Kuran'ın Özü Akıl ve Bilgiye Hitap Eder
Kur'an'ın kendisi, son derece ihtişamlı ve son derece şerefli olduğuna bizzat şahittir; ve buna uyarak kişi de azamet ve lütuf elde edebilir ( 16:64 , 16:89 , 29:51 ). Kur'an bu hususta herhangi bir harici şahit gerektirmez. Güneş'in kendi kendine tanık olması gibi, o da kendi kendine tanıktır. Kur'an kendisini böyle beyan etse de muhatabı olanlar bunu şaşırtıcı buldular:
بَلْ عَجِبُوا أَن جَاءهُم مُّنذِرٌ مِّنْهُمْ فَقَالَ الْكَافِرُونَ هَمٰذَا شَيْءٌ عَجِيبٌ
( 50:2 ) - Ama hayır, içlerinden kendilerine bir uyarıcının gelmesini tuhaf buluyorlar; İşte bu hakikati inkar edenler, “Tuhaf bir şey bu!” diyorlar.
Bu insanlar, Kuran'ın mesajı üzerinde düşünmek ve gerçekten Allah'ın kelamı olup olmadığını sormak yerine, Kuran'a bahşedilen kişinin sıradan bir insan olmasına şaşırmışlardır.
Ancak Kuran'ın özü akla ve bilgiye hitap eder. Kuran tüm yanlış anlamaları ortadan kaldırırken ( 18:1 ), bunların en önemlilerinden ikisi kült tapınma ve batıl inançlardı.
Kuran gerçeği ele alır ve insanlara gerçeği kendi çıkarları için kabul etmelerini tavsiye eder. Onlara şahsiyet ibadetinden kaçınmalarını tavsiye eder. Allah'ın kitabını doğaüstü yollarla veya mucizelerle göndermesi imkansız değildi. Yazılı Kuran'ın tamamını doğrudan göklerden gönderebilirdi. Fakat Allah, başkalarına örnek olması için vahyi onun vasıtasıyla insanlara göndermek için aralarında yaşayan birini seçti.
Peygamber'in (s.a.v.) peygamberlikten önceki yüksek ahlakı
Kuran-ı Kerim Peygamber Efendimizin (s.a.v.) şöyle buyurduğunu söyler:
قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰ إِلَيَّ
( 18:110 ; 41:6 ) – Ben de sizin gibi bir insanım, ancak Allah'ın vahyini alıyorum.
Peygamber (s.a.v.) kavmine şöyle buyurdu: Aldığım vahyi tam ve eksiksiz olarak size tebliğ ediyorum. Yani, benim sahip olduğum aydınlanma sizde de var. Ben dahil hepimiz insan olarak onunla akrabayız. Hayatım boyunca aranızda yaşadım ( 10:16 ). Peygamber (s.a.v.) kendi hayatını kavmine bir delil olarak sunmuştur ki benim hayatım namuslu bir insanın hayatı olup olmadığına kendiniz karar verebilirsiniz. Peygamber (s.a.v.)'den dürüst ve güvenilir anlamına gelen "Amin" diye söz ettiklerini kendi tarihleri anlatmaktadır.
Peygamber (asm)'in bir insan olduğunu vurgulamanın amacı, kült ibadeti veya hurafe ibadetini yıkmaktır. Vahyin içeriğinde doğaüstü hiçbir şey yoktur . Akıl ve ilim ile anlaşılır.
Fakat Allah'tan Peygamber (asm)'e vahyin nasıl geldiğini anlayamıyoruz; ve bizi ilgilendirmemelidir. Allah ile olan ilişkimiz ancakO'nun son kitabı olan Kuran aracılığıyladır.
Kuran akıl ve ilim ile anlaşılmalıdır.
Kuran, Allah'ın son Vahyini ( 4:82 ) anlamak için kişinin düşünmesi, düşünmesi ve akıl ve bilgiyi kullanması gerektiğini , şimdi Kuran'da ebediyete kadar korunduğunu ( 15:9 ) tekrar tekrar vurgular . Bu vahyin Allah'tan Peygamber'e (asm) nasıl geldiği, insanın kavrayışının ötesinde ayrı bir konudur. İnsanların vahiy ile ilişkisi, onun buraya nasıl geldiği değil, içeriği ile ilgilidir. İnsanlar onu aldı. Şimdi, mevcut tüm bilgileri kullanarak onu anlamak onların işidir; ve değerini mucizelere veya doğaüstü faktörlere göre değil, liyakate göre belirler.
