

Yugoslav devlet ve siyâset adamı. 7 Mayıs 1892de Hırvatistan-Kumrovecte doğdu. On beş çocuklu fakir bir köylü âilesinin yedinci çocuğudur. Babası Hırvat, annesi Slovendir.
On üç yaşlarındayken Sisak kasabasına yerleşti. Burada çilingir çırağı olarak çalışmaya başladı. Gençlik yıllarında Trieste, Bohemya ve Almanyada metal işçiliği yaptı. Çalıştığı yerlerde sendika faaliyetlerine katılarak aktif görevler aldı ve Hırvatistan Sosyal Demokrat Partisine girdi.
Zagrepteki 25. Alayda askerlik hizmetini yapmak üzere silah altına alındı. Bu sırada Birinci Dünyâ Savaşı başladı. Ağustos 1914te askerî birliğiyle birlikte Sırbistana gönderildi. Bu savaşa karşı olduğunu söyleyerek propaganda yapmaya başladı. Suçlu görülerek Petrovaradin (Petervaradin)de tutuklanarak hapse atıldı. Ocak 1915te serbest bırakılarak, Karpat cephesinde tekrar savaşa katıldı ve bâzı yararlıklar gösterdiği için cesâret madalyası verildi. Bukovina Cephesinde çarpışırken bir kazak askeri tarafından süngüyle ağır bir şekilde yaralandı. Rus ordusuna esir düştü.
Bolşeviklerin safında 1917-1920 devrime ve iç savaşlarına katıldı. 1920de bir Rus kadınıyla evlenmiş olarak Yugoslavyaya geri döndü. Yugoslavya Komünist Partisinin kurucuları arasında yer aldı.
Komünist Partisine bağlı olarak yürüttüğü siyâsî faaliyetlerinden dolayı birçok kere tutuklandı. Özellikle 1928deki soruşturmasının netîcesinde altı yıl hapis cezâsına mahkum edildi. 1934te hapisten çıktı. Moskova, Paris, Prag ve Viyanaya görevli olarak gitti.
1936da Pariste enternasyonal tugayların İspanyaya geçişini organize etti. Bu çalışmalarından dolayı Yugoslavya Komünist Partisi genel sekreterliğine getirildi. Tekrar Yugoslavyaya döndü (1937). Bu sırada İkinci Dünyâ Savaşı çıktı. Uzicede bir kurtuluş savaşı komitesi kurdu. İşgal kuvvetlerine ve onlarla işbirliği yapan Ustaşalara karşı gerilla savaşına başladı. Çevresindeki kişilere görev verirken ve iş yaptırırken, sık sık Tİ-TO, Tİ-TO (Sen bunu, Sen Bunu... yap)! dediği için arkadaşları kendisine esas ismi olan Josip Brozun yanına Tito lakabını eklediler. Her yerde bu lakapla meşhur oldu.
Tito, Yugoslavyanın bir federasyon biçiminde teşkilatlanmasını savundu ve fikri zamânın devlet adamı Churchil tarfından desteklendi. Rakîbi olan Mihailovici saf dışı bıraktı. Partizanlardan meydana gelen bir ordu kurarak devrim hükümetinin başına geçti.
Alman Nazi birliklerinin, 1941de Yugoslavyaya girmesi, çok milliyetli insan gruplarından meydana gelen ülkenin parçalanmasına yol açtı. Daha sonra Nazi Almanyasının Rusyaya (SSCB) saldırması üzerine, Yugoslavya Komünistleri de Tito başta olmak üzere bir direniş hareketini teşkilatlandırmaya başladı. Tito, Yugoslavya halkını birlik, berâberlik, kardeşlik ve bağımsızlık çağrısı yapan bir bildiriyle ayaklandırdı. Ayaklanmanın hızla yayılması sonucu Yugoslavyanın yarısı bağımsızlığa kavuştu. Tito ve kendisine bağlı Partizanlar grubu bir anda Yugoslavyada herkes tarafından tanındı. Almanların yoğun baskılarına rağmen, Partizan grubunun hareket ve fikirleri benimsendi. Tito hareket ve kabiliyetleri yüksek, vatanları için gözlerini kırpmadan canlarını verebilecek işçilerden meydana gelen, gerilla tugayları kurdu. Hitler 1943te Partizan hareketlerinin bu şekilde kuvvetlenmesi üzerine Neretta ve Sutjeskaya saldırıda bulundu. Tito taraftarı Partizanların bu saldırıda 6000in üzerinde kayıpları olmasına rağmen, Alman kuşatmasına karşı koyarak geri püskürttüler.
