Vestibüler nörit belirtileri ve tedavisi
Vestibüler nörit veya denge siniri iltihabı (VN), benign (iyihuylu) nöbetler halinde gelen pozisyonel vertigodan sonra en sık görülen periferik vestibüler sistem hastalığıdır. Vestibüler nörit, başka işitme ile ilgili bulgu yok iken de, ani olarak başlayan baş dönmesi atağı ile kendini gösterebilir.
Vestibüler nörit, genellikle tek bir atak ve yavaş bir iyileşme süreci ile seyredebileceği gibi, yeniden meydana çıkarak yıllarca devam edebilir. Vestibüler sinir ve ganglion hücrelerinin enflamasyonu ile tipik vestibüler nörit belirtileri göstermekle birlikte, bazı hastalarda santral sinir sistemi (SSS) lezyonlarının da görüldüğü olmuştur.
Vestibüler sistemin temel görevi, özellikle istemsiz olan baş hareketlerini algılamak ve bunu refleks göz hareketleri ve postüral düzenleme ile birleştirerek vizyonu ve postürü dengede tutmaktır. Dengesizlik genellikle periferik nedenlerden, santral nedenlerden, sistemik nedenlerden ve psikojenik nedenlerden kaynaklanabilir.
Vestibüler nörit (denge siniri iltihabı) nedenleri
Yapılan çalışmalarda hastalığın nedeni tam olarak aydınlatılmamıştır ve nedenin enflamasyon ya da enfeksiyon olabileceği kesin olmamakla birlikte, en önemli etken viral enfeksiyonlardır. Hastaların % 50’sinde yakın dönemde geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu bildirilmektedir. Fakat şimdiye kadar hiç bir virüsün vestibüler nörite sebep olduğu kanıtlanmış değildir. Vestibüler nörit aynı aile bireylerinde genetik geçişli de oluşabilir.
Bunların dışında vestibüler nörit nedenleri sayılabilecek vestibüler sinir, scarpa ganglionda ve vestibüler nöroepitelyumda kalıcı dönüşümlü hücre zedelenmesine bağlı olarak gelişen hastalıklar ve vasküler hastalıklar, mikrosirkülasyonun bozulması, otoimmün hastalıklar, metabolik hastalıklar, inorganik toksinler ve granülamatöz hastalıklar sayılabilir.
Vestibüler nörit kimlerde görülür?
Vestibüler nörit genellikle orta yaşlarda meydana gelir ve her iki cinste de eşit oranda görülür. Vestibüler nörit başlangıç yaşı çoğunlukla 30-60 yaşları arasıdır.
Bu durum 6 hafta kadar sürebilen baş dönmesi, bulantı, kusma atakları ile karakterize tek taraflı vestibüler işlev bozukluğu olarak ta tanımlanır. İç kulak iltihabında işitme kaybı görülür iken, vestibüler nöritte işitme kaybı olmaz.
Vestibüler nörit (denge siniri iltihabı) belirtileri
Vestibüler nörit belirtileri arasında en önemli belirtileri bulantı, kusma ve vertigo (baş dönmesidir). Baş dönmesi bazen ve bazı hastalarda birkaç gün, bazen ve bazı hastalarda birkaç hafta sürebilir. Ender olarak iyileşme süreci 6 hafta sürebilir. Vestibüler nöritte işitme kaybı olmaz.
Vestibüler nörit (denge siniri iltihabı) teşhisi
Hastaların genelinde kulak burun boğaz muayenesi normal görülür. Hastalığın tanısı vestibüler siniri etkileyen tüm nedenlerin araştırılması ve vertigoya neden olabilecek diğer rahatsızlıkların ayırt edilmesinden sonra konur. İşitme testi vestibüler nörit ve meniere hastalığı arasında ayırıcı tanı için önemlidir. ENG testi tek kulakta yanıtların azalmasını tespit etmek için kullanılır.
Migren, beyin sapı ve serebellar inmenin ayırıcı tanısı için iyi bir nörolojik değerlendirme gereklidir. Vestibüler tanısı için hem kulak burun boğaz muayenesi, hemde nörolojik muayene gereklidir. Fizik muayenede hastanın şikayetleri, göz hareketleri ve hastada görülen bulgular tanıya yönelik bilgiler verir.
Vestibüler nörit (denge siniri iltihabı) tedavisi
Vestibüler nörit tedavisinin temelini vertigo ataklarını önlemek ve vestibüler rehabilitasyon oluşturur. Vestibüler rehabilitasyon terapisi (VRT) baş dönmesi ve denge bozukluğuna yönelik fizik tedavi yöntemidir. Bu tedavi yöntemi vestibüler nöritin yanı sıra, diğer baş dönmesine neden olan hastalıkların tedavisinde de etkilidir.
Özellikle kulak kristali kaymasında bu yöntem oldukça etkilidir. Vestibüler rehabilitasyon değişen hızlarda başı bir sağa, bir sola, bir aşağı, bir yukarı doğru ani veya yavaş bir şekilde çevirme egzersizidir. Bu egzersizler günde 2 kez 4-6 hafta süresince yapılır ve egzersiz programı yavaş yavaş arttırılır.
Vestibüler rehabilitasyon tedavisinin yetmediği durumlarda vestibüler sinirin kesilmesi en etkili tedavi yöntemidir.