Yunanlı yazar Plutarch; Spartaküs’u Maedi kabilesine olası bir atıfta bulunarak “Göçebe bir Trakya Topluluğu” olarak tanımlar. Plutarch ayrıca, Maedi kabilesinin liderlerinden biri olan Spartaküs’un karısının onunla birlikte köleleştirildiğini yazıyor. Spartaküs gerçek adı bilinmemektedir. Bundan da öte oldukça tartışmalı bir geçmişe sahiptir. Örneğin;
Tarihçi Appian, Spartaküs için Romalılara bir asker olarak hizmet ettiğini yazar. Sonra bir nedenle mahkum olur. Ardından gladyatör olması için satılmıştır. O bir Trakyalı’dır.
Florus’a göre; Trakyalı bir paralı askerden, Romalı bir askere dönüşmüştür. Sonra terk edilmiş ve köleleştirilmiş ve ardından gladyatör olmuştur.
Spartaküs Gladyatör Oluşu
M.Ö. 100’ler de Spartacus, Roma lejyonlarının eline geçen bir esirdi. Spartacus, Capua yakınlarındaki Lentulus Batiatus’a ait gladyatör okulunda (ludus) eğitildi.
Murmillo sınıfı ağır bir gladyatördü. Bu savaşçılar büyük bir dikdörtgen kalkan (scutum) taşırdı. Ve yaklaşık yarım metre uzunluğunda geniş, düz bir bıçakla (gladius) bir kılıç kullandılar.
Spartaküs İsyanı M.Ö. 73
Olabilecek olanlar genelde şöyle anlatılmaktadır: Yaklaşık 70 köle sayıca az olsa da, mutfak gereçleri ele geçirdiler, okuldan savaşarak kaçtılar. Ve çeşitli silahlara, zırh vagonlarına el koydular. Bu kaçaklar liderlik eden Spartacus önce iki Galya kölesini komutanları olarak seçti. Bunlar; Crixus (Crixus Kimdir? Savaşın başından sonuna kadar Spartacus’un yanında yer alan Gol), Gannicus, Castus ve Oenomaus idi.
İsyan Sırasında Romanın Durumu nedir
Romalıların sömürgelerindeki savaşlarda yaptığı acımasız saldırıları düşünülünce bu isyana da verilen tepkinin geciktiği görülür. Peki buna ne neden olmuştur.
O sıralar; İspanya’da ve Pontus’ta (Üçüncü Mithridat Savaşı) gerçekleşen isyanlarla mücadele ediliyordu.
Ayrıca Romalılar isyanı savaşılası gereken bir durumdan çok henüz polislik bir mesele olarak görmekteydi.
Yenilen İlk Roma Komutanı
Roma komutanlarından Praetor Gaius Claudius Glaber, Spartacus’un kaynaklarını keserek onu açlıkla teslime zorlamıştı.
Praetor Glaber, Spartacus’ün, Vezüv Yanardağ’ındaki kampını kuşatır. Ancak Spartacus ve adamları, Vezüv yanardağının uçurumundan inerek Roma kampına saldırırlar. Şaşkınlıkları geçene kadar Roma kampında birçok asker ölür.
Köle Ordusunun Komutanı Spartaküs
İsyancılar, üstlerine gönderilen orduları yendikçe onlara katılanların sayısı da artmaya başlamıştır. Hatta 70.000’e varan bir nüfusa ulaştığı düşünülmektedir.
Tarihçiler; Spartacus’un, taktik manevralarını incelediklerinde, biyografisindeki boşlukların daha anlamlı bir şekilde dolmasını sağlayan bir teori ortaya atarlar; o da onun daha önce askeri bir deneyime sahip olduğu sonucudur.
Doymak Bilmeyen Roma’dan Kaçabilenlerin Ordusu
İsyancılar askeri eğitimden yoksun olsa da, disipline edilmiş Roma ordularıyla mücadele ederken mevcut yerel materyalleri ve sıra dışı taktikleri ustaca kullanmışlardı.
M.Ö. 73-72 kışını yeni gelenleri eğitmek, silahlandırmak ve donatmak için Nola, Nuceria, Thurii ve Metapontum kasabalarını ele geçirmek için baskın yaparak harcadılar.
Bu İsyancı topluluğu artık iki lider tarafından komuta edilir. Bunlar; Spartacus ve Crixus’tur.
