İsyan, aynı ortamda mevcut bir ekip kişinin (çoklukla askeri personel veya sefine mürettebatı, çıplak olsa bile) kanunen itaat etmesi müstelzim emirlere karşı gelmesi nedeniyle işlemlenen suç. Geçmişte birbunca ülke, ayaklanmayı ölüm cezası cezası gibi demir cezalarla cezalandırmıştır.[hazine belirtilmeli]
Askerlerin komutanlarına karşı gelmesi, erî kalkışma türüne bir örnektir. MÖ 327’de Hindistan’a sokulmak isteyen İskender, savaşlardan yorulmuş ve bıkmış askerlerinin karşı gelmesi üzerine Hindistan’a girememiştir. Bu kalkışma sonucunda İskender, Hindistan’a girmekten vazgeçmiştir.
1520’de Ferdinand Macellan, Cihan çevresini turlamak amacı ile çıktığı seyahatte, Amerika açıklarında sefine mürettebatının kalkışmaı ile alınlaştı. İsyancılardan birini ölüm cezası etti, öbürünü de kıranda bıraktı.
Içtimai sorunların saika evetğu isyanlara en şiddetli örneklerden birisi, MÖ 73’te İtalya’da Spartaküs önderliğindeki köle ayaklanmasıdır.