Uyku felcinin belirtileri nelerdir?
Uyku felci tıbbi acil bir durum değildir. Semptomlara aşina olmak iç huzuru sağlayabilir.
Bir uyku felci bölümünün en yaygın özelliği hareket edememe veya konuşamamadır. Bir bölüm birkaç saniye ile yaklaşık 2 dakika arasında sürebilir.
Şunları da deneyimleyebilirsiniz:
- Bir şey seni aşağı itiyormuş gibi bir hisse kapılmak
- Odada biri veya bir şey varmış gibi hissetmek
- Korku hissetmek
uyku esnasında, uykunun hemen öncesinde veya sonrasında halüsinasyonlar olarak tanımladığmız hipnogojik ve hipnopompik deneyimler (HHE'ler)
Diğer semptomlar şunladır:
- Nefes almada zorluk
- Ölecekmiş gibi hissetmek
- Terlemek
- Kas ağrıları
- Baş ağrısı
- Paranoya
Bu durumlar genellikle kendi başlarına ve başka bir kişi size dokunduğunda veya hareket ettirdiğinde sona erer.
Neler olduğunun farkında olabilirsiniz, ancak bir bölüm sırasında yine de hareket edemez veya konuşamazsınız. Geçici felç ortadan kalktıktan sonra da bölümün ayrıntılarını hatırlayabilirsiniz.
Nadiren, bazı insanlar korkuya veya endişeye sebep verebilecek rüya gibi halüsinasyonlar yaşarlar, ancak bu halüsinasyonlar tamamen zararsızdır.
Uyku felcinin nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?
Her yaştan çocuk ve yetişkin uyku felci yaşayabilir. Bununla beraber, bazı gruplar diğerlerinden daha yüksek risk taşımaktadır.
Yüksek risk altında olan gruplar, aşağıdaki koşullara sahiptir:
- Insomnia
- Narkolepsi
- Anksiyete bozuklukları
- Majör depresyon
- Bipolar bozukluk
- Travma sonrası stres bozukluğu (PTSD)
- Kötü uyku hijyeni veya kaliteli uyku için gerekli olan uygun uyku alışkanlıklarına sahip olmama
- uyku apnesi gibi uyku bozuklukları
Bozulmuş bir uyku programına sahip olmak, uyku felci ile de bağlantılıdır. Uyku programınızın bozulabileceği örnekler arasında gece vardiyasında çalışmak sayılabilir.
Bazı durumlarda, uyku felci ailelerde görülüyor. Ancak bu nadirdir. Durumun kalıtsal olduğuna dair net bir bilimsel kanıt yok.
Uyku eksikliği de uyku felci riskini artırabilir
Uyku felci için tedavi seçenekleri nelerdir?
Uyku felci belirtileri tipik olarak birkaç dakika içinde düzelir ve herhangi bir kalıcı fiziksel etkiye veya travmaya neden olmaz. Bununla birlikte, deneyim oldukça rahatsız edici ve korkutucu olabilir.
Tek başına ortaya çıkan uyku felci tipik olarak tedavi gerektirmez. Ancak narkolepsi belirtileri de olanlar bir doktora danışmalıdır. Semptomlar iş ve ev yaşamını etkiliyorsa bu özellikle önemlidir.
Doktorunuz uyku felcinizi yönetmenize yardımcı olacak bazı ilaçlar yazabilir.
Çok sık reçete edilen ilaçlar arasında uyarıcılar ve fluoksetin (Prozac) gibi seçici serotonin geri alım inhibitörleridir (SSRI'lar). Uyarıcılar uyanık kalmanıza yardımcı olur.
SSRI'lar narkolepsi ile ilişkili belirtilerin yönetilmesinde yardımcı olur.
Doktorunuz polisomnografi adı verilen bir uyku çalışması isteyebilir.
Çalışma sonuçları, uyku felci ve diğer narkolepsi semptomları yaşıyorsanız, doktorunuzun teşhis koymasına yardımcı olacaktır. Bu tür bir çalışma, bir hastanede veya uyku merkezinde bir gece kalmayı gerektirir.
Bu çalışmada, bir sağlık hizmeti sağlayıcısı elektrotları çenenize, kafa derinize ve göz kapaklarınızın dış kenarına yerleştirecektir. Elektrotlar, kaslarınızdaki ve beyin dalgalarınızdaki elektriksel aktiviteyi ölçer.Ayrıca nefes alıp vermenizi ve nabzınızı da izleyecekler. Bazı durumlarda, bir kamera uyku sırasındaki hareketlerinizi kaydeder.
Uyku felcini azaltmanın bir diğer yolları:
- Yykudan önce mavi ışıktan kaçınmak
- Oda sıcaklığının düşük tutulmasını sağlamak
Uyku felcini nasıl önleyebilirim?
Aşağıdakiler gibi birkaç basit yaşam tarzı değişikliğiyle semptomları veya bölümlerin sıklığını en aza indirebilirsiniz:
- Hayatınızdaki stresi azaltın.
- Düzenli olarak egzersiz yapın (ama yatma vaktine yakın değil)
- Yeterince dinlenin
- Düzenli bir uyku programı sürdürün
- Herhangi bir koşul için aldığınız ilaçları takip edin.
Farklı ilaçlarınızın yan etkilerini ve etkileşimlerini bilin, böylece uyku felci dahil olası yan etkilerden kaçınabilirsiniz.
Anksiyete veya depresyon gibi bir zihinsel sağlık sorununuz varsa, bir antidepresan almak uyku felci ataklarını azaltabilir. Antidepresanlar, sahip olduğunuz rüya sayınızı azaltmaya yardımcı olabilir ve bu da uyku felcini azaltır.