Shaun O Connor
Kendinizi dünyadan kopuk hissediyorsanız, depersonalizasyon yaşıyor olabilirsiniz. Emin olun ki, iyileşmenin yolları vardır.
Çoğu insan, çoğu zaman, ikinci kez düşünmeden gerçeklikte gezinir. Hayatlarımız boyunca bir akış ve bütünleşme duygusuyla hareket ederiz. Felsefe ve varoluşçuluğun büyük soruları, genellikle hayatın günlük dikkat dağıtıcılarından uzak, içe dönük anlar için bırakılır.
Ama ya tüm bunlar tepetaklak olduysa ve hayat sürekli bir parçalanma, gerçeklikten kopma, varlığınızı sorgulama duygusuysa? Herhangi bir zamanda, bu, duyarsızlaşma bozukluğu olarak da bilinen, nüfusun yüzde 2'ye kadarı için (Almanya'dan alınan epidemiyolojik verilere göre) süregelen ve istenmeyen gerçek dışılık duygularıyla yaşanan günlük deneyimdir.
Anlık duyarsızlaşma deneyimi, gerçek dışılık hissi, benlikten kopma hissi olarak tanımlanır. Yakından ilişkili ancak daha az kullanılan bir terim, dünyanın gerçek olmadığı anlamına gelen derealizasyondur. Duyarsızlaşma genellikle 'bir rüyada' veya 'gerçekten orada değil' gibi hissetmek olarak tanımlanır. Aslında bu tür duyguları yaşamak o kadar da nadir değildir: İnsanların yüzde 75'e kadarı bunu hayatlarında en az bir kez yaşayacaktır, ancak çoğu için duyumlar geçici olacaktır. Şiddetli bir şekilde jetlag veya uykusuzluk yaşadıysanız, geçici duyarsızlaşma yaşamanız için büyük bir olasılık vardır.
Psikologlar, gerçek dışılık duygularının beyin tarafından psikolojik travmaya karşı koruyucu bir mekanizma olarak kullanıldığını öne sürdüler; bu, şiddet veya felaket gibi travmatik olayların ardından rüya benzeri kopma duygularının neden bu kadar sık bildirildiğini açıklar. Bunu zihin için bir hava yastığı gibi düşünebilirsiniz. Çoğunlukla, bu duygular, onlara neden olan endişe veya algılanan travma ile birlikte kaybolur.
Daha nadiren, University College London'dan nöropsikiyatrist Anthony David ve meslektaşları tarafından geliştirilen bir teoriye göre, bu koruyucu gerçek dışılık duyguları yanlış bir şekilde tehlikeli olarak yorumlandığında (örneğin, çıldırmakla ilgili endişeleri kışkırtmak), onlara neden olan kaygıyla birlikte bir geri bildirim döngüsü oluşturabilirler. Depersonalizasyon daha sonra tetikleyici olaydan çok daha uzun süre devam edebilir ve şu anda psikiyatri tarafından dissosiyatif kimlik bozukluğu ve dissosiyatif amnezi ile birlikte birkaç "ayrışma durumundan" biri olarak sınıflandırılır ve duyarsızlaşma bozukluğu (DB) haline gelebilir (son ikisinin DB'den çok farklı ve DB'den daha şiddetli olduğunu; onlar da kopma duygularını içerseler de, diğer bakımlardan deneyimsel ve semptomatik olarak çok farklı olduklarını anlamak önemlidir).
David, "İnsanların yüzde 70 ila 80'i geri dönüp hayatlarına baktıklarında duyarsızlaşma hissettiklerini söyleyecektir" diyor. 'Bu genellikle bir stres veya yorgunluk noktasıydı… bu yüzden normal bir tepki olarak değerlendirebilirsiniz. Ancak bunu ‘’beynim gitti” veya ‘’Sonsuza kadar böyle olacağım” gibi yorumlamaya başlarsanız, bu, durumu devam ettiren bir kaygı döngüsünü besler.'
Duyarsızlaşmanın fizyolojik nedenleri ve bağlantıları tam olarak anlaşılamamıştır. Bununla birlikte, duyarsızlaşma bozukluğu teşhisi konan kişilerin beyin taramaları, kontrol grubundakilere kıyasla, duygusal resimlere tepki olarak veya duygusal kelimeleri ezberlerken, beynin duyguları işlemeyle ilgili bölümlerinde (amigdala ve hipokampüs dahil) azalmış aktivite gösterdiklerini bulmuştur. Evrimsel açıdan, bu duygusal köreltme, ölümcül tehlikeyle bağlantılı felç edici terörü bastırdığı için ölüm kalım durumlarında yararlı olmuş olabilir. Fakat, bu körelme kronik hale geldiğinde, duyarsızlaşma bozukluğu ile ilişkili kopma ve gerçek dışılık sorunlarına katkıda bulunabilir.
İlk elden kronik duyarsızlaşma duygularını yaşadım. 2005'te, beni birdenbire vuran büyük bir panik atak geçirmemden sonra başladı. Birdenbire etrafımdaki dünyayla bağlantımın koptuğu hissine kapıldım, sanki gerçekle arama bir cam kaymış gibiydi. Korkunçtu. Panik atağımın yatışmasına rağmen, kalıcı bir kaygıyla kaldım ve daha sonra iki yıl sürecek olan duyarsızlaşma bozukluğu teşhisi kondu.
Panik ataklar ve birikmiş stres, travmanın yanı sıra duyarsızlaşma bozukluğunun yaygın tetikleyicileri olarak bilinir. Aslında, genellikle nispeten sıradan durumlardan (örneğin, kalabalık bir otobüste veya dükkanda olmak) kaynaklanan tekrarlayan panik ataklarından muzdarip insanların yaklaşık yüzde 30'u, atak sırasında duyarsızlaştığını bildirecektir. Onlar için duyarsızlaşma duyguları panikle birlikte gelir ve gider. Daha nadiren, panik geçtikten sonra bile gerçek dışı hisler devam eder.
Stres durumunda, ciddi bir motor kazasının ardından ortaya çıkabilecek aynı ezici kopuş duygusu, keder, boşanma veya iş kaybı gibi zorlu yaşam olaylarına eşlik eden stres tarafından da tetiklenebilir.
Duyarsızlaşmanın bir başka yaygın nedeni de eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımıdır. Uyuşturucular genellikle zevkli duyumlar sağlarken, kötü bir uyuşturucu deneyimi son derece korkutucu olabilir. 'Ölme' veya 'çıldırma' korkuları beyin tarafından büyük bir travmatik olay olarak yorumlanabilir ve koruyucu duyarsızlaşma mekanizmasını tetikleyebilir.
