’da da 1434-1737 arasında hüküm sürmüş, 4 papa, 2 kraliçe bulunan aile
Elde ettiği güç Cosimo’ya planlarını gerçekleştirme, en başta mimariye olan tutkusunu tatmin etme olanağı sağladı. Cosimo 1434’te Floransa’ya döndüğünde Brunelleschi ünlü kubbesinin “mermer şapkasını” tamamlamıştı; aynca S. Lorenzo Kilisesi ile Eski Sacristia’yı bitirmek üzereydi ve Sta. Maria degli Angeli Kilisesi’nin ilginç kubbesini yapmaya başlamıştı. Cosimo için de bir prenslik sarayı planı çizdi, ama Cosimo, Michelozzo’nun daha az gösterişli planını beğendi. Bununla birlikte Michelozzo’nun Medici Sarayı da (bugün Medici-Riccardi Sarayı) ailenin geleneksel alçakgönüllülüğüne son verecek derecede görkemliydi. Michelozzo, Cosimo’nun koruması altında S. Marco Manastırı ve Sta. Croce Kilisesi’ndeki Medici Şapeli ile S. Miniato al Monte Kilisesi’nde bir şapel daha yaptı. Cosimo, mimarların yanı sıra çağının birçok dehasını çevresine topladı; heykelcilerden Lorenzo Ghiberti ve Donatello, ressamlardan Andrea de Castagno, Fra Angelico ve Benozzo Gozzoli bunlar arasındaydı.
Ayrıca hem Hıristiyan ülkelerden, hem de II. Mehmed’in (Fatih) izniyle Doğu’dan çok sayıda yazma topladı. Bu yapıtlardan oluşturduğu halka açık kitaplığında (Medici-Lorenzo Kütüphanesi), yazıcılar görevlendirerek Poggio ve Marsilio Ficino gibi hümanistlerin çalışmalarının çoğaltılmasını sağladı.
1439’da ekumenik konsilin Ferrara yerine Floransa’da toplanmasını sağlamasıen önemli başarılarından’biriydi. Yunan bilginlerinin verdiği konferanslara surekli olarak katılan Cosimo, 50 yaşına geldiğinde Platon’un ateşli bir hayranı olmuştu. Careggı Villası’nda kurduğu Floransa Platon akademisi’nin başına Marsilio Ficino’yu getirdi;
Aynı dönemde Floransa Üniversitesi, Batı’da 700 yıldır unutulan Yunanca egitimini yeniden başlatmıştı. Cosımo böylece, hümanizme katkılarıyla da tarihte yer aldı.