“Kritik Dönem” kavramına benzeyen bir kavramdır ve özellikle karıştırılmaması için ayrı olarak ele alıyorum.
Gelişim görevi, kişinin içinde bulunduğu yaşam döneminde başarması gereken görevleri, kazanması gereken bazı özellikleri, geliştirmesi gereken davranışları ifade eder.
Kavramı Havighurts geliştirmiştir: Bireyin yaşamındaki belli bir dönemde ortaya çıkan, başarıyla elde edildiğinde, daha sonraki görevlerde (yaşantılarda) başarıya ve mutluluğa götüren, başarılmadığı durumlarda ise mutsuzluğa ve toplumun hoş görmemesine ve sonraki görevlerde (yaşantılarda) zorluklara neden olan görevdir.
Gelişim Görevlerinin Kuralları:-Bireysel büyüme ve gelişme süreklidir.
-Bireysel büyüme, belirleme amacıyla dönemlere ayrılır.
-Her dönemdeki (evredeki) bireyler sahip oldukları genel özelliklerle nitelendirilebilirler.
-Belli kültürdeki bireylerin çoğu benzer gelişim evrelerinden geçerler.
-Toplum bireylerden bazı taleplerde bulunur.
-Birey şimdiki davranışını değiştirme talebiyle karşılaştığı ve yeni bilgiler edindiği sürece gelişim krizleri ortaya çıkar.
-Gelişim krizlerini karşılar ve çözerken kişi olgunluğun bir gelişim evresinden diğerine geçer.
-Görev bir evrede saf bir biçimde ortaya çıkar.
-Gelişim krizlerini çözme hazırlığı, çözülmesi gereken dönemden önceki dönemde ortaya çıkar ve olgunlaşır.
-Kişi kararlarını gözden geçirmek durumunda kalırsa, bir gelişim görevi, daha sonraki bir dönemde biraz daha farklı olarak ortaya çıkabilir.
-Kriz (görev), birey diğer gelişim görevine geçmeden başarı ile çözülmelidir.
Önemli Noktalar:
*Her birey, bir gelişim görevine “Kendine Göre” bir anlam yüklemektedir.
*Bireyler, gelişim görevlerine genel yaklaşım olarak ta “Bireysel Farklılıklar” gösterirler.
*Gelişim görevleri bir araya gelerek bir örüntü oluştururlar.
*Gelişim görevleri her birey için ortak bir özellik olsada, aşılması, anlamlandırılması, özellikleri ve yaşantıları ve elde edinilen başarı açısından son derece bireyseldir.
*Gelişim görevleri, “Kişinin Ona Yüklediği Anlamlar” doğrultusunda yaşanır. Bu açıdan üç önemli faktör vardır: Fiziksel Olgunlaşma, Toplumsal Beklentiler, Kişisel Değerler.
*Gelişim dönemlerindeki bireyin geçirdiği yaşantılar, bireyin kendisinden gelişim görevlerini bekleyen Topluma ve sosyal çevresine ve insanlara karşı olan yaklaşımlarını, bakış açısını olumlu-olumsuz etkilemektedir.
Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri:
Bebeklik ve İlk Çocukluk 0-6 Yaş ArasıYürümeyi Öğrenme,
Katı Yiyecekleri Yemeyi Öğrenme,
Konuşmayı Öğrenme,
Beden Artıklarının Atılmasını Kontrol Etmeyi Öğrenme,
Cinsiyet Farklılığını ve Cinsiyeti Teşhir Etmemeyi Öğrenme,
Sosyal ve Fiziksel Gerçekliği Tanımlamak İçin Kavram Oluşturma ve Dili Öğrenme,
Okumaya Hazır Hale Gelme,
Doğru ile Yanlışı Ayırma ve vicdan Gelişimine Başlama.
Orta Çocukluk 6-12 Yaş ArasıGündelik Oyunlar İçin Gerekli Fiziksel Becerileri Öğrenme,
Büyüyen Bir Organizma Olarak Kendine Karşı Yararlı Bir Tutum Oluşturma,
Yaşıtlarıyla Geçinmeyi Öğrenme,
Uygun Erkeksi veya Kadınsı Sosyal Rolü Öğrenme,
Okuma, Yazma ve Hesap ile İlgili Temel Becerileri Öğrenme,
Gündelik Yaşam İçin Gerekli Kavramları Geliştirme,
Vicdan, Ahlak ve Değerler Sistemi Geliştirme,
Kişisel Bağımsızlığa Ulaşma,
Sosyal Grup ve Kurumlara Karşı Tutum Geliştirme.
Ergenlik 12-18 Yaş ArasıHer İki Cins Yaşıtlarıyla Yeni ve Daha Olgun İlişkilere Erişme,
Erkeksi veya Kadınsı Role Erişme,
Bedenini Kabul Etme ve Etkili Biçimde Kullanma,
Ana-Baba ve Diğer Bireylerden Bağımsızlığa Ulaşma,
Evlilik ve Aile Hayatına Hazırlanma,
Bir Meslek İçin Hazırlanma,
Bir Değerler Sistemi ve Ahlak Sistemi Edinme,
Toplumsal Açıdan Sorumlu Davranışı İsteme ve Kazanma.
Genç Yetişkinlik 18-30 Yaş ArasıEş Seçimi,
Eşiyle Yaşamayı Öğrenme,
Bir Aile Kurma,
Çocuk Yetiştirme,
Ev İdare Etme (-yi öğrenme),
Bir İşe Girme/Başlama,
Vatandaşlı Sorumluluklarını Üstlenme,
Topluma Uyumlu Bir Sosyal Grup Kurma/Bulma,
Yetişkinlik 30 + YaşlarYetişkin Vatandaşlı ve Toplumsal Sorumluluğa Erişme,
Ekonomik Bir Yaşam Standardı Kurma ve Sürdürme,
Çocuklarının Sorumlu yetişkin Olmalarına Yardım Etme,
Yetişkin Boş Zaman Etkinliklerini Geliştirme,
Kendini Bir Kişi Olarak Eşiyle İlişkilendirme (kendini eşiyle birlikte ele almak)
Orta Yaşın Fizyolojik Değişikliklerini Kabul Etme.
YaşlılıkAzalan Fiziksel Güç ve Sağlığına Uyum Yapma,
Emeklilik ve Azalan Gelire Uyum Yapma,
Eşin Ölümüne Uyum Sağlama,
Yaş Gurubu ile Açık bir Yakınlık Kurma,
Toplumsal ve Vatandaşlık Yükümlülüklerini Yerine Getirme,
Doyurucu Fiziksel Yaşam Düzenlemesi Oluşturma,
Önemli Not: Gelişim görevi, kişinin içinde bulunduğu yaşam döneminde başarmak durumunda olduğu becerileri ve kazanmak durumunda olduğu davranışları ifade eder. Belli bir yaşam döneminin gelişim görevleri fiziksel olgunlaşma, toplumsal beklentiler ve kişisel değerlerin etkisi altında belirlenir.