Miras bırakan kişi, alt soyunun, ana ve babasının, eşinin saklı payları dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu sayılan mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tümü üzerinde ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir.
Saklı pay oranları alt soy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, eş işin yasal miras payının tamamıdır. Saklı payın zedelenmesi halinde tenkis davası açılabilir.
Miras bırakanın alt soyu birinci derece mirasçıdır. Alt soyu bulunmayan miras bırakanın mirasçısı ana ve babasıdır. Sağ kalan eş, alt soy ile mirasçı olursa; yasal miras payı mirasın dörtte biri, ana ve babayla mirasçı olursa mirasın yarısı, büyük ana ve büyük babayla mirasçı olursa mirasın dörtte üçüdür. Bahsi geçenlerin hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır.
1- Terekenin paylaşılması, paylaşma sözleşmesinin geçersizliği, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi, miras sebebiyle istihkak, terekenin yönetimi davalarında terekenin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılan tüm davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.
2-Terekede bulunan mal için açılmak istenen istihkak davası, terekenin yazımı ve tespiti zamanında mal nerede bulunuyorsa dava orada da açılabilir.
3-Mirasçılık belgesinin iptali, yeni mirasçılık belgesinin verilmesine ilişkin davalarda, mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
1) Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Davası (TMK m.510-513)
Mirastan çıkarılan mirasçı, mirastan çıkarma nedenlerinin olmadığı iddiası ile mirasçılıktan çıkarma tasarrufunun iptalini isteyebilir. Mirastan çıkarma miras sözleşmesiyle veya vasiyetname ile mümkün olmaktadır. Çıkarmanın muhatabı saklı paylı mirasçıdır. Kanunda cezai nitelikli ve hukuki (borç ödemeden acizlik) nitelikli çıkarma düzenlenmiştir. Yasal nedenleri bulunmuyorsa miras bırakan mirasçısını mirastan çıkaramaz. Aksi halde çıkarma tasarrufu mahkemece iptal olur.
Mirastan Çıkarma Sebepleri Nelerdir?
Cezai Sebepler: Mirasçının miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi, mirasçının miras bırakana veya aile üyelerine aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi.
Hukuki Sebep: Borç ödemeden aciz sebebiyle saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Bu yarıyı mirasçılıktan çıkarılanın altsoyuna özgülemesi gerekmektedir. İcra daireleri tarafından verilmiş bir aciz vesikası olması ve mirasçılıktan çıkarılanın çocuklarının bulunması gerekmektedir.
Mirasçılıktan Çıkarmanın Hükümleri
-Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz.
-Mirastan çıkarılanın muristen almış olduğu sağlar arası bağışlar, diğer mirasçıların saklı paylarını zedelemişse ona karşı tenkis davası açmak mümkündür.
-Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse miras bırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir. Ancak mirastan çıkarılan eş ise, muristen olmayan altsoyuna miras geçmez.
Görevli ve Yetkili Mahkeme: Ölenin son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesi
Mirasçılıktan çıkarılmış olan saklı pay sahibi iki şekilde çıkarılma tasarrufuna karşı istekte bulunabilir:
-Tenkis Davası: Çıkarılma nedeni belirtilmemişse ya da şüpheli ise tasarrufun iptali istenebilir. Dava kabul olursa mirasçılıktan çıkarılan mirasçıya tüm miras hakkı değil, sadece saklı pay miktarı verilir.
-İptal Davası Yoluyla İtiraz: Vasiyetnamenin şekil noksanı, vasiyetçinin iradesinin sakatlanmış olduğu gibi sebepler ileri sürerek iptalini isteyecektir.Dava kabul edildiğinde mirasçılıktan çıkarma tasarrufu iptal edildiği için çıkarılan davacının miras hakkının tamamına kavuşacaktır.
Kanıtlama araçları:
Çıkarma sebebi belirtilmeyen ölüme bağlı tasarrufla çıkarıldığı iddia edilen hallerde, aksini ispat yani çıkarma sebebinin varlığının ispatı bu durumdan yararlanacak olan mirasçıya veya vasiyet alacaklısına düşer.
Mirasın açıldığı zaman aciz belgesinin hükmünün kalmadığını ya da belgenin kapsadığı borcun tutarın kendine düşen miras payının yarısını aşmadığı ispatı davacıya düşmektedir.
