TEK HÜCRELİLER
Tek hücreli canlı, tek hücreli bir organizmadır ve besinini diğer organizmalardan sağlar. Çoğunlukla toprak ve su gibi nemli ortamlarda yaşarlar, ama bazıları canlıların içinde de yaşayabilir. Örneğin, sivrisinekte bulunan ve sıtmaya neden olan tek hücreli parazit gibi.
Yaygın tek hücrelilerin yol açtığı enfeksiyonlar sıtma, uyku hastalığı, toksop-lazmoz, trikomoniyazis, amip hastalığı ve giyardiya.
PARAZİT KURTLAR, AKARLAR VE BİTLER
Bu canlılar birbirleriyle yakın ilişki içinde yaşarlar ve konakçı olmadan yaşayamazlar. En gelişmiş parazitlerin konakçılarını öldürmeyiş nedeni budur.
Yaygın parazit kurt ve bit istilacıları; tenya, kılkurdu, uyuz ve saç bitidir.
>> Saç biti okullarda sıkça karşılaşılan bir sorundur. İstilaya uğrayan çocuğun diğer çocuklarla yakın temasa geçmesiyle kolayca yayılırlar.
ENFEKSİYONUN KONTROL EDİLMESİ
Bulaşıcı hastalıklar, son 60 yıl ya da daha öncesine kadar dünyanın her tarafında, çok genç olanlar ve yaşlılar başta olmak üzere, çok fazla sayıda kişinin ölümüne neden olmuştur. Son yıllarda bulaşıcı hastalıkların yayılması önemli ölçüde kontrol altına alınmıştır. Bunda hijyen şartlarının iyileştirilmesinin, temiz suyun ve zararlı böceklerin kontrol edilmesinin payı büyüktür. Bulaşıcı hastalıklara karşı verilen mücadelenin çok başarılı olmasının diğer en önemli faktörleri ise yaygın aşılama programları ve antibiyotik, antiviral ve antifungal ilaçların kullanımıdır.
> Aşı: Bulaşıcı hastalıkların birçoğu, özellikle viral olanlar için, mevcut tek tedavidir. Aşı, bağışıklık sistemini belirli bir patojenle ilgilenmesi için teşvik eder ve destekler. Böylece bağışıklık sistemi bu enfeksiyonla karşılaştığında daha etkili bir biçimde mücadele eder.
> Antibiyotikler: Penisilinin keşfi bakteriyel enfeksiyonlarla mücadelede bir devrim niteliğindedir. Bu antibiyotik ilk olarak İkinci Dünya Savaşında müttefik kuvvetlerince kullanılmıştır. Sonra hızla başka antibiyotikler de geliştirildi. Bu antibiyotiklerin bulaşıcı hastalıklarla olan mücadelesi etkileyiciydi: Önceleri ölümcül olan hastalıklar birkaç günde tedavi ediliyordu. Ne var ki bazı bakteriler belirli antibiyotiklere karşı direnç kazandı. Bugün de sürekli yeni ilaçlar geliştiriliyor, ama doktorlar bakterilerekarşı yürütülen savaşta her zaman bir adım önde olamayacakları kaygısını taşıyorlar. Bu nedenle, günümüzde sıradan hastalıklar için antibiyotik yazarken daha dikkatli davranıyorlar.
> Antiviral ilaçlar: Çok az sayıda viral enfeksiyon, örneğin uçuk ya da HIV, ilaçlarla kontrol edilebilir, ama geri kalan viral enfeksiyonların tedavisi yoktur ve yapılabilen enfeksiyonla mücadele etmesi için hastaya destek olmaktan ibarettir. Viral hastalıklar için en iyi silah hâlâ aşıdır.
> Diğer ilaçlar: Bunlar parazit, mantar ve maya gibi patojenlere karşı kullanılır. Antibiyotiklerin aksine, bir dizi bakteriyi yenebilirler. Bu ilaçların her biri genellikle sadece belirli bir patojene karşı etkilidir.
> > Belirli patojenlere karşı bağışıklık sistemine destek olan aşı, enfeksiyonun önlenmesinde en etkili yollardan biridir.
PRİONLAR
Bu alışılmadık patojenler DNA ve RNA-sı (genetik madde) olmayan protein parçacıklarıdır. Prionlar çevrelerindeki vücut hücrelerine zarar vererek kendilerini hızla kopyalayabilirler. Prion kelimesi bulaşıcı protein parçacığı ifadesinden kısaltılarak konmuştur ve Stanley Prusiner (virüs olmadığını kanıtlamak için parçacığı izole eden kişi) tarafından önerilmiştir.
Prionlar çok sayıda beyin hastalığından sorumludur. Bunlar arasında en fazla dikkat çekeni, yakın zamanda sığırlarda görülen deli dana hastalığının insanlardaki eşi olan yeni tipdeki Creutzfeldt-Jakop hastalığıdır (vCJD).
Prionlarla bağlantılı diğer hastalıklar arasında ölümcül ailesel uykusuzluk da bulunur. Kişileri genellikle orta yaşta etkilemeye başlar ve gittikçe kötüleşen uykusuzluk, hafıza kaybı, konuşma bozuklukları, kas spazmları ve genel fiziksel ve zihinsel bozulmaya neden olur.
Prionlar sıcağa ve her türlü sterilizas-yona karşı dirençlidir. Ayrıca hijyenik olmayan gıdalarla da bulaşabilir. Şu an için, prionların yol açtığı hastalıklara karşı herhangi bir tedavi yoktur.