IV Henry, 1399’dan 1413’e kadar İngiltere kralı olarak hüküm sürdü. Kral olmadan önce Lanchester Dükü olarak bilinen Henry Bolingbroke, kuzeni II. Richard’a karşı geldi ve sonrasında sürgün edildi. 1399’un yazında küçük bir orduyla geri dönen IV. Henry, desteği kesilmiş olan II. Richard’ı tahtan indirdi ve kendisini İngiltere’nin yeni kralı ilan etti. Selefinin öldürülmesiyle tahta çıkan Henry, sonraları başta İngiltere ve Galler’de sık sık isyanlarla karşılaştı ve 1406’da Parlemento ile -özellikle “Uzun Parlemento” olarak adlandırılan Long Parliament- çatışmak zorunda kaldı. IV. Henry ayrıca Lanchester’dan çıkan ilk kral olarak da tarihe geçti. Bunu daha sonra kendi oğlu V. Henry de başaracaktı (1413-1422).
Doğumu ve Ailesi
IV. Henry, 1366 Nisan’da Lincolnshire’da bulunan Bolingbroke Kalesi’nde dünyaya geldi. Babası Gaunt Jonh (1340-1399), İngiltere Kralı III. Edward’ın oğluydu. III. Edward’ın bir diğer oğlu ise Kara Prens olarak geçen Edward the Black Prince idi ve onun oğlu da II. Richard yani tahtın bir diğer varisiydi. John güçlü bir kraldı fakat Parlemento tarafından yolsuz soylular olarak belirlenmiş asilleri desteklediği için halk arasında popüler bir figür değildi. IV. Henry’nin annesi, Lanchester Dükü’nün kızı Lanchesterlı Blanş (Blanche)’dı. Genç asilzadeye ilk verilen unvan ise Derby Kontu’ydu. Bu onun hayatı boyunca aldığı birçok unvandan yalnızca ilki oldu.
IV. Henry, Mary de Bohun (1369-1394) ile 5 Şubat 1381’de evlendi fakat Mary 1394 yılında doğum yaptığı esnada hayatını kaybetti. Çiftin en ünlü çocukları 1387 yılında dünyaya gelen ve tahtı babasından alacak olan V. Henry’di. İlk karısının ölümünün ardından IV. Henry, bu kez 7 Şubat 1403’te Navarre’lı Joan (1370-1437) ile evlendi. Henry orta çağ turnuvaları, edebiyat, dindarlık, cesaret gibi konularının ön planda olduğu tipik bir asil yetiştirme yöntemiyle büyüdü. Teutonic Şövalyeleriyle birlikte uzun yıllar süren Kuzey Haçlı Seferler’inde, Litvanyalı paganlara karşı iki kez savaştı. Henry ayrıca İngiltere’deki amelleri için yola koyulmadan önce Küdüs’e yaptığı ziyaretle de hac vazifesini yerine getirdi.
II. Richard ile Çekişmesi
1386’ya gelindiğinde Henry Bolingbroke ülkenin önde gelen baronlarından biri oldu. Ayrıca İrlanda Dükü ve II. Richard’ın kadim dostu olan Robert de Vere’ye karşı hoşnutsuz olan bir grup asilin oluşturduğu baronlardan birisiydi. Ayrıca Richard, Aralık 1387’de o dönem pek de tanınmayan Robert de Vere’yi İrlanda Dükü yaptı. Bu durumdan memnun olmayan baronlar, Oxford yakınlarındaki Radcot Köprüsü Savaşı’nda Vere’nin destekçilerini devirerek harekete geçti. Henry Acımasız Parlemento olarak adlandırılan beş Lord Temyizcisi’nden biriydi ve genç II. Richard’ı tahttan indirmenin yollarını arıyordu. II. Richard daha sonra, 1397’de intikamını alacak ve kendisine karşı gelenleri idam edecekti. Kuzeni olan Henry ise şanslıydı çünkü onu ikinci kategoride değerlendirecek ve sürgüne yollayacaktı.
Başlangıçta Henry, Richard’ın tasviyesinden sağ kurtulmuş gibiydi ancak Richard’ın planları farklıydı. Richard tarafından tasarlanan bir kavgada, tüm kalabalığın Henry ve Thomas Mowbray’in birbirini öldürmesini beklerken Richard son anda fikir değiştirerek cezalarını ölümden sürgüne çevirdi. Mowbray ömür boyu sürgün edilirken Henry on yıllığına Paris’e sürgün edildi. Fakat Henry, II. Richard’ın tahmin ettiğinden de kısa bir sürede dönecek ve tahtı alacaktı.
3 Şubat 1399’da Jonh Gaunt öldü ve Henry Lanchester Dükü oldu. Artık Henry’nin İngiltere’ye dönmesi için bir bahanesi vardı ve Richard’tan toprak hak iddia edebilirdi. Ancak Richard Henry’nin sürgününü on yıldan fazla süreyle uzatmıştı. IV. Henry ise döndüğünde hak iddia ettiği toprakları almakla kalmayacak dahasını elde edecekti.