Miras bırakanın, mirastan çıkardığı mirasçısını affetmesi ile çıkarma tasarrufu iptal edilecektir.
Hükmün Etkisi: Sebebin varlığı ispat edilmemişse ya da sebep hiç belirtilmemişse, tasarruf mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir.
Miras bırakanın vasiyetnamesi açıldığında belirli mal vasiyetinde bulunduğu görülürse, vasiyet alacaklısının mülkiyet isteminin kendi üzerine devri istemi hakkı doğmuş olur. Yani vasiyet alacaklısına vasiyet olunmuş mal kendiliğinden geçmez, istem gereklidir. Bu istem, varsa vasiyeti yerine getirme görevlisinden yoksa yasal veya atanmış mirasçılardan istenebilir. Mirası reddeden mirasçıdan istenmez.
Vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, miras bırakanın vasiyet ettiği mal üzerinde vasiyetiyle bağdaşmayan bir tasarrufta bulunması belirli mal bırakma vasiyetini ortadan kaldırmış olur.
Vasiyet alacaklısı olabilmenin koşulları nelerdir?
-vasiyet alacaklısı miras bırakanın ölümü anında sağ olmalıdır.
-vasiyet alacaklısının medeni haklardan istifade ehliyeti olmalıdır.
-vasiyet alacaklısının mirastan yoksun bırakılma sebebi olmamalıdır.
Davada Usul Hükümleri
Görevli Mahkeme: Asliye hukuk mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
Davacı-Davalı: Yararına mal vasiyet edilmiş kişi davacıdır. Davalı ise tenfiz memuru varsa o dur. Yoksa tüm yasal ve atanmış mirasçılardır. Eksik hasım gösterme bozma nedenidir.
Dava Zamanaşımı: Muacceliyet tarihinden itibaren 10 yıl. Vasiyetin açılıp tebliği ile süre başlar.
Belirli Bir Mal Bırakma, ölüme bağlı tasarruf ile bir kimseye malın mülkiyetinin veya intifa hakkının kazandırılmasına yönelik olabileceği gibi, edimin yerine getirilmesi, bir iradın bağlanmasının veya borçtan kurtarılmasının mirasçılar veya belirli mal bırakılanlara yükletilmesi suretiyle de olabilir.
Teslim borcu: Belirli mal, mirasın açılması anındaki haliyle teslim olunur. Tasarrufu yerine getiren belirli mala harcama yaptıysa vekaletsiz iş görme hükümlerine tabi olur.
Kanıtlama araçları Deliller: Ortada bir vasiyetname olmalıdır. Belirli mal vasiyetinden yararlanacak kişinin açıkça belirtilmiş olması gerekmektedir. Vasiyet olunan mal, miras açıldığında terekede yoksa kural olarak mirasçıların yerine getirme borcu ortadan kalkar.
3-) Ön Mirasçı, Art Mirasçı atanmasından Kaynaklanan Dava (TMK m.520-525)
Yedek Mirasçı Atanması: Belirli mal bırakma vasiyetlerinde eğer ki atanan mirasçı, miras bırakandan önce ölür veya mirası reddederse; onun yerine geçmek üzere bir veya daha çok kişi yedek mirasçı olarak onun yerine geçmek üzere atanabilir.
Art Mirasçı Atama: Belirli mal bırakma vasiyetlerinde Miras bırakan ölüme bağlı tasarrufla ön mirasçı atadığı kişiyi mirası art mirasçıya devretmekle yükümlü kılabilir. Aynı yükümlülük art mirasçıya yüklenemez.
Mirasın Art Mirasçıya Geçişi
Tasarrufta açıkça belirtilmediyse ön mirasçının ölümüyle miras art mirasçıya geçer. Vasiyetnamede belirtilen zaman ön mirasçının ölümü anında henüz gelmemiş ise, güvence gösterilerek ön mirasçının mirasçılarına geçer. Mirasın art mirasçıya geçme olanağı kalmadıysa miras ön mirasçıya ve onun mirasçılarına kesin bir şekilde kalır. Eğer ki, ön mirasçı malı elinden çıkarmış ise ve temlik alan iyi niyetli ise art mirasçının tazminat hakkı doğar. Elden çıkardığı mal yerine yeni mal alındıysa, yeni alınan mal eski mal yerine geçer ve art mirasçıya kalır. Ön mirasçı güvence göstermeden mirası temlik edemez. Taşınmazlarda güvence tapuya şerh ile de mümkündür. Tapu kütüğüne şerh verildiği anda artık üçüncü kişiler iyi niyet iddiasında bulunamaz. Art mirasçı, mirasın geçiş anından önce ölmüş ise miras artık ön mirasçıya ait olur. Ön mirasçı, miras bırakanın ölümünde sağ değilse veya mirastan yoksun kalmışsa ya da mirası reddetmiş ise, miras art mirasçıya geçer. Ön mirasçı ve art mirasçı arasında çıkacak uyuşmazlıklara TMK m.520-525 hükümleri uygulanır. Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi olup, yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Uyuşmazlıklarda delil olarak öncelikle vasiyetname içeriği incelenmelidir.
