Falih Rıfkı Atay Osmanlı'nın son dönemlerinde ve genç Cumhuriyetimizde gazeteci olarak ve Atatürk'le alakalı yapmış olduğu çalışmalarla tanınmış bir isim. Bugün Çankaya ve Zeytindağı başucu niteliğinde kitaplar. Zeytindağı'nı daha önce okumuş olmakla beraber iki veya üçüncü defa okunması gereken bir eser olduğunu düşündüğümde bir kez daha okumuş bulunuyorum.
Yazın dilinde ve üslubunda çok başarılı olan Atay, Zeytindağı eserinde Birinci Dünya Savaşı sırasında Cemal Paşa'nın yaverliğini yaparken gördüklerini ve gerçekleştirdiği seyahatleri yazmış.
Sade, anlaşılır, yalın bir Türkiye Türkçesi ile kaleme aldığı olayları okuken çoğu kez gözyaşlarımı tutmakta zorlandım.
Kudüs'te, Beyrut'ta, Şam'da, Hicaz'da kızgın kumun ortasında toprağını ve kutsalını savunmaya çalışan, gayretlerinden dolayı İtilaf Devletlerini bile hayrete düşüren bir ordu daha güzel ve incelikli yazılamazdı. Osmanlı'nın Kudüs'ten çekilmesiyle beraber Cemal Paşa için "Kudüs'ü Türk gibi bıraktı" cümlesi bile olayı tüm gerçekliğiyle gösteriyor.
Birinci Dünya Savaşı hakkında anlattıklarının yanı sıra savaşa girme hususunda yaptığı genellemeler beni bir hayli şaşırttı. Atay'da birçoğu gibi savaşın sorumlusu olarak Enver Paşa'yı gösterse ve onu hayalcilikle suçlasa bile Çarlık'ın yıkılıp Sovyetler'in kurulmasıyla beraber ifşa edilen gizli antlaşmalarda göstermekteydi ki Osmanlı'nın tarafsız kalma gibi bir şansı yoktu. Sanırım Atay'da o günün modasını uymuş görünüyor. Yine de Zeytindağı her Türk gencine defalarca ve hatta ezberletilene kadar okutulmalı.
Ayrıca Balfour Deklarasyonu ile Filistin topraklarını işgale başlayan Yahudiler ve Siyonizme dikkat çekmesi günümüzde varolan sorunları da sanırım açıklamaya yeter.