Kendi duyarsızlaşma deneyimime dönüp baktığımda, daha sonra panik atağın birdenbire ortaya çıkmamış olabileceğini fark ettim. Endişeli düşünmeye eğilimliydim, kendimi çok eleştirdim. Ve en önemlisi, birkaç hafta önce güçlü esrarla çok korkutucu bir deneyim yaşamıştım ve bu beni çok sarsmıştı.
Aslında, duyarsızlaşma bozukluğu genellikle tek bir kötü uyuşturucu deneyimiyle de tetiklenebilir. Durumu inceleyen bir filozof ve bilişsel bilim adamı olan Anna Ciaunica, “Esrar duyarsızlaşmanın başlangıcı ile bağlantılı olabilir” diyor. Özellikle gençler arasında bir sorun. 'Gençken, çok fazla stresin var. Sınavların var, evden taşınmak istiyorsun. Potansiyel olarak, halledilmesi gereken çok fazla tetikleyiciniz var. Ve biliyoruz ki, o yaşta beyin hala gelişiyor” diyor. Gelişmekte olan beyin güçlü, yüksek THC'li (ana psikoaktif bileşik olan yüksek seviyelerde tetrahidrokanabinol içeren) otla karşılaştığında, deneyim bunaltıcı olabilir, panik atakları ve duyarsızlaşmayı tetikleyebilir. Uyuşturucu deneyiminden sonra depersonalizasyon duyguları devam ederse, genellikle kişinin uyuşturucu sisteminden çıktıktan sonra bile 'hala kafasının güzel' olduğu gibi yanlış bir sonuca yol açabilir.
David, "Belki de insanların yüzde 20'si duyarsızlaşmanın uyuşturucu kullanımından, en yaygın olarak esrardan başladığını söyleyecektir" diyor. 'Ve sık sık “Uzun zamandır esrar kullandım, her zaman iyi oldu ve sonra bir kez oldu ve gideceğini düşündüm, ama sadece benimle kaldı.'' hikayesini duyarsınız.’
Anlık duyarsızlaşmanın nedeni ne olursa olsun, günlük yaşamınız boyunca gerçek dışılık duyguları ortaya çıktığında, benim gibi, duyarsızlaşma bozukluğu teşhisi konabilir. Hayatımın bu dönemini inanılmaz derecede sıkıntılı buldum ve teşhis konmuş başkaları bana bunun kendileri için de aynı olduğunu söylediler. Gerçek bir varoluşsal kriz gibi hissettirdi. Delirme korkum, bilinç, gerçekliğin doğası ve solipsizm hakkındaki müdahaleci düşünceler gibi neredeyse sabitti. Farklı zamanlarda öldüğümü, komada olduğumu, rüya gördüğümü ve uyanamadığımı düşünürdüm.
David, “Aklını kaybetme korkusu çok yaygındır ve kişiyi daha da endişeli ve korkulu hale getiren bir kısır döngüye yol açabilir” diyor. 'Sürekli kendini kontrol edersin, aynaya bakıp deliriyor muyum, insanlara "Sence iyi miyim?" diye sorarsın. – ve dışarıdaki gözlemciye göre gayet iyi görünüyorsundur.'
Bu Kılavuz için uzmanlara danıştım ve en son ruh sağlığı tavsiyelerinden ve kendi deneyimlerimden yararlanarak gerçek dışılık veya duyarsızlaşma duygularıyla, özellikle de kaygı ve kötü uyuşturucu deneyimlerinden kaynaklanan duygularla nasıl başa çıkılacağına dair bazı temel pratik adımlar oluşturdum. Gerçek dışılık duyguları aynı zamanda sarsıntı, kafa yaralanmaları gibi fiziksel hastalık ve yaralanmalar ve Meniere hastalığı ve şakak lobu epilepsisi gibi durumlardan kaynaklanarak geçici biçimde tetiklenebilir fakat ben burada bu koşullarla ilgilenmiyorum. Bu Kılavuzun yardımcı olacağını ummakla birlikte, profesyonel tıbbi tavsiyenin yerini tutamaz. British Medical Journal'dan alınan bu bilgi sayfası, daha fazla tıbbi bilgi için mükemmel bir kaynaktır. Devam eden endişeleriniz veya sorunlarınız varsa, doktorunuza danışmanızı şiddetle tavsiye ederim.
Gerçek dışılık duygularının devam etmesinin ana nedenlerinden biri, gerçekte ne olduklarının yanlış anlaşılmasıdır. Kalp çarpıntılarının sıklıkla kalp krizi olarak yanlış yorumlanması gibi, kaygıyla ortaya çıkan gerçek dışılık duyguları da ‘delirmek’ olarak yorumlanabilir ve duyarsızlaşma ile buna neden olan kaygı arasında bir geri bildirim döngüsü oluşur. Duyguları savaş ya da kaç tepkisinin normal ve zararsız bir parçası olarak kabul etmek, bu geri bildirim döngüsünü durdurmanıza ve duyguların doğal olarak kaybolmasına izin vermenize yardımcı olabilir. İyi haber şu ki, geçici biçiminde, duyarsızlaşma tuhaf, ancak yalnızca anlık bir duyumdur.
Ciaunica, "Kendinizle bağlantınızı kaybettiğinizi ve kontrolü kaybettiğinizi hissetseniz bile, bu kontrolü kaybedenin yine de siz olduğunuzu hatırlamak önemlidir" diyor. 'Ve bu iyi çünkü hala bunu yapmak için özgürlüğe ve güce sahip olduğunuz anlamına geliyor. Ve sadece bir refleks mekanizmasına bağlı değilsiniz. Sen özgürsün.'
Kronik biçiminde duyarsızlaşma son derece tuhaf ve korkutucu bir deneyimdir. Teşhisi konan insanlar, bunu şöyle bir duygu olarak tanımladılar:
• dünyayı bir cam bölmenin arkasından görüyorlar;
• kafaları pamuk yünü ile dolu
• bir rüyada sıkışıp kalmışlar;
• onlar veya çevrelerindeki insanlar gerçek değiller veya 'robot' gibiler;
• zaman algıları değişir;
• vizyonları 'kapalıdır' veya 'değişmiştir'; veya
• zaman değişmiştir veya hızlanmıştır.
