Karl Marx, Alman iktisat kuramcısı ve felsefecisi (Trier, 1818-Londra, 1883). Protestanlığı kabul eden bir Yahudi ailesinin çocuğu olan Karl Marx, önce, hukuk ve felsefe okudu, 1836’da kendisinden dört yaş büyük,çocukluk arkadaşı jenny von Westphalen (1814-1881) ile gizlice nişanlandı. Öğrenimine Berlin Üniversitesi’nde devam ederken Hegel’e ilgi duydu, Jenny’ye lirik şiirlerle doldurduğu defterler gönderdi ve Demokritos ile Epikuros’da Doğa Felsefesi adlı tezini savundu. Hegelci yazarlarla ve özellikle kendisini yazı yazmaya özendiren Bruno Bauer ile tanıştı. 1842’de Die Rheinische Zeitung dergisinin başına geçti. Almanya’da liberal bir siyaset için mücadele eden bu dergi, 1843′te kapatıldı ve 1848’de Neue Rheinische Zeitung olarak yayımlandı. Marx, burada 80 makale yazdı, Jenny ile evlendikten (19 Nisan 1843) sonra Marx, Almanya’dan ayrıldı, Paris’e gitti ve bir Fransız-Alman dergisinin başına geçti. Deutsch- Französiche jahrbücher (1844) adlı bu dergi bir tek sayı çıktı ve burada Marx’ın iki yazısı yayımlandı: Zur Kritik der hegelschen Rechtsphilosophie. Einleitung (Hegel’inHukukFelsefesinin Eleştirisi Üstüne. Giriş) ve Yahudi Meselesi (Zur judenfrage).
Bu arada Marx, idealizmlerini mahkûm ettiği yeni-hegelci genç Alman felsefecilerinden ayrıldı (bu idealizmin, onları siyasal açıdan iş yapamaz hale getirdiğine inanıyordu). Büyük siyaset felsefecilerini, Rousseau’yu, Montesquieu’yü, Machiavelli’yi okudu, Feuerbach ve Heine ile tanıştı, bütün iktisadi, tarihsel ve siyasal sorunlarda bilgi edindi. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Biyografi Etiket:
Marx
Martinik, Atlas Okyanusu’nda, Küçük Antiller’ de (Rüzgâr adaları) ada.
Fransa’ya bağlı bir denizaşırı yönetim bölgesi olan Martinik, Guadeloupe’tan 130 km kadar uzakta, Dominik ve Saint-Lucia (İngiltere’ve bağlı) adaları arasına yer alır.
Coğrafya
Uzunluğu en fazla 65 km’yi, genişliği de 24 km’yi bulan Martinik’te hemen hemen tümü de kıyıya yakm bulunan ve en önemlisi Lamentin ovası olan düzlükler adanın üçte birini kaplar: Yükseklik, kıyı kesiminden dağlara doğru ilerledikçe aşamalı olarak artar; dağlar, güneyden kuzeye giderek gençleşen ve iç kesimleri kaplayan üç tür volkanik oluşumdan meydana gelmiştir. Bunların son derece girintili çıkıntılı kıyıya ulaşan birçok uzantısı burunlar ve yarımadalar oluşturur: En uzunu olan Caravelle yarımadası 10 km’dir. En yüksek doruklar olan Pelee dağı (1 463 m; 1902’de püskürerek Saint-Pierre kentinin ve 28 000 kişinin yok olmasına yol açmıştır) ve Carbet tepesi (1196 m) adanın kuzeyinde yer alır; öte yandan güneyde, yükselti hiçbir yerde 500 m’yi geçmez. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Coğrafya Etiket:
Martinik