4-) Vasiyetnamenin İptali Davası (TMK m. 531-544, 557-558)
Yasal olarak üç şekilde vasiyetname düzenlenebilir. Bunlar; resmi, yazılı ve sözlü vasiyetnamedir. Eğer ki, vasiyetname yasada ön görülen şekilde düzenlenmemişse ya da düzenleyenin iradesi sakatlanmış ise iptali istenebilir. İptali mümkün olmazsa saklı payları zedelediği iddiasıyla tenkis davası açılabilir.
Vasiyetname Şekilleri
-Resmi Vasiyetname: Uygulamada noterler tarafından düzenleme şeklinde yapılacağı hükme bağlanmıştır. İki tanığın katılımıyla mümkün olur. Resmi vasiyetnameyi düzenleyen memur aslını saklamakla yükümlüdür.
-El Yazılı Vasiyetname: Vasiyetnamenin yapıldığı ay yıl gün gösterilerek baştan sona miras bırakan tarafından yazılıp imzalanması gerekmektedir. Vasiyetnameye sonradan yapılan eklemelerde de tarih belirtilmelidir ve imzalanmalıdır. Bu vasiyetname de saklanmak üzere, notere, sulh hakimine, yetkili memura bırakılabilir.
-Sözlü Vasiyetname: Olağanüstü halin varlığında tanıklar huzurunda son arzuların beyan edilmesidir. Bu zor durum ortadan kalktığı anda sözlü vasiyet kendiliğinden ortadan kalkmış olur. Tanıklar beyanları yazar ve imzalarlar. Durumu sulh veya asliye hakimine beyan ederler.
Vasiyetten Dönme : Yeni vasiyetname ile yok etme ile ve sonraki tasarruflar ile vasiyetten dönme mümkündür.
Farklı Tarihli Vasiyetnamelerin Ortaya Çıkması Hali: Eğer ki vasiyetnameler farklı konuları düzenliyorsa hepsi geçerlidir. İçerik olarak bağdaşmazsa sonraki vasiyet geçerli olur.
Hangi durumlarda Vasiyetnamenin İptali Davası açılabilir?
1-Vasiyetnamenin yapıldığı anda vasiyetçinin tasarruf yeteneğinin olmaması halinde
2-Vasiyetin bizzat miras bırakan tarafından değil vekaleten yapılmış olması halinde
3-Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu vasiyetname yapılmışsa
4- Tasarrufun içeriğinin, bağlandığı koşulların ve yüklemelerin hukuka aykırı olması halinde
5-Kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılması halinde.
Görevli Mahkeme: Asliye hukuk mahkemesi
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri
Vasiyetçi ölmeden vasiyetin iptali istenemez. Dava tarihinde mirasçılık sıfatının kazanılmış olması davacı için zorunludur. Davanın açılması hususunda hak düşürücü süreler mevcuttur. TMK m.559: davacı; tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren 1 yıl içinde iptal davasını açmalıdır. Her halde iyi niyetli davalılara karşı 10, kötü niyetli davalılara karşı 20 yıl içinde dava açılabilir.
5-) Miras sözleşmesinin Ortadan Kaldırılması Davası
Miras sözleşmesi, yeni bir sözleşme veya vasiyetname ya da sözleşmeden dönme ile ortadan kaldırılabilir. Mirasçı atama ya da belirli mal bırakılan kişi miras bırakandan önce ölmüşse miras sözleşmesi kendiliğinden ortadan kalkar. İptal davası, murisin sağlığında açılamaz.
Miras Sözleşmesinin Niteliği: Muris ile bir mirasçı veya 3. kişi arasında yapılan sözleşmedir. Murisin ölümünden önce ifası mümkün değildir.
