Akademik bir eser olmasına rağmen, dili sade ve yalın. Bazı ağır bir akademik dil ile kaleme alınan eserlere göre daha akıcı.
Eserin muhteviyatı, Servet-i Fünun edebiyatının edebi tenkid görüşleri. Servet-i Fünun dergisinde yazılan makaleler rehberliğinde Servet-i Fünun tenkidinin sadece karşılıklı münakaşa ve benimsenmiş prensipleri müdafaadan ibaret olmadığına vurgu yaparak,Servet-i Fünun yazarlarının da bir edebiyat ve tenkid anlayışları olduğu tezine açıklık getirir mahiyette.
Eserden edindiğim bilgiler rehberliğinde muhteva hakkında bilgi verebilmek adına,
" Tenkid " kelimesinin kökenine ve anlamına kısaca değinmek isterim.
Tenkid dilimizde, Fransızca " critique " kelimesinin karşılığı olarak kullanılan bir edebiyat terimi olarak çıkar.
Tanzimat edipleri " Kritik " kavramı için,
" Muhakeme" ve " Muaheze " terimlerini,
Edebiyat-ı Cedideciler " Nakd " kökünden türemiş olan " Tenkad, tenakkud, intikad, tenkit " kelimelerini,
Servet-i Fünun yazarları ise çoğunlukla
" Tenkid " kelimesini tercih etmişler ve kullanmışlar.
Sadece Cenab Şahabettin, tenkid hakkındaki yazılarında,
"Doğrusu tenkid mi, yoksa intikat mıdır?" diye, sorar ve cevap verir.
"Bilmem ve bilmek için de uğraşmak istemem!" diyerek, tenkidin ne olması gerektiğini araştırıp yazılarında
" İntikat " ve " Müntekit " kelimelerini kullanmayı tercih etmiştir.
Batı dillerinde bugün tenkidin karşılığı olarak kullanılan kelimenin kökü, Yunancada " Hüküm " demek olan
" Krites " e dayanır.
Terimin neo-latin şekliyle bugünkü Avrupa dillerine nüfuz etmesi, ancak 17.yy. da gerçekleşmiş. Ve bugünkü haliyle; edebi teoriyi ( Nazari tenkit) ve günlük tenkidi (Review) içine alacak şekilde kullanılmaya başlanmış.
Günümüz yaşam koşullarında yaygın manası: Bir sanat eserinin ister şahsi zevke, ister bazı estetik prensiplere göre, sistemli bir şekilde değerlendirilmesi.
Herhangi bir sanat eserinin başarısı, muhtevadaki unsurların uyumlu bir bütün sağlamasıyla ölçülür. Bu vesile ile ifade etmem gerekirse, özenle hazırlanmış mükemmel bir çalışma. Burada Denis Diderot 'un,
" Mükemmellik ile ilgili fikirler görecelidir! " cümlesini telaffuz etmek isterim ki elbette benim mükemmel gördüğüm bir esere, herkesin aynı doğrultuda yaklaşmasını beklemem olanaksız hatta neredeyse imkansız!...
Neticeyi tayin, ben bir akademisyen değilim!... Fakat edindiğim kazanımlara göre kaleme alınan eserlerde ister akademik bir lisan, isterse de günlük bir lisan kullanılsın, dikkate değer gördüğüm mühim unsurlar eserin akıcı olması, akılda kalması ve muhteva olarak belagatli sözlere fazla müracaat edilmemesi.
Eserin zihin dünyama katkısı herşeyden önce, tenkidin edebi değerlere dayanması gerektiği. Mütemadi eserlerin yazarlardan ayrı müstakil bir vakıa olduğunu ve yapılan tenkidlerin bu düşünce doğrultusunda hareket edilerek değerlendirilmesini savunanlardanım. Site genelinde sıklıkla denk geldiğim bazı incelemeler var ki eser hakkında değerlendirilme yapılması gerekirken, yazarın benimsediği muhalif görüşleri esere yansıtılmakta. Ki buna verebileceğim en güzel örnek, Necip Fazıl. Yazar hakkında herhangi bir malumata sahip değilim! Ayrıca eserlerini okumak şu ana kadar kısmet olmadı lakin ilerleyen süreçte okumayacağım anlamına da gelmez! Aklımın kabul de zorlandığı okurların, büyük resme odaklanması gerekirken detaylar da kaybolması!... Eser hakkında olumlu ya da olumsuz bir tenkidde bulunamazken eseri tecrit ederek yazarı tenkid etmek!
Enterasan, bir yaklaşım...
Tenkidin mahiyeti ve Servet-i Fünun yazarları hakkında bilgi sahibi olmak isteyen okurlara tavsiye olunur...