Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı R-Ohio'lu Temsilci Mike Turner'ın 14 Şubat 2024'te "ciddi bir ulusal güvenlik tehdidi" olarak çerçevelediği bilgilerle ilgili şifreli ama endişe verici bir açıklama yapmasının ardından silahın ne olabileceğine dair spekülasyonlar içeren haberler çoğaldı.
Bazı kaynaklar nükleer bir silah olduğunu öne sürmektedir. Diğerleri ise nükleer güçle çalışan ancak nükleer savaş başlığı olmayan bir silahtan şüphelenmektedir.
Beyaz Saray ertesi gün, geliştirilmekte olan Rus sisteminin uzay tabanlı bir anti-uydu silahı olduğunu ve konuşlandırılması halinde uzayda kitle imha silahlarını yasaklayan 1967 Dış Uzay Anlaşmasını ihlal edeceğini doğruladı. Kremlin bu haberlere "kötü niyetli bir uydurma" olarak yanıt verdi.
Silahın tam olarak ne olduğu kamuoyunca bilinmese de yaşananlar gergin bir dönemde uzayda nükleer silahların varlığına dair endişeleri arttırıyor. Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya arasındaki ilişkiler son on yılların en düşük seviyesinde ve Rusya şu anda Ukrayna'da bir saldırı savaşı yürütüyor.
Bir nükleer strateji uzmanı olarak, ABD raporlarının nükleer dünya düzeninin önemli ölçüde değiştiği bir döneme denk geldiğini biliyorum. Çin ve diğerleri cephaneliklerini genişletiyor ve modernize ediyor. İran nükleer silah üretmeye çok yakın. Diğer ülkeler de eninde sonunda kendi nükleer silahlarına sahip olmak isteyebilirler.
Aynı zamanda birçok ülke uzaydaki hedeflere saldırmak için yeni silahlar geliştiriyor. Bu listede Rusya, ABD, Çin ve Hindistan yer alsa da şu anda hiçbiri uzayda silah kullanmıyor.
Soğuk Savaş Planları
Rusya'nın uzay silahlarıyla ilgili son ifşaatlar, ülkelerin bir noktada uzaya nükleer silah yerleştirmeye karar verebileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Bazıları daha önce de denedi.
ABD ve Sovyetler Birliği, Soğuk Savaş sırasında uzayda nükleer patlamaları araştırdı. Sovyetler 1960'ların sonlarında alçak Dünya yörüngesine yerleştirilebilecek ve yörüngeden çıkıp Dünya'ya nükleer başlık taşıyabilecek bir füzeyi test etti.
Her iki ülke de uzaya kalıcı olarak nükleer silah yerleştirmemiştir. Her iki ülke de uzayda nükleer patlamaları yasaklayan Dış Uzay Antlaşmasına ve 1963 Kısmi Test Yasağı Antlaşmasına taraftı. Moskova ve Washington bu anlaşmaları Soğuk Savaş silahlanma yarışını kontrol altına almak için müzakere etmişti.
Bu anlaşmalar Soğuk Savaş'ın son dönemlerindeki davranışları kısıtlamıştır. Ancak Rusya'nın nükleer silah kontrol anlaşmalarını ihlal etmesi ve 2002'den bu yana ABD ve Rusya'nın çeşitli anlaşmalardan çekilmesi, gelecekte bu anlaşmaların geçerli olmayabileceğini göstermektedir.
Uzayda Nükleer Silahlar
Peki bir ülke neden uzay nükleer silahları istesin ki? Bunun birkaç nedeni var.
Ülkeler uzay tabanlı nükleer silahları Dünya'ya yöneltebilir. Teorik olarak, uzaydan gelen silahlar erken tespit radarlarından ve füze savunmalarından kaçınabilir. Ancak nükleer silahların doğrudan uzaydan ateşlenmesinin önemli dezavantajları vardır.
Dünya üzerindeki hedefleri vurmak üzere uzaya silah yerleştirmenin savunma ya da saldırı amaçlı gerekçeleri olabilir. Füze savunmalarından kaçabilen silahlar nükleer caydırıcılık sağlayabilir. Bu, onları uzaya yerleştiren devlete karşı saldırganlığı önlemeye yönelik bir savunma stratejisidir.
Alternatif olarak, bu silahlar bir ülkenin ilk vuruş kabiliyetine ulaşmasına yardımcı olabilir. İlk vuruş, nükleer misillemeyi önlemek için bir düşmanın nükleer silahlarını- veya bunları yönetmek için gerekli nükleer komuta, kontrol ve iletişim sistemlerini- yeterince yok etme yeteneğini gerektirir.
Ülkeler, geliştirilmekte olan Rus silahı gibi uzay tabanlı silahları uzayın diğer bölgelerine yöneltebilirler. Bu da Dünya'yı bir çarpışmadan korumak için asteroitleri vuran nükleer silahların görüntülerini akla getiriyor.
Uydu Katilleri
Gerçek daha az dramatik ama daha az endişe verici değil. En olası kullanım şekli düşmanın askeri uydularını yok etmek olacaktır. Navigasyon uydularına zarar vermek düşmanın savaşma kabiliyetini engelleyecektir. Hem hassas vuruş silahları hem de yer tabanlı kuvvetler hedefleri bulmak ve onlara ulaşmak için GPS ya da Rus GLONASS sistemi gibi uydu takımyıldızlarına güvenirler.
