Müminin Niyeti Amellerinden Daha İyidir
“Müminin niyeti amelinden hayırlı, kâfirin niyeti ise amelinden daha kötüdür. Her amel işleyen niyetine göre yapar.”
Sikatü'l-İslam'dan (Şeyhü'l-Kuleynî) Ali b. Nevfelî'den İbrahim, Ebî Abdillah'tan (a.s) es-Sakûnî'den: Resulullah (s.a.a) şöyle buyurdu:
نِيَّةُ المُؤمنِ خَيرٌ مِن عَمَلِهِ، ونِيَّةُ الكافِرِ شَرٌّ مِن عَمَلِهِ، وكُلُّ عامِلٍ يَعمَّةُ الكافِرِ
“Müminin niyeti amelinden hayırlı, kâfirin niyeti ise amelinden daha kötüdür. Her amel işleyen niyetine göre yapar.”
Bu rivayet her iki mezhep tarafından da geniş bir şekilde nakledilmekle birlikte iki açıdan eleştirilmiştir:
1. Bir mü'minin bir hayır yapmaya niyet eder de onu yapmazsa, bir tek sevap yazıldığını, onu yaparsa on sevap yazıldığını bildiren hadislerle çelişmektedir. Bir günaha niyet eder de onu yapmazsa yazılmaz, işlerse bir amel yazılır. Hem akıl hem de gelenekler, ceza ve mükâfatın niyetlere değil amellere dayandığı görüşünü kuvvetlendirmektedir.
2. “ Amellerin en büyüğü, en zorudur ” yani en zorudur diyen gelenekle çelişmektedir . Eylem niyetten daha zordur, öyleyse niyetin eylemden daha büyük olması nasıl mümkün olabilir?
Durum ne olursa olsun, hem Sünnî hem de Şiî âlimler hadisin manasını pek çok şekilde izah etmişlerdir:
1. Gazzâlî'nin bildirdiği şey: Her salih amel, niyet ve amel ile düzenlenir. Her biri iyi işler sınıfının bir parçasıdır. Bununla birlikte, salih amellerin bir parçası olarak niyet, amelden daha iyidir, çünkü niyet edilen şeydeki niyetin etkisi, amelin etkisinden daha büyüktür. Sorumlulukla kastedilen kalbin iyiliğidir ve uzuvlar hedefe götüren araçlardır. Beden hareketlerinin maksadı, kalbi iyiyi istemeye alıştırmak ve ona meylettirmek, böylece dünya şehvetlerinden kurtulup zikir ve tefekkürle meşgul olmaktır. Allah diyor ki: [22:37] “ Onların et Allah'a ulaşmayacaktır, ne kanları olacak, ama ne O'na ulaşır senden dindarlık olduğunu”.Dindarlık kalbin bir niteliğidir ve bir gelenekte şöyle der: “ Beden, lütuf sayesinde bir et parçası içerir, o gelişince vücudun geri kalanı da gelişir” – burada kalp kastedilmektedir.
2. İbn Durayd'dan (ö. 321 H. ) naklen: Mü'min, hayırdan çok şey ister, fakat zaman, hepsini yapmasına izin vermez. eylemleri için verilmiştir. El-Kâfî'den Sâdık (a)'dan bir rivayet bunu desteklemektedir:
“Cehennem halkı, sonsuza kadar cehennemde kalacaklardır, çünkü bu dünyadaki niyetleri, sonsuza kadar burada yaşayacak olsalardı, sonsuza kadar Allah'a isyan edeceklerdi. Cennet ehli, bu dünyada ebedî kalsalar, ebedî olarak Allah'a itaat edeceklerine niyetleri nedeniyle, orada ebedî kalacaklardır. Her iki grubun da orada ebedî kalmaları niyetlerledir. Sonra İmam Allah'ın sözlerini okudu, [17:84] De ki: "Her biri kendi tarzına göre iş yapar " İmam, "Anlamı niyetine göre" dedi.
3. Mümin, imanı gerektirdiği için ibadetlerini en güzel şekilde yapmaya niyet eder. Daha sonra dikkatleri ondan uzaklaşır ve niyet ettikleri şeyin gerçekleşmediği ve olması gerekeni yapamayacakları noktaya kadar bunu yapmaları mümkün olmaz. Böyle bir durumda, böyle bir kimsenin ibadetlerini en güzel şekilde yapmaya devamlı olarak niyet etmesi, bozulan her ibadetten daha hayırlıdır.
4. Geleneğin anlamı, bir meseledeki benzerliklerinden dolayı, yukarıda belirtilen son iki anlamın bir birleşimidir; bu, kişinin niyet edildiği gibi hareket edemediği iyi bir niyettir. ileri bu durumu tasdik Ne el-Ṣadūq onun içinde iletilen şey budur al-'Ilal dedi: (a) el-Bâkır dan: is “Müminin niyeti iyi onun eylem daha, çünkü o öyle iyi niyetli gerçekleştirememektedir. Kâfirin niyeti, amelinden daha kötüdür, çünkü kâfir kötülüğü ister ve ondan gerçekleştiremeyeceği bir şeyi umar.”