Miras Sözleşmesinin Ortadan Kaldırılması
1-Her zaman kaldırma olanağı: Tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir.
2-Murisin Tek taraflı iradesi ile ortadan kaldırma: Miras sözleşmesinin yapılmasında sonra mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin, mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunduğu ortaya çıkarsa; miras bırakan tek taraflı olarak miras sözleşmesini ortadan kaldırabilir. Tek taraflı ortadan kaldırma vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birisiyle yapılabilir.
3-Miras Sözleşmesinde Dönme Yoluyla: Miras sözleşmesi gereğince sağlar arası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması halinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir.
4-Miras Bırakandan önce ölme durumunda kendiliğinden ortadan kalkma
Görevli Mahkeme: Asliye hukuk mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Ölenin son yerleşim yeri mahkemesidir.
6-) Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali Davası (TMK m.557-559)
Türk Medeni Kanunu m.505 uyarınca miras bırakan saklı payları zedelememek koşuluyla sağlığında malları üzerinde tasarruf yetkisi vardır. Miras bırakan iki şekilde ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bunlar vasiyetname ve miras sözleşmesidir. Söz konusu tasarruftan olumsuz etkilenen mirasçılar iptal davası açabilirler.
Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali Davasının Sebepleri
Türk Medeni Kanunu’nun 557. Maddesinde ölüme bağlı tasarrufun iptal nedenleri sayılmıştır.
1) Tasarruf miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı sırada yapılmışsa:
2) Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılışsa: Miras bırakanın iradesi sakatlandığında yapılan ölüme bağlı tasarruflar geçersiz sayılır ancak, miras bırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma ya da zorlamanın etkisinden kurtulduğu andan itibaren 1 yıl içerisinde tasarrufundan dönmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır.
3) Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırı ise:
4) Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa:
Kanunda sınırlı sayı ilkesi ile sıralanmış olan iptal sebeplerinden birinin ve ya birkaçının dayanak olarak iddiaya konu edilmesi mümkündür. Kanunda yazılı sebepler dışında başka bir sebebe dayanılarak ölüme bağlı tasarruf işlemi iptal edilemez.
Davada Usul Hükümleri
Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
Davacı-Davalı: İptal davası, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir. (TMK m.558) Atanmış mirasçıların da dava açmada menfaati bulunmaktadır. Mirastan yoksun bırakılan kişi çıkarma tasarrufu ortadan kalkmadıkça iptal davasını açamaz. Keza mirası reddedenin de iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Terekeyi tasfiye ile görevli kişiler de iptal davası açamaz. Murisin sağlığında iptal davası açılamaz. Ölüme bağlı tasarruftan yarar sağlayan kişilere karşı dava açılır.
Tenkis davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyecek şekilde ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmalarının yasal sınıra çekilmesini amaçlayan yenilik doğurucu davalardandır. Şahsi nitelikte bir dava olduğu için sadece temlikten yararlanana karşı ileri sürülebilir.
Tenkis, davacının saklı payı tamamlanıncaya kadar; önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Bu yeterli olmazsa yeni tarihli olandan eski tarihli olana doğru geriye gidilerek ölüme bağlı olmayan kazandırmalardan yapılır.
Bölünmez mal vasiyeti tenkise tabi olursa, vasiyet alacaklısının tercih hakkı vardır. Vasiyet alacaklısı dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın kendisinde kalmasını, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir. (m.564)
Ölüme bağlı tasarruflar vasiyetname ve miras sözleşmesidir. Miras sözleşmesi de karşılıklı ya da karşılıksız olabilir. Karşılıksız miras sözleşmeleri tenkise konu olurken karşılıklı miras sözleşmeleri tenkise konu olmamaktadır. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yaralı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar en son sırada tenkis edilir.
Sağlar arası karşılıksız kazandırmalar da ölüme bağlı kazandırmalar gibi tenkise tabidir. Kanunda sınırlı sayıda tenkise tabi olan sağlar arası kazandırmalar sayılmıştır:
· Miras bırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlar arası kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla alt soya mal varlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi
· Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar,
· Miras bırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümden önceki 1 yıl içinde adet üzerine verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar,
· Miras bırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar.
