

Güneş Sisteminin Koruyucu Kalkanı Zayıflıyor mu?
Güneş sisteminin koruyucu baloncuğu heliosferin, uzun süredir uzay yolculukları için tehlike oluşturan kozmik ışığı, daha fazla içeri aldığı görünüyor.
Araştırmacılar konuyla ilgili olarak:
"Dünya etrafında dönen küçük bir uydu, Güneş sisteminin görünmez baloncuğu heliosferin beklenmedik karmaşık bir fotoğrafını çekti. Bu görünmez baloncuk heliosfer, Güneş rüzgârlarının yıldızlar arası boşluğu dolduran geniş bölgedeki parçacıkların ve radyasyonla çarpıştığı gezegenlere ait yörüngelerin çok daha ötesine uzanıyor" dedi.
"Journal of Geophysical Research" bülteninde yayımlanan verilere göre; bilim adamları, heliosferin şimdiye kadar beklediklerinden çok daha hızlı bir şekilde değiştiğinin altını çiziyor. Heliosfer, Dünya'dan çok uzak mesafede olmasına rağmen, Güneş sistemine giren kozmik ışınların %90'ına karşı kalkan görevi üstlendiği için astronomların ilgisini çekiyor.
San Antonia, Southwest Araştırma Enstitüsü'nden astronom David McComas:
"Bilim adamları, içinde insan bulunan uzay uçuşları tasarladıkları için, astronotların güvenliğini sağlamada galaktik kozmik ışının en önemli faktör olduğuna dikkat çekiyor."
Bütün tarifelere göre; Güneş, 1 milyon mil/saat mesafe dışa doğru yolculuk eden sürekli akan parçacıklar çıkarıyor. Bu parçacıklar, Dünya ve Güneş arasındaki mesafeden 100 kat daha uzağa –en dış gezegenlerin de ötesine- yolculuk ettiklerinde, yıldızlararası boşlukta çarpışırlar. Bu sırada onlar, ters yöne uzaya doğru, çoğu kozmik ışığın yönünü değiştirirler ve böylece Güneş sisteminin iç kısmına geriye doğru giden yüksüz parçacıklar üretirler.
Araştırmacılar uzun süreden beri heliosferin varlığını bilmekteydi. Ancak, ışık yaymadığı için onun görüntülerini elde edememişlerdi. Bu durum 2008 yılında, nötral parçacıkları toplayan ve analiz eden Yıldızlararası Sınır Kaşifi IBEX'in(Interstellar Boundary Explorer) fırlatılmasıyla değişti. IBEX'in yörüngesi, Güneş sistemine göre daima aynı oryantasyonu sağladığı için, Dünya-Güneş etrafında yolculuk ederken tüm heliosferi haritalayabiliyor.
New Hampshire Üniversitesi'nden, IBEX bilimsel çalışmalarının da lideri astronom Nathan Schwadron; bir yıl önce IBEX'den alınan ilk harita "bizi şok etti" dedi. Araştırmacılar kısmen de olsa tek şekilli bir küre görmeyi bekliyordu. Oysa, uydu görüntüsü, Güneş sisteminin ekvator ve arkası boyunca Kuzey Kutbu'ndan aşağı doğru uzanan, alışılmadık yüksek enerjili parçacıklardan oluşan bir bant sergiledi. Araştırmacıların düğüm adını verdiği bandın kuzey bölgelerinde, alışılmadık parlak bir nokta vardı. Schwadron ekliyor:
"Aslında bizi hayrete düşüren şey, bunu önceden asla tahmin edemeyecek oluşumuzdur. Araştırmacılar neyin ona sebep olduğunu hala çözebilmiş değil. Herkes bu bandı neyin meydana getirdiğini anlamak için rekabet ediyor." dedi.
Altı ay sonra derlenen verileri içeren ve yayımlanan bir sonraki harita, bandın yapısında meydana gelen bazı değişimleri gösteriyor. En ilginç sonuçsa, düğümün dağılmış olmasıydı.
Araştırmacı McComas:
"Bantta zerre kadar da olsa herhangi bir değişim görmek çok sürpriz vericiydi. Güneş döngüsü son 11 yıla girdiği için, bu kısa zaman cetvelinde kesinlikle değişimler görmeyeceğimizi zannediyorduk. Son 20 yılda Güneş rüzgârları zayıfladı ve heliosfer daha fazla kozmik radyasyonun girmesine izin verdiği için küçüldü. Heliosferdeki her küçülme, uzay yolculukları için çok tehlikeli olabilen kozmik radyasyonun artmasına yol açıyor. Güneş'in aktivitesini artıracağına dair birçok öngörü var ve daha karmaşık etkileşimler vuku bulabilir. Eğer şanslıysak, gelecek Güneş döngüsünde onları gözlemleyebiliriz" dedi.
Güncelleme: 27/11/2010
Kaynak: Thomas H. Maugh, "Solar System's shield may be Leaking’, latimes.com, çev. Dr. Erman Gündoğdu, yaklasansaat.com, 01/10/2010.