AKROPOLİS
• Akropolisler Eskiçağ uygarlığının birer aynası sayılır. Yunanca, «akros», «yüksek» ve «polis» «kent»ten türeyen akropolis sözcüğü «yüksek kent» anlamına gelir.
• Eskiçağ’da akropolis, daha sonraları Avrupa’da Ortaçağ döneminde görülen şatolara
benzer bir görev yüklenmişti. Yüksek bir tepe üstünde kurulan ve özellikle Yunanistan’ daki ilk halklar tarafından tahkim edilen akropolisler, kısa süre içinde kral sarayının yeri oldu; ardından çevresine kutsal binalar yapıldı.
• İ.Ö. İkinci binyılda Miken uygarlığının geliştiği dönemde, kral ve prensler bütün siyasal, ekonomik ve askeri etkinlikleri akropolisten denetlemeyi başardılar: Akropolis bir hisar olmuştu; savaş dönemlerinde halk, bu hisarın surları ardına sığınıyordu.
• Yunanistan’da klasik dönemde yaşam koşulları değişince, «yüksek kent»e tapınaklar yapıldı; ayrıca bütün bir semt din işlerine ayrıldı; halk kutsal törenler ■ sırasında ak-ropolislerde toplanıyordu. Sonra yeni yapılar için yeni topraklara gerek duyuldu ve eski savunma düzeni yeni bir surla çevrildi. Korinthos, İzmir ve Knidos’daki evrim hep böyle gerçekleşti.
• Yunanistan’da bir akropo-lisin gelişme evreleri, en iyi Atina akropolisinde gözlemlenebilir. Doğal savunma öğelerinden yararlanabilecek biçimde kurulan ilk merkez, daha sonra tahkimli bir sarayın merkezi oldu. Ardından kutsal bir yere dönüştü ve Yunan sanatının başyapıtları olan birçok tapınak ve kutsal yer yapıldı.
—► ATİNA/YUNANİSTAN