• Ayrıca bunları deneyimlemek çok yaygındır:
• araya giren varoluşsal ve felsefi düşünceler;
• duygusal uyuşukluk;
• 'boş bir zihin' veya hiçbir düşünceye sahip olmama hissi; veya hafıza sorunları.
Haftalar veya aylar boyunca bu tür hisler yaşıyorsanız, profesyonel destek aramanızı tavsiye ederim.
Bir kişi psikoz yaşadığında, genellikle semptomlarına ilişkin içgörüden yoksun olur - yani, halüsinasyonlarının veya paranoid sanrılarının kelimenin tam anlamıyla gerçek olduğuna inanırlar. Buna karşın duyarsızlaşma ile insanlar gerçekte neler olduğuna dair daha fazla içgörü ve farkındalığa sahiptir. Örneğin, duyarsızlaşma yaşıyorsanız, belirtilerinizi "sanki" ifadesiyle tanımlayabilirsiniz, örneğin:
• 'Sanki bir rüyada sıkışıp kalmışım gibi geliyor.'
• 'Sanki zaman hızlanıyor.'
'Etrafımdaki insanlar sanki robotmuş gibi geliyor.'
Bu düşünceler ve duygular korkutucu olsa da, düşüncelerinizin "sanki" doğasının "gerçeklik testinizin" bozulmadan kaldığını gösterdiğini ve bunun iyi bir işaret olduğunu hatırlamak önemlidir.
'Kişi hala "sadece hissettiğim şey bu" diyebilecek nesnelliğe sahiptir. Aslında öyle değil ama böyle hissettiriyor diyor David. 'Deneyimin tuhaflığının rasyonel farkındalığı, deneyimin korkusuna katkıda bulunabilir. Ama aslında, bu farkındalık olumlu bir şeydir ve yaşadığınız şeyin diğer koşullar kadar şiddetli olmadığının bir işaretidir.'
Gerçeklik kontrolünü durdurmayı zor bulursanız, sorun daha ciddi hale gelir. Duyarsızlaşma bozukluğu teşhisi konan bir kişi, sonunda 'boş bir zihne' sahip olduğu sonucuna varabilir. Genellikle görsel kar, uçuşan cisimler ve izleyiciler gibi görsel belirtiler bildirirler. Bunlar, savaş ya da kaç tepkisinin etkilerine atfedilebilse de (genişlemiş göz bebekleri, ışık hassasiyeti), hasta genellikle bunun “delirmenin” bir parçası olduğunu düşünerek dumura uğrayacaktır.
Risk, semptomlardan bunalmış hissetmeniz ve günlük aktivitelere veya sosyalleşmeye katılamamanız veya bunlardan zevk alamamanızdır. David, "Sürekli kontrol bir sorun haline geliyor" diyor. ' "Bunu gerçekten hissediyor muyum? Önümdekiler gerçekten benim ellerim mi?” … gibi düşünceler işleri daha da kötüleştiren bir ruminasyon ve meşguliyet kaynağı olabilir. Ve çoğu zaman olan şey, insanların kendilerini çok fazla bilinçlendirmeleri ve sosyal durumlardan kaçınmalarıdır, bu da elbette sizi daha da izole hissettirir.' Yine, sorunlarınız bu seviyeye yükseldiyse, bir tıp uzmanına danışmanızı tavsiye ederim.
Tüm müdahaleci düşüncelerde olduğu gibi, gerçek dışı duygularınızı uzaklaştırmaya çalışmak için güçlü bir istek yaşayabilirsiniz. Ne yazık ki, bunu yaparsanız, 1994 yılında psikolog Daniel Wegner'in "ironik süreç" olarak adlandırdığı ve belirli düşünceleri bastırma girişimlerinin aslında onların aklınıza gelmesini daha olası hale getirdiği bir fenomenle karşılaşmanız muhtemeldir.
Kendinize bu görevi vermeye çalışın: bir kutup ayısını düşünmeyin ve lanet şeyin her dakika aklınıza geldiğini göreceksiniz.
- Fyodor Dostoyevski'nin "Yaz İzlenimleri Üzerine Kış Notları" (1863) adlı makalesinden
Düşünceleri ve duyguları uzaklaştırmaya çalışırken, istemeden onları kabul ediyor ve güçlendiriyorsunuz. Kafanıza can sıkıcı bir şarkının takılması gibi; şarkıyı olumlu ya da olumsuz olarak düşünmek boşunadır. Bunun yerine, ondan tamamen uzaklaşmalısınız, klasik çözüm sadece diğer müzikleri dinlemektir. Çok geçmeden fark ettiğiniz şey, şarkının kafanıza takılmasının tek nedeninin, şarkının kafanıza takılmasından endişe duymanız olacaktır.
Aynı anlamda, dikkatinizi duyarsızlaşma düşüncelerinden nazikçe uzaklaştırmak, onları zararsız olarak kavramsallaştırmanıza ve doğal olarak kaybolmalarına izin vermenize yardımcı olabilir. Duyarsızlaşma yaşayan insanların büyük çoğunluğu için duyguların kısa olduğunu ve doğal olarak kaybolduğunu unutmayın. Daha sonra bu deneyimi 'hayal gibi hissetmekten biraz daha fazlası olarak hatırlayabilirler.
Dikkatinizi diğer faaliyetlere yönlendirme süreci, duyarsızlaşmanın ne kadar süredir mevcut olduğuna bakılmaksızın etkilidir. Düşünceler acil ve rahatsız edici görünebilir, ancak konuşma, okuma, iş, radyo, doğa, öğrenme gibi basit bir şekilde onlardan uzaklaşmak dış dünyaya ("topraklama" olarak bilinir) odaklanma eylemi çok etkili olabilir. Kendi duyarsızlaşmamı azaltmak için en etkili bulduğum bazı temellendirme teknikleri:
• Ses ve görüntü
Çevrenizdeki ilgi çekici uyaranlara odaklanın. En sevdiğiniz televizyon dizisini izleyin. Bulmaca ve sudoku gibi bulmacalar yapın. Bir kitap okuyorsanız, yüksek sesle okuyun. Rahatlatıcı, dikkat dağıtıcı veya ilham verici bulduğunuz belirli resimleriniz veya videolarınız olabilir. Ben taşınabilir bir oyun cihazım olduğundan ve telefonuma çok sayıda podcast ve müzik yüklediğimden emin oldum.
