6-23 CAUSATIVES
Türkçe karşılığı ettirgen çatı olan causative, İngilizce'de have, get ve make fiilleriyle elde edilir. Üçü de anlamca birbirine yakın olmalarına rağmen, aralarında küçük farklar vardır.
a) Have
Daha çok kişinin doğal görevi olan bir işi yaptırmak anlamında kullanılır: tamirciye araba tamir ettirmek, terziye elbise diktirmek vb. gibi.
Yesterday, I had the mechanic repair my car. I will have the plumber Ux the leak tomorrow. I have had my tailor make a wonderful dress. (Terzime harika bir elbise diktirdim.)
Ancak, bu tür cümlelerde genellikle işi yapan kişi değil, işin yapılması önemlidir. Bu durumda, işi yapan kişiyi belirtmeden sadece yapılan işi ifade edebiliriz.
Yesterday, I had my car repaired (by the mechanic.) I will have the leak Uxed tomorrow (by the plumber.) I have had a wonderful dress made (by my tailor.) (Harika bir elbise diktirdim.)
b) Get
Genellikle, birini ikna ederek bir iş yaptırmak anlamını ifade eder.
My mother is a good tailor, but she doesn't sew any more. I want to get her to make me a dress for my graduation ball.
Yesterday, I got my ûlend to write a composition for me.
She is rather lazy. She always gets her sister to clean their room. (Odalarını her zaman kızkardeşine temizletir.)
İşi yapan kişiyi belirtmeden, yapılan işi ifade etmek için aşağıdaki kalıbı kullanırız.
I want to get a dress made for my graduation ball. I got a composition written for me (by my friend.) She always gets their room cleaned by her sister.
Get something done ile have something done arasında önemli bir fark yoktur ve birbirinin yerine kullanılabilirler. Get something done Informal English'de daha yaygın kullanılır.
c) Make
Birine zorlama ile bir iş yaptırmak anlamını ifade eder.
I made my son do his homework before he went outside to play.
(/ forced him to do....)
The film made us laugh a lot. (Film bizi çok güldürdü.)
His broken leg made him stay in bed for a month.
make somebody do somethteg
Make'in passive biçimi, get ve have'in passive biçiminden (get/have something done) farklıdır. Passive anlam için make'in kendisi passive'e dönüştürülür.
The film made me cry. (active)
I was made to cry by the film, (passive)
His friends made him laugh during the class, (active)
He was made to laugh by his friends during the class, (passive)
be made to do sometffl^^ffy someoiîe)
Make + noun/pronoun kalıbından sonra, fiil kullanmadan direk sıfat da gelebilir. Bu kullanım get ve have ile mümkün değildir.
His coming late made me feel angry. His coming late made me angry.
Her strange behaviour makes everybody feel surprised.
Her strange behaviour makes everybody surprised, (surprised burada bir sıfattır.)
The good news made me feel relieved.
The good news made me relieved, (relieved burada bir sıfattır.)
d) Have with a passive meaning
Have fiilini bazı passive cümlelerin ifade ettiği anlamı vermek için de kullanabiliriz.
He had his wallet stolen on the train on his way to Ankara. (Ankara'ya giderken trende cüzdanını çaldırdı.)
His wallet was stolen on the train on his way to Ankara. (Ankara'ya giderken trende cüzdanı çalındı.)
Bu iki cümle yapı olarak farklı olmalarına karşın, aynı anlamı ifade etmektedir.
They had their house broken into last week. Their house was broken into last week.
You wight have your hair damaged while getting it permed. Your hair wight be damaged while it is being permed.