1 HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER
2 Prokaryotik/Bakteriyal Hücre Bölünmesi İkiye bölünme hücre bölünmesi, basit bir formudur. Prokaryotik hücre bölünmesi birbirinin aynısı iki hücre oluşturması, klonlanmasıdır. Bakteriyal DNA replikasyonu ve kromozom oluşumu bir arada geçen süreçlerdir. Bu aşamada proteinler, kromozom ayrılması ve parçalanmasının (=septum) düzenini kontrol ederler. DNA replikasyonu, belirli bir noktadan başlar - kökenlenir ve belirli bir fesih daire şeklinde çift yönlü ilerler. Yeni çoğaltılan kromozomlar aynı anda zıt kutuplara doğru ilerler ve ana DNA dan ayrılır.
3 Yeni hücreler şekillenirken, yeni hücre zarı oluşumu ve diğer hücresel malzemelerin yerleştirilmesi gerçekleşir. Hücrenin ortasına doğru FtsZ halkası ve hücre zarına gömülü proteinler, hücre zarının iki yeni hücre oluşturacak şekilde, hücreyi ışınsal (=radyal) olarak içeriye doğru genişletir ve ayırır. Böylece iki hücre şekillenir (Şekil 12.12). Farklı canlı tiplerinde de hücre bölünmesi küçük değişiklikler gösterir (Şekil 12.13)
4
5 Ökaryotik Hücre Bölünmesi Ökaryotik hücrelerde, prokaryotik hücreler gibi ortadan ikiye bölünerek çoğalır. Bu aşama ökaryotik hücrelerin her tipinde hücresel özelliklere bağlı olarak düzenlenir ve karmaşıklaşır (Şekil 12.2).
6 Genetik Materyalin Hücresel Düzenlemesi Bir hücre içinde yer alan tüm genetik bilgi yada DNA o hücrenin Genomunu oluşturur. Bir insan hücresi DNA sının boyu yaklaşık 2 metreyi bulur. Bu tam kez daha küçük bir alana, bir hücreye sığar. DNA molekülnün iyi ve sıkıca paketlenmiş hali kromozomları oluşturur (Şekil 12.3). DNA nın hücre içinde paketlenmeden ipliksi hali ise kromatin denilen halidir.
7 Genetik Materyalin Hücresel Düzenlemesi (Devam) DNA üzerinde okunan - açık ve okunamayan - kapalı bölgeler yer alır. Bunlara heterokromatin (heterochromatin) ifade edilemeyen-okunmayan ve ökromatin (euchromatin) ifade edilen okunan bölgeler adı verilir. Kromatin yapısı; tek bir kromozomu oluşturmak için, çok uzun ve çift sarmallı bir iplikcik olan DNA nın interfazda sekiz histon proteini ile bir merkezi çekirdek etrafına sarılması ile oluşur. Bu yapı bizim Nukleozom dediğimiz temel kromozom yapılarını oluşturur.
8 Genetik Materyalin Hücresel Düzenlemesi (Devam) Ökaryotik hücrelerde yer alan kromozomlar ve sayıları, türlere göre değişir. Örneğin insanda 46 kromozom yer alır. Yine canlı türüne bağlı olarak vücut hücreleri (Somatik Hücreler, Somatic Cells) ve üreme hücreleri (Reproductive Cells) içinde yer alan kromozom sayıları da farklıdır. Örneğin insan somatik hücrelerinde 46 kromozom bulunurken, gamet adını verdiğimiz üreme hücrelerinde 23 kromozom bulunur. Dolayısıyla canlının tüm bilgisinin saklandığı bu kromozom yapılarının fazla veya eksik sayıda olması canlı için genellikle öldürücü etkilere sahiptir.
