Akıl hastası fotoğraflar yalnızca vaka öykülerinin belgesel tasvirleri değildi, aynı zamanda önemli bir terapötik araçtı. Bilimsel bir metin alanında ya da tamamen bağımsız olarak bu görseller görsel yardımcılar, öğretim yöntemleri olarak kullanılmış ve onların yardımıyla çeşitli çalışmalar yapılmıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısında, sözde görsel paradigma tıpta öncü bir rol oynadı: belirli bir hastalık veya bozukluğun belirgin dış semptomlarını kaydetmek. Ve bu durumda, güvenilir ve hızlı bir baskı yöntemi olarak fotoğrafın çok faydalı olduğu ortaya çıktı. Fotoğrafın bu amaçlar için kullanılmasının ilk örnekleri 1840’larda İngiltere ve Fransa’da kaydedildi.
Psikiyatri, o zamanlar bir teşhis aracı olarak fizyonominin olanaklarıyla aktif olarak ilgilenen, genellikle fotoğrafa yöneldi. Fotoğrafın icadından önce bile, görünmeyenin görünür aracılığıyla, psişik olanın fiziksel aracılığıyla tasviri, 1668’de “Tutkuların İfadesi Üzerine” yayınlanan Louis XIV’in saray ressamı Charles Lebrun’un çalışmasına adanmıştı.
Bu çalışmanın sanatsal ve pedagojik amacı, bir kişinin iç durumlarının yüzüne nasıl yansıdığına dair son derece ikna edici kanıtlara indirgenmiştir. Daha sonra, 1772’de, yüz özelliklerine göre karakter okuma sanatı, İsviçreli ilahiyatçı Johann Lavater, Essay on Physiognomy adlı eserinde tanımlandı.
Akıl hastalarının pratik ve araştırma amaçlı görüntüleri doktorlar J.-E. Ünlü sanatçı Theodore Géricault ve İngiltere’deki Alexander Morrison’dan bir dizi portre siparişi veren Esquirol. İngiliz doktor Hugh Diamond, akıl hastalarının yüz ifadelerinin bir tipolojisini derlemeye yönelik günlük çalışmasında, fotoğrafçılığı aktif olarak kullanan ilk kişiler arasındaydı. Bilimsel deneylerini görsel olarak kaydetmesine yardımcı oldu.
Dışarıdan, bunlar genellikle nötr bir arka plana sahip bir stüdyoda standart çekim ilkesine göre yapılmış sıradan portrelerdir. Daha sonra, bu portreler Londra’daki Photographic Society’deki bir sergide gösterildi ve “John Connolly’nin Zihinsel Hastalığının Fizyonomisi” makalesinde yayınlandı. Diamond’ın örneğini, T. N. Brandfield gibi diğer İngiliz meslektaşları izledi.
1862’de doktor, bilim adamı, elektrofizyoloji uzmanı, elektroterapinin kurucusu ve Paris’teki Tıp Derneği üyesi Duchamp de Boulogne, “İnsan fizyonomisinin mekanizması veya Tutkuların ifadesinin elektrofizyolojisinin analizi,” başlıklı bir çalışma yayınladı. plastik sanatlarda pratikte uygulanır.” Doktor, bilimsel hipotezini, ünlü fotoğrafçı Nadar’ın küçük kardeşi Adrian Tournachon’un yardımıyla 1852’den 1856’ya kadar oluşturduğu fotoğraflarla resimledi. Hipotezin özü şuydu: temel insan halleri – neşe, korku, şaşkınlık ve hayal kırıklığı, korku – belirli kasların neden olduğu dürtüler nedeniyle yüze yansır, sürekli olarak uyaran, bir duygu atlası geliştirebilirsiniz.
Diana Arbus’un fotoğrafı. Başlıksız. 1969-1971 © Diana Arbus
Chang Chien Chi’nin fotoğrafı. Zincir. Kaoshiung, Tayvan. © Chang Chien Chi
De Boulogne, fotoğraflarının açıkça gösterdiği gibi, kasları uyarmak için bir araç olarak, bir jeneratörden sağlanan elektrik boşalmasının yerel şoklarını kullandı. İşte kendi görüşü: “Bir ayna kadar gerçek bir fotoğraf, elektrofizyolojik deneylerimi gösterebilir ve onlardan çıkardığım adil sonuçların çıkarılmasına yardımcı olabilir.”
Ancak, görünüşe göre Duchamp de Boulogne, fotoğrafta yalnızca bilgi aktarmanın uygun bir yolunu değil, aynı zamanda sanatsal bir ortam da gördü. Bu sentezi şöyle tanımladı: “Resim ve heykelde olduğu gibi fotoğrafta da ancak iyi anladığınızı iyi aktarabilirsiniz. Sanat sadece teknik beceriye bağlı değildir. Araştırmam için, kabartmadaki her etkileyici çizginin ustaca bir ışık oyununa nasıl dönüştürüleceğini bilmek gerekiyordu. Bu beceri çoğu deneyimli fotoğrafçı için mevcut değildir, göstermeye çalıştığım fizyolojik gerçekleri anlamıyorlar. Daha sonra, Charles Darwin’in de Boulogne’un fotoğrafları, The Expression of the Emotions in Men and Animals (1872) adlı çalışması için örnek olarak kullanışlı oldu.
