¿Crisis? ¿Qué crisis? ¡Los beneficios crecen como la espuma!
¿Crisis? ¿Qué crisis? ¡Los beneficios crecen como la espuma!
Mientras los progresistas y los izquierdistas escriben sobre las «crisis del capitalismo», los productores, las empresas petrolíferas, los banqueros y casi todas las demás empresas grandes de ambos lados de la costa del Atlántico y el Pacífico no dejan de reírse camino del banco.
Desde el primer trimestre de este año los beneficios empresariales se han disparado más de un 100 por cien ( The Financial Times , 10 de agosto de 2010, p. 7). En realidad, los beneficios empresariales han aumentado más que antes del inicio de la recesión en 2008 ( Money Morning , 31 de marzo de 2010). Contrariamente a lo que dicen los blogueros progresistas, las tasas de beneficio aumentan, no disminuyen, sobre todo entre las empresas más grandes ( Consensus Economics , 12 de agosto de 2010). La solidez de los beneficios empresariales es una consecuencia directa de las crisis agudas de la clase trabajadora, los empleados públicos y privados y las pequeñas y medianas empresas.
Con el estallido de la recesión, los grandes capitales destruyeron millones de puestos de trabajo (uno de cada cuatro estadounidenses ha estado sin empleo en 2010), obtuvieron contrapartidas de los líderes sindicales, gozaron de exenciones fiscales y recibieron subsidios y préstamos casi sin interés de los gobiernos locales, estatales y federales.
Cuando la recesión tocó fondo provisionalmente, las grandes empresas duplicaron la producción con la mano de obra existente, lo que supuso intensificar la explotación (más producción por trabajador), y redujeron costes trasladando a la clase trabajadora una cuota muy superior de los gastos de seguros sociales y pensiones con la conformidad de las autoridades sindicales multimillonarias. El resultado es que, aunque los ingresos descendieron, los beneficios aumentaron y las cuentas de resultados mejoraron ( The Financial Times , 10 de agosto de 2010). Por paradójico que resulte, los consejeros delegados de las empresas han utilizado el pretexto y la retórica de las «crisis» extrayéndolos de los periodistas progresistas para impedir que los trabajadores exigieran una cuota mayor de unos beneficios rampantes, ayudados por la siempre creciente batería de trabajadores sin empleo o subempleados susceptibles de ejercer de «sustitutos» (esquiroles) en caso de huelga.
La actual expansión de los beneficios no ha repercutido en todos los sectores del capitalismo: las ganancias imprevistas se han acumulado de forma abrumadora en las empresas más grandes. En cambio, entre las pequeñas y medianas empresas se ha disparado la tasa de quiebras y de pérdidas, lo que las ha convertido en presas baratas y fáciles de adquirir para las «hermanas mayores» ( The Financial Times, 1 de agosto de 2020). Las crisis del capital intermedio han desembocado en la concentración y centralización de capital y han contribuido a elevar la tasa de beneficios de las empresas más grandes.
Los errores de diagnóstico de las crisis capitalistas en que han incurrido la izquierda y los progresistas ha sido un problema permanente desde el fin de la Segunda Guerra Mundial, cuando nos dijeron que el capitalismo se había «estancado» y se precipitaba hacia el derrumbamiento final. Los últimos profetas del apocalipsis vieron en la recesión de 2008-2009 la quiebra absoluta y definitiva del sistema capitalista mundial. Cegados por el etnocentrismo euroamericano, no lograron apreciar que el capital asiático no ha entrado nunca en la «crisis final» y América Latina padecía una versión tibia y pasajera ( The Financial Times , 9 de junio de 2010, p. 9). Los falsos profetas no acertaron a reconocer que los diferentes tipos de capitalismo son más o menos susceptibles a las crisis… y que algunas variantes suelen experimentar recuperaciones rápidas (Asia, América Latina, Alemania), mientras que otras (Estados Unidos, Gran Bretaña, Europa oriental y meridional) son más propensas a experimentar recuperaciones endebles y precarias.
