Çölyak hastalığı, kalıcı glüten intoleransı nedeniyle ortaya çıkan, çocukların ve yetişkinlerin kalıtsal bir otoimmün hastalığıdır. Gluten, buğday, çavdar ve arpa tanelerinin üst kabuklarında bulunan bir protein kompleksidir. Yulaf glüten içermez, ancak bazı çeşitleri glütene karşı antikorlarla reaksiyona giren ilgili maddeler içerir. Çölyak hastalığı dünyanın tüm ülkelerinde bulunur ve şüphesiz bu tahılların kullanımı ile ilişkilidir.
Çölyak hastalığı nasıl oluşur?
Genetik olarak çölyak hastalığına yatkın hastalarda glüten içeren gıdaları içerek, ince bağırsağa da zarar vermeyi amaçlayan bağışıklık tepkisi ortaya çıkar . Aynı zamanda, besinlerin kana emilmesinde aktif rol alan “villalar” olarak adlandırılan minik parmak benzeri villuslar iç yüzeyinde ölür. İnce bağırsağın mukoza zarının otoimmün iltihabı, sindirim, asimilasyon, salgı ve motor aktivite gibi tüm işlevlerinin ihlaline neden olur. Sonuç cilt, iskelet ve düz kaslar (iç organlar), merkezi ve periferik sinir sistemi, iskelet sistemi, endokrin bezleri ve diğer organlarda değişiklikler şeklinde kendini gösteren genel bir yeme bozukluğudur.
Diyette glüten varsa, çölyak hastasının bağışıklık sisteminin sürekli antijenik baskı altında olduğunu ve bunun diğer otoimmün hastalıklara yol açabileceğini belirtmek önemlidir. Bağışıklık sistemi yavaş yavaş tükenir ve sonunda reddeder, ciddi komplikasyonlara yol açar, hatta bazıları hastanın hayatını tehdit eder.
Çölyak hastalığı, diğer hastalıklarda karşılaşmadığımız bir takım özelliklere sahiptir. Ne yazık ki, ince bağırsak disfonksiyonu nedeniyle birçok organın zarar görmesinden kaynaklanan çeşitli semptomlar ve ayrıca çölyak hastalığının diğer otoimmün hastalıklarla sık sık birlikteliği, tıbbın olanakları bunu belirlemeye izin vermesine rağmen, genellikle teşhis edilmeden kalır. Ayrıca, ekstraintestinal semptomları olan, özellikle yetişkin hastalarda artan bir sayı vardır.
Çölyak hastalığının belirtileri nelerdir?
Çölyak hastalığı iki türe ayrılır: Klasik ve Klasik olmayan (veya tipik ve atipik).
Tipik çölyak hastalığı olan hastalarda, malabsorpsiyon belirti ve semptomları hakimdir:
- İshal
- Steatore (soluk dışkı, koku, yağlı dışkı)
- Çocuklarda kilo kaybı veya yavaş büyüme.
Tipik çölyak hastalığı olan hastalarda, bariz malabsorbsiyon belirtileri veya görünüşte ilgisiz semptomlar olmaksızın hafif gastrointestinal semptomlar olabilir:
- Şişkinlik ve karın ağrısı;
- Demir eksikliği anemisi;
- Kronik yorgunluk;
- Kronik migren;
- Periferik nöropati (kollarda veya bacaklarda karıncalanma, uyuşma veya ağrı);
- Belirsiz etiyolojiye sahip kronik hipertransaminazemi (yüksek karaciğer enzimleri);
- Kemik kaybı ve kemik kırıkları;
- Vitamin eksikliği (B9 ve B12);
- Geç adet görme / erken menopoz ve açıklanamayan kısırlık;
- Diş minesi kusurları;
- Depresyon ve dayanıklılık;
- Duhring’in herpetiform dermatiti (kaşıntılı deri döküntüsü), vb.
