Sıvı ve elektrolit dengesi, yaşam ve homeostaz için çok önemli olan dinamik bir işlemdir.
Sıvı , bir yetişkinin ağırlığının neredeyse % 60'ını kaplar .
Vücut sıvısı iki sıvı bölmesinde bulunur: hücre içi boşluk ve hücre dışı boşluk .
Vücut sıvılarındaki elektrolitler , aktif yükler veya pozitif yük taşıyan katyonlar ve negatif yük taşıyan anyonlardır.
Büyük katyonları vücut sıvısında, sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, ve hidrojen iyonu vardır.
Büyük anyonlar klorür, bikarbonat, sülfat, ve proteinat iyonlardır.
Homeostasis
Homeostaz, vücudun iç ve dış uyaranlara sürekli uyum sağlayarak dengeyi sağladığı dinamik bir süreçtir.
Olumsuz ve Olumlu Geribildirim
Geri bildirim , belirli bir durumla ilgili bilgilerin uygun organ veya sisteme aktarılmasıdır.
Olumsuz geribildirim. Negatif geri bildirim , vücut fizyolojik dengeyi yeniden kazanması için vücut orijinal bir uyarıcıyı tersine çevirdiğinde oluşur .
Olumlu geribildirim. Olumlu geribildirim , orijinal uyarıcıyı güçlendirir veya yoğunlaştırır.
Örnekler. Kan basıncı kontrolü ve normal vücut sıcaklığının korunması negatif geri besleme örnekleridir, yaralanma sonrası kanın pıhtılaşması ve doğum yapan bir kadın olumlu geri bildirim örnekleridir.
Geri Bildirimde Kullanılan Sistemler
Geri bildirimde yer alan ana sistemler sinir ve endokrin sistemlerdir.
Sinir sistemi, sistem sapmalarını algılayarak ve uygun organlara sinir uyarıları göndererek homeostazı düzenler .
Endokrin sistem, homeostazı korumak için hormon salınımı ve etkisini kullanır .
Vücut sıvısı
Sıvılar, toplam vücut ağırlığının yaklaşık% 50 ila% 60'ı olan vücudun büyük bir bölümünü oluşturur.
Akışkanların Yeri
Ana bölmeler Vücut sıvıları iki ana bölüme ayrılır: hücre içi sıvı ve hücre dışı sıvı bölmeleri.
Hücre içi sıvısı. Hücre içi sıvı, hücre parçaları için stabilize edici bir madde olarak işlev görür, hücre şeklinin korunmasına yardımcı olur ve besinlerin hücre zarı boyunca hücre içinde ve dışında taşınmasına yardımcı olur.
Hücre dışı sıvı. Hücre dışı sıvı çoğunlukla interstisyel doku sıvısı ve intravasküler sıvı olarak görünür.
Sıvı Düzenleme Mekanizmaları
Susuzluk merkezi. Hipotalamustaki susuzluk merkezi bir insanın içme arzusunu uyarır veya engeller.
Antidiüretik hormon. ADH, böbrek tübüllerinin emdiği ve düşük kan hacmine cevap olarak veya intravasküler sıvılarda sodyum ve diğer çözünen maddelerin konsantrasyonundaki bir artışa cevap olarak salındığında su miktarını düzenler .
RAA sistemi. RAA sistemi, kan hacmini azalttığında böbrek jugtaglomerüler aparatına kan akışının azaldığı ve böylece RAA sistemini aktive etmesi ile sıvı hacmini kontrol eder.
Atriyal natriüretik peptid. Kalp de sağ atriumdan ANP salgılayarak, aşırı yük dengesizliklerini düzenlemede bir rol oynar .
Normal Giriş ve Çıkış
Günlük alım. Dinlenme halindeki yetişkin bir insan, günlük 2.500 ml sıvı alır .
Alım seviyeleri. Yaklaşık alım seviyeleri, 1, 200 ml sıvıları, 1, 000 ml gıdaları ve 30 ml metabolik ürünleri içerir.
Günlük çıkış. Günlük çıktı alım ile yaklaşık olarak eşit olmalıdır.
Normal çıkış. Normal verim idrar, solunum, terleme, dışkı ve minimum miktarda vajinal salgı şeklinde oluşur.
Aşırı hidrasyon ve Ödem
Aşırı hidrasyon. Aşırı hidrasyon, vücutta fazla su olması.
