İsyan, aynı ortamda bulunan bir kol kişinin (ekseriyetle askeri personel veya gemi mürettebatı, sivil polis olsa de) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi hasebiyle emeklenen kezç. Eskiden biröte ülke, ayaklanmayı idam cezası üzere sıkı cezalarla cezalandırmıştır.[menşe belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, askerî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’bile Hindistan’a ulaşmak isteyen İskender, harplardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’bile Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, ABD açıklarında gemi mürettebatının kalkışmaı ile hakkındalaştı. İsyancılardan birini idam etti, öbmeyveü bile periferida bıraktı.
Sosyal problemlerın amil evetğu isyanlara en görklü örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.