Başlıktaki soruda, Felix Dzerzhinsky'nin faaliyetlerinin bir değerlendirmesini duyabilirsiniz. Cheka-OGPU başkanı olarak “vahşet” işlediği ve nasıl yönlendirildiğini açıklamak gerektiği varsayılmıştır. Yerli bir kutbun Russophobia'nın nedenini tanımlaması doğaldır.
Dzerzhinsky'nin faaliyetlerini temelde değerlendiren insanlar için temelde farklı olan, yani soru değil. Onlar için ülkeyi felaketten kurtaran gücün bir parçası. XX yüzyıl, müdahalecilere karşı mücadelede egemenliğini savundu, elbette, neredeyse farklı bir Sovyet kılığında, neredeyse Rusya'yı yıktı.
Bununla birlikte, bu soru, alt metinden bağımsız olarak, ciddi bir cevabı hak eder. Dzerzhinsky'nin nereden geldiğini, hangi fikirleri getirdiğini, neyi sevdiğini ve gençliğinde ateşli kalbiyle neyi nefret ettiğini hatırlayalım. Evet, kendisi üzerinde “uzlaşma” verdi. 1922’te, Felix Edmundovich’in bir çocuk olarak “görünmez bir şapka ve tüm Muskovit’lerin imhasını hayal ettiğini” iddia ettiği iddia edildi.
Bu cümle (aşağıdan gerçekliği hakkında konuşalım), Cheka kurucusunun “beyaz” biyografileri için bir hediye oldu. Bu nedenle, Paris’teki 1935’te yayınlanan "Dzerzhinsky" broşüründe Roman Gul, şöyle yazıyor: "Görünmez Kapak", Dzerzhinsky’de giyiniyordu, muhtemelen, örneğin, 25’un Eylül ayındaki 1919’i, “tuval gibi soluk” iken Elleriyle ve seslerini keserek, Moskova çek hapishanesinde bir arabaya geldi ve Moskova'daki tüm hapishaneler ve hapishane yerlerinin insanları “listelerde” doğru vurmaları emrini verdi. Ve ayrıca: “Atış, sadece çılgınca komünistlerin değil, belki de görünmez bir şapka takan hassas çocuk Felix'in eline düşen Muskovitlerdi.”
Tecrübeli ellerde, “görünmez başlık” seyirciler üzerindeki duygusal etki açısından harikalar yaratabilir. Olmadığı şeyler de dahil olmak üzere her şeyi açıkça açıklıyor.
Roma Guly ve sürgündeki kitabına "feuilleton" adı verildi. Örneğin, Lenin'in notunu yanlış anlayan Çeka başkanının bir buçuk bin kişiye ateş emri verdiği “şaka” yı yayınladı. Felix Edmundovich savaş zamanında sadeleştirilmiş adaletin bir destekçisiydi, ama tabii ki böyle bir ölçüde değil. Karşı-devrimci komplolar ile suçlananlara ilişkin kararlar, oldukça uzun bir ön soruşturmadan sonra olağanüstü üçlüler tarafından verildi. Eylül 1919'da Anton Denikin ordusu, tüm komünistlerin - ve ülkede halihazırda 300 bin olanın - yok edileceği Özel Konferansı (hükümet) kararıyla Moskova'ya hızla yaklaşıyordu. Başkentte bir grup parti liderinin hayatını iddia eden Leontievsky Lane'de büyük bir terörist saldırı gerçekleşti (teröristler Vladimir Lenin'i işaretledi, ancak toplantıya katılmadı). Eylül ayında, Moskova ve Petrograd'da, Denikin'in yaklaşımını bekleyen dallanmış bir yeraltı örgütü (Ulusal Merkez) ortaya çıktı. Özel hizmetler başkanının heyecan için sebepleri vardı. Bununla birlikte, Gül'ün ne yazmadığını da not ediyoruz: bu konuda tarihsel an, Bolşevik partinin liderliği, Dzerzhinsky komisyonunu kırmızı teröre başvurmadan "normal modda" çalışmak zorunda bırakma kararı aldı. Yani, her şey daha karmaşık hale geldi.
