

AT - TÜRKİYE ORTAKLIK KONSEYİ'NİN
Gümrük Birliği'nin Son Dönemi'nin Uygulamaya Konmasına İlişkin
22 ARALIK 1995 TARİH VE 1 /95 SAYILI KARARI
AT - TÜRKİYE ORTAKLIK KONSEYİ,
Avrupa Ekonomik Topluluğu ile Türkiye arasında bir Ortaklık yaratan ve bundan böyle burada "Ankara Anlaşması" olarak anılacak olan Anlaşma'yı göz önünde bulundurarak;
Türkiye ile Topluluk arasındaki ortaklığı yaratan Ankara Anlaşması'nda, özellikle de 28. maddesinde belirlenen hedeflerin Avrupa'da büyük siyasi ve ekonomik dönüşümlerin yaşandığı günümüzde önemini koruduğunu dikkate alarak;
Tarafların Ankara Anlaşması ve Anlaşma'nın Katma Protokolü ile belirlenen takvime ve yöntemlere uygun olarak Gümrük Birliği'ne girme konusundaki isteklerinin yeniden teyid edildiği 8 Kasım 1993 tarihli İlke Kararı'nı hatırlatarak,
Ankara Anlaşması'nın 5. maddesinde hükme bağlanan Ortaklık ilişkilerinin Gümrük Birliği'ne dayalı son döneme girmekte olduğunu, böylece iki tarafın karşılıklı yükümlülüklerini yerine getirmesi suretiyle geçiş döneminin tamamlanacağını ve Gümrük Birliği'nin Ankara Anlaşması ile Katma Protokol çerçevesinde etkili biçimde işleyişi için gerekli yöntemlerin geliştirilmesinin yolunun açıldığını dikkate alarak;
Taraflar arasındaki Ortaklık ilişkisi çerçevesinde Gümrük Birliği'nin siyasi ve ekonomik bakımdan önem taşıyan nitel bir aşama olduğunu dikkate alarak
6 Mart 1995'te Brüksel'de yaptığı toplantıda
AŞAĞIDAKİ KARARI ALMIŞTIR:
Madde 1
Ankara Anlaşması ile Katma ve Tamamlayıcı Protokollerinin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Ortaklık Konseyi bu Karar'la, yukarıda anılan Anlaşma'nın 2. ve 5. maddelerinde öngörülen Gümrük Birliği'nin son döneminin uygulamaya konmasına ilişkin kuralları belirlemektedir.
KISIM I (MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI VE TİCARET POLİTİKASI)
Madde 2
Bu Kısmın hükümleri Ortaklık Anlaşması'nın 11. maddesinde tanımlanan tarım ürünleri dışında kalan ürünlere uygulanır. Tarım ürünleriyle ilgili özel hükümlere bu Karar'ın II. Kısmında yer verilmiştir.
Madde 3
1. Bu Kısmın hükümleri:
Toplulukta veya Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan üçüncü ülke çıkışlı ürünlerin tamamen veya kısmen kullanılmasıyla elde edilen veya üretilen mallar dahil olmak üzere Topluluk'ta veya Türkiye'de üretilen mallara;
Toplulukta veya Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan üçüncü ülke çıkışlı mallara uygulanır.
2. Topluluk'ta veya Türkiye'de ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi veya eş etkili vergi veya resimleri tahsil edilmiş ve bu vergi veya resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış olan üçüncü ülke çıkışlı mallar Topluluk'ta veya Türkiye'de serbest dolaşımda sayılır.
3. Gümrük Birliği'nin gümrük bölgesi:
Topluluk Gümrük Kodu'nu ihdas eden 12 Ekim 1992 tarih ve (EEC) 2913/92 sayılı Konsey Yönetmeliği'nin 3. maddesinde tanımlanan Topluluk gümrük bölgesi(1) ile Türkiye gümrük bölgesini kapsar.