• Nefes almak
Sadece nefesinizin farkında olmak, kaygı düzeylerini ve duyarsızlaşma da dahil olmak üzere semptomlarını azaltmada harika bir araç olabilir. Anksiyete sırasında kendinizi topraklamak için çeşitli nefes alma teknikleri vardır, ancak hatırlaması kolay bir yöntem, yalnızca altı saniye boyunca nefes alıp aynı şekilde 6 saniye boyunca nefes vermektir. Acele etmeyin, mümkünse 10 dakikaya kadar buna devam edin ve umarım sakinleştirici bulacaksınız.
• Öğrenme
Çok yararlı bulduğum bir teknik, yeni bir beceri öğrenmeye odaklanmaktı. Bu yeni bir dil, gitardaki bir şarkı veya ilginç ve eğlenceli bulduğunuz herhangi bir şey olabilir. Aktif olarak öğrenirken, pasif bir şekilde bir şeyi izliyor olmanızdan daha da fazla dahil olursunuz. Yeni bir beceri öğrenmeye dahil olan odaklanma ve konsantrasyon, topraklanmış kalmanın mükemmel bir yoludur.
Benim için iyi bir egzersiz rutini, duyarsızlaşmadan kurtulmanın hayati bir parçasıydı. Spor salonuna gitmek başta stresli geliyordu; yoğun kaygı ve gerçek dışılık duygularının ortasında, parlak bir şekilde aydınlatılmış, yoğun bir spor kulübüne gitmek yapmak istediğim son şeydi. Ama ondan kazandığım hem fiziksel hem de zihinsel rutin ve güç çok faydalı oldu.
Egzersiz endorfin salgılar ve güçlü bir başarı duygusu yaratır. Aynı zamanda sosyalleşmeye de teşvik eder ve tek başına çevrenizdeki değişiklik olumsuz düşünce kalıplarını kırmaya yardımcı olabilir.
Mümkünse günde en az 15-30 dakika egzersiz yaparak başlayın. İdeal olarak, koşu veya bisiklete binme gibi bu açık hava kardiyovasküler egzersizlerinden bazılarını yapın. Bu aynı zamanda sizi yormaya ve sağlıklı uyku düzenini korumaya yardımcı olacaktır. Ardından, elinizden geldiğince daha yoğun bir egzersiz düzeni oluşturmaya başlayın ve mümkünse bir spor salonuna kaydolun.
Bahsettiğim adımlar, ortaya çıktıklarında gerçek olmayan duygularla başa çıkmanıza yardımcı olacağını umarlar, ancak bu tür duyguların ortaya çıkma olasılığını azaltmak için yaşam tarzınıza hitap etmek de mantıklıdır. Bu nedenle, en azından tamamen iyileşene kadar aşağıdakilerden kaçınmanızı öneririm:
• Kafein
Birçok insan duyarsızlaşma duygularını bir yorgunluk işareti olarak yanlış yorumlar. Kişi ayrıca 'bir rüyada yaşıyor' gibi hissedebilir (aynı zamanda uykusuzluk veya düzensiz uyku yaşıyor olabilirler). Bu yüzden 'uyanmak' için kahve veya kafein açısından zengin içecekler içerler. Bununla birlikte, bu kötü bir fikirdir çünkü kafein kaygı düzeylerini artırma eğilimindedir ve bu da duyarsızlaşma duygularını artırabilir.
• Esrar dahil eğlence amaçlı uyuşturucular
Tüm kaygı temelli koşullarda olduğu gibi, en azından tamamen iyileşene kadar tüm uyuşturuculardan kaçınmak iyi bir fikirdir. Bu, özellikle uyuşturucu kaynaklı duyarsızlaşma için geçerlidir, çünkü uyuşturucuyla daha fazla kaygıyı tetikleyebilecek güçlü bir ilişki olabilir. Esrar genellikle (ve doğru bir şekilde) gevşetici olarak kabul edilir, ancak duyarsızlaşmadan kurtulma bağlamında en iyi şekilde kaçınılmalıdır.
• Sürekli araştırma
Duyarsızlaşma ve bununla ilişkili semptomları çevrimiçi olarak bunun gibi kılavuzlarla araştırmak, size çok ihtiyaç duyulan bazı başlangıç netliğini ve tavsiyelerini sağlayabilir. Ancak, forumlarda ve gruplarda takıntılı bir şekilde aramaya dönüşürse, bunun kendi sorununa dönüşebileceğini unutmayın. Tüm kaygı temelli koşullarda olduğu gibi, duyarsızlaşmanın da dağılabileceği bir alana ihtiyacı vardır. Her gün forumlarda ve gruplarda oturum açmak, semptomları karşılaştırmak ve durumu ayrıntılı bir şekilde tartışmak bu hedefe zarar verebilir.
Esrarın dünya çapında yasallaştırılması devam ederken, uyuşturucu kaynaklı duyarsızlaşma bozukluğu tıp camiasında daha yaygın hale geliyor. Deneyim genellikle şuna benzer: ot, LSD vb. ile kötü bir deneyim yaşadınız, hatta belki kafanız iyiyken panik atak geçirdiniz ve şimdi saatler veya günler sonra duyarsızlaşma duyguları yaşıyorsunuz. İşte bu özel senaryo için bazı ipuçları:
• Panik yapmayın
"Hala sarhoşum ve asla normale dönemeyeceğim" veya "delireceğim" gibi korkutucu sonuçlara atlamak için güçlü bir dürtü olabilir. Bu karmaşık düşünceler kaygının bir sebebi, bu yüzden bu şeylerin aslında olmadığından emin ol. Hala kafan iyi değil, delirmiyorsun ve tehlikede değilsin.
• Unutmayın: ilaç sisteminizin dışındadır
Devam eden kopukluk hissinin uyuşturucudan kaynaklanmadığını unutmayın. İlaç algınızı kalıcı olarak etkilemedi: fizyolojik düzeyde, bir kez sisteminizden çıktıktan sonra, sisteminizin dışındadır. Deneyimlediğiniz gerçek dışı duygular, vücudunuzun ve beyninizin stres ve kaygıya karşı doğal, gelişmiş tepkisinin bir parçasıdır.
• Daha fazla uyuşturucu almayın
İnsanlar bazen bunun belirli bir ilaç kullanırken meydana geldiğine göre, aynı ilaçtan daha fazlasını almanın duyguları durdurmanın bir yolu olabileceğini varsayıyorlar. Ne yazık ki, bu genellikle kaygı düzeylerini arttırabilir ve işleri daha da kötüleştirebilir, bu nedenle bu eylem planından kaçının.
