

Faşizme inat direnmenin adı Olga Benario 100 yaşında: "Olya"


Üstün Akmen
Hangi yüzyılda yaşarsak yaşayalım, hangi tarihte olursak olalım, dünyanın neresinde bulunursak bulunalım gerçek şu ki devrimciler teknolojik olarak, maddi güç olarak kat be kat üstün olan bir düşmana karşı savaşmış ve hâlâ savaşmakta. Bunun karşılığında, sahip oldukları zenginlikleri, düzenlerini yitirmek istemeyen egemenler, iktidarlarını koruyabilmek için doğal olarak akla hayale gelmeyecek yöntemlere başvuruyor. Hedefleri, halkın mücadelesini bastırmak ve bunun için de halkın öncüsü olan devrimcileri yok etmek. Devrimci örgütlenmeleri, kurumları dağıtmak için örgütleniyorlar. Ordularını, polislerini, gizli servislerini, muhbirlerini, her şeyi ama her şey bu doğrultuda düzenliyorlar.
Üstün Akmen
Özveri, dikkat, disiplin
Bu durumda ne yapsın devrimci? Devrimci de, düzenin saldırıları karşısında örgütsel yapılarını, kadrolarını korumak, düşmanın saldırılarını boşa çıkartıp karşı saldırılar düzenlemek, mücadelenin kesintisizliğini sağlamak için illegal örgütlenme biçimlerine başvuruyor. Devrimci örgütlenme, düşmanın devrimci hareketlere ulaşması ve darbeler vurmasının önünde büyük bir engel oluşturuyor. Ancak, bu engelin yeterince güçlü olması için illegal faaliyeti sürdüren kadroların, savaşçıların da oluşturulmuş yaşam biçimine, kurallarına koşulsuz uyması gerekmekte. Özveri gerekmekte, dikkat gerekmekte, disiplin gerekmekte.
Devrim romanları
Devrim mücadelelerini anlatan benim bildiğim çok sayıda roman var. Hemen her romanda yasadışıcılığın güçlükleri, zorlukları anlatılmış. Aynı romanlarda devrimcilerin bu zorlukları nasıl göğüsleyecekleri de öyküselleştirilmiş. Bunun dışında, illegal yaşama ilişkin çeşitli kural ve özellikleri de bu tür kitaplarda bulmak elbette olası. İllegal yaşamların kimisi bize biçim olarak değişik gelse de, dikkat edildiğinde içerik aynı. Bu romanlar devrimin hangi zorluklarla, hangi bedellerle, ne büyük özverilerle kazanıldığını öğrenmemiz için yararlı.
Olgadan Olyaya
Brezilyalı yazar Fernando Morais, Olga adlı belgesel romanında olağanüstü bir kadının, Olga Benerionun hareketli yaşamını ve trajik ölümünü anlatmıştı. Olga Benario, 1908 yılında Münihte doğar. 1923 yazında genç komünistlerden oluşan Schwabing grubuna katılır. Otto Braunla tanışır. Onun da desteğiyle askeri stratejiler, Marksizm konularında yetkinleşir. Bir yıl sonra Ottoyla Berlinin işçi kesimi Neukölne yerleşir. KGnin ajitasyon ve propaganda sekreterliğine ve sonra siyasal sekreterliğine getirilir.1926 yılı Ekim ayında Ottoyla birlikte vatana ihanet suçundan tutuklanır, daha sonra serbest bırakılır. 11 Nisan 1928de ise hala tutuklu olan Ottoyu Moabit Hapishanesinden kaçırır. Sonra Moskovaya geçerler. KGE merkez komitesine seçilir. İngilizce, Fransızca öğrenir, Rusçasını güçlendirir. Hafif ve ağır silahlar kullanmayı, Kızıl Ordunun bir kara birliğinde ata binmeyi öğrenir.1931 yılında Fransaya, İngiltereye gönderilir, eylemlerde tutuklanır, sonra serbest bırakılır. Moskovaya geri döndüğünde Komünist Gençlik Enternasyonalinin beşinci kongresinde başkanlığa seçilir. Moskovada Zhukovski hava kuvvetleri akademisinde paraşüt ve uçuş dersleri alır.
Olganın hüzünlü yaşamı
