Mumyalanmış bedeninde toksik megakolon olduğu saptandı. (Toksik megakolon; seyrek görülen, ancak tehdit edici potansiyele sahip, kalın bağırsakların tümüyle veya bir kısmının giderek şiştiği, kan akımı olmadığı için doku ölümüyle beraber kangrenleştiği bir hastalıktır.) Adam muhtemelen Teksas’ın Lower Pecos Kanyon bölgesinde yaşıyordu. Bedeni bu bölge civarında bulundu. 1000-1400 yıl önce megakolondan olduğunu gösteren kanıtlar oldukça sağlam. Araştırmalara göre aylarca çektiği sancılar esnasında da çekirge yemeye devam ettiği düşünülüyor.
Görünen o ki Trypanasoma cruzi parazitinin sebep olduğu chagas hastalığı (Amerikan Trypanosoma Enfestasyonu veya Amerika tripanozomiyazı) adamın bağışıklık sistemini tıkayarak megakolona sebep olmuş. Ailesi veya topluluğu ona yardım etse dahi hayatının son aylarını hareket edemeyerek ve kendine bakamayacak durumda geçirmiş. Nebraska Üniversitesinden Prof Karl Reinhard’a göre adama çoğunlukla sıvı besinler verilmiş. Protein bakımından ve vücut sıvı yorgunluğu bakımından zengin olan beden megakolon başlangıç evresinde kolayca yemek yiyebilmesini sağlamıştır.
Mumya üzerinde bilimsel çalışmalar
Adamın kalıntılarını 1937 yılında Güney Teksas Rio kanyonu yakınlarında Guy Skiles bulmuştur. İlk olarak 1968 yılına kadar küçük özel bir müzede tutulmuş ardından Teksas Texan Kültürleri Enstitüsüne verilmiştir. Mumya üzerinde bilimsel çalışmalar 1970 yıllarında başlamıştır ve 1986 yılında bir grup bilim insanları Plains Antropologlar dergisinde makale yayınlanmıştır.
Teknolojinin ilerlemesi ile beraber daha da yakın dönemde yapılan çalışmalar mumyanın ömrünün son dönemlerindeki durumlarına açıklık getirmiştir. Örneğin; 2003 yılında Reinhard’ın takımı Memorias do Instituto Oswaldo Cruz’a verdiği röportajda, mumyanın içerisinde yemek kalıntıları ile beraber 1.170 gr dışkı kalıntıları bulduklarını belirtti. Bu buluş ile beraber adamın yedisi besinleri sindiremediği anlaşıldı.
Reinhard ve ekibinin mumya kalıntılarını elektron mikroskopu ile tarayarak yaptığı yeni bir çalışma, ölümünün büyük bir sebebinin son zamanlarında yediği çekirgeler olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar aynı zamanda bağırsaklarında phytoliths¹ (fitolitler) denilen bir bitkinin kalıntılarını da keşfetti. Reinhard bu derece bir tıkanmanın benzersiz olduğunu belirtti. Mumyanın üzerinde yapılan çalışmalar ve bulgular ‘Mumya Çalışma El Kitabı’ (Springer 2021) kitabının bir bölümünde yer almaktadır.
Bu bölümde aynı zamanda iki farklı mumyanın (mumyalardan biri 500-1000 yıl önce 5-6 yaşlarında hayatını kaybeden bir çocuk) daha hayatlarının son zamanlarında ‘özeli ilgi’ gösterildiğini, ve Arizona Bölgesinde kaktüs ile beslendiklerini içeren araştırmaya da yer veriyor.
Phytoliths¹ veya Fitolitler, bazı bitki dokularında bulunan ve bitkinin çürümesinden sonra da devam eden, silikadan yapılmış katı, mikroskopik yapılardır. Bu bitkiler topraktan silika alır, bunun üzerine bitkinin farklı hücre içi ve hücre dışı yapılarında birikir. Fitolitler çeşitli şekil ve boyutlarda olabilir.
Gizem Savtak KORKMAZ