Sosyalizm nedir, sosyalizmi doğuran faktörler nelerdir, sosyalizmin türleri nelerdir?
Sosyalizm nedir, sosyalizmi doğuran faktörler nelerdir, sosyalizmin türleri nelerdir?
İçindekiler
Kara dayalı sistemindeki özel mülkiyet yerine ortak mülkiyetin, sermayeyi elinde tutan azınlık kitlenin kendi istekleri doğrultusunda üretimi yönlendirmeleri yerine toplum için, planlı üretimin yapılması gerektiğini savunan siyasal sistemdir ve proleterya diktatörlüğüdür.
Bir nevi komünizme geçiştir.
Üretim araçlarının devletin elinde bulunmasını, özelleştirmeye karşı olan, kara göre değil ihtiyaca göre üretim yapmayı hedefleyen bir düşüncedir.
SOSYALİZMİ DOĞURAN FAKTÖRLER
18.yy’ ın sonlarında buhar gücünün makinede kullanılması sebebiyle daha önceden 7-8 kişinin yaptığı işi tek başına bir makine gerçekleştirmiştir. Dolayısıyla makine sahipleri yani burjuvalar daha çok zengin olmuş, fakir daha da fakir olmuştur.
Adam Smith’in Milletlerin Zenginliği adlı kitabında, herkes kendi çıkarı peşinde koşarsa toplumsal fayda marjinalize olur der.
Piyasa yani görünmeyen bir el bütün işçi mal ve hizmetlerin fiyatlarını dengeleyecektir. Fakat bu pratikte böyle olmamıştır, zengin daha zengin, fakir daha fakir olmuştur. Bu durumda kendi haklarının peşinde koşan işçi sınıfı ortaya çıkmıştır ve bunlar örgütlenmiştir.
Burada Karl Marks’ı görmekteyiz. Kendini işçi sınıfının haklarını savunmaya adayan birisidir Karl Marks. Fakat onun işçi sınıfı ile ilgili öngörüsü şudur; o kendi ekonomik düşüncesini siyasi olarak da temellendirip tarihi materyalizm veya sosyalizm dediğimiz komünizm akımı ortaya çıkarmaktadır.
20.yy’ın başlarından itibaren devrimler olmaya başlamaktadır. Rusya da, Küba da, Arnavutluk da, Yugoslavya da ve Çin de devrimler oldu.
Sosyalizm; işçi haklarını savunacağız, fakirliği ortadan kaldıracağız, eşitliği getireceğiz, savıyla ve teziyle ortaya çıktı ama neticede görüldü ki bunlarda üst tabakada bir yönetici kesimi ortaya çıkardı
SOSYALİZMİN BAŞLICA TÜRLERİ
ÜTOPCAYI SOSYALİZM:
- 19.yy’da ortaya çıkmıştır. Eşitlikçi bir toplum yaratmak ister.
DEVLET SOSYALİZMİ:
- İşçi ve burjuva sınıfının net bir şekilde ayrılmadığı sistemdir. Türkiye’de bu sistem 1950’li yıllara kadar uygulanmaya çalışmış devlet eli ile bir çok fabrika kurulup istihdam sağlanmış, fabrikalarda işçilere sosyal haklar verilmiştir.
HRİSTİYAN SOSYALİZMİ:
ANARŞİZM:
- Her koşulda her türlü otoriteyi reddeder.
Karl MarksÇI SOSYALİZMİ:
- Bilimsel sosyalizmin adıdır.
SOSYALİZMİN TEMEL İLKELERİ
- Klasik iktisadı reddeder
- Laissez-faire kavramına karşıdır.
- Klasik düşüncenin esas olarak aldığı insan kavramını kabul etmezler.
- İşletmelerin kamu mülkiyetine geçmesini savunurlar.
SOSYALİZMDE TEMEL EKONOMİK KURUMLAR
- Kamu Mülkiyeti
- Özel teşebbüsün kısıtlanması ve iş seçme serbestliği
- Piyasada devlet otoritesi
- Devletçilik
- Tek partili iktidar
SOSYALİZM NASIL OLUŞTURULUR?
- Üretim araçları devletleştirilir. Özel sektör üretimden dışlanır.
- Yabancı sermaye dahil tüm özel sektör kamulaştırılır.
- Gayrimenkuller devletleştirilir.
- Devlet; evleri, arazileri yurttaşlarına kullanmaları için verir, kira almaz.
- Temel hizmetler ücretsizleştirilir. (su, telefon, okul, sağlık vs)
- Zaten devletleştirilmiş olan bu hizmetlerin kamu yararına ücretsiz kullanılır.
SOSYALİZMİN İKTİSADA KATKISI
- İlk sosyalist düşünürler, ulusal iktisadi planlama ve koordinasyon ile birlikte üretim araçlarında kamusal mülkiyetine vurgu yapan çağdaş sosyalist düşüncenin kaynaklarını geliştirmişlerdir.
- Sosyalistler tarafından geliştirilen çok sayıda politika reçeteleri kapitalist ülkelerde kurumsal hal gelmişlerdir.
- Tekel gücü, gelir dağılımı sorunu ve konjonktür dalgalanmalarının önemine ve analizine vurgu yapmalarıdır