Üveyslik Nedir?
Üveyslik tasavvufta manevi eğitimini belli bir şeyhe bağlamadan tamamlama durumu.
Veysel Karani olarak da bilinen Üveys el-Karani, Hz. Muhammed döneminde yaşadığı halde onu görmemiş, onu görmeden inanmış bir kişidir. Suffin Savaşı sırasında Hz. Ali'ye biat ederek Muaviye'ye karşı savaşmış ve şehit olmuştur. Bu durumu sonraki kuşaklarca örnek mutasavvıf kabul edilmesine neden olmuş, bir şeyhi görmeden ruhaniyetinden fetz alma durumu, onun adıyla adlandırılmıştır.
Hangi İnsan Üveysi Olarak Kabul Edilir?
Mutasavvıflar başlıca dört tür insanı Üveysi olarak kabul etmişlerdir: Hz. Muhammed'in ruhaniyetinden feyz alanlar; Üveys el-Karani'nin terbiyesiyle yetişenler; herhangi bir büyük şeyh ya da kutbun ruhaniyetinden feyz alanlar ve Hızır aracılığıyla irşad edilenler.
Mutasavvıflara göre Üveyslik ancak çok nadir kişilerin ulaşabileceği Allah'a özgü olan bir bağıştır. Bu tür kişilerin belli bir şeyhe bağlanmaları gerekmez. Çünkü bir aracıya gerek kalmadan, Üveys el-Karani'nin terbiye edildiği gibi, doğrudan nübüvvet (peygamberlik) tarafından terbiye edilmişlerdir.