Tam bu sırada (1943), İtalya Almanyaya teslim oldu. Partizan grubunu komuta eden Tito ise SSCB ve diğer büyük devletlere haber vermeden gizlice Partizan parlamentosunu (Yugoslavya Antifaşist Ulusal Kurtuluş Konseyi) topladı. Bir geçici devrim hükûmeti kurdu. Yugoslavyanın eşit halklardan meydana gelen federal bir topluluk olduğunu îlân etti. Bu çalışmalarından dolayı Titoya 1943te Yugoslavya Mareşalliği, daha sonra Hükûmet Başkanlığı ve Başkomutanlığı da verildi (7 Mart 1945). Aynı yıl seçimlere gidildi. Titonun partisi olan Halk Cephesi seçimlerde gâlip çıktı. Seçimlerden hemen sonra resmen Yugoslavya Federal Cumhûriyetini kurarak ülkedeki monarşi (krallık) yönetimine son verdi.
Tito; komşu devletlerde başgösteren halk demokrasisi diye adlandırılan ayaklanmaları desteklemesi; Atina hükûmetine karşı Yunan komünistlerine her konuda yardım etmesi, Yugoslavyada açıkça sosyalist bir rejim uygulaması üzerine batı, Titodan desteğini çekti. Bu sırada Yugoslavyayı kendi yönetim ve denetimi altına almak isteyen Stalin ile Titonun arası açıldı. Titonun, Yugoslavyanın müstakil ve bağımsız bir devlet olarak kalmasını istemesi bu anlaşmazlığın başlıca sebebiydi.
Stalin 1953 yılında ölünce, SSCB idârecileri, Titoya yeni bir yaklaşımda bulundular. 2 Haziran 1955te Sovyet Başkanı Kuruşçev Belgradı ziyâret etti ve Stalinin politikasını resmen kınadı.
Tito, devlet yönetiminde milliyetçi olduğu kadar, komünist rejiminin ideolojisini de kabullenmekle, Komünist Sovyet Rusya karşısında bağımsız bir tutum içine girdi. Bu siyâsetiyle Sovyet Rusyaya, batı devletlerine ve ABDye yaklaşmayı becerdi. Hattâ iktisâdî, askerî ve mâlî yardımlar sağladı.
13 Ocak 1953te Yugoslavya Devlet Başkanı seçildi. Yugoslavyayı Sosyalist Federal Cumhûriyet hâline getirdi. 1968de Rusyanın Çekoslovakya işgâlini kınadı. 1962-70 yılları arasında sık sık Asya, Afrika ve Lâtin Amerikaya geziler yaparak bağlantısızlar hareketini güçlendirdi. 25 Üçüncü Dünyâ Ülkesinin bir araya gelip Bağlantısızlar Konferansı düzenlenmesini sağladı. Bunların Sovyet Rusyanın nüfûzundan kurtarılmasını başardı.
1970 yıllarında Yugoslavyanın bölgesel savunma sistemini kurmasını savundu. 1974te kollektif başkanlık sistemiyle aynı görüşü resmen kabul edildi. Aynı yıl (1974) ömür boyu devlet başkanlığına getirildi.
Tito, 1980 yılında ölünce yerine 1974te anayasayla kurulan kollektif başkanlık idâresi geldi. 1989da doğu Blokunda görülen yenileşme hareketleri Yugoslavyaya da sıçradı. 1990da Yugoslavyada çok partili düzene geçildiyse de; bugün hâlâ karışıklıklar devam etmekte ve slav zulmü sürmektedir (1994).