İçindekiler
Hipoglisemi, kan dolaşımında düşük seviyede dolaşan glikoz yani kan şekeri anlamına gelir. Glikoz, köpeklerin yediklerinden elde edilen ve hücreleri tarafından enerji için kullanılan küçük bir şeker molekülüdür. Kan dolaşımındaki şeker miktarı çok düştüğünde, vücut çalışmak için yeterli enerjiye sahip olmama belirtileri göstermeye başlar. Beynin çalışması için özellikle sabit bir glikoz kaynağına ihtiyacı vardır.
Düşük glikoz seviyeleri bir köpek için oldukça tehlikeli olabilir ve bu durumun hızlı bir şekilde tedavi edilmesi gerekir. Hipoglisemiden şüpheleniyorsanız, evcil hayvanınızı hemen bir veteriner kliniğine götürmelisiniz.
Hipoglisemi semptomları, vücudun organlarına yetersiz enerjinin ulaşmasından kaynaklanır. Bu semptomlar, nedene bağlı olarak aniden veya kademeli olarak ortaya çıkabilir ve ayrıca artıp azalabilir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini görürseniz, lütfen hemen veteriner hekiminize başvurun:
Bir köpeğin kan şekerinin normalden daha düşük düşmesine katkıda bulunabilecek dört ana sorun kategorisi vardır. Hastalıklar bu kategorilerden bir veya daha fazlasına girebilir:
Uzun süreli açlık veya açlık teorik olarak hipoglisemiye yol açabilse de, bu durum yetişkin köpeklerde nadiren görülür.
Yoğun egzersiz veya uzun süreli fiziksel aktivite, özellikle zayıf köpeklerde glikoz kullanımını önemli ölçüde artırabilir ve glikojen depolarını hızla tüketebilir. Bu, egzersiz hipoglisemi olarak adlandırılır ve doğal davranışları nedeniyle bu tür köpeklerde daha yaygın olarak kabul edildiğinden, halk dilinde “av veya çalışan köpek hipoglisemisi” olarak adlandırılır.
Yavru köpeklerin çeşitli faktörlere bağlı olarak hipoglisemi geliştirme eğilimi vardır. Yavru köpeklerin yetersiz veya kalitesiz gıda alımı, açlık, dehidrasyon, enfeksiyon ve hipotermi gibi stresörlerle zayıf bir şekilde başa çıkmalarına neden olur, bunların tümü, glikozu koruma ve yenileme yeteneğinin azaldığından ortamda kan şekerlerini hızla tüketir. Yavru köpeklere benzer şekilde, küçük boy yavrular, özellikle oyuncak ve minyatür ırklar, düşük vücut kitle indeksi nedeniyle hipoglisemi geliştirme riski altındadır.
İyatrojenik insülin doz aşımı, insülin alan şeker hastası bir köpeğin geçmişine dayanarak kolayca tanımlanmalıdır. Muhtemel nedenler arasında mutlak bir aşırı doz, örneğin bir sahibin kazara artan bir insülin dozunu uygulaması bulunur. Bazen normal fiziksel aktivite veya eşzamanlı hastalık veya yetersiz gıda alımı nedeniyle artan glikoz kullanımı ile uygulanan normal insülin dozu köpeği hipoglisemiye sokabilir.
Ksilitol, ticari olarak yapay tatlandırıcı olarak kullanılan ve anti-mikrobiyal özelliklere sahip bir şeker alkolüdür. Genellikle şeker, şekersiz sakız, diş macunu ve unlu mamuller gibi bir dizi üründe bulunur. Ksilitol, doza bağlı insülin salınımı yoluyla köpeklerde hipoglisemiye neden olabilir. Bu insülin dalgalanması hipoglisemiye yol açabilir. Hipoglisemi, ksilitol içeren ürünü yuttuktan 30 ila 60 dakika sonra zehirlenme belirtileri ile birlikte ortaya çıkar.
İnsülinomlar, insülin salgılanması yoluyla hipoglisemiye neden olan pankreasın fonksiyonel beta hücreli tümörleridir. Bu tümörler pankreaste yer alır. Tespit edilmesi zor olan bir kanser türüdür. Bazı insülinomalı köpeklerde nöbetler başlayana kadar bu hastalık farkedilmeyebilir.
Hipoglisemi bağlamında bir insülin konsantrasyonunun geçmişi, klinik belirtileri ve sonuçları bir insülinoma düşündürdüğünde, ultrason veya bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yapılmalarak bu hastalık tespit edilebilir.
