Sınavlarda sıkça karşılaştığımız konu sıfat nedir? İsimlerim veya ön adların önüne gelerek, bunları miktar, renk, biçim veya konum olarak çeşitli yönlerden tamamlayan kelime türüne Sıfat denir. Sıfatlar, yükleme sorulan nasıl sorusuna cevap verirler. Belirttiği veya nitelediği ismin oluşturduğu yeni kelimelere, ön ad tamlaması denmektedir. Ön adlar isimlerden veya diğer ön adlardan önce gelmektedir. Anlatıma zenginlik katan, varlıkları tarif eden bu kelime grupları, cümleden çıkar ise cümleyi anlamsız hale getirmez. İsimlerin özelliklerini gösteren ve niteleyen sıfat tamlaması, farklı özelliklere ve çeşitlere ayrılmaktadır.
Dilimizde sıfat olarak kullanılabilecek olan birçok kelime, farklı görevlerde de cümle içerisinde yer alabilmektedir. Bu kelimelerde genelleme yapılmadan, cümle içerisinde kelimenin aldığı görev incelenmektedir. Örneğin:
- Mavi pantolonumu giydim. (sıfat)
- Maviyi giydim. (isim)
- Şu araba Hakan’ın abisinin. (sıfat)
- Şu, Hakan’ın abisi. (zamir) (Vikipedi)
Yukarıdaki maddeler üzerinden, isim, sıfat ve zamir arasındaki farkları örnekler üzerinden açıkladık. İsimleri; renk, sayı vb. şekilde niteleyen sözcükler sıfat olur. Sıfatlar, hangi sorusuna cevap verirler.
Sıfatların Özellikleri
Sıfat nedir derseniz, genel olarak bir ismi belirten veya niteleyen kelimelere ön ad denmektedir. Farklı özelliklere sahip olan bu ön adlar, başlıca:
- Genel olarak isimlerden önce gelmektedir.
- Ön adların, isimle bir anlam oluşturma şartı aranmaktadır.
- Ön adlar çekim ekleri almaz. Eğer çekim eki alırsa ön ad yani sıfat görevini kaybeder ve isim halini alır.
- Ön adlar kelime içerisinde tek başına yer almaz.
- Eğer bir isimden önce ‘bir’ sözcüğü yer alıyorsa, o sözcük önünde ön ad bulunma ihtimali fazladır.
Yapılarına Göre Sıfat Çeşitleri
Ön adlar yapılarına göre 3 farklı şekilde karşınıza çıkmaktadır. Bunlar ise basit sıfatlar, türemiş sıfatlar ve birleşik sıfatlardır.
Basit ön adlar yapım eki almaz ve başka bir kelime ile birleşik şekilde bulunmazlar. Örneğin: Üç adam, Kötü kitap, Bu elma, Geniş pantolon vb.
Türemiş ön adlar ise çeşitli yapım ekleri ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Ayrıca sıfat fiil örneklerinin hepside türemiş ön adlar arasında yer almaktadır. Türemiş ön adlar örnek olarak: Birinci yarı ve Yanık dondurma verilebilmektedir. Sıfat fiil örnekleri ise: Gelecek dönem ve Gülen surat gibi şekillerde karşınıza çıkmaktadır.
Birleşik sıfatlar iki farklı kelimenin birleşmesi ile oluşmaktadır. Bazıları ayrı yazılırken (kurallı), bazıları da birleşik (kaynaşmış) olarak yazılır. Kaynaşmış ön adlara örnek olarak: Ağırbaşlı adam, yurtsever erkek verilebilir. Kurallı birleşik sıfatlara örnek olarak: Kara kaşlı kadın verilebilir.
Sıfat Çeşitleri Nelerdir?
Niteleme sıfatı ve belirtme sıfatı olmak üzere 2 başlığa ayrılan ön adların, kendi aralarında alt grupları da bulunmaktadır. Niteleme olarak adlandırılan ön adlarda, bir varlığın renk, boy, biçim gibi durumları bildirilmektedir. Bu ön adlar, kalıcı özellikleri işaret eder. Örneğin: Çalışkan öğrenci, Mavi ev, Yuvarlak top, Akıllı televizyon vb.
Belirtme sıfatları kendi arasında sayı, işaret, soru ve belgisizlik olmak üzere 4 alt başlıkta incelenmektedir. Bunlar:
- Sayı sıfatı: Sayı yönüyle isimleri belirten sıfatlardır. Asıl sayı sıfatı, Sıra sayı sıfatı, Üleştirme sıfatı ve Kesir sayı sıfatı olmak üzere 4’e ayrılır.
- İşaret sıfatı: Bir varlığı işaret (bu, o, şu, öbürü vb) yoluyla belirtir. Örneğin; Şu masayı kaldırın, beriki evde yangın çıkmış vb.
- Belgisiz sıfat: İsimleri tam olarak belirtmeyen ön adlara denmektedir. Örneğin: Bazı adamlar sevmeyi bilmiyor, Kimi kadınlar çok konuşuyor vb.
- Soru sıfatı: İsimleri soru sorarak belirtmektedir. Örneğin: Hangi evi satın aldınız?, Nasıl bir araba istiyorsun? vb.
Sıfatlar ile ilgili kolay anlayacağınız şekilde tüm bilgileri aktardık. İçeriği inceleyerek sıfatlar konusuna hakim olabilir ve merak ettiğiniz tüm detayları öğrenebilirsiniz.
Nedir kategorisi yazılarımız ile güncel ve sosyal tüm konular hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.
Sıfat Türk Dil Bilgisinin temel ve hayati kavramlarından biridir. Genellikle isimlerin başına gelir ve isimlere ait belli özellikleri betimler.
Sıfat kullanarak, cümle içerisinde geçirdiğimiz isimler ile ilgili karşı tarafa daha net ve detaylı bilgiler verebiliriz. Böylece cümle akışkanlığı ve anlamı yükselir.
Sıfat genellikle edebiyat endişesi güden cümlelerde karşımıza çıkar. Sıfatlar isimleri betimlemek için sıkça edebi isimlerde kullanılır. Ayrıca günlük hayatımızda da yoğun olarak sıfat kullanımı yaparız.