4. Bu Kısmın hükümleri, Topluluk'ta veya Türkiye'de serbest dolaşımda bulunmayan üçüncü ülke çıkışlı ürünler kullanılarak Topluluk'ta veya Türkiye'de elde edilen veya üretilen mallara da uygulanır.Bununla beraber, bu hükümlerin söz konusu mallara uygulanabilmesi için, gerekli ithal işlemlerinin tamamlanmış olması ve imallerinde kullanılan üçüncü ülke ürünleri üzerinden ödenmesi gereken gümrük vergileri veya eş etkili vergi veya resimlerin ihracatçı Devlet'te tahsil edilmiş olması şarttır.
5. İhracatçı Devlet 4. fıkranın ikinci bendinde yer alan hükümleri uygulamadığı takdirde 4. fıkranın birinci bendinde sözü edilen mallar serbest dolaşımda sayılmaz, dolayısıyla da ithalatçı Devlet, üçüncü ülke çıkışlı malların tabi olduğu gümrük mevzuatını uygular.
6.Ortaklık Konseyi'nin 2/69 sayılı Kararı'yla kurulan Gümrük İşbirliği Komitesi, 1., 2. ve 4. fıkralann uygulanmasında izlenecek idari işbirliğinin yöntemlerini saptar.
BÖLÜM I (GÜMRÜK VERGİLERİNİN VE EŞ ETKİLİ VERGİ VE RESİMLERİN KALDIRILMASI)
Madde 4
Topluluk ile Türkiye arasında ithalat ve ihracatta alınan gümrük vergileri ile eş etkili vergi ve resimler bu Karar'ın yürürlüğe girdiği tarihte tamamen uygulamadan kaldırılır. Topluluk ile Türkiye o tarihten itibaren yeni ithalat ve ihracat vergileri ile eş etkili vergi ve resimleri uygulamaya koymaktan kaçınırlar. Bu hükümler mali nitelikte gümrük vergilerini de kapsar.
BÖLÜM II (MİKTAR KISITLAMALARININ VE EŞ ETKİLİ ÖNLEMLERİN KALDIRILMASI)
Madde 5
Taraflar arasında ithalatta uygulanan miktar kısıtlamaları ile her türlü eş etkili önlem yasaklanmıştır.
Madde 6
Taraflar arasında ihracatta uygulanan miktar kısıtlamaları ile her türlü eş etkili önlem yasaklanmıştır.
Madde 7
5. ve 6. maddelerin hükümleri, genel ahlak, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insanların, hayvanların veya bitkilerin sağlığının ve yaşamının korunması; sanat değeri veya tarihi ya da arkeolojik değer taşıyan ulusal varlıkların veya sınai ya da ticari mülkiyetin korunması gerekçesiyle malların ithalinin, ihracının veya transit geçişinin yasaklanmasını veya kısıtlanmasını engellemez. Ancak bu yasaklar ve kısıtlar Taraflar arasındaki ticarette keyfi bir ayrım aracı veya örtülü bir kısıtlama oluşturamaz.
Madde 8
1.Türkiye, bu Karar'ın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren beş yıl içinde, ticaretin önündeki teknik engellerin kaldırılması konusundaki Topluluk belgelerini iç hukuk sisteminin bünyesine dahil edecektir.
2.Bu belgelerin listesi ve bunların Türkiye tarafından uygulamaya konmasına ilişkin koşullar ve ayrıntılı düzenlemeler, bu Karar'ın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Ortaklık Konseyi kararıyla belirlenir.
3.Bu hüküm, özel önem atfedilen Topluluk belgelerinin bu Karar'ın yürürlüğe giriş tarihinde yürürlüğe girmek üzere Türkiye tarafından uygulamaya konmasına engel teşkil etmez.
4.Taraflar, standardizasyon, metroloji ve kalibrasyon, kalite, akreditasyon, test ve belgelendirme konularında aralarında etkili bir işbirliğinin önemini vurgularlar.