Görevli Mahkeme: Asliye hukuk mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
7-) Mirasta Tenkis (İndirim) Davası (TMK m.560-571)
Tenkis davası, miras bırakanın saklı payları zedeleyecek şekilde ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmalarının yasal sınıra çekilmesini amaçlayan yenilik doğurucu davalardandır. Şahsi nitelikte bir dava olduğu için sadece temlikten yararlanana karşı ileri sürülebilir.
Tenkis, davacının saklı payı tamamlanıncaya kadar; önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Bu yeterli olmazsa yeni tarihli olandan eski tarihli olana doğru geriye gidilerek ölüme bağlı olmayan kazandırmalardan yapılır.
Bölünmez mal vasiyeti tenkise tabi olursa, vasiyet alacaklısının tercih hakkı vardır. Vasiyet alacaklısı dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın kendisinde kalmasını, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir. (m.564)
Ölüme bağlı tasarruflar vasiyetname ve miras sözleşmesidir. Miras sözleşmesi de karşılıklı ya da karşılıksız olabilir. Karşılıksız miras sözleşmeleri tenkise konu olurken karşılıklı miras sözleşmeleri tenkise konu olmamaktadır. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yaralı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar en son sırada tenkis edilir.
Sağlar arası karşılıksız kazandırmalar da ölüme bağlı kazandırmalar gibi tenkise tabidir. Kanunda sınırlı sayıda tenkise tabi olan sağlar arası kazandırmalar sayılmıştır:
· Miras bırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlar arası kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla alt soya mal varlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi
· Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar,
· Miras bırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümden önceki 1 yıl içinde adet üzerine verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar,
· Miras bırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar.
Görevli Mahkeme: Asliye hukuk mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
8-)Miras sözleşmesinden Doğan Davalar (TMK m.572-574)
Miras Bırakanın Sağlığında Mallarını Vermesi Durumu
Miras bırakan, sağlığında bir miras sözleşmesiyle tüm malvarlığını atadığı mirasçıya devretmişse, bu mirasçı resmi defter düzenlenmesini isteyebilir. Bu kural belirli mal vasiyet edilenleri kapsama almaz. Miras bırakan malvarlığının tamamını devretmemiş ya da devirden sonra yeni mal edinmişse; aksine bir düzenleme olmadıkça miras sözleşmesi sağlıkta devredilen malları kapsar. Aksine bir kural olmadıkça, miras sözleşmesinden doğan hak ve borçlar atanmış mirasçıların mirasçılarına geçer.
Mirastan Feragat Durumunda Tenkis İstemi
Miras bırakan, mirastan feragat eden mirasçıya, sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan edimlerde bulunmuşsa, diğer mirasçılar, mirastan feragat edenin saklı pay miktarını aşan kısımların tenkisini isteyebilirler. Mirastan feragat eden davalının seçimlik hakkı bulunmaktadır. İsterse kazandırmanın tamamını geri vererek diğer mirasçılarla paylaşıma katılır. Dilerse, davada belirlenen saklı payı aşan kısmı geri verir ve geri kalanını alıkoyar.
Mirastan feragat sözleşmesi tek taraflı ve karşılıklı, ivazlı veya ivazsız şeklinde yapılabilir.
Mirastan feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybettiği için kural olarak tereke borçlarından sorumlu değildir. Ancak, mirasın açıldığı anda tereke borcu karşılamıyor ve mirasçılarda ödemiyorsa, feragat eden ve mirasçıları, miras bırakanın ölümünden önceki 5 yıl içinde kendisinden almış oldukları karşılıktan, mirasın açılması anındaki zenginleşmeleri tutarında sorumludurlar.
Miras Sözleşmeleri
Olumlu Miras Sözleşmesi: Miras bırakanın sözleşmeyle mirasını veya belirli malını sözleşme yaptığı kimseye bırakma yükümlülüğü altına girmesidir. Miras bırakan sözleşme sonrası da malvarlığında serbestçe tasarruf edebilir ancak miras sözleşmesindeki yükümlülük ile bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflarına veya bağışlamalarına itiraz edebilir. Bu sözleşme ile miras bırakanı sağ iken edaya zorlamak mümkün değildir.
Mirastan Feragat Sözleşmesi (Olumsuz Miras Sözleşmesi): Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, aksi öngörülmedikçe feragat edenin alt soyu için de sonuç doğurur. Mirastan feragat sözleşmesi belli bir kişi lehine yapılmış ve o kişi mirasçı olamamışsa, feragat sözleşmesi hükümden düşer. Belli bir kişi lehine yapılmamışsa, en yakın ortak kökün alt soyu lehine yapılmış sayılır.
Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi
9-) Mirastan Yoksunluğun Tespiti Davası (TMK m.578-579)
Mirastan yoksunluk ile mirastan çıkarılma birbirinden farklıdır. Mirastan çıkarılma ölüme bağlı tasarrufla yapıldığı halde, mirastan yoksunluk yasadan doğmaktadır. Mirastan çıkarılma sebepleri yasada örneklem yoluyla gösterilmişken, mirastan yoksunluk nedenleri sayılmıştır. Mirastan yoksunluk sadece murise karşı yapılan fiillerle olurken mirastan çıkarma murisin ailesine ve yakınlarına karşı yapılan fiilleri de kapsar. Mirastan çıkarılma, saklı paylı mirasçılar için cezai veya koruyucu vasıflı bir tasarruf iken, mirastan yoksunluk, yalnız saklı paylı mirasçılar değil tüm yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar ile lehlerine vasiyet yapılan kişiler hakkında uygulanır. Benzer yanları ise, her ikisinde de miras hakkından yoksun kalınır. Her ikisi de kişisel olup, altsoyları tasarruflardan etkilenmez.
Mirastan Yoksunluk Sebepleri
· Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler
·Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler
·Miras bırakanın ölüme bağlı tasarruf yapmasını veya tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlayanlar ve engelleyenler
·Miras bırakanın yeniden yapamayacağı ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıranlar veya bozanlar
Mirastan Yoksunluğun Sonuçları
Mirastan yoksun olan kişi mirasçı olamaz. Ölüme bağlı tasarrufla herhangi bir hak isteminde bulunamaz. Fiil kime karşı işlenmişse sadece o kişinin mirasından yoksunluk söz konusu olur.
Mirastan yoksun olanın altsoyu, miras bırakandan önce ölmüş kimsenin altsoyu gibidir. Mirastan yoksunluk geçmişe etkilidir, kendiliğinden hukuksal sonuç doğurur.
Davada Usul Hükümleri
Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme: Miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
10-) Muris ve Mirasçının Gaipliğinden Doğan Davalar (TMK m.32-35,584-588)
Gaiplik Kararı: Ölüm tehlikesi içine kaybolan birisinin 1 yıl boyunca bulunamaması ya da en az 5 yıl boyunca kişiden haber alınamaması halinde, hakları bu ölüme bağlı olanlar gaiplik isteminde bulunabilirler.
Gaibin Mirasının Geçişi
Hakkında gaiplik kararı verilmiş kişinin mirasında hak sahibi olanlar, tereke mallarını teslim almadan önce ileride ortaya çıkabilecek hak sahiplerine veya gaibe geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadırlar.
Gaip ortaya çıkarsa veya Üstün hak sahibi olanlar sıfatlarını ispat ederlerse, tereke mallarını almış olanlar zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlüdürler. Gaibe geri verme yükümlülüğü zaman aşımına tabi değilken, üstün hak sahiplerine geri verme yükümlülüğü miras sebebiyle istihkak davasına ilişkin zamanaşımı süresine tabidir. Bu durumda TMK m.639 hükmü uygulanır.
Hazinenin İstemi ile Gaiplik Kararı: Sağ olup olmadığı bilinemeyen kimsenin malvarlığı veya ona düşen miras payı 10 yıl resmen yönetilirse ya da kimsenin 100 yaşını dolduracağı süre geçerse, hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir. Hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa ve aksine hüküm yoksa gaibin mirası devlete geçer. Devlet de gaibin mirasını alanlar gibi gaibin varlığı halinde ona, üstün hak sahiplerinin varlığı halinde onlara geri vermekle yükümlüdür.
Kayıt Maliki İle Murisin Aynı Kişi Olduğunun Tespiti İsteği
Muris bilgileri ile murisin tapu kayıt bilgilerinin örtüşmediği hallerde murisin tapu kaydındaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davası açılması gerekmektedir. Çekişmesiz işlerden olup görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
Görevli Mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme: Aksine bir hüküm bulunmadıkça çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir.
Mayıs,2017
Miras Hukukundan kaynaklanan davalar hakkında daha detaylı bilgi için hukuk büromuz ile iletişime geçiniz.