Karaciğer enzimleri, karaciğerin sağlıklı olduğunu gösteren değerlerdir. Bu değerlerin yüksek çıkması, genellikle karaciğerin çalışmasında bir sorun olduğuna işaret etmektedir. Vücudun en önemli organlarından biri olan karaciğerin sağlıklı kalması ve oluşabilecek sorunların erken tespiti için altı aylık aralıklarla mutlaka karaciğer enzimlerinin ölçülmesi gerekmektedir.Makalede Karaciğer Enzimleri neden yükselir,enzimlerin normal değeri kaç olmalıdır ve tedavi seçeneklerini bulabilirsiniz.
Yüksek karaciğer enzimleri, karaciğerdeki hücrelere iltihap veya hasar olduğunu gösterebilir. Şişkin veya yaralı karaciğer hücreleri, karaciğer enzimleri de dahil olmak üzere normal kimyasal miktarların üstünde kan dolaşımına sızar ve kan testlerinde karaciğer enzimlerinin yükselmesine neden olabilir.
En sık bulunan karaciğer enzimlerinin yüksekliği şöyledir:
Alanin transaminazı (ALT)
Aspartat transaminazı (AST)
Alkali fosfataz (ALP)
Gama-glutamil transpeptidaz (GGT)
Yükseltilmiş karaciğer enzimleri rutin kan testi sırasında keşfedilebilir. Çoğu durumda karaciğer enzim seviyeleri hafif ve geçici olarak yükselir. Çoğu zaman, yükselmiş karaciğer enzimleri kronik, ciddi bir karaciğer sorununu işaret etmez.
Karaciğer enzimlerinin yükselmesinin yaygın nedenleri şunlardır:
Ağrı kesici ilaçlar, özellikle asetaminofen (Tylenol, diğerleri)
Kolesterolü kontrol etmek için kullanılan statin ilaçları da içeren bazı reçeteli ilaçlar
Alkol içmek
Hepatit B
Hepatit C
Alkolden bağımsız karaciğer yağlanması
Karaciğer enzimlerinin yükselmesine neden olan diğer nedenler şunları içerir:
Alkolik hepatit (şiddetli karaciğer iltihabı aşırı alkol tüketimi nedeniyle)
Otoimmün hepatit (otoimmün bozukluğun neden olduğu karaciğer iltihabı)
Çölyak hastalığı (gluten kaynaklı ince bağırsak hasarı)
Sitomegalovirüs (CMV) enfeksiyonu
Epstein Barr Virüsü
Hemokromatoz (vücudunuzda çok fazla demir saklanır)
İrritabl bağırsak sendromu
Mononükleoz
Polimyozit (kas güçsüzlüğüne neden olan iltihaplı hastalık)
Kan zehirlenmesi
Tiroid rahatsızlıkları
Zehirli hepatit (ilaçlar veya toksinler nedeniyle karaciğer iltihabı)
Wilson hastalığı (çok fazla bakır vücudunuzda depolanır)
Karaciğer Enzimlerinin Yükselmesi Ne Demektir?
Karaciğer, vücuda alınan çeşitli toksinlerin arındırılmasını ve bazı hormonların çalışmasını sağlayan bir organdır. Safra üretimine yardımcı olan, vücuttaki şekeri, yağı ve proteinleri dengeleyen karaciğer, aynı zamanda kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan enzimleri üretir. Kan üretimini destekler ve fazla biçimde salgılanan hormonlar varsa bunların dengede kalmasına etki eder. Tüm bu görevleri gerçekleştiren karaciğer enzimlerinin yüksek çıkması demek, karaciğerin artık yorulduğunu ve artık görevini yerine getirirken zorlanmaya başladığını gösteren bir durumdur. Hatta bu, yapılan tahlillerde tespit edilen enzimlerin değerine göre, karaciğerde bir yıkım sürecinin başladığına bile işaret olabilir.
Karaciğerin hastalanması, bahsedilen tüm bu karaciğer görevlerinin yerine getirilmemesi ve dolayısıyla vücutta oluşabilecek pek çok hastalık anlamına gelmektedir. Bu sebeple karaciğer enzimlerinin yüksek çıkması hafife alınacak bir mesele değildir. Eğer böyle bir durum tespit edildiyse mutlaka uzman bir doktorun kontrolünde tedaviye başlanmalıdır. Karaciğer, tüm bu hayati fonksiyonları sağlamanın yanı sıra, kendisini çok çabuk yenileyebilen ve tedaviye kolay cevap veren bir organdır. Ancak bu tedavinin yapılabilmesi için rahatsızlığın erken tespit edilmesi önemli bir durumdur. Erken tespit için belli aralıklarla doktor kontrolüne gidilmelidir. Karının sağ üst bölgesinde ağrı, el ve ayaklarda şişme, sindirim sistemi sorunları, ciltte kaşıntı ve döküntüler karaciğer sorunlarına işaret edebilir. Bu belirtiler hafife alınmamalıdır.