• Geçici gerçek dışılık duyguları (psikologlar buna 'duyarsızlaşma' derler) insan deneyiminin yaygın ve doğal bir parçasıdır. Duyarsızlaşma, aynı zamanda, yüksek kaygı zamanlarında beynin koruyucu mekanizmasının bir parçasıdır.
• Stres, panik atak, travma ve esrar, özellikle güçlü çeşitleri, duyarsızlaşmanın yaygın tetikleyicileridir.
• Gerçek dışı duygulara aşırı derecede odaklanmak ve bunlarla ilgili felaket tellallığı yapmak, istemeden bunların tetikleyici olaydan daha uzun süre devam etmesine ve bu da, günlük yaşama müdahale edip ciddi vakalarda depersonalizasyon bozukluğu olarak teşhis edilebilir.
• Duyarsızlaşmayı tanımak ve nedenlerini anlamak, etkisinin artmasını önlemeye yardımcı olabilir. Topraklama tekniklerini kullanarak ondan nazikçe uzaklaşmak, duyguların doğal olarak kaybolmasını sağlayacaktır.
• Egzersiz yapmak, kafeinden kaçınmak ve sağlıklı bir uyku düzenini sürdürmek, kaygıyı azaltmaya yardımcı olacak ve duyarsızlaşmanın devam etme olasılığını azaltacaktır.
• Kötü bir uyuşturucu yolculuğundan sonra duyarsızlaşma yaşarsanız, panik yapmayın ve daha fazla uyuşturucu almaya başvurmayın. Duyguların kaygı dolu tepkinizin doğal bir parçası olduğunu ve azalacağını bilerek rahatlayın.
Nüfusun tahminen yüzde 1 ila 2'si herhangi bir zamanda duyarsızlaşma bozukluğu yaşıyorsa, bunun neden daha yaygın olarak bilinmediğini ve teşhis edilmediğini merak edebilirsiniz. Durumun sinir bozucu bir yönü, semptomların ve tetikleyicilerin diğer kaygı temelli koşullardan daha az ayrıştırılabilir ve belirgin olmasıdır.
Ciaunica, “Bence teşhis koymanın bu kadar zor olmasının nedenlerinden biri, paradoksal olarak, görünür semptomların çok çarpıcı olmamasıdır” diyor. 'Klostrofobik bir kişiyle asansördeyseniz ve aniden asansör durur ve kişi paniklemeye başlarsa, görünür etkileri görebilirsiniz. Duyarsızlaşma ile ilgili sorun, görünmez olmasıdır.'
Ayrıca, semptomları tanımlamak çok zor (ve korkutucu) olabilir. Duyarsızlaşma yaşayan insanlar, 'Gerçek hissetmiyorum' veya 'Bir rüyada sıkışıp kalmış gibi hissediyorum' gibi şeyler söyleme ihtimaliyle karşı karşıya kalabilirler. Bu sözleri 2005 yılında hekimime söylediğimi ve gün bitmeden akıl hastanesine kapatılacağımdan korktuğumu hatırlıyorum.
Tabii ki, bu olmadı. Ve doktorum duyarsızlaşma belirtilerini tanımasa da, yaşadığım şeyin büyük ihtimalle yoğun bir kaygının ürünü olduğunu anlayacak bilgeliğe sahipti. David, “Depersonalizasyon bozukluğu, anksiyete ve depresyon gibi insanlara daha tanıdık gelen başka tür semptomların gölgesinde kalma eğilimindedir” diyor. ‘’Bunları anlıyoruz, onlar hakkında konuşmak için bir dilimiz var. Duyarsızlaşma ve derealizasyon dili biraz daha belirsiz ve daha az anlaşılır.’’
Büyüyen farkındalık
Neyse ki, duyarsızlaşma konusunda farkındalık artıyor. Amerikalı müzisyen Adam Duritz gibi ünlüler bunun hakkında konuşuyor ve ana akım haber yayınlarında giderek daha fazla yer alıyor. Ve esrarın yasallaştırılması devam ederken, ot kaynaklı duyarsızlaşma vakalarının sayısı kaçınılmaz olarak artmaya devam edecek ve farkındalığı daha da arttıracaktır.
Gözlemlediğim, farkındalığı arttırmanın önündeki engellerden biri, çevrimiçi esrar kaynaklı duyarsızlaşma hakkında konuşmanın çoğu zaman geri çekime yol açabilmesidir. Ot tüketiminin risklerini tartışmak, genellikle başarısız olan "Uyuşturucuya Karşı Savaşın mirasıyla birleştirilir ve geriletici veya korkutucu olarak kabul edilir. Kendi duruşum, esrarın yasallaştırılması gerektiğine kuvvetle inanırken, aynı zamanda, herhangi bir psikotrop ilaçta olduğu gibi, bununla ilişkili yararlar ve riskler olduğunu ve bunlarla ilgili ne kadar fazla farkındalığa sahip olursak o kadar iyi olduğunu kabul ediyorum.
Aslında, kişi duyarsızlaşma hakkında ne kadar çok şey bilirse (ancak tetiklenmişse), kendilerine veya tanıdıkları birine olup olmadığı o kadar çabuk fark edilebilirler. Ve duyarsızlaşma bozukluğunun farkındalığı, yaygın olarak bilindiği ve hızla tanımlandığı bir noktaya gelebilirse, hastaları gelecekte birçok kafa karışıklığından ve gecikmiş tanılardan kurtaracaktır.
Gerçek dışılık duygularının birçok bağlamda ödüllendirildiğini belirtmekte fayda var. Çılgının, münzevinin, dervişin hedefidirler. Kişinin benlik duygusundan ayrılması canlandırıcı ve katartik olabilir ve yeni bir bakış açısı duygusu verebilir. Muhtemelen aşırı bir gerçek dışılık hissi olan psikedelik deneyim, genellikle derin ve yaşamı değiştiren bir deneyim olarak kabul edilir. Spektrumun kimyasal olmayan ucunda, meditasyon ve yoga, transa geçme aracılığıyla gerçek dışılık duygularını deneyimlemenin araçlarıdır. Bunlar sağlıklı, doğal ve zevkli uğraşlardır.
Anksiyete ile ilgili olarak duyarsızlaşma çok farklı bir canavardır. İstenmeyen, rahatsız edici ve kalıcıdır. Bir kontrole sahip olmama hissi, meditatif bir durumdan önemli bir farklılıktır - başlamasını veya durmasını seçemezsiniz. Bununla birlikte, duyarsızlaşmaya genellikle varoluşsal ve felsefi düşünceler eşlik ettiğinden, bazen manevi veya dini bir deneyim veya hatta tersine çevrilmiş bir aydınlanma biçimi olarak yanlış yorumlanır.
