Vücudumuzda boyun kısmında, erkeklerde daha belirgin olan ve “adem elması” olarakta bilinen kıkırdak bölgesinin altında bulunan tiroid bezi, vücudumuzdaki bütün hücreler üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. T3 ve T4 hormonlarını üreten tiroid bezi, bunları depolar ve gerektiğinde bu hormonları kan dolaşımına verir.
Gebelikte Hipotiroidi Nedir?
Tiroid bezinin az çalışması durumuna “hipotroidi” denir. Hipotroidinin yaygın belirtileri halsizlik, yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, kabızlık, çabuk üşüme ve soğuğa karşı dayanıksızlıktır.
Tiroid bezinin yeterince çalışıp çalışmadığını beynin hipofiz adı verilen bölümünden salgılanan TSH hormonu değerleri ile belirlenir. Tiroid bezi normalden az çalıştığında hipofizden TSH’ nın kana verilmesi de artar. Gerekli miktarda tiroid hormonu salgılanmadığında hipotroidi durumu gerçekleşir. Dokulara yeterince tiroid hormonu gönderilemez ve metabolizma yavaşlar.
Gebelikte Hipotiroidi Çeşitleri Nelerdir?
- Primer hipotirodi, tiroid bezi yetersizliğinden kaynaklanan nedenlere bağlı olan hipotiroididir.
- Sekonder hipotiroidi, TSH yetersizliğine bağlı hipotiroididir.
- Tersiyer hipotroidi, TRH yetersizliğine bağlı hipotiroididir.
Gebelikte Hipotiroidinin Belirtileri Nelerdir?
- Halsizlik,
- Üşüme ve titreme,
- Ses kısıklığı,
- Şişkinlik,
- El, yüz ve gözde şişlik,
- Ciltte kuruma,
- Saç dökülmesi,
- Uyku bozukluğu ve depresyon,
- Adet düzensizliği,
- Kilo artışı,
- Konsantrasyon bozukluğu,
- Kabızlık,
- Kas kasılmaları,
- Kansızlık ve b12 eksikliği,
- Az terleme hipotiroidi belirtileridir.
Gebelikte Hipotiroidinin Kadınlara Etkileri Nelerdir?
Tiroid hormonlarının az çalışması üreme organlarının dengesini bozabilir. Bu duruma bağlı olarak yumurtlama bozuklukları, düzensiz adet, gebe kalamama veya tekrarlayan düşükler gibi bir takım doğurganlık sorunlarına yol açabilir. Adet dönemleriniz düzenli olsa bile yumurtlama gerçekleşmeyebilir. Özellikle ailenizde tiroid hastalığı öyküsü varsa tiroid bezinin kontrol edilmesi gerekmektedir.
Gebelikte Hipotiroidi Neden Olur?
Gebelikte hipotiroidi durumunun en sık görülen nedeni vücut bağışıklık sistemi bozukluğu nedeniyle ortaya çıkan “Hashimoto Tiroiditi “ dir. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi, tiroid bezi hücrelerine karşı bir madde üreterek tiroid hormonlarının salgılanmasını azaltır. Hipotiroidi durumunun daha az sıklıkla görülen başka bir nedeni de bazı coğrafi bölgelerde iyot eksikliği olmasıdır.
Ülkemizde özellikle Batı ve Doğu Karadeniz ve İç Anadolu Bölgelerinde, iyot eksikliği daha fazladır. Ülkemizin topraklarında ve içme sularında yeterli miktarda iyot bulunmamaktadır.
Gebelikte Hipotiroidinin Nedenleri?
- Hashimoto hastalığı gibi bağışıklık sistemi hastalıkları,
- Radyasyon tedavisi,
- Enfeksiyon veya kansere bağlı tiroid bezinde yer kaplayan oluşumlar,
- Ameliyat,
- Düşük iyot seviyeleri,
- Bazı ilaçların yan etkisi,
- Genetik,
- Hücrelerde ya da dokularda toksik maddelerin birikmesi,
- Hipotalamus ile ilgili bozuklardır.
Gebelikte Hipotiroidinin Zararları Nelerdir?
- Gebelik döneminde hipotiroidi bebeğin beyin gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. IQ seviyesinin normale göre daha düşük olmasına, tedavi edilmemesi durumunda ise bebeğin IQ’ sunun normalden çok daha düşük olmasına yol aç
- Hipotiroidi durumlarında doğum sonrası hemoraji görülebilmektedir.
- Gebelikte hipotiroidi erken doğumla sonuç
- Gebelikte hipotiroidi gebeliğin düşükle sonuçlanmasına neden olabilmektedir.
- Gebelikte hipotiroidi preeklampsiye neden olabilmektedir.
- Doğumdan sonra bebekte zeka geriliği oluşabildiği gibi, anne ve bebek sağlığını etkileyecek risklerde artış da izlenebilir. Tedavi ile bu riskler en aza inmektedir.
- Gebelikte hipotiroidi durumlarında yenidoğanda sıkıntılı solunum sendromu sıklığında artış olmaktadır.
Gebelikte Hipotiroidinin Tedavisi
Gebelik döneminde hipotirodi tedavisi için T4 (levotiroksin ) replasmanı yapılmalıdır. ilacın dozu kişiye göre hormon düzeylerine bakılarak ayarlanır. Tüm gebelik boyunca da takip edilmelidir. Tiroid hormonu yemeklerden en az 2-3 saat geçtikten sonra verilmelidir. Ancak vitaminlerle birlikte verildiğinde demir gastrointestinal sistemden tiroid hormonu emilimini bozacağı için, bu hormon replasmanı vitaminlerle birlikte verilmemelidir.
Gebelik öncesinde kullanılan hipotiroidi tedavisi, gebelikte de bırakılmamalıdır. Mutlaka endokrinoloji uzmanının kontrolünde olmalıdır. Bir insanın günlük iyot ihtiyacı 150 mikrogramdır. Ancak bu ihtiyaç besinlerden sağlanamıyorsa iyot takviyesi yapılmalıdır.
Bir önceki yazımız olan Gebelikte Hipertiroidi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.