Dünyanın donmuş yerleri hızla yer kaybediyor. In Antarktika bir şekilde “görülmemiş” sadece “soğutma” diyoruz ve daha kolay şekilde şaşırtıcı bir şekilde birbirine büyük bir miktar -, erimiş buz yılda milyar 155 hakkında tona (140 milyar metrik ton) oranında okyanusa dökülen son BM raporunda yaptı. Bu rakamlar, ancak insanlar havayı rekor miktarda ısıyı hapseden sera gazlarıyla kirletmeye devam ettikçe artacak .
Bu sıcak hava kuşatmasının ön saflarında dünyanın buz tabakaları var. Antarktika ve Grönland’ın dört bir yanına tünemiş olan buz rafları, buzulların kalın balkonları gibi okyanus üzerinde dışa doğru büyüyerek eriyen buzulların gelgitini durdurmaya yardımcı oluyor. Sadece Antarktika’yı çevreleyen yaklaşık 600.000 mil kare (1,5 milyon kilometre kare) buz tabakası, kıtanın eriyen buzunun% 80’inin geçtiği yer. Bununla birlikte, yeni bir çalışma, bu buz barajlarının Dünya’nın giderek ısınan okyanusları karşısında ölümcül bir kusuru olabileceğini öne sürüyor.
Science Advances dergisinde yayınlanan bir çalışmada araştırmacılar, Antarktika’nın kayma kenarlarına – büyük çatlakların yayılma eğiliminde olduğu buz raflarının kenarlarına yakın kırılgan alanlara – bakmak için uydu görüntülerini kullandılar ve rahatsız edici bir model buldular. Her yıl aynı noktalarda bazı çatlaklar ortaya çıkıyordu, genellikle buz raflarının uçları boyunca açık bir şekilde uzanıyordu ve denize büyük parçalar oyuyordu. Bu çatlaklara genellikle uzun, sarkan çukurlar ve buzdaki büyük delikler eşlik ediyordu – bu da rafların altındaki bazı doğal kuvvetlerin aynı bölgelerin her yıl bükülmesine ve kırılmasına neden olduğunu gösteriyor.
Yeni çalışmanın baş yazarı Karen Alley’e göre, büyük ılık, yüzer su akımlarının buz raflarının dibine “ters çevrilmiş nehirler” kazdığı ve zaten zayıf olan kenarlarını kemirdiği görülüyor.
Ohio’daki Wooster Koleji’nde yardımcı doçent olan ve Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’nde eski bir araştırmacı olan Alley, yaptığı açıklamada, “Sıcak su sirkülasyonu, bu buz tabakalarının alt taraflarına en savunmasız noktalarda saldırıyor” dedi .
Alley, daha önce bilinmeyen bu kuvvetin etkileri hiç şüphesiz Antarktika ve Grönland raflarındaki buz kaybına katkıda bulunurken, tam olarak ne kadar olduğunu anlamak için daha fazla çalışma yapılması gerektiğini söyledi.
Tüyler ürpertici gelişmeler
Yeni çalışmada araştırmacılar, Antarktika’nın buz raflarının kenarlarını polinya olarak bilinen su dolu delikler için taramak için uydu görüntülerini kullandılar. Bir polinya olarak nitelendirilmek için, birkaç yıl boyunca buz tabakasının aynı yaklaşık noktasında bir delik oluşması gerekiyordu, bu da buzdaki bu kırılmaların sadece bir kaza olmadığını, su altı ızgaralama işleminin bir sonucuydu.
Gerçekten de ekip, polinilerin buzda her zaman çatlakların oluştuğu kesme kenarlarının yanında görünme eğiliminde olduğunu buldu. Bu bölümlerin yakınında, buzun alt tarafında bir şeylerin yiyor olduğunu düşündüren açık sarkma belirtileri görüldü.
Yazarlara göre, bu gözlemler Antarktika’nın buz tabakalarının su altı akıntıları tarafından en savunmasız noktalarında yavaşça oyulduğunun kanıtı. Ekip, akıntıların kilometrelerce genişliğinde ve onlarca mil uzunluğunda büyüyebileceğini ve buz raflarının büyük bölümlerini aynı anda etkileyebileceğini belirledi. Bu eriyen rafların hızlandırılmış görüntüleri, sarkan olukların ve yayılan çatlakların çökmeye neden olmasının uzun sürmediğini gösteriyor .
Colorado Boulder Üniversitesi’nde kıdemli bir bilim insanı olan çalışmanın ortak yazarı Ted Scambos, “Bir tabak camı puanlamak gibi, [ılık su] rafı zayıflatıyor” dedi. “Ve birkaç on yıl içinde, buz tabakasını okyanusa daha hızlı girmesi için serbest bırakarak gitti.”
Buz rafları, kıtasal buzun toplu halde okyanusa fışkırmasını engelleyen doğal barajlar olarak hizmet edebildiğinden, bozulma hızlarının deniz seviyesinin yükselmesine doğrudan etkisi vardır. Bir etkinin ne kadarı hala belirsizdir; Buz sahanlıklarını kuşatan bu gizli güçler nispeten yeni keşfedildiğinden, mevcut iklim modelleri bunları hesaba katmıyor. Hasarın boyutunu daha fazla tahmin etmek için buz tabakalarının savunmasız kenarlarının daha fazla incelenmesi – sadece Antarktika’da değil, Grönland’da da – gereklidir.
Alley, “Bu etkiler önemlidir,” dedi. “Ama tam olarak ne kadar, henüz bilmiyoruz. Buna ihtiyacımız var.”