Budist geleneğinde, 'benliksizliğin ifşaları' manevi yolculuğun bir parçasıdır. Anattā ('öz-olmayan' veya 'özsüz') doktrini, özünde, benlik olarak algıladığımız şeyin aslında sürekli bir akış halindeki geniş bir psikolojik ve fiziksel süreç olduğunu belirtir. Duyarsızlaşma yaşayan insanlar, çoğu zaman bir şekilde bu aydınlanmanın içine düştüklerini ve “kapayamadıkları bir kapıyı açmışlar” ve “şimdi her şeyi farklı görüyorlar” gibi çıkamadıklarını hayal edebilirler.
Bu korkutucu bir ihtimal gibi görünebilir, ancak yıllarca duyarsızlaşma yaşayan ve hayatımın büyük bir bölümünde her gün meditasyon yapan biri olarak, bunların birbirleriyle hiçbir ilgisi olmadığını söyleyebilirim. Anksiyete ile ilgili olarak duyarsızlaşma, vücudun ve beynin strese verdiği doğal tepkinin bir parçasıdır. Kas gerginliğinin veya kalp çarpıntısının zihinsel karşılığıdır. Ona manevi bir yön atfetmek, haksız bir güven ve ağırlık verir ve sadece geçici, otomatik bir tepki olması gereken şeye daha yoğun bir odaklanmaya yol açar.
Meditasyon, odaklanma ve farkındalık için eğitimdir. Duyarsızlaşma ise, kaygı ve takıntılı düşünceye dayanır, bu yüzden daha farklı olamazlardı. Aslında, Anthony David ve meslektaşlarının duyarsızlaşma bozukluğu teşhisi konan hastalarla yürüttükleri bir çalışmada, daha şiddetli duyarsızlaşma semptomları olduğunu bildirenlerin aynı zamanda daha az bilinçli farkındalık yaşadıklarını tanımlama eğiliminde olduklarını ve bu nedenle iki fenomen biçiminin öznel olarak karşıt olduğunu öne sürdüler.
Orantılılık yanlılığı olarak bilinen bilişsel bir yanılgı da bir faktördür: Büyük olayların büyük nedenleri olduğunu varsayma eğilimi. Duyarsızlaşma o kadar tuhaf ve bunaltıcı gelebilir ki, daha az dramatik (ama daha olası) sonuçları atlayarak 'bu bir aydınlanma biçimi olmalı' gibi sonuçlara atlamak cazip gelebilir. Occam's Razor, bu gibi durumlarda iyi bir mantıksal araçtır. Her şey eşit olduğunda, en basit açıklamanın en olası olduğunu belirtir: Yaşadığınız şey ruhsal veya varoluşsal bir kriz değil, nispeten yaygın bir kaygı temelli durumdur. Bu Kılavuzdaki tavsiyelere uyarak, deneyimin zararsız ve geçici olacağını umuyoruz; kronikleşirse ve canınızı sıkarsa, lütfen profesyonel destek alın -aşağıdaki kaynaklar sizi yönlendirmeye yardımcı olacaktır.
• Unreal charity ana sayfası. Unreal, duyarsızlaşma ve derealizasyon bozukluğu konusunda farkındalığı arttıran ve çevrimiçi kaynaklar sağlayan İngiltere merkezli bir yardım kuruluşudur.
• DPD Diaries YouTube kanalı, ilk elden duyarsızlaşma bozukluğu deneyimine sahip Unreal yardım kuruluşunun mütevelli heyeti üyesi Joe Perkins tarafından sunulan yararlı ve bilgilendirici bir video dizisi sunuyor. Durumun çeşitli yönlerini tartışmak için kanalını kullanıyor.
• British Medical Journal'ın duyarsızlaşma semptomlarının şiddetini değerlendirmeye yönelik bilgi grafiği. Profesyonel yardım almayı planlıyorsanız, uygun olduğunu düşünüyorsanız bunu doktorunuzla paylaşmanız faydalı olabilir.
• Joe Perkins'in Life on Autopilot (2021) adlı kitabı. Yazarın kendi deneyimlerine ve tıp uzmanlarının girdilerine dayanan duyarsızlaşma bozukluğu hakkında tavsiye ve içgörü sunuyor.
• Duyarsızlaşma bozukluğu deneyimime dayanan bir iyileşme rehberi olan kendi kitabım, DP El Kitabı (2007). Ayrıca, uyuşturucunun neden olduğu duyarsızlaşmayı önlemeye yönelik daha kapsamlı bir ipucu listesi de içerir.
• Son olarak, Anthony David tarafından ortaklaşa yazılan, duyarsızlaşmanın üstesinden gelmek için bilişsel davranışçı terapiye dayalı bir rehber olan Depersonalization and Feelings of Reality (2. baskı, 2018) adlı kitap.
