Titanic (1997)
Every night in my dreams
I see you, I feel you
That is how I know you, go on
Far across the distance
And spaces between us
You have come to show you, go on
Near, far, wherever you are
I believe that the heart does go on
Once more you open the door
And you're here in my heart and my heart will go on and on
Love can touch us one time
And last for a lifetime
And never let go till we're gone
Love was when I loved you
One true time I hold you
In my life we'll always go on
Near, far, wherever you are
I believe that the heart does go on
Once more you open the door
And you're here in my heart
And my heart will go on and on
You're here, there's nothing I fear
And I know that my heart will go on
We'll stay forever this way
You are safe in my heart and my heart will go on and on
Konuyla ilgilenenler ve kitapla ilgili fikir sahibi olmak isteyenler için Alfred R. Mele'nin "Why Science Hasn't Disproved Free Will" kitabından aldığım not ve alıntıları ekliyorum.
There are two main scientific arguments today against the existence of free will. One comes from neurosci-ence. Its basic claim is that all our decisions are made unconsciously and therefore not freely. The other argu-ment comes from social psychology. This time, the basic claim is that factors of which we are unaware have such a powerful influence on our behavior that no room remains for free will.
* Justifying punishment *
* Moral responsibility *
* Determinism *
"Libet believed that once we become aware of our decisions or intentions to do some-thing right away, we have about a tenth of a second to veto them; he thought free will might play a role in vetoing. As someone put it, Libet believed that although we don’t have free will, we do have free won’t."
—might have signaled a potential step along the way to a decision to flex, a step that sometimes or often doesn’t result in a decision and doesn’t result in a flexing. Again, for all we know, on some occasions—maybe many—there was a rise at time R and no associated flexing action
The task is to flex a wrist without con-sciously thinking about when to do it. If we want to know whether conscious reasoning ever plays a role in produc-ing decisions, we shouldn’t restrict our attention to situa-tions in which people are instructed not to think about what to.
First, if Libet’s participants never intended to flex when the spot reached the nine o’clock point, then his veto experiment doesn’t prove that we have the power to veto our inten-tions. And I bet they didn’t intend to flex.
Libet’s argument in a nutshell
1. The participants in Libet’s experiments don’t make conscious decisions to flex. (Instead, they make their decisions unconsciously about half a second before the muscle burst and become conscious of them about a third of a second later)
.2. So people probably never make conscious decisions to do things
.3. An action is a free action only if it flows from a con-sciously made decision to perform it.
4. Conclusion: there are probably no free actions.
According to a 2008 article by science writer Elsa Youngsteadt, “Researchers have found patterns of brain activity that predict people’s decisions up to 10 seconds before they’re aware they’ve made a choice.
The study’s participants were asked to make many simple decisions while their brain activity was measured using fMRI. Their options were always to press one or the other of two buttons.
The scien-tists say they found that “two brain regions encoded with high accuracy whether the subject was about to choose the left or right response prior to the conscious decision”
What are the scientists measuring or detecting several seconds before a button press? What is that neural activity associated with? My bet is a slight unconscious bias toward a particular button on the next press.
You press one button or the other. You do this many times while trying not to fall into any particu-lar pattern. So you’re keeping track, perhaps only in a vague way, of your past button presses. And all this activ-ity may give you a bit more of an inclination to go one way rather than the other next time—an inclination you may or may not be aware of.
Recent experiment using depth electrodes (Fried et al. 2011)
Recordings were done from the supplemen-tary motor area, an area involved in the preparation and production of bodily actions.
Two points should be made. First, given that the predictions are correct only 80 percent of the time, there’s no particular reason to believe that deter-minism is involved. Second, even if urges to press are determined by unconscious brain activity, it may be up to the participants whether they act on those urges or not.
Libet said that some of the participants in his experiments reported that they occasionally vetoed urges to flex. They said they then waited for another urge to come along before flexing. This suggests that even if an urge is determined by unconscious brain processes, those processes might not determine a corresponding action.
If the urges don’t arise out of conscious processes, they arise out of unconscious ones. But that doesn’t mean that unconscious processes dictate behavior. Fortunately, as you know very well from experience, we don’t act on all our urges.
First, there is no good reason to believe that the early brain activity the scientists detected is correlated with an early decision. Second, spontaneous picking of a button—or moment—to press is so different from decisions that seem to flow from a careful weighing of pros and cons that it’s a mistake to generalize from the alleged findings to all decisions.
Social psychologist Daniel Wegner wrote a book enti-tled The Illusion of Conscious Will.
I could have said that her conscious intention was a cause of her buying the book. As long as you don’t read “a cause” as “the cause,” that would work for me.
Wegner uses two kinds of argument for his thesis that free will is an illusion. One kind is based on Libet’s work. The other kind of argu-ment appeals to evidence about automatic actions and evi-dence of certain kinds of mistakes people make about actions.
A 2006 review article by Peter Gollwitzer and Paschal Sheeran reports that ninety-four independent tests of implementation intentions showed that they had a signifi-cant effect on behavior.
In the same vein, a significant percentage of Milgram’s participants stop shocking the learner, despite the experimenter’s instructions to continue. If behavior were driven entirely by situations, then all Milgram’s participants would have behaved the same way. (They were all in the same situation, after all.) But they didn’t.
What is the evidence for the existence of free will? That depends on what you mean by “free will.”
Let’s take a look at what some of the scientists who contend that free will is an illusion say about the meaning of “free will.”In a 2008 article in Current Biology, Read Montague writes:Free will is the idea that we make choices and have thoughts independent of anything remotely resem-bling a physical process. Free will is the close cousin to the idea of the soul—the concept that “you,” your thoughts and feelings, derive from an entity that is separate and distinct from the physical mechanisms that make up your body. From this perspective, your choices are not caused by physical events, but instead emerge wholly formed from somewhere indescribable and outside the purview of physical descriptions. This implies that free will cannot have evolved by natural selection, as that would place it directly in a stream of causally connected events.
This picture of free will is distinctly magical.
Biologist Anthony Cashmore asserts in a 2010 article that “if we no longer entertain the luxury of a belief in the ‘magic of the soul,’ then there is little else to offer in sup-port of the concept of free will”
In his 2011 book, Who’s in Charge? Free Will and the Science of the Brain, neuroscientist Michael Gazzaniga says that free will involves a ghostly or nonphysical element and “some secret stuff that is YOU” Obviously, this isn’t a report of a scientific discovery about what “free will” means; he’s telling us how he understands that expression—that is, what “free will” means to him.
I asked why some scientists say that free will doesn’t exist. Here’s a short answer: because they set the bar for free will ridiculously high.
Where should we set the bar for free will?
You start dying slowly
if you do not travel,
if you do not read,
If you do not listen to the sounds of life,
If you do not appreciate yourself.
You start dying slowly
When you kill your self-esteem;
When you do not let others help you.
You start dying slowly
If you become a slave of your habits,
Walking everyday on the same paths…
If you do not change your routine,
If you do not wear different colours
Or you do not speak to those you don’t know.
You start dying slowly
If you avoid to feel passion
And their turbulent emotions;
Those which make your eyes glisten
And your heart beat fast.
