Azerbaycan cezaevlerinde 2020 Artsakh savaşından sonra tutuklanan veya esir alınan onlarca Ermeni var. Azerbaycanlı insan hakları savunucuları neden Ermenileri korumuyor? Geri dönüşleri neye bağlıdır? BBC, bunlara ve diğer sorulara yanıt vermeye çalıştık diye yazıyor.
Azerbaycan hapishanelerinde kaç Ermeni'nin olduğu bilinmiyor. Bunların arasında askeri personel (Azerbaycan medyasında sıklıkla terörist olarak adlandırılıyorlar), siviller ve Artsakh Cumhuriyeti'nin tanınmayan liderliğinin üyeleri de var. Durumun savaş esirleri için en zor olduğuna inanılıyor. Ermeni insan hakları savunucuları askerlerin çoğunun esaret altında öldüğünü söylüyor. Kaldı ki Doğu Ermenistan, Bakü'de sadece 33 Ermeni askerinin bulunduğuna inanmıyor. Ermeni verilerine göre 2023 baharı itibarıyla sayıları 100'ün üzerindedir. BBC'nin Azerbaycan'da kaç Ermeni'nin tutulduğuna ilişkin sorusuna Azerbaycan’ın ne Başsavcılığı ne de Dışişleri Bakanlığı yanıt vermedi.
Doğu Ermenistan Dışişleri Bakanlığı ve ombudsman da taleplerimize yanıt vermedi. Uluslararası Kızılhaç Komitesi yanıtında rakamlardan bahsetmeyi reddetti.
Bugün Azerbaycan cezaevlerinde bulunan Ermeni askerlerinin sağlık durumları yalnızca Uluslararası Kızılhaç Komitesi tarafından takip edilmektedir. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, BBC'ye, bu gözlemlerin sonuçlarının ve tavsiyelerinin, kendi prosedürlerine göre, yalnızca alıkoyan tarafın, yani Azerbaycan'ın yetkililerine aktarılabileceğini söyledi.
BBC, Azerbaycan'da yargılanan Ermeni askerlerin avukatlarıyla görüşmeye çalıştı. Ancak yayınlandığı tarihte dokuz avukattan hiçbirine ulaşılamıyordu. Hollanda'da yaşayan Arif ve Leyla Yunus, Azerbaycan'da Ermeni askerlerinin davalarını takip eden az sayıdaki Azerbaycanlı insan hakları savunucusu arasında yer alıyor.
Onlara göre savaş esirlerinin yargılamaları ihlallerle yürütülüyor. Özellikle mahkûmların yakınlarıyla iletişime geçme imkanı bulunmuyor, duruşmalar kapalı kapılar ardında yapılıyor ve gazeteciler mahkeme salonunda olup biteni öğrenemiyor.
Aynı zamanda Uluslararası Kızılhaç Komitesi, aileleriyle iletişimi sürdürmek de dahil olmak üzere Ermeni tutukluları düzenli olarak ziyaret ettiğini iddia ediyor. Onlar, telefon görüşmeleri, e-postalar ve önceden kaydedilmiş videolar aracılığıyla iletişim kurabilirlermiş.
“Batı Ermenistan Barbar Türk İstilacılarına Karşı Mücadelede”