Spartacus rolüyle Kirk Douglas, yılın 1960 filmi
Öyleyse, Spartak, “beden ve ruh içinde harika” (Sallust).
Ayırt edici "sadece büyük cesaret ve fiziksel güç değil, zeka ve insanlık. Bu sayede Hellene'ye çok benzeyen diğerlerinden önemli ölçüde üstündü ”(Plutarch).
“Soygunculuk yapan bir ıssız” (Flor).
“Sirk arenada olacak şekilde tasarlanmış alçak bir gladyatör Roma halkı için temizleyici bir fedakarlık” (Synesius).
Spartacus olarak Kirk Douglas
Lucius Flora’ya göre “yarı imparator olarak - öldürülen ve ölen hor gören köle” “büyük imparator” olacaktı (bu durumda, Roman yazar, ordusunun askerleri tarafından muzaffer komutanına verilen fahri unvan anlamına gelir: Bunu isminize ekleyin.Bu gayri unvan hiçbir ayrıcalık ve imtiyaz vermedi, ancak herhangi bir askeri liderin en yüksek ödülü ve en yüksek başarısı olarak kabul edildi).
Trakyalı peygamberlik ve rahibe olan adam, hem kölelerin hem de Romalıların inandığı, tanrı olduğunu ilan etti.
Ve daha da fazlası. St. Augustine, Blessed’in asi köleler hakkında yazdığı şey:
“Tanrı'nın onlara küçük ve kederli bir soygun çetesinin durumundan, Romalıların birçoğu ve kalesinden korktuğu bir devlete yardım etmelerini söylesinler?” Bana yukarıdan yardım kullanmadıklarını söyler mi? ”
Augustine Mübarek, Trogir şehri, Hırvatistan
Bu kelimeleri düşün! 4-5. Yüzyılların sonunda Hıristiyan yazar. R.Kh.'den okuyucularına sorar: MÖ 74 yazında ne tanrı İtalya'ya geldi. Spartacus adı altında? Mars, Apollo, Herkül veya yabancı bir ülkenin bilinmeyen tanrısı? Ve belki de isyancı kölelere, Yakında Kudüs'te çarmıha gerilecek olan Bir tarafından yardım edildi ve 6 000 Appian Yolu'ndan geçiyor - bu sadece bir başka ana haç provası mı?
Çarmıha Gerilmiş Köleler, Spartak, 1960
Tasavvuf bırakalım ve başka bir şey düşünelim: Bu garip isim nereden geldi - Spartak? Neden, kibirli Romalıların korkunç ışıltısı tarafından kör edildiğinde, başka hiçbir kaynakta bulunmuyor - Roma, Yunanistan, Trakya, İspanya, Galya, İngiltere, Asya'da ya da kahramanımızdan hiçbir erkek giymedi. Ve bu bir isim mi? Cevaplardan daha fazla soru var. En azından bazılarına cevap vermeye çalışalım.
En yaygın versiyona göre, Spartaküs bir Trakyalıydı. Plutarch şöyle yazıyor: "Spartacus, göçebe kabilesinden gelen bir Trakyalı." Bu kısa cümleyle, çelişki derhal göze çarpar ve bu da kaynağın güvenilirliğini zayıflatır: Gerçek şu ki, Trakyalıların asla “göçebe” olmadıkları, yani göçebelerdi. Bazı araştırmacılar, yazıların bir hatasıyla uğraştığımızı ve bu ifadeyi şu şekilde okumayı önerdik: "Spartacus, bal kabilesinden bir Trakyalı." Gerçekten de, Trakya'daki bal kabilesi, Strymona'nın (Struma) orta akışında yaşadı. Bu kabilenin başkentinin modern Sandanski kentinin yakınında olduğuna inanılıyor.
