DÖNER BAĞLANTI ELEMANLARI
Döner bağlantı elemanı sabit ortamlardan hareketli ortamlara akışkan transferini sağlayan mekanik parçadır. Üretimde kullanılmakta olan silindirlerin (tambur) ısıtılması ve soğutulması amacı ile sevk edilen akışkanın enerji kaybına neden olmadan sevkini sağlar.
Örneğin, kağıt endüstrisinde, ıslak kağıdın kurutulması işleminde kullanılan tamburların, ısıtılması gerekmektedir. Tamburları ısıtmak amacıyla içine buhar veya kızgın yağ sevk edilir. Tamburun dönmesine rağmen, buhar veya kızgın yağ sevk eden hortumlar sabittir. Döner bağlantı elamanı; bu sabit hortumdan dönen tambura akışkan sevk edilebilmesi için kullanılmaktadır.
Bir başka örnekte demir-çelik endüstrisinden verilebilir. Sürekli döküm işleminde, çelik levha dönen tamburların arasından geçerken, tamburlar hem içten hem de dıştan soğutulmaktadır. Tamburların içeriden soğutulması işleminde arıtılmış su kullanılmaktadır. Tamburların çelik levhayı daha sonraki işlemlere doğru hareket ettirebilmek amacıyla dönmesine rağmen, suyu tambur içine sevk edebilmek için döner bağlantı elemanları kullanılmaktadır.
Döner Bağlantı Elemanlarının Temel Tasarımı:
Döner bağlantı elemanlarının tip, şekil, kullanım amaçlarının değişmesine rağmen, temel olarak 4 ana parçadan oluşmaktadır; gövde, şaft, yataklama elemanı ve sızdırmazlık elemanı.
Döner bağlantı elamanının en önemli parçası sızdırmazlık elemanıdır. Bu eleman, çalışmakta olan döner bağlantı elamanının içinden geçen akışkanın, dışarıya sızmasını engellemektedir. Döner bağlantı elemanlarında hem statik sızdırmazlık elemanı(o-ring yada toz keçesi) ve dinamik sızdırmazlık elemanı bulunmaktadır.
Döner bağlantı elemanlarının tip, şekil, kullanım amaçlarının değişmesine rağmen, temel olarak 4 ana parçadan oluşmaktadır; gövde, şaft, yataklama elemanı ve sızdırmazlık elemanı.
Döner bağlantı elamanının en önemli parçası sızdırmazlık elemanıdır. Bu eleman, çalışmakta olan döner bağlantı elamanının içinden geçen akışkanın, dışarıya sızmasını engellemektedir. Döner bağlantı elemanlarında hem statik sızdırmazlık elemanı(o-ring ya da toz keçesi) ve dinamik sızdırmazlık elemanı bulunmaktadır.
Döner bağlantı elemanlarının ikinci önemli elemanı ise yataklama elemanıdır. Bir döner bağlantı elemanında bir ya da daha fazla yataklama elemanı bulunabilir. Başlıca 2 tip yataklama elemanı bulunmaktadır. Bunlardan birincisi rulman (içinde yataklamayı ve dönmeyi sağlayan eleman bulunan), ikincisi ise dönmeyen tip dediğimiz karbon grafitli (içinde dönen ya da yataklamayı sağlayan eleman bulunmayan, yerine kendisinin bu görevi yaptığı) yataklama elemanıdır.
Döner bağlantı elemanının içinde sıvının transferini sağlayan eleman şafttır. Bazı uygulamalarda şaft tambur ile beraber döner, bazı uygulamalarda ise özellikle şaftın büyüdüğü ve gövdenin ağırlaştığı uygulamalarda gövdeden flanşlı modellerde, gövde tambur ile beraber dönmekte şaft sabit kalmaktadır.
Gövde diğer bütün elemanları bir arada tutan elemandır. Gövdenin sıvının tambura girişini sağlayan ve genellikle vidalı olarak hortumun monte edildiği giriş bulunmaktadır. Eğer aynı döner bağlantı elemanı üzerinde tambur içindeki sıvının dışarı alınması sağlanacaksa, gövde üzerinde birde çıkış bulunmaktadır.
Ufak tip döner bağlantı elemanlarında gövde sabittir ve şaft tambur ile beraber döner. Büyük ve ağır tip döner bağlantı elemanlarında ise, ister yine şaftın döndüğü ve şaftın flanş yardımı ile tambura monte edildiği model, ister gövdeden flanşlı olan ve tambur ile aynı hızda gövdenin döndüğü model kullanılabilir.
Malzeme seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar:
Tasarrufun doğru malzemenin doğru yerde kullanılması ile başladığını unutmamak gerekir.
Malzeme seçimlerinde dikkat etmemiz gereken bazı noktalar;
• Çalışma koşulları (malzemenin kullanılacak ortama göre gövde ve mekanik yapısı)
• Ortam sıcaklığı
• Çalışma basıncı
• Yedekparça ve garanti
• Danışmanlık
Her işletmenin farklı çalışma koşulları olduğunu, ucuz ve dikkatsiz malzeme seçimlerinin daha büyük hasarlara yol açabileceğini ve işletmelere daha fazla bakım masrafına neden olabileceğini unutmamak gerekir.