S- Hangi hallerde abdest alınması farz olur?
C- Farz olsun, nâfile olsun namaz kılmak için, cenâze namazı kılmak için, tilâvet
secdesi yapmak için, Kur’an-ı Kerim’e dokunmak için abdest almak farz olur.
S- Abdestin farzları nelerdir?
C- Bir defa yüzü yıkamak. Birer defa iki kolu dirsekleri ile birlikte yıkamak. Bir defa
başının dörtte birini ıslak eli ile mesh etmek. Birer defa iki ayağını topukları ile
birlikte yıkamak farzdır.
S- Abdestin yanlızca farzlarını yerine getiren kişi, bu abdesti ile namaz kılabilir mi?
C- Suların bol olduğu yerlerde, abdestin sünnetlerini terk ederse mekruh olur.
Çeşmelerin akmadığı ve suların kıt olduğu yerlerde kerâhetsiz (sakıncasız) kılabilir.
S- Abdeste başlamadan önce, yapılması gerekenler nelerdir?
C- Tuvalete gitme zorunluluğu varken, abdest alınması ve namaz kılınması mekruh
olduğu için, önce tuvalete gidilmesi, güzelce istincâ ve istibrâ yaptıktan sonra
abdest alınması gerekir.
S- İstincâ ve istibrâ ne demektir?
C- Tuvalette ön ve ardından gelen necâseti (pisliği) temizlemeğe “İstincâ” denir ve
idrar sızıntısının kesilmesini beklemeye “İstibrâ” denir.
Gerek tuvalette ve gerek dışarıda ayakta işemek mekruhtur ve tıbbî açıdan
zararlıdır.
Kişinin önü ve arkası kıbleye gelmeyecek şekilde tuvalette oturmalı ve sol eli ile
edep yerlerini yıkadıktan sonra, öksürerek, hareket ederek veya ayaklarını sertçe
yere vurarak idrar sızıntısının kesilmesini biraz beklemelidir.
Tuvaletten çıkar çıkmaz abdest almaya başlayan kişiden, abdest alırken veya
abdest aldıktan sonra bir damlacık idrar sızıntısı gelirse, abdesti bozulur.
İleri yaşlarda olanlardan daha fazla ve gençlerde daha az olmakla birlikte, her
kişiden idrardan sonra akıntı gelebilir.
S- Farzları, sünnetleri ve âdapları ile abdest nasıl alınır?
C- Abdest almaya “Besmele” ile niyet ederek başlamak sünnettir. Abdest alırken
kıbleye dönmek, dünya kelâmı konuşmamak ve özürsüz başkalarından yardım
istememek abdestin âdaplarındandır. Abdest alırken suyu israf etmek mekruhtur.
Önce elleri bileklere kadar üç defa yıkamak sünnettir. Parmak aralarının kuru
kalmaması için parmaklarla araları hillallanır (sıvazlanır) ve yüzük oynatılarak altı
ıslatılır. (Erkeklerin altın yüzük takınmaları haramdır.)
Sağ eli ile üç defa ağzına su verir ve her seferinde ağzının içini güzelce çalkalar.
Oruçlu olduğu zaman, boğazına su kaçmasın diye dikkatli davranır.
Ağız yıkanırken misvak kullanmak sünnettir. Misvak olmadığı zaman parmakları ile
veya temiz (domuz kılından olmayan)diş fırçası ile dişlerini fırçalar.
Üç defa sağ eli ile burnuna su verir ve her seferinde sol eli ile burnunu temizler.
Alında saç bitiminden, çene altına ve iki kulak arasına yüz denir.
Yüzü bir defa yıkamak farzdır. İlk yıkamada yüzün tamamı ıslanır ve kuru yer
kalmazsa farz yerine gelir. İkinci ve üçüncü yıkamalar sünnet yerine geçer.
Yüz yıkanırken, kaşların, bıyıkların ve seyrek sakalın hafifçe ovulması ve göz
çukurlarının ıslanması gereklidir.
Kolları, dirsekleri ile beraber birer defa yıkamak farz, ikinci ve üçüncü yıkamalar
sünnettir. Ayrıca sağdan başlamak ve önce sağ kolu yıkamak da sünnettir.
Dirseklerin tamamının yıkanması farz olduğu için kolları sıvarken buna dikkat
edilmesi ve özellikle kış günlerinde kalın kazaklar giyildiği için daha dikkatli
davranılması gereklidir.
Başın dörtte birini mesh etmek, (Hanefî’de) farzdır. Herkesin avuç içi başının
dörtte biri kadardır.
Parmaklarla birlikte avuç içinin tamamı ıslatılarak alın tarafından başın üstüne
konulur ve hafifçe oynatılarak, farz yerine gelmiş olur.
Dileyen iki avucunu ıslatarak, iki eli ile başının tamamını mesh ederse, hem farz ve
hem de sünnet sevabı alır. Buna “Kaplama mesh” denir. Hanefî’de sünnet,
Malikî’de farz’dır.
Başını mesh ettikten sonra, parmaklarının uç ve iç tarafları ile kulaklarını ve
parmaklarının dış tarafı ile ensesini mesh eder. Boyun mesh edilmez.
Son olarak, önce sağ ve sonra sol ayağını yıkar. Sık olan ayak parmaklarının
aralarını, elinin parmakları ile hilâller ve ayağının tabanını avucu ile ovalar.
Ökçelerini ve Kur’an’da “Kâ’beyn” denilen, ayak bileklerinde şişliği oluşturan
kemiklerin üstüne kadar her tarafını güzelce yıkar.
Abdest alırken ara vermemek, sırası ile yıkamak ve ovmak sünnettir.
Abdest Bölümü
S- Hangi hallerde abdest alınması farz olur?