Paladyum
Paladyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?
Özellikler
Palladyum (Pd), periyodik tabloda 10. grup ve 5. periyodda yer alan kimyasal bir elementtir. D bloğu elementlerinden olan paladyum periyodik cetvelin platin metallerinin arasında en az yoğun ve en düşük erime noktasına sahiptir. Özellikle alaşımlarda katalizör olarak kullanılır. Oldukça değerli bir gri-beyaz metal olan paladyum, son derece sünektir ve kolayca işlenir.
Paladyum, normal sıcaklıklarda atmosfer tarafından kararmaz. Böylece, metal ve alaşımları mücevheratta ve elektrik kontaklarında platin yerine geçebilir. Altınla alaşım yapan paladyum altına beyaz renk verir. Paladyumun başlıca kullanımı (genellikle rodyum ile birleşim halinde) otomobil katalitik konvertörlerindedir. Paladyum egzozdaki kirletici hidrokarbonları, karbon monoksit ve nitrojen oksidini suya, karbondioksite ve nitrojene dönüştürmek için bir katalizör görevi görür.
Bulunma Sıklığı ve Üretimi
Paladyum, Avustralya, Brezilya, Rusya, Etiyopya ve Kuzey ve Güney Amerika'da platin ve diğer platin grubu metallerle ilişkili serbest metal olarak ve ayrıca Kanada ve Güney'de nikel ve bakır yataklarında bulunur. Nadir olsa da paladyum, Kolombiya'da , Brezilya'da , Ural Dağları'nda ve Güney Afrika'da platin ve iridyum ile alaşım halinde bulunur. Paladyum, en bol platin metallerinden biridir ve yer kabuğunda milyonda 0,015 parça bollukta bulunur. Paladyum ayrıca bir dizi altın, gümüş, bakır ve nikel cevheri ile de ilişkilidir. Genellikle ticari olarak bakır ve nikel cevherlerinin rafine edilmesinde yan ürün olarak üretilir. Rusya, Güney Afrika, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri 21. yüzyılın başlarında dünyanın önde gelen paladyum üreticileriydi.
Uygulama ve Kullanım Alanları
Çoğu paladyum, arabalar için katalitik konvertörlerde kullanılır. Ayrıca takılarda ve diş dolgu maddesi olarak da kullanılmaktadır. Elektronik endüstrisinde dizüstü bilgisayarlarda ve cep telefonlarında bulunan seramik kondansatörlerde kullanılır. Bunlar, seramik katmanları arasına sıkıştırılmış paladyum katmanlarından oluşur. İnce bölünmüş paladyum iyi bir katalizördür ve hidrojenasyon ve dehidrojenasyon reaksiyonları için kullanılır. Hidrojen, ısıtılmış paladyumdan kolayca yayılır ve bu, gazı ayırmak ve saflaştırmak için bir yol sağlar.
Tarihi
Brezilya'daki madenciler 1700'lerin başlarında, paladyum ve altının doğal bir alaşımı olan ouro podre adını verdikleri bir metalin, "değersiz altın" olduğunu düşünmekteydiler. Bununla birlikte, paladyumun ilk keşfediliş şekli bu değildir. 1803'te William Wollaston tarafından platinden ayrılarak bulunmuştur. Normal platini aqua regia'da (nitrik asit + hidroklorik asit) çözdüğünde hepsinin çözelti halini buldu ve daha sonra paladyum çıkardığının bir kanıtı olarak sundu. Keşfini açıklamadı, ancak yeni metali "yeni gümüş" olarak satışa sundu. Richard Chenevix bir miktar satın aldı, araştırdı. Bir civa ve platin alaşımı olduğunu ilan etti. Şubat 1805'te Wollaston, keşfini yaptı ve metal ve özellikleri hakkında tam ve ikna edici bir açıklama yaptı.
Etimolojisi
İngiliz kimyager William Hyde Wollaston tarafından 1803'te keşfedilen nadir ve parlak gümüşi beyaz bir metaldir. Adını, Pallas'ı öldürdüğünde elde ettiği, Yunan tanrıçası Athena'nın sıfatından alan asteroid Pallas'tan aldı.
Önlem ve Güven
Paladyumun Sağlığa Etkileri
Paladyum düşük toksisiteye sahip olarak kabul edilir, yutulduğunda vücut tarafından emilir. Cilt, göz veya solunum yolu ile temas halinde tahrişe ve ciltte hassasiyete neden olabilir. Sıvı ciltte ve gözlerde yanıklara neden olabilir. Temas halinde gözleri veya cildi bol su ile yıkayınız.
Paladyum bileşiklerine çoğu insan tarafından nispeten nadiren rastlanır. Paladyum klorür toksiktir, yutulduğunda, solunduğunda veya cilt tarafından emildiğinde zararlıdır. Laboratuvar hayvanlarında kemik iliği, karaciğer ve böbrek hasarına neden olur. Bununla birlikte, paladyum klorür eskiden günde 0.065 g oranında tüberküloz tedavisinde kullanılmaktaydı.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Paladyumun Çevresel Etkileri
Uygun çevre izinleri olmadan malzemenin çevreye salınmasına izin verilmemektedir. Bazı topraklarda düşük seviyelerde bulunur ve ağaçların yapraklarının 0,4 ppm içerdiği bulunmuştur. Su sümbülü gibi bazı bitkiler, düşük seviyelerde paladyum tuzları tarafından öldürülür, ancak testler büyümelerinin 3 ppm'nin üzerindeki seviyelerde etkilendiğini gösterse de çoğu bitki bunu tolere eder.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 3
- 2
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- S. Pappas. Facts About Palladium. (4 Eylül 2014). Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
- Lenn Tech. Palladium (Pd) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenn Tech | Arşiv Bağlantısı
- Wikipedia. Chemical Element With An Atomic Number Of 46. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- Encyclopedia Britannica. Palladium | Uses, Properties, & Facts. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
- Royal Society of Chemistry. Palladium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 5 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2023 04:25:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9866
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.