Dzerzhinsky'nin hatıralarından aldıkları açıklığa kavuşan “görünmez başlık” ile ilgili sözler uzun zamandan beri orijinal kaynağa atıfta bulunulmadan alıntılanmıştır. Ama onları telaffuz etti mi? Uzun bir yeniden baskı zincirini takip edersek, bizi Litvanyalı devrimci Vincas Mitskyavichus-Kapsukas'ın makalesine götürecek. 1922’te Litvanyalılar, Demiryolları Komiseri Dzerzhinsky’ye, Kafkasya’ya resmi bir ziyarette eşlik ettiler. Geri dönerken, Halk Komiserini hatıraları dikte etmeye ikna etti. Denemeden alıntılar Mitskyavichusa-Kapsukas "Gudok" gazetesinde yayınlandı. Özellikle Felix Edmundovich, gençliğinde ne kadar romantik ve azami olduğunu söyledi. 16'ten yıllar önce, Katolik tanrısına hararetle rahip olacağına inanıyordu. Ancak Polonyalıların Rus İmparatorluğu'ndaki baskıları o kadar keskindi ki, görünmez bir şapka almayı ve “Muskovitler” imhasına devam etmeyi hayal ediyordu. Bu tabir, kendiliğinden ironi ile telaffuz edildi.
Tarihsel bir kaynak, Dzerzhinsky'nin tam olarak alıntı yapıldığını söylemek için yeterli değil. Halk Komiseri ve yoldaşı, muhtemelen Lehçe veya Litvanca konuşmuş. Mitskyavichus-Kapsukas konuşmacı fikrini özgürce ifade edebilirdi. "Moskal" kelimesi aslında Lehçe değil. İfade farklı olsa bile. Ateşli genç adam Dzerzhinsky gerçekten anavatanının düşmanlarından intikam almak istedi. Belirli bir yaşa kadar, bir "Russophobe" idi. Daha sonra onlarla birlikte kaldı mı? Yaşam seçimlerini etkiledi mi?
Felix Dzerzhinsky, Eylül 11'te (yeni stile göre) 1877, Vilna eyaletindeki Dzerzhinovo mülkünde Minsk'in batısındaki 50 km'de doğdu. Yerliler tarihsel olarak kendilerini Polonyalılara, kim Beyaz Rusya'lılara, kimse kendi seçtikleri Litvanyalılara bağladılar. Litvanya, Beyaz Rusya ve Lehçe dillerinde kayıtlı üç kardeşin üç eyalette yaşadığı bilinen bir durum vardır.
Eskiden beri Dzerzhinsky kendilerini Polonyalılar olarak kabul ediyordu. Felix, ilk öğrenimini evde annesinden aldı. Akşamları, bir lambanın ışığında, Bayan Helena'dan, 1863 yılında ayaklanmayı bastıran Kont Mikhail Muravyov'un ("Askı") yaşadığı acımasızlıklar hakkında hikayeler duydu. Kiliselerde daha sonra dualar Rusça söylemeye zorlandı. Nüfusa uygulanan dayanılmaz tazminatlar hakkında.
Yedi yaşındayken, Felix Shasny (vaftizde, sırasıyla Latince ve Lehçe'de “mutlu” anlamına gelen, iki dilde bir isim aldı) Rusça okumak için alındı. Ablası onu spor salonuna kabul etmeye hazırlar. Bu dersler ona neşe getirmez. Öğrenmek gerekir: Polonya Krallığı'ndaki metropolün dili resmi olarak kabul edilir, birçok kurumda işaretler vardır: “Lehçe konuşmak kesinlikle yasaktır.” 1887'te Felix Vilna Spor Salonu'na girer. Ve burada, diğer sınıf arkadaşları gibi, sık sık ulusal küçük düşürme de yaşar. 1896'te, çalışmalarını tamamlamadan Dzerzhinsky, nefret ettiği kurumdan kovulmasına yol açan bir davranışta bulunur. Duyuruyu duvardan kopardı, öğrencileri yalnızca Rusça olarak kendilerini ifade etmeye mecbur etti, öğretmenin odasına atladı ve öfkesini attı. Sadece kendisi değil, kısa süre sonra St. Petersburg'da eğitimlerini tamamlayacak olan küçük kardeşleri Vladislav ve Ignatius da kovuldu (Vladislav ünlü bir nörolog olacak).