Zeyd eş-Şahham'ın Sadık'tan (a.s) şöyle dediğini duydum: "Müminin niyeti amelinden hayırlıdır, niyeti amelden nasıl daha hayırlı olabilir? (a.s) şöyle buyurdu: Çünkü amel bazen mahlûkat önünde gösterişle yapılabilirken, niyet samimiyetle âlemlerin Rabbine yönelik iken, O (azvj) niyete (c.c) vermediğini verir. eylem için."
Ebû Abdillah (a.s) şöyle demiştir: "Kul, gündüz vakti namaz kılmaya niyet eder, fakat onu uykuya teslim eder ve uyur. Allah onun duasını kabul eder, aldığı her nefesi tesbih eder, uykusunu sadaka sayar.”
5. Demek ki, Kadir gecesinin bin aydan ve farz namazların yirmi hacdan daha hayırlı olduğu söylendiği gibi, müminin niyeti, niyetsiz amelinden daha hayırlıdır.
Ancak bu açıklamadaki sorun, birincisi, niyetsiz amellerin hiçbir hayır taşımamasıdır ve ikincisi, kasıtsız amel, gaflet dışında tasavvur edilemez.
6. Bir müminin niyeti, hakka iman etmesi ve dünyada kaldığı sürece Rab'be itaat etme kararıdır ve bu, onun amelinden daha iyidir, çünkü müminin meyvesi cennette ebedî bir meskendir. Cennette ebediyet gerektirmeyen eylemlerinin aksine. Kafirin niyeti, batıl bir inanç ve Rab'de ebedî kalacağı müddetçe Rabb'e karşı isyan etme kararıdır ve bu onun amellerinden daha şerdir. hareketler Bu, -önceki geleneğin yanı sıra- niyetin bir inananı ve bir kafiri betimleyici bir şekilde genişletilmesiyle desteklenir ve esasen ikisi arasındaki nedensel bir ilişkiye benzer. Bu anlam daha önce bahsedilenlerden daha iyidir.
7. Niyet, amelin ruhudur ve amel de onun bedeni gibidir. Bedenin asalet ve şerrinin nefsin asalet ve şerrine tabi olması gibi, amelin iyiliği de kötülüğü de niyetin iyiliğine ve kötülüğüne tabidir. Bu anlayışa göre, müminin niyeti amelinden daha hayırlı, kâfirin niyeti ise amelinden daha kötüdür.
8. Bir müminin niyeti ve hedefi, her şeyden önce Allah'tır ve ikinci olarak ameldir, çünkü O'na (cc) götüren budur. Kâfirin niyeti ve maksadı Allah'tan başkadır ve ameli onu buna götürür. Bu durumda amel, niyetten daha zor değildir, tam tersidir, çünkü niyet, sadece bazı kelimelerin telaffuzu ve mânâsının kalbde hâsıl olması değil, zahiri arınmasına bağlıdır. nefsi bütün kötülüklerden, kalbin tamamıyla Allah'a yönelmesi ve O'ndan (cc) başka her şeyden kaçınma.
Eylemin temizliği, eksikliği ve bozulmasına neden olan şeyin terk edilmesidir. Bu açıdan bakıldığında, hiç şüphe yok ki, temiz bir niyet, temiz bir amelden çok daha zordur, tıpkı er -Revza'da Emirü'l-Mü'minin'den (a.s) rivayet edildiği gibi : Eylemden daha zordur ve eylemi yapan için niyetin bozulmadan korunması uzun bir savaştan daha zordur.”
9. Belirtilen genel bir ifade veya sınırlandırılmış mutlak bir ifadedir. Çünkü savaş niyeti gibi bazı büyük işler, Allah'ı tesbih etmek, Allah'ı zikretmek veya ayet okumak gibi bazı kolay amellerden daha hayırlıdır. Birinci niyette, şiddetli meşakkatlere tahammül edilir ve sonraki amellerin kolaylığı ile karşılaştırılamayacak bir sıkıntıya maruz kalır.
10. Göreve bağlı bir birey tarafından sıklıkla terk edildiği için eylemde olduğu gibi niyette süreklilik sağlamak mümkündür. Bu sürekli niyet, terkedilmiş bir eyleme atfedilirse, ondan daha iyidir. Kâfirin niyeti de böyledir.14
11. Niyet hemen hemen gösteriş ve kibirle kirletilmez, çünkü biz hukuken geçerli kabul edilen bir niyeti zannediyoruz. Eylemden farklı olarak, çünkü bazen onunla kirlenir. Önceki gelenek bu görüşü güçlendirmektedir.
Ancak bu yorumdaki sorun şudur ki, fiilden kasıt, gösteriş ve kibirden uzak, doğru bir fiildir, yoksa tercih olmaz.
12. Mü'minden maksat, hasımları ile sosyal münasebetlerde bulunan, batıl ehline müsamaha gösteren kimse gibi ihlaslı kimsedir. O'nun tasvip maksadıyla işlenen fiilleri, ya farz ibâdetler gibi sevap verilen veya diğer amel gibi sevap ve ceza verilmeyen fiillerdir. Ancak niyetine gelince, bunda ibret yoktur ve mutlaka mükâfatı vardır.15
Sadık'tan (a.s) gelen bir hadis, kendisine (a) adil bir imamın huzurunda savaşma hakkında soru sorulduğunda, "Allah, kıyamet gününde bütün insanları niyetlerine göre bir araya toplayacaktır" cevabını verdiğinde bunu güçlendirmektedir.