Fransa’da, Orta Çağ boyunca, La Loterie adı verilen küçük sayfaların (modern posterlere yakın boyutta) oluşturulması ve dağıtımı geliştirildi. Kompozisyonun tamamı, akıl hastasının altı veya sekiz küçük dagerreyotipi portresinden oluşuyordu. Benzer “piyangolar”, psikiyatri hastanelerinin bakımı için para toplamak amacıyla ülke çapındaki mağazalara ve mağazalara asılmak üzere tasarlandı. Galerie Historique adı genellikle her sayfanın en üstüne yerleştirildi ve hükümdarların ve önde gelen kişilerin biyografilerini tanımlayan yayınların türünü açık bir şekilde ima etti.
Avrupa nöropsikiyatrik düşüncenin merkezi olan Salpêtrière’in Fotoğrafik İkonografisi, 1876’da doktor Desire Bourneville sayesinde ortaya çıktı ve tamamen kadın histeri çalışmasına ayrılmıştı. Daha sonra bu girişim, klinik nörolojinin kurucusu olan Salpêtrière’in başhekimi Jean-Martin Charcot’un talimatıyla sürdürüldü. Fotoğrafı hem nesnel bir hakikat kaynağı hem de bir teşhis aracı olarak gören Charcot, 1878’de hastanede bir fotoğraf stüdyosu açtı.
Histeri çalışmasını, hastalığın fiziksel belirtilerinin gözlemlenmesi ve sınıflandırılmasına dayandırdı; bu durumda, “Salpêtrière’in Fotoğrafik İkonografisi”nin mevcut yaklaşımı görsel olarak göstermesi gerekiyordu. Böylece, İkonografinin sayfalarında, art arda aşamalarla temsil edilen hastalığın klinik bir resmi yavaş yavaş ortaya çıkar: hareketsiz durumlardan nöbetlere. Histeri fotoğrafları, ikili bir işlevi yerine getiriyordu: bir yandan teşhis ve gözlem aracıydılar, diğer yandan da klinik kanıttı. Birçok görüntü “canlı resimlere” benziyordu – tiyatro pratiğinde yaygın olan dramatik performanslar. Bu sadece bir kez daha görüntülerin etkileyiciliğini güçlendirdi.
Ancak “Salpêtrière’in Fotoğrafik İkonografisi” sadece doktorlar için değil, sanatçılar için de faydalı oldu. Bilinçaltı ve duygusal sınır durumlarının çeşitli tezahürleri sürrealistleri cezbetti ve ilham verdi. Böylece, 1933’te, “koğuş” dergilerinde “Minotaur”, Salvador Dali’nin Charcot’un deneylerinden ve Bourneville fotoğraflarından açıkça ilham aldığı “Ecstasy Olgusu” adlı bir fotoğraf kolajı ortaya çıktı.
1960’ların ortalarında, bir anti-psikiyatri hareketi dalgası Amerika’yı sardı ve 1975’te Amerika’nın akıl hastanelerindeki hastaların yarısından fazlasının serbest bırakıldığı doruk noktasına ulaştı. Aslında 1960’larda psikiyatrinin tıbbi doğası sorgulandı ve boşluk sosyoloji ve hukuk bilimi arasında bölündü. Bu bağlamda akıl hastalığı, yalnızca kendine özgü kişisel niteliklerin silinmesiyle tedavisi mümkün olan toplumsal bir olgu olarak algılanmış ve kişinin bireyselliğini arama/koruma süreci toplumsal bir patoloji olarak temsil edilebilirdi. 1961’de M. Foucault, görkemli eseri “Klasik Çağda Deliliğin Tarihi” ni yayınladı, bir yıl sonra K. Kesey’in “Biri Guguk Kuşu Yuvasının Üzerinden Uçtu” adlı edebi romanı çıktı ve 13 yıl sonra, 1975’te, aynı adı taşıyan efsanevi film vizyona girdi M. Foreman.
19. yüzyılda hasta sadece deneyler için canlı bir “yardım” ve şanlı bir bilim motoruysa, 20. yüzyılın ikinci yarısında bireyselliğe ve aynı zamanda sosyal çevreye ilgi ön plana çıktı. Fotoğrafçılar Diane Arbus (1969 ve 1971 arasında) ve Mary Ellen Mark (1976, Oregon Eyalet Akıl Hastanesi) aynı zamanlarda bu konuda çalıştılar. Sonuçların inanılmaz derecede benzer olduğu ortaya çıktı: “kendi” uzay hastanesindeki, şenlikli bir tören alayı yapan, banyo yapan, yemek yiyen, kendi içine dalmış veya doğrudan merceğe bakan hastalar. En önemlisi, tüm bunların arkasında, eşlik eden açıklamalara ihtiyaç duymayan güçlü bir duygusal bileşen hissedildi.
Mary Ellen Mark, fotoğrafçının 36 gün boyunca yaşadığı ve çekim yaptığı, korunan bir hastane koğuşu olan “Koğuş 81” (Koğuş 81) adlı projesinin hedeflerini şöyle tanımladı: “Bu kişiliklerin çeşitli yönlerini ve yönlerini yakalamak istedim. Hikayelerini bilmek istemiyordum. İnsanları ‘Aha!’ diyerek etiketlemeye zorlanmak istemedim. Bu şizofren.” Bu benim kişisel projemdi ve sadece bir hikaye gibi sebepsiz, teorisiz veya deşifre etmeden inandığım fotoğrafları çekmek istedim. Kişiliklerini göstermek istiyorum, yani beni onlara çeken şeyin tam olarak ne olduğunu göstermek istiyorum.