Hipoglisemi ile ilişkili en yaygın kanserler; hepatoselüler karsinom, hepatom, leiomyom ve leiomyosarkomdur. Pankreas dışı kanserlerin teşhisi genellikle fizik muayene bulgularına, klinikopatolojik verilere ve görüntüleme testlerine dayanarak yapılabilir, ancak bazı tümörler gizli olabilir ve bu nedenle ameliyattan önce tanımlanması zor olabilir.
Sepsis, vücudun bir enfeksiyona karşı verdiği tepkinin neden olduğu, bazı vakalarda potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir duruma verilen isimdir. Sepsis sırasında da hipoglisemi şekillenebilir. Bunun sebebi kalori alımında azalma, karaciğer fonksiyon bozukluğu ve bakterilerin glikoz tüketimini arttırması olduğu düşünülür.
Herhangi bir ciddi bakteriyel enfeksiyon, sepsisten kaynaklanan hipoglisemiye neden olabilir. Parvo virüs gibi( kanlı ishal) bazı viral enfeksiyonlar genellikle hipoglisemi ile ilişkilidir.
Glikoz (kan şekeri)dengesi büyük ölçüde karaciğerde glikojen depolandığından, karaciğer fonksiyonun ciddi şekilde bozulması öngörülebilir şekilde hipoglisemiye yol açabilir. Hipoglisemi ortaya çıkmadan önce karaciğer kütlesinin yüzde yetmişinin kaybedilmesi gerekir. Karaciğer hastası köpeklerde sarılık yaygın olarak görülür.
Addinson hastalığı olan köpeklerin tümü, karaciğer glukoneogenezi azaltan ve periferik insülin duyarlılığını artıran kortizol hormonundan yoksundur. Bununla birlikte, nörolojik belirtilere neden olacak kadar şiddetli olan hipoglisemi, hipoadrenokortisizmde nadir görülen bir durumdur. Hipoadrenokortisizmin kesin tanısı bir ACTH stimülasyon testi ile yapılır.
Veteriner hekiminiz evcil hayvanınızı muayene ettikten ve tıbbi geçmişini aldıktan sonra, testler yapmaya başlayacaktır. Bu testler şunları olabilir:
Hipoglisemi bir hastalık değil, bir semptomdur. Köpeğiniz düşük kan şekeri olayı yaşarsa, daha derine inmek ve kök nedenini bulmak önemlidir, böylece tekrar olmasını önleyebilirsiniz.
Düşük kan şekeri özellikle yavru ve oyuncak ırklarında tehlikeli olabilir. Üç aylıktan küçük yavru köpeklerde jüvenil hipoglisemi görülebilir. Bazı ırklar da hipoglisemi açısından daha yüksek risk altındadır. Oryantasyon bozukluğu, titreme veya komaya girme gibi korkutucu semptomlar yaşayabilirler.
Tedavi durumun ciddiyetine bağlı olacaktır. Minimal semptomları olan evcil hayvanlar için oral sıvı glikoz yeterli olabilir. Orta ila şiddetli semptomlar için, evcil hayvanınız muhtemelen, kan şekerini yükseltmeye yardımcı olmak için dekstroz adı verilen bir şeker içeren intravenöz (IV) sıvı tedavisinden oluşacak bakım için hastaneye yatırılacaktır. Evcil hayvanınızın hipoglisemisinin altta yatan nedeni tespit edildikten sonra bu sebebe yönelik ek tedavilere ihtiyaç duyabilir. Unutmayın ki hipoglisemi acil bir durumdur ve hemen müdahale gerektirir.
Şeker hastası olan köpeğinize eğer yanlışlıkla fazla doz insülin uyguladıysanız ve bunu takiben hipoglisemiye girdiğini düşünüyorsanız. Hemen ağzına biraz bal sürüp veteriner hekiminize gitmelisiniz. Eğer imkanınız varsa bunu yapmadan köpeğinizi takip eden veteriner hekiminizi arayıp ona danışarak yönlendirmelerini dinlemeniz en iyisidir.
Hafif, komplike olmayan hipoglisemisi olan bir evcil hayvan hastasında, iyileşme genellikle hızlıdır ve köpeğin yağ, protein ve karbonhidratlardan zengin, sık küçük öğünlerle beslenmesi büyük olasılıkla tavsiye edilecektir. Bu, özellikle hipoglisemiden kurtulan küçük ırkları ve köpek yavruları için geçerlidir. Bu hastaları yediklerinden emin olmak için izlemek iyileşmek için önemlidir.
