Beyinde, suprakiazmatik çekirdekte (SCN) bulunan merkezi bir vücut saatimizin yanında, daha lokalize başka vücut saatlerimiz de var. İngiltere'deki Manchester Üniversitesi’nden bir ekip tarafından yürütülen araştırmaya göre egzersiz, eklemlerdeki ve omurgadaki yerel vücut saatlerini sıfırlayabiliyor.
Ekip, bu sıfırlamanın her gün aynı saatte gerçekleşmesi halinde, bu yerel saatlerin SCN saatiyle daha iyi senkronize kalabileceğini keşfetti. Önceki araştırmalar, periferik dokulardaki senkronize olmayan saatlerin diyabet ve kardiyovasküler hastalık gibi sorunların riskini artırabileceğini göstermişti.
Manchester Üniversitesi'nde Kronobiyolog olan Qing-Jun Meng, “Sonuçlarımız, günlük uyku/uyanıklık döngüsü kalıplarıyla ilişkili olarak sabahları yapılan fiziksel aktivitelerin, beyindeki ışığa duyarlı merkezi saatten ağırlık taşıyan iskelet dokularına zamanlama bilgisi ilettiğini gösterdi. Aslında egzersiz iskelet sisteminize uyanma zamanının geldiğini söylüyor” diye konuştu.
Araştırma nasıl yapıldı?
Araştırmacılar, farklı zamanlarda koşu bandında egzersiz yapan transgenik farelerin kıkırdak (eklemler), intervertebral diskler (omurga) ve beyinlerindeki saatleri izlemek için genetik bir raporlama tekniği kullandı. Farelerden alınan kıkırdak dokusu örnekleri de ozmotik tepkileri açısından incelendi.
Eklemler ve omurganın egzersize dahil olduğu biliniyor. Ayrıca gün boyunca bu bölgelerden su çekildiğini de biliniyor. Bu, yerel vücut saatlerini günlük olarak kısmen sıfırlar.
Ekibin bulgusu, aktivitenin bu ozmolarite (su azalması) sürecine katkıda bulunduğu, bu saatleri daha da sıfırladığı ve tutarlı bir programda yapıldığında egzersizin vücuttaki saatler arasındaki zamanlama bağlantılarını geliştirdiğine işaret ediyor. Bu sonuçların henüz insanlarla yapılan çalışmalarla teyit edilmemiş olsa da benzer etkilerin söz konusu olması muhtemel.
Araştırmacılar, kemiklerin ve eklemlerin sağlığının, sporda ne kadar iyi performans gösterebileceğimizden, sakatlanma veya artrit gibi rahatsızlıklara yakalanma olasılığımıza kadar her şey üzerinde etkisi olduğunu, öte yandan farklı zaman dilimleri arasında seyahat eden sporcularda sakatlanma riskinin artabileceğini öne sürüyor.
Araştırmacılar aynı saat senkronizasyonunu yaşlı hayvanlarda da gözlemledi. Bir diğer deyişle, yaşamının ilerleyen dönemlerinde dahi her gün biraz tempolu yürüyüş yapan bizler için bile, bunu aynı ve tutarlı zamanda yapmanın hala yararlı olması muhtemel.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar Nature Communications dergisinde yayınlandı.