Spartak Anıtı, Sandanski, Bulgaristan
Athenaeus, isyancı gladyatörlerin liderinin doğuştan köle olduğunu iddia etti. Ancak Plutarch ve Appian, Spartak'ın bir Trakyalı savaşçı olduğunu (belki de düşük rütbeli bir kumandan bile) rapor etti;
Romalı bir tarihçi ve “Titus Libya'nın Epitomu” yazarı olan Flor, Spartacus'u Roma ordusundan çıkan bir Trakyalı paralı asker olarak kabul eder. Bu versiyon Rafaello Giovagnoli'nin ünlü romanında kullanıldı: Romalılara karşı savaşan Trakyalı Spartak kahramanı yakalandı, ancak cesareti için lejyonlardan birine girdi ve hatta dekan ünvanını aldı. Ancak kabilesi olan arkadaşlarına karşı savaşmadı, kaçtı, yakalandı ve bundan sonra köleliğe satıldı.
Roma İmparatorluğu haritasında Trakya
Trakyalılar hem Roma’da savaştı hem de birliklerinde paralı asker olarak görev yaptı ve Spartacus’un ayaklanması sırasında Marc Licinius Lucullus’un önderlik ettiği Roma ordusu Trakya’da savaştı. Roma'da bu ülkeden çok sayıda savaş esiri ve köle vardı, bu yüzden Plutarch, Appian ve Flora sürümleri oldukça makul. Bu hipotezlerin tek zayıf noktası, bize bilinen tek bir Trakyalı'nın bu güzel ve şahane adını taşımamasıdır. Spartaküs'ün eşi benzeri görülmemiş zaferleriyle ilgili tüm dünyaya yayılmış olan haberlerden sonra bile, Trakya sakinleri çocuklarını kendilerine çağırmamışlardı, bu çok garip: Oğlunuzu büyük taşra kahramanı onuruna adlandırmak çok doğal. Bu çelişkiyi çözmeye çalışırken, bazı araştırmacılar bir zamanlar Kırım topraklarında bulunan Bospor krallığında hüküm süren Trakya kraliyet Spartokids ailesinin bir temsilcisinden bahsettiğimizi önerdi.
Haritada Boğaz
Spartokide Hanedanı Bosna Krallığı'nın son kralı Perisad V'in altın krateri
Bununla birlikte, Spartokids hanedanı Romalılar tarafından iyi bilinmektedir, Spartak ve Spartok isimlerini karıştıramazlardı. Dahası, isyancıların liderini Spartokids kraliyet evinin bir üyesiyle tanımlamak mümkün olsaydı, bu kesinlikle olurdu. Ne de olsa, Romalılar kendileri bu savaşla ilgili özel bir yanılsama barındırmıyorlardı ve ifadelerde utangaç değillerdi. Şair Klavdian, örneğin, Spartacus'tan bahseder:
“Tüm İtalya boyunca ateş ve kılıçla öfkeyle öfkelenmişti ve bir kereden fazla konsolosluk ordusuyla açıkça savaştı, kampı zayıf ustalardan uzaklaştırdı, Orlov'u utanç verici yenilgilerde yitiren Orl'ları, genellikle asi kölelerin kolları ile kırdı.
