Erbiyum
Erbiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?
Periyodik Tablo Nedir?
Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Periyodik Tablo projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Periyodik Tablo projesinin amacı, bugüne kadar keşfedilmiş veya üretilmiş bütün elementleri, özelliklerini ve ne tür alanlarda kullanıldıklarını, eğitici ve kolay bir şekilde tanıtan, öğrenimi kolaylaştırıcı bir biçimde sunan, dinamik bir elementler tablosu halinde sergilemektir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
- İngilizce İsim Erbium
- Sembol Er
- Atom Numarası 68
- Grup N/A
- Periyot 6
- Oda Sıcaklığında Faz Katı
- Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f12
- Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f12 6s2
- Atom Kütlesi 167.2593 Da (0.00300000 Da)
- Blok d
- Kategori Lantanit
- Görünüm Gümüşümsü beyaz
- Atomik Yarıçap 175 pm
- Kaynama Sıcaklığı 3141 K
- Erime Sıcaklığı 1802 K
- Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 9.066 g/cm3
- Dünya Kabuğunda 3.5×10−6 kg/kg
- Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
- Meteoritlerde 0.000018 %
- Deniz Suyunda 8.7×10−13 kg/L
- İnsan Vücudunda %
- Güneş'te 2.4×10−7 silisyuma göre mol oranı
- Güneş Sistemi'nde 2.5×10−7 silisyuma göre mol oranı
- Kayma (Shear) Modülü 28.3 GPa
- Esneklik (Bulk) Modülü 44.4 GPa
- Poisson Oranı 0.237
- Young Modülü 69.9 GPa
- Keşfedildiği Ülke İsveç
- Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı G. Mosander, 1843
- İzole Eden ve İzolasyon Yılı T. Cleve, 1879
- Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Özellikler
Erbiyum, "Er" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 68 olan kimyasal bir elementtir. Yapay olarak izole edildiğinde gümüşi beyaz renkte, katı yapıda olan metal, doğada her zaman diğer elementlerle birlikte bulunur. İsveç'te Ytterby'deki gadolinit madeninde bulunan ve adını aldığı nadir bir toprak elementi olan lantanid grubuna dahildir.
Erbiyum, periyodik tablonun 6. satırında 58'den 71'e kadar atom numaralarına sahip 14 nadir toprak elementinden biridir. Günümüzde nadir toprak elementleri kolaylıkla ayrılabilir ve makul bir maliyetle satın alınabilir durumdadır. Günümüzde erbiyumun iki yaygın kullanımı lazerler ve özel optik fiber türleridir.
Fiziksel Özellikler
Erbiyum metali, gümüş metali gibi parlak bir yüzeye sahiptir. Yumuşak ve dövülebilir yapıdadır. 1,522°C (2,772°F) erime noktasına ve yaklaşık 2868°C (4,500°F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu santimetreküp başına 9.16 gramdır.
Kimyasal Özellikler
Erbiyum havada oldukça kararlı davranır. Diğer lantanidlerden farklı olarak hızlı bir şekilde oksijenle reaksiyona girmez. Erbiyum bileşikleri pembe veya kırmızı olma eğilimindedir. Bazen cam ve seramikleri renklendirmek için kullanılırlar.
Bulunma Sıklığı ve Üretimi
Erbiyum, doğada hiçbir zaman tek bir element olarak bulunmaz. Tüm nadir toprak elementlerini içeren madenlerde karışmış şekilde bulunur. Erbiyum, daha bol bulunan nadir toprak elementlerinden biridir. Ana madencilik bölgeleri Çin ve ABD'dir. En önemli cevherleri, yüksek miktarlarda erbiyum içeren monazit ve bastanittir. Dünya erbiyum üretimi yılda 500 tondur.
Uygulama ve Kullanım Alanları
Erbiyum metal olarak çok az kullanım alanına sahiptir. Bunun sebebi metelin havada yavaşça kararması ve su ile reaksiyona girmesidir. Vanadyum gibi metallerle alaşımlandığında erbiyum alaşımın sertlik derecesini düşürür ve işlenebilirliğini artırır. Erbiyum oksit, kızılötesi emici camlarda, kaynakçılar için koruyucu camlarda kullanılır. Cama erbiyum eklendiğinde cama pembe bir renk verir. Bazı güneş gözlüklerine ve taklit mücevherlere renk vermek için kullanılır.
Tarihi
1843'te Stockholm'de Carl Mosander, itriyumdan iki yeni metal oksit elde etti. Bunlardan biri pembe olan erbiyum oksitti. Diğeri sarı olan terbiyum oksitti. Erbiyum keşfedilen ilk lantanid elementlerden biriyken, bu elementin ilk örnekleri diğer nadir toprak elementlerini içermiş olması gerektiği için keşfi netleştirilemedi. 1934 yılında Wilhelm Klemm ve Heinrich Bommer'ın saflaştırılmış erbiyum klorürü potasyumla ısıtarak ilk saf erbiyumu elde etti.
Etimolojisi
Erbium ismini İsveç'in bir kasabası olan Ytterby'dan almıştır. Birçok lantanid elementi de aynı bölgeden isimlerini almaktadır.
Önlem ve Güven
Erbiyumun Sağlığa Etkileri
Erbiyumun metabolizmayı uyardığı belirtilmiş olsa da kesin biyolojik bir rolü yoktur. İnsan vücudunda bulunan erbiyum miktarını belirlemek zordur. Kemiklerde yüksek seviyelerde, karaciğer ve böbreklerde daha az miktarlarda bulunur.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Erbiyumun Çevresel Etkileri
Erbiyum, bitkiler ve hayvanlar için çevresel bir tehdit oluşturmaz.
İlginç Bilgiler ve Diğer
Erbiyum, Mosander'in mineral gadolinitten ayırdığı "yitriya"da bulunan üç elementten biriydi. Üç bileşene yitriya, erbia ve terbia adı verildi. Bileşenler, kafa karıştırıcı hale gelen benzer adlara ve özelliklere sahiptir.
19. yüzyılın ortalarında erbiyum keşfedilmiş olmasına rağmen, 1934'e kadar saf bir element olarak izole edilemedi çünkü lantanidler grubu benzer özelliklere sahipti. W. Klemm ve H. Bommer, susuz erbiyum klorürü potasyum buharı ile indirgeyerek erbiyumu saflaştırdı.
Nadir toprak olmasına rağmen, erbiyum o kadar da nadir değildir. Element, yaklaşık 2.8 mg/kg seviyesinde, Dünya'nın kabuğunda en bol bulunan 45. elementtir. Deniz suyunda 0,9 ng/L konsantrasyonlarda bulunur.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Dünya'nın yörüngesinde binlerce insan yapımı uydu var, bu uydular nasıl oluyor da birbirlerine çarpmadan görevlerini yapıyor?
- Vicdan nasıl evrimleşti?
- Etrafa bakınca kütle olarak en fazla sayıda olan canlı olmamız bir başarı mı?
- 3
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Wikipedia. Chemical Element With Atomic Number 68. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
- Royal Society of Chemistry. Erbium. Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
- Encyclopedia Britannica. Erbium. Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
- Lenntech. Erbium (Er) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
- chemistry explained. Erbium, Chemical Element. Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: chemistry explained | Arşiv Bağlantısı
- ThoughtCo. Interesting Erbium Element Facts. Alındığı Tarih: 13 Şubat 2021. Alındığı Yer: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 19:55:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10133
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.