Ağzı açık bir kapta bulunan sıvı molekülleri tükeninceye kadar gaz fazına geçebilirler. Sıvı moleküllerinin gaz fazına geçmesine buharlaşma denir. Gaz moleküllerinin sıvı hale geçmesine yoğuşma denir.
Kapalı bir kapta gaz haline gelmiş moleküller, sıvı yüzeyindeki moleküllerle çarpışırlar ve yavaş hareket eden kinetik enerjisi düşük bazı gaz molekülleri sıvıya geri dönerek yoğuşur. Aşağıdaki kapalı kapta bulunan sıvının molekülleri, yüzeyden buharlaşır. Buharlaşan moleküllerin bir kısmı da bir süre sonra yoğuşur.
- 1. durumda birim zamanda buharlaşan molekül sayısı, yoğuşan molekül sayısından daha fazladır. Bu yüzden buhar yoğunluğu zamanla artar.
- 2. durumda buhar miktarı arttıkça sıvı faza dönüşen molekül sayısı da artar.
- 3. durumda öyle bir an gelir ki birim zamanda buharlaşan ve yoğuşan molekül sayıları birbirine eşit olur. İşte bu anda sistemde sıvı – buhar dengesi kurulmuştur.
Bilgi: Sıvısı ile dengede bulunan buharın yaptığı basınca sıvının denge buhar basıncı veya denge buhar basıncı adı verilir. Sıvıların denge buhar basıncı 3 şeye bağlıdır.
- Sıvıların cinsine bağlıdır. Farklı sıvıların denge buhar basınçları birbirinden farklıdır.
- Sıvıların sıcaklığına bağlıdır. Sıvıların sıcaklığı arttıkça denge buhar basıncı da artar.
- Sıvıların safsızlığına bağlıdır. Sıvılar karışım haline döndüklerinde buhar basınçları değişir.
Sıvıların buhar basıncı aşağıdakilere bağlı değildir.
- Sıvının miktarına
- Açık hava basıncına yani dış basınca
Sıvı üzerine uygulanan farklı cins bir gazın ya da açık havanın basıncı sıvının buhar basıncını etkilemez.
- Kabın şekline veya yüzey kesitine
Buharın bulunduğu hacmin fazla veya az olması da sıvı buhar basınca etki etmez.
- Sıvı su taneciklerinin sayısı azalır.
- Su buharı taneciklerinin sayısı artar.
Sıcaklığı azaltılırsa, suyun denge buhar basıncı azalır. Bununla birlikte,
- Sıvı su taneciklerinin sayısı artar.
- Su buharı taneciklerinin sayısı azalır.
- Su taneciklerinin sayısı artar.
- Su buharı taneciklerinin sayısı azalır.
İdeal piston sabit sıcaklıkta yukarı doğru çekilirse, sıvının denge buhar basıncı değişmez. Bununla birlikte,
- Su taneciklerinin sayısı azalır.
- Su buharı taneciklerinin sayısı artar.