Gizli bir hastalık formunda asemptomatik olarak geçer, ancak yine de hastalar villus atrofisinden ve buna eşlik eden malabsorpsiyondan muzdariptir: besinlerin emilimi bozulur, hasta en önemli vitaminleri ve mikro elementleri almaz – özellikle demir, kalsiyum ve folat. Bu durum özellikle hamile kadınlar ve hamilelik planlayan kadınlar ile aktif gelişim aşamasında olan çocuklar için tehlikelidir.
Çocuklarda ve yetişkinlerde çölyak hastalığının resmi farklıdır. Küçük çocuklar, glüten içeren gıdaların (genellikle irmik) tanıtılmasından sonra semptomlar geliştirir. Yetişkinlikte, semptomlar en sık 25-40 yaşları arasında ortaya çıkar ve ciddi bulaşıcı hastalık, ameliyat, travma, zihinsel stres, hamilelik, doğum ve Emzirme.
Çölyak hastalığı nasıl teşhis edilir?
Çölyak hastalığının teşhisi için belirleyici, venöz kanın serolojik muayenesi ve ince bağırsağın mukoza zarının bir örneğinin mikroskobik analizidir (bağırsak biyopsisi). Kan, esas olarak doku transglutaminazına karşı otoantikorların varlığı için test edilir. Bu çalışma hastaların yaklaşık %90-95’inde doğru pozitif veya negatif sonucu vermektedir.
Bununla birlikte, çölyak hastalığının teşhisi için altın standart, ince bağırsak mukozasının bir örneğinin histolojik incelemesidir. Analiz esnek bir prob (endoskop) ile duodenumdan alınır. Hasta sakinleştirici alır, çitin kendisi ağrısızdır ve neredeyse hiç risk taşımaz. Mukozal numunenin mikroskop altında analizi, serolojik inceleme sonucu ile birlikte teşhisin sağlık için doğru ve güvenli bir şekilde yapılmasına olanak tanır.
Tedavi.
Tedavinin temeli, yaşam boyu kullanılan glütensiz bir diyettir. Buğday, çavdar ve arpadan tüm ürünlerin hariç tutulması esasına dayanır .
İzin verilen ürünler:
Süt ürünleri (sıvı ve süt tozu, peynir, peynir, ekşi krema, sarı peynirler, yumurtalar); sakatat (karaciğer, akciğer, böbrek), balık; tüm meyve ve sebzeler, kuruyemişler; pirinç, mısır, soya, tapyoka, karabuğday; her türlü yağ; Şeker / Bal; baharatlar, tuz, karabiber; kahve, çay, kakao, her türlü et ve et ürünleri (Dikkat!: öğütülmüş krakerler ve irmik genellikle sosis, ezme, ezme sosis gibi bazı et ürünlerinin bileşenleridir), unlu mamuller, kurabiyeler ve glutensiz yapılan tatlılar Ürün:% s; tüm ürünler üstü çizili spikelet ile işaretlenmiştir.
Yasaklanmış ürünler:
Buğday, çavdar, arpa ve yulaftan elde edilen ürünler; küçük ekmekler, sade ekmekler, tam tahıllı ekmekler, çıtır ekmekler; sıradan makarna; irmik, arpa ve yulaf ezmesi; inci arpa, yulaf ezmesi; kekler, kurabiyeler, glüten içeren tatlılar.
Bazen (eksiklik durumunda) demir, folik asit, kalsiyum ve bazen de B12 vitamini kullanımı gösterilir. Diyet tedavisinin etkinliğinin periyodik olarak izlenmesi, diyette uygun gıdaların mevcudiyetinin ve beslenme durumunun değerlendirilmesini içerir. Glutensiz bir diyetin dolaylı bir göstergesi, doku antitransglutaminaz ve antiendomysial antikorların olmamasıdır.
Diyet tedavisine dirençli çölyak hastalığında immünosupresif ilaçlar kullanılır: örn. GCS, azatioprin, siklosporin.