02.11.2009 - 01:00 | Son Güncelleme: 02.11.2009 - 01:00
The Globalist Seyr-i Âlem
2009 yılı Ekim ayında Afganistandaki savaş 9. yılına girdi. Başlangıçta problem Talibana karşı kazanılacak basit bir zafer olarak görülse de, son yıllarda ABD ve NATOdaki müttefikleri için jeostrateji içinden çıkılmaz bir hal aldı. Başkan Obama ülkeye daha fazla Amerikan askeri göndermeyi düşünüyor. Acaba ABD Afganistan savaşı için ne kadar para harcadı?
1. Küresel Test
Savaşın bedeli
2009 yılı Ekim ayında Afganistandaki savaş 9. yılına girdi. Başlangıçta problem Talibana karşı kazanılacak basit bir zafer olarak görülse de, son yıllarda ABD ve NATOdaki müttefikleri için jeostrateji içinden çıkılmaz bir hal aldı. Başkan Obama ülkeye daha fazla Amerikan askeri göndermeyi düşünüyor. Acaba ABD Afganistan savaşı için ne kadar para harcadı?
A. 227 milyar dolar B. 683 milyar dolar
C. 1.8 trilyon dolar D. 4.1 trilyon dolar
A. 227 Milyar Dolar. DOĞRU. 2009 yılının Eylül ayı itibariyle ABD, Afganistandaki savaş için toplamda 227 milyar dolar harcadı (ABD Kongresi Araştırma Servisi). Bu rakam 11 Eylül 2001 sonrası ABD tarafından savaş için harcanan miktarın yüzde 24üne denk geliyor. 2009un sonunda ülkede 68 bin Amerikan askeri olması bekleniyor. Bu rakam Bush yönetimi zamanındakinin tam iki katı.
B. 683 MİLYAR DOLAR. YANLIŞ. 2002 baharından beri ABD, Iraktaki savaş için 683 milyar dolar para harcadı. Bu 11 Eylül saldırılarından sonra yapılan bütün ABD savaş masraflarının yüzde 72sine tekabül ediyor ve bu rakam her bir Amerikalı başına 2.225 dolara denk düşüyor. Bu yüzden Irak savaşı, yaklaşık Vietnam Savaşı kadar pahalı (bu savaş 2008in parasıyla 686 milyar dolara mâl olmuştu). Ayrıca Kore savaşının 2 katı (320 milyar dolar) ve 1. Dünya Savaşında Amerikan müdahalesinin yaklaşık 2.7 katı (253 milyar dolar).
C. 1.8 TRİLYON DOLAR. YANLIŞ. Amerikan Kongresi Bütçe Ofisi, 2010dan 2019a kadar Irak, Afganistan ve gelişmiş güvenlik önlemleri için yapılan harcamaların -2013 yılında asker sayısının 75 bine düşeceği varsayılarak- 687 milyar dolar olmasını öngörüyor. Eğer halihazırda harcanan paraya eklenirse 2019 yılında bu rakam 1.8 trilyon dolara çıkıyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2011 yılında toplam asker sayısı 30 bine düşürülseydi, bu rakam 1.3 trilyon dolar olacaktı. Fakat bazı analistler son fiyat etiketinin çok daha yüksek olacağına inanıyor. Örneğin, Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz Irak savaşının sonunda ABDye 3 trilyon dolara mâl olacağını hesapladı.
D. 4.1 TRİLYON DOLAR. YANLIŞ. ABDnin 4.1 trilyon dolar harcadığı 2. Dünya Savaşı (enflasyon hesaba katılarak) Amerikan tarihindeki en pahalı savaş. 1945 yılındaki savaşın zirvesinde, savaş harcamaları toplam gayrisafi milli hasılanın yüzde 35.8ine eşitti. Kıyaslama yapmak gerekirse Vietnamdaki harcama savaşın zirvesi olan 1968 yılında gayrisafi milli hasılanın yüzde 2.3üne, Irak, Afganistan ve Terörle Küresel Savaş ve iç güvenlik ise 2008 yılında yüzde 1.2sine tekabül ediyordu.
2. İlginç Rakamlar
1- Otomobile doldurulan benzinin sadece yüzde 15i aracı hareket ettirmek için kullanılıyor. Büyük çoğunluğu ısı olarak kayboluyor. (Xcel Enerji)
2-2050 yılında Japonya da 95 milyon olması beklenen nüfusun yarısının 60 yaşın üzerinde olacağı tahmin ediliyor. (Time)
3- ABDde sabıka kaydı olan yaklaşık 1.900 kişi her gün serbest bırakılıyor, bunların üçte ikisi er ya da geç hapishaneye geri dönüyor. (Amerikan İnsanî Gelişme Raporu)
4- Küresel cep telefonu pazarında Nokia yüzde 38, Samsung 19, LG 9 ve Sony Ericsson ve Motorola da yüzde 6şar paya sahip. (Strategy Analytics)
5- Romanya yüzde 90la Avrupada en yüksek ev sahibi olma oranına sahip olan ülke.
