Oaxaca Tarihi Bölgesi ve Monte Albán Arkeolojik Alanı
Meksika'nın güneybatısında aynı isimli federal bölgenin başkenti olan Oaxaca'da birbirinden farklı üç kültürel özellik bulunmaktadır: 1529 yılında İspanyollar tarafından kurulan tarihi merkez, kasabanın 4 kilometre güneybatısında yer alan Monte Alban arkeolojik alanı ve son olarak da Dominiklilerin 16. yüzyılda büyük bir manastır kurmak için ele geçirdikleri 12 kilometre uzaklıktaki Cuilapan Köyü.
Oaxaca'nın batı bölgesi üç ana topluluğu barındırmaktadır; Atzompa, El Gallo ve Monte Alban. Bu bölgedeki 200 farklı İspanyol öncesi arkeolojik alandan biri olan Monte Alban kompleksi, bireysel gelişimi en iyi topluluklar olan Olmecler, Zapotecler ve Mixtecler tarafından yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Büyük ihtimalle Amerika'nın ilk kentsel medeniyetine ismini vermiş olan Monte Albanın, Olmec üzerindeki kültürel baskısının aşamaları, Los Danzantes anıtlarında gömülü olan 140 taş levhadan anlaşılabilir.
Bu levhalar, merkez meydanın kenarına daha sonra yapılan taş binalarda da tekrar kullanılmıştır. Bu etkileyici tören merkezinin ana parçası olan 300 metrelik meydan, kuzey güney doğrultusunda olup, Monte Alban II ve Monte Alban III tarafından inşa edilmiştir. İkinci aşamada bölgenin kentleşmesi, tepelerin kenarlarına teraslar yapılması ve barajlarla su kanalları yapılması tamamlanmıştır. 800 yılında şehirde 50.000'den fazla insan yaşamaktaydı.
Bugünkü Meksika'nın ortasındaki Monte Alban, Kolombiya öncesi tören merkezinin olağanüstü bir örneğidir. Bu merkez ilk olarak Teotihuakan (Kolomb öncesi Kuzey Amerikanın en önemli kenti) ve sonra Aztekler olmak üzere kuzeyden, Mayalar tarafından ise güneyden baskılara maruz kalmıştır. Top oyun alanıyla, muhteşem tapınaklarıyla, hiyeroglif yazıtlarla kaplı mezar ve kabartmalarıyla, Monte Alban, klasik öncesi ve klasik dönemlerde bölgede bulunan başarılı medeniyetlere eşsiz bir şekilde şahitlik yapmaktadır. 1 Milyon yıldan fazladır, bütün bölgenin kültüründe önemli bir etkiye sahip olmuştur. Daha sonra ise Oaxaca 16 asır sömürge şehirlerinin önemli bir örneği olmuştur. Bölgenin en zengin ve en ahenkli devasa mirası olan bu şehir yeni İspanya olarak bilinmektedir.
Modern Oaxaca şehri, tarihi merkezini korumayı başarabilmiştir. Toplam 1200 tarihi anıt, şehrin gelişmesine rağmen korunmuş, listelenmiş ve kayıt altına alınmıştır. 1529 yılında planlanan Anayasa Meydanı ya da bilinen diğer adıyla Zócalo, şüphesiz tarihi şehrin en göz alıcı mekânlarından birisidir. Yaklaşık iki yüzyıllık inşaatın sonunda 1733 yılında tamamlanan Katedralin kuleleri 1931 yılındaki depremde hasar gördüğü için sonradan aslına uygun olarak inşa edilmiştir. Bunun dışında Santo Domingo, San Francisco, San Agustin, San Filipo Neri, Nuestra Señora de la Soledad gibi dini yapılar, sanatsal yapılar (Teatro Macedonio Alcalá, Museo de las Culturas de Oaxaca) ve muhteşem aristokrat evleri (Cortes'in evi, Juarez'in evi) ve tüm konutlarla ahenk içinde olan caddelerin ortaya çıkardığı manzara, eski bir koloni şehrinin anıtsal görüntüsünü korumaktadır. Mükemmel mimari kalite aynı zamanda 19. asır binalarının karakterini de taşımaktadır.