Kunduz nasıl bir hayvandır? Kunduzlar ne yer, nerede yaşarlar, özellikleri, yapıları, yuvaları, yaşam koşulları hakkında bilgi.
Kunduz; ormanlık bölgelerdeki göllerde, ırmaklarda yaşayan memeli bir hayvandır. İki katlı yuva yapma, ağaçları keserek sularda engel kurma özelliği bakımından çok ilgi çekici bir hayvandır, kürkü de değerlidir. Fare, sincap gibi hayvanların da içinde bulunduğu kemirgenler familyasından olan kunduzların başlıca iki çeşidi vardır. Avrupa kunduzları şimdi gittikçe azalmaktadır. Avrupa kunduzları ile çok yakın akraba olan Amerika kunduzları ise daha çok A.B.D. de, Kanada’da yaşar.
Kunduzun Vücut Yapısı
Kuzey Amerika kunduzları bütün kemirgenlerin en irileridir. Ergin bir kunduzun boyu, kuyruğu saymadan, 60 cm. i geçer; kuyruk da 25 cm. kadardır. Kunduzun küçük bir kafası vardır. Çenesi pek kuvvetlidir. Ağzının ön tarafında, her çenede ikişer tane olmak üzere, 4 kesici diş bulunur. Çok keskin olan bu dişler sayesinde kunduzlar 60 cm. kalınlıktaki ağaçları bile kesebilirler.
Kunduzun ön ayakları küçük, arka ayakları büyüktür. Arka ayak parmakları perdelidir. Kuyruğu sandal küreğinin uç kısmına benzer, yassıdır; pullu, kalın bir deriyle kaplıdır. Hayvan yüzerken kuyruğunu dümen gibi kullanır, bir tehlike sezince kuyruğunu suya, ya da yere vurarak ses çıkarır, arkadaşlarına haber verir. Kuyruk, ağaç keserken, hayvanın dayanmasına da yarar.
Kunduzun vücudu koyu kahverengi sık tüylerle kaplıdır. Kunduz kürkü çok kıymetli olduğu için, hayvan yüzyıllardan beri avlana gelmiştir.
Kunduzların Yaşayışı
Kunduzlar toplu halde yaşarlar. Çift çift yaşıyanlara da raslanırk Kunduz çiftlerinin bütün hayatlarını beraber geçirdikleri sanılıyor Kunduzlar kendilerini savaşarak değil, saklanarak korurlar; bunun için de yuvalarını su içinde yaparlar.
Kunduzlar yuvalarını, suyun içine, çalı – çırpıyla çamurdan yaparlar. Yuvaların yüksekliği 90 cm. yi bulur. Genişlikleri de çok defa 2 m. yi geçer. Yuvalar iki katlıdır. Her katta birer oda vardır. Su yüzeyinin üstündeki kat oturma odalarıdır. Alt kattaki oda yiyecek deposu olarak kullanılır. Kunduz yuvaları suyun içinde olduğundan, dışarıya da üstten hiçbir kapısı olmadığından hayvanları başka canlılardan korur. Yuvanın üst katında dışarıya açılan bir hava deliği vardır, o da büyük bir ustalıkla saklandığı için hiç kimse yerini bulamaz.
Kunduzların yuvaya giriş çıkışı su içinden açtıkları bir tünelle sağlanır. Kunduzların yuva yapmak istedikleri yerdeki su gerektiği kadar derin değilse, bu şaşılacak hayvanlar bent yapmaya başlarlar. Kestikleri dallarla, ağaçlarla suyun yolunu keserler, sonra çamur da kullanarak çok sağlam bentler yaparlar. Böylece, hem kışın, hem de en kurak mevsimde yuvalarını çevreleyen suyun yüzeyi değişmez.
Kunduz Bentleri
Kunduzlar bent yapma işinde insanı şaşırtan bir ustalık gösterirler. Uzunluğu 300 m. yi geçen kunduz bentlerine rastlanmıştır. Hayvanlar bent yapmak için kestikleri ağacı, kolayca dereye taşıyamazlarsa kanallar açarlar, ağaçları bu kanallarda yüzdürerek getirirler. Ağaç küyükleri yerleştirildikten sonra aradaki boşluklar küçük dallarla, taşla, çamurla doldurulur. Kunduzlar çamuru ön ayaklarıyla göğüsleri arasında tutarak taşırlar.
Bent yapılacak suyun akıntısı çok azsa, bent iki kıyı arasında dümdüz yapılır, akıntı çoksa, bendi akıntı yönüne doğru dışbükey yaparlar. Bentlerin bozulan yerleri durmadan onarılır.
Kunduzlar ağaç kabuğu, tomurcuk, küçük dallar yerler. Her kunduz çiftinin yılda 2-6 yavrusu olur. Yavrular 2 yıl ana-babalarıyla kaldıktan sonra birer eş bulup çiftleşirler, kendilerine ayrı bir yuva yaparak orada yaşarlar.
Kunduzlar son derece faydalı hayvanlardır. Yaptıkları bentler sayesinde suların yağış mevsimindeki başıboş akışını önlerler. Böylece, bitki yetişmesi bakımından çok faydalı olan toprağın üst kesiminin akıp gitmesi önlenir.
Kunduzun bütün bu faydalarına karşılık zararı yok gibidir. Üstelik, kürkü çok değerlidir. Eti, kuyruğu da dahil olmak üzere, yenir. Gene kunduzdan çıkarılan kahverengi bir maddeden kokuculukta faydalanılır.
Kunduzlar bizde yurdumuzun Ege Bölgesi’nde yaşar. Amerika’da bu hayvanların büyük faydası anlaşıldığından avlanmaları sınırlandırılmıştır. Üstelik, özel tuzaklarla yakalanan kunduzlar, kunduz bulunmayan bölgelere taşınmakta, böylece hayvanların çoğalması sağlanmaktadır.