

Bretton Woods Anlaşması ve Sonrası
İkinci dünya savaşı sonrası imzalanan Bretton Woods anlaşması ile ulusal para birimleri dolara endekslenmiştir. Bretton Woods sistemi, II. Dünya Savaşı sırasında Temmuz 1944'te ABD'nin küçük bir kasabası olan Bretton Woods'da toplanan Birleşmiş Milletler Para ve Finans konferansında ortaya çıkan iktisadi sistemdir.
Bretton Woods uluslararası para idare sistemi, dünyanın önde gelen devletleri arasındaki ticari ve finansal işlemlerde uyulması gereken kuralları belirler. Bu sistem , dünya tarihinde ilk kez, bağımsız ulus-devletlerin kendi aralarında ortak bir parasal düzen üzerinde anlaşmaları sonucunda uygulamaya konulmuştur.
Uluslararası para sisteminin kurallarını belirleyen bu anlaşma, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) kurulmasına karar vermiştir. Bu kurumlar, 1946'da, yeterli sayıda ülke anlaşmayı imzalayınca faaliyete geçmiştir.
Ünlü İktisatçılar Keynes ve White planı olarak da adlandırılan bu sisteme göre; altına dönüştürülebilen tek para biriminin dolar olmasına, diğer para birimlerinin değerlerinin de dolara göre ayarlanmasına karar verilmiştir.
Bir ons altının 35 $ tekabül ettiği bu sisteme göre ABD doları altına endeksli tek para birimi haline gelirken diğer bütün para birimleri dolara endekslenmiştir. Bu sayede ABD 35 dolar getiren herkese bir dolar vermeyi garanti edecek şekilde elindeki altına karşılık dolar basmayı kabul etmiştir. 1960'larda ABD'nin altın karşılığı olmadan dolar basması ve Vietnam savaşı gibi sebepler ile enflasyonun artması 1971'de sistemin sonunu getirmiştir.
Bretton Woods Sistemi'nin Foreks Piyasasına Etkisi
Bretton Woods anlaşması imzalandığında para birimleri arasına stabilizasyon getirerek; paranın uluslararası alanda kaçırılmasını engellemeyi amaçlamıştır. 1876'dan Birinci Dünya savaşına kadar geçen sürede kullanılan uluslarası altın değişim standartının ekonomik sisteme yeniden hakim olmasını sağlanması bu sayede altın değişimi altında para birimlerinin değerlerinin devletler tarafından keyfi olarak düşürülmesinin ve enflasyonun önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bu yüzden ülkelerin para birimleri altın ile desteklenmiştir. Ülkelerin birinci dünya savaşı öncesi altın değişim sisteminde yaşanan para politikası kaynaklı olumsuzlukları Bretton Woods sistemi ile tekrar yaşamamaları için para birimlerini % 10 dan fazla deveule etmeleri yasaklanmıştır.
1971'de terk edilen Bretton Woods sistemi sonrası temel olarak arz talep gücüyle kontrol edilen Bretton Woods-2 sistemi olarak da adlandırılan günümüz serbest –dalgalı piyasa sistemine geçiş yapılmıştır.
Mevcut uluslararası parasal sistemi ifade eden "Bretton Woods II" terimi ise Deutsche Bank'ta çalışan üç ekonomist olan Michael Dooley, Peter Garber, ve David Folkers-Landau'ya ait bir terimdir. Bu sistem Amerika ve Asya ülkeleri arasında zımni bir mutabakata dayalıdır. Bu mutabakat ise Amerika'nın cari açık vermesine, Asya ülkelerinin ise Amerikan tahvillerini almak suretiyle ona borç vermesine ve paralarını da sabit kurda ve az-değerli (undervalued) tutmalarına dayanır. Bu sistem ile birlikte Bilgisayar-İnternet ve hızla gelişen teknoloji ,Foreks Piyasa saatlerinin Asya Avrupa Amerika şeklinde yayılmasına ve Foreksin uyumayan, günlük 3 trilyon işlem hacmine sahip büyük bir piyasa haline gelmesini sağlamıştır.
Euro Market Patlaması Foreks Piyasasına Etkisi
Rusya'nın Soğuk savaş yıllarında tümü dolar bazında olan gelirini ABD'nin donduracağı etkisi ile ABD dışında Avrupa Merkezleri bankalarda tutması ABD kontrolü dışında büyük bir dolar offshore birikiminin oluşmasına sebep oldu. ABD yönetimi bunun üzerine yabancılara dolar ödünç verilmesini daha sıkı kanunlarla kontrol altına alınca Euro piyasaları daha az düzenleme ve faydalı getiriler sunarak yatırımcılara kısa vadeli dolar ödünç vermeye başladılar. Bu bağlamda ithalat ve ihracatı destekleyerek kısa süreli krediler sağladılar. Londra tüm bu oluşumun merkezi haline geldi. Zira İngiliz bankaları liderliklerini koruma amacıyla Pounda alternatif olarak dolara kredi vermekteydiler. Bugün hala Foreks Piyasasının Merkezi Londra'dır. 24 saat işlem yapılan bu piyasa da coğrafi olarak da bir merkez konumu avantaj sağlamaktadır.
Bu sayfa hakkında yorum ekle: