“Bahreyn’de İş Bulmak” konusuna Bahreyn’de Çalışmak ile İlgili Yanlış Bilinenler» yazısıyla giriş yapmıştım. Bu yazıda ise en çok merak edilen kısma, yani Bahreyn’de maaşlar ve asgari ücret detaylarına değineceğim. Üzülerek söylemeliyim ki Bahreyn’den iş teklifi alıp “Şu kadar maaş önerdiler. Az mı, çok mu?” veya "Bahreyn'de öğretmen maaşları ne kadar, doktor maaşları ne kadar?" diyen arkadaşların net cevap alacağı bir blog yazısı olmayacak fakat bildiğim kadarıyla fikir vermeye çalışacağım.
Bahreyn’de Asgari Ücret Ne Kadar?
Hem ülkedeki alım gücünü anlamak, hem de işveren tarafından teklif edilen maaşla kıyaslama yapmak için, günlük harcamalar ve maaş konusu gündeme geldiği anda Bahreyn’deki asgari ücreti öğrenmek istemenizden daha doğal bir şey olamaz. Fakat Bahreyn’de, bizdeki gibi bir asgari ücret uygulamasından söz edemiyoruz.
Devletin, çalışanın aldığı eğitime göre koyduğu minimum maaş sınırı olsa da bu sınır sadece Bahreynliler için geçerli; eğitimi olmayanlar için 300 BHD ($ 797), üniversite mezunları için 550 BHD ($ 1462) - Kaynak»
Söz konusu yabancı çalışan (expat) olduğu zaman işin içine ev ödeneği, sağlık sigortası vb. ekstralar girebildiği için daha düşük maaşlar ödenebiliyor. Yani şirket, ödediği veya sağladığı ekstraları da maaşa dahil gibi gösterebilir. Hemen örnek vereyim:
Şirketin, 400 BHD ($ 1063) maaş alan bir Bahreynli çalışana ilave ev desteği vermesine gerek yok; zaten bu ülkede yaşıyor. Ama aynı iş için yabancı çalışana bir oda ayarlayıp 300 BHD ($ 797) maaş verebilir. Şantiye veya şirket lojmanındaki yatakhanede konakladığı, ulaşım ve yemek gideri de şirket tarafından karşılandığı için aylık 200-250 BHD’ye ($500-$550) çalışan sayısız işçi bulunuyor mesela.
Peki, buraya göç etmek isterken baz alabileceğiniz bir rakam yok mu? Elbette var. Bildiğiniz gibi Bahreyn’e çalışmaya gelen bir işçi, yanında ailesini de getirebiliyor; işveren işçiye sponsor olduktan sonra işçi de ailesine (devletteki resmi adıyla dependant) sponsor olabiliyor. Fakat bunun için bir maaş sınırı var, o da 400 BHD ($ 1063). Bu maaşın altında kazanan işçi, aile vizesi alamıyor. -Kaynak»
Ayrıca çoğu kredi kartı başvurusunda da gerekli olan minimum maaş sınırı 400 BHD. O nedenle burada almanız gereken asgari ücretin 400 BHD olması gerektiğini, eğer bekar değilseniz daha düşük maaşla biraz sıkıntı çekme ihtimalinizin olduğunu göz önünde bulundurabilirsiniz.
Bahreyn'de Maaşlar Hakkında Bilgi Alabileceğiniz Kaynaklar
İş hayatında tecrübeli olanlar biliyordur fakat zaman zaman yeni mezun arkadaşlarla da konuştuğumuz için tekrarlamak istedim:
Özel sektörde maaşlar, çalışanın aldığı eğitimlere, uzmanlaştığı sektöre, çalıştığı firmaya ve iş tecrübesine göre çok farklılık gösteriyor. ilk 5 sene için ortalama vermek biraz daha kolay fakat tecrübe kazanılan sene arttıkça makasın ağzı genişliyor.
Misal; şantiyede çalışan mimar, ofiste teknik çizim yapandan çok daha yüksek maaş alabilir; kendi ofisini açıp tasarım yapan mimarsa vergi rekoru kırabilir. Pratisyen hekim, özel hastanede çalışan göz doktoru veya kendi muayenehanesi bulunan doktor maaşları çok çok farklıdır. Bu sebeple Bahreyn’den aldığınız iş teklifinize yönelik “Şu kadar senelik mühendisim / cerrahım / öğretmenim. Şu maaş teklif edildi. Az mı?” diye sorduğunuzda net bir cevap vermem çok zor.
Fakat tahmin yürütmenize yardımcı olacak, başka ülkeler için de kullanabileceğiniz siteler mevcut. Bahreyn özelinde biraz bunlardan bahsedeceğim:
Benim fikrime göre, benzer sitelerle kıyaslandığında Bahreyn'de maaşlar hakkında en gerçeğe yakın sonuç alabileceğiniz yer burası. Ülkeye göre maaşları incelemeden önce, sizin de anonim bir profille çalıştığınız alan, tecrübe, firma detayları ve yıllık kazanç bilgilerinizi girmeniz gerekiyor. Bunun dezavantajı, sırf bilgi almak için gerçekle alakası olmayan profil dolduranların olması. Avantajı ise, belli bir meslekte ortalama bir maaştan ziyade tek tek profilleri, “kim, kaç para alıyor” şeklinde görebilmeniz. Üşenmeden kendi çalışan profilini tüm detayları ile dolduranlar da olduğu için faydalanabileceğinizi düşünüyorum.