Mientras Exxon-Mobile registraba un aumento de los beneficios superior al 100 por cien en el año 2010 y los fabricantes de automóviles obtenían sus mayores beneficios en los últimos años, los salarios y el nivel de vida de los trabajadores descendía y los empleados del sector público padecían recortes salariales y de plantilla masivos. Está claro que la recuperación del beneficio empresarial se basa en el recrudecimiento de la explotación de la mano de obra y en el incremento de transferencias de recursos públicos a las grandes empresas privadas. El Estado capitalista, con el Presidente demócrata Obama a la cabeza, ha transferido miles de millones de dólares al gran capital a través de operaciones de rescate directas, préstamos casi sin intereses, reducciones de impuestos y presiones a la mano de obra para que acepte salarios más bajos y retrocesos en el ámbito de la salud y las pensiones. El plan de la Casa Blanca para la «recuperación» ha superado con creces las expectativas: los beneficios empresariales se han recuperado; «sólo» la inmensa mayoría de los trabajadores se ha hundido más en las crisis.
Las predicciones fallidas de los progresistas al respecto del ocaso del capitalismo son consecuencia de haber subestimado el extremo hasta el cual la Casa Blanca y el Congreso serían capaces de saquear las arcas públicas para resucitar al capital. Subestimaron el extremo hasta el cual se había ayudado al capital para desplazar la totalidad de la carga de la recuperación de beneficios sobre las espaldas de la mano de obra. En ese aspecto, la retórica progresista sobre la «resistencia de la mano de obra» y el «movimiento sindical» reflejaban no entender que prácticamente no ha habido resistencia al retroceso de los salarios sociales y monetarios porque no existe mano de obra organizada. Lo que pasa por serlo está absolutamente anquilosado y actúa al servicio de los defensores de Wall Street del Partido Demócrata en la Casa Blanca.
Lo que revela el actual impacto desigual y no equitativo del sistema capitalista es que los capitalistas sólo pueden superar las crisis acentuando la explotación y haciendo retroceder décadas de «conquistas sociales». No obstante, el proceso en curso de recuperación del beneficio es enormemente precario porque se basa en la explotación de existencias previas, en tasas de interés muy bajas y en la reducción de los costes laborales ( The Financial Times , 10 de agosto de 2010, p. 7). No se basa en inversiones privadas nuevas y dinámicas, ni en el incremento de la capacidad productiva. En otras palabras, son «conquistas caídas del cielo»; no beneficios derivados de los ingresos por un aumento de las ventas, ni por la expansión de los mercados de consumidores.
¿Cómo podría ser de otra manera, si los salarios descienden y la mano de obra desempleada, subempleada o desaparecida es superior al 22 por ciento? Sin duda, esta expansión de los beneficios a corto plazo, basada en ventajas políticas y sociales y en privilegios de poder, no es sostenible. El despido masivo de empleados públicos y la obtención de beneficios de la producción a base de intensificar la explotación de la mano de obra tienen límites… habrá que sacrificar algo. Una cosa está clara: el sistema capitalista no desaparecerá ni será sustituido a causa de su podredumbre o sus «contradicciones» internas.
Traducido del inglés para Rebelión por Ricardo García Pérez
[ Kaynak: lahaine org/index php?p=47520 ]
{ Orijinal Kaynak: petras lahaine org/articulo php?p=1818&more=1&c=1 }
Kriz mi? Ne krizi? Kârlar yükseliyor!
İlericiler ve solcular “kapitalizmin krizleri” üstüne yazadursun, Atlantik ve Pasifik’in iki yakasındaki fabrikatörler, petrol şirketleri, bankerler ve diğer büyük şirketlerin çoğu, paralarını yığarken kıkır kıkır da gülmekteler.