Orta ile şiddetli veya karmaşık hipoglisemili evcil hayvanlar hastaneye kaldırılabilir. Hipogliseminin altında yatan nedenin tedavisi sıklıkla gereklidir. Diyabetik köpekler için, veteriner hekiminiz insülin vermemenizi tavsiye edebilir veya evcil hayvanınız eve geldikten sonra bir süre insülin dozunu ayarlayabilir.
Hipogliseminin önlenmesi büyük ölçüde nedene bağlıdır. Diyabetik köpekler için insülin uygulamasından sonra rutin glukoz takibi gereklidir. Bu evde veya veterinerinizin ofisinde yapılabilir. Köpek yavruları ve oyuncak ırklarında, bu evcil hayvanların, glikoz seviyelerini düzenli tutmak için küçük, sık öğünlerde yüksek kaliteli bir diyet yemelerini sağlamak önemlidir. Altta yatan hastalık süreçleri olan hastalar veteriner muayenehanesinde sık sık izlenmelidir.
Veteriner hekiminiz, köpek için hipoglisemi önleme stratejilerini tartışacak en iyi kişidir. Köpeğinizin temel sağlık koşullarının mümkün olduğunca kontrol edildiğinden ve yönetildiğinden emin olmanıza yardımcı olacaktır.
Hipoglisemi, bu enerji kaynağından yoksun organlara yeterli miktarda glikoz sağlanana kadar devam edecektir. Bir evcil hayvanın kan şekeri ne kadar düşük olursa ve seviyeler ne kadar düşük olursa, iyileşmesi o kadar uzun sürer. Düşük kan şekeri seviyesine katkıda bulunan temel sorunları olan evcil hayvanların da iyileşmesi daha uzun sürecektir.
Bir köpeğin kan şekeri seviyeleri çok düşük olduğunda, vücut normal işlevleri yerine getirmek için enerjiden yoksundur. Semptomlar, nedene bağlı olarak hızla veya kademeli olarak ortaya çıkabilir ve zayıflık, kusma, nöbetler veya bayılma içerebilir. Tedavi edilmezse bu durum köpeğinizin ölümüyle sonuçlanabilir.
Köpeğinizin kan şekerinin düşük olduğunu düşünüyorsanız, amaç köpeğinizin kan şekeri düzeylerini olabildiğince çabuk ayarlamaktır. Köpeğiniz nöbetler içeren ciddi bir hipoglisemik atak geçiriyorsa, nöbetler durduktan sonra mısır şurubu, meyve suyu veya balı köpeğinizin diş etlerine sürebilirsiniz.
Köpeğinizin diyabetik olduğunu veya düşük kan şekerine yatkın olduğunu biliyorsanız, veteriner hekiminize yapacağınızı önceden sormanız gerekir. Bir sonraki adım, veteriner hekiminizi hemen ziyaret etmektir.
Glikoz veya glikoz yapan moleküllerin diyetle az alınması; küçük ırk köpek hipoglisemi, artan glikoz talebi, şeker hastalarında aşırı doz insülin, enerji moleküllerinin yetersiz kullanımı veya vücutta depolanamaması, hormonal dengesizliklere neden olan endokrin sistem anormallikleri.
Glikoz seviyeleri çok düştüğünde, vücut hücrelerinin düzgün çalışması için yeterli enerji olmayabilir. Köpeklerde hipoglisemi en çok yavru köpeklerde, küçük cins köpeklerde ve yaşlı köpeklerde görülür. Tedavi edilmezse hipoglisemi, zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmezse nöbetlere ve hatta ölüme neden olabilir.
Ksilitol köpekler için son derece zehirlidir. Küçük miktarlarda ksilitol bile köpeklerde hipoglisemiye (düşük kan şekeri), nöbetlere, karaciğer yetmezliğine ve hatta ölüme neden olabilir.
Bu nöbetler, tüm vücudu etkileyen bilinç kaybını ve şiddetli kas kasılmalarını içerir. Hipogliseminin diğer semptomları arasında terleme, yorgunluk, baş ağrısı, anksiyete, mide bulantısı, baş dönmesi, görme değişiklikleri, açlık, titreme ve kafa karışıklığı bulunur.