Peygamber (s.a.v.) kavmine defalarca benim de sizin gibi bir insan olduğumu hatırlatmıştır. Kuran bir kitaptır. Bu yüzden onu sadece bir kitap olarak anlamaya çalışın. Bunu anladıktan sonra, liyakat esasına göre, dünyadaki ahlâkî itibarınızı yükseltip yükseltmeyeceğine karar verin; size dünyada saygınlık ve özsaygı kazandırıp kazandırmayacağı; size dünyada güç ve yetki verip vermeyeceğini.
Kuran, Peygamber'in ilahi Vahiy aldığını iddia ettiğinde kavminin hayretler içinde olduğundan bahseder! Ona bir Allah'ın elçisinin farklı olması gerektiğini söylüyorlardı; doğaüstü güçlere sahip olması ve mucizeler gerçekleştirmesi gerektiğini! Kuran onlara tekrar tekrar tüm ilahi elçilerin insan olduğunu söyler; ve bu son Peygamber de sizin gibi bir beşerdir, ancak kendisine vahiy gelir. Ancak halkı, bir habercinin farklı olması gerektiğinde ısrar etti.
Bu o zamandı. Ama sonra ne oldu? Müslümanların çoğunluğu “mucize” gösteren herkese akın etti. Sihirbazlık gösterip Sufi olduğunu iddia eden herkesin etrafına toplandılar. Ölümünden sonra kabrini ziyaret etmeye ve ona dua etmeye başladılar! Bilgi ve anlayıştan çok batıl inançlara ilgi duyarlar. Peygamber (s.a.v.) bu şeyleri yıkmak için geldi.
Kuran'ın kendisi bir mucize
Mekkeliler, eğer Peygamber isen mucizeler göstermeni tekrar tekrar talep ettiler. Bunun kendilerini onun gerçekten bir Peygamber ve Allah'ın Elçisi olduğuna inanmaya ikna edeceğini iddia ettiler; Tanrı ile temas halinde olduğunu ve ilahi vahiy aldığını. Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) onlara tekrar tekrar, bütün ömrümü aranızda geçirdiğimi haber verdi: Benim hayatım gerçek bir kişinin mi yoksa bir yalancının hayatı mı, kendi kendinize karar verin. Onlara, sunduğu vahyi anladığını ve sonra liyakate göre yargıladığını söyledi.
Kur'an-ı Kerim'de, Allah onlara gökten bir merdiven indirerek mucizeler gösterse ve Resulullah (s.a.v.) merdivenden çıksa ve Allah Teâlâ'nın ona Kitab'ı, onlar ona bakarlarken vermiş olsaydı, o zaman bile inanmazlardı. ( 6:35 ). Eğer vahyi anlamaya odaklanırlarsa, bu Kuran'ın kendisinin bir mucize olduğunu anlayacaklardır. Değişmez ve Allah tarafından sonsuza kadar korunur. Ve gelecek her zaman için insanlığın önünde kalacaktır. Kuran'ın gerçek mucizesi budur.
Bu bilgi çağında bile insanlar sihir gösterenlere akın ediyor. Bu sihir numaralarını nasıl yapıyorlar, halktan saklıyorlar. Ama bunda büyülü bir şey yok. Sıkı ve tehlikeli eğitimden ve içerdiği sert disiplinden geçilebilmesi koşuluyla, herkes bu yeteneği geliştirebilir.
Kuran aklı besler ve aklı geliştirir
Kuran sadece akla hitap etmez, aynı zamanda onu besler ve geliştirir. Kuran'ın indirilme amacı şudur:
إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
( 43: 3 ) - Hani Size nedenden ile bünyesinde bulundurabilir böylece, bu Arap diliyle bir söylem olmaya neden olmuştur.
Allah Kuran'ı açık ve kesin olarak açıklamıştır ( 16:89 ). Gerçeği, herkesin aklını kullanarak anlayabileceği şekilde gösterir; böylece herkes onu anlamak için akıl ve mantık kullanabilir. Bu, insanın entelektüel yeteneklerini geliştirecek ve besleyecektir. Bu, Mistisizm'in sahte maneviyatından farklı olarak gerçek maneviyattır. Kuran hayatın gerçeklerine hitap eder; insanlığın karşı karşıya olduğu gerçek sorunlara gerçek çözümler sunar; öğretisi gerçeğin yol gösterici bir ışığıdır ve bu nedenle insanlığın yolunu aydınlatır ( 4:174 , 14:1 , 64:8 ). Bu onun özü ve gerçeğidir. İnsanlar bir mucize için peygamber (sas) sorduğunda Kuran kendisi olduğunu söyledi sana takdim ettiğimi mucize.
