Çift bükümlü kablo, telefon ve yerel alan ağları için geliştirilmiş bakır kablo türüdür. Bükümlü kablo, adını kablo boyunca tellerdeki bükülmeden almaktadır. Kablodaki bu bükülmeler, veri iletişimi sırasında sinyal bozulmasından korunmak için yapılmıştır. Bükümlü kabloların veri sinyali bozulmadan verileri iletebilecekleri bir uzunluk sınırı bulunmaktadır. Bükümlü kablolar için bu uzunluk sınırı ortalama 100 metredir. Bu kablolara çift bükümlü denmesinin sebebi, kablo çiftlerinin dört tanesinin bir araya getirilip üzerlerine esnek bir plastik kılıf geçirilmesi ile oluşmasındandır. Çift bükümlü kablolar, korumasız [UTP (Unshielted Twisted Pair)] ve korumalı [STP (Shielted Twisted Pair)] olmak üzere iki çeşitten oluşur (Görsel 2.1). UTP, elektromanyetik parazitler ile radyo frekansı parazitlerine karşı koruma
sağlama konusunda yetersizdir. Bu kablolar; elektromanyetik alan, ısı, ışık gibi çeşitli kaynaklardan etkilenebilir.
Çift bükümlü kablolardan biri alıcıya sinyal taşımak için diğeri topraklama olarak kullanılır. Alıcı, ikisi arasındaki farkı hesaplar. Veriyi gönderen ve alan iki sistem arasında, veri gönderimi sırasında tellerden birinde gönderilen sinyale ek olarak bulunulan ortama göre parazit (gürültü) eklenebilir. Bu parazit, her iki kabloyu da etkileyebilir ve istenmeyen sinyaller oluşturabilir. İstenmeyen sinyallerin veriyi etkilememesi için kablo telleri çiftler hâlinde bükülerek bir denge sağlanmıştır. Örneğin bir bükülmede bir telin gürültü (veya parazit) kaynağına daha yakın, diğerinin daha uzak olduğu varsayılırsa bir sonraki bükülmede bunun tersi olacaktır. Bükülme, her iki kablonun da dış etkilerden (gürültü veya parazit) eşit derecede etkilenmesine imkân sağlar. Bu, ikisi arasındaki farkı hesaplayan alıcının istenmeyen sinyal almadığı anlamına gelir. İstenmeyen sinyaller çoğunlukla iptal edilir. STP çift bükümlü kabloların üzerinde elektromanyetik parazite, ısı ve ışık gibi etkilere karşı koruma sağlaması için metalik bir örgü (metal koruyucu) veya folyo sargısı bulunmaktadır. Bu nedenle STP günümüzde ağ iletişiminde yaygın olarak kullanılan bir kablo çeşididir. Çift bükümlü kablolar dört farklı renk grubu ile kodlanmış sekiz telden oluşmaktadır. Renk kodları ve sıralamaları Tablo 2.1’de gösterilmiştir.
Bükümlü kabloların ağ cihazlarına bağlanabilmesi için bir konnektör ile sonlandırılması gerekir. RJ-45, özellikle yerel alan ağlarında kullanılan bükümlü kablolar için standart bir konnektördür. RJ-45 haricinde GG45, TERA, ARJ45 konnektör çeşitleri de bükümlü kablolarda sonlandırıcı olarak kullanılmaktadır. RJ-45 konnektörü Cat5, Cat6 ve Cat6A ve Cat8.1’de standart olarak kullanılırken Cat7 ve Cat8.2 gibi kablo teknolojilerinde kullanılamaz. Çift bükümlü kablo seçiminde dikkat edilmesi gereken dört temel özellik bulunmaktadır. Bu özellikler; frekans, mesafe, bant genişliği ve maliyet-dayanım süresidir. Frekans, kablonun maksimum sinyal hızını ifade eder. Kablo mesafesi, kablonun veriyi kayıpsız ve bozulma olmadan iletebildiği maksimum uzunluğunu belirtir. Bant genişliği, kablodan bir saniyede iletilebilecek maksimum veri miktarını belirtir. Maliyet ve dayanım süresi ise kablonun ortalama ömrü hesaba katılarak ödenen alım bedelidir. İsraftan kaçınmak için ekonomik kablo tercihleri dikkate alınmalıdır. ANSI / EIA / TIA, TP kablolama sistemi ve bileşenler için kategori (category) terimini kullanırken ISO / IEC 11801 ve EN 50173 sınıf (class) terimini kullanır. Tablo 2.2’de günümüzde kullanılan bükümlü kablo standartları ve özellikleri görülmektedir.
Bükümlü kablo üzerinde birtakım yazılar bulunmaktadır. Bu yazılar; kablonun çeşidi, kategorisi, standardı ve
başlangıçtan itibaren kaçıncı metrede olduğu gibi önemli bilgileri belirtir. Görsel 2.2’de çift bükümlü kablo üzerinde
yazılı bilgiler ve sonrasında ise bu bilgilerin açıklamaları görülmektedir.
Çeşit: Kablo, UTP çeşidi bir kablodur.
Kategori: Kablo, kategori 6 (Cat6) veri iletim standardına göre üretilmiştir.
Kablo Standardı: Kablo, ISO / IEC 11801 ve TIA / EIA PVC standartlarına uygun üretilmiştir. PVC kablo kılıfı
türü olarak bilinir. Bu kısımda belirtilen türler yangına karşı kablonun gösterdiği direnci ve yanma durumunda çıkardığı
tehlikeli gaz ve duman oranını ifade eder. Kılıfların PVC, CM, CMR ve CMP gibi farklı türleri de bulunmaktadır.
Uzunluk: Kullanılan kablonun metre cinsinden uzunluğudur. Kablo üzerinde bulunan uzunluk değeri kablonun
en başından birer metre aralıkla artar. Bu değer, ağda kullanılan kablo miktarını ölçmek ve istenilen uzunlukta kablo
parçaları oluşturmak açısından faydalıdır.
|Standart İsmi||Frekansı||Mesafe||Bant Genişliği||Kablo Tipi||Sonlandırma Türü|
|Class D / Cat.5e||100 MHz||100 m||100 Mbit/s- 1 Gb/s UTP,||U/UTP – F/UTP – S/FTP||RJ-45|
|Class E / Cat.6||250 MHz||100 m (55 m’den sonra düşük hız)||1 Gb/s -10 Gb/s UTP,||U/UTP – F/UTP – S/FTP||RJ-45|
|Class EA / Cat.6A||500 MHz||100 m||10 Gb/s UTP,||U/UTP – F/UTP – S/FTP||RJ-45|
|Class F / Cat.7||600 MHz||100 m||10 Gb/s||UTP/STP||GG45/TERA/ARJ45|
|Class FA / Cat.7A||1000 MHz||100 m||10 Gb/s||S/FTP||GG45/TERA/ARJ45|
Tablo 1: Twisted Pair Kablo Standartları
|UTP||CAT.6 CABLE||ISO/IEC 11801 TIA/EIA PVC||001M|
|Çeşit||Kategorisi||Kablo standardı||Uzunluğu|
Tablo 2: Çift bükümlü kablo bilgileri
Görsel :U-UTP S-UTP F-UTP SF-UTP Kablo Farkları
Görsel :U-FTP S-FTP F-FTP SF-FTP Kablo Farkları