Buranın ne kadar soğuk olduğunu hiç kimse tahmin edemez. İngiltere’deki en soğuk günü düşünün ve bunu ikiyle çarpın. Öyle bir soğuk ki bazı günler burnunuzu bile dışarı çıkaracak haliniz kalmıyor. 1929 Şubat’ını, okuldan eve dönüşümü hatırlıyorum. Üç kilometre boyunca tipi altında yürümek zorunda kalmıştım. O gün, sabah hava çok soğuk değildi, kimse eldiven, bere takmayı akıl edememişti ama akşama doğru hava iyice soğudu. Okuldan çıktığımızda kar yağmaya başlamıştı, hepimiz çok sevinmiştik. Bir kilometre kadar yürüdükten sonra tipi başladı, evi bulabilmemiz bile bir mucizeydi. Mutfakta, kara sobanın başında oturmuştum. Buz kütlesine dönmüştüm. Annem bana sıcak çay içirerek buzlarımın çözülmesini sağlamıştı.
Şimdi o günü hatırlıyorum. Polonya’da, buz tutmuş mezarımın üstünde yatarken o günü düşünüyorum. Sıcak nefesimin buharı dışarı çıkıyor. Tipi altında yürüdüğüm o günün on katını, buradaki bir günümle hiç düşünmeden değişirim. Ama işe yaramaz ki. Bu böyle; haftalar; aylar boyunca sürecek. Soğuk, insana nefes bile aldırmıyor.