Adanın ve Tenedos kalesinin görünümü. XNUMX. yüzyıl gravürü.
Senyavin mücadeleyi alıyor
Babıali ile ilişkilerin bozulması nedeniyle (Rusya, Fransızlarla savaşta Türkiye'ye nasıl yardım etti ve 1806-1812 savaşını "minnettarlıkla" karşıladı), 1806 yazında Amiral Senyavin'in kuvvetlerine yardım etmek için Baltık'ta Kaptan-Komutan Ignatiev komutasında bir filo kuruldu. Ağustos 1806'da filo Kronstadt'tan ayrıldı: 5 gemi, 1 fırkateyn, 1 korvet, 1 sloop ve 1 tekne. Aralık ayında gemiler Korfu'ya ulaştı. Ignatiev filosunun gelişiyle İyon Adaları'ndaki Rus kuvvetlerinin sayısı 13 bin kişiye çıktı. Ayrıca yaklaşık 3 bin yerel savaşçı da vardı (Sırplar, Karadağlılar, Yunanlılar ve diğerleri). Yerel düzensizlerin çoğu cesaretleriyle ayırt ediliyordu, ancak disiplinleri zayıftı ve ayrıca kendi yerlerinde savaşmayı tercih ediyorlardı.
18 Aralık 1806'da Porta, Rusya'ya savaş ilan etti. İyon Adaları'ndaki Rus birlikleri kendilerini bir abluka altında buldular. Boğazlardan geçiş yolu kapatıldı. Fransa ile savaş. İngiliz filosu, Türkiye'ye karşı mücadelede yardım etmeyi reddetti.
Arzın geçtiği tek iletişim, tüm Avrupa'dan geçiyordu. Aynı zamanda, Rus gemileri ve gemileri, Türk Sultanı ve Fransızların Kuzey Afrika vasallarının saldırısına uğradı. Böylece Şubat 1807'de Senyavin, Tunuslu Bey'in 4 Rus ticaret gemisini ele geçirdiğini öğrendi. Rus kuvvetleri kendilerini yerel halktan bir şeyler satın almak için kullanılabilecek erzak, erzak ve parasız buldu. İyon Adalarının nüfusu, Ruslar için bir ikmal üssü olamayacak kadar küçük ve fakirdi.
Becerikli Rus deniz komutanı bir çıkış yolu buldu. Akdeniz kıyılarının neredeyse tamamı artık Ruslara düşmandı. Ancak şu anda Rus filosu bölgedeki en ciddi savaş gücüydü. İngiliz müttefikleri. Türk donanması boğazlarda oturuyordu, Osmanlı hükümeti İstanbul'a saldırmaktan korkuyordu. Avusturya filo sonra neredeyse yoktu. Napolililer Sicilya'ya gittiler ya da limanlarında saklandılar. Fransız filosu, Trafalgar savaşında Nelson tarafından yenildi.
Sonuç olarak, denizde karşılaşabilecek neredeyse tüm ticaret gemileri düşmanlara veya kötü niyetli kişilere aitti. Ödül olarak açıklandılar. Rus amiralinin emriyle, ele geçirilen tüm düşman gemileri, düşman limanlarına giden tarafsız gemilerde bulunan askeri kaçak mallar ödül haline geldi. Mal satışından elde edilen gelirin sekizde üçü, ödül gemisini alan geminin memurları ve denizcileri arasında, geri kalanı ise tüm filo arasında dağıtıldı. Para, filonun tüm personeli tarafından alındı.
Akdeniz cephesindeki Rus donanması ve ordusu kendi kendine yeter hale geldi. 1806–1807'de Rus filosu en az 1,5 milyon ruble üretti.
Tsargrad'daki atışı iptal et
Petersburg'un Türkiye'ye (geleneksel düşmanı) karşı bir savaş planı yoktu. Yunanistan'da bir ayaklanma çıkarma ve oradan da Konstantinopolis'e karşı bir saldırı başlatma ihtiyacı hakkında görüşler dile getirildi. Sırpların, Karadağlıların ve diğer Slavların yardımıyla Türkiye'yi Fransa'dan izole edin.
