Avrupa Tarihi Kısa Özet Erken Dönem Ortaçağ Avrupa Tarihi <395/1000> Roma İmparatorluğunun bölünmeden önceki son imparatoru I.Teodosios’un <379-395> ölümünün ardından 395 yılında İmparatorluk, oğulları Arkaduis ve Honorius arasında ikiye bölünür.
Babaları I.Teodosios ölmeden önce Arkadius 17, Honorius ise 11 yaşındaydı. Arkadius İstanbul merkez olmak üzere İmparatorluğun doğusuna hükmederken, kendisine başkent olarka önce Milano ardından da Ravenna’yı seçen Honorius İmparatorluğun batısını yönetir.
Sonradan Bizans İmparatorluğu olarak adlandırılacak Doğu Roma İmparatorluğu 1453 yılında İstanbul’un Türkler tarafından fethedilmesine kadar bin yıldan fazla ayakta kalmıştır.
Batı İmparatorluğu ise yüzyıl bile ömrünü sürdürememiştir. Batı İmparatorluğunu Cermenler yıkmıştır. Cermen Halkları; Gotları, Vandalları, Lombardları, Frankları, Almanları, Anglo-Saksonları, Flamanlar ve Norveç, Danimarka, İsveç gibi İskandinavları sayabiliriz.
Roma İmparatorluğunun Bölünmesi ve Batı Roma’nın Yıkılışı
395 yılından başlayarak Batı Roma İmparatorluğu’nda devletin yönetimini gerçekte ellerinden tutanlar imparatorlar değil, Flavius Stilicho <395-408>, Flavius Julius Constantius <411-421> ve Flavius Ricimer <457-472> gibi ordu komutanları (Magister Militum’lar) ‘dır.
I.Teodosios’un ölümü <379-395>, onun antlaşma yaparak imparatorluk arazilerine yerleştirdiği Cermen kökenli Vizigotların yeniden sorun çıkarmalarına sorun olur. Genç İmparatorun tecrübesizliğini fırsat bilen Vizigot Kralı I. Alarik <395-410> tüm Trakya’yı talan ederek İstanbul önlerine gelir. Arkadius haraç ödemeyi kabul ederek Alarik ile anlaşır. Alarik daha sonraki tarihlerde Bizansa seferler düzenlemiş ve talan etmiştir.
410 yılında Roma’nın Vizigotlar tarafından yağmalanması Batı Roma İmparatorluğu açısından sonun başlangıcıdır. Bu tarihten sonra İmparatorluk 476 yılına kadar varlığını şeklen devam ettirir. 476 yılı Eylül ayında son imparator Romulus Agustulus’un <475-476> Cermen asıllı komutan Odoaker tarafındna tahttan indirilmesi ile Batı Roma “İMPARATORLUĞU TARİHE KARIŞIR. BÖYLECE İLK ÇAĞ SONA ERER VE ORTAÇAĞ BAŞLAR” <garberding 2008 s,25; Öztuna 1996, C.III, s.404)
Vizigotlar (Batı Gotları)
Vizigotlar, Cermen kavmi olan Gotların iki ana kolundan birini teşkil eder. Tarihi kaynaklarda Gotlardan, Roma İmparatoru II. Claudius VE DİOKLETİANUS <286-308> ile birlikte müşterek imparator olarak görev yapan Maximianus <286-305> döneminde imparatorluğun barbar müttefikleri sıfatıyla bahsedilmektedir.
375 yılında Orta Asya’dan Avrupa’ya hareket eden Hunlar, Ostrogotları Batıya doğru itince bu durum Vizigotları dolayısıyla Roma İmparatorluğunu etkiler. Hun baskısı sonucu topraklarınıterk etmek zorunda kalan Vizigotların tecrübeli lideri Athanerik <364-378> halkıyla birlikte Trakya’ya yerleşmek için İmparator Valanes’e başvurur. <364-378>Ancak kendilerini aşağılayan Romalı idarecilerin kötü muamelesi üzerine Ostragotlarla birleşen Vizigotlar, Roma şehrine saldırıp üzerlerine gelen Roma kuvvetlerini mağlup ederler. Bunun üzerine İmparator Valens büyük bir ordu ile Gotlar üzerine yürür. Ancak 9 Ağustos 378’de Edirne yakınlarında Roma ordusu ağır bir yenilgiye uğrar Valens de savaş meydanından ölür. (Wolfram 1992, s117 vd;Gregory 2008, s.91)
Ostrogotlar (Doğu Gotları)
Ostrogotlarda Vizigotlar gibi Gotların iki ana kolundan birini teşkil ederler. Vizigotlar, 454 yılında Gepiblerle birlikte Hunlara karşı kazandıkaları Nedoa Savaşından sonra Avrupa Hun Devletinin parçalanmasının ardından bağımsızlıklarını kazanırlar. Ancak Don ve Tuna nehirleri arasındaki sahaları kapsayan eski yurtları Hunlar tarafından işgal edildiğinden buralara geri dönme imkanları yoktur.
