Afrika dillerinin, bazıları dünyanın öbür dillerinde ender görülen ya da hiç bulunmayan birkaç önemli özelliği vardır. Birçok Afrika dili “tonlu” (titremli) dildir. Bu dillerdeki sözcükler, konuşma sırasında ses perdesinde yapılan değişikliklerle farklı anlamlar kazanır. Bunun için genellikle üç ayrı ses yüksekliği kullanılır. Örneğin Nijerya’nın orta bölgesinde konuşulan İgala dilindeki awo sözcüğü, yüksek-yüksek, yüksek-alçak gibi değişik tonlamalarla söylenebilir.
Bu tonlamaların her biri aynı sözcüğe “beçtavuğu”, “delik” gibi değişik anlamlar yükler. Zaire’de konuşulan ve bir Nijer-Kongo dili olan Kele’de ise alam- baka boili deyimi tonlamaya bağlı olarak “o (erkek) ırmak, kıyısını gözledi” ya da “o (erkek) kaynanasını suda haşladı” anlamlarına gelebilir!
Afrika dillerinin ilginç ve karmaşık özellikleri bu kadarla da bitmez. Zimbabve ile Mozambik’te konuşulan Şona dilinde “onun” ya da “onların” demenin 256 değişik yolu olduğu ileri sürülmüştür. Afrika’nın güneybatısında yaşayan Buşman (San) ve Hotanto (Koikoi) topluluklarını da kapsayan yaklaşık 100.000 kişinin konuştuğu Koisan dilinde “şaklama” denen ünsüzler bulunur. Afrika dışında hiçbir dilde bulunmayan bu seslerin bir örneği, Türkçe’de beğenmeme ya da kabul etmeme durumlarında kullanılan “cık” sesine benzer. Bir başka örneği de dudaktan büzerek çıkanlan yumuşak bir öpücük sesine benzetilebilir.
Bazı Afrika dillerinin, örneğin Kuzey Afrika’daki Arapça ve Berberi dili ile Etiyopya’ daki Amhara dilinin eski bir geçmişe dayanan yazılı edebiyatları vardır. Hausa, Svahili ve Nil- Sahra dil ailesinden Kanuri gibi dillerde Arap yazısından kaynaklanan geleneksel yazı sistemleri benimsenmiştir. Bununla birlikte günümüzdeki Afrika yazı sistemlerinin pek çoğu Latin kökenli alfabelere dayanır. Hausa, Svahili ve Zulu gibi dillerde basılan yayınların sayısı günden güne artmaktadır.