Deniz Bakanlığı yöneticisi Chichagov tarafından Osmanlılara karşı geliştirilen savaş planı ancak 1807'nin başında onaylandı. O önerdi:
1) Karadeniz Filosu Boğaz'a girer ve çıkarma birliklerini indirir;
2) aynı zamanda İngilizlerin desteğiyle Rus Akdeniz filosu Çanakkale Boğazı'nı yarıp geçer;
3) Tuna ordusu, ana düşman kuvvetlerini yönlendirir. Müttefik kuvvetlerin Konstantinopolis'te ortaya çıkmasının Sultan'ı barışa zorlaması gerekiyordu.
Ancak bu plan çeşitli nedenlerle gerçekleştirilememiştir. Büyük Catherine'in ölümünden sonra gereken ilgi gösterilmeyen Karadeniz Filosu, nitelik ve nicelik olarak zayıflamış, eskimiş hale geldi. Filo artık başarılı bir Boğaz operasyonu gerçekleştiremezdi. Karadeniz Filosu, tamamen beceriksiz ve Rus devlet yabancılarının işlerine kayıtsızdı - önce Alman Fondezin, ardından Fransız Marquis de Traversay.
Traversay, Boğaz operasyonunu hazırlama emri aldı ve ilk başta neşeyle Chichagov'a filonun Mart sonunda görevi yerine getirmeye hazır olacağını ve nakliyecilerin 17 bin paraşütçü alacağını bildirdi. Ancak işleri araştıran marki, acelesi olduğunu fark etti.
12 Şubat tarihli bir haberde Traverse farklı bir şarkı seslendirmişti. Alaylar hazır değil, kadroları yetersiz, çok sayıda asker var, deneyimli asker ve subay yok. Yani, kurnaz bir yabancı her şeyi kara kuvvetlerine yükledi. Gerçeğin bir kısmını söyledi. Filonun kendisi de böyle bir operasyona hazır değildi. Eyaletlere göre filoda 21 gemi olması gerekiyordu, sadece 6 tane vardı, yeterli nakliye gemisi yoktu.
Ana sebep, Marquis Traversay'ın kendisiydi. Böyle bir operasyonu yürütecek ruh ve yetenekten yoksundu. Onun yerinde Ushakov veya Senyavin olsaydı, tüm zorluklara rağmen iş kaynayacak ve Rus birlikleri Konstantinopolis'e çıkacaktı.
Sonuç olarak, Boğaz iniş iptal edildi.
Çanakkale Boğazı operasyonu
Başkomutanlığın planını yerine getiren Senyavin, Şubat 1807'de Ege Denizi'ne bir filo gönderdi. Filo 10 gemi, bir fırkateyn ve bir slooptan oluşuyordu, kuvvetlerin bir kısmı Kotor bölgesi ve Korfu'daki birliklerimizi desteklemek için kaldı.
Aralık 1806'da Senyavin, İngiliz Amiral Collingwood'a ortak bir Çanakkale operasyonu önerdi. Ancak soru ortaya çıktı - sorumlu kim?
İngilizler, Türk filosunu ele geçirmek ve boğaz bölgesi üzerinde kontrol sahibi olmak istediler. Buna göre harekata liderlik etmek ve Rus kuvvetlerine komuta etmek istiyorlardı. Senyavin, İngilizlere boyun eğmeyi reddetti.
Sonra İngilizler kendi başlarına hareket etmeye karar verdiler. Akdeniz Filosu Komutan Yardımcısı Collingwood, Koramiral Duckworth 7 (19) Şubat 1807'de 8 gemiyle Çanakkale Boğazı'na girdi ve Konstantinopolis yakınlarına yerleşti.
İngilizler bir düşman gemisini ve birkaç küçük gemiyi yaktı ve padişahtan filoyu (15 gemi ve 9 fırkateyn) kendilerine teslim etmesini istedi. Osmanlı yetkilileri, Fransız büyükelçisi Sebastiani'nin desteğiyle ültimatomu görmezden geldi. İngilizler beklerken, Osmanlılar aceleyle savaşa hazırlandı, tahkimatları ve bataryaları güncelledi. 10 gün sonra, İngiliz filosu tuzlu bir bulamaç olmadan ayrıldı. Yolda düşman bataryalarından ateş altında kaldı (350'den fazla kişi öldü ve yaralandı).
Bu sırada Rus filosu yaklaştı. Senyavin, Duckworth'a operasyonu birlikte tekrar etmesini önerdi. Rus amiral, çıkarma ordusu olmadan Konstantinopolis'in alınamayacağını, ancak düşman filosunu yakmanın ve Türk başkentini bombalayarak padişah hükümetini korkutmanın mümkün olduğunu kaydetti.