9 Kromozomların Ökaryotik Hücre Bölünmesinde Düzenlenmesi Ökaryotik hücrelerde yer alan kromozomlar genellikle kardeş kromatitler (Sister chromatids) şeklinde bulunur (Şekil 12.4). Kardeş kromatitlerin sahip oldukları DNA tamamen aynıdır. Bunlar birbirlerine kohesinler (Cohesins) denilen protein kompleksleri yardımıyla tutunurlar. Buna kardeş kromatitlerin kohesyonu (Sister chromatids cohesion) adı verilir. Bu yapı, kardeş kromatitlerin ortasında yer alan ve sentromer (Centromer) denilen yapının da içeriğini oluşturur. Sentromer, kardeş kromozomların hemen hemen ortasında yer alır ve onların bir arada durmasını sağlar. Serbest durumdaki uçlara ise kromozom kolları adı verilir. Normal durumda kromozom tek ve ortasında bir sentromer olan, iki kollu şekilde görülür (Şekil 10.7).
10
11
12 Kromozomların Ökaryotik Hücre Bölünmesinde Düzenlenmesi (Devam) Bölünme aşamasına geçildiğinde kromozom kendini eşler, böylece kardeş kromatitler şeklinde ve dört kollu bir görünüm sergiler (Şekil 12.5). İnterfazda 30-nm kalınlıkta iplikcikler halinde görünür. Mitoz sırasında, kromozomlar bu proteinlerin çevresine sarılmış daha da fazla yoğunlaşmış şekilde bulunmaktadır. Yeni çoğaltılma boyunca kromozomlarda, eşlenen DNA dizileri sentromere bağlı kalırlar.
13
14 Ökaryotik Hücre Döngüsüne ve Bölünmesine Bakış Hücre döngüsü, ilk defa 1882 de Walther Flemming tarafından geliştirilen boyama sistemi ile gözlenmiştir (Şekil 10.8, 12.6). Hücre döngüsü; geçiş aşaması 1 (G1), sentez aşaması (S), geçiş aşaması 2 (G2), mitoz (M) ve sitokinez (C) olmak üzere 5 aşamalıdır. Bunlardan G1, S ve G2 fazlarının hepsine birden interfaz safhası adı verilir. Mitoz ve sitokinez safhaları ise topluca M fazı adını alır. Hücre döngüsünün toplam süresi değişkendir. Hücre döngüsü uzunluğu yaşa, hücre tipine ve türüne göre değişir. Hücre döngüsünde yer alan G1 fazı içindeki bir bölüm bazen G0 olarak adlandırılır. Bu G0 fazı geçici veya kalıcı olabilir.
15
16 Hücre döngüsünde yer alan safhalara biraz daha detaylı bakarsak; G1 fazı ilk geçiş fazı, birincil büyüme aşamasıdır. İnsan hücrelerinde hücre döngüsü ortalama 24 saat olarak kabul edilirse, G1 fazının bu döngüde ortalama 5-6 saat sürebilir. Yine hücre çeşidine bağlı olarak en değişken süreye ve uzunluğa sahip fazdır. Bazı özel durumlarda G1 fazı içinde bu fazdan bağımlı ve/veya bağımsız olarak G0 fazı denilen ayrı bir faz görülebilir. Bu faz örneğin sinir hücreleri oluşumunda impulslara bağlı olarak daima görülen bir fazdır.
17 Sentez fazı olarak bilinen S fazı G1 fazı ve G2 fazı arasında yer alan bir çeşit dinlenme aşamasıdır. Genel olarak bütün hücre döngüsünün yaklaşık %50 sini oluşturur. Yaklaşık saat sürer. Bu aşamada hücrede temelde DNA sentezi gerçekleşir. S evresinden sonra ve mitoz öncesinde G2 fazı oluşur. G2 evresi 4-6 saat civarında sürer ve yine yoğun sentezlerin yapıldığı bir evredir. Aslında G1, S ve G2 fazları daha belirtildiği gibi interfaz adını alan bir dizi hazırlık basamakları içerir. Bu aşamalar boyunca sadece DNA değil, aynı zamanda başta mitokondri ve endoplazmik retikulum olmak üzere pek çok organelde eşlenir (Şekil 12.7).