Fransız dilbilimcisi Martinet (Saint-Albans-des- Vülards, Savoie, 1908). Ortaöğrenimini Paris’te yaptıktan sonra, Sorbonne Üniversitesi’nde İngilizce ve almanca konularında uzmanlaşan Andre Martinet 1932-1933 yıllarında College de France’ta A. Meillet’nin (1866-1936) yönetiminde başladığı doktora tezi çalışmasını, Meillet’nin ölümünden sonra 1937′de savundu: La gemination consonantique d’origine expressive dans les langues germaniques (Germen Dillerinde Anlatımsal Kökenli Ünsüz İkizlenmesi). Aynı yıl içinde ikinci bir doktora tezi çalışması (La phonologie du mot endanois [Danca Sözcüğün Sesbilimsel) yapan Andre Martinet 1938′de Ecole Pratique des Hautes Etudes’ün Sesbilim Bölümü başkanlığına getirüdi. 1932-1938 yüları arasında Prag Dilbilim Çevresi’nin önde gelen temsilcilerinden sesbilimci N. Trubetskoy ile bağlantı kurdu ve gene aynı dönemde (Danimarka’da bulunduğu yıllarda) Kopenhag Dilbilim Çevresi’nin, özellikle de bu çevrenin kurucularından L. Hjelmslev’in etkinliklerini yalandan izledi. İkinci Dünya savaşı yıllarında tutsak düşerek kaldığı kampta bulunan Fransızların konuşmalarını inceledi ve bu konudaki çalışmasını 1945 ’te La prononcia tion du français contemporain (Çağdaş Fransızcamn Telaffuzu) adıyla yayımladı. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Ansiklopedi Etiket:
Martinet
Fransız yazarı Martin du Gard (Neuillysur-Seine, 1881 – Serigny, Orne, 1958). Yargıçların ve maliyecüerin bulunduğu bir aileden gelen Roger Martin du Gard, bir Katolik okulu olan Ecole Fenelon’da başladığı öğrenimini Paris’ te Sorbonne Üniversitesi’nde edebiyat okuyarak sürdürdü. Daha sonra 1903’te Ecole des Chartes’a girerek tarih okudu ve 1905′te bu okulu arşivci – paleograf olarak bitirdi. Tolstoy’un Savaş ve Barış adlı romanını okuduktan sonra anlatı sanatının gücünden etkilenerek romanlar yazmaya başlayan ama bir süre sonra bu girişimini yarıda bırakan Roger Martin du Gard 1909’da ilk yapıtı olan Deveni r’i (Olmak) yayımladı, 1913’teyse ilk büyük yapıtı sayılan ve Dreyfus olayının başlattığı ahlak bunalımını toplumsal açıdan işleyen jean Bamis’ yı bastırdı. Bu yapıt Jean Schlumberger ile Andre Gide’in ilgisini çekti.
Les Thıbault
Roger Martin du Gard, Birinci Dünya savaşından sonra Clermont’a çekilerek on yedi yıl süreyle (1920-1937) büyük yapıtı Les Thibault’yu (Thibaultlar) gerçekleştirmek için gereken gereci topladı. Devamını Okuyunuz…
Yağmur kuşları (Charadriiformes) takımının martıgiller (Laridae) ailesinden bir su kuşu.
Avrupa’da yaşayan en yaygın martı türü, güler martıdır (Larus ridibundus). Bu türün ilkbahar aylarında kendine özgü bir yuva yapışı vardır. Dişi kuş bataklıklara, sazlıklara, kayalıklara, vb. yaptığı yuvaya yumurtlar.
