Xu Qinduo-CRI Haber Merkezi
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Temyiz Organ?'nda görev yapan Morityuslu hakim Shree Baboo Chekitan Servansing'in görev süresinin bir hafta sonra dolmas?yla organ normal çal??malar?n? yürütemez hale gelebilir. Bunun sonucunda küresel çok tarafl? ticaret sistemi de tarihindeki en ciddi krizle kar?? kar??ya kalabilir. Bu nedenle Avrupa Komisyonu ve Kanada taraf?ndan geçti?imiz günlerde DTÖ'nün reformlar?na ili?kin kavram belgesi ve tasla?? ileri sürüldü.
DTÖ Anla?mazl?klar?n Halli Mekanizmas?, küresel çok tarafl? ticaret sisteminin çekirde?i niteli?inde. Ona ba?l? Temyiz Organ? ise, DTÖ'nün bir çe?it yüksek mahkemesi olarak, üyeleri aras?ndaki ticari anla?mazl?klara nihai hüküm verme yetkisine sahip. Bu nedenle Temyiz Organ?'n?n normal çal??malar?n? yürütüp yürütememesi, DTÖ'nün verimli çal???p çal??amamas? anlam?na geliyor.
ABD, 27 A?ustos'ta hakim Shree Servansing'nin ikinci görev süresini tekrar veto etti. Böylece ABD, art arda 11 ay boyunca DTÖ'nün Temyiz Organ?'na hakim atanmas?n? engellemi? oldu. Servansing'in 30 Eylül'de görevinden ayr?lmas? sonucunda Temyiz Organ?'nda yaln?zca üç hakim kalacak. Bu da Temyiz Organ?'n?n ticari anla?mazl?klar? el almak için sahip olmas? gereken asgari hakim say?s?. Yani, görevdeki hakimlerden herhangi birinin “uzak durma” ya da ba?ka nedenlerle yarg?lamaya kat?lamamas? durumunda Temyiz Organ? çal??amaz hale gelecek. Tahminler, 2019 y?l?n?n sonunda Temyiz Organ?'nda yaln?zca bir hakim kalaca?? yönünde.
Çok aç?k görülüyor ki, DTÖ'ye ba?l? Anla?mazl?klar?n Halli Mekanizmas?'n?n felç kalmas?n? önlemek, örgütün en ivedi ?ekilde yerine getirmesi gereken reformlardan biri. DTÖ reformlar?na yönelik çal??malar?n h?z kazanmas?, uluslararas? çok tarafl? ticaret sisteminin yeniden canland?r?lmas? ve küresel ekonominin sürdürülebilir ?ekilde geli?tirilmesi için dünyan?n ba?l?ca ekonomileri aras?nda üç konuda mutabakata var?lmas? gerekiyor.
ABD'nin engellerinin ortadan kald?r?lmas?
Birincisi, ABD'nin Temyiz Organ?'na yönelik engellerinin sona erdirilmesi.
ABD, önce seçimleri ileri sürerek, daha sonra da DTÖ'de reform yap?lmas? gerekti?i gibi banalelerle A?ustos 2016'da, Temyiz Organ?'na yeni hakim seçilmesini engelledi ve herhangi bir çözüm plan? ortaya koymad?. Avrupa Komisyonu ve Kanada taraf?ndan bu hafta DTÖ reformu hakk?nda aç?klanan kavram belgesi ve tasla??nda, ABD'nin DTÖ'nün temyiz mekanizmas?n? baltalayan eylemlerinden ciddi kayg? duyuldu?u belirtildi.
Avrupa Birli?i ayr?ca, Temyiz Organ?'n?n üye say?s?n?n yediden dokuza ç?kar?lmas? önerisinde bulundu ve bunun Temyiz Organ?'n?n çal??ma verimlili?ini yükseltebilece?i görü?ünü ileri sürdü.
Korumac?l???n yok edilmesi
?kincisi, korumac?l?k ve tek tarafl?l???n dizginlenmesi. ABD, Temyiz Organ? hakimlerini görevlendirme çal??malar?n? engellemekle kalmay?p, ticari anla?mazl?klar konusunda da DTÖ kurallar?n? yok sayarak, yurtiçi yasalar?na göre di?er ekonomilere ek gümrük vergisi uyguluyor. Bunun gibi tek tarafl?l?k ve korumac?l?k giri?imleri, DTÖ'nün otoritesine ciddi zarar getirdi?i gibi, küresel çok tarafl? ticaret kurallar?n? da zedeledi.