You start dying slowly
If you do not change your life when you are not satisfied with your job, or with your love,
If you do not risk what is safe for the uncertain,
If you do not go after a dream,
If you do not allow yourself,
At least once in your lifetime,
To run away from sensible advice…
KADERE DAİR İKİ RİSÂLE
KADERE DAİR İKİ RİSÂLE (Abdülmelik b. Mervân'ın Hasan el-Basrî'ye Gönderdiği Mektup ve Hasan el-Basrî'nin Abdülmelik b. Mervân'a Gön-derdiği (Cevabî) Mektup). TAKDİM
Yayına hazırlayıp tercüme ettiğimiz bu Risâle, Hasan el-Basrî‟nin baĢta kader meselesi olmak üzere, temelde itikadî/kelâmî görüĢlerini içeren en önemli ve en meĢhûr ese-ridir. Bu risâle Ġslâm dünyasında kader konusunda kaleme alınmıĢ en eski ve en orijinal vesîka olma özelliğine sahiptir. Julian Obermann‟ın deyimiyle, kader üzerine yazılan Mu‟tezile öncesi dönemdeki kaderî oluĢumla çağdaĢ olan bu Risâle, sa-dece Hasan el-Basrî‟nin elinden çıkmıĢ bir çalıĢma olarak kal-mayıp, aynı zamanda ilk dönem Müslüman kelâmına ait bize ulaĢan tek eserdir.1 H. Ritter tarafından “kaderî fırkasının bize kadar gelen yegâne orijinal vesikasıdır” Ģeklinde nitelenen2 bu kadîm Risâlenin bilebildiğimiz kadarıyla dünyada beĢ el yazma nüshası bulunmaktadır:
1- Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi‟ndeki nüsha.3 Bu nüsha, bizim yayına hazırlayıp tercüme ettiğimiz nüshadır ve bilebildiğimiz kadarıyla –bu Ģekliyle- dünyada ilk kez bizim ta-rafımızdan neĢredilmektedir. ġemsuddîn el-Kudsî tarafından H. 882 yılında kaleme alınan, Ahmed ġeyh Zâde tarafından vakfedilen, 238×149 (146×75) mm. ölçülerinde ve toplam ola-rak 13 varaktan oluĢan bu nüsha, hacim olarak daha sonra sözünü edeceğimiz Ġstanbul Köprülü Kütüphanesi‟nde bulu-nan nüshadan daha küçüktür ve onun bir bakıma özeti mahi-yetindedir. Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi‟ndeki nüshayı esas alıp, tahkîk ve tercüme ederek yayına hazırladığımız kadere dair bu Risâle iki mektuptan oluĢmaktadır:
I- Risâle içerisinde yer alan mektuplardan ilki, Emevî ha-lifesi Abdülmelik b. Mervân'a ait. Halife Abdülmelik b. Mervân, bu mektubunda, o güne kadar alıĢık olunmadık tarzda kader üzerine görüĢ beyân eden dönemin tartıĢmasız en meĢhur âli-mi sayılan ve ilmî, fikirleri, yaĢayıĢı, karizmatik kiĢiliği, zühd ve takvâsıyla öne çıkan Hasan el-Basrî'den, zamanlarında yo-ğun bir biçimde tartıĢılan kader konusuna iliĢkin, fikirlerini sormakta ve bu husustaki düĢüncelerini yazılı olarak kendisi-ne iletmesini istemektedir. II- Risâle içerisinde yer alan mektuplardan ikincisi ise, tabiîn döneminin en meĢhur âlimi Hasan el-Basrî (ö. 21/728)'ye ait. Bu mektup, kendi döneminin tartıĢmasız en önde gelen âlimi sayılan Hasan el-Basrî'nin kadere dair Abdülmelik b. Mervân'ın sorularına verdiği cevâbî mesajlarını içermektedir.
Yayına hazırladığımız bu Risâle'nin dünyada tek orijinal el yazma nüshası Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'de bulun-maktadır.4 Daru‟l-Kutubi‟l-Mısriyye'de bulunan bir diğer nüs-hası ise, Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'nde bulunan söz ko-nusu bu nüshadan alınmadır ve bu nüshanın bir bakıma kop-yasıdır mahiyetindedir.5
Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'de bulunan bu Risâle, bildiğimiz kadarıyla orijinal haliyle ilk kez bizim tarafımızdan yayınlanmaktadır. Daha sonra iĢaret edeceğimiz üzere, Mu-hammed Ammarâ tarafından Resâilu'l-Adl ve't-Tevhîd içerisin-de yayınlanan nüsha ise,6 yukarıda sözünü ettiğimiz Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki orijinal nüshanın bir nevi kopyası olan Daru‟l-Kutubi‟l-Mısriyye'deki nüsha esas alınarak yayın-lanmıĢtır.7 Bu nüsha, Ammarâ tarafından her ne kadar Ġstan-bul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki orijinal el yazma nüsha esas alınarak yayınlanmıĢsa da, bizim metin üzerinde iĢaret ettiği-miz gibi, Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki nüshasıyla ara-larında bir takım farklılıklar bulunmaktadır.
2- Ġstanbul Köprülü Kütüphanesi‟ndeki nüsha.8 Bu nüs-ha, hacim olarak Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi‟nde bulunan ve tarafımızdan neĢre hazırlanan nüshadan daha geniĢ, daha büyük ve daha kapsamlıdır.
3- Daru‟l-Kutubi‟l-Mısriyye‟deki nüsha.9 Bu nüsha Ġstan-bul Ayasofya Kütüphanesi‟ndeki nüshadan alınmadır ve onun bir nevi kopyası mahiyetindedir. Muhammed Ammarâ tarafın-dan Resâilu'l-Adl ve't-Tevhîd içerisinde neĢredilmiĢtir.10 Daha önce de iĢaret ettiğimiz gibi, Muhammed Ammarâ tarafından Resâilu'l-Adl ve't-Tevhîd içerisinde neĢredilen nüshada her ne kadar Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki orijinal nüshanın bir nevi kopyası olan Dâru'l-Kütubi'l-Mısriyye'deki nüsha esas alınmıĢsa da, bizim metin üzerinde iĢaret ettiğimiz gibi, bu iki nüsha arasında farklılıklar bulunmaktadır.
4- Ġmam el-Hâkim Ebû Sa‟d el-Muhsin b. Kerrâme el-CüĢemî el-Beyhakî (H. 421/494)‟nin Şerhu Uyûni’l-Mesâil adlı eserinde yer alan “Mülahhas Risâle: Muhtasar/Özet Nüsha”. Risâlenin Daru‟l-Kutubi‟l-Mısriyye‟de, 27263 B Numarada ve 72-74 varak arasında bulunan bu muhtasar/özetlenmiĢ el yazma nüshası da Muhammed Ammarâ tarafından Resâilu'l-Adl ve't-Tevhîd içerisinde neĢredilmiĢtir.11
5- Tahran Üniversitesi Kütüphanesi‟ndeki nüsha.12 Bu nüsha Suleiman Ali Mourad tarafından hazırlanan Early Islam Between Myth and History Al-Hasan Al-Basri And The Formation of His Legacy In Calassical Islamic Scholarship adlı eserin sonunda neĢredilmiĢtir.13 Mourad, dipnotlarda diğer nüshalara da atıflarda bulunmuĢtur.
Sözünü ettiğimiz "Kadere Dair Ġki Risâle", Kâdî Abdulcebbâr‟ın Fazlu’l-İ’tizal ve Tabakâtu’l-Mu’tezile‟sinde14 ve Ġbnu‟l-Murtezâ‟nın el-Münye ve’l-Emel adlı eserinde15 kısmen yer almıĢtır.
Hasan el-Basrî‟nin kadere dair bu meĢhur Risâle‟si, H. Ritter tarafından DER ISLAM adlı Almanca dergide yayınlanan makalesin16 sonunda “edition critique”li olarak neĢredilmiĢ-tir.17 Yayınlandıktan sonra dünyada olağanüstü bir ilgiye mazhar olan bu nüshada, Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'n-deki nüsha ile Ġstanbul Köprülü Kütüphanesi'nde bulunan nüshalar18 esas alınmıĢtır.
Yukarıda da iĢaret ettiğimiz üzere, Risâle ayrıca Mu-hammed Ammarâ tarafından Daru‟l-Kutubi‟l-Mısriyye‟de'ki iki nüsha esas alınarak Resâilu’l-Adl ve’t-Tevhid içinde yayınlan-mıĢtır.19 Muhammed Ammarâ tarafından 1971 yılında Resâilu'l-Adl ve't-Tevhîd adlı eser içinde yayınlanan söz konusu nüsha ile bizim Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki nüshayı esas alarak yayına hazırladığımız nüsha arasında eksiklikler ve yer yer de farklılıklar bulunmaktadır. Esasen bizim bu risâleyi Ġstanbul Ayasofya Kütüphanesi'ndeki nüshayı esas alarak yayınlamamızın bir nedeni de bu iki nüshâ arasındaki farklılara iĢaret etmektir.
