Aşağı yukarı 50.000 yıl, yani. Homo sapiens’in evriminden çok öncesine ilişkin bilgilerimiz artık, yetersiz değildir. Avrupa ve Asya’da bulunan Homo erectus (1 milyon yıldan daha fazla bir süre önce ortaya çıkmıştı) kalıntıları, bu türün en sonunda, Afrika’dan başka yörelere yolculuk yapmayı başardığını kanıtlamaktadır. Topluluk içindeki daha esnekleşmesi (ki, bu işbirliğinin alanını ve etkisini büyük ölçüde genişletmiştir) ve kullanılan araçların gelişmesi insanoğlunun daha usta bir avcı olabilmesini, böylece de yeni av hayvanları bularak daha fazla insanı besleyebilmesini ve daha geniş aileler oluşturabilmesini sağlayan etkenler arasında sayılabilir.
Homo erectus’un ateşi bulması sonucunda insanoğlu, çetin doğa koşullarına karşı verdiği ölüm kalım savaşında can alıcı bir silah edinmiştir. Homo sapiens’in alt türlerinden biri olan Neandertal insanının bir buzul çağı boyunca hayatta kalabilmiş olması, yalnızca ilk insanın durmadan gelişen yeteneklerinin değil, aynı zamanda ateşin insan yaşamındaki öneminin de bir kanıtıdır.
Neandertal insanı, hem hayvan derilerinden kaba giysiler yapmış, hem de ateşi bir ısınma aracı olarak kullanmıştır. Ayrıca hayvanları pusuya düşürmek için birçok yaratıcı yöntem geliştirmiş ve birlikte avlanan topluluklar meydana getirmeye başlamıştır. Bunlar çevrelerindeki çetin koşulların üstesinden gelmeyi başarmışlar ve Australopithecus’lar gibi, daha önceki insangillerin beceremedikleri bir yaşam tarzını gerçekleştirmişlerdir. Gerçi insanoğlu varlığını sürdürmek için yemesi gereken bitkilerin ve hayvanların türünü ve niceliğini hala belirlemekte olan ikilinin üstesinden gelememişti, ama asıl önemli olan, insanoğlunun, kendi çevresini yaratmaya başlamasıydı.