Malignite Nedir, Neye Göre Derecelendirilir?
“Malignite” terimi, vücuttaki diğer bölgelere yayılma (metastaz yapma) veya yakındaki dokuyu istila etme ve yok etme (lokal olarak) yeteneğine sahip kanser hücrelerinin varlığını ifade eder. Bu kötü huylu hücreler, hızlı ve kontrolsüz bir şekilde büyüme eğilimindedir…
Makaleye Genel Bakış
Malignitenin Tanımı
Malignite, bir hastalığın organizmayı makul bir süre içinde yok etme özelliğidir. Tedavi edilmediği takdirde, maligniteler ölüme yol açar. Malignite terimi en yaygın olarak neoplazmaların veya tümörlerin büyüme ve farklılaşma davranışını tanımlamak için kullanılır.
Malign, kötü huylu demektir. Kötü huylu bir tümör, hücresel yapısı nedeniyle agresif bir şekilde büyüme ve yayılma eğiliminde olan bir kanser türüdür. Kötü huylu tümörler kontrolsüz bir şekilde büyür. Tümör hücreleri büyüme kontrolünden kaçar ve süresiz olarak bölünebilir. Yüksek bir mitoz oranına sahiptirler.
Ayrıca, malign tümörler yer kaplayarak büyürler. Komşu organları kalabalıklaştırarak etkileyebilecek fazla doku kütlesi üretirler. Kötü huylu tümörler aynı zamanda ikincil tümörler (metastazlar) oluşturabilirler. Kötü huylu bir tümörden hücreler ayrılırsa, kanı veya lenfi vücudun diğer yerlerine kadar takip edebilir ve metastaz adı verilen yeni tümörler oluşturabilirler.
Malign Tümörlerin Özellikleri
Vücut hücreleri aşırı ve kontrolsüz bir şekilde çoğaldığında, sağlıklı dokuyu işgal ettiğinde ve onu yok ettiğinde kanserden söz edilir. Malign tümörler olarak bilinen kötü huylu büyümeler, yüksek bir mutasyon oranına sahiptir. Bu, bazen bölünmenin her adımında çok sık değiştikleri anlamına gelir.
Ayrıca metastaz oluşturmayan ancak yalnızca kaynak yerlerinde büyüyen iyi huylu (benign) tümörler de vardır. Bunlar malign tümörler gibi lenfatik sisteme yayılmazlar. Bununla birlikte, iyi huylu tümörler bazı durumlarda kötü huylu (malign) tümörlere dönüşebilirler.
Bir grup hücre, aşağıdaki özellikleri geliştirdiğinde kötü huylu (malign) olarak kabul edilir:
- Kontrolsüz büyüme
- Normal dokuyu çevreleyen hasar
- Vücudun diğer bölgelerine yayılma
Kötü huylu tümörler vücudun herhangi bir yerinde başlayabilir ve tümörün davranışı aşağıdakiler gibi birçok faktöre bağlıdır:
- Tümör türü
- Tümörün boyutu
- Tümör derecesi
- Çevredeki normal dokuya tümör invazyonu (yayılım) miktarı
Tüm bu faktörler patoloğunuz tarafından incelenir ve patoloji raporunda belgelenir.
Ek olarak, tüm malign tümörlerin davranışı aynı değildir. Örneğin, bazı tümörler kötü huylu olmasına rağmen yavaş büyür ve sıklıkla tedavi edilebilirken, diğer kötü huylu tümörler neredeyse her zaman tehlikelidir. Patoloji raporu, doktorunuzun tümörün davranışını tahmin etmesine ve en uygun tedaviyi seçmesine olanak tanıyan önemli bilgiler sağlar (davranışın öngörülmesi prognoz olarak adlandırılır).
Malign Tümör Türleri
Çok farklı malign tümörler vardır. Tümörün tipi ancak bir doku örneği patolog tarafından mikroskop altında incelendikten sonra belirlenebilir.
Yaygın malign tümör türleri şunlardır:
- Skuamöz hücreli karsinom
- Adenokarsinom
- Melanom
- Sarkom
- Lenfoma
Malignite Dereceleri
Bir tümörün malignitesi, histopatolojik farklılaşmasına (derecelendirme) bağlı olarak 4 malignite derecesine ayrılabilir. Derecelendirme, hücrelerdeki yapısal değişiklikler, nükleer polimorfizm ve mitotik hız gibi özelliklere dayanmaktadır. Derecelendirme ne kadar yüksek olursa, tümör o kadar kötü huylu olur.
- G1 – Düşük derecede malignite: Tümör hücreleri histolojik olarak hala orijinal dokularının görünümüne sahiptirler.
- G2 – Orta derecede malignite: Tümör hücreleri orta derecede farklılaşmıştır.
- G3 – Yüksek derecede malignite: Tümör hücreleri sadece biraz farklılaşır, yani görünümleri orijinal dokudan büyük ölçüde farklıdır.
- G4 – Çok yüksek derecede malignite: Tümör hücreleri farklılaşmıştır ve artık orijinal dokularına benzemezler.
Not: “Gx” veya “G9” kısaltması kullanılırsa, malignite derecesi belirlenemez.
Malignite Derecelendirmesinin Önemi ve Evreleme
Kanser teşhisi konulduğunda doktor, kanserin malignite derecesini ve hastalığın evresini, yani hastalığın ne kadar yayılmış olduğunu bilmek ister. Malignite derecesi önemlidir çünkü kanserin normal dokuya ne kadar benzer olduğunu ve ne kadar hızlı büyüyeceğini söyler. Düşük dereceli tümörler, normal dokudan en az sapma gösterir ve yüksek dereceli tümörlerden daha yavaş yayılır.
Evreleme (hastalığın evresini belirleme), kanserin yayılıp yayılmadığını ve eğer öyleyse vücudun hangi bölümlerinin etkilendiğini bulmaya çalışır. Kanserin evresi ya tanı anında belirlenebilir ya da daha ileri tetkikler gereklidir. Bu tür muayeneler ayrıca şu görüntüleme testlerini de içerir: CT, MRI, ultrason, IVP, kemik taraması
Kanser, TNM şemasına göre genellikle aşağıdaki aşamalara ayrılır:
- Evre 0: Anormal hücreler mevcuttur fakat yakındaki hücrelere henüz yayılmamıştır. Evre sıfır “karsinoma in sutu” olarak da bilinir.
- Evre I: Erken bir aşamadır; bu, tümörün maksimum 2 cm çapında olduğu anlamına gelir.
- Evre II: Tümörün çapı 2 cm’den fazla ve maksimum 5 cm’dir.
- Evre III: Tümörün çapı 5 cm’den fazladır.
- Evre IV: Boyutundan bağımsız olarak doğrudan cilde yayılan kanserdir.