... konulu sunumlar: "Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi."— Sunum transkripti:
1
Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi
2
Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar –Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit D Sağlık çalışanlarında majör bulaş kaynağı kanla veya kanla kontamine olmuş vücut sıvıları ile temas Hastalardan bulaşabilecek diğer enfeksiyon hastalıkları (hava yoluyla bulaşan enfeksiyonlar, vb.)
3
Bulaş Riski HBsAg-pozitif, HBeAg pozitif: %37-62 HBsAg-pozitif, HBeAg-negatif: %23-37 Hepatit B, cansız yüzeyler üzerinde oda sıcaklığında en az bir hafta canlılığını korur. Kronik hepatit gelişme riski (%3-10) –Siroz, hepatosellüler karsinom Hepatit D enfeksiyonu için hepatit B taşıyıcılığı gereklidir.
4
Bulaş Riski Hepatit C: %2-3 Hepatit C, ortamda uzun süre canlı kalmaz Kronik hepatit ( %80-90) Siroz Hepatosellüler karsinom
5
Bulaş Riski HIV –İğne batması: %0,3 –Mukozal temas: %0,09 (%0,006-%0,5) HIV, ortamda uzun süre canlı kalmaz. Tedavi almayanlarda AIDS’e progresyon Antiretroviral tedavi ile sonuçlar başarılı
6
Standart Önlemler HER HASTAYA İNFEKTE OLDUĞU KABUL EDİLEREK YAKLAŞILMALI! –Kanla, her tür vücut sıvısı ve ter dışında her tür vücut salgısı ile, –Mukoza ile –Bütünlüğü bozulmuş ciltle temas sırasında, Eldiven giyilmeli, Eldiven çıkarıldıktan sonra eller yıkanmalıdır.
7
Standart Önlemler Hastanın sekresyonlarının etrafa sıçrama ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda ek bariyer önlemleri kullanılmalı: –Maske –Önlük –Gözlük Hepatit veya HIV marker sonuçları bilinen veya bilinmeyen tüm hastalarda bu önlemlere uyulmalıdır.
8
Standart Önlemler Hastanın marker sonuçlarının negatif olması, enfekte olmadığı anlamına gelmez. İnkübasyon süreleri: –Hepatit B= gün –Hepatit C= gün –HIV=30-90 gün
9
Hasta Mahremiyeti Hastaya ait tüm bilgiler gizli tutulmalıdır. Hastabaşı panolarına, dosya veya gözlem kağıtları üzerine, vb. yerlere hastanın hepatit-HIV markerları ile ilgili bilgi yazılmamalıdır.
10
Korunma Kişisel korunma Hastadan hastaya bulaşın önlenmesi –Sterilizasyon-dezenfeksiyon –Ortam temizliği –Atık yönetimi
11
Kişisel Korunma Standart önlemlere uyulması El hijyeni Kesici-delici alet yaralanmalarının önlenmesi –Tıbbi atık-evsel atık ayrımının yapılması –Kesici-delici alet kutularının kullanılması –İğne uçlarının kapatılmaması Aşı: Sadece Hepatit B için mümkün –Tüm sağlık çalışanları aşılanmalı
12
Kişisel Korunma Kesici-delici alet yaralanmalarının takibi –İlk müdahale –Kayıt tutulması –Danışmanlık hizmeti Riskli temas sonrası profilaksi –Hepatit B: Hepatit B immünglobulini + hepatit B aşısı –Hepatit C: Mümkün değil –HIV: Risk grubunun belirlenmesi, gerekli görülürse antiretroviral tedavi, sonuçlar başarılı
13
Tanımlar Kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar yönünden riskli yaralanma: –Perkütan yaralanma (iğne batması, veya kesici-delici bir aletle yaralanma gibi) –Ter dışında diğer vücut sıvıları/salgıları ve kanın mukoza ile temas etmesi –Ter dışında diğer vücut sıvıları/salgıları ve kanın bütünlüğü bozulmuş cilt ile temas etmesi
14
Hastane ortamında çalışan kanla ve vücut sıvıları ile teması olan herkesin (kontratlı hizmetler ve öğrenciler dahil) HBs Ag, anti-HBs Ab, anti-HCV belirleyicileri bilinmelidir.
