Kanser biyolojisi, gelişen teknolojilerle birlikte yeni keşifler sunmaya devam ediyor. Temmuz 2018’de Nature Communication’da yayımlanan çalışmada mitokondri hareketleri ile agresif meme kanseri büyümesi arasında önemli bir ilişki keşfedildi. Bu ilişkiyi hedef alan tedaviler, kanserin metastaz yapmasını (diğer dokulara yayılmasını) engelleyebilir.
Mitokondri, hücrelerde enerjinin üretildiği temel organeldir. Mitokondriler, hücrelerin hareketine bağlı olarak yer değiştirir. Örneğin, bağışıklık sistemimize ait beyaz kan hücrelerinin hareketine bağlı olarak kuyruk kısmında birikirken, metastaz yapan kanser hücrelerinde ise, hücrenin uç kısmında birikirler.
Mitokondri hareketlerinin kanser hücrelerindeki etkisi daha önce aydınlatılamamıştı. Japonya’da bulunan Hokkaido Üniversitesi’nden araştırmacılar metastatik meme kanserinde mitokondri hareketlerini sağlayan proteinleri analiz etti. Bu proteinler özel moleküller ile işaretlenerek flüoresans mikroskoplarla mitokondri hareketleri canlı olarak takip edildi.
Analiz sonuçlarına göre, mitokondri hareketleri için, kanser hücresinde metastaz kapasitesinin artırmasını sağlayan bir moleküler yolak (Arf6-AMP1-PRKD2) keşfedildi.
Bu yolak bloke edildiğinde mitokondrilerin hücre merkezinde toplandığı görüldü. Buna bağlı olarak, serbest oksijen radikali üretiminde artış gözlemlendi. Serbest oksijenlerin aşırı şekilde artması kanser hücrelerinin ölümüyle sonuçlandı.
Bu bulgu, bazı kanser hücrelerindeki radyoterapiye direncinin açıklanmasına yardımcı olabilir. Radyoterapide kullanılan ışınlar, kanser hücrelerinde ROS'un (serbest oksijen radikallerinin) artmasını sağlar. Bunların, kanser hücreleri üzerine anti-kanser etkileri vardır. Ancak bazı kanser hücreleri bu duruma direnç geliştirmiştir. Mitokondri hareketleri ile kanser hücresi, serbest oksijenleri tolere edebilir, yani mitokondrilerini kaçırabilirler.
- İlginizi çekebilir: Antioksidanlar kanseri öldürmüyor, tetikliyor
Peki bu çalışma bize ne ifade ediyor?
• Mitokondri hareketleri ile agresif kanserler arasında önemli bir ilişki keşfedilmiş oldu. Mitokondri hareketleri, kanser hücrelerinin diğer organlara göç etmesini ve radyoterapilere direnç göstermesini sağlıyor.
• Bu keşif, radyoterapinin etkinliğini artıran tedavi stratejilerinin gelişmesini sağlayabilir.
*