“Yangın var!” diye bağırıp itfaiyeci çağırıyorlar. Ama yangının çıkışını önlemek için hiçbir önlem almıyorlar. Bu aşırı çarpık mantığın benzerini sürekli yaşıyoruz. “İklim değişimi var” diyorlar ve 23 yıldan beri günlerce süren, binlerce kişinin katıldığı uluslararası toplantılar düzenliyorlar. Durmadan laf üretiyorlar. Neyi konuşuyorlar? Sera gazı salımını iki derece kısmayı. Yalnızca bunu. Sorunun kaynağını hep görmezden gelerek.
Söz konusu sorunun kaynağında ne var? Fosil yakıt üretimi… Toprak altından ya da deniz dibinden durmadan petroldü, doğalgazdı, kayagazıydı, kömürdü çıkarmak… Sorunun başlangıç ucunu (üretimi) dert edinmezseniz, bunu görmek istemezseniz, yalnızca öteki ucuyla (tüketimle) oynaşırsanız, nereye varabilirsiniz?
Şöyle diyelim. Biyolojik silahlar hakkında uluslararası düzenleme yapacaksınız. Yalnızca kullanımını yasaklarsanız, üretimine ilgi duymazsanız, ne olur? Ülkeler bunları sürekli üretip bir yerlere durmadan depolar. Yeri gelince, kullanmak üzere. Ya da Amerika’ya bakın. Tüfeği, tabancayı insanlara karşı kullanmak yasak, ama bunları satın almaya ve yanında taşımaya kimse karışmıyor. Sonuçta aklına esen önüne geleni vuruyor, sokaklarda kan gövdeyi götürüyor. İşte iklim tartışmalarında da böylesine çarpık bir mantıkla karşı karşıyayız.
Birleşmiş Milletlerin düzenlediği dev toplantıların kayıtlarına ve kararlarına bir göz atın. Fosil yakıt sözü asla geçmez. Yalnızca dört ay önceki Lima toplantısında “fosil yakıt üretimine sağlanan sübvansiyonların azaltılmasında işbirliği yapmak” gibi yuvarlak bir söz edildi. Bununla ilgili somut bir düzen ya da mekanizma kurulmadı.
Bu arada bir İngiliz temsilci üretim meselesini ele almaktan söz etti ve saldırgan bir gürültü patladı. Petrol ve gaz endüstrisinin ileri gelenleri bu konuşmacıyı ağır biçimde suçladılar. Bunun karşısında adı geçen kimse yanlış anlaşıldığını açıklamak zorunda kaldı.
Obama da aynı çıkmazın içinde: Bir televizyon programında “Topraktan, denizden çıkardığımız yakıtların hepsini ileride kullanamayacağız” dedi. Sordular: “Madem öyle, yönetiminiz niye şirketlere ülkenin doğu kıyılarının hayli açığında yakıt arama izni verip duruyor?” Oboma buna tutarlı yanıt veremedi.
Bu tür sorularla karşılaşan yöneticiler kalkınma… ekonomik gelişme… iş yaratma… para gereksinimi… gibi ifadelere sığınıyorlar. Ama “Acaba bu hedeflere başka stratejilerle de ulaşılabilir mi?” sorusunu sormaya yanaşmıyorlar. Çünkü onları baskı altında tutan, adeta ellerini kollarını bağlamış olan, güçlü ve küresel nitelikli petrol, gaz, kömür, elektrik devleri var.
Aralık ayında Paris’te toplanacak olan uluslararası zirve başarıya ulaşmak istiyorsa alternatif stratejileri devreye almak zorunda.
Öte yandan Le Monde gazetesinin duyurduğuna göre, Oxford Üniversitesi yönetim kurulu fosil yakıt şirketlerindeki yatırımlarını geri çekme konusunu gelecek bir toplantıda ele almaya karar verdi. Bu noktaya gelinmesinde üniversite içinde ortaya çıkan güçlü baskı etkili oldu. Binlerce eski, yeni öğrenci ve yüzlerce profesör bu konuda imza topladı. Mezunlar derneği, okul yönetimi gerekeni yapmazsa, düzenlenecek görkemli bir törende eski öğrencilerin diplomalarını iade edeceğini söylüyor.
İşin ciddi bir etik boyutu var: iklim değişimine kendi kaynaklarıyla katkıda bulunmamak. Bu yaklaşımın militanları “Bırakın, fosil yakıtlar toprak altında kalsın!” diyorlar. Bu hareket Amerika üniversitelerinde patlak verdi. Geçen yıl Stanford (Kaliforniya) kaynaklarını kömür yatırımlarından tamamen çekti. Sonra Glascow Üniversitesi aynı şeyi yaptı. Peşinden Londra’daki SOAS (Doğu ve Afrika Araştırmaları Okulu) devreye girdi. Bir ara Rockefeller ailesi de fosil yakıt yatırımlarından çekileceğini duyurdu.
Atila Alpöge, Ekogazete, 21.3.2015 / Kaynaklar: George Monbiot, The Guardian, 10.3.2015 – Eric Albert, Le Monde, 18.3.2015. [Bu yazıya bloğunuzda ya da sitenizde yer vermek istiyorsanız, yandaki bilgileri de (yazarı ve kaynakları) oldukları gibi taşımayı lütfen unutmayın.]