WMO, hava ve iklim aşırılıklarının değerlendirilmesine ilişkin yeni kılavuzlar yayınladı.
WMO, sıcaklık, yağış, rüzgar, yıldırım ve diğer birçok fenomenle ilgili Guiness Rekorlar Kitabı’na eşdeğer olan resmi Hava ve İklim Aşırılıkları Arşivi’ne ev sahipliği yapma sorumluluğunu devralmıştır. Ayrıca yeni kayıtların değerlendirilmesine ilişkin de yeni kılavuzlar yayınlamıştır.
Hava ve iklim aşırılıkları bilgisi sadece iklim bilimi için değil, aynı zamanda pratik amaçlar için de kritik bir öneme sahiptir. Örneğin, bir bina veya köprü tasarlarken, geçmiş gözlemlere dayanarak, belirli bir coğrafi alandaki rüzgar hızlarının, yağışların gerçekte ne kadar yüksek olabileceğini bilmek çok önemlidir.
Benzer kaygılar hava sıcaklığı ve diğer meteorolojik değişkenler için de geçerlidir. Belirli bir yerde hava sıcaklıkları ne kadar yüksek olabilir? Yada ne kadar düşük ? İnsan vücudu belirli bir çevresel koşullar aralığında işlev görür ve Dünya Hava ve İklim Ekstremleri Arşivi belirli bir bölgede bu koşulların sınırlarının belirlenmesine katkıda bulunur.
Hava ve iklim aşırılıklarının değerlendirilmesi, temel atmosfer biliminin ilerlemesiyle de ilgilidir: iklim değiştikçe, aşırı değerler iklim göstergelerinin aralıklarındaki değişimlere ilişkin kritik bilgiler sağlar.
WMO’nun İklim İzleme Şefi Dr. Omar Baddour “Aşırı hava ve iklim olaylarının anlaşılması ve tanımlanmasının iyileştirilmesi, afet riskinin azaltılması ve devam etmekte olan uluslararası “Herkes İçin Erken Uyarılar ” girişiminin desteklenmesi için çok önemlidir. Bu, birçok hava ve iklim aşırılığının sıklık ve yoğunluk bakımından arttığı ve etkilerinin orantısız bir şekilde yüksek olduğu değişen bir iklimde büyük önem taşımaktadır” diyor
“Buna ek olarak, insanlar genel olarak hava durumundan etkilenir; özellikle de en sıcak, en soğuk, en rüzgarlı ve benzeri aşırı hava durumlarıyla ilgilenirler. Bu aşırı uçların güvenilir bir listesine sahip olmak, insanların hava durumuna olan ilgisini artırmaya yardımcı olabilir. Aşırı hava olaylarının resmi ve erişilebilir kayıtları, medyanın hava olaylarını doğru bir perspektife oturtmasına yardımcı olabilir” diyor Dr. Baddour.
Resmi kayıtların arşivi
Hava ve İklim Aşırılıkları Arşivi’nin kökeni 2007 yılına dayanmaktadır ve Arizona Eyalet Üniversitesi’nden Profesör Randall Cerveny ve WMO’nun eski Klimatoloji Komisyonu tarafından öncülük edilmiştir. Bu arşiv, bir dizi özel hava durumu türüyle ilişkili küresel, hemisferik ve bölgesel aşırılıkların resmi kayıtlarını tutmaktadır.
Bir hava veya iklim kaydı, küresel olarak veya belirli bir bölge, ülke veya coğrafi ilgi alanında şimdiye kadar kaydedilen en yüksek veya en düşük sıcaklık gibi belirli bir coğrafi alanda bir hava veya iklim değişkeni için şimdiye kadar bilinen en aşırı değerdir.
WMO’nun Hava ve İklim Aşırılıkları Raportörü Prof. Cerveny ;”Arşiv, aşırı hava ve iklim olaylarının gözlemlenen sınırlarına ilişkin tarihsel ve coğrafi perspektifler sunmaktadır. İklim değişkenliği ve değişiminin anlaşılması, iklim değişikliğinin tespiti ve ilişkilendirilmesi ile inşaat, enerji, sanayi ve diğer uygulamalar için canlı bir bilgi kaynağıdır.” diyor
Arşiv şu anda hava sıcaklığı, atmosferik basınç, yağış, dolu, rüzgar ve şimşeğin yanı sıra iki spesifik fırtına türü – kasırga ve tropikal siklonlar ve okyanus dalga yüksekliği için ekstrem değerleri listelemektedir. Zaman içindeki aşırı kayıtlar hakkında bilgi arşivlenmeden İklim hafızasının korunması gerçekleşmez.
“WMO’nun potansiyel ekstrem kayıtları değerlendirmesi ve karara bağlaması kendi başarısının kurbanı oldu. Hem WMO içindeki hem de dışındaki insanların bu tür kayıtlar için Örgütü resmi hakem olarak görmeleri yıllar aldı. Ancak, bunu başardıktan sonra, giderek daha fazla sayıda bilim insanı, gazeteci, meteorolog, hava durumu meraklısı ve resmi bölgesel ve Ulusal Meteoroloji ve Hidroloji Servisleri giderek daha fazla ekstrem rekorun değerlendirilmesini hattae bunların giderek daha hızlı bir şekilde değerlendirilmesini talep etti.”
Yeni kılavuz, değerlendirmelerde nelerin yer aldığı ve kararların nasıl alındığı, süreci kimin yönettiği ve ek uzmanların nasıl seçildiği, bilimsel ve ölçüm zorlukları ve yeni kayıtların doğrulanmasında ulusal meteoroloji yetkilileri ve uluslararası iklim uzmanlarıyla işbirliğinin önemi de dahil olmak üzere bir hava durumu veya iklim kaydının değerlendirilmesi ve doğrulanması sürecini açıklamaktadır.
Potansiyel yeni bir rekor olan bir gözlemin, öğrenilir öğrenilmez büyük ilgi görmesi muhtemeldir. Ne yazık ki, bir WMO komitesi tarafından yapılan resmi değerlendirme, nihai bir sonuç için genellikle bir ila iki yıl süren uzun bir süreçtir. Daha hızlı bir değerlendirme sağlamak amacıyla, potansiyel bir kaydın güvenilir olup olmadığını belirlemek için geçici kabul (veya ret) sürecine ihtiyaç vardır.
Geçici değerlendirmenin sorumlu NMHS tarafından yürütülmesi tavsiye edilir, ancak bu NMHS gerektiğinde WMO’dan tavsiye isteyebilir. (Bazı durumlarda, NMHS’yi kendi topraklarında potansiyel bir Kayıt bulunduğu konusunda uyaran WMO olacaktır). Bu sürecin belli bir düzeyde yetki taşıması önemlidir.
WMO politika oluşturma desteği
WMO, hükümetlere iklimin durumu hakkında en güncel bilgiler de dahil olmak üzere en son bilimsel tavsiye ve bilgileri sağlayarak Birleşmiş İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) sürecini desteklemektedir. Bu raporlar, Üyelerden toplanan veriler kullanılarak hazırlanan aşırı hava olaylarıyla ilgili önemli bir bölüme sahiptir.
WMO’nun Aşırı Hava ve İklim Olayları Kayıtlarının Değerlendirilmesi için mevcut Kılavuz İlkelerinin yayınlanması ve Dünya Aşırı Hava ve İklim Olayları Arşivinin güncelliğinin sağlanması, WMO’nun iklim politikalarını bilimsel temelli iklim bilgileri ile destekleme taahhüdünü daha da yansıtmaktadır.
TMMOB
METEOROLOJİ MÜHENDİSLERİ ODASI
KAYNAK: WMO