Tiroid bezinin görevi tiroid hormonlarını üretmek, depolamak ve gerektiğinde kana vermek, böylece metabolizmayı ayarlamaktır. Tiroid bezi gıda ve suyla alınan iyot mineralini kullanarak tiroit hormonlarını üreten bir organdır. Su ve gıdalarla alınan iyot bağırsaklardan kana geçtikten sonra tiroid bezine gelir ve tiroid hormonlarının üretilmesinde kullanılır. Tiroid bezine giren iyot burada tirozin isimli aminoasitle birleşerek T3 ve T4 adı verilen tiroit hormonlarının oluşumunu sağlar. T4 hormonun yapısında dört tane iyot molekülü olduğu için T4, T3 hormonun yapısında ise 3 tane iyot molekülü olduğu için T3 adı verilmektedir. Tirozin aminoasiti gıdalardaki proteinlerden sağlanır. Görüldüğü gibi tiroid hormonlarının yeteri kadar yapımı için protein ve iyodun gıda ve suyla vücuda yetecek kadar alınması gerekmektedir. Bezde oluşan T3 ve T4 hormonları daha sonra kan dolaşıma salınarak vücudun bütün organlarına ve hücrelerine girer ve etkilerini gösterir. Böylece metabolizmanın hızı düzenlenir, üreme sisteminden saç ve deriye kadar geniş bir skala içerisinde fonksiyonları regüle edilir.
Tiroit bezinden iki türlü tiroid hormonu salgılanır. Bunlar T4 ve daha az salgılanan T3 hormonudur. Hücrelere giren ve etkili olan hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye girmez. Bu nedenle T4 hormonu organizmada özellikle karaciğerde ve diğer organlarımızda deiyodinaz enzimleri ile T3 hormonuna dönüşmektedir. Bu dönüşümün bozulması durumunda T3 yeterince oluşamaz ve tiroit hormonları etkisini gösteremez.
Kandaki T4 ve T3 hormonları bazı proteinlere bağlanarak dolaşırlar. Bu proteinlere bağlanan tiroid hormonlarına total T4 ve total T3 adı verilir. Kanda bulunan tiroid hormonlarının çok azı kanda hiçbir proteine bağlanmadan serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4 hormonları denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonları total T3 ve total T4 hormonlarıyla bir denge halinde bulunduğundan tiroid bezinin çalışma durumunu (az, çok veya normal çalışmasını) en iyi yansıtan testler serbest tiroid hormonlarıdır. Kan dolaşımından hücrelere total hormonlar değil serbest hormonlar girmektedir. Bu nedenle total T4 ve T3 tetkikleri yerine serbest T4 ve serbest T3 hormonlarının tespiti teşhiste daha büyük önem taşır. Tiroid bezinin çalışması beynin yapısında bulunan hipofız bezi tarafından kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adı verilen bir hormon salgılar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelir, tiroid bezinin iyot tutmasını artırır ve tiroid hormonlarının yapılmasını sağlar. Tiroid bezinden gerektiğinden az hormon salgıladığında hipofiz bezi TSH salgısını artırarak tiroid bezinin daha çok hormon üretmesini sağlar. Bu nedenle tiroid bezinin az hormon salgıladığı tiroid yetmezliğinde (hipotiroidi) kanda TSH hormonu normalden yüksek, fakat T3 ve T4 hormonları düşük olarak bulunur.
Tiroid bezi bazı hastalıklar nedeniyle çok hormon salgılarsa, dolaşımda T3 ve T4 hormonları çok artarsa bu defa hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu azalır. Kanda T3 ve T4 hormonları ne kadar yükselirse TSH hormonu da o kadar azalır. Hipertiroidi denilen tiroit bezinin aşırı çalışması durumunda kanımızda T3 ve T4 hormonları yüksek iken TSH hormonu normalin altına iner ve düşüktür. örüldüğü üzere hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düzeyine göre TSH hormon salınışını azaltıp artırmaktadır.
Hipofiz bezi ise, beynimizde, hipofiz bezinin üzerinde bulunan hipotalamus organı tarafından kontrol edilir. Hipotalamus organı salgıladığı TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salınışını sağlar.
Hipotalamus, hipofiz ve tiroid bezi birbirine bağımlı olarak çalı¬şan ve birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroid bezini hipofiz bezi kontrol ederken hipofiz bezini de hipotalamus organı kontrol etmektedir. Hipotalamusdan salgılanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgılatır. Hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu ise tiroid bezinden tiroid hormonlarının yapılmasını ve kana salgılanmasını sağlar.
Hypotroidism Nedir ?
Kan dolaşımında sirküle olan T3 ve T4 isimli hormonların normalden daha düşük seyretmesi ile kendisini gösteren hastalıktır, genellikle orta yaşlarda başlar, 2-9 yaş arası görülme sıklığı fazladır. Hastalığın görülmesinde cinsiyet önemli bir faktör değildir. Belli ırklarda daha fazla görülmesi söz konusu olmamakla beraber, bazı çalışmalar Boxer, Dachshund, Doberman Pinscher, Golden Retriever, Danua, Irlanda Seter, Miniature Schnauzer gibi ırkların yatkınlığının daha fazla olduğunu belirtmiştir.
Başlıca belirtileri, • Kilo artışı, uyuşukluk, hafıza ile ilgili sorunlar, soğuğa karşı toleransın düşmesi gibi klinik belirtiler, • Üreme fonksiyonlarında düzensizlik, libidoda azalma, • İnce ve zayıf tüyler, kepeklenme, tüy kaybı, kuyruğun fare kuyruğu gibi bir görüntü alması, derinin iltihaplı görüntüsü söz konusu olur. • Kalp atımlarında azalma ve düzensizlik.
Kan muayenelerinde T3 ve T4 ün yanı sıra, total kan sayımında değişiklikler, kolesterol düzeyinde sapmalar, TSH düzeylerinde değişiklikler söz konusu olabilir.
Hypertroidism Nedir ?
Tiroid hormonlarının devamlı olarak normalden fazla salınması ile karakterize klinik tablodur. Genellikle kedilerde tespit edilir, 4 yaşından 20 yaşına kadar olan kedilerde görülmekle beraber, vakaların % 95 ‘i 8 yaşından büyük kedilerde tespit edilmiştir. Başlıca belirtileri, • Son su tüketimi, çok idrar yapma, • Normalin üstünde gıda tüketimi, • İştah normal olmasına karşın kilo kaybı, • Hiperaktivite, sinirlilik, • Kusma veya ishal, • Zayıflık, uyuşukluk • Yüksek tansiyon. Kan muayenelerinde T3 ve T4 tespiti, yükeselen karaciğer parametreleri, üre, kreatinin, bilirubin ve göğüs boşluğu ultrasonografisinde kalp ile ilgili değişimler, tansiyon değerinde sapmalar teşhiste yol gösterici olabilir.