Ödem. Ödem, üçüncü boşluk sıvısı olarak da adlandırılan interstisyel doku boşluklarında aşırı sıvı birikimidir.
Ödem nedeni. Ödeme, vücudun dolaşımdaki sıvılarının filtrasyonunun ve ozmotik kuvvetlerinin kesilmesi neden olur.
Ödem tedavisi. Diüretikler genellikle sistemik ödem için verilir.
Dehidrasyon. Susuz kalma vücut suyunun eksikliği veya aşırı su kaybıdır.
Dış nedenler Dehidrasyonun dış nedenleri arasında uzun süre güneşe maruz kalma ve aşırı egzersizin yanı sıra ishal , kusma ve yanıklar bulunur .
Dehidratasyon tedavisi. Ek sıvılar ve elektrolitler sıklıkla uygulanır.
Elektrolitler
Bir elektrolit, suda çözündüğünde iyonlarla ayrışacak bir maddedir.
Kökeni. Elektrolitler inorganik tuzlar, asitler ve bazlar şeklinde bulunur.
Aktif kimyasallar Elektrolit konsantrasyonları kimyasal aktivitelerine göre ölçülür ve milikuvalı maddeler olarak ifade edilir.
İyonlar. Her kimyasal elementin pozitif veya negatif bir elektrik yükü vardır.
Hücre içi elektrolitler. Önemli hücre içi elektrolitler, potasyum, magnezyum, sülfat ve fosfattır
Hücre dışı elektrolitler. Önemli hücre dışı elektrolitler arasında sodyum, klor, kalsiyum ve bikarbonat bulunur ve en önemli katyon sodyum iken klor en önemli anyondur.
Sıvı ve Elektrolit Taşınımı
Toplam elektrolit konsantrasyonu vücudun sıvı dengesini etkiler.
Vücut hücreleri Besinler ve oksijen vücut hücrelerine girerken, atık ürünler vücuttan çıkmalıdır.
Hücre zarı. Hücre zarı, hücre içi ortamı hücre dışı ortamdan ayırır.
Geçirgenlik. Bir zarın moleküllerin geçmesine izin verebilme yeteneği, geçirgenlik olarak bilinir.
Membran Geçirgenliği
Serbest geçirgen zarlar. Bu membranlar hemen hemen tüm yiyecek veya atık maddelerin geçmesine izin verir.
Seçmeli geçirgen. Hücre zarı seçici olarak geçirgendir, yani her hücrenin zarı yalnızca belirli maddelerin geçmesine izin verir.
Pasif taşıma
Pasif taşıma mekanizmaları difüzyon, ozmoz ve filtrasyonu içerir.
Difüzyon. Difüzyon veya “yaygın şekilde yayılma” süreci, moleküllerin yüksek konsantrasyonlu bir alandan düşük konsantrasyonlu bir alana rasgele hareketidir.
Osmosis. Ozmoz, su gibi saf bir çözücünün, yüksek konsantrasyonlu moleküllerin yayılmadığı durumlarda bir konsantrasyon gradyanına yanıt olarak yarı geçirgen bir zar boyunca yayılmasıdır.
Filtrasyon. Filtreleme, suyun taşınması ve çözünmüş madde konsantrasyonunun hücrede zaten mevcut olmasıdır.
Aktif taşıma
Mekanizmalar. Aktif taşıma mekanizmaları, adenozin trifosfat (ATP) formunda spesifik enzimler ve enerji harcaması gerektirir .
Süreçler. Aktif taşıma işlemleri, normal konsantrasyon ve basınç kurallarına karşı, “yokuş yukarı” çözünebilir.
Sıvı ve Elektrolit Dengesi
Tüm vücut sistemlerinin doğru çalışması için sıvı ve elektrolit dengesi hayati önem taşır.
Osmolarite. Bu, bir çözeltideki parçacıkların iyonlara ayrışabilme özelliğidir.
Elektronötralite. Bu, pozitif ve negatif iyonların dengesidir.
Asit baz dengesi
Asit baz dengesi homeostazın bir diğer önemli yönüdür.
Asit, Bazlar ve Tuzlar
Asit. Bir asit, hidrojen iyonu içeren bir tür bileşiktir.
Baz. Bir baz veya alkali, hidroksil iyonu içeren bir bileşiktir.
Tuz. Bir tuz, bir baz ve bir asit kombinasyonudur ve bir bazın pozitif iyonları bir asitin pozitif hidrojen iyonlarının yerini aldığında oluşur.