Madde 9
Bu Karar'ın hükümlerinin uygulanması saklı kalmak kaydıyla, Türkiye belirli bir ürünün ticaretinin önündeki teknik engellerin kaldırılması için gerekli Topluluk belgesinin veya belgelerinin hükümlerini yürürlüğe koyduğu takdirde Taraflar arasında bu ürünün ticareti söz konusu belgelerde belirtilen şartlara göre yapılır.
Madde 10
1. Bu Karar'ın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlüğe girmek üzere ve Türkiye'nin 9. maddede sözü edilen belgeleri uygulamaya koyması için gereken süre içinde, Türkiye, Topluluk'tan gelen ve söz konusu ürünlerde aranan koşulları belirleyen Topluluk Yönergeleri'ne uygunluğu, söz konusu Yönergeler'de öngörülen koşullara ve usullere göre belgelenmiş bulunan ürünlerin kendi topraklarında piyasaya veya kullanıma girmesini engellemekten kaçınır.
2. Birinci fıkranın hükümlerine bir istisna olarak, Türkiye Topluluk Yönergeleri'ne uygunluğu 1. fıkra hükümlerine uygun olarak belgelenmiş bulunan ve amacına uygun olarak kullanılan bir ürünün 7. maddede sözü edilen koşullardan birini karşılamadığını tespit ettiği takdirde, 3. fıkrada öngörülen hükümlere ve usullere uygun olarak söz konusu ürünün piyasadan toplatılması veya piyasaya veya kullanıma girmesinin yasaklanması veya kısıtlanması için gereken her türlü uygun önlemi alabilir.
3.
a.Türkiye, 2. fıkra uyarınca bir önlem almayı düşündüğü takdirde Gümrük Birliği Ortak Komitesi aracılığıyla durumu Topluluğa derhal bildirir ve ilgili bütün bilgileri verir.
b.Taraflar karşılıklı olarak kabul edilebilir bir çözüm bulmak amacıyla derhal Gümrük Birliği Ortak Komitesi bünyesinde danışmaları başlatırlar.
c.3. fıkranın (b) bendinde öngörülen danışma usulü sürenin sona ermesinden önce tamamlanmamışsa Türkiye, 3. fıkranın (a) bendinde sözü edilen bildirim tarihinin üzerinden bir ay geçmeden 2. fıkrada sözü edilen önlemlerden birini alamaz. İvedi işlem gerektiren istisnai koşulların ön incelemeyi imkansız kılması halinde Türkiye durumun düzeltilmesi için alınması kesinlikle gereken önlemi derhal alabilir.
d.Türkiye aldığı önlemi Gümrük Birliği Ortak Komitesi'ne derhal bildirir ve ilgili bütün bilgileri verir.
e.Topluluk Gümrük Birliği Ortak Komitesi'nden bu önlemi incelemesini her zaman talep edebilir.
4.Birinci ve ikinci fıkraların hükümleri, durumun gerektirdiği değişiklikler yapılarak gıda ürünlerine de uygulanır.
Madde 11
Türkiye'nin 9. maddede sözü edilen belgeleri uygulamaya koyması gereken süre boyunca sanayi ürünlerinin Topluluk hukukunun koşullarına uygunluğunun değerlendirilmesi için Türkiye'de uygulanan işlemlerin sonuçları, bu işlemlerin Topluluk'ta yürürlükte bulunan koşullara uygun olması kaydıyla ve motorlu kara taşıtları sektöründe Üye Devletler'in motorlu kara taşıtları ile römorklarına ilişkin tip onayı mevzuatının yakınlaştırılmasına ilişkin 6 Şubat 1970 tarih ve 70/156/EEC sayılı Konsey Yönergesi'nin(2) Türkiye'de uygulanması anlayışına dayalı olarak Topluluk tarafından kabul edilir.