13. Üstünlük ( af ' ala al-tafḍīl) terimi burada hayr kelimesi ile kastedilmemektedir , bunun yerine, fayda sağlayanı belirtmek için kullanılmaktadır ve min edatı tarafgirlik ( tab'īḍīyyah) içindir . Dolayısıyla hadis şu anlama gelir: Müminin niyeti, bazı fiillerinin faydalarından daha fazla faydaya sahiptir; niyetin hayır ve şerden ibaret olmadığı zannedilenin aksine.
Niyet, kalb amellerindendir denilirse, bu nasıl amel olur? Niyet, fiil olarak adlandırıldığı gibi mecazi olarak fiil olarak ifade edilmiştir diyeceğiz.
14. Niyetin genel niteliği, fiilin genel niteliğinden daha iyidir, çünkü ceza hiçbir şekilde niyetlere dayanmaz, aksine niyet iyiyse ödüllendirilir ve kötü ise böyle bir niyetin varlığı eşittir. yokluğuna. Amelden farklı olarak, zerre kadar hayır yapan onu görecek, zerre kadar şer işleyen ise onu görecektir.
15. Niyet, kalbin amellerindendir ve organların en faziletlisidir, dolayısıyla amellerin en büyüğündendir. [14:20] diyen Allah'ın (cc) sözlerini görmüyor musun? “ beni anmak için namaz kurulması” . Namazı hatırlamaya vesile kılar ve gaye, vasıtadan daha üstündür. Kalbin fiilleri de yaratılıştan gizlidir, dolayısıyla gösteriş ve uzuvların fiilleri gibi ona ulaşmaz.
16. Niyet, kalbin amel esnasında tesir edebilme kabiliyetine, itaate riayetine, âhirete olan ilgisine ve dünyadan kaçınmasına bir göndermedir. Bu, yalnızca bir form olan eylemden daha büyüktür. Bu anlam bir öncekine geri döndürülebilir.
17. Eylemden daha büyük olan niyet, ruhun dirilişine, amacına ve ihtiyacına yönelik eğilimine ve dikkatine - hızlı veya yavaş bir şekilde - bir referanstır. Bu diriliş ve eğilim çok zordur ve daha önce tartışılanlara göre eylemden daha büyüktür.
18. Müminin bütün itaatine niyeti, tek bir amelden daha hayırlıdır, müstehcen bir kimsenin niyeti de böyledir. Bu nedenle, eylem geçici iken niyet süreklidir - ve sürekli bir şey geçici bir şeyden daha iyidir.
19. Bir fiil, niyetle yaratılır, fiil ile niyet olmaz.
20. Bu sözün söylenmesinin sebebi, Ensârî'nin Medine'nin girişine yakın bir yerde daha önce yıkılmış bir köprü inşa etmeyi amaçladığı, ancak bir Yahudi'nin ondan önce gelip onu inşa etmesidir. Ensarî buna üzüldü ve Peygamber (s.a.a) şöyle dedi: “Müminin niyeti, amelinden daha hayırlıdır” – yani Yahudinin amellerinden.
21. Bu gelenekte niyet, onun bütün fiillerine karşı olan iradesi ve samimiyeti, fiilinden daha hayırlıdır demektir.
22. Müminin imanından ayrılmama niyeti, amelinden daha hayırlıdır, kâfir ise bunun tam tersidir.
23. Müminin kapasiteleri ölçüsünde artan bir şekilde iyilik yapma niyeti, onun amelinden daha hayırlıdır ve aynı şekilde müstehcen bir kişinin niyetinden daha iyidir.
24. İyilik ve kötülük isnattır ( mensûb ), çünkü onlar niyet kelimesinin nesneleridir, ancak el-elif'in onlardan çıkarılması, onların kesin isimler ve üstün terimler olduklarını ve iki özne için yüklem olduklarını, dolayısıyla bir bu iki kelimede bozulma meydana geldi. Doğru anlam, bir mümin iyiye niyet ettiğinde, yapmasa bile, amellerinden, kâfir ise kötülük yapmaya niyet ettiğinde, fiillerinden birinden kabul edilir. Bunun için mümin mükâfat, kâfir ise cezalandırılır. Bu anlamda, bu durumda Allah'ın kelime (cc) 'de zikredilmiş eylemlerden olduğuna dair bir uyarı vardır : [7-8 99] “ kim zerre ağırlığınca hayır onu görür. işlerse kim zerre ağırlığınca şer işlerse onu görür."
İkinci eleştiriye gelince, o zaman buna verilen cevap zaten ima edilmiştir, ki bu, çeşitli senaryolarda bir eylem meydana gelirse, bu senaryoların en büyüğü en zor olanıdır, örneğin yaz ve kış aylarında Wuḍu'yu gerçekleştirmek. – ve Allah en iyisini bilir.