Ayrıca bu Risâle, Helmut Ritter‟in edition critique‟li metni esas alınarak Lütfi Doğan-YaĢar Kutluay tarafından “Hasan Basrî‟nin Kader Hakkında Halife Abdülmelik b. Mervan‟a Mek-tubu” adıyla tercüme edilerek neĢredilmiĢtir.20 Her ne kadar tercümede esas alınan iki nüsha birbirlerinden farklı olsa da, biz çeviride neĢredilen bu tercümeyi göz önünde bulundurduk.
Lütfi Doğan-YaĢar Kutluay tarafından neĢredilen bu Türkçe metin, Ethem Ruhî Fığlalı‟nın Çağımızda İtikadi İslâm Mezhepleri21 ve Mevlüt Uyanık'ın Sivil İtaatsizlik22 adlı eserle-rinde aynen yer almıĢtır.
KADERE DAİR İKİ RİSÂLE1 (Abdülmelik b. Mervân'ın Hasan el-Basrî'ye Gönderdiği Mektup ve Hasan el-Basrî'nin Abdülmelik b. Mervân'a Gön-derdiği (Cevabî) Mektup)
(1) Bu kıymetli nüshayı, Yüce Sultanımız, büyük hakan, karaların ve denizlerin hâkimi, Harameyni‟Ģ-ġerîfeyn‟in hiz-metkârı Sultan b. Sultan es-Sultanu‟l-Ğâzî Mahmud Hân sahîh ve Ģer‟î bir vakıfla vakfetmiĢtir. Bu nüshayı Harameyni‟Ģ-ġerîfeyn‟in müfettiĢi Ahmed ġeyh Zâde kaleme almıĢtır. Allah, her ikisini de yarlıgasın.2 Abdülmelik b. Mervân‟ın Hasan el-Basrî‟ye Kadere Dair Gönderdiği Mektup (2-a) Rahmân ve Rahîm Olan Allah‟ın Adıyla. Abdülmelik b. Mervân‟ın Hasan b. Ebi‟l-Hasan el-Basrî‟ye (Allah her ikisine de rahmet etsin) mektubu: Mü‟minlerin Emîri Abdülmelik‟ten Hasan b. Ebi‟l-Hasan‟a:
Selâm3 (esenlik) üzerine olsun… Kendisinden baĢka Ġlâh olmayan Allah‟a hamd, O‟nun kulu ve elçisi Muhammed‟e salât-u selâm olsun.
Bundan sonra; (2-b) senden daha önce geçen âlimlerin hiçbirinden duyulmamıĢ bir tarzda kader üstüne görüĢ beyân ettiğin Mü‟minlerin Emîri‟ne ulaĢtı. Biz, kendilerine ulaĢtığımız sahabeden (Allah onlardan razı olsun) hiçbirinin bu konuyu senin izah ettiğin gibi anladığını ve hakkında fikir yürüttüğünü bilmiyoruz. Oysa Mü‟minlerin Emîri, senin iyi halini, dindeki fazileti-ni, ilme karĢı olan anlayıĢ, istek ve titizliğini bilmektedir. Mü‟minlerin Emîri, (kadere dair) senden aktarılan görüĢü beğenmemiĢ (kabul etmemiĢ) bulunmaktadır. Bu nedenle bu konudaki fikrini Mü‟minlerin Emîri‟ne yaz. (3-a) Bu iddianda Rasûlullah (s)‟ın ashâbından birinin görüĢüne mi, kendi fikri-ne mi ya da Kur‟an‟ın doğruladığı bir hükme mi dayanıyorsun? Biz senden önce bu konuda tartıĢan veya fikir yürüten bir kimse (nin olduğunu) iĢitmedik (böyle bir kimseyi tanımıyo-ruz). Bu nedenle Mü‟minlerin Emîri‟ne bu konudaki görüĢünü bildir ve açıkla. Allah‟ın selâmı, rahmeti ve bereketi üzerine olsun. Hasan el-Basrî‟nin Abdülmelik b. Mervân‟a Kader‟e Dair Gönderdiği Mektup
Hasan el-Basrî, Allah ona rahmet etsin, Abdülmelik b. Mervân‟a (cevaben Ģöyle bir) mektup yazdı: (3-b) Hasan b. Ebî‟l-Hasan el-Basrî‟den Mü'minlerin Emîri Abdülmelik‟e… Allah‟ın selâmı üzerine olsun ey Mü‟minlerin Emîri! Zâtından baĢka Ġlâh olmayan Allah‟a hamd ederim.
Ġmdi; Yüce Allah, Mü‟minlerin Emîri‟ni salâha erdirsin. Onu Allah‟a itaat ile amel eden, Rasûlü (s)‟ne tâbi olan ve Al-lah‟ın emrettiği Ģeylere uymakta sürat gösteren idarecilerden kılsın. Mü‟minlerin Emîri, Allah onu salâha erdirsin, örnek olan, itimat edilen ve iĢlerinde kendilerine uyulan geçip gitmiĢ birçok iyilik ehli insanların birkaçı arasında yer alır. (4-a) Ey Mü‟minlerin Emîri! Biz, Allah‟ın emriyle amel eden, O‟nun hikmetini gözeten ve Rasûlullah (s)‟ın Sünneti'ne uyan geçmiĢ (selef) âlimlerden birçoğuna ulaĢtık. Onlar gerçeği inkâr etmez, bâtılı hak/gerçek gibi göstermez, Yüce4 Allah‟ın kendi nefsi-ne/Zâtına isnat ettiğinden baĢka Ģeyleri O‟na isnat etmez ve Allah‟ın yaratıklarına karĢı Kitabı‟nda gösterdiği delillerden baĢka bir delil getirmezlerdi. Sözleri Ģüphesiz doğru olan Yüce5 Allah Ģöyle buyuruyor: “Ġnsanları ve cinleri ancak bana ibâdet/kulluk etmeleri için yarattım. Onlardan ne bir rızık, ne de beni beslemelerini istiyorum.”6 (4-b) Yüce Allah, kendisine kulluk etmeleri için yarattığı kullarına ibâdet etmelerini em-retmiĢtir. Allah kullarını bir iĢ için yaratıp, sonra iĢle onlar arasına girmiĢ değildir. Zira Yüce Allah “kullarına karĢı zulme-dici”7 değildir. Daha önce geçen (selef) âlimlerden hiçbiri bu sözü inkâr etmemiĢ ve tartıĢmaya açmamıĢtır. Çünkü onların hepsi bu konuda tek bir fikir etrafında toplanmıĢ bulunuyor-lardı. Onlar, çirkin iĢleri (münker) emretmemiĢlerdir. Yüce8 Al-lah Ģöyle buyuruyor: “De ki: ġüphesiz Allah çirkin iĢler (münker) i emretmez. Siz bilmediğiniz Ģeyleri Allah‟ın üzerine mi atıyorsunuz? De ki: Rabbim adâleti emretti.”9 (5-a) O‟nun nehyi (yasaklayıĢı), hayasızlık (fahĢâ), çirkin iĢler (münker) ve azgınlık (bağy) sayılan Ģeylere yönelikti. “O, düĢünüp tutasınız diye sizlere öğüt veriyor.”10
Allah‟ın Kitabı, her (kalbi) ölmüĢ olan kimse için hayat, her tür karanlık için aydınlık (nûr) ve her tür cehâlet için de bilgi/ilimdir. Yüce Allah, Kur‟an ve Peygamber‟den sonra kul-ların mazeret olarak sunacakları bir hüccet/delil bırakmamıĢ-tır. Nitekim Yüce Allah Ģöyle buyurmuĢtur: “…Ölen açık bir delille ölsün, yaĢayan da açık bir delille yaĢasın. ġüphesiz Al-lah, hakkıyla iĢiten ve hakkıyla bilendir.”11