ARYANİZM; “Libya kökenli olan Arius, Mısır’daki İskenderiye Piskoposu olduktan sonra Hz. İsa’nın doğası ve onun tanrı ile olan ilişkisi üzerine yeni yorumlar getirdi. Özellikle onun teslis inancını sorgulayan yaklaşımı daha sonra adına izafeten Aryanizm meshebinin ortaya çıkmasına sebep oldu. Ancak bu mezhep 320 yılında Ortodoks resmi kilisesi tarafından sapkın sayıldı. Ancak Arius’a inanan misyonerler bu inancı Bizans İmparatorluğunun doğusunda ve Cermenler arasında yaymayı başardılar. ”
GEPİDLER; Doğu Cermen kabilelerinden ve Gotların akrabaları olan Gepidlerden ilk defa 117-284 yılları arasında bilgi veren Roma Kaynağı Historia Augusta’da bahsedilir. HUN Federasyonu içerisinden yer aldılar. HUN LİDERİ ATTİLA’nın ölümündne sonra Gepidler Sava nehrinin kollarından birisi olan NEDAO’da 454 yılında Hunları yenerek müstakil hareket etmeye başlarlar. 6. yy ortasından Belgrad ve Sigidinum Gepidlerin eline geçer. Bizans İmparatoru I. LUSTİANUS <527-565> Lombardlara karşı Gepidlere destek verir. Lombardlar ise AVARLARLA ittifak kurarak 567/68 yılında Gepidleri kesin bir yenilgiye uğratır. Bu yenilgiden sonra Gepidler hakkında herhangi bir tarihi kaynağa rastlanmaz.
Vandallar
Doğu Cermen kavimlerinden olan Vandallar MS II.yy sonlarında Silinge ve Hastingi olarak iki boya ayrılır.
409 yılında Pireneleri aşarak günümüzde Portekiz ve İspanya’nın yer aldığı İber yarımadasına giren Vandallar ve müttefikleri farklı bölgelere dağılırlar. Burada bir krallık kuran Vandallar yüzyıl boyunca bölgede hüküm sürer. Akdeniz’in bütün sahil bölgeleri Valdallar tarafından yağmalanır.
430 yılında Bonifakius’u mağlup eden Vandallar, 435 yılında Roma ile anlaşma yaparlar. Bu anlaşmaya göre; Kartaca ve Çevresi İmparatorluğun kontrülünde olacak, diğer bütün bölgeler Vandallar’ın denetiminde olacaktır. Vandallar daha sonra Batı Roma İmparatorluğunuda yağmaladılar.
GALYA; Ren Irmağının batısında kalan ve günümüzde Almanya, Hollanda ile Kuzey İtalya’nın bir bölümü ile beraber İsviçre, Lüksemburg, Belçika ve Fransa’yı içine alan Batı Avrupa’nın ilkçağ ve ortaçağlar boyunca adıdır.
Lombardlar
İskandinav kökenli olan Lombardlar IV. Yüzyılın ikinci yarısında anavatanlarından ayrılarak günümüzde Çek Cumhuriyeti ve Almanya’dan geçerek Kuzey denizine dökülen Elbe Nehrinin doğu kısmına yerleştiler.
İlk kralları Agilmund zamanında Polonya’dan geçerek Baltık denizine dökülen Yukarı Oder nehri tarafına gelen Lombardlar buradan Avusturya üzerine inerler.
568 yılında Avarlar’ın baskısı sonucu Pannonia bölgesini terk etmek zorunda kalırlar. Diğer Cermen kavimleriyle birlikte alpleri aşarak Kuzay İtalya’ya girerler. Lombardlar İtalya’ya geldiklerinde hala eski pagan inancını koruyorlardı. Hıristiyandılar ve Az bir kısmı Aryanizm Mezhebini benimsemişleridi. VII yyda Papalığın çabası ve zorlamasıyla Katolikliği benimsediler.