Cüzdan sihirbazı
1996 yılının sonunda Ekonomi Profesörü Paul Klemperer konferans konuşması esnasında aniden iki seyircisinin cüzdanlarına el koydu! Cüzdanların içindeki parayı saydı ve toplam parayı kurbanlardan hangisi daha yüksek teklif verirse ona satmayı önerdi. Yani süratli bir açık artırma oyunu başlattı. Herkesin gözü cüzdansız kişilerin üzerindeydi, ancak bu kişiler açık artırmada teklif vermek için en uygun yöntemin ne olduğunu o an için keşfedemedi. Bence bu çok doğal. Ödül denilen yani her iki cüzdan içindeki para toplamının ne olduğunu bilmiyorlardı ama kendi cüzdanlarında ne kadar para olduğunu biliyorlardı. Yani ödülün sadece bir kısmını biliyorlardı. Önemli olan diğer cüzdanın içindekiydi. Asıl sorumuz (ya da sorunumuz) şu; nasıl bir teklif vermeleri gerekir? Öncelikle bilmemiz gereken, eğer kaybederseniz analiz edecek bir şey olmadığıdır. Eliniz boş bir şekilde ayrılırsınız. Ama kazanmanız için…
Şimdi bu açık artırmanın detaylarına bakalım. Öncelikle ödül her iki cüzdandaki para toplamı kadardır. Kazanan, son teklifini ödüle karşılık ödeyecektir. Eğer son teklif ödülden düşük olursa kazanmak adı altında kayıp yaşanacağı kesin! Tüm bu mantığa göre cüzdanınızda 10TL olduğunu varsayalım, şu halde en az 10TL'lik bir teklif sunabilirsiniz. Biraz daha yüksek teklif ile iyi bir kar etme şansınız da var elbet. Eğer karşı tarafın cüzdanında en az sizinki kadar para olduğunu varsayarsanız, 20TL'ye kadar artırım yapılabilir. Hatta 21TL son teklifiniz olabilir.
Açık artırmalarda her teklif verenin bir tahmini vardır. Olması gerek! Yukarıda yazdığımız sadece örnek bir tahmin modeliydi. Fakat her katılımcının, diğerlerinden muhtemelen farklı anlayışı olacaktır. Öyle olmasa herkes aynı stratejiyi uygulardı ki; bu da çekilmez! Aslına bakarsanız ekonomistlerin tahminleri de benzer şekilde oluşmaktadır. Bilinmezleri varsayarlar. Bu nedenle de ödülü tam olarak tahmin edemezler, yani ekonominin geleceğini. #açıkartıma #ekonomi #cüzdanoyunu #Klemperer #teklif