Kadın işçilerin izinleriyle ilgili sık sorulan 10 soru ve 10 cevap (3)
1.İşveren gebe, yeni doğum yapmış veya emziren kadın işçilerin sağlık ve
güvenlikleri için hangi önlemleri almak zorundadır?
İşverenlerin gebe, yeni doğum yapmış veya emziren kadın işçilerin sağlık ve
güvenlikleri için hangi önlemleri almaları gerektiği "Gebe veya Emziren
Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına
Dair Yönetmelik"te ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu önlemler özetle;
* Gebe ya da emziren kadın işçinin fiziksel ya da zihinsel yorgunluğu ile ilgili
olarak çalışma saatleri ve ara dinlenme sürelerinin yeniden düzenlenmesi,
* Duruş problemleri ile ilgili olarak kadın işçinin çalışma yeri ve düzeninin bu problemleri en aza indirecek şekilde yeniden düzenlenmesi veya mümkün olduğunca oturarak çalışmasının sağlanması,
* Kadın işçinin çalışma yerlerinin düşme tehlikesini ortadan kaldıracak şekilde yeniden düzenlenmesi,
* Çalışma saatleri ve çalışma hızının kadın işçinin özel durumuna uygun hale getirilmesi,
* Kadın işçinin yalnız çalıştırılmamasının sağlanması, yalnız çalıştırılması gerektiğinde kolayca iletişim sağlayabilmesi için gerekli önlemlerin alınması,
* Kadın işçiyi çalışma koşulları, çalışma saatleri, müşterilerle ilişkiler, iş yükü ve benzeri stres faktörlerinden koruyucu önlemlerin alınması,
* Gebe kadın işçinin sürekli oturarak veya ayakta çalışmasının engellenmesi, böyle bir düzenlenmenin mümkün olmadığı durumlarda dinlenme sürelerinin arttırılması,
* Gebe kadın işçinin sigarasız ve dumansız bir ortamda gerektiğinde aralıklarla oturarak veya uzanacak şekilde fiziksel veya zihinsel olarak dinlenmesinin sağlanması,
* Gebe kadın işçinin sık tuvalete gitme ihtiyacı göz önünde bulundurularak gerekli düzenlemelerin yapılması, kadın işçiyi enfeksiyona karşı koruyacak hijyen şartlarının temin edilmesi, gebe, yeni doğum yapmış işçinin kişisel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak beslenme molası, temiz içme suyu ve benzeri ihtiyaçlarının sağlanması,
şeklinde düzenlenmiştir.
2.İşveren gebe, yeni doğum yapmış veya emziren kadın işçiler için hangi
özel risklere karşı ek koruyucu önlemler almalıdır?
İşverenler, gebe, yeni doğum yapmış veya emziren kadın işçileri sağlık ve güvenlikleri
için tehlikeli sayılan
* fiziksel etkenlerden (şok ve titreşim, gürültü, iyonize radyasyon, iyonizasyona neden olmayan radyasyon, soğuk, sıcak ve yüksek basınç),
* biyolojik etkenlerden (biyolojik etkenlere maruziyet risklerinin önlenmesi hakkında yöneltmelikte tanımlanan Grup II, Grup III ve Grup IV biyolojik etkenler),
* kimyasal etkenlerden (kanserojen, mutajen, çok toksik, toksik, zararlı, alerjik, üreme için toksik ve emzirilen çocuğa zararlı olabilen kimyasalların üretildiği, işlendiği, kullanıldığı işler) koruyacak önlemleri almalıdır.
3.İşverenin gebe, yeni doğum yapmış veya emziren kadın işçilere sağladığı
kişisel koruyucular hangi özelliklere sahip olmalıdır?
Kişisel koruyucular, gebe, yeni doğum yapmış veya emziren işçiyi tam koruyacak
şekilde vücuduna uygun olmalı, bu kişilerin hareketlerine engel olmamalı ve
vücut ölçüleri değiştikçe yenileri temin edilmelidir.