Yumurtadan çıkan yavrular yüzerek bataklık bitkilerinin araşma saklanırlar. Güler martı sonbaharda pek önemli olmayan göç hareketleriyle Avrupa’mn güney kesimlerine doğru kıyılar ve ırmaklar boyunca yayılır. Güler martı yayılma halinde olan bir kuştur, çünkü çok değişik besin kaynaklarından yararlanmayı bilir. Toprağın sürülme zamanında, traktörlerin arkasında fırıl fırıl dönen beyaz kuşlar, ilkbahar aylarındaki siyah ya da kahverengi başlıklarını (kukuleta) yitirmiş olan güler martılardır. Kışın güler martı, içinden ırmakların geçtiği büyük kentlerde yerleşmeyi sever. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Ansiklopedi Etiket:
Martı
Güney Fransa’da liman kenti Marsilya (807 126 nüfus 1992). Fransa’nın ticaret trafiği açısından başlıca limanı ve nüfus açısmdan ikinci büyük kenti olan Marsdya, aynı zamanda Akdeniz’in en büyük limanıdır. Akdeniz kıyısında, kireçtaşlı Marseilleveyre sıradağlarının uzantısını oluşturan Croisette burnunun kuzeyinde yer alan Marsdya, önceleri dalgalardan, adalar (Pomegues, Ratonneau) sayesinde korunan ve dar bir çıkışla denize açdan küçük bir koya sığınmış limandı. İ.Ö. 600’de Phokaialılar, Lakydon (Vieux-Port) kıyılarına ayak bastılar ve burada Massilia kentini kurdular; büyük bir olasılıkla da İ.Ö. VIII. yy’dan başlayarak bölgeye sık sık uğrayan Fenikelderi uzaklaştırddar. Daha sonra Marsdya, Roma ve Kartaca arasındaki savaşta, Roma’nın yanında yer aldı, gelişmesi ve denizlerdeki etkinliği giderek arttı. Romalılar Provincia romana’yı kurdukları sırada, Eski Yunanldara bağlı kalan Massdia Romalılarla komşu olması sayesinde gelişmesinin doruk noktasına ulaştı ama Sezar tarafından ele geçirildikten sonra gerilemeye başladı. Marsilya, Karolenjlerden sonra Provence kontluğuna katıldı. Kral Rene I döneminde (1434-1480) gelişen kent, Provence’m Fransız tahtına bağlanması üstüne, 1481′de krallık kenti durumuna geldi. Bir ayaklanma sonucunda Louis XIV, Marsilya’ya fatih olarak girdi (1660) ve belediyeye özgü ayrıcalıkları kaldırdı. XVII. ve XVIII. yy’larda ticaretinin kalkınmasını destekleyen Colbert, 1720’deki korkunç veba salgınına karşm Marsılya’yı serbest bir liman haline getirdi. 1789 Fransız Devrimi’nde etkin rol oynayan Marsüya, Louis XVI’nın idam edilmesinden sonra Konvansiyon’a karşı başkaldırdı ama ayaklanma kanlı biçimde bastırıldı (Ağustos 1793). Napolyon savaşları ve kara ablukasından zarar gören Marsilya, Restorasyon devrini olumlu karşıladı. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Ansiklopedi Etiket:
Marsilya
A.B.D’li general ve siyaset adamı Marshall (Uniontown, Pennsylvania, 1880 – Washington, 1959).
1901’de topçu asteğmeni olarak A.B.D. ordusuna katılan George Catlett Marshall, Filipinler’de görev aldıktan sonra, Birinci Dünya savaşı sırasında Fransa’da savaştı, bir süre Çin’de kaldı.
1939-1943 yılları arasında A.B.D genelkurmay başkanlığı yapan Marshall, 1945’te Çankayşek yönetimini güçlendirmekle görevlendirildi ama başardı olamadı. 1947’de başkan Truman tarafından dışişleri bakanlığı görevine atandı. Marshall planım da bu dönemde hazırladı. 1948’de hükümetten ayrıldıysa da 1950’de Kore savaşı patlayınca savaş bakanı olarak yeniden göreve çağrıldı. 1953’te Nobel Barış Ödülü’nü aldı. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Biyografi Etiket:
Marshall
Güneş sisteminin, Güneş’ten hareketle dördüncü gezegeni.
Mars’ın elips biçiminde olan yörüngesi (dışmerkezlik: 0,093) Kepler’in, bu gökcisminin Güneş çevresindeki hareketiyle ilgili ilk iki yasayı bulmasını sağladı. Günöte (afeli) noktasmda, yani yörüngenin Güneş’ten en uzak olan noktasmda uzaklık 249 milyon km’dir.
