Geleneksel rolleri olan Yahudiler tüccarlar, para borç verenler, vergi tahsildarları ve yönetici sınıfının danışmanları olarak Mesih'in doğumundan önce en az altı yüzyıl boyunca mevcuttu. Dan denizcilik kabilesi üyeleri Fenike kuzenleri ile gelmişti ama çoğu topluluklar Tangiers İskenderiye sahil boyunca kurulmuştu Kuzey Afrika'dan geçmişti. Pek çok İsrail'in çocuklarından geliyordu ama önemli bir sayı Berberiler gibi diğer uluslardan dönüştürüldü ve aynı zamanda askerler ve ev köleleri de dahil edildi. İlk evangelistlerin Mesih'in İncilinin mesajını ele aldıkları bu grup içindi.
Seçkin Portekizli tarihçi Emanuel de Faria e Sousa (İsa'nın Nişanı Şövalyesi) havari James rezil İmparator Caligula (37-41 MS) döneminde Braga çevresinde vaaz ve birçok mucizeler yarattı söyler. Bunlar, Peygamber Urias'ın soyundan gelen Samuel Malachias adında bir Yahudi'nin “çıkarılmasıyla” hayata yükseltilmesi de dahil. Braga'nın ilk piskoposu olarak usulüne uygun olarak kutsandı. Sadece yakındaki Oranlarda şehitlik çekiyordu. Torquatus veya Torcade adlı Yahudiliğin bir başka dönüşü de Guimarães yakınlarında şehit oldu: yine “komşu insanlar” tarafından. İngiltere'ye yelken açmadan önce James birkaç diğer piskoposlar tayin ama isimlerini veya eylemleri hiçbir kayıt yoktur. Ancak, James'in başı kesilen cesedi denizle geri döndüğünde, yerel bir prensin hem kendisini hem de atını süsleyen haçlar ve deniz kabukları ile gemide ortaya çıktığı bir efsane vardır. Bu, prensin kabilesinin Hıristiyanlığa dönüşmesi ve James'e mezar olarak eşlik etmesi gerektiği Tanrı'nın isteği olarak yorumlandı. Atı dalgaların üzerinde kıyıya doğru koşarak, prens emredildiği gibi yaptı ve kortej İspanya'ya götürdü.
Başarılı yıllar boyunca, imparator ibadetin siyasi hegemonyasını tehdit eden diğer kültlerle birlikte zulüm gören Reform Yahudiliği-Hıristiyanlığın genişlemesinin çok az kaydedildi ancak diğer piskoposlukların kurulduğu ve cemaatlerin giderek daha fazla Yahudi olmayanlar.
M.S. 267 yılında Doğu'dan büyük bir veba çıktı ve o kadar şiddetli bir şekilde öfkelendi ki birçok Lusitanian şehri ıssız ve kıtlık ile terk edildi. Belası, Decius (MS 249-251) zamanından beri zulüm gören Hıristiyanlara suçlandı ve İmparator Gallienus müdahale edene kadar birçok kişi şehit edildi. Ama zarar verilmişti ve iki putperest piskopos, Marcellus ve Basilides, inançlarından vazgeçmişti. Papa Stephen merhamet için taşındı ama Braga'da toplanan bir sinod bunu reddetti ve dini hiyerarşi yeni piskoposlar ve papazlar seçti.
