Dizanteri, İshalle (Diare) birlikte, sümük ve kan atılması ve karında sancı veya rahatsızlık hissinin bulunması halidir.
|Dizanteri Nedir? Çeşitleri Belirtileri ve Tedavisi|
Dizanteri Sebebi: İlk defa dizanteri basili'ni izole eden Japon bakteriyoloğu Kiyoshi Shiga'nın adına izafeten adlandırılan Shigella cinsi bakterilerin enfeksiyonudur. Basilli dizanteri etkenleri, Shigella dysenteriae, Shigella flexneri, Shigella sonnei veya Shigella boydii'dir. En tehlikelisi, Shigella dysenteriae olup, bunu Shigella flexneri ve Shigella sonnei takip eder. 2. Entamoeba histolytica enfeksiyonu (amipli dizanteri).
Dizanteri Nedir? Çeşitleri Belirtileri ve Tedavisi
Basilli dizanteri: Başlangıcı anidir, takriben enfeksiyondan dört gün sonra başlar ve hafif şeklinde, karında kolik tipi ağrı, diare, bulantı, kusma ve ateş var dır. Karın ağrısı artar ve tenezm hali (dışkılanacak madde yokluğundan dışkılama ihtiyacı ve ıkıntı) görülür.
Bu durumda, dışkı yerine, sümük ve kan çıkartılır. Shigella dysenteriae'nin ağır enfeksiyonlarında, basillerin saldığı toksinlerle, göz iltihabı ve nörit (bkz.) belirebilir. Aynı zamanda, bacak eklemlerinin sıvıyla dolması da mümkündür. Öldürücü vakalar nadirdir, ama çocuk ve ihtiyarların dikkatle takibi ve bunlarda su kaybının kontrolü önemlidir.
Amipli dizanteri: Tropik ve subtropik ülkelerde görülür. Başlangıcı sinsidir (bazen de akut olabilir) ve diarenin karakteri, basilli dizanterininkinden farklıdır:
Diare çok şiddetli olmamakla beraber, yine de sümük ve kan mevcuttur. Karın sancısı çok değişken olup, peptik ülser veya apandisiti andırabilir. Tropik ülkelerde bulunmuş bir kisi, belirsiz bir mhbhat boanklo ve grip diare ve kabulk nöbetlerinden (karın ağısıyla birlikte olan) dışkısında amip aranmalıdır. Bu hastalığın tehlikesi, karaciğerde amip abselerinin oluşabilme ihtimalidir,
Tedari: Barille dizanteri: Geçmişte sulfo namidler etkiliydi, sonraları basiller, bu ilaca karşı bağışıklık kazandı. Bundan ötürü, özellikle bir çalışma yeri salgınında, bakteriyolojik numunelerin ilaç hassasiyeti yönünden incelenmesi ve antibiyotiğin buna göre seçilmesi gereklidir. Hafif enfeksiyonlarda (örneğin, Shigella sonnei'ninkinde) en uygun tedavi, rebeşir-afyon veya kaolen morfin kansimi verilmesidir. Ağır enfeksiyonlarda, su ve tuz kaybı önlenmelidir.
Amipli dizenteri: Amiplere karşı en etkili ilaç emetine'dir. Akut safhalarda bu ilaç emetine hidroklorür veya dehydroemetine hidroklorür (Mebadin) şeklinde enjeksiyon olarak verilir ve birkaç gün süren enjeksiyon tedavisini müteakip bir kür de emetine bismuth iodine (EB.I) tatbik edilir. Enjeksiyon şeklinde verilen emetine, toksiktir ve tedavi edilen hastanın yatak istirahatinde olması gerekir.
EBI. bulantı yapıyorsa, bunun verilmesinden yarım saat önce verilecek bir sedatif, genellikle kusmayı önler. Amipli dizanteriyi, tetrasiklin gibi bir antibiyotikle, başarıyla tedavi etmek mümkünse de, bu tedavi devamlı değildir ve bu çareye ancak emetine enjeksiyonunun yapılamayacağı veya hastanın yatırılamayacağı durumlarda baş vurulur. Günde üç kere, 400-800 mg metronidazole (Flagyl) 5-10 gün süreyle kullanıldığı takdirde, ciddi bir toksik tesirle karşılaşılmamış ve illicin da başarılı olduğu görülmüştür.
Dizanteriden Korunma
Dizanteri, özellikle yemek pişirmede temizlik koşullarına uymamaktan ötürü yayılır. Bu enfeksiyon, yiyecek maddesine, dışkıya bulaşmış sineklerle, yiyeceği elleyenlerin ellerinin enfeksiyonla bulaşmasından ya da mutfağa enfekte tozun girmiş olmasından yerleşir.
Sıhhatli portörler, amip veya basilleri taşıyıp, yayabilirler. Bir iş yerinde salgın olursa, böyle bir portör aranmalıdır. Yiyeceklerin bulunduğu yerlerde, hijyen koşullarına uyulmalı, eller temiz tutulmalı, yiyecekler sinek ve tozdan korunmalıdır. En uygunu, yiyeceklerin kapalı kaplarda ve mümkünse buzdolabında muhafazasıdır. Şehirlerde, bu hastalık vakaları artmaktadır.