Önemli tuzlar Vücut, sodyum klorür, potasyum klorür, kalsiyum klorür, kalsiyum karbonat, kalsiyum fosfat ve sodyum fosfat gibi birkaç önemli tuz içerir.
Hidrojen Potansiyeli
pH değeri. PH sembolü, çözelti içindeki hidrojen iyonu konsantrasyonunun potansiyelini veya gücünü belirtir.
Düşük pH PH numarası 7'den düşükse , çözelti bir asittir .
Yüksek pH. PH 7'den büyükse , bir çözelti bazik veya alkalindir.
Nötr pH. Eğer pH 7 , çözelti, bir nötr .
Değişiklikler. Bir çözeltinin pH'ında bir pH birimi değişiklik, hidrojen konsantrasyonunda on kat değişiklik anlamına gelir.
Tamponlar
Tamponlar. Bir tampon, özellikle hidrojen iyonu seviyelerinde değişikliklere karşı koymak için kurulan kimyasal bir sistemdir.
Bikarbonat tampon sistemi. Sodyum bikarbonat ve karbonik asit vücudun en önemli kimyasal tamponlarıdır.
Karbon dioksit. Akciğerler tarafından kontrol edilen ana bileşik CO2'dir ve solunum sistemi , solunum hızını artırarak veya azaltarak çok fazla asit ve çok az asidi çok hızlı bir şekilde telafi edebilir, böylece CO2 seviyesini değiştirir.
Bikarbonat. Bikarbonat iyonları vücuttaki temel bileşenlerdir ve böbrekler vücuttaki bikarbonat miktarını düzenlemede anahtardır.
Arteriyel kan gazı ölçümü. Kandaki pH seviyesi ve belirli gaz miktarları daha fazla asit veya baz olup olmadığını ve bunlarla ilişkili değerleri gösterir.
Solunum asidozu. Solunum asidozu, solunum yetersiz olduğunda ve PaCO2 biriktiğinde ortaya çıkar.
Solunum alkalozu. Solunum alkalozu, hiperventilasyon veya aşırı aspirin alımının bir sonucu olarak ortaya çıkar .
Metabolik asidoz. Metabolik asidozda, metabolizma bozulur, bikarbonatlarda bir azalmaya ve laktik asit birikmesine neden olur.
Metabolik alkaloz. Metabolik alkaloz, bikarbonat iyon konsantrasyonu arttığında meydana gelir ve kan pH'ında yükselmeye neden olur.
Sınıflandırma
Bireyi etkileyebilecek farklı sıvı hacmi bozuklukları vardır.
ECF (hücre dışı sıvı) hacmi kaybı sıvı alımını aştığında sıvı hacmi açığı veya hipovolemi meydana gelir.
Sıvı hacminin fazlalığı veya hipervolemi, ECF'nin normalde ECF'de bulundukları oranlarda yaklaşık olarak aynı oranda su ve sodyumun anormal tutulmasından kaynaklanan izotonik hacim genişlemesini belirtir.
Elektrolit dengelerindeki bozukluklar klinik uygulamada yaygındır ve düzeltilmesi gerekir.
Hiponatremi , 135 mEq / L'den az olan bir serum sodyum seviyesini ifade eder.
Hipernatremi , 145 mEq / L'den daha yüksek bir serum sodyum seviyesidir .
Hipokalemi genellikle toplam potasyum depolarındaki bir açığı gösterir .
Hiperkalemi , 5.0 mEq / L'den büyük bir potasyum seviyesine karşılık gelir .
Hipofosfatemi , 2.5 mg / dl'nin altındaki bir değer ile gösterilir .
Hiperfosfatemi erişkinlerde 4,5 mg / dl'yi geçen bir serum fosfor seviyesidir .
Patofizyoloji
Hemşirelerin olası dengesizlikleri önceden tahmin etmek, tanımlamak ve bunlara cevap vermek için sıvı ve elektrolit dengesi patofizyolojisinin anlaşılması gerekir.
Konsantrasyonları. Elektrolit konsantrasyonları ICF (hücre içi sıvı)'dekilerden ECF'dekilere kadar değişir.
Sodyum. Sodyum iyonları ECF'deki diğer katyonlardan daha fazladır; bu nedenle vücudun sıvı düzeninde esastır.
Potasyum. ECF düşük potasyum konsantrasyonuna sahiptir ve konsantrasyonlarındaki sadece küçük değişiklikleri tolere edebilir.
