Çeviri: İbrahim Sarıkaya
ABD’nin Mississippi Eyaleti’nin Jackson şehrinde yaşayan siyahi işçilerin oluşturduğu bir kooperatif: Jackson Dayanışması.
Mississippi ABD’nin en muhafazakar eyaletlerinden biri. Zenginleri kayıran adaletsiz bir vergi sistemine sahip. Ortalama gelirin 40 bin dolar olduğu ABD’de, Jackson’da bu rakam 33 bine düşüyor. Şehirde yaşayan beyazların %14’ü yoksulken, siyahilerde bu oran %34.
Jackson’ın tarihi çok önemli toplumsal haklar mücadeleleri ile dolu. 1963’de Mississippi Üniversitesi’nde toplumsal adalet ve oy hakkı için mücadele eden siyahi haklar eylemcisi Medgar Evers’ın öldürülmesi bunlardan biri. Yine de Mississippi siyah hakları için bir politik merkeze dönüşmemişti.Ta ki siyah hakları eylemcisi Chokwe Lumumba’nın 2013’de belediye başkanı seçilmesine kadar. Lumumba’nın hedefi seçilmiş siyahi liderlerle beraber siyahlara dayanan bir ekonomi inşa etmekti. Ne yazık ki 1 yıl geçmeden Lumumba hayatını kaybetti. Fakat Lumumba’nın seçilmesini sağlayan dinamik ayakta kaldı ve Jackson Dayanışması da bu gibi dinamikten doğdu.
Jackson Dayanışması bir işçi kooperatifi olarak 2013’te kuruldu. Kooperatifin bir çiftliği, iki düzine arsası, 100 civarında aidat veren üyesi ve bir topluluk merkezi bulunuyor. Gıda ürünlerini tek elden sağlama amacı güdüyor. Ama bununla sınırlı değil, yeni dayanışmacı bir ekonominin zeminini kurmaya çalışıyor. Kuruculardan olan ve geçmişi Malcolm X Hareketi’ne dayanan Kali Akuno bunun “ekonominin yerelleşmesi ve yerelin ekonomi üzerindeki kontrolünün artmasıyla mümkün olacağı”nı söylüyor ve ekliyor: “küresel kapitalizmin tahribatından ancak böyle korunabiliriz.”
ABD genelinde Jackson Dayanışmasına benzeyen, Cleveland’daki işçilerin yürüttüğü çamaşırhane gibi deneyimler yaygın. Jackson Dayanışması’nı farklı kılan, diğerleri politik amaçlar konusunda çekingen davranırken, Jackson Dayanışması’nın “işçilerin sahip olduğu ve yönettiği -kapitalizmin dışında alternatif – bir ekonomi yaratma” amacına sahip olması.
Akuno bir hedeflerinin de sahip oldukları toprakları arttırarak Jackson şehrinin mutenalaştırılmasına karşı mümkün olduğu kadar çok toprağı meta olmaktan çıkarmak olduğunu söylüyor. Küçük çaplı üretim için ise esnek yapılandırılmış bir üretim merkezi için şimdiden bir bağış kampanyası yürütülüyor.
İspanya’daki Mondragon Kooperatifi, Jackson Dayanışması’nın ilham kaynaklarından biri. Akuno’nun hayallerinden biri bu tarz kooperatifler arasında küresel bir kardeşlik ağı kurmak. Buna benzer bir ağ, İtalya’nın Emilia Romagna bölgesinde hali hazırda var. Burada binlerce zanaat kooperatifi birbirini destekleyen bir modelle bölgeyi endüstriyel bir dinamoya çevirmiş durumda. ABD’de de 1800’lerin başına uzanan siyahi çiftçilerin oluşturduğu bugün 20 bin çiftçi ailesini kapsayan kooperatif modelleri mevcut.
Akuno, Jackson Dayanışması’nın “parlayıp sönen bir kıvılcım değil, birbirini destekleyen bir ağın parçası olmasını” ve “politikleşmesini” özellikle Donald Trump döneminde hayati bulduğunu vurguluyor. “Bu sadece hayatta kalmakla ilgili değil yeni bir ekonomi yeni bir toplum yaratmakla ilgili, süreç içinde insanların fikrini bu yöne evriltmekle ilgili” diyor.
(Bu yazı The Nation’daki İngilizce orjinalinden gecinemiyoruz.org için özetlenerek çevrilmiştir.)