Odatv Çeviri
Pazartesi günü Brooklyn'in Crown Heights bölgesindeki 770 Eastern Parkway'de yaşanan arbede, hareketin merhum lideri Haham Mendel Schneerson'un yakında geri döneceğine inanan bir grup mesihçi yeşiva öğrencisi tarafından kazılan bir tüneli doldurmak üzere bir çimento kamyonunun gelmesiyle başladı. Görünüşe göre geçit, sinagogun izinsiz olarak genişletilmesinden çıkan molozları yan taraftaki kullanılmayan bir araziye boşaltmak için kullanılıyordu.
Tünelin doldurulduğunu fark eden siyah şapkalı gençler ahşap panelleri parçalayarak tüneli açığa çıkardılar. Associated Press Salı günü, yaşları 19 ila 22 arasında değişen dokuz kişinin tutuklandığını ve diğer üç kişinin de kanunsuz davranışta bulunmakla suçlandığını bildirdi. Chabad sözcüsü Haham Motti Seligson, binanın yapısal güvenlik incelemesi yapılmak üzere kapatıldığını söyledi.
Seligson vandalları, Chabad merkezindeki sinagogun duvarlarını kırarak bitişikteki mülklere "yetkisiz erişim" sağlayan "aşırılık yanlısı öğrenciler" olarak tanımladı.
Bölgeye gelen çimento kamyonunun sahibi Selvin Hernandez, bir düzine gencin kamyonun etrafını sardığını ve bir kelepçe de dahil olmak üzere kamyondan parçalar aldıklarını söyledi. Eagle Pumping Corp'taki işçilerinin korktuğunu ve "artık oraya gitmek istemediklerini" söyledi.
Yidiş dilinde meshichisten olarak bilinen mesihçi grup yıllardır binanın bodrum katındaki sinagogda toplanıyor; çoğu İsrailli. Ancak örgütün resmi ofislerinin bulunduğu üst kata çıkmalarına izin verilmiyor.
NEDEN KAZDIKLARINA DAİR TEORİLER
Geçidi tam olarak neden kazmaya başladıkları belli değil. Ancak, cezalandırılmaktan korktuğu için sadece soyadının kullanılmaması koşuluyla konuşmayı kabul eden cemaat üyelerinden Mendel G., tünel kazıcılarının Schneerson'un bizzat onayladığı sinagogun genişletilmesi projesini hayata geçirmeye çalıştıklarını söyledi. Schneerson olarak bilinen Rebbe'nin törensel köşe taşını yerleştirdiğini belirtti. Schneerson'un 1994'teki ölümünün ardından yaşanan mali sıkıntılar, mevzuat sorunları ve iç çekişmeler projeyi durdurdu.
Ancak birkaç yıl önce Mendel G., bazı öğrencilerin meseleyi kendi ellerine aldıklarını ve kazılara başladıklarını söyledi.
"Plan yıllardır orada duruyor. Herkes bunun gerçekleşmesini istiyor," diyor 770 yılında Chabad yeşivasından mezun olan 30 yaşındaki Mendel G.. "Bunun yapılabileceğini göstermek için sadece cesaretli birkaç kişi gerekiyor."
Kargaşa başladığında binada bulunan Mendel G., öğrencilerin güvenlik konularında kendilerine danışmanlık yapması için bir müteahhit getirdiklerini de sözlerine ekledi. Projede kaç öğrencinin yer aldığından emin değildi, ancak yaklaşık dört yıl önce başladıklarını söyledi.
Tünel için başka nedenler de ortaya atıldı. Bazıları, binaya girişlerinin yasaklanması durumunda erişimi korumak için kazdıklarını söylüyor. Bazıları ise kazının, New York'un kapalı mekânlardaki toplantıları sınırlandırmaya çalıştığı 2020 pandemi kapanışı sırasında erişimi korumak için başladığını söylüyor. Ancak Mendel G. bu teorinin geçerli olmadığını, çünkü tünelin hiçbir zaman insanların gidip gelmesi için kullanılmadığını, aksine genişlemeyi hızlandırmak için bir yol olduğunu söyledi.
Chabad'ın halkla ilişkiler sorumlusu Yaacov Behrman, X'te yaptığı açıklamada, "serseri kişilerin sinagogun bitişiğinde yasadışı bir mahzen için kazı yapmaya çalıştıklarını" ve bu alandan komşu boş bir araziye giden geçidi molozları atmak için kazdıklarını söyledi.
İsmini vermek istemeyen ancak kendini "sadık" bir mesihçi olarak tanımlayan bir kişi, internetteki bir habere yaptığı yorumda, grubun "770'i genişletme eylemlerinin sadece haklı olmadığını, aynı zamanda Mesih için kullanılan Yidiş terimini kullanarak Moşiyah'ın yakında gelişine hazırlanmak için çok önemli bir adım olduğunu" söyledi. "Sevgili liderimiz ve Moşiyah'ın kendisi olan Rebbe, 1988'de bu genişlemenin temelini attı" diye yazan bu adanmış, "izlememiz gereken açık bir yol ortaya koydu. Bu sadece fiziksel bir genişleme değildi; ilahi bir direktifti, Moşiah dönemi için bir hazırlıktı."
Bu kişi, duvarı yıkarak öğrencilerin "Moşiah'ın gelişini hızlandırmaya aktif olarak katıldıklarını" yazdı.
LİDERLİK BOŞLUĞU
Açıklama ne olursa olsun, New York Üniversitesi fahri profesörü ve Chabad uzmanı Samuel Heilman'a göre, bu kargaşa cemaatteki bölünmeleri kamuoyunun gözleri önüne serdi ve Rebbe'nin otuz yıl önceki ölümünden bu yana var olan bir "liderlik boşluğunun" altını çizdi.