Bu yılın ilk çeyreğinden itibaren şirket kârları yüzde yirmi ile yüzde yüzün üzerindeki rakamlarla yukarı fırladı, (Financial Times, 10 Ağustos, 2010, s.7). Aslında, şirket kârları, 2008′de ekonomik durgunluk başlamadan önceki miktarlarından çok daha fazla yükseldi (Money Morning 31 Mart, 2010). İlerici internet sitelerinde yazanların aksine, özellikle de büyük şirketlerinki olmak üzere, kârlar düşmüyor, yükseliyor (Consensus Economics, 12 Ağustos, 2010). Şirket kârlarının batmaması ve canlı halde sürmesi; çalışan sınıfın, kamu ve özel sektör işçilerinin ve küçük ve orta işletmelerin maruz kaldıkları, gittikçe derinleşen krizin doğrudan sonucu.
Durgunluğun başlamasıyla büyük sermaye, milyonlarca işçiyi işten çıkardı (2010 yılında dört Amerikalıdan biri işsiz kaldı), sendika patronlarından tavizler kazandı, vergi muafiyetleri, devlet destekleri elde etti, yerel ve federal idarelerden ve devletten faizsiz krediler aldı.
Durgunluk geçici olarak dibe vurduğunda da, büyük işletmeler, çalışmaya devam eden işçiler üzerindeki sömürüyü yoğunlaştırıp (işçi başına daha fazla verim alarak) kalan iş gücünün üretimini ikiye katladı ve işçilerin sağlık sigortası ve emeklilik primlerinin işverenin ödemesi gereken büyük bölümünü, milyoner sendika patronlarının da uyumlu tutumlarıyla, işçilerin, işçi sınıfının üstüne yükleyerek, kendi maliyetlerini düşürdü. Sonuçta gelir düşerken büyük şirketlerin kâr ve bilânçoları arttı (Financial Times 10 Ağustos, 2010). Şirket CEO’ları ise, bunun tam aksini iddia ederek, işçilerin gittikçe artmakta olan kârlardan daha fazla pay talep etmelerini engellemek üzere, endüstriyel faaliyette, onların yerine çalışmak için gittikçe artan işsiz ve kısa süreli çalışanların büyüyen havuzundan işçi bulacakları tehdidinin yardımıyla, ilerici gazetecilerin kalemlerinden “kriz” bahanesini ve retoriğini olabildiğince kullandılar.
Bu kâr patlamasından kapitalizmin tüm sektörleri aynı şekilde yararlanmadı: yalnızca büyük şirketler ikramiyeye garkolma olanağını elde etti. Birçok orta ve küçük işletme, aksine, büyük oranlarda iflaslar ve kayıplarla karşılaştı, bu da onları, ‘büyük adamların’ hisselerinin hepsini satın almaları için ucuz ve kolay yem haline getirdi (Financial Times 1 Ağustos, 2010). Orta büyüklükteki sermayenin krizi, sermayenin yoğunlaşması ve merkezîleşmesine ve bu yolla en büyük şirketlerin kâr oranlarındaki yükselmeye neden oldu.
II. Dünya Savaşı sonrası, bize, kapitalizmin “durgun-hareketsiz” olduğu ve bir sona doğru gittiği söylendiğinden beri, kapitalist krizlere ilericiler ve sol tarafından yanlış teşhisler konulması, daimî bir sorun haline geldi. Son peygamberler, vahiylerinde, 2008-2009 ekonomik durgunluğunun, dünya kapitalist sistemin tümden ve kesin çöküşü olduğunu görüyor ve bu yönde vaaz veriyorlardı. Avrupa-Amerikan etnomerkezciliğinin körlüğüyle, Asya sermayesinin “son krize” asla girmediğini, ve Lâtin Amerika’nın bu çöküşün ılımlı ve yumuşak geçen bir versiyonunu atlattığını görmüyorlardı (Financial Times 9 Haziran, 2010, s.9). Sahte peygamberler, değişik kapitalizm tiplerinin krize hassasiyetlerinin değişik olduğunu… ve bazı kapitalist varyantların çabuk toparlanmaya meyilli olurken (Asya-Lâtin Amerika-Almanya), diğer tiplerinin (ABD, İngiltere, Güney ve Doğu Avrupa) kan kaybetmeye ve istikrarsız iyileşmeye karşı daha kırılgan yapıda olduğunu fark etmediler.
