Gözlerin dışarı doğru büyümesi veya itilmesi sonucu gelişen duruma pörtlek göz denilmektedir. Ekzoftalmus (proptozis) olarak da bilinen bu duruma göz büyümesi de denilmektedir.
Bu durum tek gözde olabileceği gibi her iki gözü birden tutabilir. Bazen yıllar içinde kendini gösterirken bazen de daha hızlı bir şekilde ortaya çıkar.
Pörtlek Göz Neden Olur?
Doğuştan olmayan ve belli bir süre sonra gelişen pörtlek gözlerin ana nedenlerinden birisi Graves Hastalığı denilen tiroid rahatsızlığıdır. Graves hastalığı, tiroid bezinin aşırı hormon ürettiği (hipertiroidi) otoimmün bir hastalıktır.
Graves hastalığında göz küresindeki dokularda iltihaplanma (enflamasyon) ve şişme görülür. Bu şişme, gözleri öne doğru iter. Ayrıca göz kapaklarında geriye çekilme de bu duruma eşlik eder. Sonuçta gözler yuvalarından fırlayacakmış gibi öne doğru büyür ve pörtlek göz gelişir. Bu durumda gerçek bir göz büyümesi olmaz. Öne doğru itilen gözler daha büyük şekilde algılanır.
Diğer Pörtlek Göz Nedenleri Şunlardır;
- Göz küresine, göz yuvasına gelişen kanamalar basınç etkisi ile gözü öne doğru iter. Genellikle tek taraflı olur.
- Göz küresindeki tümörler büyüdükçe gözü öne doğru iterler. Orbital lenfoma, meningiom, gliyom veya metastazlar…
- Göz travmaları.
- Bazı damarsal sorunlar; a.carotis interna ve kavarnöz sinüsü ilgilendiren anevrizma, fistüller
- Göz küresindeki dokunun enfeksiyonu.
- İdyopatik orbita enflamasyon sendromu (idyopatik orbital psödotümör): Nedeni bilinmeksizin göz küresinin iltihabıdır.
- Kavernöz sinüs trombozu: Sinüzit, diş iltihabı veya yüzdeki bir enfeksiyon sonrası gelişen acil bir durumdur. Sinüslerin arkasında yer alan, beyindeki toplardamar yapısında(kavernöz sinüste) pıhtı oluşması sonucu gelişir. Oldukça tehlikeli bir durumdur.
Pörtlek göz (ekzoftalmus) bulunan bir kişide, bu durum tiroid hastalığına bağlı değilse, tomografi veya MR taraması gerekebilir.
Eşlik Eden Belirtiler
Pörtlek göz ile birlikte kişide şu belirtilerden biri veya birkaçı görülebilir;
- Gözlerde batışma, yabancı cisim hissi, ağrı
- Işığa karşı hassasiyet
- Gözlerde kuruluk
- Göz sulanması; göz kuruluğuna bağlı refleks sonrası gelişir.
- Göz arkasında basınç hissi.
- Daha ileri dönemde; çift görme, görmede bulanıklaşma, görme keskinliğinde ve göz hareketlerinde bozulma görülebilir.
Gözün dışarı itilme derecesi Hertel Ekzoftalmometresi adı verilen bir alet ile ölçülür ve tedavi planlanır.
Pörtlek Göz Tedavisi
Tedavi nedene göre yapılmaktadır. Kişide öncelikle tiroid testlerine bakılmalı ve Graves Hastalığı araştırılmalıdır.
Graves Oftalmopatisi Tedavisi
Öncelikle Graves hastalığı tedavi edilmelidir. Graves hastalığını tedavi etmek göz bulgularının ilerlemesini engeller bazen de gerileme sağlayabilir. Bunun yanında göz için nemlendirici damlalar ve merhemler gibi ilaçlar başlanır. Amaç göz kuruması ve korneanın zedelenmesini engellemektir. Ayrıca kişiler mutlaka sigarayı bırakmalılar. Sigara, kişinin şikayetlerini şiddetlendirmektedir.
Yüksek doz steroid tedavisi göz küresindeki iltihaplanmayı azaltıp, şikayetlerin gerilemesine yardımcı olabilir. Ayrıca göze radyasyon verilmesi (radyoterapi) diğer tedavi seçeneklerine eklenebilir.
İleri derecede pörtlek gözü bulunanlar, görme siniri (optik sinir) basısına bağlı görme sorunları yaşayanlar ve kozmetik olarak bu durumu gidermek isteyenlerde cerrahi (orbita dekompresyon ameliyatı) gerekir.
Göz büyümesi eğer bir tümöre bağlı gelişmişse, radyoterapi, kemoterapi ve ameliyatla çıkarılması düşünülür.