Harzemşahlar, 11. yüzyılın sonlarında Harezm bölgesinde kurulan Türk devletidir. (Hazar denizinin doğusu ile Ceyhun Nehri’nin aşağı mecrâsının arasında yer alan bölgeye Harezm denir.)
Harzemşahlar’ın atası Anuştekin, bir Türk köle siydi. Satın alınarak Selçuklu sarayına getirilmiş ve özel olarak yetiştirilmişti. Harezm valiliği de yapan Anuştekin ölünce, oğlu Kutbettin, Selçuklu sultanı Sencer tarafından Harezm valiliğine getirildi. Bu sıfatla 80 yıl Harezm’i idâre eden Kutbettin aynı zamanda Harzemşah devletinin kurucusudur. Büyük Selçuklu Sultanı Sencer’in vefât etmesiyle Harzemşahlar, Selçuklularla bağlarını kopararak müstakil devlet hâline geldiler.
Moğol-Tatar istilasında Cengiz, H. 6515’de (M. 1219) 300 bin kişilik ordusuyla İslâm âlemi üzerine yürüdü. Harzemşahlar’ın mühim merkezlerini teker teker ele geçirdi. Mııkâvemet gösterenler korkunç katliama uğradı. Kısa zamanda Buhara, Semerkant. Otrar, Sığnak. Berekent ve Hocakent Moğolların eline geçti. Harzemşahlar, büyük kahramanlıklar göstermelerine rağmen netice değişmedi. Son olarak tahta oturan ve bütün hayâtı mücadelelerle geçen Celaleddin Harzemşah. Moğol istilasının batıya doğru yayılmasını geciktirdi. Celâleddin Harzemşah’ın ölümü üzerine bu devlet tarihe karıştı.