Bu fotoğrafta, bir katil balina etrafa bakmak için başını sudan çıkarır. Yunusların gözleri (ve en büyük yunus olan katil balina), kendilerini hem su altında hem de havada görmek için şaşırtıcı bir şekilde adapte olmuşlardır. Maske olmadan dalış yaparsanız çamurlu suyun her şeyin su altında nasıl göründüğünü hatırlayın. Gözdeki net görüntü, ışığı kırıştıran özel bir lens sistemi sayesinde oluşur. Kara hayvanlarında, bu rol, kornea ve lens olmak üzere iki yapı tarafından oynanır. Korneanın dışbükey yüzeyi özellikle kırılma ışığıdır, çünkü kırılma indisi havaya göre çok daha yüksektir. Fakat suda, kırılma indeksi kornea ile neredeyse aynıdır, bu yüzden su altında neredeyse ışığı kırmaz – bu nedenle, her şeyi bu kadar bulanık görürüz. Gözlük veya maske takarsanız, göz önünde bir hava tabakası oluştururlar, kornea her zamanki gibi çalışır ve sualtı dünyasının güzelliğinin tadını çıkarabiliriz.
Cetaceanlarda, ışık çoğunlukla korneadan değil, lensden kırılır, yani bizimki gibi düz bir şekli yoktur, ancak neredeyse küreseldir. Gözümüzde, yakın ya da uzaktaki objelere odaklanmak, lensin eğriliğini özel kasların yardımıyla değiştirerek elde edilir.Küresel bir mercekle, böyle bir mekanizma çalışmaz, bu yüzden cetaceans bu problemi farklı şekilde çözer – lensi ileriye veya geriye doğru kaydırır. Gözlerini hafifçe dışarı itmeye ve geri çekmelerine izin veren kasları vardır. Göz geri çekildiğinde, göz içi basıncı yükselir ve lensin ilerlemesine neden olur; Göz yörüngesinden dışarı çıktığında, basınç azalır ve lens geriye doğru kayar.
Şişe burunlu yunusların anatomik yapısının şeması: eş – kornea L – lens Ir – Iris S – sklera, R, – retina AÇIK – optik sinir. B. Würsig, J.G. M. Thewissen, K. Kovacs Mass, 2017. Deniz Memelilerinin Ansiklopedisi (bölüm A. M. Mass, A. Y. Supin. Vision)
Bir yunus kafasından bir şeyleri havaya uçurduğunda, kornea ışığı kırmaya başlar. Teorik olarak, hayvanlar çok kısa görüşlü hale gelmelidir, çünkü korneada güçlü bir "plansız" kırılma lens içindeki kırılmaya eklenir. Yine de, havada bulunan yunuslar iyi görüyorlar: yunus-akvaryumlarında, zıplamanın yörüngesini doğru bir şekilde hesaplayabilir ve antrenörleri kolaylıkla ayırt edebilirler.
Hile korneanın özel şeklidir. İçbükey eşit olduğu dışsal memelilerin aksine, yunuslar bir kaşık gibi şekillenmiş bir korneaya sahiptir.Ön ve arkada daha az eğrilik. Alışılmadık bir at nalı şekilli yunuslar öğrencisi. Yüksek ışık koşullarında, merkezi tamamen kapalıdır ve sadece at nalı boynuzları açık kalır – irisin önünde ve arkasında iki dar yarık. Korneanın düzleştirilmiş bölgeleri bu yarıkların hemen üstündedir, böylece iyi ışıkta ışık, yunusun gözüne sadece içinden geçer ve neredeyse kırılmaz. Su altında, ışık havada olduğundan çok daha azdır ve aydınlatma derinlikle keskin bir şekilde azalır, böylece öğrenci bir at nalı ile bir yuvarlakdan dönerek açılır.
Katil balinanın gözü, görünür at nalı şeklindeki göz bebeği. Fotoğraf © Miguel Neves, Loro Park, Tenerife, 2014
Ek olarak, havadaki miyopi, lensin yer değiştirmesi ile kısmen dengelenir. Havadaki bir şey göz önüne alındığında, yunus gözü hafifçe ileriye doğru iter, böylece göz içi basıncını azaltır – bu da korneanın eğriliğini azaltır ve kristalin lensin geri gitmesine ve miyopi azalmasına neden olur. Su altında, göz yörüngeye çekilir, bunun sonucunda göz içi basıncında bir artış lensin öne kaymasına neden olur ve gözün su altında görmesini sağlar.
Çoğu memelinin gözünün retinasında, ışığa duyarlı hücrelerin konsantrasyonunun maksimum olduğu bir alan vardır. Genellikle retina merkezinde veya gözlerin lateral bir düzenine sahip olan hayvanlarda (örneğin tavşanlarda), yatay bir şerit şeklinde gerilir. Cetaceanların iki tane alanı vardır: biri ön tarafta, diğeri ise gözün arkasında. Yunusların gözbebeği parlak ışıkta kapanırken, iki delik bırakarak, her biri retinadaki karşılık gelen alanın tam karşısındadır.
Olga Filatova, Bering Island, 2012 tarafından foto.
Olga Filatova