Kıpçaklar | Konu Anlatımı
Fiziksel Özellikler ve Adlandırma
Kıpçaklar, genellikle sarışın ve renkli gözlüdür. “Kuman” kelimesi, “sarı” ve “sarı saçlı” anlamlarına gelmektedir.
Yerleşim ve Göç
İlk başlarda Balkaş Gölü çevresinde yaşayan Kıpçaklar, “Karahitayların” (bir Moğol devleti) baskısı sonucu Karadeniz’in kuzeyine yerleşmişlerdir.
Deşti Kıpçak ve Ruslarla İlişkiler
Kumanların Karadeniz’in kuzeyinde yaşadıkları bölgeler “Deşti Kıpçak (Kıpçak Bozkırları)” olarak anılmaktadır. Kumanlar, Rusların güneye inmesini engellemişlerdir.
❗ Karadeniz’in kuzeyinde hakimiyet kurmuş olan Türk kavimleri, Rusların güçlenip Karadeniz kıyılarına inmelerine engel olmuşlardır.
Moğollar ve Göçler
Moğolların ilerleyişiyle Kıpçakların bir kısmı Doğu Avrupa’ya göç etmiş, bir kısmı ise Altın Orda Devleti’nin egemenliği altına girmiştir.
Din Değişikliği ve Etkileri
Doğu Avrupa’ya göç eden Kıpçaklar Hristiyanlığı benimsemiş ve Peçeneklere son vermişlerdir.
Altın Orda ve Moğollarla Etkileşim
Altın Orda Devleti’nin egemenliği altındaki Kıpçaklar, Moğolların Türkleşmesinde etkili olmuş ve Altın Orda Devleti’nin kurulmasında rol oynamışlardır.
Mısır ve Memluk Devletleri
Mısır’daki Eyyubi ve Memluk devletlerinin yönetim kademelerinde ve ordularında görev almışlardır.
Edebiyat ve Kültürel Miras
Kumanların Oğuzlarla ve Ruslarla mücadeleleri, sırasıyla Oğuzlara ait Dede Korkut Hikayeleri’ni ve Ruslara ait İgor Destanı’nı doğurmuştur.
Codex Cumanicus
Farsça-Türkçe-Latince sözlük olan “Codex Cumanicus”, Kıpçaklara ait önemli bir eserdir ve iki ciltten oluşur. Bu sözlük günümüzde İtalya’nın Venedik şehrindeki “San Marko” Kütüphanesinde bulunmaktadır.
Kıpçaklar | Konu Özeti
Kıpçaklar
- “Kuman” kelimesi, “sarı” ve “sarı saçlı” anlamlarına gelir.
- Yaşadıkları bölgelere Deşti Kıpçak ismi verilmiştir.
- Ruslarla mücadeleleri Rus İgor Destanı’na konu olmuştur
- Oğuzlarla mücadeleleri “Dede Korkut Hikâyeleri”nin doğmasına neden olmuştur
- İlk Türkçe sözlük olan Codex Cumanicus’u yazmışlardır.
- Eyyubiler’in ve Memlükler’in ordularının temelini oluşturmuşlardır.
- 13. yüzyıla kadar siyasi varlıklarını sürdürseler de, Moğolların saldırılarıyla yıkılmışlardır.