BÖLÜM III (TİCARET POLİTİKASI)
Madde 12
1.Bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye, Topluluk üyesi olmayan ülkelerle ilgili olarak, Topluluğun aşağıdaki Yönetmelikler'de belirlenen ticaret politikasına esas itibariyle benzeyen hükümleri ve uygulama önlemlerini yürürlüğe koyar:
(EC) 3285/94 sayılı Konsey Yönetmeliği(3)(ithalatta ortak kurallar),
(EC) 519/94 sayılı Konsey Yönetmeliği(4) (bazı üçüncü ülkelerden yapılan ithalatta ortak kurallar),
(EC) 520/94 sayılı Konsey Yönetmeliği(5) (miktar kotalannın yönetimine ilişkin Topluluk usulü) (uygulama hükümleri (EC) 738/94 sayılı Komisyon Yönetmeliği (6)),
(EC) 3283/94(7) ve (EC) 3284/94 (8) sayılı Konsey Yönetmelikleri (dampingli ve sübvansiyonlu ithalata karşı koruma),
(EC) 3286/94 sayılı Konsey Yönetmeliği (9) (ortak ticaret politikası alanındaki Topluluk usulleri),
(EEC) 2603/69 sayılı Konsey Yönetmeliği (10) (ihracatta ortak kuralların tesisi),
93/112/EEC sayılı Konsey Kararı (11) (resmi destekli ihracat kredileri),
(EC) 3036/94 sayılı Konsey Yönetmeliği (12) (tekstil ve giyim için sathi işleme rejimi),
(EC) 3030/93 sayılı Konsey Yönetmeliği (13) (ortak kurallara tabi tekstil ithalatı),
(EC) 517/94 sayılı Konsey Yönetmeliği (14) (otonom rejime tabi tekstil ithalatı),
(EC) 3951/92 sayılı Konsey Yönetmeliği (15) (Tayvan'dan tekstil ithalatı).
2.GATT'ın XXIV. maddesi hükümleri uyarınca, bu Kararın yürürlüğe girmesinden itibaren Türkiye, tekstil ve giyim ticaretiyle ilgili anlaşmalar ve düzenlemeler dahil olmak üzere, tekstil sektöründe Topluluğun ticaret politikasıyla esas itibariyle aynı politikaları uygular. Topluluk, Türkiye'ye bu amaca ulaşılması için gerekli işbirliğini sağlar.
3.Türkiye bu düzenlemeleri tamamlayıncaya kadar, Türkiye'den Topluluğa yönelik tekstil ve giyim ihracatında mevcut menşe şahadetnameleri sistemi yürürlükte kalacak ve Türkiye menşeli olmayan bu ürünler Topluluklar'ın ilgili üçüncü ülkelere uyguladığı Ticaret Politikası'na tabi olmaya devam edecektir.
4.Bu Kararın hükümleri, Topluluk ile Japonya'nın Dünya Ticaret Örgütü'nü kuran Anlaşma'ya ilişik Korunma Hükümleri Anlaşması'nda sözü edilen, motorlu kara taşıtları ticaretine ilişkin kendi düzenlemelerini uygulamalarına engel teşkil etmez.
Bu Kararın yürürlüğe girmesinden önce Türkiye ile Topluluk, söz konusu Düzenlemenin dolaylı biçimde ihlalini önlemeye yönelik işbirliği yöntemlerini belirlerler.
Söz konusu yöntemlerin mevcut olmaması halinde, Topluluk, yapacağı ithalatta, söz konusu Düzenleme'nin uygulanmasının gerekli kıldığı her türlü önlemi alma hakkını saklı tutar.
BÖLÜM IV (ORTAK GÜMRÜK TARİFESİ VE TERCİHLİ TARİFE POLİTİKALARI)
Madde 13
1.Bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihte, Türkiye, Topluluk üyesi olmayan ülkeler bakımından Ortak Gümrük Tarifesi'ne uyum sağlar.
2.Türkiye, gereken her durumda gümrük tarifesini Ortak Gümrük Tarifesindeki değişiklikleri yansıtacak biçimde uyarlar.
3.Gümrük İşbirliği Komitesi, l. ve 2. fıkraların uygulanması için hangi önlemlerin uygun olacağını belirler.