Heilman, şu anda yaşadığı İsrail'den yaptığı bir telefon görüşmesinde, "Neyin doğru neyin yanlış olduğunu söyleyen biri olmadan bu kadar farklı bakış açılarına sahip bu büyüklükte bir hareketi yönetemezsiniz" dedi ve ekledi: "Özellikle de Rebbe'nin ellerine bu kadar çok şeyin teslim edildiği Hasidik yaşamda. Eğer yaşayan bir Rebbe'niz yoksa, bu tür şeyler olur."
Görünüşe bakılırsa, Rebbe'nin ölümünden bu yana örgütün etkisi dünya çapında genişledi. Şu anda ABD'nin yüzlerce mahallesinde ve üniversite kasabasında ve dünyanın 100 ülkesinde faaliyet gösteren 3.500 Chabad evi var.
Ancak Brooklyn'de Chabad'ın müesses nizamı ile isyancılar hem mesajlar hem de binanın kontrolü konusunda çatışıyor. Mesihçiler periyodik olarak New York ve diğer şehirleri Rebbe'nin resimlerini içeren "Moshiach (Mesih) geliyor!" yazılı afişlerle donatıyor. Bu mesaj Chabad'ın liderliği tarafından resmi olarak hoş karşılanmasa da, toplumda bazı desteklerden yoksun değil.
MAHKEME SAVAŞLARI
Bu arada, ikonik binadaki ana sinagogun mülkiyet haklarının kime ait olduğu konusunda yıllardır mahkeme savaşları sürüyor. Seligson, Lubavitch yetkililerinin "New York eyalet mahkeme sistemi aracılığıyla binanın kontrolünü ele geçirmeye çalıştıklarını; ne yazık ki mahkemede sürekli olarak galip gelmelerine rağmen sürecin yıllarca sürdüğünü" söyledi.
Chabad yönetiminin yasal rakipleri, Gabbaim olarak bilinen sinagog yöneticileridir. Ancak her iki taraf da tünelin kötü bir fikir olduğu konusunda hemfikir. Mendel G. tünelin doldurulması için gerekli düzenlemeleri yapanın Gabbaim olduğunu söyledi.
Heilman, videoda gösterilen kaotik, molozlarla dolu binaya atıfta bulunarak, "Hiçbir şey kargaşayı ve liderlik eksikliğini o odanın görüntüsünden daha fazla gösteremezdi" dedi.
Tünelin erişim sağlamak için değil, "kendilerine ait diyebilecekleri bir alan elde etmek için" kazıldığından emin olduğunu söyledi. Ancak herhangi bir izin alınmadan, herhangi bir uzmanlık olmadan yapıldı ve bu açıkça Chabad'a olan saygıyı zedeledi."
KOMPLO TEORİLERİ
Arbede haberleri sosyal medyada tünellerin çocuk seks ticareti ve hatta çocuk kurban etmek için kullanıldığını öne süren asılsız ve antisemit komplo teorilerinin patlak vermesine de yol açtı. Bir komplocu tweetinde "Yahudiler Gazze'de bebekleri öldürmekten zevk aldıklarına göre, bu şeytani Sinagog tünellerinde bebekleri öldürdüklerini varsaymak hiç de fena olmaz," dedi.
Hasidik bir podcaster olan Shloime Zionce, X'te şunları kaydetti: "İnternet şu anda 770 Doğu Park Yolu'nun altına kazılan tünellerle ilgili çılgın komplo teorileriyle dolu. Bu çılgın söylentileri çürütmek, ortadan kaldırmak ve itibarsızlaştırmak uzun zaman alacak. Toplum liderlerinin harekete geçme ve sorun çıkaranları sonsuza kadar susturma zamanı gelmiştir."
770'İN DÜNYA ÇAPINDAKİ KOPYALARI
Doğu Parkway 770 numaradaki üç kanatlı bina, 20. yüzyılın başlarından kalma tuğla ve taş Gotik Uyanış yapılarının bolca bulunduğu Brooklyn'de mimari açıdan dikkat çekici değildir. Ancak Chabad dünyasında saygı görüyor. Hindistan, Brezilya, İtalya, Avustralya ve Teksas da dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanında üç düzine kopyası inşa edilmiştir.
Peki ya Mesihçilerin, bina çökmeleri ve gaz borusu patlamalarının alışılmadık olmadığı bir şehirde doğaçlama tadilatlarını gerçekleştirirken güvenliği açıkça göz ardı etmelerine ne demeli? Heilman, "Bu insanlar gerçeklikle çok iyi bir ilişki içinde olmayan insanlar," dedi. "Birçoğu genç ve eğitimsiz. Aynı zamanda kendilerini, bu çocukları, bu meshichisten'leri gerçek Chabad olarak görüyorlar." Bazılarının "sadece Rebbe'nin mesih olduğuna inanmakla kalmayıp, onu göremeseler bile zaten burada olduğunu düşündüklerini" de sözlerine ekledi.
Ayrıca "bunun İsrail'de tünellerdeki bir düşmanla savaştığımız bir zamanda gerçekleşmesinin ironik olduğunu" da belirtti ki bu ironi sosyal medyada yorum yapan pek çok kişi tarafından yankılandı.
Ancak diğer bir teoriyi reddetti: Bochurim'in kazıları, Orta Doğu'daki savaşın Rebbe'nin yakın zamanda geri dönüşünün habercisi olduğuna inandıkları için yakın zamanda üstlendikleri teorisini.
"Orta Doğu'da her zaman savaş vardır" dedi.
Kaynak: Forward
Odatv.com