18
19 Mitoz (M) Fazı: Hücre Bölünmesi M fazı tüm hücrelerde görülen ve hücre döngüsü içinde yaklaşık 1 saat süren bir safhadır. Bu evrede 1 hücre den DNA bilgisi birebir aynı 2 hücre oluşur. Mitozun, hücre bölünmesinin başlangıç aşamasında mitotik ipliklerin oluşması çok önemli bir gerekliliktir. Mitotik ipliklerin oluşması mikrotübüller ve bunlarla bağlantılı proteinlerle ilişkili bir durumdur. Diğer bir değişle bir sitoiskelet elemanı olan mikrotübül yapısı ve bunu oluşturan tubulin alt birimleri doğru çalışmalı ve organize olmalıdır.
20 Mitoz bölünme Profaz, Metafaz, Anafaz ve Telofaz olmak üzere 4 aşamadan oluşur (Şekil 12.7, 10.11). Profaz aşamasında; mitotik iplikler iyice kısalıp kalınlaşır ve yoğunlaşır. Mitotik iplikler/iğ iplikleri ve aster iplikleri oluşmaya başlar. Bunlar yukarda adı geçen ve mikrotübül ve proteinlerle ilişkili yapılardır. Burada aster ipliği olarak belirttiğimiz yapı kardeş kromatitlere, kinetekor (kinetochore) denilen özel yapılardan bağlanan ve bölünmenin ileri aşamalarında kromozomları kutuplara çeken kısalan iplik yapılarıdır. Hayvan hücrelerinde, sentriol çifti kutuplara doğru hareket ederken bu ipliklerin oluşumunu ve bölünme ekseni kurulmasını destekler.
21
22 Profaz sırasında, çekirdek zarı erimeye başlar ve sentriollerden açığa çıkan iplikçiklere kinetekorları vasıtasıyla tutunur. Kinetekorlar kromozamlar kendini eşleyip, kardeş kromatitlerini oluşturduğu zaman, her bir kardeş kromatidin sentromeri üzerinde yer alan özel bir protein yapısıdır (Şekil 12.8).
23 Metafaz sırasında, kromozomlar ekvator düzlemine dizilir. Her kromozomun kromatidleri, kinetokor yardımıyla mikrotübüller üzerinde zıt kutuplara doğru çekilmeye başlar. Bu aşamada açığa çıkan gerilim hücrenin ekvatorda dizilmesini ve anafaz safhasına geçip kutuplara çekilmeye başlamasını sağlar. Anafazda, kromatidler ayrılır ve kutuplara doğru çekilir. Bu noktada, sentromerlerinden kardeş ve homolog kromozomları bir arada tutan kohesin proteinleri parçalanır ve kromatidler zıt kutuplara çekilir. Bu harekete anafaz A denir, Zıt kutuplara çekilmesi hareketine ise anafaz B denir.
24 Telofaz sırasında, çekirdek yeniden oluşmaya başlar Telofazda, profaz da görülen olaylar tersine döner ve hücre sitokineze hazırlanır. Hayvanların hücrelerinde kardeş kromatitleri bir arada tutan aktin kemerleri vardır. Sitokinez sırasında zarla etkileşim halinde olan aktin lifleri kasılmalar gerçekleştirerek sitokinezi uyarır (Şekil 10.11). Bitki hücrelerinde, hücre plağı kardeş hücreleri birbirinden ayırır. Ayırma kesecikleri bir araya gelerek hücre plağını şekillendirir. Böylece hücrenin ortasında yeni bir membran üretilir (Şekil 12.11). Mantar ve bazı protistlerde, hücre bölünmesi, kardeş hücrelerin peşpeşe gerçekleşen çekirdek ve sitoplazma bölünmesi ile oluşur.
25
26
27
28
29 Hücre Döngüsü Üç kontrol Noktasında durdurulabilir. Kontrol noktaları adı da verilen bu noktalar, hücre döngüsünün, doğruluğunu değerlendirmek ve gerektiğinde durdurmakta görev alırlar. Bunlardan ilki G2/ M fazları arasında yer alan kontrol noktasıdır. Burada DNA bütünlüğünü kontrol eder ve düzenler. İkincisi G1 / S fazları arasında yer alan kontrol noktasıdır. Hücre bölünmeye başlamadan, bölünme için gerekli kontrolleri yapar. Son ve üçüncü kontrol noktası, M fazında yer alan kontrol noktasıdır. Bu noktada tüm kromozomların bipolar yönlendirme ile iplikciklere bağlı olmaları sağlanır.