Enerji. Vücut, sodyum ve potasyum konsantrasyonlarını değiştiren hücre zarı pompaları aracılığıyla sodyum ve potasyum konsantrasyonlarını korumak için büyük miktarda enerji harcar.
Osmosis. İki farklı çözelti çözünmüş maddelere geçirgen olmayan bir zar ile ayrıldığında, akışkan çözeltiler eşit konsantrasyonlarda olana kadar düşük çözünen konsantrasyon bölgesinden yüksek çözünen konsantrasyona doğru kayar.
Difüzyon. Difüzyon, bir maddenin daha yüksek konsantrasyonlu bir alanda daha düşük konsantrasyonlu bir alana gitme eğilimindedir.
Nedenler
Akışkan ve elektrolit dengesizliklerinin nedenleri aşağıda genel olarak tartışılmıştır.
Sıvı tutma Sodyum tutulması sıvı tutması ile ilişkilidir.
Sodyum kaybı. Aşırı sodyum kaybı, azalan vücut sıvısı hacmiyle ilişkilidir.
Travma. Travma, aşırı derecede tehlikeli olan hücre içi potasyum salgılanmasına neden olur.
Vücut sıvılarının kaybı. düşük sıvı alımı ile birleştiğinde daha hızlı oluşur.
Sıvı aşırı yüklenmesi. Sıvı hacminin fazlalığı, sıvı dengesinin düzenlenmesinden sorumlu olan homeostatik mekanizmaların basit bir aşırı sıvı yüklenmesi veya azalan işlevi ile ilgili olabilir.
Düşük veya yüksek elektrolit alımı. Elektrolitlerde düşük veya aşırı diyetler de elektrolit dengesizliklerine neden olabilir.
İlaçlar. alındığında elektrolit dengesizliklerine yol açabilecek bazı ilaçlar vardır.
Klinik bulgular
Akışkan ve elektrolit dengesizliklerinde ortaya çıkan belirti ve semptomlar aşağıda tartışılmaktadır.
Sıvı hacmi açığı. Klinik belirti ve semptomlar arasında akut kilo kaybı, azalan cilt turgoru, oligurya, konsantre idrar, ortostatik hipotansiyon , zayıf, hızlı kalp atım hızı, düzleştirilmiş boyun damarları, artan sıcaklık, susuzluk, azalmış veya gecikmiş kılcal dolum, serin, rutubetli cilt, kas zayıflığı sayılabilir. ve kramplar.
Sıvı hacmi fazla. klinik belirtileri arasında ödem, şişkin boyun damarları ve çatlaklar bulunur.
Hiponatremi. Belirti ve semptomlar arasında anoreksi, bulantı ve kusma, baş ağrısı, uyuşukluk, baş dönmesi, konfüzyon , kas krampları ve zayıflığı, kas seğirmesi, nöbetler, kuru cilt ve ödem bulunur.
Hipernatremi. Belirti ve semptomlar susuzluk, yüksek vücut ısısı, halüsinasyonlar, uyuşukluk, huzursuzluk, akciğer ödemi, seğirme, artmış nabızdır.
Hipokalemi. Klinik bulgular yorgunluk , iştahsızlık, kas zayıflığı, poliüri, bağırsak motilitesinde azalma, parestezi, ileus, abdominal distansiyon ve hipoaktif reflekslerdir.
Hyperkalemia. Belirti ve semptomlar kas güçsüzlüğü, taşikardi, parestezi, bağırsak kolik , kramplar, abdominal distansiyon ve anksiyetedir .
Hipokalsemi. Belirti ve semptomlar uyuşukluk, parmakların, ayak parmaklarının ve sünnet bölgesinin karıncalanması, pozitif Trousseau'nun işareti ve Chvostek'in işareti, nöbetler, hiperaktif derin tendon refleksleri, sinirlilik ve bronkospazmdır.
Hiperkalsemi. Belirti ve semptomlar arasında kas güçsüzlüğü, kabızlık , anoreksi, bulantı ve kusma, dehidratasyon, hipoaktif derin tendon refleksleri uyuşukluk, kalsiyum taşları, yan ağrısı , patolojik kırıklar ve derin kemik ağrısı sayılabilir .
Hipomagnezemi. Klinik bulgular arasında nöromüsküler sinirlilik, pozitif Trousseau ve Chvostek'in işareti, uykusuzluk , ruh hali değişiklikleri, anoreksi, kusma ve artan derin tendon refleksleri bulunur.