Uzmanlık seviyesine göre ortalama maaşları görebileceğiniz bir site olan Emolument, buna benzer sonuç veren siteler içinde gerçeğe en yakını; bana göre tabii ki. Siz de kendi profilinizi oluşturup başkalarına fikir vermek adına maaş bilgilerinizi girebilirsiniz ancak bilgi almak için bunu yapmanız zorunlu değil.
Pay Scale ve Salary Explorer da faydalanabileceğiniz diğer sitelerden. Bu sitelerdeki ortalamanın Bahreyn'de maaşlar konusunda daha yanıltıcı olmasının bazı sebepleri var:
• “Bahreyn’de Çalışmak” ile İlgili Yanlış Bilinenler» yazısında da bahsettiğim üzere her çalışana ev, ulaşım, okul ödeneği sağlanmıyor; bazı firmalar bu ödenekleri net maaşa ilave etmeyi tercih ediyor. İki farklı firmanın aynı pozisyon ve meslek için yaptığı tekliflere bakalım:
Birinci firma: 1500 BHD net maaş + %25 ev ödeneği + %25 okul ödeneği + 400 BHD uçak bileti ödeneği teklif ediyor. Bu da toplamda 2650 BHD yapıyor.
İkinci firma: Hiçbir ek ödenek vermeden 2650 BHD teklif ediyor.
Bu şekilde çalışan iki farklı elemandan biri aylık 1500 BHD ($ 3990) aldığını, diğeri 2650 BHD ($ 7047) aldığını söyleyebilir; aslında ikisinin de toplam kazancı aynı.
İşte, herkesin bu sitelere yan haklar dahil-hariç karışıklığında bilgi girdiğini düşünün. En azından Bahreyn için sağlıklı bir ortalama öğrenmek pek mümkün değil. O yüzden bazı meslekler için maaş aralıklarını 500 BHD-15.000 BHD gibi saçma şekillerde görebiliyorsunuz.
• Bahreyn iş kanununa göre çalışanın cinsiyeti ve milleti maaşını etkilemeyecekmiş gibi görünse de uygulamada öyle olmadığını sık sık dile getiriyorum. Gördüğünüz maaş ortalamaları, her milletten çalışana ait olduğu için geniş bir aralıkla karşı karşıya kalıyoruz.
• Çalışanlar, mesleğine göre değil; şirket içindeki titrine göre profil oluşturabilir. Mesela 10-15 senelik mühendis artık “mühendis” sıfatıyla değil; “proje müdürü”, “iş geliştirme müdürü”, “uzman satış mühendisi” vb. sıfatlarla kendini tanıttığı için, doğrudan mühendis maaşlarını incelediğinizde çok düşük maaşlarla karşılaşabilirsiniz. O yüzden sadece mesleğinize göre değil, titrinize göre maaş kontrolü yapmalısınız. Burada oluşabilecek karışıklığı da şöyle örneklendireyim:
Titri “Proje müdürü” olan herkes bu kategoriye maaş bilgisi girmiş olabilir; 15 yıllık makine mühendisi de, inşaat sektöründeki alaylısı da, babası şirketin ortağı olduğu için kendine pozisyon bulmuş yeni mezun da…
• Kariyer Siteleri
“Bahreyn’de Nasıl İş Bulunur?” yazısında tüm sitelerden bahsedeceğim ama şimdilik popüler olanları yazayım:
Bayt, Indeed, Gulf Talent gibi bölgedeki iş ilanlarını takip edebileceğiniz belli başlı siteler var. Bahreyn’de maaşlar konusunda sizi tatmin eden bir sonuç almasanız bile bazı iş ilanlarında verilecek maaş ve yan hakları görebiliyorsunuz. Kendi mesleğinize ve pozisyonunuza uygun veya yakın olan mesleklerin ilanlarını inceleyerek verilen maaşlar konusunda fikir sahibi olabilirsiniz.
Tüm bunların dışında en doğru bilgiyi, elbette hali hazırda Bahreyn’de çalışan bir meslektaşınızdan alabilirsiniz. İş teklifi aldıysanız ve maaş konusunda tereddüt ediyorsanız bu konuda gözlemlerimiz ve nacizane tavsiyemiz şu:
Bahreyn’de çalışması için iş teklifi yapılan Türkler –gördüğümüz kadarıyla- mesleğine hakim, iş disiplini olan, şirketin kolay kolay gözden çıkartamayacağı kaliteli elemanlar. Bahreyn, geldikten sonra alışacağınız ve belki bizim gibi çok seveceğiniz ama gelme kararı alana kadar yaşam şartları bakımından gözünüzü korkutacak bir ülke. Yani sizi buraya çekecek en önemli şey tabii ki alacağınız maaş. Dolayısıyla şirketler zaten olabileceğinin en iyisini teklif ediyorlar.