Yeniden Hareketlenme
MÖ 72 yılının baharında, isyancılar kış kamplarını terk ettiler ve kuzeye doğru hareket etmeye başladılar. Aynı zamanda, praetorian güçlerin yenilgisinden endişe duyan Roma Senatosu, Lucius Gellius Publicola ve Gnaeus Cornelius Lentulus Clodianus’un komutası altında bir çift konsüllük lejyonunu gönderdiler.
İki lejyon, başlangıçta başarılı oldu. Garganus Dağı yakınlarındaki Crixus tarafından komuta edilen 30.000 isyancı grup yenilmişti. Ancak Spartacus bu orduyla tekrar karşılaşır ve onlara karşı zafer kazanır.
Spartacus ve takipçileri, İtalya’nın güneyinde belirsiz bir nedenden ötürü geri çekildikten sonra, MÖ 71’in başlarında tekrar kuzeye doğru ilerlediklerinde, Crassus, lejyonlarından altısını bu bölgeye taşıdı ve Spartacus’un arkasına manevra yapmak için iki lejyon gönderdi.
Tarihi Gelenek; Ezilenin Cehaletinden gelen Cesareti
Spartacus, Crassus’un tuzağından kaçarken ciddi sonuçlar doğurdu.
Eski yazarlar, aralarında binlerce askerin kaybolduğunu söylüyorlar.
Ayrıca isyan kampında bir bölünme ortaya çıktı. Birçok Kelt ve Alman birliğini de içine alan Castus ve Gannicus’un liderliğindeki muhalif bir grup, Spartacus’tan ayrıldı ve kendi başına yola çıktı. Castus ve Gannicus, muhtemelen bir süre sonra Cantenna Savaşı’nda Crassus tarafından yenildi.
Spartakü’ün Sicilya Planı
MÖ. 71’in sonlarına doğru Spartacus, Messina Boğazı yakınlarındaki Rhegium’da ( Reggio Calabria ) bulunur.
Plutarch’a göre, Spartacus Kilikya korsanlar ile onu ve 2.000 adamını bir köle isyanını kışkırtmayı ve takviye toplamayı amaçladığı Sicilya’ya götürmek için pazarlık yaptığını yazar. Ancak Spartacus ihanete uğradı. Crassus’un isyancıların Sicilya’ya geçmesine engel olmak için önlemler aldı.
Spartacus’un kuvvetleri daha sonra Rhegium’a doğru çekildi. Crassus ‘lejyonları takip etti ve Rhegium’daki İsthmus’a surlar inşa etti. Roma’nın baskıları ve tacizlerine rağmen İsyancılar şimdi kuşatma altındaydı ve malzemeleri de kesilmişti.
Roma Tüm Gücüyle Saldırınca
Bu sırada Pompey’in lejyonları Hispania’dan döndü ve Senato tarafından Crassus’a yardım etmek için güneye doğru yola koyuldu. Crassus, Pompey’in gelişinin ona paraya mal olacağını düşünürken, Spartacus başarısız bir şekilde Crassus ile bir anlaşmaya varmaya çalıştı.
Son Savaş
Spartacus’un M.Ö. 71’de aldığı yenilgiyle artık son savaşa doğru yaklaşılmış olunur. Sele nehrinin sağ kıyısında, Şerbetçi köyü yakınlarında, Calabritto’ya kadar olan sınırın bulunduğu bölgede bu son savaş gerçekleşir.
Crassus lejyonları tarafından ele geçirilen isyancılardan altı bin kişi, Roma’dan Capua’ya kadar Appian yolu (Appian Way ) boyunca çarmıha gerildi.
Tarihçiler; Plutarch, Appian ve Florus; Spartacus’un savaş sırasında öldüğünü iddia ederler. Ancak vücudu Appian’da hiç bulunmamıştır. Doğal olarak Spartacus’un mezarının yeri de bilinmemektedir.
Popüler Kültürde Spartaküs
Spartacus mermer heykeli, Denis Foyatier (1830) tarafından yapılmış olup, Louvre Müzesi’n de ergilenmektedir.
Kirk Douglas tarafından yönetilen Spartacus (1960) filmi, Howard Fast’in Spartacus adlı romanına dayanıyor ve Stanley Kubrick tarafından yönetiliyordu.
Başrolde Andy Whitfield ve daha sonra Liam McIntyre’nin rol aldığı televizyon dizisi Spartacus, Ocak 2010’dan Nisan 2013’e kadar Starz premium kablo ağında yayınlandı. En iyi sezonu ise Spartacus Kan ve Kum Sezonu seçildi.