15
Riskli Yaralanma Anında Yapılması Gerekenler Yaralanmanın meydana geldiği cilt bölgesi su ve sabunla yıkanmalı Mukozal temas durumunda, kan veya vücut sıvısı ile temas eden mukoza bölgesi bol su ile yıkanmalı Yaralanmanın meydana geldiği bölge sıkılarak kanatılmamalı Yaralanmanın meydana geldiği bölgenin yıkandıktan sonra antiseptik solüsyonla silinmesinde sakınca yok (ek korunma sağlamıyor)
16
Riskli Yaralanma Anında Yapılması Gerekenler Yaralanmanın meydana geldiği bölgeye çamaşır suyu vb. kostik maddeler ve dezenfektan solüsyonlar sürülmemeli Yaralan kişinin markerları bilinmiyor ise hemen kan alınarak HBs Ag, anti-HBs Ab, anti-HCV Ab bakılmalı
17
Marker sonuçlarına göre Hepatit B taşıyıcısı olmayan ve Hepatit B geçirmediği saptanan ve hastaların kan ve vücut sıvıları ile teması tüm personele 0, 1 ve 6. aylarda Hepatit B aşısı yapılmalıdır. Üçüncü doz aşıdan 4-8 hafta sonra anti- HBs antikoru tekrar bakılmalı, pozitifleşmemiş olanlar için tekrar üç doz aşı (0, 1, 6. aylarda) yapılmalıdır.
18
İkinci aşılama programını takiben 4-8. haftalarda bakılan anti-HBs antikoru negatif bulunan kişiler için riskli yaralanmalar sonrasında anti-HBs negatif kişiler için belirtilen önlemler alınmalı, ek aşılama yapılmamalıdır. Aşılama sonrasında anti-HBs antikoru pozitifleşen personel için rapel yapılmasına gerek yoktur.
19
Aşılama programına başlamış, ancak tamamlanmamış olan kişiler, Enfeksiyon Kontrol Ekibi’ne başvurarak şemanın nasıl tamamlanması gerektiği konusunda bilgi almalıdır: –İlk doz Hepatit B aşısı yapıldıktan sonra diğer dozları yapılmamış olan kişilere hemen ikinci doz aşı yapılmalı, üçüncü dozla ikinci doz arasında en az iki ay süre bulunmalıdır. –İlk iki dozu yapılıp üçüncü dozu zamanında yapılmamış olanlara hemen üçüncü dozun yapılması önerilir. –Üçüncü doz yapıldıktan sonraki takibe anti-HBs antikoruna bakılarak karar verilmelidir (yukarıda tanımlandığı şekilde).
20
Yaralanan kişinin anti HBs Ab düzeyi > 10 mIU/ml ise hepatit B’ye karşı yeterli korunma sağlar. –Ek bir müdahaleye (aşı veya immünoglobulin gibi) gerek yoktur. Yaralanan kişide Hbs Ag-negatif ve anti HBs antikoru negatif veya anti HBs Ab düzeyi < 10 mIU/ml ise kaynağın durumuna göre Hepatit B aşısı Hepatit B Ig yapılmasına karar verilir. Gebelikte Hepatit B aşısı ve HBIG uygulaması kontrendike değildir.
21
Hepatit C için etkinliği kanıtlanmış aşı ve immünoglobulin yoktur. – Riskli yaralanma sonrasında immmünoglobulin veya interferon uygulamalarının Hepatit C’ye karşı korunma sağlamadığı gösterilmiştir. –Riskli yaralanma durumunda müdahale ve takip Kaynak biliniyor ise anti-HCV antikoru bakılmalıdır. Kaynak anti-HCV-pozitif ise yaralanan kişiden kan alınarak bazal anti-HCV Ab ve ALT düzeyi saptanmalıdır. Takip amacıyla 3. ay ve 6. ay sonunda ALT ve anti-HCV Ab testleri tekrarlanmalıdır. Kaynak bilinmiyor ise takip amacıyla 3. ay ve 6. ay sonunda ALT ve anti-HCV Ab testleri tekrarlanmalıdır.
22
HIV için etkinliği kanıtlanmış aşı ve immünoglobulin yoktur. HIV bulaş riski taşıyan yaralanma durumunda Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği’ne danışılarak yönlendirme yapılmalıdır: –Antiretroviral tedavi gerekli mi?