Son zamanlarda en çok referandum konuşuldu. Referandum ne demek? olduğu bir çok kişi tarafından arandı. Referandum haberlerini veya yeni anayasa oylama tartışmalarını kapsam haber'den takip edebilirsiniz.
Referandum Türkçe bir kelime değildir. Referandum Latince "referre" (geri getirmek) kökünden gelir. Etimolojide, Referandum kelimesi genelde plebisit kelimesiyle beraber anılır. Plebs, Eski Roma'da, ayrıcalıklı patriciiler dışında kalan kalabalık halk sınıfına verilen isimdir.
Referandumun tarihçesine bakıldığında ise; halkın iradesini belirlemek amacıyla yapılan oylamadır. Aslında Referandum (Halk oylaması) demokrasinin güzel bir örneğidir.
Parlamenter sistemde, Doğrudan demokrasinin fiilen uygulanmasındaki zorluk nedeniyle temsili demokrasi sistemine gidilmiştir. Bu sistemin de sakıncalarını bertaraf etmek için ve doğrudan demokrasi sistemine yaklaşmak için, yarı doğrudan demokrasiye gidilmiştir. Referandum’da bunlardan birisidir.
Meclisin hazırlamış olduğu kanun, yürürlüğe girmeden önce halka sunulur. Seçmenler, yeterli sayıda imza toplayabilirse, kanunun tasdiki veya yürürlükten kaldırılması hususunda halkın reyine başvurulur. 1789 Fransız ihtilali sonucu Fransa'da uygulanan bu sistem, bugün bazı Amerikan eyalet anayasalarında yer almaktadır.
Türkiye'de, Fransa'da ve İsviçre'de yeni anayasaların kabulü bu şekilde olmuştur. Buna Anayasa Referandumu denir.
Türkiye'de değişik tarihlerde halk oylaması yapılmıştır. Halk oylamalarının bir çoğu ya darbe sonrası ya da darbeden sonra yapılmıştır.
Cumhuriyet tarihinde yapılan 6 halk oylamasının birisinde HAYIR, diğerlerinde EVET çıkmıştır. Bir oylamada ise “EVET” ve “HAYIR” birbirine çok yakın çıkmıştır.
Mehmet Etici
İlgili Galeriler