Diğer bir şair Appolinary Sidon da vatandaşlarının duygularını korumuyor:
“Ah, Spartak, alışılageldik konsüllerde, dekolmanları dağıtmak için. Bıçakların kılıçlarından daha güçlüydü. ”
Peki kim konsolosluk ordusunu "hızlandırır"? Denizaşırı bir prens ise, o zaman bu yenilgiler için özel bir şey yoktur - her şey bir savaşta olur. Değerli bir rakipten mağlup etmek hakaret değildir ve onun üzerindeki zafer büyük bir onurdur. Burada, örneğin bugün Hannibal, İtalya’daki gururlu Quirites’i yönetiyor ve onlar da yarın - Afrika’da. Roma tarihçileri sonunda ne yazacak? Elbette, düşman komutanı bir kahraman ve aranacak iyi bir adamdı, ancak zaferlerinden faydalanamadı ve bu nedenle bir strateji uzmanı olan Scipio, Hannibal'den daha iyidir ve bir devlet olarak Roma, Kartaca'dan daha iyidir. Fakat eğer Roma lejyonları gladyatör Spartak tarafından “dağıldıysa” - bu tamamen farklı bir meseledir, dünya gücünün statüsünün kaybıyla dolu bir felakettir. Sicilya'da kölelerle yapılan savaşlar bile, Romalıların gözünde gladyatörlerle yapılan savaş kadar utanç verici değildi. Gerçek şu ki, hem Etrüskler hem de Romalılar, dünyalar arasındaki eşiği çoktan geçmiş ve yeraltı dünyasının ruhlarına ait olan insanlar tarafından onurlandırılıyor. Bazı önemli büyükler için (mirasçıları böyle pahalı bir fedakarlık sağlayabildiyse) ya da bütün millet için temizlik kurbanlarıydılar. Mecazi anlamda konuşursak, Romalılar için Hannibal, denizden gelen bir ateş soluyan ejderhaydı ve Orosius'un sunaktan kaçan ve Roma'nın yarısını mağlup eden kurban Boğa Hannibal ile karşılaştırdığı Spartak ve Spartak. Ve gelecekteki hiçbir zafer, yenilgilerin utancından ötürü olamazdı. Kelimenin tam anlamıyla herkesi sarsan Mark Crassus'un meşhur kararını hatırlayın: cumhuriyet ordusu korkunç kayıplara uğradı ve Roma korkudan titredi. Ve bu koşullarda, Crassus mağlup lejyonların her onuncu savaşçısını yönetir. Ve sadece infaz değil - askerlerini feda eder: Appian'a göre, bu infazlara talihsizlerin yeraltı tanrılarına başlatılmasının kasvetli ayinleri eşlik eder. Belki de Crassus'un hedefi “korkaklar” ın cezası değil, diğer dünyadaki yöneticilerin lehine kazanma girişimi idi? Belki de onları kendi taraflarına ikna etmek istedi, bu yüzden müşterilerine yardım etmeyi reddettiler - zaten onlara gladyatörlere aitlerdi. Garip ve korkunç tanrılara yapılan bu itiraz için, asilere karşı kazanılan zaferden sonra zafer kazanmadı - sadece ayakta alkışlanan (ancak bir defne çelengi içinde). Çünkü zafer, Crassus'un gerçekten reddettiği, Roma'ya yabancı tanrılara dönüşen Capitoline'li Jüpiter'e minnettar bir törendir. Ve belki de tam olarak, Crassus'un Roma'da bu kadar nefret edildiği yer altı tanrılarına yönelmek içindi.
Marc Licinius Crassus, büstü, Louvre, Paris
Bugün için yeterince mistik, hadi kahramanımızın adının kökeninin diğer versiyonlarından bahsedelim. Bazı araştırmacılar Spartacus'un, Theban Cadmus'un ektiği ejderha dişlerinden çıkan Sparti efsanevi halkının adından türetilmiş bir Yunan ismi olduğunu öne sürdüler. Hellenleşmiş Trakyalı ve Yunanca olarak giyebilirdi. Ne de olsa, Spartak’ın “bir Hellene’ye çok daha fazlası” olduğunu söyleyerek Plutarch’ın sözlerini hatırlıyoruz.