Ancak İngiliz deniz komutanı reddetti:
"İngiliz filosunun başarısız olduğu yerde, başka herhangi birinin başarılı olması pek olası değil."
Senyavin, filosunu güçlendirmesi için en az birkaç gemi verilmesini istedi, ancak reddedildi. İngilizler Mısır ve İspanya kıyılarına çekildiler.
İngilizler Türk donanmasına saldırır. Şubat 1807
Çanakkale Boğazı
Ardından Senyavin, Çanakkale Boğazı'nı abluka altına almak için bir operasyon başlattı. Çanakkale Boğazı'nın girişindeki küçük Mavro adası yakınlarında bir abluka karakolu kuruldu. Mart-Nisan aylarında devriye 2 gemi veya bir gemi ve bir firkateynden oluşuyordu. Ana kuvvet Tenedes ile anakara arasındaki boğazda her an yelken açmaya hazır durumdaydı.
20-10 topla donanmış 25'ye kadar Yunan gemisi Rus filosuna katıldı. 8 Mart 1807'de, deniz topçu ateşinin desteğiyle adaya bir çıkarma ekibi indi: Kozlovsky alayının iki taburu (900 asker), bir deniz taburu (600 kişi), bir Arnavut müfrezesi (160 asker) ve birkaç sahra silahı. Paraşütçüler birkaç yardımcı tahkimatı, önemli mevzileri ele geçirdi. Ertesi gün pil yapmaya başladılar, kaleye giden suyu kestiler.
10 Mart'ta Bozcaada kalesi teslim oldu. Kalede 1 esir alındı (neredeyse 200 asker daha öldürüldü veya yaralandı) ve yaklaşık 400 silah. Doğru, silahların çoğu kullanılamaz durumdaydı. Tüm mahkumlar Türkiye kıyılarına (Anadolu) götürüldü.
Böylece Rus filosu Çanakkale Boğazı'ndan 25 mil uzakta bir operasyon üssü aldı. Bu, Osmanlı İmparatorluğu'nun en büyük şehrine Akdeniz'den erzak tedarikinin engellenmesini mümkün kıldı. Ayrıca filomuz Türk filosunu engelledi: Çanakkale Boğazı adadan görüldü, herhangi bir gemi hemen tespit edildi.
Böylece Rus filosu, Türkiye'nin en önemli haberleşmesi olan Çanakkale Boğazı'nı kapattı.
Türkler, Saroz Körfezi üzerinden ikmal sağlamaya çalıştı. Körfezin kuzey kıyısında gemiler boşaltılır, ardından mallar at arabasıyla başkente taşınırdı. Zordu, zor bir işti. Senyavin de bu tedarik kanalını bloke etti. Amiral, körfeze Yunan korsanları ve bir firkateyn gönderdi. Haziran ayında Senyavin, üçüncü bir gemi ile boğazın abluka devriyesini güçlendirdi.
Tenedos Adası - Bronevsky'nin "Bir Deniz Subayının Notları" kitabından litografi
Çanakkale savaşı
Çanakkale Boğazı'ndaki etkili Rus ablukası, Türk başkentinde huzursuzluğa neden oldu. Kıtlık ve isyan tehdidi vardı. Yeniçeriler endişeliydi. Türk komutanlığı ablukayı kırmaya karar verir. Rusları adadan çıkarmak için Tenedes adasının yakınındaki anakarada bir ordu toplandı. İniş için kayıklar topladılar. Ancak Rus filosu denize hakim olsa da, herhangi bir çıkarma başarısızlığa mahkumdu.
Bu nedenle, Senyavin'in gemilerini yönlendirmek için Türk filosuna bir sorti yapmaya karar verdiler. İyi bir keşif yapan ve düşman kuvvetleri olan Konstantinopolis'in konumu hakkında güvenilir bilgi alan Senyavin, olası düşman eylemleri planını çözdü. Düşmanı harekete geçirmek için Mart 1807'de Senyavin, zengin bir şehirden tazminat almak için bir Greig müfrezesini (bir gemi ve bir firkateyn) Selanik'e gönderdi. Böylece Rus komutan, düşmana Rus filosunun zayıfladığını gösterdi.