Ey Mü‟minlerin Emîri! Yüce Allah‟ın,12 “Ġçinizden ileri gitmek ya da geri kalmak isteyen kimseler için (cehennem el-bette bir uyarıcıdır). (5-b) Herkes kazandığına karĢılık bir rehîndir (her nefis kendi kazancına bağlıdır)”13 âyeti üzerinde iyice düĢün. Yüce Allah, insanlara kendisiyle ileri gitmek ve geri kalmak isteyecekleri bir güç vermiĢ; nasıl amellerde bulu-nacaklarını ve neleri haber vereceklerini görmek için de onları imtihana tabi tutmuĢtur. ġayet mesele, yanlıĢ düĢünce sahip-lerinin dedikleri gibi olsaydı, bu durumda insanların ileri gitme ve geri kalma imkânları olmaz; ilerleyenin yaptığı amele karĢı mükâfatlandırılması, geride kalanın da (yapması gerekirken) yapmadığı ameller konusunda kınanması söz konusu olmazdı. Çünkü onlar (yanlıĢ görüĢte olanlar) a göre, ileri gitme ve geri-de kalma gücü kendilerinden değildir. Zira bunlar (kendileri-nin değil) Rablerinin iĢidir. (6-a) Bu durumda (yanlıĢ görüĢte olanların bu iddiası doğru olsaydı, Yüce Allah), “Allah, zâlimleri saptırır”14 ve “…Allah onunla ancak fâsıkları saptırır. Onlar Allah‟a verdikleri sözü, pekiĢtirilmesinden sonra bozan, Allah‟ın korunmasını emrettiği bağları (iman, akrabalık, beĢerî ve ahlâki tüm iliĢkileri) koparan ve yeryüzünde bozgunculuk yapan kimselerdir. ĠĢte onlar ziyana uğrayanların ta kendileri-dir”15 demezdi. Ey Mü‟minlerin Emîri! Yüce Allah‟ın, “Sözü din-leyip de onun en güzeline uyanlar var ya, iĢte onlar Allah‟ın hidâyete erdirdiği kimselerdir. ĠĢte onlar akıl sahiplerinin ta kendileridir”16 buyruğunu anlayarak üzerinde iyice düĢün. Yine Yüce Allah‟ın Ģu sözünü de dinle: (6-b) “Eğer kitap ehli iman etselerdi ve Allah‟a karĢı gelmekten sakınsalardı, mu-hakkak onların kötülüklerini örterdik ve onları Naîm cennetle-rine koyardık. Eğer onlar Tevrat‟ı, Ġncil‟i ve kendilerine indiri-leni (Kur‟an‟ı) gereğince uygulasalardı elbette üstlerinden ve ayaklarının altından bol bol rızık yiyeceklerdi.”17 Yine Yüce Al-lah Ģöyle buyurmuĢtur: “Eğer o ülkelerin halkları iman edip kötülüklerden sakınsalardı, göğün ve yerin bereket kapılarını yüzlerine açardık. Fakat onlar yalanladılar, biz de onları iĢle-dikleri günahlardan dolayı cezaya çarptırdık.”18 Ey Müminlerin Emîri! BilmiĢ ol ki, Allah kullara iĢleri mecbur kılmamıĢtır. (7-a) Fakat Ģöyle yaparsanız size böyle yaparım, böyle yaparsanız size Ģöyle yaparım, diyor ve, “(Ģöyle derler: Ey Rabbimiz! Bunu bizim önümüze kim sürdüyse) cehennemde onun azabını bir kat daha arttır”19 âyetinde buyurduğu gibi, onlara ancak yap-tıkları amellerin karĢılığını verir (yaptıkları amellere göre onları cezalandırır veya mükafatlandırır). Fakat Yüce Allah insanlara yolu göstererek onları saptıranın kim olduğunu, (sapan kimse-lerin ağzından) “yine Ģöyle diyecekler: „Ey Rabbimiz! Biz önder-lerimize ve büyüklerimize itaat ettik de, onlar bizi yoldan sap-tırdılar”20 (Ģeklinde) aktararak bize açıklamıĢtır. Yöneticiler ve büyükler, onlara küfrü öneren ve onlar (doru) yol/hidâyet üze-re iken onları saptıranlardır. Zira Yüce Allah, (7-b) “Biz ona yo-lu gösterdik; (artık o) ya Ģükredici olur ya da nankör”21 bu-yurmuĢtur. (Yani kiĢi) ya bizim ona yol göstermemize ve nimet-ler vermemize Ģükreder, ya da nankörlük eder. (Bu hususta Yüce Allah Ģöyle buyuruyor:) “Her kim Ģükrederse ancak ken-disi için Ģükreder, her kim de nankörlük ederse, Ģüphe yok ki, Rabbim her Ģeyden müstağnîdir, büyük ihsan sahibidir.”22 Yi-ne Yüce Allah Ģöyle buyuruyor: “Böylece Firavun kavmini yan-lıĢ yola sürükledi ve doğru yola götürmedi.”23 Sen de ey Mü‟minlerin Emîri, Allah‟ın dediği gibi, kavmini dalâlete sü-rükleyenin Fir‟avn olduğunu söyle. Bu konuda Allah‟ın sözle-rine muhâlefet etme. Allah‟ın kendisine izâfe edilmesine razı olduğunun dıĢında O‟na bir Ģey izâfe etme. Zira O Ģöyle bu-yurmuĢtur: (8-a) “Bize düĢen yalnızca doğru yolu göstermektir. ġüphesiz âhiret de dünya da bizimdir.”24 Hidâyet Allah‟tan, da-lâlet ise kullardandır.
Ey Mü‟minlerin Emîri, Yüce Allah‟ın Ģu âyet(ler)ini de iyi-ce düĢün! “Ve bizi hep o mücrimler (günahkârlar) dalâlete dü-ĢürmüĢtü (saptırmıĢtı).”25 “Sâmirî onları dalâlete düĢürdü (baĢtan çıkardı).”26 “Çünkü Ģeytan aralarına fesat sokar. ġüp-hesiz Ģeytan, insan için apaçık bir düĢmandır.”27 “Onu size ancak dilerse Allah getirir ve siz onu aciz bırakacak değilsi-niz.”28 Yani siz, baĢınıza geldiğinde Allah‟ın azabından kurtu-lacak değilsiniz ve ondan kendinizi de koruyamazsınız. Size azap geldiğinde, sizin için nasihat etsem/öğüt versem de, (8-b) nasihatimin/öğüdümün size bir faydası olmaz. Nûh (a.s.), kendilerine azap indiğinde ve azabı gördükleri esnada iman etmelerinin kavmine bir yarar sağlamayacağını bilmiĢtir. Yüce Allah, helâk ettiği kavimlerle ilgili Ģöyle bir açıklamada bulun-maktadır: “Fakat Ģiddetli azabımızı gördükleri zaman inanma-ları, kendilerine bir fayda sağlamadı. Allah'ın kulları hakkında eskiden beri yürürlükte olan yasası budur. ĠĢte o zaman kâfir-ler ziyana uğramıĢlardır.”29 Bu Allah‟ın kanunu/yasasıdır. Azap müĢahede edildiği vakit, artık yapılan tövbe kabul edil-mez.