30 Hücre Döngüsü Aşamasında Önemli Kontrol Noktaları (Şekil 12.15) Araştırmalar, hücre döngüsünü kontrol eden faktörleri ortaya çıkarmıştır. Buna göre yapılan deneyler mitoz bölünmenin pozitif düzenleyicileri olduğunu göstermiştir. Hücre döngüsünü senkronize olarak düzenleyen proteinler vardır. Bunlara siklinler denir Genel adı Siklin olan bu pozitif düzenleyiciler, aslında siklin bağımlı kinazlar (CDKs) dır. Bu fosforlanmış proteinler, hücre döngüsünün düzgün ilerlemesini sağlayan sürücü ajanlarıdır. Siklin bağımlı kinazlar ile hücre döngüsünün doğru işlemesinde ve yönlendirilmesinde büyük öneme sahiptir. Diğer bir değişle, hücre döngüsü CDK'ların yönlendirilmesi ile ilerler.
31
32 Mayalarda, sadece tek bir CDK enzimi varken, omurgalılarda dörtten fazla CDK enzimi tespit edilmiştir. G1 aşamasında, G1 siklin, S fazına giriş tetikler. CDK nın farklı bir formu CDC2 kinaz ile birleştirir. Anafaz uyarıcı kompleks / siklozom (APC/C), birlikte kardeş kromatidlerin sentromerlerine tutunarak, burada yer alan kohezinleri kaldırır/etkisiz hale getirirler. Bu proteaz aktivesi sonucu anafaz tetiklenir. Kromatidler birbirinden ayırılmaya başlar ve zıt kutuplara çekilirler. Çalışmalar APC / C nin yok edilmesinin/hasar görmesinin mitozun bitmesini tetiklediğini göstermiştir (Şekil 12.17).
33
34 Çok hücreli ökaryotlarda hücre döngüsünde birçok CDK'lar tarafından yönlendirilir. Bu aşamada hücre dışından gelen sinyaller önemli etkenlerdir. Büyüme faktörleri (GF), trombosit kaynaklı büyüme faktörü (PDGF) gibi bu dış kaynaklı etkiler hücre bölünmesini uyarır. CDK'ların Siklinleri aktive etmeleri sonucunda ortaya çıkan doku hasarları önemlidir. Sonrasında bu uyartılar ve bunlara bağlı hasarlar, fibroblastların bölünmesini teşvik etmek için bir MAP kinaz yolağı üzerinden hareket etmeye başlar (Şekil 12.16). Bu hücre döngüsünün kontrolünü kaybına ve buna bağlı başta kanser olmak üzere pek çok fizyolojik rahatsızlığı oluşturur ve tetikler.
35
36 Kanser bir hücre döngüsü kontrolü başarısızlığıdır. Proto-onkogenlerde olan mutasyonlar kansere yol açar. Mutasyonlar, tümör baskılayıcı genlerin resesif hale geçmesini sağlar. İki kopya birden fonksiyonunu kaybedince, hatalı ve kontrolsüz bölünmeleri takiben, kontrolsüz bölünen hücre yığınları yani tümör yapıları oluşur. Tümörlerin iyi veya kötü huylu olmasına bağlı olarak Kanser hastalığı açığa çıkar.
37
38 Kaynaklar Campbell Biology 10th ed.(2014) Neil A. Campbell, Jane B. Reece, Unit 2, Part:12, p: Pearson Benjamin Cummings, 1301 Sansome St., San Francisco, CA Biology / 9th ed (2008)Peter H. Raven George B. Johnson, Kenneth A. Mason, Jonathan B. Losos, Susan R. Singer, Chapter 10, p: The McGraw-Hill Companies, Inc., 1221 Avenue of the Americas, New York, NY
KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden
MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Türe ait genetik özelliklerin soylar arası aktarılmasına kalıtım adı verilir. Bu işleyişte türlerin genetik bilgisinin
HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli
CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir
HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre bölünmesinin asal görevleri Hücre döngüsünü ya da hücre bölünmesini incelemeden önce, hücre çoğalmasının organizmaların yaşamında ne gibi roller oynadığını gözden geçirmek gerekmektedir.
