(bkz: akıllı hans
)
(almanca: der kluge hans) 20. yüzyıl başlarında yaşamış, aritmetik işlemler yapabildiği ve zeka gerektiren başka problemleri çözebildiği iddia edilen bir at.
atın sahibi, almanya'da bir lisede matematik öğretmeni olan wilhelm von osten, hans'a toplamayı, çıkartmayı, çarpmayı, bölmeyı, kesirli sayılarla işlem yapmayı, zamanı söylemeyi, günün tarihini takip etmeyi, notaları, okumayı, yazmayı ve almancayı öğrettiğini iddia ediyordu. hans, "eğer ayın sekizinci günü salıya isabet ederse, bir sonraki cuma ayın kaçıncı günü olur?" gibi sorulara toynağını yere vurarak cevap veriyodu. sorular sözlü olarak sorulabildiği gibi ata yazılı olarak da verilebiliyordu. sahibi, hans'la tüm almanya'yı gezdi ve gösteriler düzenledi.
hans almanya'da ve diğer ülkelerde ün kazandı. bunun üzerine, durumu araştırmak üzere bilimadamlarından oluşan bir hans komisyonu kuruldu. komisyon, 1904 yılında hans'ın gösterilerinde hiç bir hile yapılmadığı sonucuna vardı ve dosyayı fizyolog oskar pfungst'a devretti.
1907'de hans'ı inceleyen pfungst, atın gerçekte (zannedilen anlamda) zihinsel işlemler yapmadığını, fakat kendisini izleyen insanların tepkilerindeki küçük değişimler yoluyla beklentilerini algıladığını gösterdi. pfungst, atın bakıcısının vücut dilindeki istemsiz ipuçlarına tepki verdiğini gösterdi. bakıcı, bu durumun farkında değildi.
pfungst, araştırmasında şu yöntemleri denedi:
- hans'ı bakıcısından ve seyircilerden yalıtarak ipucu almasını önlemek.
- soruları bakıcı dışındaki kişilerin sormasını sağlamak.
- atın gözlerini bağlayarak soru soranı görmesini önlemek.
- soru soranın cevabı bilip bilmemesi durumunu kontrollü olarak değiştirmek.
pek çok deneme sonunda, pfungst, hans'ın bakıcı dışındaki kişilere de doğru cevap verebildiğini gösterdi. bu, hile olasılığını ortadan kaldırıyordu. ancak hans, sadece soru soran kişi doğru cevabı biliyorsa cevap verebiliyor, ayrıca soru soranı görmesi gerekiyordu. bakıcı doğru cevabı bildiğinde, hans'ın cevapları %89 oranında doğru oluyordu. ancak bilmediğinde, bu oran %6'ya düşüyordu.
pfungst olayı dikkatle incelediğinde, atın toynağı yere doğru sayıda vurmaya yaklaşınca, soru soranın duruşunda ve yüz ifadesinde gerilim ifade eden küçük değişimler olduğunu fark etti. tam doğru sayıda toynak vuruşundan sonra bu gergin ifade yerini rahatlamaya bırakıyordu. böylece hans'a durması için gereki sinyal veriliyordu.
pfungst'un çalışmasından sonra bu olaya akıllı hans etkisi adı verildi. bu etki, izleyici beklentisinin olaylar üzerindeki etkileri ve hayvan bilişselliği konusundaki araştırmalarda önem taşımaktadır.
atların vücut dilindeki küçük nüansları fark edebildiğini ortaya çıkaran pfungst, deneylere kendisi üzerinde devam etti. cevabını bilmediği soruları kendisine yönelten kişilere hans gibi yere vurarak cevap veren pfungst, vücut dilindeki ipuçlarına dikkat ederek soruların %90'ını bilebildiğini gördü.
bay von osten, pfungst'un bulgularına asla inanmadı ve hans ile almanya'yı gezerek meraklı kalabalıklara gösteri yapmaya devam etti.