Uygun koruyucu sağlanamadığı durumlarda işçi bu işlerde çalıştırılamaz.
4.İşveren, gebe ya da emziren kadın işçilerin sağlık ve güvenliklerini etkileyen
bir risk tespit etmesi halinde ne tür önlemler almalıdır?
İşveren gebe ya da emziren kadın işçilerin sağlık ve güvenliklerini etkileyen
bir risk tespit etmesi halinde, kadın işçilerin çalışma koşullarını ve çalışma
saatlerini değiştirmek, bunun mümkün olmaması halinde işçiyi bir başka işe aktarmak,
bu da mümkün değilse isteği halinde işçiyi ücretli izinli saymak, hekim raporu
ile gerekli görüldüğünde gebe işçiyi sağlığına uygun bir işte çalıştırmak gibi
önlemleri alır.
5.Gece postası nedir?
Gece postası, 4857 sayılı İş Kanununun 69' uncu maddesinde belirtilen gece
sürelerini (en geç saat 20:00'de başlayarak, en erken saat 06:00'ya kadar geçen
ve her halde en fazla onbir saat süren gün dönemi) kapsayan ve yedi buçuk saati
geçmeyen çalışma zamanını ifade eder.
6.Kadın işçiler gece postalarında çalıştırılabilir mi?
18 yaşını doldurmamış (çocuk ve genç) kadın işçilerin sanayiye ait işlerde gece çalıştırılması yasaktır. 18 yaşını doldurmuş kadın işçiler ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca hazırlanan "Kadın
İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik"te
belirtilen şartlara uyulması kaydıyla gece postalarında çalıştırılabilirler.
7.Kadın işçileri gece postasında çalıştıran işverenin yükümlülükleri nelerdir?
İşverenler kadın işçileri gece postasında çalıştırmaları halinde;
*Gece postasındaki çalışma sürelerini yedi buçuk saati aşmayacak şeklinde düzenlemek,
*Belediye sınırları dışındaki işyeri işverenleri ile Belediye sınırları içinde
olmakla beraber posta değişim saatlerinde alışılmış araçlarla gidip gelme zorluğu
bulunan işyeri işverenleri için gece postalarında çalıştırılacak kadın işçileri
sağlayacakları uygun araçlarla ikametlerine en yakın merkezden işyerine götürüp
getirmek,
* Gece postasında çalıştıracakları kadın işçiler için işe başlamadan önce yönetmelikte tanımlanan kişi veya kurumlardan çalışmalarına engel bir durum olmadığına dair sağlık raporu alarak, bu raporu her altı ayda bir yenilemek,
zorundadırlar.
8.Kadın işçinin eşinin de işin postalar halinde yürütüldüğü bir işyerinde
çalışması halinde işveren, kadın işçinin gece çalışmasını nasıl düzenler?
Kadın işçinin eşi de işin postalar halinde yürütüldüğü aynı veya ayrı bir işyerinde
çalışıyor ise, kadın işçinin talebi halinde gece çalışması eşinin çalıştığı
gece postasına rastlamayacak şekilde düzenlenir.
Aynı işyerinde çalışan karı kocanın aynı gece postasında çalışma istekleri işverence, olanak oranında karşılanır.
9.Kadın işçiler ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabilir mi?
Kadın işçilerin hangi çeşit ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılabileceği Sağlık
Bakanlığı'nın görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca hazırlanan
"Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği"nde gösterilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik ekinde yer alan Ağır ve Tehlikeli İşlere Ait Çizelge'de
sıralanan ağır ve tehlikeli işlerden, karşısında (K) harfi bulunanlarda kadın
işçiler çalıştırılabilmekte, (K) harfi bulunmayanlarda ise kadın işçiler çalıştırılamamaktadır
(Ayrıntılı bilgi için bkz. Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği Ek-1 nolu çizelge).
10.Kadın işçiler maden ocaklarında çalıştırılabilir mi?
Hayır. Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi
yer altında veya su altında çalışılacak işlerde her yaştaki kadınların çalıştırılması
yasaktır.