Uzun Mevsimler
Mars yılının süresi 688 gün, bir başka deyişle Yer’inkinin iki katından biraz azdır. Oldukça küçük boyutlu Mars yuvarlağının çapı 6 750 km, yani Yer’in çapının yarısından biraz fazla, kütlesiyse gezegenimizinkinin onda biri kadardır. Bu yüzden Mars’ın, Yer’inkinden daha düşük bir yoğunluğu (Yer için 5,52 olmasına karşılık, Mars için 4,09) vardır. Mars’ın yüzeyindeki çekim Yer’deki çekimin yaklaşık üçte biri kadardır ve Mars’ın madensel bir merkez çekirdeği olması olanaksız gibidir. Mars’ın ekseni çevresindeki dönme süresi (24 s 37 dk 22,7 sn: Yüdızsal Mars günü) Mars üstündeki Güneş gününün süresini (24 s 39 dk 34 sn) verir. Dönme ekseninin, yörünge düzleminin dikine göre eğimi 24°46’8” ’dir. Mars mevsimlerinin süresi Yer’deki mevsimlerin iki katıdır; Güney yarıküre, yazm en fazla ısı alan bölümdür (çünkü, gezegen bu sırada günberisine yakındır), kışlarsa son derece soğuk geçer. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Ansiklopedi Etiket:
Mars
Yunan tanrısı Ares’le bir tutulan Latin savaş tanrısı Mars.
Çok eski ozanlar Ares’in, Zeus (Latinlerde Jüpiter) ile Hera’nın (Latinlerde juno) evliliğinden doğduğunu söylerlerken, bazı mitoloji yazarları da Hera’nın Zeus’tan öç almak için, onun Pallas’ı dünyaya getirdiği gibi, Mars’ı tek başına doğurduğunu anlatırlar. Önceleri tanrısal gücün kişileştirilmesi biçiminde beliren Ares, Homeros zamanından başlayarak, yiğitliği ve bilgeliği kendinde toplayan Pallas’a karşıt olarak, kaba öfkenin, anlaşılmaz çatışmaların, cinayetlerin ve savaşın tanrısı olarak görüldü. Trakya dağlarında oturan Ares, Haemos üstündeki sarayından ancak Tanrılar meclisine katılmak ya da kanla yıkanmak için ayrılırdı. Savaşlarda yanında hep, savaş arabasını kullanan oğulları Phobos (Korku) ve Deimos’tan (Dehşet) başka, hem arkadaşı hem de kızkardeşi Eriş (Uyuşmazlık) bulunurdu.Çok sayıda Eski Yunan kentinde, özellikle de Atina’da, Olympos’ta, İsparta’da bu tanrıya tapılır, kendisine çeşitli hayvanlar sunulurdu. Öte yandan, Ares’e Trakya’da ve Skythia’da (İskitlerin ülkesi) çok yaygın olarak tapılırdı; yarı aşınmış eski bir kılıç biçiminde temsil edilen tanrıya insan bile kurban edildiği olurdu. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Ansiklopedi Etiket:
Mars
Fransız ressamı Marquet, (Bordeaux, 1875 – Paris, 1947).
Bütün yaşamını etkileyecek olan sağlıksız bir çocukluk döneminden sonra 1890’da Paris’e yerleşen Albert Marquet, önce, Matisse’le tanıştığı Ecole des Arts Decoratifs’e (Dekoratif Sanatlar Okulu), daha sonra da Ecole des Beauxarts’a (Güzel Sanatlar Okulu) girdi, Gustave Moreau’nun atölyesinde çalışmaya başladı. Louvre’da Poussin,Lorrain,Corot gibi ustaların yapıtlarının kopyalarını yaptı. Geçimini sağlayabilmek için Matisse’le birlikte 1900’de açılan Evrensel Sergi’nin modern üsluptaki dekorasyonunun gerçekleştirilmesinde görev aldı. Çalışmalarını Berthe Weü’de, Salon de la Societe Nationale’de (1900), Bağımsızlar Sergisi’nde (1901), Sonbahar Sergisi’nde (1903’ten başlayarak), özellikle de fovizmi benimsemiş sanatçılar arasmda (1905) sergiledi. Belçikalı ressam Evenepoel’i izleyerek Lafitte caddesindeki galerilere girip çıkmaya başladıktan sonra, buralarda Monet, Cezanne ve Van Gogh’un yapıtlarını tanıma fırsatını buldu. Bu tarihten sonra, her zaman ölçülü ve belli bir nedene dayanarak arı renkler kullanmaya başladı: Andre Rouveyre’in Portresi (1904); Fecamp Plajı (1906); vb. Aynı dönemde manzara resimlerinde olduğu kadar figürlü çalışmalarda da ustalaşmıştı. Devamını Okuyunuz…
Kategori:
Biyografi Etiket:
Marquet