Hürriyet YENİ ANNE dergisi Mayıs sayısındaki "Çocuklu Yaşam" köşemde yayınlanan yazım:
Çocuklar nasıl bir insan olduğunuzu size yansıtan bir ayna gibidir. Yaptığınız her hareketi, söylediğiniz her sözü kaydeder ve bazen hemen arkasından, bazen de yeri geldiğinde aynısını taklit ederler.
Bir kaç hafta önce “Adacığım, hadi oyun oynayalım” diye yanına gittiğim iki buçuk yaşındaki kızım bana şöyle yanıt verdi: “Anne şimdi bilgisayarımda çalışıyorum oyun oynayamam, sen benim odamda oyuncaklarımla oynayabilirsin.”
Çocukların öğrendiklerinin %95’i model alma ile oluşurken, yalnızca %5’i onlara öğretmek için çabaladıklarımızdan oluşur. Üzerimize düşen ne büyük bir sorumluluk değil mi?
Bu sorumluluk aynı zamanda anne babalar için çok önemli bir kaynaktır. Çocuğunuz ebeveynlerini, ailenin diğer üyelerini, arkadaşlarını, bakıcısını, öğretmenini ve televizyonda gördüklerini taklit ederek öğrenir. En önemli rol-modeli kuşkusuz ebeveynleri olacaktır. Anne babanın bunun farkında olması ve çocuğundan bekleyeceği davranışları modellemesi ve bu konuda tutarlı olması çok önemlidir.
- Haftada 2-3 dişini fırçalayan bir annenin çocukluktan itibaren düzenli diş fırçalayan bir çocuğunun olması ne kadar mümkündür? Ya da “Yemekten sonra dişini fırçala!” söylemi ne kadar işe yarar?
- Televizyonun ya da bilgisayarın başından kalkmayan ebeveynlerin çocuklarına kitap okumasını öğütlemeleri ne kadar işe yarar?
- Trafikte öfkelendiğinde küfür eden bir ebeveynin çocuğu da kızdığında yine bu sözleri kullanacaktır.
- Çocuğunu eğitmek için baskı ve şiddet kullanan ebeveynlerin çocukları kendi problemlerini çözmek için şiddet kullanmayı öğrenecektir.
Çocuklar onlara ne yapmaları gerektiğini söylememizdense, tutarlı ve düzenli yaptığımız davranışları model alarak davranışlarını biçimlendirler. Hata yaptığımızda özür dilemek, paylaşmak, nazik ve şefkatli olmak, öfkesini kontrol edebilmek, saygılı davranmak, yardım etmek, dürüst olmak, yalan söylememek, dedikodu yapmamak her ne şart altında olursak olalım bizim davranışlarımız mı? Unutmayın çocuklar farklı olanı yakalamakta ustadır.
Arkadaşınızı kızdırmamak için bir küçük yalan söylemeniz, komşunuzu üzmemek için hiç yakışmadığını düşündüğünüz halde dürüst olmamanız, çocuğunuzun sorularından kurtulmak için “ağlamıyorum, soğan doğradım” cevabını vermeniz, arkadaşınızla eşinizin küçücük bir dedikodusunu yapmanız, sözlerinizle davranışlarınız arasındaki tutarsızlığı ve çocuğunuzun da bu şekilde davranabileceğini öğretmek olacaktır.
“Çocuklar büyükleri dinlemede başarısız olabilirler ama taklit etmekte asla başarısız olmazlar” James Baldwin