Çok az yazar (Shakespeare, her zaman özel bir durum bir yana) eserlerini Jane Austen kadar sık veya özgürce yeniden tasavvur etmiştir. Sahnede, ekranda ve kitaplarda, romanları saçma sapan saçmalıklar, fantezi mash-up’ları, tüm uygulamalı güverte Bollywood fantezileri ve küstah romantik komediler olarak yeniden biçimlendirildi. Diğer yerlerin yanı sıra Cincinnati, Delhi, Fire Island, Los Angeles, modern Londra’ya ve “Gurur ve Önyargı”dan ilham alan vampir romanı “Twilight” örneğinde olduğu gibi, uykulu Forks kasabası, Wash’a taşındılar.
O halde neden en son uyarlama – Carrie Cracknell’in şu anda Netflix’te yayınlanan “İkna”nın baharatlı versiyonu – bu kadar çok izleyiciyi bayılan kanepelerine yolladı, büyük bir şaşkınlık içinde? Örneğin Slate dergisinden Dana Stevens’ın filmi “yalnızca en kötü Austen uyarlaması değil, aynı zamanda son hafızanın en kötü filmlerinden biri” olarak adlandırmasına neden olan şey nedir? Veya Philippa Snow, New Republic incelemesinde, kahramanın çağdaş içme alışkanlıklarına atıfta bulunarak, sinemanın “sadece 19. yüzyılın başlarında değil, şarap saatinde mi?”
Cevap, özellikle tutkulu ve düşünceli bir kalabalık olan Austen hayranlarının işine getirdiği beklentilerde yatıyor. Sorun, Cracknell’in versiyonunun özgürlük alması değil – her yineleme yapar; pratikte mesele bu – ama bunlar ne tür özgürlükler.
“İkna”, Austen’ın altı büyük romanının en az gösterişli olanı. 1818’de yayınlanan tamamlanmış kitaplarının sonuncusu, birçok Austenit’in favorileri olduğunu iddia etmesine rağmen, daha kalabalık olan kardeşlerinden daha sessiz ve daha içe dönüktür. Filmin 27 yaşındaki kahramanı Anne Elliot, zamanının çoğunu düşüncelere dalmış, pişmanlıkla tüketilmiş ve görünüşe göre kendi hikayesinin kahramanı olmaktan ziyade başkalarının hayatlarında destekleyici bir rol oynamaya uzlaşmış olarak geçiriyor.
Ancak “İkna”nın fragmanı yayınlandığı anda, Austen safları toplu bir öfkeyle ayağa kalktı. Artık içine kapanık, düşünceli ve tek başına acı çeken Anne vardı, bunun yerine performatif kendine acıma içinde yuvarlanıyordu, doğrudan kameraya “Pire çuvalı” tarzında konuşuyor ve akrabaları hakkında yorum yapıyordu. Bir noktada, yıllar önce aptalca bir şekilde reddettikten sonra hala sevdiği adam olan Yüzbaşı Wentworth’ten bahsederken, anakronik bir şekilde “şimdi eskilerden daha kötüyüz – biz arkadaşız” diye gözlemliyor.
Filmin piyasaya sürülmesi hayranların şüphelerini doğruladı. Alçakgönüllü, küstah, opera açısından duygusal kadın kahramanların yer aldığı ilginç dönem parçalarının yakın zamanda yayınlanan iki dizi “Bridgerton” ve “Dickinson” için uygun olduğu, ancak Jane Austen için uygun olmadığı izlenimi uyandırdı.
Harper’s Bazaar’da Chelsey Sanchez, karakterlerin “kökenlerinden tanınmaz” göründüğünü yazdı.
“Anne Elliot, bilen bir izleyici kitlesine iğneleyici, kız patron tek satırlık espriler yapar mıydı?” yazdı. “Onu ister miydik? Austen’in en büyük hikaye anlatma gücü olan alt metnin güzelliğini kaybettiğimizde, tam olarak başka ne kazanırız?”
En iyi Austen uyarlamaları hem orijinalin ruhuna (temel olay örgüsü, karakterlerin birbirleriyle ve toplumla etkileşim şekline) sadıktır hem de yerleştirildikleri dünyadan emindir, bu dünya bir grup eşcinsel olsa bile. günümüzün Ateş Adası’nda, o adı taşıyan Hulu sinemasında aşkı ve birlikteliği arayan erkekler.
Amy Heckerling’in 1990’larda Beverly Hills’de “Emma”yı statü bilincine sahip bir liseye aktaran “Clueless” (1995), başarılı oldu çünkü en pikayune sosyal gradasyona dair zarif bir Austenian anlayışını yansıtıyordu. Leziz ve modern bir isimle – Emma Woodhouse’un yerine Cher Horowitz – Alicia Silverstone, orijinal karakterin yüksek kendini beğenmişliğini, küstahlığının çekiciliğini azaltma şeklini ve hatalarını sahiplenme ve telafi etme yeteneğini ustaca kanalize etti.