Denis Fuate, Spartak (1830). Mermer. Louvre, Paris
Ama belki Spartaküs bir isim değil, takma isimdir. Tarihçiler Trakya kenti Spartak'ı biliyor. Spartak onun yerli olamaz mı? Oldukça ikna edici ve mantıklı. Ama eğer takma isimlerden bahsediyorsak, neden bu takma isim bir takma isim olamaz? Ve hor görmenin takma adı - çünkü gladyatörler Roma'nın en saygısız sınıfıydı. Bu durumda, köpeğin takma adı: yani, Spart veya Spartak, sahibini parçalayan üç köpeğin birinin adıydı - Artemis'e Actaeon geyiğine dönüştü. Yani, Spartak Roma ustalarına işkence yapan bir erkek köpeği! İsimlerin çok ilginç büyüsü, ama kölelerin lideri isyandan önce çağrıldı. Fakat neden, diğerlerinden farklı olarak, bu gladyatör “insan dışı” bir isim alabilir? Açıklama şu şekilde olabilir: Spartak, doğuştan gelen bir köle değil, bir savaş esiri değil, daha önce özgür bir adamdı, bir İtalyan, bir Romalı bile değildi. Bu durumda, arenada kendi adıyla konuşamıyordu: sahibine gereksiz sorular ortaya çıkabiliyordu ve eski Roma vatandaşı, bir gladyatör olarak ailesini utandırdığını anlamıştı. Ve belki de Spartak tam olarak gidecek yeri olmadığı için İtalya'dan ayrılmadı. Ne de olsa, bir nedenden dolayı Tsizalpinskaya Galya'dan döndüğünü ve iddiaya göre korsanlarla aynı fikirde olmadıklarını hatırlıyoruz. Belki de sadece ayrılmak istemedi? Askerler ona yalvarmadı, aksine tam tersine ordusunun komutanlarını kalmaya ve Roma'ya gitmeye ikna etti. Ancak, köleliğe satmak için Roma Cumhuriyeti vatandaşları, yasalarca yasaklandı. Dahası, bir Roma vatandaşını gladyatörlere satmak imkansızdı. Gladyatör savaşları Roma’da bir işgal olarak kabul edildi, sıradan köleler bile bunlara katılmaya zorlanamadı. Cicero, “İtalya'da böyle bir zehirlenme olmadığını” söylerken, gladyatörleri en iğrenç suçlularla eşit tutuyor gladyatör, gangster, soyguncu, katil, vasiyeti olan ve Catiline'yi arkadaş olarak görmeyen ahit sahtekarları. ” "Tuskulan konuşmalarında" aynı Cicero da yazıyor: "İşte gladyatörler, suçlular ya da barbarlar." Beklendiği gibi, Rusça'ya çevrilmiş “lanista” kelimesi (gladyatör okulunun sahibi) “cellat” anlamına geliyor.
Gladyatörler, Mozaik, Villa Borghese
Gladyatör, Mozaik, Villa Borghese
En şanslı gladyatörler son derece popüler olabilirdi, ancak yine de toplumun en aşağılık üyeleri olan paryalar kaldı.
1960 yılı "Spartak" filminden çekilen gladyatörlerin eğitimi
Zira gladyatörlere ne satılabilir Spartak, aslında bir Roma vatandaşı ise? Neden bu kadar ağır ve utanç verici bir cezayı hak etti? Ve o zaman bile mümkün mü?
Spartacus'un ayaklanmasından önceki yıllar Roma için çok zor ve tatsızdı. Daha yakın zamanlarda, Müttefik Savaşı (91-88), Roma'nın topraklarında İtalya devletini yaratmaya çalışan yerli kabilelere karşı çıktığı sözde Müttefik Savaşı olarak sona erdi. Zafer Romalılara bir rahatlama getirmedi, çünkü İlk İç Savaş neredeyse hemen başladı (MÖ 83-82). Spartacus ordusundan bahseden Sallust, “ruhsuz ve meşhur, eski savaşçılar ve ordu komutanları Maria'yı yasadışı bir şekilde diktatör Sulla tarafından bastırılan Maria” içerdiğini iddia ediyor.
Plutarch ayrıca, bazı isyancıların "ustalarının adaletsizliği Sulla'nın zulmünden kahramanca savundukları Roma vatandaşları arenasına göndermeye cesaret eden ustaların haksızlığı nedeniyle bir zindanda hapsedildiğini" bildirdi.
Sallust ve Plutarch’in haberlerine göre, Spartaküs ordusunun bazı savaşçıları ve komutanları Sulla, Venedik’i daha önce savaştı
Varro açıkça "Spartak haksız yere gladyatörlere atıldı" diyor.