Yüce Allah‟ın, “Eğer Allah sizi saptırmak istiyorsa, (ben size öğüt vermek istesem de, öğüdüm size fayda vermez). (Çünkü) O sizin Rabbinizdir (9-a) ve (nihayet) O'na döndürüle-ceksiniz”30 sözünde vârid olan “ğayy”den maksat “azap”tır. Yü-ce Allah‟ın, “Sonra bunların ardından öyle bir nesil geldi ki, namazı terk ettiler, hevâ ve heveslerine uydular; onlar bu taĢ-kınlıklarının karĢılığını mutlaka göreceklerdir. (Cehennemdeki “Gayya” vadisini boylayacaklardır)”31 âyetindeki “ğayy (ı boyla-yacaklardır)” sözü, “elîm/Ģiddetli bir azaba dûçar olacaklardır” anlamındadır. Nitekim Araplar, “Falan kiĢi bugün ğayy‟a atıldı” dediklerinde, bu cümleden emîrin söz konusu kimseyi Ģiddetli bir Ģekilde dövdüğünü32 veya Ģiddetli bir cezaya çarptırdığını kastederler. Yüce Allah‟ın Ģu âyeti üzerinde de münakaĢa etmiĢlerdir: “Allah kimi doğru yola iletmek isterse, onun gönlünü Ġslâmi-yet‟e açar. Kimi de sapıklıkta bırakmak isterse, onun da gön-lünü darlaĢtırır, sıkıĢtırır ve bu adam (9-b) zorla göğe yükseli-yormuĢ gibi olur. Allah, inanmayanları iĢte böyle pislik içinde bırakır.”33 Bu âyeti bilgisizlikleri yüzünden Ģöyle tevil ettiler: “Yüce Allah sâlih amel iĢlemedikleri halde bazı insanların gö-ğüslerini (Ġslâm‟ı kabul etmeye) açmıĢ; bazı insanların da kü-für, fısk ve sapıklıkta olmadıkları halde, göğüslerini darlaĢtır-mıĢ ve sıkıĢtırmıĢtır. Bu kimselerin, (isteseler dahi), Allah'ın kendilerini mükellef kıldığı dinî yükümlülükleri yerine getirme imkânları yoktur. Bunlar ebediyen cehennemde kalacaklardır.” Ey Müminlerin Emîri! Hakikat câhillerin iddia ettikleri gibi de-ğildir. Rabbimiz kullarına karĢı en merhametli, (10-a) en âdil ve en kerîm olduğu için, onlara (kullarına) böyle yapmaz. O, “Allah bir kimseye gücünün yetmeyeceğini yüklemez. Herkesin kazandığı iyilik kendine, iĢlediği fenâlık yine kendinedir”34 bu-yurmuĢken, nasıl kullarına karĢı bunu yapar (gücünün yet-meyeceğini yükler)? O, insanları ve cinleri Kendisi'ne ibâdet etsinler diye yaratmıĢtır. Allah kullarına, kendilerine teklif etti-ği ibâdetlerin birkaç katını yapabilecek kudrette iĢitme, görme ve sezme kabiliyeti vermiĢtir. Ġnsanlardan her kim emrolunduğu Ģeyler hususunda itaat ederse, Allah, emredilen Ģeyleri yapan kimsenin, yaptığı iyiliklerinin karĢılığı olarak bu dünyada göğsünü Ġslâm‟a açar; ona iyi amelleri yapmayı kolay-laĢtırır; (10-b) küfür, fısk ve isyân gibi fiilleri yapmayı da zor-laĢtırır. Büyük olsun küçük olsun, taat bakımından bu merte-beye ulaĢan herhangi bir kimse hakkında Allah‟ın hükmü böy-ledir. Yüce Allah, tövbe ve itaate güç yetirdiği halde, dünyada kendisine emredilen Ģeyleri yapmaktan imtinâ edip küfre de-vam eden kimsenin göğsünü, sanki o kimse göğe yükseliyor-muĢ gibi, daraltır/sıkıĢtırır. Bütün bunlar, onun bu dünyada irtikap ettiği küfür ve sapıklığının cezasıdır. (11-a) Tövbe, Al-lah‟ın emrettiği ve insanları davet ettiği bir iĢtir. Küfür ve fâsıklıkta ileri dereceye varmıĢ olan bir kimse hakkında Al-lah‟ın hükmü yine böyledir. Ey Mü‟minlerin Emîri! Yüce Allah Kitabı‟nda, kullarına rahmet olarak ve onları kabul edilmesini umdukları amellere teĢvik etmek üzere “ferahlık” ve “darlığı (sıkıntıyı/stresi)” zik-retmiĢtir. Yüce Allah hikmeti gereği, yapmayı istedikleri amel-lere yönlendirmek üzere, kullarının göğüslerine ferahlık ver-meyi murad etmiĢtir. Yine hikmeti gereği göğüslere sıkıntı vermeyi de murad etmiĢ, (fakat) bunu onlara açıklamamıĢtır. Bunun sebebi, onların (kendilerine sebepleri açıklanmamıĢ olan hususların açıklanması yönündeki) beklentilerinin önünü kesmek içindir. Yoksa onları Kendi rahmet (11-b) ve fazlın-dan35 ümitsiz olmaları, durumlarını düzelttikleri takdirde ken-di af, mağfiret ve kereminden mahrum etmek için değil. Yüce Allah Kitabı'nda bu hususu beyân ederek Ģöyle buyuruyor: “Allah, rızasını gözetenleri onun (Kitap)la, selâmet yollarına eriĢtirir ve onları izni ile karanlıklardan aydınlığa çıkarır. On-ları doğru yola iletir.”36 Peygamber (s)‟in sahabelerinden olan geçmiĢ/önceki Müslümanlar Allah‟ın kelâmına bağlıydılar; ondan hiçbir Ģeyi inkâr etmezlerdi ve onun hakkında tartıĢmazlardı. Çünkü on-lar bir tek görüĢ üzere ittifak etmiĢlerdi. (12-a) Onunla ne bir gerçeği (hakk) inkâr ederlerdi, ne de bir bâtılı gerçek olarak gösterirlerdi. Allah‟ın kendi nefsine atfetmediği bir vasfı O‟na nispet etmezlerdi. Allah‟ın yaratıkları aleyhine delil olarak gös-terdikleri dıĢında baĢka bir delil göstermezlerdi. (Hasan el-Basrî) Mü‟minlerin Emîri‟ne, insanlar kaderi inkâr ettikleri dönemde, bu hususta (kader üstüne) konuĢtu-ğunu söyledi. Bid‟atçiler (dinde daha önce olmayan yeni görüĢ-ler ileri sürerek dine eklemlemelerde bulunanlar), dinleri hak-kında tartıĢma yaptıklarında, ben onların söyledikleri ve uy-durdukları görüĢlere karĢı aksi yönde Allah‟ın Kitabı‟ndan âyetler zikrettim. (Yine Hasan el-Basrî) Mü‟minlerin Emîri‟nin inkâr etmediği, aksine bildiği ve (12-b) Kitap (Kur‟an) ve Rasûlullah (sa.v.)‟ın Sünnet‟inde bunu tasdîk eden delilleri bil-diği Ģeyleri de zikretti. Dolaysıyla Allah‟ın Kitabı‟ndan sonra bu konuya dair Ģifa verici (doyurucu) deliller Hasan‟ın risâlesinde/mektubunda vardır. Ey Mü‟minlerin Emîri! Yüce Allah hidâyetine hidâyet, ilmine ilim katsın ve onu anlayıp in-celeyesin diye Hasan‟ın risâlesinden bir nüshayı sana gönder-di. Onu anla ve üzerinde iyice düĢün. Hem kendin ve hem de Müslümanlar için aklın ve görüĢünle onunla amel et. Risâle/mektup hakkında herhangi bir Ģüphe yaratma. Çünkü bu risâle/mektup, ondaki Allah‟ın adâletini kabul edip akleden ve üzerinde iyice düĢünenler için gayet açıktır.
37Bil ki, Hz. Peygamber (s)‟in sahabelerinden ve geç-miĢ/selef âlimlerinden (13-a) bilgi elde edenler arasında Hasan kadar Allah‟ı bilip tanıyan, O‟nun dinini anlayıp algılayan ve Kitabı‟nı okuyup tefekkür eden kimse yoktur (kalmamıĢtır). Bununla birlikte Hasan, düzgün bir hale sahiptir. Dinde güve-nilir, emîn ve Müslümanların dertleriyle dertlenen biridir. Hem âhirette ve hem de dünyada sevabını Yüce Allah‟tan bekleyece-ğin bir biçimde ona ikramda bulun.