(Avrupa Çalışma ve Yaşam
Koşullarını Geliştirme Vakfı)
6- Ortalama ağırlıktaki bir insan, kilolu birine göre senede 1 ton daha az karbondioksit salıyor. (London School of Hygiene and Tropical Medicine)
7- Kilolu insanların daha fazla karbondioksit salmalarının sebebi zayıf bir insandan yaklaşık yüzde 20 daha fazla besin tüketmeleri. (London School of Hygiene
and Tropical Medicine)
8- İngilteredeki araştırmacılar enerji içeceğiyle sadece gargara yapmanın bile yorgunluğa iyi gelebileceğini keşfetti.
(Journal of Physiology)
9- Amerikalıların chop suey olarak bildiği Güney Çin dilindeki shap sui genelde ihtimaller ve neticeler olarak çevrilir. (ABD Gıda Derneği)
10- İngilterede bütün zamanların en çok satan romanlarından dördü Dan Browna ait. (Financial Times)
© 2009 www.theglobalist.com
3. Dudak Okuma
David Cameron konuşuyor
İngiliz ekonomisi finansal krizin ağırlığı altında inlerken parmaklar İşçi Partisi lideri ve Başbakan Gordon Brownın politikalarına işaret ediyor. Bu ortamda Muhafazakâr Parti lideri David Cameronın bir sonraki başbakan olacağına kesin gözüyle bakılıyor. David Cameronın önemli problemler üzerine görüşlerini sunuyoruz.
1- Politik görüşünüz nedir?
Ben ılımlı muhafazakârdan çok Liberal muhafazakârım. (Ekim 2006)
2- Bundan kastınız nedir?
Liberal - çünkü özgürlük ve demokrasinin yayılmasını, ama bunun insancıl müdahalelerle olmasını destekliyorum.
Muhafazakâr - çünkü insan doğasının karmaşıklığının farkındayım ve dünyayı yeniden kurmak amacıyla yapılan büyük planlardan kuşku duyuyorum. (Ekim 2006)
3- İyi bir başbakan nasıl olur?
Böyle günlerde insanların bir başbakandan ne istediğini biliyor musunuz? Onun gö-revi dik durmak, geniş omuzlarını göstermek, büyük bir adam olmak ve sorumluluk almak. (Kasım 2007)
4- Başka?
Politika ve manifestonuzdan çok karakteriniz, muhakemeniz ve mizacınız önemli. (Ekim 2009)
5- Gordon Brownı nasıl buluyorsunuz?
Gerçekle bağlarını tamamen yitirmiş durumda. Hiç bir şekilde sağduyu sergilemiyor. O her şeyi kontrol etmeye çalışan, fakat hiçbir şeyi yürütemeyen bir başbakan. (Kasım 2007)
6- Bu harcama şekli ne kadar tehlikeli?
Eğer mali sorumsuzlukta İşçi Partisinin yolundan gitmeye devam edersek bir yerde - ki bu oldukça yakın olabilir - para tümüyle bitecek. (Ocak 2009)
7- Bunun hükümetiniz için önemi nedir?
Zararın kontrol altına alınması benim hükümetim için ölüm-kalım meselesi. (Ağustos 2009)
8- Küreselleşmeye nasıl bakıyorsunuz?
İngilterede her sene çalışan yaşlı erkeklerin çeyreğinin malulen emekliye ayrıldığı kasabalar var. Küreselleşmenin içimizi ısıtan bir meltem değil, iliklerimizi donduran şiddetli bir rüzgâr olduğu yerler. Bu yüzden henüz küreselleşmenin faydalarını kutlayamayız. (Ekim 2006)
9- Bu krizden çıkmak zor olacak mı?
Evet, önümüzde dik bir yokuş var. Fakat size şunu söylemeliyim: O yokuşu çıktığımızda göreceğimiz manzara buna değecektir. (Ekim 2009)
10- Ve son olarak politikalarınızın dış ilişkilere zarar vereceği konusunda bir endişeniz var mı?
Her çabasında Amerikanın kayıtsız şartsız ortağı olarak görülürsek ne bizim, ne Amerikanın, ne de dünyanın çıkarlarına hizmet edemeyiz. Bizim görevimiz kendi vatandaşlarımıza ve dünya için iyi olduğunu düşündüğümüz şeylere karşıdır. (Ekim 2006)
Editörün Notu: Dudak Okumanın her bir bölümü, sorularda belirtilen tarihlerde röportaj yapılan şahıslarca söylenmiş yaklaşık on alıntı içerir. Yalnız, bu sadece sanal bir röportajdır. Mümkün olduğunca, ifade edilen düşüncelere daha iyi bir anlam sağlayacak sorular eklenmiştir.