Ülkeler ayrıca uzay tabanlı füze savunmaları da dahil olmak üzere düşmanın uzay silahlarını imha etme yeteneğine sahip olmak isteyebilir. Henüz hiçbir ülke bu silahları konuşlandırmamış olsa da, liderler gelecekteki kabiliyetlerden korkabilir ve bu tehdide karşı korunmak için önce uzay silahlarını konuşlandırabilir.
En tehlikelisi de bu silahlar, füze fırlatmalarını takip eden erken uyarı uyduları ve askeri emirleri ileten iletişim uyduları da dahil olmak üzere, düşmanın nükleer komuta, kontrol ve iletişim sistemi için kritik öneme sahip uyduları yok edebilir ya da bunlara zarar verebilir.
Nükleer silahlar, nükleer bir patlamanın yarattığı gama radyasyonu dalgası nedeniyle uydulara zarar verir. Bu radyasyon uydu içindeki kritik alt sistemlere zarar verir.
Ancak bu tür silahlar önemli sakıncalar doğurur. Bir patlama, gama radyasyonunun menzili içindeki tüm uydulara- saldıran ülkenin, müttefiklerinin ve tarafsız ülkelerin uyduları da dahil olmak üzere - zarar verecektir.
Bununla birlikte, uzay tabanlı bir nükleer anti-uydu silahı, ülkelere saldırmak için diğer seçeneklere göre bazı avantajlara sahip olabilir. Yer tabanlı anti-uydu sistemleri sadece alçak Dünya yörüngesindeki hedeflere ulaşabilir.
Uzayda nükleer güçle çalışan bir anti-uydu silahı bile nükleer savaş başlığı olmadan yeni bir tehdit yaratacaktır. Böyle bir cihaz yerdeki anti-uydu silahlarından daha geniş bir menzile sahip olacak ve görevini uzun bir süre boyunca yerine getirebilecektir. Her iki faktör de zarar verebileceği ya da yok edebileceği uydu sayısını arttıracaktır.
Bir ülkenin yok etmek isteyebileceği uyduların çoğu yerdeki sistemlerin menzilinin ötesinde daha yüksek yörüngelerde yer almaktadır. Bu durum Rusya'nın hedef almak isteyebileceği bazı ABD sistemleri için de geçerlidir.
Kremlin'in uzay silahlarına olan ilgisi Amerika'nın savaşma kapasitesini azaltma; nükleer komuta, kontrol ve iletişim sistemlerini tehdit etme ya da uzay tabanlı füze savunmalarına karşı bir önlem alma girişimi olabilir. Alternatif olarak, Rus savunma sanayii kâr amacıyla bu silahların geliştirilmesini teşvik ediyor olabilir.
Yeni Bir Silahlanma Yarışı mı?
Başlangıçtaki amaçları ne olursa olsun, nükleer silahların uzaya yerleştirilmesi istikrarı bozucu olabilir. Stratejik istikrarın evrensel olarak kabul edilmiş bir tanımı olmamakla birlikte, akademisyenler bunu sıklıkla askeri bir kriz sırasında nükleer tırmanma riskine dayanan kriz istikrarı ile ülkelerin maliyetli ve tehlikeli bir silahlanma yarışına dönüşen eylem ve tepkilerden kaçınabildiği silahlanma yarışı istikrarının bir kombinasyonu olarak tanımlamaktadır.
Uzay tabanlı nükleer silahlar bir ülkenin bir kriz sırasında nükleer silahlara başvurma riskini artırmaktadır. Hem Dünya'ya dönük silahlar hem de uzaydaki hedeflere yönelik silahlar nükleer silahların önleyici olarak kullanılması için teşvik yaratır.
Her iki saldırı tehdidi de kullan ya da kaybet baskısı yaratarak düşmanın verebileceği zararı sınırlamak için önleyici bir nükleer saldırıyı teşvik eder. Buna karşılık, önleyici bir nükleer saldırı muhtemelen daha fazla tırmanmaya neden olacak ve sonunda topyekün bir nükleer savaşla sonuçlanacaktır.
Uzaya nükleer silah yerleştirmek yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebilir. Uzay silahlarının bir amacı da düşmanın uzay silahlarını yok etmek olduğundan, ABD Rus silahlarına kendi silahlarıyla karşılık verebilir. Rusya da avantajını korumak için yeni silahlarla karşılık verebilir. Çin gibi diğer ülkeler de Amerikan silahlarına tepki gösterebilir, bu da Hindistan'ın ve ardından Pakistan'ın karşılık vermesine yol açabilir.
İlk hareket eden taraf savunma amaçlı olarak uzaya silah yerleştirse bile tırmandırıcı baskılar ve silahlanma yarışı tehdidi mevcuttur. Uzaya silah yerleştirmek uluslararası ilişkiler akademisyenlerinin güvenlik ikilemi olarak adlandırdıkları bir durum yaratabilir: bir ülkenin güvenliğini arttırırken diğerini güvensiz hale getiren eylemler.
Savunma ve saldırı silahları genellikle birbirinden ayırt edilemez. Uzay tabanlı füze savunmasına karşı önlem alarak bir ülkenin güvenliğini arttırabilecek silahlar aynı zamanda nükleer komuta, kontrol ve iletişim sistemlerine karşı saldırı amaçlı olarak da kullanılabilir. Bir ülkedeki liderler diğerinin bugün savunma amaçlı hareket ettiğini düşünse bile yarın saldırı amaçlı hareket etmeyeceğini bilmenin bir yolu yoktur.
Bu içerik SCIENCEALERT’ de yayınlanmıştır.