Bu zamana kadar sadece insanlar diğerleriyle işbirliği yapmasıyla anıldı. Diğer primatların birbirleriyle rekabet içinde olmayı tercih ettikleri düşünülüyordu. Fakat şimdi aksine şempanzelerin de ortak bir şeyi yapma eğiliminde oldukları görülüyor.
”Bana yardım et, sonra ben de sana yardım edeyim. Bugün olmasa belki yarın ya da ne zaman ihtiyaç duyarsan.”
Her insan çoçuk yaşıyla birlikte yardımlaşmanın bu temel düşünce biçimini öğrenir. Bilim insanları bu yardımlaşma isteğinin fazlasıyla insansı olduğunu varsaydılar.
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS)’ da yayınlanan bir çalışma, insan dışındaki diğer primatlarda da yardımlaşmaya önem verildiğini gösteriyor. Şempanzeler birbiriyle rekabet etmenin aksine işbirliği yapıyorlar. Bilim insanlarının bu gözlemi, yardımlaşmanın insana özgü bir olgu olduğu varsayımının tersini söylüyor.
Meyve mücadelesi
Atlanta’daki Emory Üniversitesi’nde ve ayrıca Buffalo’daki Canisius Kolleg’de eğitim veren bilim insanı Malini Suchak, ya yardımlaşmayla ya da rekabetçi davranışlarla, yiyecek olarak verilen ödülleri elde edebilecek olan 11 şempanze seçti.
Meyveyi elde etmek için iki ya da üç primat birlikte bir düzeneği çekmek zorundaydılar. Araştırmaya göre, şempanzeler görev için kendi partnerlerini seçebiliyorlardı. Ama aynı zamanda ödüle ulaşmaya yönelik, bir şempanzenin diğerini kovalaması veya meyveyi çalmak gibi rekabete dayalı hareketlerde de bulunabiliyorlardı.
Grupların üyeleri tümüyle 94 deneme saati de dahil olmak üzere 3565 defa birbirleriyle yardımlaştılar. Buna karşılık 600 kere rekabete dayalı hareketler gösterdiler. Şempanzeler arasında yardımlaşma rekabetten beş kat daha uygun bulundu. Böylelikle görevler için doğru partnerleri seçtiler ve rekabetçi maymunları cezalandırdılar, dolayısıyla da şempanze grupları kendi aralarındaki rekabeti azalttılar.
Akıllı şempanze iş birliği yapıyor
Suchak, ”Literatüdeki önceki önermeler insansı yardımlaşmayı büyük bir anormallik, aykırılık olarak ve de şempanzeleri karşılıklı etkileşimin rekabet yönünü tercih eden hayvanlar olarak tanımlıyorlar.” diye açıklıyor. ”Şempanzelerin rekabetten kaçınmada ve yardımlaşmayı uygun görmede oldukça iyi oldukları gün yüzüne çıkıyor.” diye ekliyor. İnsanlarda ve şempanzelerde, yardımlaşma ve çekişme arasındaki oran benzer.
Primat grupları, 20 yılı aşkın süredir birlikte yaşayan 10 dişi ve bir erkekten oluşuyordu. Yalnızca bir şempanze ortalama olarak diğerleriyle yardımlaşmak yerine rekabet etti. 48 yaşındaki neredeyse kör bir dişi olan Mai. 15 şempanzeden oluşan diğer bir grup da test edildi.
Güvene dayalı
Araştırmanın sonuçları bugüne kadarki çalışmaların aksine, şempanzelerin çevrelerindekilerle yardımlaştıklarını, rekabeti minimuma indirdiklerini ve de dayanışmayı hedef almaya uygun olduklarını gösteriyor.
Son olarak şempanzelerin sosyal davranışları Leipzigli bilim insanları tarafından da araştırıldı. Kenya’daki 15 primatın gözlemlenmesi sonucu, şempanzeler arasındaki
arkadaşlığın kesin olarak tıpkı insanlarda olduğu gibi güvenle ilişkili olduğu bildirildi.
Kaynak: welt.de