Karaciğer Enzimleri Hangi Durumlarda Neden Yükselir? Normal Değeri Kaç Olmalıdır?
Karaciğer enzimlerinin yükselmesi birçok hastalığa bağlanabilir. Yani karaciğer enzimleri neden yükselir sorusunun birçok cevabı vardır. Karaciğer fonksiyon testi yapıldıktan ve enzimlerin yüksekliği tespit edildikten sonra, buna neden olan hastalığın araştırılması gerekecektir. Karaciğerdeki bir yağlanma hali, karaciğer enzimlerini yükseltebileceği gibi ileri derecede karaciğer hastalıkları da bu sorunu ortaya çıkarmış olabilir. Siroz, karaciğer kanseri gibi ciddi karaciğer rahatsızlıklarında karaciğer fonksiyon testlerinde ortaya çok yüksek değerlerde enzimler çıkmaktadır. Bunun dışında hepatit hastalıklarında da karaciğer enzimleri yüksektir.
Özellikle alkol kullanımı, karaciğerin yıkım sürecini arttıran bir nedendir. Karaciğerin görevlerinden biri de vücuttaki toksinlerin atılmasıdır. Alkol, insan vücudu için toksik bir maddedir. Sürekli alkol kullanan kimselerde alkolün zararlarını vücuttan atabilmek için çalışan karaciğer, bir süre sonra yorulur ve yıkım sürecine girer. Bu durum da karaciğer enzimlerinin yükselmesine neden olmaktadır. Tüm bu sebeplerin dışında diyabet hastalığı, obezite veya uzun süreli olarak kullanılan bazı ilaçlar karaciğer enzimlerinin yükselmesine neden olabilir. Eğer enzim yükselmesinin sebebi kullanılan ilaçlar ise, bu ilaçların kullanımın bırakılması, enzim değerlerinin normale dönmesine yardımcı olacaktır.
Yapılan karaciğer fonksiyon testlerinde karaciğer enzimleri kaç olmalı sorusuna bu değerlerin bir alt ve ast seviyeye sahip olduğunu belirterek cevap vermek gerekecektir. Buna göre alt seviyede 5 ila 40 U/L, ast seviyede ise 7 ila 56 U/L değerleri mevcuttur. Bu değerleri aşan enzimler yüksek olarak kabul edilir.
Karaciğer Enzimleri Yüksek Çıkarsa Ne Yapılır?
Karaciğer enzimlerinin yüksek çıkması halinde, karaciğerde görülen hastalığa göre bir tedavi uygulanmaktadır. Eğer karaciğerin zorlanmasının sebebi alkol veya kullanılan birtakım ilaçlar ise bunlar acilen bırakılmalı ve doktorun uygun göreceği tedavi ile birlikte dengeli beslenmeye başlanmalıdır. Çünkü karaciğer bozukluklarının tedavisinde dengeli ve doğal beslenme, önemlidir.
Karaciğer enzimlerinin yükselmesinin sebebi obeziteye bağlı karaciğer yağlanması ise, bu durumda doktor karaciğeri destekleyen ilaç tedavisinin yanında hastanın kilo vermesi için uygun bir diyet programını da önerecektir.
Karaciğer enzimlerindeki yükselmenin sebebi bazen çok ciddi sorunlar da olabilmektedir. Siroz veya karaciğer kanseri gibi daha ciddi rahatsızlıklarda, karaciğerin bir kısmının ameliyatla alınması veya yeni bir karaciğerin nakil edilmesi gibi ciddi operasyonlar da söz konusu olabilir. Karaciğerin bir kısmının ameliyatla alındığı durumlarda, karaciğer kendisini yenileme özelliğine sahip bir organ olduğundan bir süre sonra hasta kendisini toparlayacaktır. Günümüzde yapılan karaciğer nakillerinde hastanın kan bağı olan bir yakınından alınan tek bir karaciğer lobunun nakli sayesinde, hastalar uzun yıllar boyu sağlıkla yaşamlarına devam etmektedir.