Roma’da sürekli kölelerin isyan ettiği gerçeği, Spartacus’un pek yaygın olmayan kökenlerinden her zaman lehte olabilirdi; ordunun her seferinde kızdığı ordu ve kahramanlar ortaya çıkıncaya dek gladyatörleri, şaşırtıcı bir şekilde onların yenilmez kaderlerine boyun eğdirdiler. Spartak'ın gösterdiği örnekten sonra bile, harika silah Belli bir ölüme mahkum olan gladyatörler iki kere isyan etmeye çalıştılar - iki kere de başarısız oldu. Prenest kentinde Nero döneminde, gladyatör isyanı gardiyanlar tarafından bastırıldı. İmparator Örneği (3. yüzyıl) uyarınca, gladyatörler sokağa girmeyi başardı - ama sadece bu. Fakat Lentula okulunda, Batiat orada “haksız yere terk edildi” (Varro) ve Spartan, Hellene'ye (Plutarch) benzeyen, gladyatörleri aniden isyan etti ve sadece serbest bırakılmadı, aynı zamanda Roma lejyonlarını parçalamaya başladı. Tabii ki, Spartacus'un yetenekli ve güçlü bir savaşçı olması gerekiyordu, ancak talihsizliklerdeki yoldaşları arasında pek çok kişi vardı. Başka bir şey şaşırtıcı: Komutan Spartak olarak, askeri yetenekleriyle rakiplerini aştı. Bazen, basit bir paralı asker veya sıradan bir Trakyalı asker olan eski bir kölenin zor şartlar altında kusursuzca manevra yapan bir orduyu yönetebileceğine inanmak zor. Ayrıca, gladyatör okulunun dört duvarında kilitli olan yabancının, hem Kuzey hem de Güney İtalya'nın yolları ve arazileri hakkında böyle bir bilgiye sahip olduğu açık değildir. Dağlar, çalkantılı nehirler, ormanlar ve bataklıklar - Spartak için bu engeller görünmüyor. O her zaman istediği yerde ve daima düşmanın önündedir. Spartak'ın akıllı olduğunu, belli bir eğitime sahip olduğunu ve Plutarch'a göre insancıl olduğunu unutmayın (meslektaşlarına kıyasla, elbette). Fakat öte yandan, niçin haksız yere bastırılmış bir Roma vatandaşı, “özgür ruh ve yüceltilmiş” bir kişi, ilk zaferden sonra gerçek adını ilan etmemek ve potansiyel destekçilerine adalete kavuşturacakları için Roma'ya gideceğini söylememekte? Ne de olsa, destekçileri olmalı. İşte Guy Julius Caesar, örneğin. Bu genç hırslı kişinin ailesi Sulla'nın baskılarından büyük sıkıntı çekti ve o sırada kendisi zorlukla kaçtı. Şimdi Sezar, askeri bir tribün ve Romalıların favorisi, eğer o kadar güçlü bir müttefiki varsa, popüler olmayan Crassus'u hafifçe koymak için neden uğraşmalı? Romanında Rafaello Giovagnoli böylesine bir birliği mümkün görüyor: Spartacus'u, gladyatör komplosunun açığa çıkarıldığı konusunda uyardı. Ne yazık ki, ne Sezar, ne de başka biri Spartak ile bir ittifak yapacaktır. Birincisi, asi köleleri destekleyerek kendisini fazlasıyla tehlikeye atacaktı ve ikincisi, Sulla’nın destekçileri Mary’den daha az değil, toprakları, diktatörden alınan toprakları, mülkleri ve evlerini iade etmeyecekler ve görevlerinden vazgeçmeyecekler. Yeni bir iç savaş başlayacak. Bu durumda, Roma asi köleler tarafından değil, Romalılar tarafından imha edilecektir. Sezar bunu anlıyor ve bu nedenle hiçbir durumda Spartak teklifi kabul etmeyecek ve “şanlı” kişinin hayatta kalan tüm akrabaları muhtemelen imha edilecek.
