İnfertilite Değerlendirmesi Nedir?
Bu değerlendirme sizin ve eşinizin gebe kalamama nedenini bulmaya yönelik muayene ve testleri içermektedir. Bir neden bulunursa tedavi mümkün olabilir. Birçok durumda, herhangi bir sebep bulunmasa dahi infertilite başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.
İnfertilite Değerlendirmesini Ne Zaman Düşünmeliyim?
Aşağıdakilerden herhangi biri sizin için geçerliyse, infertilite değerlendirmesi yaptırmayı düşünmelisiniz:
- Doğum kontrolünü kullanmadan 1 yıllık düzenli cinsel ilişkiye girdikten sonra hamile kalmadıysanız
- 35 yaşından büyük ve 6 aydır korunmadığınız ve düzenli ilişkiniz olduğu halde hamile kalmadıysanız
- 40 yaşından büyükseniz ve 6 ayı beklemeden de kontrol olabilirsiniz
- Adet döngüsünüz düzenli değilse
- Siz veya eşinizin bilinen bir doğurganlık probleminiz var ise
İnfertiliteye Ne Sebep Olur?
Kadın infertilitesinin en sık nedeni, düzenli ovülasyonun yani yumurtlamanın olmamasıdır. Erkek infertilitesinin en yaygın nedenleri, testislerde spermlerin nasıl yapıldığını veya nasıl işlediğini etkileyen problemlerdir.
Kadınlarda diğer faktörler üreme organları veya hormonları ile ilgili sorunları içerir .Fallop tüplerinin çalışmaması veya tıkanması infertiliteye katkıda bulunabilir. Bu geçmiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların (STI) veya endometriozun sonucu olabilir . Tiroid bezi veya hipofiz bezi ile ilgili sorunlar da infertiliteye katkıda bulunabilir. Erkeklerde, testislerden sperm taşıyan tüplerin tıkanması, infertiliteye neden olabilir.
Yaş Doğurganlığı Nasıl Etkiler?
20’li yaşlarında veya 30’ların başında sağlıklı çiftler için, bir kadının hamile kalma şansı, tek bir adet döngüsünde yaklaşık% 25-30’dur. Bu yüzde 37 yaşından sonra hızla azalır. 40 yaşına gelindiğinde, bir kadının gebe kalma şansı, adet döngüsü başına% 10’dan daha azına düşer. Bir erkeğin doğurganlığı da yaşla birlikte azalır, ama öngörülebilir olarak değil.
Yaşam Tarzı Doğurganlığı Etkiler Mi?
Kadınlarda, kilonun fazla olması az olması veya çok fazla egzersiz yapmak infertiliite ile ilişkili olabilir. Hem erkeklerde hem de kadınlarda, orta veya ağır düzeyde alkol almak, infertilitede bir faktör olabilir. Erkeklerde sigara içimi ve esrar, sperm sayısını ve hareketini azaltabilir.
İnfertilite İçin Hangi Testler Yapılır?
İnfertilite testleri, laboratuvar testleri, görüntüleme testleri ve belirli prosedürleri içerir. Görüntüleme testleri ve prosedürleri üreme organlarına ve nasıl çalıştıklarına bakmaktadır. Laboratuvar testleri genellikle kan veya meni örnekleri test etmeyi içerir .
Bir Kadın İçin Temel Test Ne İçerir?
Laboratuvar testleri arasında bir idrar testi, bir progesteron testi, tiroid fonksiyon testleri, bir prolaktin seviyesi testi ve yumurtalık rezervinin testleri yer alabilir. Görüntüleme testleri ve prosedürleri, ultrason muayenesi, histerosalpingografi, sonohisterografi, histeroskopi ve laparoskopi içerebilir. Tüm bu test ve prosedürler yapılmayabilir.
Progesteron Testi Nasıl Yapılır?
Bir progesteron testi için, adet dönemini beklemeden yaklaşık 1 hafta önce bir kan örneği alınır. Progesteron seviyesi ölçülür. Artan bir seviye ovülasyonunu olduğunu gösterir.
Bir Tiroid Fonksiyon Testi Neden Yapılmalı?
Tiroid bezi ile ilgili sorunlar infertilite problemlerine neden olabilir. Tiroid sorunu şüphesi varsa, tiroid bezini kontrol eden hormon düzeyleri normal olarak çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için ölçülür.
Prolaktin Seviyesi Testi Nedir?
Bu test, prolaktin hormonunun seviyesini ölçer. Yüksek prolaktin seviyesi yumurtlamayı bozabilir.
Yumurtalık Rezervinin Testleri Nelerdir?
Yumurtalık rezerv terimi bir kadının yumurta tedarikini ifade eder. Kalan yumurta sayısını kontrol etmek için kan testleri kullanılır.yaygın olarak kullanılan AMH ( anti müllerian hormon) denilen testtir. B hormon yumurtalıklardaki henüz yumurta haline gelmemiş uyku halindeki yumurtacıklardan yapılır. AMH seviyelerinin düşük olması yumurta rezervlerinin azalmış olduğunu işaret eder. Ancak kesin olarak göstermez.
Görüntüleme Testleri ve Prosedürleri Neden Yapılır?
Farklı görüntüleme testleri ve prosedürleri, problemleri bulmak için rahim, yumurtalık ve fallop tüplerine bakmak için kullanılır . Bazı prosedürler de bulunursa belirli problemleri tedavi etmek için kullanılır. Yapmış olabileceğiniz prosedürler, diğer testlerin sonuçlarının yanı sıra şikayetlerinize de bağlıdır. Kadın infertilitesi için yaygın görüntüleme testleri aşağıdakileri içerir:
Ultrason muayenesi: Bu test, foliküllerdeki değişiklikleri izleyerek yumurtlamanın ne zaman gerçekleşeceğini tahmin edebilir .
Sonohisterografi: Bu özel ultrason muayenesi rahmin içindeki polip veya diğer problemleri arar.
Histerosalpingografi: Uterusun iç kısmını ve fallop tüplerinde tıkanıklık olup olmadığını gösterir.
Histeroskopi: Prosedürde, serviksiçine ve rahim içine yerleştirilen ince bir ışık kaynağı olan bir kamera kullanır . Bu rahmin içindeki problemleri gösterebilir ve küçük müdahaleler yapılabilir.
Laparoskopi: Bu prosedürde, karın içinden sokulan ince bir ışık kaynağı olan bir kamera kullanılır. Bu fallop tüplerini, yumurtalıklarını ve rahmin dışını gösterebilir.
Bir Erkek İçin Temel Test Ne İçerir?
Bir erkek için test genellikle semen analizi içerir. Bu analiz, sperm miktarını, spermin şeklini ve spermin hareket tarzını değerlendirmek için yapılır. Erkeklerde yapılan kan testleri, erkek üreme hormonlarının düzeylerini ölçer. Bu hormonların çok fazla veya çok az olması sperm yapmada veya cinsel ilişkide sorunlara neden olabilir. Bazı durumlarda, testislerdeki problemleri aramak için ultrason muayenesi yapılabilir.
İnfertilite Değerlendirmesini Tamamlamak Ne Kadar Sürer?
İnfertilite değerlendirmesi çoğu vakada birkaç adet döngüsü içerisinde tamamlanabilir.
Op. Dr. Feray GÜVENAL
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı