Bir arketip, başka şeylerin desen haline gelmesinden sonra oluşan ideal bir örnek veya modeldir. Bir şeyin veya kişinin tipik bir örneği olarak kabul edilir. Literatürde durum arketipleri, sahne arketipleri, sembolik arketipler ve karakter arketipleri vardır.
Çok kapsamlı bir kavram olan arketip, bilinçaltını tetikleyen faktörlerin geçmiş nesillerle bağlantısını ortaya koyan bir kavramdır. Birçok düşünür ve filozofa göre hem bireylerin hem de toplumların arketipleri vardır. Arketip, bireysel davranış ve kolektif hareketlerde büyük bir paya sahiptir.
Arketip kavramı aynı zamanda “töz” olarak da tanımlanabilir. Madde ve arketip kavramları eski Yunan filozofları tarafından tartışıldı. Örneğin, Sokrates ve öğrencisi Plato, arketipi maddenin özü olarak tanımlar. Herakleitos’a göre varlığın özü ateştir.
Arketip Çeşitleri Nelerdir?
Durum Arketipleri
- İyilik ve Kötülük Savaşı: İyilerin kazandığını gösterir.
- Ölüm ve Yeniden Doğuş: Yaşam döngüsünü gösterir
Sahne Arketipleri
- Bahçe: Sevgi ve doğurganlığı simgeler
- Orman: Tehlikeleri ve hayvanları olan vahşi bir yer olabilir. Ayrıca doğa ile yeniden bağlantı kurmayı temsil eder
- Nehir: Su yaşamı sembolize eder ve nehir yaşamın yolculuğunu veya sınırlarını gösterebilir.
- Ada: İzolasyonu simgeler
Sembolik Arketipler
- Işık: Umut ya da yenilenme
- Su: Doğum ve yaşam
- Siyah: Kötülük, gizem
Karakter Arketipleri
- Zor durumdaki küçük hanım: Kahraman tarafından kurtarılır
- Hayalperest: Başka bir şey olmak ister
- Kahraman: Bir görevi yerine getirebilecek veya adalet sağlayabilecek ana karakter