Ancak, Spartaküs'ün Roma menşeinin versiyonu, neredeyse oybirliğiyle Trakyalı olduğunu iddia eden çok saygın tarihçilerin birçok ifadesiyle açıkça çelişmektedir. Spartak, gerçek Trakyalılar arasında “kendileri için geçmeyi” nasıl başarabilirdi?
Buna ek olarak, bazı Roman tarihçiler (örneğin, Synese) Spartak'ın “Trakya” “Gal” adını veriyor: “Gaul Crix ve Spartak'tan insanlar, düşük gladyatörlerden insanlar”.
Orosius onunla aynı fikirde değil, şöyle açıklıyor: “Kriks ve Enomay'ın Galyaları ve Spartaküs Trakyalarının emri altında, onlar (gladyatörler) Vezüv Yanardağı'nı işgal etti.”
Yani, Kriks bir safra, ama yine de, diğer yazarlar tarafından yazılan Trakyalı Spartak. Bu karışıklık nereden geliyor? Birçok araştırmacı, Galyalı gladyatörlerin ve Trakyalı gladyatörlerin mutlaka gerçek Galyalılar veya Trakyalılar olmadıklarına inanıyor: milliyetle ilgili değil, savaşçıları silahlandırmakla ilgili olabilir. Galya silahını alan gladyatörler otomatik olarak “Galls”, Trakyalı - “Trakyalılar” oldu.
Plutarch: “Belli bir Lentula Batiat'ın Kapuya'da çoğunluğu Galya ve Trakyalı olan bir gladyatör okulu vardı” diyor.
Soru ortaya çıkıyor: bu gerçekten Galyalı ve Trakya'dan gelen göçmenlerle mi ilgili? Veya - Gaul ve Trakya’nın şartlı "ekiplerinin" (şirketlerinin) temsilcileri hakkında? Ancak, örneğin gladyatör şirketleri arasında “Samnitler” de vardı. Spartaküs'ün gladyatörünün geç biyografileri konusundaki uzmanlığı yoktu mu? Sirk arenada Trakyalı Spartak'ın “Galyalılar Takımı” nda yaptığı gerçeği ile aldatılmış olabilirler mi?
II. Yüzyılda yaşadı. M.Ö. Roma tarihçisi Flor, Spartak'ın Myrmillons'un gladyatör şirketine ait olduğunu iddia eder (kasklarında gümüş bir balıkla). Ancak, Spartaküs'ün günlerinde böyle bir şirket yoktu. Fakat silahlarda benzer gladyatörler vardı ve onlar da ... Galuls! Bu yüzden, Spartak, aslında, “Galyalılar ekibinde” rol oynayabilirdi ve daha sonra kahramanımız Thracian, Athenaeus, Appian, Plutarch, Orosius ve Flor diyerek yine de ulusal kimliğini akılda tuttu ve gladyatörlerin uzmanlık alanını değil. Bu arada, 1927'taki Pompeii'de keşfedilen kahramanımızın atlı portresinde, elinde bir Galya'ya benzeyen olağandışı kısa geniş bir kılıcı elinde tutuyor - ancak bir savaş değil, bir gladyatörlük (savaş Galya kılıcı daha uzun ve geniş değil).
Pompeii'de duvar parçası, yeniden yapılanma
Plutarch, gladyatörlerin gerçek - savaş için "utanç verici" silahlarını memnuniyetle değiştirdiklerini yazıyor. Bir takım zaferlerden sonra, Spartak, elbette, kendisi için en pahalı veya en güzel olan herhangi bir kılıç kılıcını seçebilirdi, ancak görünüşe göre en iyi silahlara sahip olan son savaşa gitti.
Peki gerçekten Spartaküs kimdi? Belki bir gün tarihçiler, Roma kölelerinin ünlü liderinin kişiliğine yeni ışık tutan belgeler açacaklar.