Nisan 1807'de Türk filosu Marmara Denizi'nden Çanakkale Boğazı'na geçti. Bunu öğrenen Senyavin, Greig'e 4 gemiyle Midilli'ye gitmesini ve Mayıs ayı başına kadar Sakız ile kendisi arasında seyir yapmasını emretti. Aynı zamanda Rus filosu, Osmanlı'nın en önemli limanı olan Smyrna'ya (İzmir) giden iletişimi bozdu. Asıl amaç, düşmanı Çanakkale Boğazı'nı terk etmeye teşvik etmek, kendini dikkatsiz ve gücünü zayıflatmaktı. Bir düşman saldırısı durumunda Senyavin, düşmanın sakin bir şekilde Tenedos'a gitmesine izin vermek için Greig ile bağlantı kurmayı planladı. Rus komutan, takviye gelene kadar dayanacağına dair garnizonumuzun gücüne güveniyordu.
Greig müfrezesinin gösterişli ayrılışı beklenen sonuca yol açmadı. Osmanlılar temkinli davrandılar, boğazı terk etmediler. Görevlerini tamamlayan Greig'in gemileri Bozcaada'ya döndü. Kapudan Paşa Seit-Ali komutasındaki Türk filosu - 8 savaş gemisi, 6 fırkateyn ve 55 yardımcı gemi, 7 Mayıs'ta (19) boğazdan ayrıldı. Senyavin, düşmanı boğazdan uzaklaştırmak için İmroz adasına çekilmeye karar verilen bir askeri konsey topladı. Rus filosunun 8 Mayıs'ta ayrılmasından yararlanan Türkler, Bozcaada'ya iki kez asker çıkardı. Ancak her iki seferde de Rus birlikleri düşmanı denize attı.
Senyavin'in gemileri Gökçeada'yı dolaşmayı başaramadı ve düşman filosunun boğazdan bağlantısını kesti. Önce sakin, ardından ters rüzgarlar Rus filosunu iki gün geciktirdi. Uzun süre Bozcaada garnizonunu yardım almadan terk etmekten korkan Senyavin, geri dönmeye karar verdi. 10 Mayıs sabahı filo adaya döndü.
Hafif bir kuzeybatı rüzgarı esiyordu, Türk gemileri saldırıya uygun bir rüzgar yönü işgal etti. Ancak Osmanlılar saldırmaya cesaret edemedi. Güneybatı rüzgarı estiğinde saat 13:14 civarında gemilerimiz taarruz için hazırlanmaya başladı. Öğleden sonra 18 civarında, gemiler sıraya girdi ve bir saldırı başlattı. Rusların ilerlediğini gören Türkler, Çanakkale Boğazı'na kaçmak için demir almaya başladılar. Bu sırada rüzgar kesildi ve Rus gemileri ertelendi. Saat XNUMX civarında batı rüzgarı esti ve Rus filosu yeniden saldırıya geçti. Ve Türkler boğaza hareketlerine devam ettiler.
18:15'te Retvizan ve Rafail gemileri ateş açtı. Kısa süre sonra Rus ve Türk sistemi dağıldı, bir çöplük başladı. Düşman gemileri direklerle birbirlerine bile çarptılar ama iş gemiye binmeye gelmedi. Saat 20 civarında hava kararmaya başladı ve savaş durdu. Rus gemilerinin bir kısmı Türk gemileriyle birlikte Çanakkale Boğazı'nın bataryalarına ulaştı ve burada kıyı bataryalarından ateş altında kaldılar. En önemlisi, kıyıdan 200 metre uzaklıktaki "Katı" ya gitti (gövdede 10 delik ve yelkenlerde 47 delik). 11 Mayıs sabahı Ruslar boğazın girişinde karaya oturan bir Türk gemisini ele geçirmeye çalıştı. Ancak bu girişim, Türk bataryalarının ateşiyle püskürtüldü.
Sonunda zafer Rusların oldu.
Ancak, her iki taraf da ana görevlerini çözemedi. Osmanlılar ablukayı kaldırıp Bozcaada'yı geri alamadı. Ruslar, düşman filosunu yok etmeyi başaramadı, ancak onu yalnızca zayıflattı.
Üç Türk gemisi ağır hasar gördü ve devre dışı kaldı. Türk mürettebatı, 2 bin kişiye kadar ağır kayıplar verdi. Rus kayıpları - 26 ölü (Yüzbaşı-Komutan Ignatiev dahil), 56 yaralı. Gemilerimiz en büyük hasarı kıyı topçularından aldı.