Hipermagnesemi. Belirti ve semptomlar kızarma, hipotansiyon , kas zayıflığı, uyuşukluk, hipoaktif refleksler, depresif solunumlar ve terleme.
Hipofosfatemi. Belirti ve semptomlar arasında parestezi, kas zayıflığı, kemik ağrısı ve hassasiyet, göğüs ağrısı , konfüzyon, nöbet, doku hipoksisi ve nystagmus bulunur.
Hiperfosfatemi. Klinik bulgular tetanyum, taşikardi, anoreksi, bulantı ve kusma, kas güçsüzlüğü ve hiperaktif reflekslerdir.
Komplikasyonlar
Derhal tedavi edilmezse, sıvı ve elektrolit dengesizlikleri komplikasyonlara neden olabilir.
Dehidrasyon. Sıvı hacmi açığı, vücut dokularının dehidrasyonuna neden olabilir.
Kardiyak aşırı yük. Sıvı hacminin fazla olması, tedavi edilmezse kalbin aşırı yüklenmesine neden olabilir.
Kalp DURMASI. Uygulanan çok fazla potasyum kalp durmasına neden olabilir.
Değerlendirme ve Teşhis Bulguları
Aşağıdakiler, sıvı ve elektrolit dengesizliklerinin teşhisinde faydalı laboratuar çalışmalarıdır:
Hematokrit. Azalmış hacimde hematokrit seviyeleri normalden yüksektir çünkü plazma hacminde azalma vardır.
Fiziksel inceleme. Dengesizliklerin belirti ve semptomlarını gözlemlemek için fizik muayene gereklidir.
Serum elektrolit seviyeleri. Elektrolit seviyelerinin ölçümü dengesizlik olup olmadığını kontrol etmek için yapılmalıdır.
EKG. EKG değişiklikleri ayrıca sıvı ve elektrolit dengesizliği tanısına katkıda bulunabilir .
AKG analizi. AKG analizi asit-baz dengesizliklerini ortaya çıkarabilir.
Sağlık Yönetimi
Sıvı ve hacim dengesizliklerinin tedavisi komplikasyonlara yol açabilecek sonuçlardan kaçınmak için hassasiyet gerektirir.
İzotonik elektrolit çözeltileri. Bu çözeltiler, hipotansif hastayı tedavi etmek için kullanılır çünkü plazma hacmini arttırırlar.
Hacim açığını veya aşırı yüklenmeyi önlemek için tedavinin yavaşlatılması veya arttırılması gerektiğinde, doğru ve sık değerlendirmeleri yapılmalıdır.
Diyaliz. Hemodiyaliz veya periton diyalizi, azotlu atıkları gidermek, potasyum ve asit-baz dengesini kontrol etmek ve sodyum ve sıvıyı gidermek için yapılır.
Beslenme tedavisi. Sıvı ve elektrolit dengesizliklerinin tedavisi, ilgili elektrolitin sınırlandırılmasını veya uygulanmasını içermelidir.
Farmakolojik tedavi
AVP reseptörü agonistleri. Bunlar, serbest su atılımını uyararak hiponatremiyi tedavi eden yeni farmakolojik ajanlardır.
Diüretikler. sıvı hacmini azaltmak için diüretikler uygulanır.
IV kalsiyum glukonat. Serum potasyum seviyeleri tehlikeli bir şekilde yükseltilirse, IV kalsiyum glukonat verilmesi gerekli olabilir.
Kalsitonin. Kalsitonin serum kalsiyum seviyesini düşürmek için kullanılabilir ve özellikle büyük sodyum yüklerini tolere edemeyen kalp hastalığı veya kalp yetmezliği olan hastalar için faydalıdır .
Hemşirelik yönetimi
Hemşireler, çeşitli sıvı ve elektrolit bozukluklarının önlenmesi ve tedavi edilmesine yardımcı olmak için etkili öğretim ve iletişim becerilerini kullanabilir.
Hemşirelik Değerlendirmesi
Sıvı ve elektrolit dengesizliği olan hastalar için yakın takip yapılmalıdır.
Hemşire en az 8 saatte bir, hatta saatte bir sıvı aldığı çıkardığı izlemelidir.
Günlük ağırlık Herhangi bir kazancı veya kaybı ölçmek için hastanın ağırlığını günlük olarak değerlendirin.