Exxon-Mobile petrol şirketi, 2010 yılında yüzde 100′ün üzerinde artan kârlarının hasatını toplarken, ve de araba imalât şirketleri son yılların en büyük, rekor derecedeki muazzam kârlarını yaparken, işçilerin ücretleri ve yaşam standartları düştü, ve kamu-sektörü çalışanları insafsız ücret kesintilerine ve kitlesel işten çıkarılmalara maruz kaldılar. Çok açık ki, şirketlerin kârlarının bu artışı, emeğin şimdiye kadarki en acımasız sömürüsü, ve kamu kaynaklarının büyük özel şirketlere şimdiye kadarki en büyük aktarımı sonucu gerçekleşmişti. Demokratik Başkan Obama liderliğindeki kapitalist devlet, milyarlarca dolarlık kaynağı büyük sermayeye transfer etti; ve bunu, iflas eden şirketleri kurtarma ödemeleriyle, bunlara verdiği gerçek faizsiz kredilerle, bu şirketlere tanıdığı vergi indirimleriyle, ve, çalışanlara dayatılacak olan düşük ücretleri, düşük sağlık güvencesini ve emeklilik aylıklarını kabul etmeye zorlamak için, emekçiler üzerinde kurduğu büyük baskı mekanizması yoluyla yaptı. Beyaz Saray ‘iyileştirme’ plânı, beklenenin de ötesinde sonuç verdi – şirket kârları yerine geldi; “yalnızca” çoğunluk olan emekçi kitlesi krizin içine daha da battı.
İlericilerin, kapitalizmin sonu hakkındaki yanlış tahminleri, sermayeyi tekrar diriltmek için Beyaz Saray ve Kongre’nin, kamu hazinesini ne ölçüde talan edebilecekleri konusundaki yanılgılarından dolayıdır. Sermayenin, kârını iyileştirmenin tüm yükünü emeğin sırtına bindirmek için ne dereceye kadar serbestleştirilebileceğini tahmin edemediler. Bu bakımdan “işçi direnişi” ve “sendika hareketi” gibi ilerici retorik, bir anlayış eksikliğini yansıtıyordu; sosyal kazanımların ve parasal ücretlerin silindirle ezilmiş gibi yok edilmesine karşı hiçbir direniş ortaya çıkmadı, çünkü sendika yoktu. Sendika olarak geçinenler, tümden kemikleşmişti ve Beyaz Saray’da, Wall Street’i savunan Demokratik Parti üyelerinin hizmetindeydiler.
Eşitsiz ve dengesiz kapitalizmin şimdiki etkisi, bize, kapitalistlerin, yalnızca, sömürüyü arttırarak ve emekçilerin onyıllar boyunca kazanmış oldukları “sosyal hakları” bir silindir gibi ezerek, krizlerini atlattıklarını söylemektedir. Ancak şimdiki kâr iyileştirme süreci yüksek oranda istikrarsızdır çünkü eldeki envanterlerin sömürülmesine, düşük faiz oranlarına ve emek maliyetlerinin azaltılmasına dayanmaktadır. (Financial Times 10 Ağustos, 2010, s.7). Dinamik yeni özel yatırımları ve üretim kapasitesinin arttırılmasını temel almamaktadır. Diğer bir deyişle bunlar “tesadüfî kazanımlardır” – artan satışlardan gelen kârlar değil ve genişlemiş tüketici pazarlarından gelen kârlar değil. Nasıl olabilir ki? Ücretler düşmekteyken… , işsizlik/kısa süreli çalışma/işçi kaybı oranı %22′lerin üzerindeyken… Açıkça söylemek gerekirse, bu kısa vadeli, politik ve sosyal avantajlara ve ayrıcalıklı güce dayanan kâr patlaması sürdürülebilir değildir. Çalışanların kitlesel olarak işten çıkarılmalarının ve emekçilerin yoğun sömürüsünden kazanılan üretim kârlarının da sınırları var… bir şeyler kopmak zorunda. Kesin olan tek şey var: Kapitalist sistemin çöküşü ve yerine başka bir sistemin getirilişi kendi iç çürümesinden ve “çelişkilerinden” dolayı olmayacaktır.