Bu mektubun (Risâle'nin) sonudur. Yüceler yücesi olan Allah‟tan daha büyük ve güç sahibi bulunan hiç kimse yoktur. Allah‟ın dilediği olur, dilemediği ise olmaz. O‟ndan mağfiret di-liyorum. O‟nun hoĢuna gitmeyen her tür söz ve amelden tövbe ediyorum. (13-b) Âlemlerin Rabbi olan Allah‟a hamd olsun. O‟nun salat ve selamı Efendimiz Hz. Muhammed (s), tertemiz ailesi ve ashabının üzerine olsun.38(Bu risâle), Yüce Rabb‟in mağfiretini dileyen fakîr kulu ġemsuddîn el-Kudsî tarafından, Rebîulâhir H. 882 senesinde yazılmıĢtır
11 Aralık 2017 Pazartesi
16:35
Charlie Cunningham - Minimum (Tears of Tess by Pepper Winters)
Bu kitap, beni hiç beklemediğim bir şekilde etkileyen kitaplar arasında üst sıralara yerleşti. Kitabı kapattıktan sonra başka hiçbir şey okumak istemediğiniz ve sindirmeniz gerektiğini hissettiğiniz kitaplar olur ya, bu kitapta o kitaplardan biriydi benim için.
Kitaba başlama hikayem çok farklı, ne okuyacağımı bilemiyordum bir kaç gündür. Sonra bir anda gözüme çarptı, hiçbir şekilde okumayı planlamadığım bir kitaptı. İlk çıktığında yani 2015'te her bookstagram hesabında, her fotoğrafta bu kitabı görüyordum, kapağına bile dikkatli bir şekilde bakmamıştım. Merak bile etmemiş, arka kapağını dahi okumamıştım. Üstünden iki yıl geçtikten, popülerliği azaldıktan sonra en sonunda okudum. Kitap gözüme çarptı ama konusuyla ilgili bir bilgim yoktu. Sonra arka kapak yazısını okumaya başladım. Sadece iki cümleyi.
'Muhteşem bir hayatım vardı. Aşıktım, mutluydum ve istediğim her şeye sahiptim. Sonra bir gün, her şey değişti. Bir adama satıldım!'
Geri kalan yazıyı okumadan direkt kitabı okumaya başladım. Aradığım kitap buydu!
Her zaman olduğu gibi kitaba başlamadan önce yorum okumadığım için çok memnunum. Çünkü daha kitabın ne anlatmak istediğini anlayamayan, 'Kitabı beğenmedim ama elimden bırakmadan okudum.' gibi cümleler kuran. Sadece +18 sahnelere kendini odaklamış insanlar vardı. Kitabı doğru düzgün okumadıkları, anlatmak istediğini anlayamadıkları bu kitabı Grinin Elli Tonu'na benzetmelerinden belliydi.
Okuduğum bir yorumda 'hadi Grinin Elli Tonu'nda kendi isteğiyleydi, anlaşma falan imzalıyorlardı...' gibi bir cümle vardı. Üstelik yazara ve yazdığı karakterlere, vermek istediği duygulara da küfürler edilmişti. Küfür kısmı kendi ayıbı ama böyle bir cümleyi nasıl kurabiliyor?
Sormak istiyorum, sen bu kitabı beyninin bütün çakraları açıkken mi okudun? Yoksa önyargılar senin gözünü kör mü etmişti?
Bu nasıl bir zihniyet! Sen kitabı tamamen okumadan, profesyonel bir şekilde ne anlattığını anlamaya çalışmadan, gelip böyle hakaret dolu bir yorumu nasıl yazabilirsin? Ve bu yorumu belki okuyarak belki de okumayarak beğenenler var.
Çoğunluğun şu her +18 sahne bulunduran romanı Elli Ton serisine benzetmesi durumu beni çileden çıkarıyor. Arkadaşım, senin kitap okuma alışkanlığın yokken, ya da bu tür roman okumadan, bir de ne anlattığının farkında değilken direkt olarak Elli Ton serisini okuduysan. Sonra da bu tür kitaplar gördüğünde yorumuna 'Elli Ton'a' benziyor diyorsan sende sorun var demektir. Oturup kendini bir tart bence, ne okuduğunun farkına var. Artık gerçekten farkına var.
Bir de bu kitabın çıkmış olduğu yayınevi var. Bildiğim kadarıyla yayınevi, bu yan yayından çıkacak olan kitapların türünü belirtmiş. Sen böyle ağır şeylere gelemiyorsan, neden alıyorsun? Neden okuyorsun?
Hadi yayınevinden haberin yoktu, araştıramadın ve bir bilgin yok. Kitabı aldın, arka kapağını okudun ve kitaba başladın. On ikinci sayfada yazarın kulağımıza çıtlattığı bir durum var. Eğer gerçekten okusaydın bunun farkına varırdın ve bu kitap bana göre değil diyerek okumayı bırakırdın. Tess, on ikinci sayfada 'Benim kanımı kaynatan şeyler kesinlikle masum, sevimli, hoş şeyler değildi. Hatta öyle şeylerdi ki ben bile dile getirme cesaretini bulamıyordum.' diyor açık bir şekilde. Buradan bile bir şeyler anlayabilirdin, sana göre değilse bırakabilirdin. Yani bu kimsenin suçu değil, ne yazarın ne de Tess'in. Bu senin suçun, senin henüz farkında olmadığın, olamadığın şeyler var. Mümkünse bilinçleneceğin zamana kadar böyle romanlardan uzak dur, benden sana tavsiye.
Sinirimi bozan şeyleri bir kenara bırakıp kitaba döneyim, kitaba karşı hissettiğim yoğun duyguları nasıl kelimelere dökeceğimi bilmiyorum ama yine de deneyeceğim.
İncelemeye başlamadan önce bir itirafta bulunayım. Kitabı bırakmamamın nedeni Tess'i kendime yakın hissetmemdi. Çünkü bende çiçek böcekten hoşlanan biri değilim. Ergenlikten, sevimlilikten haz etmem. Bu yüzden Tess'in hissettiklerini bende hissettim ve kitaba devam ettim. Kitap daha en baştan beni kendine çekti yani. Artık romanlarda masum kızlardan bıkmış durumdayım, saklanan, utanan kızlardan da... Bu nedenle Tess'in gözyaşları bana ilaç gibi geldi. Pepper Winters 2017 de tanıştığım ve tanıştığıma çok memnun olduğum yazarlardan biri oldu.
Yukarda da dediğim gibi beni 'Satıldım' kelimesi cezbetti. Merakımı tetikledi. Kitabı okumaya başladığımda Tess ve Brax uçağa binmek üzereydi. Sıra beklerken yaşananlar beni o kadar sinir etti ki. Karşısındakinin ne düşündüğünü önemsemeyen erkek tipinden nefret ederim ve Brax tam da o tipti. Neden insanların gözü önünde seni öptü diye kız arkadaşını azarlarsın ki? Bizim ülkemizde olsa anlarım ama orası farklı. Bende orayı baz alarak düşünüyorum ve Brax'e öfke kusuyorum. Yani işini önemsemen güzel bir şey ama kız arkadaşını geri planda tutman ne kadar doğru? Hayatında ilk sıraya koyamıyorsan, o senin eşin değildir. Ruh eşini bulamamışsındır. Ruh eşini de geçtim, senin için yeterinde değerli değildir.
Havaalanında olan davranışlardan, konuşmalardan anladığım kadarıyla bir tahmin yürüttüm. Brax, uğruna ölecek kadar çok sevmediği Tess'i neden Meksika'ya tatile götürüyor? Sonra satılma konusu da eklenince tamam dedim Brax, Tess'i satacak...
Düşündüğüm gibi olsaydı üzülürdüm çünkü heyecanlanmak istiyorum. Aklımdan geçmeyen , farklı şeyler görmek beni mutlu ediyor. Anlayacağınız üzere Brax, Tess'i satmadı.