Aynı yıl, daha önce gayretli bir Katolik olan ve bir zamanlar bir rahip olmak isteyen 1896, Hıristiyan tanrıya olan inancını yitirdi. Bu durum, sevdiklerinizin kaybının yanı sıra, ebeveynlerin ve Wanda'nın sevgili kız kardeşinin (kardeşi Stanislav tarafından dikkatsizce vuruldu) nefret dolu bir spor salonuna gitmesi, aktif bir genç erkeğin protesto hareketine katılmasına yol açtı. İşte ilginç bir çatal. Felix'in önceki yaşamının tamamı, kendisini vatandaşı olan Joseph Pilsudski'nin ortaklarıyla birleşik, bağımsız bir Polonya oluşturmak için mücadele eden Polonyalı milliyetçiler kampına doğrudan yolunda götürdüğü anlaşılıyor. Ancak, Dzerzhinsky başka bir yolu seçti. Sosyalist bir demokrat, enternasyonalist olur. Rosa Luxemburg başkanlığındaki Polonya-Litvanya Sosyal Demokratları partisi için, bu nedenle, Felix için milliyetçiler ve Pilsudski en kötü düşmanlar. Polonya mücadelesinde iki hareket rekabet ediyor. Bu noktadan itibaren, Dzerzhinsky'nin "sakarlığa karşı" konusundaki konuşma anlamını yitirdi. Polonya'nın Rusya'dan ayrılmasının rakibi haline geldi. Rosa Luxemburg Partisi, Lenin'in Bolşevikleriyle yakın çalışıyor. Aralarındaki temel anlaşmazlıklardan biri, Polonya Sosyal Demokratlarının Lenin'in ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı sloganını kınadığı! Onların görüşüne göre, bu şekilde “Rus yoldaşlar” diğer insanları kovuyor. Lenin, bu hakkı uluslara garanti etmek istedikleri gerçeğiyle haklı çıkarıldı, ancak ayrılma çağrısı yapmıyorlar ...
Neden genç “anti-moskal” Felix Dzerzhinsky sonunda Pilsudski gibi “profesyonel Russophobes” un ateşli bir düşmanı haline geldi?
Görünüşe göre, bunun birkaç nedeni var. Katolik tanrıya olan inancını yitiren romantik ve maksimalist Dzerzhinsky'nin sadece sağlam bir hedefe değil yeni bir değer sistemine, yeni bir seküler dine ihtiyacı vardı. Yüzyılın başında, Marksizm bu ihtiyaçlara en iyi şekilde cevap verdi. Marksist lise öğrencisi Dzerzhinsky, 1894 yılında katılmaya başladı. Sonra bu çevrede öğretmenlik yapmaya başladı. Yeni yoldaşlarının etkisinde, görünüşe göre “tanrı yok” olduğu sonucuna vardı.
Dzerzhinsky’nin parti üyeliğini önceden belirleyen bir başka husus daha var. Gerçek şu ki, Felix'in yaşadığı ve çalıştığı Vilna'da nüfus, çoğunlukla Polonyalı milliyetçilerden şüphelenilen Polonyalı ve Yahudi zanaatkârlardan, Litvanyalı köylülerden oluşuyordu. Aksine, Sosyal Demokratlar sempati duyuyorlardı. Şunu da belirtmeliyiz: Yahudi nüfusu arasında başarılı bir şekilde ilerlemek için, Yahudi kanı bulunmayan Felix, bağımsız olarak Yidce'de ustalaştı. Ve çok başarılı. Karl Radek anılarına şöyle yazacak: “Daha sonra, birçok Yahudi olan Polonyalı Sosyal Demokrasi yönetimi sırasında, yalnızca Dzerzhinsky, Polonyalı bir asil ve bir Katolik olan İbranice okuyabildik.”
Polonyalıların "Muskovitler" tarafından ezilmenin teması, Felix Dzerzhinsky'nin düşüncelerine sahip olmaktan çıkar. 1897'te ilk tutuklamaya tabi olacak. Karakteristik olarak, o anda esas olarak işçi haklarının korunmasıyla meşgul olan genç bir Sosyal Demokrat'ın dairesinde yapılan bir aramada hangi makalelerin bulunacağı bulunacak. Bunlar arasında çeşitli iş hukuku sorunlarının açıklamalarını içeren gazete klipleri, yurtdışındaki grev raporları, yerel sanayi girişimlerinin bir listesi, el yazısıyla yazılmış bir Lehçe-Litvanca sözlüğü ve Leo Tolstoy'un Litvanya'daki “Kafkasya Tutsağı” dır. Dzerzhinsky, bir Rus yazarın hikayesine dayanan esaretten öğrendi. Bu yetenek onun için üç kere kullanışlıdır.