Kuran bütün hurafeleri yok etmek için gelmiştir. Peygamber'e (s.a.v.) bildirmesini söyler:
قُلْ هَمٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّمهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي
( 12:108 ) – [Ey Peygamber] de ki: "Benim yolum budur: Ben ve bana uyanlar olarak [hepinizi] Allah'a çağırıyorum."
Onlara benim yolumun çok açık ve doğru olduğunu söyleyin. Çağrım kesin inanç, akıl, bilgi ve anlayışa dayanıyor - hem benim hem de takipçilerimin.
Peygamberimiz (sav)'in Kuran'da ne bildirdiğini görüyoruz. Bu, Peygamber (s.a.v.)'in kendisinin uyduğunu beyan ettiği sünnetidir; Sünnetine uyduğunu iddia edenlerin de uyması gerektiğini bildirir. Ama pratikte gerçek nedir? Peygamber'in sünnetini ilân edenler tarafından herhangi bir minberden herhangi bir vaaz dinlemek? Vaizler vaazlarında Kuran'dan bir ayet okurlar ve ondan sonra gelen, Peygamber (asv)'in mucizelerinden sonra mucizeleri anlatan rivayetlerin ardından dinleyicileri büyüleyen ve akıllarını ve düşüncelerini kapatan rivayetleri bir araya getirmektir. Yukarıdaki ayetten de anlaşılacağı gibi bu tür hutbelerin Peygamber (asm) ile hiçbir ilgisi yoktur.
Peygamber (s.a.v.)'e atfedilen mucize hikayelerini ve doğaüstü olayları dinlemeye duygusal ve psikolojik olarak bağlandıklarında, düşünme yetilerini kaybederler. Bu insanlara çekici gelir çünkü eleştirel düşünme zihinsel bir meydan okuma gerektirir; önemli bir entelektüel enerji ve metanet gerektirir. Oysa hikayeleri ve mucizeleri dinlemek zihinsel bir çaba gerektirmez.
Bu, kralların (alimlerle gizli anlaşma içinde) kitleleri cahil bırakması için İslam'a karşı hazırlanmış büyük bir komploydu; kitleler İslam'daki gayrimeşru varlıklarını asla sorgulayamasınlar diye.
Allama İkbal, birkaç kelimeyle özlü ve ikna edici bir şekilde ifade ediyor:
Müslümanları dualara ve ritüellere daldırın
Manastır yaşam tarzını takip etsinler ve mezarlara ibadet etsinler.
Bu tür İslam'ı yay ve bu ümmetin düşünme saatini kapat! Ve hayal kurmalarına ve uyumalarına izin verin! Allama İkbal bu zihniyeti güzel bir şekilde yakalar:
Eğer bir gün bu hayalden uyanırlarsa
Hükümdarların ve bilginlerin büyüsü onları uyutsun
İşte Kureyş'in Peygamber (s.a.v.)'den mucize istemesinin nedeni de tam olarak buydu. Peygamberi (s.a.v.) sıradan bir insan olarak tasavvur edemiyorlardı.
Dur ve düşün - Peygamber'in ricası
Öte yandan Peygamber (SAV) ümmetine sürekli olarak şunu düşünmeye davet etmiştir:
قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ ۖ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ ثُمُّ تَتَوَكَةٍ أَن تَقُومُوا
( 34:46 ) - De ki: "Size yalnız bir şeyi tavsiye ediyorum: İster başkalarıyla birlikte ister tek başınıza, Allah'ın huzurunda [ bilin ki] ayakta durun ; ve sonra kendinizi düşünün.
Onlara de ki Ey Elçi: Ne seninle gereksiz uzun tartışmalara girmek istiyorum, ne de sana uzun bir ders vermek. Sizden tek istediğim, ister çiftler halinde, ister tek başınıza, bir süre durup düşünmeniz!
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ ۚ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اْتارا
( 4:82 ) - O halde bu Kuran'ı anlamaya çalışmazlar mı? Eğer o, Allah'tan başkası tarafından verilmiş olsaydı, elbette onda pek çok iç çelişki bulurlardı!