Kitapta bana göre mantıksız gelen iki ya da üç nokta var. Onlardan biri de koskoca Meksika'da güvenilir onca mekan varken, neden o tekinsiz mekana gidiyorsun ey Brax! Soruyorum sana, Neden?!
Tess'in içgüdülerinin orada baş göstermesi falan çok güzeldi. Tedirgin olması, kötü bir şeylerin kokusunu alması. Kadınların içgüdülerinin doğruluğuna verilen bir mesajdı bence. Ve çok yerindeydi.
Aptal Brax'in, Tess'i o masada bırakıp tuvalete gitmesi? Merak etme demesi? Allahım bana sabır ver. Bir insan nasıl bu kadar boş, duygusuz, koruma duygusundan yoksun olur. Sanki bana rambo. 'Ben tuvaletteyken bile seni korurum Tessss.' havalarında. Brax'e iyi oldu, Tess'e yazık.
Zaten satılacağını biliyordum ama böyle kaçırıldığını bilmediğimden bende Tess kadar şaşkınım. Yumruklar, tekmeler havada uçuyor. Yazar Tess'e neler yapacağını daha ilk bölümlerde hissettirmeye çalışıyor. Burada bir prenses yok, diye bağırıyor. Diğer kadınların nelere katlandığını, neler yaşadıklarını anlatmaya çalışıyor. Çünkü bu, dünyada var olan ve önüne geçilemeyen bir konu.
Tess'le birlikte birden çok kadının olması ve dış görünüşün önemli olmadığının vurgulanması da ayrı bir gerçeklikti. Sadece Tess'in kaçırılması garip bir hava katabilirdi. Sonuçta kendi ülkesi değil. Tatil niyetine gelmiş, aptal erkek arkadaşının peşine takılarak daha yeni dışarı çıkmış bir kadın, Tess.
Götürüldükleri yerde başına gelmeye başlayan şeylere verdiğim tepkiler, bana hissettirdikleri duygular hala içimi yakıyor. Ve bunların gerçekten yaşandığını, o kadınların Tess kadar güçlü olmadıklarını bilmek ayrı bir dehşet veriyor. Deri ceketli o domuzun, tecavüz etmeye her kalkışı beni ayağa kaldırdı. Ağlamaya başladığım yer, banyo yapmaya götürüldüğü kısım. Deri ceketli domuzun Tess'i mahvedeceğini sandım, kıyafetlerini parçaladığı anda ben hıçkırmaya başladım. Kitabı bir kenara fırlattım, çöküp ağlamaya başladım. Kendi kendime olamayacağını söyledim. Olamaz!
Cehennem gibi geçen haftadan sonra, en sonunda satıldığı kişiye götürülmek üzere yola çıkar. Zaten kaçma düşüncesi asla aklından çıkmaz. Fırsatını bulur bulmaz kaçmaya çalışır.
Tess'in asla pes etmemesi beni her zaman gülümsetti. Gücü, kendi düşünceleriyle olan anlaşmazlığı beni kendine çekti.
Satıldığı adamın evine getirildiğinde şaşırdı, bende şaşırdım. Ne yazık ki bu kadar büyük bir imparatorluk beklemiyordum. Satıldığı adamla karşılaştığında hissettiklerini anlayabiliyorum. Şu sıralar sıklıkla adını duyduğumuz Stockholm sendromu gibi görünen ama aslında öyle olmayan garip bir durumun içine düşüyor Tess.
Q verdiği tepkilerden, aralarındaki çekimden dolayı; diğer kölelerine de böyle davranmış, ona da öyle davranacak gibi bir izlenim yarattı açıkçası. Sanki yıllardır efendilik yapıyor gibiydi. Önyargı kötü bir şey ama böyle bir durumda kim durup bu adam farklı olabilir belki? diye düşünür?
Ben düşündüm... ama Tess'in yerinde olsaydım düşünmezdim. Düşünemezdim. Belki Tess'e bir şey yapmaz, onu serbest bırakır. Belki köle alıp serbest bırakan biridir. Diye düşündüm... Böyle düşündüğüm için şaşkınım. Sadece güzellik arıyordum, biraz da insanlık.
Q'nun Tess'e tecavüz edecekmiş gibi davranıp asla öyle bir şey yapmaması, yapabilecek olması ama kendini tutması... Benim için önemli bir noktaydı, öyle bir şey olsaydı Tess belki o an bir şey demezdi, teslim olurdu ama sonrasında gelen pişmanlık çok yıkıcı olurdu. Q bunu biliyormuş gibi asla yapmadı. Tamam dokundu, ama onu yapmasaydı da saçma olurdu zaten. Elinin altında 'Köle' dediğin biri var. Erkeksin, neden ellemeyesin.
Tess'in Q'nun yanında yaşadığı zıtlıklar. Kendi düşünceleri arasında geçen savaş, bence çok güzel yansıtılmıştı. Q'nun ne hissettiğini son kısma kadar göremedik ama içinde iki farklı kişilik olduğunu anladık.
Tess'in özgürlüğünü geri kazanmak için duyduğu tutku gerçekten beni kendine hayran bıraktı. Asla vazgeçmedi. Q'nun attığı tokatlar sinirimi bozan ikinci noktaydı. Şimdi diğer her şeyi sineye çektin de tokat mı sinirini bozdu diyeceksiniz. Ne yapabilirim tokata karşı asla yumuşayamayacağım.
Q'nun içindeki canavarlarla savaşmasını Tess'in hafiften fark etmesi çok iyiydi. Mesela şu cümle 'Bana karşı nasıl hastalıklı bir ilgi duyuyorsa sürekli o ilgiyle savaşıyor gibi görünüyordu.' o kadar çok şey anlatıyor ki Q hakkında. Okurken okuyup geçiyordur çoğu kişi ama ben geçemedim. Bir ipucu olduğunu düşündüm. Kesinlikle bir ip ucuydu.
Sonra bir de başına gelen bu belaların, Q'nun kendi suçu olduğunu düşünen bir Tess var. Sırf farklılık, ellerinin bağlanmasını falan istiyor diye karmasının onu böyle cezalandırdığını düşünüyor. Bu bazılarına çok sinir bozucu gelmiş, bana göre sinir bozucu değildi. Bende böyle şeylere inanırım ne yazık ki, o yüzden Tess'in yeri bende ayrı. Q'nun da yeri ayrı onu da belirteyim. Asla yumuşak, bebek gibi erkeklere ilgim olmadığından olabilir belki de.
Bir de okuyunca gülümsemeden edemediğim bir yer var. Q'nun Tess ağlarken gözyaşlarını yalaması... Elimde olmadan aklıma Ryhsand geldi. Siz harikasınız...
Bir de Suzette var. Suzette'i merak ettiğim kadar Q'yu merak etmedim gerçekten. Q'yla ne yaşadığını, neden onu bu kadar tanıyormuş gibi göründüğünü ya da tanıdığını çok merak ettim. Hatta kıskandım, Tess'le birlikte kıskandım. Ne kadar kıskandık anlatamayız diyeyim...
Q'nun takım elbiselerinden bahsetmezsem ölürüm... :> Bayan Winters, siz ne yaptınız böyle... Kırmızı gömlek, mor gömlek, siyah gömlek... Gerçekten takım elbiseye yeni bir soluk getirmişti. Hatta bir yerde Tavus kuşu benzetmesi vardı çok güldüm. Gömlekleri ve takım elbiseleri olay olan bir Q sizi bekliyor.