Madde 14
1.Ortak Gümrük Tarifesinin değiştirilmesi, gümrük vergilerinin askıya alınması veya yeniden konulmasına ilişkin olarak Topluluk tarafindan alınan kararlar ile tarife kotaları ve tarife tavanlarına ilişkin kararlar, Türkiye'nin Türk gümrük tarifesini Ortak Gümrük Tarifesi'ne eş zamanlı olarak uyarlamasını sağlamak için yeterli bir süre önce Türkiye'ye bildirilir. Bu amaçla Gümrük Birliği Ortak Komitesi'nde ön danışmalarda bulunulur.
2.Türk Gümrük Tarifesinin Ortak Gümrük Tarifesine eşzamanlı olarak uyarlanamayacağı durumlarda, Gümrük Birliği Ortak Komitesi bunun gerçekleştirilmesi için belli bir süre vermeyi kararlaştırabilir. Gümrük Birliği Ortak Komitesi, hiçbir durumda Türkiye'ye herhangi bir ürün için Ortak Gümrük Tarifesinden daha düşük bir gümrük tarifesi uygulama yetkisi veremez.
3.Türkiye'nin gümrük vergilerini 1. fıkrada öngörülenden farklı biçimde geçici olarak askıya almayı veya yeniden uygulamaya koymayı istemesi halinde, Türkiye Topluluğa derhal bilgi verir. Bu kararlarla ilgili danışmalar Gümrük Birliği Ortak Komitesinde yapılır.
Madde 15
Madde 13 hükümlerine bir istisna olarak ve Katma Protokol'ün 19. Maddesi uyarınca, Türkiye, Ortaklık Konseyi'nin üzerinde anlaşmaya vardığı ürünlerde üçüncü ülkelere karşı Ortak Gümrük Tarifesi oranlarından daha yüksek olan gümrük tarifelerini 1 Ocak 2001 tarihine kadar muhafaza edebilir.
Madde 16
1.Türkiye, ticaret politikasını Topluluğun Ticaret Politikasına uyumlu hale getirmek amacıyla bu Kararın yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıl içinde Topluluğun tercihli gümrük rejimine aşamalı olarak uyum sağlar. Bu uyum, hem otonom rejimleri hem de üçüncü ülkelerle tercihli anlaşmaları kapsar. Bu amaçla, Türkiye gerekli önlemleri alır ve ilgili ülkelerle karşılıklı yarar temeline dayanan anlaşmaları müzakere eder. Ortaklık Konseyi, kaydedilen gelişmeleri düzenli aralıklarla inceler.
2.Birinci fıkrada anılan durumların her birinde bu tarife tercihlerinin tanınması, Topluluğun söz konusu tercihlerin tanınmasmı düzenleyen menşe hükümleriyle aynı hükümlere uyulması şartına bağlıdır.
3.
a.1. fıkrada sözü edilen süre içinde Türkiye'nin Topluluk'tan farklı bir tarife politikası uygulaması durumunda, üçüncü ülkelerden Topluluğa menşe veya ihracatçı ülkeler bakımmdan tercihli olarak ithal edilen ve serbest dolaşıma giren ürünler Türkiye'ye ithal edilirken, aşağıdaki hallerde telafi edici vergiye tabi tutulur:
Türkiye'nin aynı tercihli tarifeyi tanımadığı ülkelerden ithal edilmişlerse; ve
bu ülkelerden ithal edilmiş oldukları saptanabiliyorsa; ve
Türkiye'de ödenecek vergi Toplulukta uygulanan vergiden en az yüzde 5 puan daha fazlaysa; ve
bu mallarla ilgili önemli bir trafik sapması gözlenmişse.
b.Gümrük Birliği Ortak Komitesi, telafi edici vergi uygulanacak ürünleri ve telafi edici verginin miktarını gösteren bir liste hazırlar.
BÖLÜM V (AVRUPA TOPLULUĞU'NU KURAN ANTLAŞMANIN II SAYILI EKİNDE YER ALMAYAN İŞLENMİŞ TARIM ÜRÜNLERİ)
Madde 17
Bu bölümün hükümleri Ek 1'de yer alan ürünlere uygulanır.