Çeviren: Zeynep Acar
Kaynak: https://psyche.co/guides/how-to-cope-with-experiencing-feelings-of-unreality?utm_source=Psyche+Magazine&utm_campaign=6c107fd537-EMAIL_CAMPAIGN_2021_07_19_07_29&utm_medium=email&utm_term=0_76a303a90a-6c107fd537-71462536
Aradığımız mutluluk hiç beklemediğimiz bir yerde olabilir. En büyük çabalarımıza rağmen, hayatımız adına kurduğumuz hayaller...Devamı
Gece neredeyse tamamen boşalmış metro vagonunda kitabınıza, Instagram akışınıza ya da işe gidip gelirken zaman...Devamı
Bilginin kaynağı olduğunuzu düşünmek kolaydır. Pek çok beceri ve uzmanlığa sahip olsanız da muhtemelen düşündüğünüzden...Devamı
Çarpıtılmış düşünme biçimleri sizi karanlık yollara nasıl götürür?Devamı
Her zaman kendini mi suçluyorsun yoksa başkalarının senin hakkında kötü düşündüğü fikrine mi kapılıyorsun? Bir Bilişsel Davranışçı Terapist...Devamı
Birkaç ay önce korona olmuştum ve ilk semptomlarım bedenseldi. Fakat zamanla boğaz ağrısı ve öksürüğün azalması ile...Devamı
Bilim yaygınlaşmış iddialara rağmen çocukluk deneyimlerinin yetişkin yaşamlarımızı belirlediği iddiasını desteklememektedir...Devamı
Tracy Dennis-Tiwary, endişeye doğru yaklaşmanın bize nasıl motivasyon sağlayabileceğini ve kendimiz hakkında bize nasıl fikir verebileceğini açıklıyor.Devamı
Valerie, 25 yaşında üniversite mezunu bir kişi. Merhametli ve verici bir insan. Kendisini mültecilerle yapılan gönüllü yerel çalışmalara adamış birisi...Devamı
Empati, bir başkasının duygularını anlama ve paylaşma kabiliyeti, diğer insanlarla olan bağlantılarımızın temelidir. Araştırmalar, empatinin...Devamı
Farklı görüşlerimiz hakkında daha iyi tartışmalar yapmak için sekiz ipucu...Devamı
Araştırmalar; izolasyon, stres ve belirsizliğin unutkanlık ve düzensizliğe neden olabileceğini gösteriyor. İşte bu konuda yapılacaklar...Devamı
Yansıtma, istismarcılar, narsistler veya sınırda kişilik bozukluğuna sahip insanlar ve bağımlılar tarafından sıklıkla kullanılan bir savunma...Devamı
Çocukken yaptığınız boyamaları, çizgilerin içinde kalma çabanızı, sonra yaptığınız bir hata ile çizgileri taşırdığınız ve o anda yaşadığınız...Devamı
Narsistler, gerçek benliklerini büyüklenmeci, "diğerlerinden üstün", bencil ve oldukça kibirli alternatif bir kişilik ile...Devamı
Bilinçli Farkındalığın birçok faydası olduğu düşünülüyor, ancak yanlış uygulandığında yanlış eylemleriniz için kendinizi daha az suçlu hissetmenizi...Devamı
Düşüncelerinizin hatalı olabileceğini kabul etmek daha fazla öğrenmenize ve daha iyi ilişkiler kurmanıza yardımcı olabilir...Devamı
Sosyal İkilem (Social Dilemma 2020) filminden bir sahnede, hayali bir genç, karanlığa gömülmüş bir durumda yatağında oturuyor...Devamı
Genetik olarak zihin ve bedenimiz empati, dayanışma, cömertlik ve yakınlık hisleriyle donatılmıştır...Devamı
Antidepresan kullanımı konusunda farklı görüşler olsa da ilaçların birçok insana fayda sağladığı bir gerçek. İlaç kullanımının...Devamı
Eğer ertelemek tembellikle ilgili değilse, neyle ilgilidir? Baharat çekmecenizi alfabetik olarak düzenlemek için önemli bir işi ertelediyseniz...Devamı
İfade ettiğiniz üzere zamanımızın çoğunu çalışarak geçiriyoruz. Zamanımızı nasıl kullanacağımız mesai saatlerimiz üzerinden belirleniyor...Devamı
Massachusetts Çocuk Sağlığı Kliniğindeki çocuklar gözlemlendiğinde tutarsız davranışları göze çarpmaktadır. Tanımadıkları halde...Devamı
Alışkanlık haline gelmiş eleştiri her çift için tehdittir. Zaman zaman eşinizi eleştiriyor olabilirsiniz önemli olan bunu...Devamı
Gittikçe daha stresli bir dünyada yaşıyoruz, bu yüzden çocuklarımızda duygusal ve zihinsel dayanıklılığı teşvik etmek hiç bu kadar önemli...Devamı
Mantığa ve akla yaklaşımımızı değiştirmek, oyunu değiştirir...Devamı
Otobüste oturduğunuzu, sırada beklediğinizi veya evde koltuğunuzda oturduğunuzu ve birkaç dakika...Devamı
Aynaya baktığınızda kimin yansımasını görüyorsunuz?Devamı
Bazı insanlar içten içe “kimlik hırsızı sendromu” ile mücadele ederken kendilerini zeki, kendinden emin ve...Devamı
Bir terapist, büyük pandemi molasından dönüşün psikolojisini inceliyor...Devamı
Ebeveynlerinize münhasıran ve sahiplenici bir şekilde yakın mısınız? Ebeveynlerinizden biri veya her ikisi sizin aracılığınızla hayallerini...Devamı
Son zamanlarda stresli hissediyorsanız, yalnız değilsiniz- COVID-19 pandemisinden bile önce, 2018'deki Birleşik Krallık anket verileri, insanların yüzde 74'ünün...Devamı
Yeni bir araştırma, gün içerisinde deneyimlenen empatinin kendi huzurumuza ve başkalarına karşı olan nazik davranışlarımıza katkıda...Devamı
Doomscrolling terimi henüz resmi olarak Türkçemize çevrilmemiş olmasına rağmen...Devamı
COVID-19 ile ilgili birçok politika, hükümetler vatandaşlarının iyiliğine yeterince güvenmediği için işe yaramadı...Devamı
İnternet sitesinde, bilette ve tiyatronun dışındaki tabelalarda şu uyarı yer aldı: “Bu, telefonsuz bir etkinliktir.” İnsanlar...Devamı
Pandemiden önce gurur duyulacak bir gece rutinim vardı. Okaliptüs yapraklarıyla sıcak duş ve elektronik aletleri başka...Devamı
İlk bakışta bariz görünmese de öz şefkat ırk ve cinsiyet ayrımcılığı ile diğer baskı biçimlerine son verme arayışında kilit bir rol oynar...Devamı
Farklı dallarda çalışan bilim insanları, bazı toplumları diğerlerinden daha barışçıl yapan unsurları keşfediyor...Devamı
Hayatta kaçınılmaz olarak zorluklara ve streslere maruz kalırız. Yaşadığımız zorluklarla nasıl baş ettiğimiz...Devamı
Ufak şeyler için hissettiğim minnettarlığın pandemi sonrası devam etmesi pek mümkün değil...Devamı
İşte Size Bu Düşüncelerinizi Nasıl Durduracağınıza Dair Bir Yazı...Devamı
Çağdaş İngiliz şair Denise Riley, yası ‘’amansız durağanlığa’’ bir yanıt olarak tanımlar. Riley için yas...Devamı
İşte insanların aşıya karşı tereddütlerini aşabilmeleri için yardımcı olacak araştırma temelli bazı yönergeler...Devamı
Ruh sağlığının ihmal edilmiş çocuğu olan tatsızlık hissi, motivasyonunuzu ve odağınızı köreltebilir...Devamı
Eleştirilmek, özellikle anneleri depresyona giren çocuklar için zordur. Anahtar Noktalar ...Devamı
Yeni bir çalışma, kendi sosyal grubumuz dışındaki insanlarla işbirliği içinde olmayı hayal etmenin önyargıları azalttığını öne sürüyor...Devamı
Olağanüstü başarı, hırs ve rekabet; güçlü ve saygın olmaya giden yol gibi görünebilir. Ayrıca sizi öfkeli, derinden mutsuz ve...Devamı
Gençler pandemi sırasında çok şeyle mücadele ediyor. İşte gençlerin bugünlerde bizden görmeye ihtiyaç duydukları şeyler...Devamı
Zihinlerimiz kategori ve bağlamlara dair koşullar dahilinde düşünüyor, böylesi bizim için daha kolay...Devamı
Lise sınıf arkadaşlarımdan birinin, banyo aynasının önünde kendine tekrar tekrar “aptal” deyişini duyduğum zamanı...Devamı
Ebedi mutluluk bir şeyleri tamamlama isteğimizi tamamen zayıflatır. Bu sebeple mükemmel memnuniyet...Devamı
"Eskiden insan biliyordu (ya da belki seziyordu) ki, meyvenin çekirdeğini taşıması gibi..."Devamı
Birleşik Krallık'taki Kent Üniversitesi'nde yazar, koç ve kültür tarihi profesörüdür. Aynı zamanda araştırma topluluğu...Devamı
Kendimizi hissedebilen düşünsel canlılar olarak görsek de biyolojik olarak düşünebilen hissel canlılarız...Devamı
Travma yaşantısının insanlık tarihi kadar eski olduğunu biliyoruz. İnsanoğlu yeryüzünde var olduğu günden beri mutlaka...Devamı
Geçtiğimiz yıl içerisinde COVID-19 virüsüne yakalandıktan bir süre sonra psikolojik yardım arayan kişilerin öykülerine bakıldığında...Devamı
Verici bir yapıya sahip olan insanların hâl üzere kalırken, aynı anda zamanlarını ve enerjilerini nasıl koruyacakları bu yazıda.Devamı
Bunu nasıl fark edebilir ve neler yapabilirsiniz?Devamı
Bu, onun ilk kar kayağı (snowboard) atlaması ya da yaptığı en kötü atlayış değildi. Havalı bir dönüş ya da bir çalım denememişti. Ancak...Devamı
Olumsuzluk düşünceler nedir ve zihnimizi daha olumlu düşünmek için nasıl değiştirebilirsiniz? Olumsuz düşünceler bizi üzgün, şüpheci ve ...Devamı
Ruh sağlığı uzmanlarının ruminasyonu azaltmak için sundukları öneriler...Devamı
2010'da bir yaz günü Cambridge'deki Christ’s College'da yaptığım bir konuşmadan sonra, Daniel Berg adında İsveçli bir yüksek lisans öğrencisi...Devamı
Covid-19 hayatlarımıza davetsiz bir misafir gibi girdiğinden bu yana, aşina olduğumuz yaşam pratiklerimiz ve dünyayı algılama biçimimiz...Devamı
COVID-19 salgınının insan hayatı üzerindeki korkunç sonuçlarından sonra belki de en güçlü etkilediği alanlardan biri özgürlüğümüz oldu. Dünyanın her yerinde...Devamı
Mutluluk: amaç belirlemek ile anlık hazzın muhteşem dengesi...Devamı
İnsanlar “hikâye-anlatan” yaratıklardır: dünyamızı inşa etmek için hikâyeler üretiriz...Devamı
Öz farkındalık, herkesin doğru egzersizler ve alışkanlıklar ile geliştirmeyi öğrenebileceği bir beceridir. Hayatınızın veya kişiliğinizin anlayamadığınız...Devamı
Geleceğe ait kaygıları anlayabilmek özellikle Covid-19 pandemisi sürecinde önemli bir hâl aldı...Devamı
Psikolojik dayanıklılık, stresli durumlara uyum sağlayabilme ve değişen koşullara psikolojik olarak ayak uydurabilme kapasitesi olarak tanımlanabilir...Devamı
İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonraki aylarda, Albert Einstein Amerikalıları üçüncü bir dünya savaşını hayal etmeye teşvik etmek için bir röportaj verdi...Devamı
Yakınların kaybı her insanda farklı, ancak derin bir psikolojik sürecin başlangıcına işaret eder. Kırık bir kalpten ölecek gibi olma hissini hayatımızda en az birkaç kere duyarız, ancak araştırmalar...Devamı
Araştırmalara göre, günlük sosyal etkileşimler iyilik halimiz için önemli...Devamı
Verimliliğe adeta tapıyoruz. Daha fazla almak için daha az kullanın. Aynı gün teslimat. Aynı anda birkaç işi birlikte yapmak; bir yandan e-posta gönderirken, bir yandan da mesaj...Devamı
Kovid-19 bize daha az iş odaklı bir toplum olma konusunda anlık bir bakış imkânı sundu. Fakat eski normale dönmeyi reddetmek için kararlılığa ihtiyacımız olacak...Devamı
Farklılıklar arasında köprü kuranlardan biri misin?Devamı
Okul yöneticileri – bölüm başkanları, müdürler – büyük bir zorlukla karşı karşıyalar: Covid19 döneminin ortasında okul topluluklarını birleştirmek ve yeniden canlandırmak...Devamı
Yeni araştırmalar; çocukların minimum risk altında olduğunu ancak eğitimlerinin büyük ölçüde zarar gördüğünü gösteriyor.Devamı
Pandemi sürecinde neler yaşadığımızı unutmayalım. Etrafımızdaki pek çok kişi karantina süreci bittikten sonra nasıl bir hayatın bizi beklediği konusunda merak duymaya başladı...Devamı
Zamanınıza değerli bir eşyanız muamelesi yapın. Covid-19 pandemisi başladığından beri, pek çok kişi gibi siz de kendinizi...Devamı
Sokağa çıkamazken kendinizi bunalmış hissediyorsunuz ve birdenbire elektronik öğrenme ve çalışma süreçlerine ayak uydurmak zorunda mı kaldınız? ...Devamı
Sosyal medya platformlarının, bağımlılığa benzer zararlı sonuçlar doğuran, kompülsif kullanımları bir tıbbi hastalık...Devamı
Bu seküler teknik ve ahlaki temellerinden göreceli noksanlığıyla, karşıtları tarafından ‘McFarkındalık’ ...Devamı