(bkz: düldül
)
islam halifesi ali'nin katırıdır. kır veya beyaz renkte olan ve genellikle dişi olduğu söylenen düldül, muhammed tarafından ali'ye hediye edilmiştir. daha sonraları klasik şövalye üçlemelerine (kahraman, kahramanın kılıcı, kahramanın atı) uygun olarak bir at şeklinde tasvir edilmiştir. ali, fars edebiyatı ile türk edebiyatının klasik, tasavvufi, dini-destani metinlerinde genellikle zülfikar adlı kılıcı ve muhammed'in kendisine hediye ettiği düldül isimli atıyla birlikte anılmakta ise de bu binek bir katırdır.
kaynaklarda, ali'nin savaşlarda ve özellikle savaş başlamadan önce yapılan mübârezelerde hasımlarını kılıcı zülfikar ve düldül'ün de maharetiyle altettiği belirtilir; bu sebeple edebî metinlerde bunlar onun âdeta ayrılmaz birer parçası olarak anılmıştır. halk arasında düldül güçlü, kuvvetli, çevik, zeki gibi anlamlarla özdeşleşmiştir.
(bkz: incitatus
)
roma imparatoru caligula'nın en sevdiği atının adıdır. anlatıldığına göre atla 18 seyis ilgileniyordu ve altın yaprakcıklarla karıştırılmış yulafla besleniyordu. tarihçi suetonius'a göre ıncitatus, fildişinden yemliği olan mermerden bir ahıra ve mor battaniyelerle birlikte kıymetli taşlarla süslü bir tasmaya sahipti. suetonius, aynı zamanda caligula'nın ıncitatus'u konsül yapmayı planladığını yazar. caligula onun için penelope adında bir kısrak eş bile ayarlamıştı. söylendiğine göre caligula atını 'tüm tanrıların bir bileşimi' ilan etti ve bir çeşit tapınma sağladı.
ıncitatus, bazen imparatorla akşam yemeği yemesi için önemli birisi olarak davet ediliyor ve evin tüm hizmetlileri bir misafir gibi onu ağırlıyorlardı.
anthony a. barret gibi revizyonist tarihçiler "caligula: gücün yozlaşması" (yale, 1990), adlı eserde caligula'nın olumsuz portresini sorgular. caligula'nın ıncitatus'a karşı davranışları, bir delilik kanıtından ziyade senato ile alay etme ve kızdırma olarak kabul edilebilir. aynı zamanda o dönemden yüzyıllar sonra yazan geç dönem tarihçileri suetonius ve cassius dio gibi tarihçiler, kendi döneminin siyasi yapısından etkilenmiştiler ve anlattıkları tarih daha renkli ama belki daha az güvenilir olmuştu.
"ıncitatus" kelimesi latince bir sıfat olup türkçe'ye, "çabuk" ya da "hızlı" olarak çevirilebilir.
(bkz: bukefalos
)
türkçe: öküzbaş; d. mö 355 - ö. mö 326), büyük iskender'in sahibi olduğu ve antik çağın en bilinen efsanevi savaş atı. makedonya'dan hindistan'a dek uzanan sefer hareketlerinde büyük iskender'in yanında olmuş, kuzey hindistan'da yapılan hydaspes savaşı sonrasında ölmüş ve bukefalya'ya gömülmüştür. bukefalya, büyük iskender'in bukefalos'un anısına kurduğu bir şehir olup günümüzde pakistan sınırları içerisinde yer almakta ve jhelum olarak adlandırılmaktadır. bkz.
(bkz: thumbelina
)
(d. 1 mayıs 2001) cüce, minyatür at, 43 cm boyuyla guiness rekorlar kitabına göre dünyanın en küçük atı. abd'de yaşayan 26 kiloluk thumbelina, genetik bir bozukluk nedeniyle daha fazla büyüyemiyor.viki