Hücre Yapısı: Somatik ve Germ Hücrelerinin Bölünme ve Farklanmaları Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker Embriyonal yaşamın başlangıcından itibaren hücre bölünmesi başlar ve gelişmeyle ilgili her aşama hücre bölünmesiyle
MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ Kalıtıma giriş Ebeveynler yavrularına gen adı verilen kodlanmış bilgileri verirler. Genler DNA parçalarıdır. Çoğu gen, hücreyi özgün enzimler ve diğer proteinleri sentezlemesi
Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Prof. Dr. Hilâl Özdağ Genetiğe Giriş 50 milyar hücre/insan 2 metre DNA/hücre 3.2 milyar baz/hücre 2 birey
MİTOZ VE MAYOZ Dr. Selma Yılmaz Tıbbi Biyoloji 1 Referans Kitaplar: Lodish, Alberts Molecular Cell Biology Mitoz (Mitosis) ve Mayoz (Meiosis) Hücreler iki yolla bölünür ve ürerler: mitoz ve mayoz Mitoz:
HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört
Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2014 Amitoz Robert Remak 1815-1865 E. Coli de Amitoz Kromozom orjini hücrenin diğer
HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı
12/13/13 E. Coli de Amitoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Kromozom orjini hücrenin diğer tarafına hızlı bir şekilde hareket etmeye başladığı anda kromozom replikasyonu başlar. Erciyes Üniversitesi
Mitoz - Mitozda 2 yavru hücre oluşur ve bunların genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin aynıdır. - 2n --- 4n (anafaz) ------2n - İdentik kardeş kromatidler ayrılarak yavru hücrelere giderler. - Somatik
Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre
1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki
Mitoz, Amitoz ve Mayoz Dersin AMACI Hücre Bölünmelerini Kavramak Doç. Dr. Metin Aytekin www.metinaytekin.com Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2015 Kromozom orjini
Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde
MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa
NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek
HÜCRE ve HÜCRE YAPISI Kimya bilmi için maddelerin temel birimi atom ne ise Biyoloji bilmi için de canlılığın temel birimi Hücre dir. Yani tüm organizmalar hücrelerden oluşur. Hücreler iki şekilde karşımıza
ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZARLAR Zarlar yaşayan hücrede 5-10nm kalınlığında iki fosfolipit tabakadan oluşur. Burada yer alan fosfolipit tabaka amfipatik (amphipatic)bir özelliğe sahiptir. Amfipatik terimi,
ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ 1951 Yılında 31 yaşında ölen Henrietta Lacks dan alınan kanserli hücreler hala laboratuar ortamından yaşamaktadırlar. Normal hücreler bir bölünme kapasitesine sahipken kanserli
Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.
ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM A MİTOZ (4 SAAT) 1 Kromozom ve Özellikleri 2 Hücre Bölünmesi 3 Mitoz Bölünme (Aynı Hücreler Oluşturan Bölünme) 4 Üreme (Çoğalma) 5
HÜCRE BÖLÜNMESİ 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. Amitoz Bölünme Önce nukleolus, sonra nukleus, daha sonra sitoplazmanın uzayıp ortadan boğulması ile ikiye
Prokaryotlar ve Arkealar Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar (Archealar) 1.İlk Hücreler Mikrofosiller, ilk hücrelerin olasılıkla prokaryot olduğunu işaret eder. En eski mikrofosiller 3,5 milyar
KROMOZOM HARİTALARI ve MAYOZ BÖLÜNME HATALARI MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER GİRİŞ Mendel kalıtımında eğer genler bağımsız ise kalıtıldıklarında kabaca belli oranlarda ve sıklıkla
A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini
LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz
HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücreler bölünme ile sayılarını arttırırlar. Bir amip yada bakteri gibi tek hücreli hayvanlarda bölünme sonucu popülasyondaki bireylerin sayısı artar. İnsan gibi çok hücreli
10. Sınıf BİYOLOJİ Soru Kitabı T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. Banu KARAAĞAÇ Bilgehan
HÜCRE BÖLÜNMESİ Bir hücre inter faz veya bölünme evresinde görülür. 1-İnter faz evresi bazı hücrelerde çok kıssa sürer. Örnek bakteri hücrelerinde 20 dakikadır. Bazı hücrelerde ise çok uzun sürer. Örnek
HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine
MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME I. Kromozomlar Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliğin kısalıp kalınlaşması sonucu meydana gelen yapılardır. DNA ve DNA yı kaplayan protein moleküllerinden oluşmuştur.
Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:
Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen
10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI Naci KOÇAK Copyright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın
LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz
BİTKİ ISLAHI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİLERDE ÇOĞALMA* *Bitki Islahı, 2004, Orhan KURT, OMÜ, Ziraat Fakültesi Ders
BOTANİK DERS-5 HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ Canlılarda görülen en önemli ortak biyolojik olaydır Her canlının büyüme ve gelişmesi hücrelerin büyümesi ve sayıca artmasıyla olur. Organizmalar tek hücreden
Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum
SİNİR SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1. Sinir Sistemi Organizasyonu Omurgalılarda sinir sistemi iki kısımda incelenir; bunlar merkezi sinir sistemi [central nervous system, (CNS)] bu bilgiyi
Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA
8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 2016-2017 KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır
10. Sınıf BİYOLOJİ Konu Anlatımlı Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.
1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme
BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA Prokaryot hücre yapısına sahip olan tek hücreli canlılardır. Gözle göremediğimiz için keşfedilmeleri ancak mikroskobun icadı ile olmuştur. Keşfedilmemiş bakteri çeşidi sayısının
MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma
1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere
TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) 4. 1.Şekilde hayvan hücresinin mitoz bölünmede bir evresi gösterilmiştir. Bu evreden sonra aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez? A) Kalıtım maddesinin
KROMOZOM 2 Kromozom nedir? Çekirdeğin içinde ipliksi halde bulunan parçalara kromozom adı verilir. Çift olarak bulunup 2n ile gösterilirler. Kromozomlar, elektron mikroskobunda İ, V, J harfleri gibi biçimlerde
Nükleotid - en - Dna - Kromozom Fen ve eknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz 6. Kromozomlar DN molekülü ve protein kılıftan oluşmuşlardır. DN molekülünün yapısında da genler bulunur. enler ise nükleotitlerden
Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Virüslere Giriş Virüsler genellikle ökaryotlardan ve prokaryotlardan çok daha küçük moleküllerdir. Genellikle enfeksiyon yeteneği olan
www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,
HÜCRE Dicle Aras Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması Hücre Bölünmesi Hücre bölünme ve çoğalması iki şekilde gerçekleşir. Vücut soma hücrelerinin bölünme ve çoğalma biçimi Mitoz (mitosis),
8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır 1.SAYI
8. Sınıf Fen 8. Sınıf Bilimleri Fen Bilimleri İNSANDA İNSANDA ÜREME, ÜREME, BÜYÜME BÜYÜME VE VE GELİŞME GELİSME Ahmet KARAYEL KARAYEL Süleyman Süleyman ALTINTAS ALTINTAŞ HÜCRE DNA DNA NIN ÖZELLİKLERİ NEDİR:
Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı
KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü email@example.com Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve
Hücre Film - 1 Film - 2 NUKLEUS İlk kez 1831 de Robert Brown tarafından tanımlanmıştır. Canlı hücrenin tüm yaşam olaylarını yöneten ve organizmanın kalıtsal karakterlerinin dölden döle geçmesinde önemli
YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda
III. Kurul Hücresel Metabolizma ve Moleküler Tıp III. Kurul Süresi: 6 hafta III. Kurul Başlangıç Tarihi: 23 Aralık 2009 III. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 1 2 Şubat 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç.
Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde
Mayoz, Eşeyli Üreme Ökaryot canlıların mitoz yoluyla eşeysiz olarak çoğaldığını ve bu çoğalmada canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavrular meydana getirdiğini öğrendik. Eşeyli üreme sonucunda
1-3- Fen Bilimleri öğretmeni Yusuf tan tahtada verilen kavramları basitlik karmaşıklık özelliklerine göre eşleştirmesini istemiştir. Yusuf aşağıdakilerden hangisini yaparsa doğru yapmış olur? A)1-a B)1-b
1. Yukarıda verilenlere göre sembolü ile gösterilen kısma hangi bedensel değiģiklikler yazılabilir? 1- Duygusal dalgalanmalar yaşanır. 2- Ter salgısı artar. 3- Deride yağlanma ve sivilce oluşur. A) 1 ve
1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi
GENLER ve İŞLEVLERİ GEN EKSPRESYONU: GENDEN PROTEİNE Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Genlerin Doğası Şimdiye kadar öğrendiklerimiz bize canlıya ait bilgilerin DNA da yer aldığını
1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. Çiftçi çok hızlı büyüyen ve bol ürün aldığı bir bitki türünü yukarıdaki gibi yetiştiriyor. Buna göre çiftçinin bunu yapmasındaki amacı aşağıdakilerden
Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Ademin ıtfücleotiı Guanin nttdcicoüı % C S İ l o z l ij tıü k ie d j ı Timin nili Icolİe Nükleotit çeşitleri Bu nükleotitler aşağıdaki şekildeki
DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE YAPISI:NUKLEUS (ÇEKİRDEK) Doç.Dr. Engin DEVECİ NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca,
1- I. Kloroplast II. Mitokondri III. Sentrozom IV. Çekirdek Yukarıda verilen hücre organellerinin hangilerinde DNA bulunur? V B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2-Çekirdeği çıkarılmış
DNA REPLİKASYONU Dr. Mahmut Cerkez Ergoren Arthur Kornberg 1959 Nobel Ödülü "the mechanisms in the biological synthesis of DNA DNA Replikasyonu Replikasyon genetik materyalin tamamen kendi benzeri yeni
2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde
TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI Programın Yürütücüsü Programın Kadrolu Öğretim Üyeleri : Prof. Dr. Elif YEŞİLADA : Prof. Dr. Başak KAYHAN Doç. Dr. Yılmaz ÇİĞREMİŞ Doç. Dr.Şengül YÜKSEL Doç. Dr.
10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.
9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE HÜCRE Canlıların en küçük yapı birimi hücredir. Tüm canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. Hücrelerin şekilleri ve canlı içindeki
YAYIN KURULU Hazırlayanlar Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Burak SANK & Ezgi
BİYOLOJİ Mitoz Bölünme 10. SINIF GENEL 01 1. Mitoz bölünmedeki interfaz evresi ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) İnterfaz evresi mitotik evreye göre daha kısa sürer. 5. Bütün ökaryot canlılardaki
Genetik materyal: Kromatinin yapısı Umut Fahrioglu, PhD MSc Viral ve prokaryot kromozomu Bir genome, bir virüste, bir prokaryot hücresinde, bir ökaryot organelinde veya bir haploid organizmadanın kromozomlarına
HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.
Doç. Dr. Hilâl Özdağ Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı eposta: firstname.lastname@example.org Tel: 2225826/202 Ders kapsamına http://bteml.biotek.ankara.edu.tr/wiki/index.php/ana_sayfa
HÜCRE BİYOLOJİSİ DERS NOTLARI Doç. Dr. Nurettin YÖREK 1 Hücrenin Temel Yapı Taşları ve Kimyasal Bileşimi Bir hücre içindeki bileşiklerin % 99 undan fazlası başlıca altı elementten meydana gelmiştir. Bu
www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden
MAYOZ Diploid hücreden haploid gametler oluşur Germ hücrelerinde görülür (yumurta ve sperm) Dişi ve erkek gametler farklı geçmişe sahiptir Mayoz I ve Mayoz II evrelerinden oluşur. Mayoz I redüksiyon bölünmesidir.
ÜREME ve ÇEŞİTLERİ Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. A. EŞEYSİZ ÜREME Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan