Bu test baş harflerinden oluşturulan PT veya PTZ kısaltmaları ile de söylenmektedir. Protrombin, karaciğer tarafından üretilen bir proteindir.
Herhangi bir kanama durumunda, bir seri pıhtılaşma faktörü arka arkaya etkileşerek aktif hale gelir ve pıhtılaşmayı gerçekleştirir.
Protrombin zamanı, bu mekanizmanın ne kadar iyi çalıştığını ve ne kadar sürdüğünü ortaya koyar.
Protrombin zamanı ve diğer pıhtılaşma testleri için yukarıda görülen mavi kapaklı tüplere kan alınır.
Hangi durumlarda protrombin testi istenir?
- Kanama bozukluğu varlığını tespit etmek,
- Karaciğer hastalığını belirlemek,
- Ameliyat öncesi bilinmeyen kanama bozukluklarını ortaya çıkarmak,
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda kullanılan ilacın etkinliğini belirlemek, amacıyla protrombin zamanı testi istenir.
Protrombin testi nasıl yapılır?
Bu test için bir sağlık kuruluşunda kan aldırmanız gerekir. Kanın pıhtılaşmasını önleyici özel bir madde içeren tüpe, bir miktar kan alınır. Bu tüpten elde edilen plazmada, protrombin zamanı testi çalışılır. Ayrıca, evde şeker ölçüm cihazına benzeyen cihazlarla da protrombin zamanı testi yapılabilir.
Protrombin zamanı normal aralığı nedir?
Normal aralıklar testin yapıldığı laboratuvara, kullanılan cihaz ve reaktiflerin cinsine göre değişebilir. PTZ cinsinden değerlendirme yapabilmek için laboratuvarın PTZ normal aralığının bilinmesi gerekir.
Bu testin sonuçları iki şekilde verilir:
1. Saniye cinsinden PTZ: Ortalama olarak 10-14 saniye aralığındadır. Bu süreden daha uzun süreler çıkarsa, kanınızın pıhtılaşması normalden uzun sürüyor demektir. Daha kısa süreler ise, pıhtılaşmanın daha çabuk oluştuğunu gösterir.
2. INR cinsinden PTZ: “Uluslarası normalize edilmiş oran” anlamına gelen INR, laboratuvarlar arası farklı metod veya kitlerin kullanımından doğan sonuç değişikliklerini ortadan kaldırmak için kullanılır. Böylece ülke içinde veya dünyanın neresine gidilirse gidilsin sonuç değişmeyeceği için hastanın durumu kolaylıkla değerlendirilebilir. Özellikle kan sulandırıcı (antikoagülan) tedavi altında olanlar bu şekilde değerlendirilerek, INR düzeylerinin 2 ile 3 arasında olması hedeflenir.
Protrombin zamanı sonuçları nasıl değerlendirilir?
1. Protrombin zamanı uzun ise; kanınız yavaş pıhtılaşıyor demektir. Aşağıdaki nedenler buna sebep olabilir:
- Karaciğer problemleri,
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı,
- Kan pıhtılaşmasında yer alan faktörlerin yetersizliği,
- K vitamini eksikliği,
- Kalıtımsal faktör eksiklikleri,
- Pıhtılaşma faktör önleyicilerinin varlığı
2. Protrombin zamanı kısa ise; kanınız hızlı pıhtılaşıyor demektir. Bunun sebepleri aşağıdaki faktörler olabilir:
- Lahana, brokoli, nohut, karaciğer ve yeşil çay gibi K vitamini içeren maddelerin fazla alımı,
- Doğum kontrol hapı kullanılması,
- Östrojen içeren hormon tedavisi yapılması.