Tahtın Ele Geçirilmesi
IV. Henry Blougne’den yol çıktı ve yaklaşık 300 kişilik küçük ordusuyla Kuzey Spurn’e vardı ve iddia ettiği hakkını almak için ülkenin güneyine doğru yola koyuldu (Haziran-Temmuz 1399). Saldırının zamanlaması mükemmeldi çünkü Richard İrlanda’daydı. Fransa ile sürmekte olan Yüzyıl Savaşları’ndan birisini yönetiyordu.
Richard İrlanda’dan döndüğünde Galler’deki Cowny Kalesi’nde saklanmaya başladı. Ancak sonra Londra Kalesi’nde hapsedildi. 29 Eylül’de Henry, Richard’ı kendi rızasıyla tahttan çekilmesine mecbur kıldı. 30 Eylül’de Parlemento resmî olarak Henry’i Richard’ın halefi olarak aday gösterdi ve 13 Ekim’de Westminster Manastırı’nda, gösterişli bir tören ile taç giydi. Bu esnada IV. Henry tuhaf bir olay yaşadı. Tanrı’ya hediye olarak taç giyen kral altın para takdim eder. IV Henry ise bu parayı taktim etmek isterken elindeki para düştü ve yuvarlanarak kaybolan parayı kimse bir daha görmedi. Bu pek hayra alamet değildi. Yeni bir dönemin başlangıcını göstermek için ise IV. Henry, Bath Şövalyeleri adında yeni bir grup kurdu. Her hafta duş alan IV. Henry -ki bu o döneme göre tuhaf bir sıklıktı- şövalyelerine de bunu bir arınma ritüeli olarak emretti ve katılacakları savaşlardan yapacakları yatırıma kadar her önemli olaydan önce rahip tarafından arınmaları gerekiyordu.
Eski kral Richard, 14 Şubat 1400’te Yorkshire’da bulunan Pontefract Kalesi’nde öldürüldü. Richard’a sadık kalan bir grup her ne kadar eski krallarının tahta dönmesini istedilerse de bu hususta başarılı olamadılar.
IV. Henry olası isyancılara gözdağı vermek amacıyla Richard’ın kafasını Londra Kale’sine dikerek halka gösterdi. II. Henry’den bu yana Plantagenetslıların yönettiği İngiltere’yi artık bir Lanchesterlı yönetiyordu.
İsyan
Eylül 1400’te IV. Henry, kendisini Galler Prensi ilan eden Owain Glyn Dwr’ın isyani ile karşılaştı. Daha kötüsü Galler Prensi, Edmunt Mortimer’ın oğlu olan (III. Edward’ın torunlarından birisi) the March Kontu’nun da desteğine sahipti. Kont’un da doğal olarak tahtta hakkı bulunuyordu. Ayrıca Fransızlarda tahtta bir istikrarsızlık sağlanması adına Galler Prensi’ni destekliyordu. Bu sırada İngiliz baronları da bir isyan planlıyordu. Bu hoşnutsuz grubu Worcester Kontu, Northumberland Kontu ve ünlü ortaçağ şövalyesi Sir Henry ‘Hotspur’ Percy gibi kayda değer isimler içeriyordu.
IV Henry ilk olarak iç meselelerine dönerek, baronlarla Shrewsbury Savaşı’nda karşı karşıya geldi. Kralın ordusu galip geldi, IV Henry ise büyük bir cesaretle savaştı, Sir Percy öldürüldü ve Worcester Kontu idam edildi. Diğer baronlar ise bu kadar kolay pes etmediler ve York Başpiskoposunu da aralarına alarak Galler Prensi ile bir komplo hazırladılar. Kral Henry bu komployu fark etti ve karşı plan hazırladı. Fakat bu sırada Northumberland Kontu İskoçya’ya kaçtı.
On yıl geçtikten sonra Henry için işler düzeldi. 1406 Mart’ında genç Prens James, gelecekte İskoç kralı olacak, İngiltere’nin doğu sahilinde yakalandı ve serbest kalmasını zor kılmak adına ağır bir fidye istenilerek cezalandırıldı. Tam bu sırada babasını kaybeden James, halkından da destek bulamayınca hapishanede 18 yıl geçirdi.
1408 Şubat’ında Henry, Birleşik Galler ve İngiliz isyancılara karşı Bramham Moor Savaşı’nı kazandıktan sonra Edmund Mortimer hapsedildi ve hem York Başpiskoposu hem de Northumberland Kontu infaz edildi. 1409’da ise Gallerlilerin isyanı Herlech Kalesi ele geçirildikten sonra nihayet bastırıldı. Owain Glyn Dwr ise dağlara kaçtı ve kimse ondan asla haber alamadı.
Ölümü ve Varisi
IV Henry 20 Mart 1413’te öldü. 46 yaşındaydı ve cüzzam ve egzama tüm vücudunu sarmıştı. Ek olarak ömrünün sonlarında ise birden fazla inme geçirdi. Üstelik II. Richard için yaptıklarından da pişmanlık duyuyordu. Canterbury Katedrali’ne gömüldü. 25 yaşındaki oğlu tahtı kimseye kaptırmadı ve 9 Nisan 1413’te Westminster Manastırı’nda tacını giydi. V. Henry, 1415’te Agincourt Muharebesi’nde Fransızları yenip Normandiya ve Paris’i ele geçirerek Avrupa tarihinin en büyük savaşçı hükümdarlarından biri oldu.
Orijinal Metin: Ancient
Kategori: Tarih