1934 yılında Komintern tarafından, gerçekleştirilmesi planlanan Brezilya Devrimine katkı sunmak ve Umudun Şövalyesi Luiz Carlos Prestesin güvenliğini sağlamak üzere görevlendirilir. 29 Aralık gecesi Prestesle Brezilyaya gitmek üzere Moskovadan ayrılırlar.Uzun yolculukları sırasında birbirlerine aşık olurlar. 27 Kasım 1935 yılında devrim girişimi başarısızlıkla sonuçlanır. 5 Mart 1936da Rio De Janeirodaki evlerine yapılan baskında polisler tam ateş açacağı sırada Prestesin önüne geçerek, onu ölümden kurtarır. Tutuklandıklarında Olga, Prestesten hamiledir. Vargas hükümetince, Gestapoyla yapılan işbirliği sonucu hamileliğinin yedinci ayında hapisaneden alınarak Hamburga giden bir gemiye bindirilir ve sınır dışı edilir. Hamburgda gemiden alınarak Berlin Barnim hapishanesine gönderilir. 27 Kasım 1936da çocuğunu hapisanede doğurur. Bir yıl sonra kızı Anita Leocadia Prestes elinden alınır. 21 Ocak 1938de SSler tarafından Lichtenburg toplama kampına gönderilir. 1939 yılında ise Ravensbrück toplama kampına... Ve oradan da Bernburg toplama kampına
Zafer Diper in yaptığı
Bizim Tiyatro, tiyatroyu yaşam biçimi seçmiş ve tam yirmi yedi yıldır politik tiyatro yapan Zafer Diperin önderliğinde, bu kere de işte bu olağanüstü dirençli devrimcinin, Olga Benarionun devrime adanmış ömrünü konu almış. Böyle bir konuyu seçmek, tam kırk beş yıldır sahnelerde olan, yirmi yedi yıldır cesaretle, özveriyle politik tiyatro yapan, demokrat duruşu, toplumsal sorunlara duyarlı kişiliğiyle gerçek sanatçı örneğini veren enderlerimizden Zafer Dipere doğrusu pek yakışmış. Fernando Moraisin Olga-Yürekli Bir Kadının Yaşamı romanından yararlanarak oyun çıkarmış, yönetmiş. Son derece genç bir kadroyla çalışmış. Didem Başer (diğerlerinden bir adım önde), Aslı Nişancı, Nevin Doğan, Ezgi Besen, İzgen Diper, Özgür Sağlıktan oluşan bu kadro doğrusunu söylemek gerekirse ne Nazan Diperden, ne de Zafer Diperden yardım almamış ya da alamamış. Alamayınca amatör acemiliğinden kurtulamamış (somut örnek, mıntıka temizliği tablosu). Oyun almış başını gitmiş, inandırıcılıktan uzaklaşmış.
Genç oyunculara önerilerim
Hiç mi hiç kırmak istemediğim bu genç oyunculara benim önerim (dikkat buyursunlar öğüdüm demiyorum), oyunculuğun olmazsa olmazlarından biri sayılan gerekçelendirme, yani oynarken ikinci bir eylem gerçekleştirme işini savsaklamamaları. Gerçekleştirdikleri eyleme neden yaratmaları. Gerekçelendirmeyi satırların arasında değil, kendi içlerinde arayıp bulmaları. Gerekçe olarak yarattıklarından heyecan duymaları. Gerekçelendirmeyi, sahnede oldukları süre içinde kafalarının içinde sürdürmeleri. Gerekçelendirmelerini anlık ve içsel olarak iki kategoriye ayırmaları. Sonra
Neyse!..
Yaratıcı kadronun diğerleri
Süreyya Karadumanın müziğine ses etmeyeyim, ama ışık tasarımı berbat ötesi. Emine Çakırın giysi tasarımı sıradanın da altında. Tutsaklar soğuktan tir tir titrerken, Nazi subayı nasıl oluyor da üzerinde palto olmaksızın tutsakların yanında aslanlar gibi kasılıyor, anlayamadım. Daha da eleştiririm eleştirmesine de, sanırım Çakır metni okumadan anlatılana göre bir şeyler çiziktirmiş. Zafer Diperin sahne trafiği düzeni, dekor olarak kullandığı malzeme iyi, ama kendi oyunlaştırmasını böylesine didaktik sahnelemesi bence kötü. Black-Outlar olamazcasına gereksiz ve fazla. Tempo oyun boyunca son derece düşük. İkinci perde başlarken gösterilen Galip İyitanırın yönettiği belgesel film ise bıktıracak kadar uzatılmış.
Kısacası: Emektar tiyatrocu, tiyatromuzun Donkişotgillerinden Zafer Diper, Olyayı iyi kotaramamış.
Evrensel Gazetesi
Yazarın Tüm Yazıları
Paylaş
Yorumlar


Tiyatro Kursu Başlıyor!
17 Şubat'tan itibaren her PAZARTESİ Kadıköy'de!
Çalışanlara yönelik hobi sınıfı!
Duyuru Panosu!
Son Eklenen Tiyatro Oyunları
Güncel Yazılar
Yazar olmak ister misiniz?
Yazar olarak tiyatrodunyasi.com ailesine katılmak, yazılarınızı yüzbinlerce tiyatroseverle paylaşmak isterseniz email@example.com adresine mail gönderebilirsiniz...
Güncel Haberler
Tiyatro Dünyası'nı takip Edin

