

Gazetecilerin bir yeri, bir kurumu ziyaret ederek, o yerin özelliklerini, orada gördüklerini kişisel düşünceleriyle birleştirip fotoğraflarla belgeleyerek kaleme aldıkları yazı türüdür.
Röportaj, öğretici bir yazı türüdür. Bir olay, bir durum yerinde gezip görülerek, olayla ya da durumla ilgili değişik kişilerle konuşularak, soruşturularak yazılır. Röportaj, hem gezi yazılarının hem makalenin özelliklerini taşır. Makale gibi dayandığı sağlam bir düşüncesi, bir tezi vardır.
Yazar; sorunu yerinde inceleyerek, gezip görerek, halkla, mağdurla (haksızlığa uğrayan) ve yetkili kişilerle konuşarak fotoğraf, belge, istatistik bilgiler gibi verilerle destekleyerek okuyucunun bilgisine sunar. En çok kamuoyu toplayan gazete yazısıdır.
Çok yönlü anlatım olanakları vardır. Bu yönüyle diğer düşünce yazılarından zengindir. Uzunluğu çoğu zaman makaleden fazladır.
Röportajlar, sunuş biçimi bakımından gruplandırılabilir. Her şeyi, röportajı yazanın gözünden "ben" ekseni etrafında anlatan röportajlarla; anlatılan konuyu en dikkat çekici yönünden başlayarak sunan röportaj birbirinden farklıdır.
Konuları bakımından röportaj türleri şu şekilde gruplandırılır:
-
Bir bölgeyi konu alan röportajlar
-
Bir veya birkaç kişiyi konu alan röportajlar
-
Bir eşyayı konu alan röportajlar
Bir yeri veya bölgeyi konu alan röportajlarda, orada sürdürülen hayatın her yönüyle bilinmesi; alışılmıştan farklı yönlerin fotoğraf, film ve ses kayıtlarıyla belgelenmesi gerekir.
Eşyayı konu alan röportajlarda da haber konusu olan eşyanın her yönüyle bilinmesi ve dikkat çekici yönleriyle anlatılması gerekmektedir.
İnsanı konu alan röportajlar, okuyucunun dikkatini çekecek ve onları düşündürecek biçimde düzenlenir. Röportaj yazarı, röportaja konu olan kişiyi kendi düşünce ve kanaatleriyle birlikte anlatır.
Özellikleri
-
XX. yüzyılda gazete ve gazetecilik çevresinde gelişen bir türdür.
-
Öğretici, açıklayıcı, kanıtlayıcı, betimleyici anlatım gibi anlatım türlerinden yararlanılır.
-
Yazar, konuyla ilgili resim, fotoğraf, çizim ve grafiklerden yararlanarak eserine görsellik katar ve eserini zenginleştirir.
-
Röportaj, bir yaşam gerçeğinden yola çıkar ve olayları nesnel bir tutumla aktarır.
-
Röportaj, tek bir yazı olabileceği gibi aynı konuyu işleyen bir yazı dizisi biçiminde de olabilir.
Röportajın Diğer Türlerden Farkı
Haber Yazıları ile Röportaj:
Röportaj, gazete haberlerinin daha genişletilmiş ve yazarın kişisel görüşleriyle zenginleştirilmiş hâlidir. Röportajın da haber yazılarının da temel niteliği haber olmalarıdır. Ancak röportajın konusu olan habere, röportajı gerçekleştiren kişinin o konu veya yer ile ilgili düşünce ve görüşleri de ilave edilir. Röportajda önemli olan, birçok kişinin gördüğü ve bildiği şeyleri ustaca dile getirmektir.
Gezi Yazısı ile Röportaj:
Röportaj, dil ve anlatım yapısıyla, öyküleme yönüyle gezi yazılarından ayrılır. Röportajın gerçeği arama, ülke ve insanların sorunlarını dile getirme yönü ve yönelimi vardır. Röportajda yazarın bir hedefi, iletmek istediği bir mesajı vardır. Gezi yazısında ise yalnızca gezilen yerlerle ilgili izlenimler dile getirilir.
Biyografi ve Röportaj:
Röportajda kişilerin, okuyucunun dikkatini çekecek ve onları bazı konularda düşündürecek özellikleri verilir. Yazar tespitleriyle, düşünce ve kanaatlerini birlikte ifade eder.
Mülakat ve Röportaj:
Mülakat (görüşme), herhangi bir alanda ün kazanmış bir kişiye sorular sorarak cevaplar alma biçiminde tanımlanabilecek bir türdür. Röportajdaki gibi yazarın kendi tespit ve düşünceleri yoktur. Tek kişiyle olmak zorunda değildir. Çok kişiyle olabileceği gibi hiç kimseyle görüşme yapmadan da röportaj yapılabilir.
Türk Edebiyatında Röportaj:
Edebiyatımızda Ruşen Eşref Ünaydın, Hikmet Feridun Es, Tahir Kutsi Makal, Yaşar Nabi Nayır, Fikret Otyam, Mete Akyol, Yaşar Kemal ve Ömer Sami Coşar tanınmış röportaj yazarlarındandır.