Meyve, sebze, zeytinyağı, baklagil, balık ve kepekli tahıllar açısından zengin olan Akdeniz diyetinin kalp sağlığına pek çok faydası olduğu bilinmektedir. Ancak Akdeniz diyeti, kalp sağlığına olduğu gibi beyin sağlığına da fayda sağlamaktadır.
Araştırmalar, Akdeniz diyeti uygulayan kişilerin, Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda Akdeniz diyetinin aşağıdaki etkileri de vurgulamaktadır:
- Yaşlı bireylerde bilişsel kaybı yavaşlatabilir
- Yaşlanmanın getirdiği bilişsel kayıp ile demans ve Alzheimer gibi hastalıkların neden olduğu daha ciddi hafıza sorunları arasında bir geçiş aşaması olan hafif bilişsel bozukluk (MCI) riskini azaltabilir
- Hafif bilişsel bozukluğun Alzheimer hastalığına dönüşme riskini azaltabilir
Akdeniz diyetindeki hangi etkenlerin beyin fonksiyonunu koruduğu bilgisi ise belirsizdir.
Araştırmacılar, sağlıklı gıdalar tercih etmenin kolesterolü, kan şekerini ve genel kalp damar sağlığını iyileştireceğini, bunun da MCI veya Alzheimer hastalığı riskini azaltabileceğini düşünmektedir. Başka bir teori ise Akdeniz diyetinin Alzheimer ile ilişkili beyin dokusu kaybını önlemeye yardımcı olduğunu öne sürmektedir.
Ancak şimdilik, Akdeniz diyeti ile Alzheimer riskinin azalması arasındaki ilişkinin gerekçesini söylemek zor görünüyor. Bazı araştırmalar, Alzheimer riskini artırdığı düşünülen apolipoprotein E (APOE e4) genini taşıyan kişiler arasında orta düzeyde deniz ürünü tüketenlerin beyinlerinde Alzheimer ile ilgili daha az değişiklik olduğunu göstermektedir.
Ancak, genel anlamda kanıtlar, Akdeniz diyetinin kesin bir şekilde Alzheimer riskini azalttığını gösterecek kadar güçlü değildir. Bunun temel nedeni ise diyetin demans üzerindeki etkilerini inceleyen çoğu araştırmanın, yediklerini hatırlamakta güçlük çeken veya hafıza sorunları yaşayan katılımcılar tarafından doldurulan diyet anketlerine dayanmasıdır.
Yapılan bir çalışmada bu sorunu ele almak için yaşlı yetişkinlerde kullanılmak üzere geliştirilmiş bir gıda anketi kullanılmıştır. Çalışma; Akdeniz diyetinin, DASH diyetinin ve MIND diyetinin (bu iki diyeti birleştiren bir tür melez diyet) Alzheimer hastalığı riskini azaltıp azaltmayacağını incelemiştir. Sonuçlar, üç diyetten herhangi birini kesinlikle uygulayan kişilerde Alzheimer hastalığı riskinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Dahası, günde iki porsiyon sebze, haftada iki porsiyon meyve ve haftada bir öğün balık gibi mütevazı bir diyet yaklaşımının benimsenmesinin bile Alzheimer riskini azalttığı bulunmuştur.
Akdeniz diyetinin Alzheimer’ı ne ölçüde engellediğini veya bilişsel gerilemeyi ne ölçüde yavaşlatabildiğini anlamak için daha fazla araştırmaya ve klinik çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Diğer yandan, sağlıklı bir diyetin, fiziksel ve zihinsel olarak formda kalmak için son derece önemli olduğu da görülmektedir.
Jonathan Graff-Radford, M.D.
Çevirmen: Hilal Bakkaloğlu
Editör: Kurtuluş Öztürk
Metnin Yayınlanma Tarihi: 20.04.2019
Çeviri Tarihi: 18.09.2020
Kaynak: Mayo Clinic