Tabii ki pazarlık yapmak bu işin olmazı, ne kadar yükseğe çıkabilirseniz kar fakat “Nasıl olsa zengin ülke, paraları var.” diye düşünerek teklif edilen paranın iki katını isterseniz o iş olmaz. Teklif aldığınız zaman sorgulayacağınız konu “Hak ettiğim maaş bu mu?”dan önce “Bu maaşla geçinebilir miyim?” olmalı. Bu da ayrı bir yazının konusu olsun 🙂
Bahreyn’de Firmaların Çalışana Sağladığı Yan Haklar Neler?
Yukarıda da bahsettiğim gibi Bahreyn’de maaşlar, net maaştan ibaret olmayabilir; şirketlerin expat’lara verdiği ilave ödenekler var. İşveren, yan hak sağlamadan, sadece maaş vermeyi teklif ediyorsa bu ödeneklerin maaşın içine dahil edildiğini varsayarak pazarlık yapmalısınız. (Yeri gelmişken tekrar hatırlatayım; Bahreyn'de gelir vergisi olmadığı için brüt ve net maaşlar aynı.)
• Ev ödeneği (Housing allowance): Çalışana, oturacağı bir ev tahsis edilir, seçtiği evin kirası şirket tarafından ödenir veya “housing allowance” adı altında belli para ödemesi yapılır. Para verilen durumlar için oran genelde maaşın %25’idir. Yani maaşınız zamlandıkça alacağınız ödenekler de artar.
• Özel sağlık sigortası: Çoğu firma, çalışanlarına özel sağlık sigortası yapıyor fakat yapması zorunlu değil. Kapsamlı işlem gerektirmeyen tedaviler Bahreynliler için ücretsiz olsa da sigortası olmayan expat’lar için ciddi bir gider kalemi olabiliyor. Şirket yapmasa bile kendinize yapacağınız özel sağlık sigortasını da hesaba katmalısınız.
• Okul ödeneği (Education allowance): Çalışanların çocuklarının gittiği okulun masrafı şirket tarafından karşılanır veya “education allowance/school fee” adı altında belli bir para ödemesi yapılır. Para verilen durumlar için oran genelde maaşın %25'idir ve 2 çocukla sınırlandırılabilir.
• Ulaşım ödeneği (Car allowance): Çalışana şirket arabası tahsis edilebilir, işe gidiş gelişte kullanacağı servis ayarlanabilir veya “car allowance/transportation fee” adı altında belli bir para ödemesi yapılır. Para verilen durumlar için oran genelde maaşın %10'udur.
• Uçak bileti: Çalışanın, ülkesine gidiş-geliş için alacağı uçak bileti şirket tarafından ödenir veya yıllık belli bir miktar bilet parası verilir. Uçak biletleri, sadece çalışan için ödenebileceği gibi tüm çekirdek aile için de verilebilir.
Tatmin Olmadığınız Maaş Teklifini Kabul Etmek İstiyorsanız Ne Yapabilirsiniz?
Teklif edilen maaş tam içinize sinmediyse, pazarlıktan bir sonuç alamadıysanız ama göç etmeyi de kafanıza koyduysanız kendi avantajınıza olacak farklı isteklerde bulunabilirsiniz.
• Bölgede enflasyon artışı olmadığı için zam olayları da biraz muallakta, yani sene sonunda şirket zam yapmayabilir. Sözleşmenize 6 ay sonunda, 1 yıl sonunda...gibi zamanlarda veya sizin belirlediğiniz oranlarda zam yapılması ile ilgili madde ilave ettirebilirsiniz.
• Türkiye’den Bahreyn’e taşınma masraflarını şirketin karşılamasını isteyebilirsiniz.
• Türkiye’ye gidiş-dönüş için sağlanan uçak bileti sayısını arttırabilirsiniz.
• Yıllık izin günlerinizin sayısında artış isteyebilirsiniz. 35-40 güne kadar şansınızı deneyin.
• Türkiye’ye para transferi yapmak büyük masraf. Belli bir miktar maaşın Türkiye’deki banka hesabınıza yatırılmasını isteyebilirsiniz. (Yeri gelmişken, uluslararası para transferi konusundaki her öneriye açığız. Hala tam anlamıyla çözemediğimiz bir konu.)
• Sözleşme sonunda alacağınız end of service benefit için farklı hesaplama talep edebilirsiniz; yarım maaş hesaplanması gereken yılların da tam maaş hesaplanması gibi…
"Bahreyn'de Maaşlar ve Asgari Ücret" yazısı hoşunuza gittiyse diğer blog yazılarından güncel olarak haberdar olmak için sayfanın altında bulunan formu doldurarak e-posta grubuna abone olabilir veya sosyal medya hesaplarımı takip edebilirsiniz.