Dördüncü yüzyılın ilk on yılında Baetica'daki Elvira Sinoduna Emerita, Ebora ve Ossonoba (Faro) piskoposları katıldı ve kanon kanunu değiştirdi, böylece din adamlarının görev ve gücü arasında daha büyük bir ayrım yapıldı. Aynı zamanda Yahudileri dışladı ve kadınların statüsünü, hatta en sıradan eylemler için hanehalkı erkek başının iznini alma yükümlülüğü olan vasalların durumuna düşürdü. Sinod'u 313 yılında Milano'da imzalanan ve Hıristiyanlara yardımsever bir şekilde yasal statü veren Batı Roma İmparatoru Konstantin 1 (doğunun Licinius ile birlikte) tarafından imzalanan Hoşgörü Fermanı izledi. 337 yılında ölümünden kısa bir süre önce Konstantin Arius tarafından vaftiz edildi, İskenderiye bir prebyter Hıristiyan inanç basitleştirilmiş bir form vaaz tarafından Ortodoksluk uzaklaşmıştı Mesih'in konsubstantiality reddetti. Halefi Constantius 2, İmparatorluk boyunca hızla yayılan Aryanizmi takip etmeye devam etti ve Lizbon'un ilk piskoposu Potamius gibi taraftarları da dahil etti. Ama aynı zamanda, 325 yılında Nicene ekümenik konseyinde kabul edilen inanç savunucuları tarafından şiddetle karşı çıktı ve İmparator Theodosius Konstantinopolis'in Arian başpiskoposunu kaldırıp Aryanizmi sapkın ve kurulmuş olarak ilan eden Selanik Fermanı yayınladı 380 yılına kadar öfkelendi. Roma Büyük Kilisesi olarak Nicean Ortodoksluk.
Lusitania'da, kurucusu Galiçya'da (340) varlıklı asil bir aileye doğmuş olan Priscillian hareketi ile Aryanizm ve Konformism eğilimi 370 yılında artırıldı. Ruhban sınıfının yolsuzluğunu ve fırsatçılığını kınadı ve İnciller ve kutsal ve et ve şarap tüketmek gibi aşırılıklardan uzak durmaya dayanan münzır bir Hıristiyan inancını savundu. Kadınların kilise ve sosyal aktivitedeki rolüne yönelik özgürleşen bir politika onların desteğini getirdi ve öğretileri Tanrıçlığın üçlemesiyle ilgili dini hiyerarşi çekişmelerinden bıkmış olanlar arasında popülerdi.
Piskoposlar Instantius ve Salvanius tarafından desteklenen Priscillian, Avila piskoposu olarak kutsandı ve doktrini Hispania'nın kuzeybatısında kilisenin mülkünün kontrolü ile yayıldı. Bu hemen Ossonoba metropol piskoposu (Faro), Itácio Claro ve Priscillian'ın sihirli hoşgörü ile (Mesih, Zerdüşt ve Buda eşit olarak kabul edildi) Parthian peygamber Mani gizli takipçisi olduğunu suçlamaları getirdi güneybatı din adamları karşı çıktı, Büyücülük ve astroloji. Anlaşmazlık papalık otoritesine sevk edildi ve Priscillian olmamasına rağmen suçlu bulundu. Ancak o ve destekçileri Roma'ya gitti ve karar tersine çevrildi; üç piskoposun gördüğü tüm yetki ile restore edildi ve Itácio “kiliseyi tedirgürleme “suçundan tutuklandı.
Ama bu iyi şans uzun sürmedi. 383 yılında, Britanya Roma valisi Magnus Maximus isyan etti ve Batı imparatorluğunun efendisi olmak için İmparator Gratian'ı yendi. Maximus Nicaean yanlısı ve Inácio tarafından yapılan şikayetler bir rehearing emretti ama büyük bir suç oldu ve tüm kişisel mülkiyet devlet tarafından el konulmasına neden olacak büyücülük suçlamalarıyla laik bir mahkemede. İşkence altında Priscillian itiraf etti ve beş taraftarıyla 385 yılında kılıçla idam edildi.
Özetle, dördüncü yüzyılın sonlarında İmparatorluğun dağılmasından önce Hıristiyanlığın seyri mutlu değildi ama ortodoks Roma Katolikliğinin devletin gelecekteki dini haline gelmesi için yol açmıştı.
Bu, beş yüz yıllık olayların 17. yüzyıla kadar büyük ölçüde değişmeden kalan bir idari sistem sağlayarak milletimizin kaderini nasıl şekillendirdiğini göstermeye çalıştığım dizi “A Misty History of Roman Portugal” sonucuna varır ve bugün birçok Arazinin parçaları.
GRATIAS AGIMUS TIBI BENE ROMANI.