Ne kadar düşünürsem düşüneyim anlayamadığım bir olay oldu kitapta, okuyanlar bilir. Okumayanlar için de çok detaya girmeyeceğim. O kadar adamın önünde, Tess'i bağlı bir şekilde, orada tutmanın anlamı neydi acaba Q? Biraz düşünüp mantığını bulabilirim ama düşünmek istemiyorum. Çok kötüydü, o adamın Tess'e yapmasına izin verdiği şey iğrençti. Sürekli gelip kurtarmasını bekledim bende Tess gibi. Tess onun kölesiydi, başka birinin dokunmasına izin vermemeliydi. Tess'te böyle düşünüp bir ümit bekledi. En sonunda olan oldu ama geç bir müdahaleydi bana göre. Yazar gerçekten Tess'i asla rahat bırakmadı. Hep bir sınav, hep bir sınav.. Böyle bir şey yapması onu daha çok sevmeme neden oldu ne yazık ki. Çünkü ben karakterlerini beladan uzak tutan, el üstünde tutan yazarlardan pek haz etmem. Başına ne kadar bela gelirse o kadar güçlenir karakter. Yazar da bunun farkındaydı.
Q'nun 'Kim canını yakarsa onu öldürürüm.' lafı... bu cümle hakkında ne düşüneceğimi bilemiyorum çünkü ilk seferinde o zararı almasına sen müsaade ettin. Ama olsun.
Sonra, sürekli aklında olan kaçma düşüncesini bir anda gerçekleştiren Tess'ten bahsetmek istiyorum. Bu kadar güzel bir kaçış olamazdı. O kadar iyiydi ki, bu kadar iyi olmasının nedeni bir anda olmasıydı. Plansız, programsız. Bir anda.
Ben bilerek kaçmasına izin verdiler sandım, ama öyle olmadığını çok geç anladım. Franco gelip Tess'i restoranda bulana kadar. Restorana girdiğinde oradakilerin Tess'e inanmaması da tam yerinde olan bir şeydi. Neden inansınlar yabancı bir kadına?
Tess tahmin edileceği gibi Franco'nun elinden kurtuldu, şans eseri (büyük bir şans eseri) ona inanan bir adam buldu, arabasına bindi. Bileğindeki gps'i kesti ama dışarı fırlatmadı. Onu dışarı fırlatmaması ve arabanın içinde bırakması kurtuluşu oldu.
Ben daha önce ne tecavüz sahnesi izledim, ne de okudum. Çoğunluğun bildiği gibi biliyordum, duyuyordum. Bu kitap gözlerimi açtı. Farkına varmamı sağladı. Bazen kötü olduğunu biliriz, ama anlayamayız. Bende anlayamıyordum, bu kadar dehşet bir şey olduğunu yaşamayan bilemiyor zaten. Ama bu kitap. Bu kitaptaki o sahne... Hıçkırarak ağladığım ikinci kısımdı. En son ne zaman bu kadar ağladım bilmiyorum. Hadi dedim, olmayacak, olamaz, Q gelsin, biri gelsin olmasın. Gözyaşlarım dinmedi. Bunu yaşayanlar aklıma geldi, dehşete düştüm. Başıma ağrılar girdi.
Tess beladan kurtulmaya çalışırken daha büyük bir belaya attı kendini. Şaşırdım, kalbim patlayacak gibi oldu. Yazar'a imrendim. Bir kadın karaktere bunları yaşatmak, gerçekten yürek ister. Kendi karakterini bu kadar dehşet verici şekilde kullanması akıllardan silinmez. Ölmez. Hatıralarda yaşatır. En azından bende yaşayacak.
Yazara göre başkarakter ne kadar işkence görürse hikaye o kadar iyiymiş. Ben bu cümleleri okuduğumda nasıl şaşırdım anlatamam. Benim gibi düşünen bir yazarı bulma olasılığım neydi? Benimle aynı düşünceleri paylaşan bir yazar bulduğum için şaşırdım ve o kadar sevindim ki... Pepper Winters, are you real?! diye haykırmak istedim.
Üçüncü sinir olduğum noktadan da biraz bahsetmek istiyorum, Tess'in köle gibi davranması... Diz çökmesi, gitmemek için yalvarması... Olmasaydı olmazdı biliyorum, o kadar güçlü karakteri sindiremezdim. Gıcıktı ama gerekliydi.
Sonra Q'nun Tess'e yaptığı şeylerin Tess'in isteğiyle olduğunu anlayamamış olanlar var. Böyle bir şey yok.
En sonunda Tess'in geri dönmesi, Brax'in ölmemiş olması, eski hayatına geri dönen Tess'in artık bu hayata ait olmadığını hissetmiş olması... Bu değişimler o kadar güzel bir şekilde yazılmıştı ki, ben kusur göremedim. Bir anda ona aşık oldum kafasında değildi kimse. Böyle görenler varsa tekrar düşünsün. Her şey adım adımdı, iki hastalıklı insanın, (ki bence Tess Q kadar hasta değildi) birbirlerine karşı duyduğu çekim, ruhları ve düşünceleriyle olan kavgaları, savaşları... Hepsi benim için mükemmel bir şekilde işlenmişti.
Benim çok beğenerek, sarsılarak, ağlayarak, gülerek ve heyecanlanarak okuduğum bir kitap oldu. Kitabın içeriğinin farkında olmayanlar ve kaldıramayabileceklerini düşünenler okumamalıdır. Kaldıramayanların yazdığı yorumlar ve düşünceleri yeterince belli. Arkadya Bitter'in ne tür kitaplar çıkardığını araştırıp öyle almanızı tavsiye ediyorum. Bu kitabın da Grinin Elli Tonu'yla bir alakası olmadığını söyleyerek iyi günler diliyorum...
Müzikleri de unutmadan söyleyeyim, ben kitabın sonunda yazarın, kitabı yazarken ilham aldığım şarkılar başlığı altında şarkı adı verdiğini bilmiyordum. Bilseydim onlardan birini dinlerdim. Sonradan gördüğüm için üzgün değilim, benim kitabı okurken dinlemek için seçtiğim müzik tamamen şans eseri kitaba uygun çıktı. Kitaba uygun oluşuyla beni büyüledi. Charlie Cunningham'ın Minimum şarkısı bu kitap için yazılmış gibi.
you need it more than you though, but you're managing (buna düşündüğünden daha çok ihtiyacın var, ama idare ediyorsun.)
Can you pass yourself round? What you got to live for? (Kendini geçebilir misin?Uğruna yaşayacak neyin var?)
Go take off a load, Letting your wings unfold (Git yükünü boşalt
Kanatlarının açığa çıkmasına izin veriyorsun.)
Demons'dan
I want to hide the truth, I want to shelter you
(Gerçeği saklamak istiyorum, seni korumak istiyorum)
But with the beast inside, there's nowhere we can hide
(Ama içimdeki canavarla saklanabileceğimiz hiçbir yer yok)
Arms'dan
I never thought that you would be the one to hold my heart
(Birinin kalbimi saracağını hiç düşünmezdim.)
I can't decide if I'll let you save my life or if I'll drown
(Karar veremiyorum ya beni kurtarmana izin veririm ya da boğulurum)
I hope that you see right through my walls
(Umarım duvarlarımı doğrudan görmüşsündür)
I hope that you catch me, 'cause I'm already falling
(Umarım ki beni yakalarsın 'Çünkü ben çoktan düşmeye başladım)
Dark Paradise'dan
And there's no remedy for memory
(ve hatıraların çaresi yok)
Your face is like a melody
(yüzün bir melodi gibi)
It won't leave my head
(aklımdan çıkmıyor)
Your soul is haunting me
(Ruhun beni avlıyor)
And telling me that everything is fine
(Ve bana söylediğin herşey doğru)
But I wish I was dead
(Ama keşke ölmüş olsaydım)
(Dead, like you)
(ölü, senin gibi)
Disturbed'dan
I cannot begin to describe
(Açıklayamam)
The hunger that I feel again
(Hissettiğim açlığı)
Run if you intend to survive
(Yaşamak istiyorsan kaç)
I can see the fear in your eyes
(Gözlerinde ki korkuyu görebiliyorum)
But you can't bring yourself to scream
(Ama çığlık atamıyorsun)
E.T'den
You're not like the others
(Sen diğerleri gibi değilsin)
They don't understand you
(Onlar seni anlamıyorlar)
Wanna be a victim
(Kurban olmak istiyorum)
Ready for abduction
(Beni kaçırmana hazırım)
Teşekkürler...