Aynı şekilde, Emma Thompson’ın Ang Lee’nin “Sense and Sensibility” (1995) adlı filminin senaryosu da kitaba feminist bir bakış açısı kazandırdı – primogeniture olmanın adaletsizliklerini vurgulayarak ve belirsiz bir mali geleceği olan evli olmayan bir kadın olmanın zorluğunu betimleyerek – aynı zamanda bu kitaba sadık kalarak. orijinalin duygusal gerçekleri ve romantik olasılıkları.
Ve Autumn de Wilde’ın son derece stilize edilmiş “Emma”sı (2020) neredeyse Kabuki operası gibi koreografiye tabi tutuldu – cesur, esprili bir renk paleti, çarpıcı şekilde sıra dışı kostümler ve hem saçmalık hem de erotik özlemin abartılı unsurlarıyla – ancak kastedilen şekilde davranan tanınabilir karakterler içeriyordu. ile.
Austen’la boğuşan yazarlar ve oyun yazarları, adaptasyonun zorluğunun, onun dünya görüşünün sınırları içinde kalırken neyin kapılacağı konusunda net olmak olduğunu söylüyorlar.
Austen’ın sahneye uyarlamaları cüretkar bir “Anlam ve Duyarlılık” içeren aktör ve oyun yazarı Kate Hamill, “Kuralları çiğnemek için bilmelisin ve işin içinde kuralların ne olduğu konusunda net olmalısın” dedi. yoğun işgüzarlardan oluşan bir dedikodu korosu. “Hem orijinal kitaptan hoşlananlar hem de onunla hiçbir ilişkisi olmayan insanlar için işe yaramalı.”
“Miss Austen” ve yeni yayınlanan “Godmersham Park” adlı iki roman yazan İngiliz yazar Gill Hornby, Jane Austen’ın kendisinin de yer aldığı, birkaç uyarıyla birlikte hayali uyarlamalara karşı yüksek bir toleransı olduğunu söyledi.
“İçgüdüsel görüşüm, karakterler korunduğu ve temel ahlaki meseleler – Züppelik İsyan Ediyor, Dedikodu Zararlı, Kimse Koca Kafayı Sevmez – ciddiye alındığı sürece her şeyin işe yarayabileceği yönünde” dedi.
Ayrıca uyarlamanın dilinin ortama uygun olması gerektiğini söyledi. Yeni “İkna”nın en sarsıcı yönlerinden biri, Regency ortamları ve kostümleri ile çağdaş günlük konuşma dillerini klasik bir dönem draması olarak sunulan şeye bırakma biçimidir. (“Dickinson”, Apple TV+’daki, şair Emily Dickinson için bir tür alternatif yaşamı yeniden tasavvur eden vahşi ateş rüyası, anakronizmlerden kurtulabilirdi çünkü bunlar başlangıçta bir girişimde pişirildi; bu açıkça 19. yüzyıl Amerikan değildi. herhangi birimizin daha önce maruz kaldığı aile.)
“İkna”daki bir karakterin “Londra’da beş iseniz, Bath’da on numarasınız” diyerek küçük bir coğrafi noktaya değindiğini duymak çok garip.
Hornby, “Dalgaları geçemezsiniz,” dedi. “Dönem elbisesini saklarsan, dili de tutmalısın. Bu, kelimesi kelimesine veya tam olarak Austenian tarzında olması gerektiği anlamına gelmez. Açıkçası, sayfanın edebi taleplerine karşı ekranın gerçekçiliğine izin verilmelidir. Bir orta yol var – erişilebilir, güvenilir bir çeviri.”
Belki daha da şok edici bir şekilde, yeni uyarlama, romanın uzun ve yavaş yanmasını ortadan kaldırarak, kendi melankolik tonunu baltalıyor ve karakterlerinin duygularını ve motivasyonlarını çok erken ortaya koymalarına izin vererek Austen’in dikkatli ilerlemesini bozuyor. Emmeline Cline, LitHub’a şöyle yazdı: “Sinema, trajik bir anlatıdan komedi bir anlatı örerek Austen’in hedefini alt üst ediyor. “Bence gülmemizi değil ağlamamızı istedi.”
Elbette hiçbir Austen uyarlaması en titiz hayranları bile tatmin edemez. BBC’nin altı bölümden oluşan “Gurur ve Önyargı” (1995, uyarlamalar için afiş yılı) belki de en iyi sahneye bile itirazlar vardı: Bay Darcy (Colin Firth), gölde yüzerken ıslak gömleğiyle çıktığında. iri göğsüne çekici bir şekilde yapıştı.
Başka yazarların klasik eserlerini sahneye uyarlayan Hamill, bir oyununa cevaben bir Austen hayranından daha önce “Sevgili Bayan Hamill: Nasıl yapabildin?” diye başlayan bir e-posta aldığını söyledi.
“Kapımı kıran Bram Stoker, Homer veya Hawthorne hayranlarım olmadı” dedi. “Jane Austen hayranları son derece tutkulu.”