Ezidi Kadınlar neden saçlarını toprağa gömer?
"Êzidî bir Kürt kadını nişanlısnın IŞİD'e karşı şehit düşmesi üzerine, örüklerini mezar taşına bağladı ve savaşa katıldı.
Kadınlar neden saçlarını toprağa gömer?
Êzîdîlikte uzun saç bu kadar önemli bir yer tutarken, neden kadınlar mezar taşları ucuna örüklü saç demetleri iliştirir?
Êzîdî kadınlar denince diz altlarına dek uzanan saçlı kadınlar gelir akla. Saç, kadınlar için en değerli şeydir. Êzîdî Kürtlerin mezarlıklarını gittiğinizde mezar taşlarına asılmış örülü saç demetleri görürsünüz. Başlangıçta şaşkınlıkla karşılanan, pek anlam verilmeyen bu durum, aslında Kürtlerde çok köklü bir yas geleneği…
Êzîdî Demokrasi ve Özgürlük Hareketi (TEVDA) Meclis Üyesi Şirin İsmail Ali, Federal Kürdistan Bölgesi'nin Musul kentine bağlı Şengal İlçesi'nde yaşayan Êzîdîlerin, mezar taşlarına koydukları örülü kadın saçlarının öyküsünü anlattı. Şirin İsmail Ali, bir ailede çok sevilen ya da daha ömrünün baharında dünya zevklerinden mahrum kalmış, muradına ermemiş gençler öldüklerinde, kız kardeşleri ya da sevdiklerinin kendileri için en kıymetli olan şeyi; yani örülü saçlarını kökten keserek mezar taşına bıraktıklarını söylüyor. Yaşamı onunla tanıdığını, onun gidişiyle de yaşam kapılarını tümden kapattığı anlamına da gelen bu inanış, Êzîdî Kürtlerde aile ve sevgi bağlarının ne denli güçlü olduğunu gösteriyor.
'Kadınlığımı ve güzelliğimi toprağa gömüyorum'
Êzîdî kadınlar için saçın çok önemli olduğunu belirten Ali, şöyle diyor: "Kadınlığı, çekiciliği, güzelliği hatta kutsallığı temsil eder saç. Êzîdî bir kadın için saçsız kalmak büyük bir acıdır. Bu eylemin anlamı şudur: 'Yaşamımda bundan daha büyük bir acı görmedim, seninle kadınlığımı, güzelliğimi ve tüm çekiciliğimi toprağa gömüyorum'. Kadın uzun bir süre yas tutar, ta ki kadının değer verdiği biri gelip 'Yeter artık yas tutmaktan vazgeç, gidenle gidilmez' diyene dek."
Yas tutan kadına 'porkur' denir hala
Eskilerde bu geleneğin bütün bir Kürt toplumunda var olduğunu ifade eden Şirin İsmail Ali, günümüzde Kürt kültüründen uzaklaşmış, asimile olmuş bir yaklaşım geliştiğinden saç uzatmanın da ilkel görüldüğüne dikkat çekiyor. Bazı yörelerde büyük acılar yaşayan kadına 'porkur' dendiğini, hatta bunun beddua olarak da kullanıldığını dile getiren Ali, şöyle diyor: Halen Kürtlerde çok büyük acılar yaşamış kadına 'porkur' (saçları kesilmiş yas tutan kadın) denir. Bu, ifade tarihte Kürt kadınlarının saça ne kadar değer verdiğinin göstergesidir. Bazen ise aynı söz bedduaların en büyüğü olarak dile getirilir. 'Dünyada en değer verdiğin şeyler yokolsun' anlamında, kavgalı olduğu kişinin kötülüğünü ister."
Ali, saç kesme geleneğine benzer birçok kültür ve geleneğin, Êzîdî Kürtler tarafından halen yaşatıldığını da sözlerine ekledi."
Abdullah Ramazan
-Diha-