Evet, Mustafa Kemal Çanakkale savaşı sırasında Yarbay rütbesinde bir Osmanlı subayıdır. Savaşın başlamasıyla aktif görevde bulunmak isteyen Kurmay Yarbay Mustafa Kemal 20 Ocak 1915 yılında 3. Kolordu emrinde 19. Fırka Komutanlığı'na atandı. 25 Nisan'da 27. Alay ile beraber, komutanı olduğu tümenle beraber Arıburnu'nda Anzakların ilerleyişini önledi. Haziran 1915'te Albaylığa terfi etti. Ağustos ayında I. Anafartalar Muharebesi'ni yönetti ve devamında Conkbayırı'nda Yeni Zelanda birliklerini mağlup etti. Evet, Mustafa Kemal Çanakkale Savaşı’na “yarbay” olarak başlamıştır, fakat beş hafta sonra 1 Haziran 1915’te “albay” olmuştur.[7]
ÇANAKKALE SAVAŞINA FİİLEN KATILAN TÜRK VE ALMAN GENERALLER:
Evet,“ Avrupa’da Sanayi İnkılâbı ile alevlenen sömürgecilik yarışı, hammadde ve Pazar arayışı ile Fransız İhtilali’nin getirdiği milliyetçilik akımı, Avrupa Devletleri’ni aralarında büyük rekabete, bloklaşmaya ve dünya savaşına götürdü. Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı öncesi İtilaf Devletleri’nin yanında yer almak istedi. Fakat temel hedefi, Osmanlı topraklarını paylaşmak isteyen İtilaf Devletleri, bu teklife sıcak bakmadı. Bunun üzerine Osmanlı Devleti, 2 Ağustos 1914’te İttifak Devletleri’nin yanında yer aldı. Rusya’nın yardım isteği, İngiltere`yi harekete geçirdi. I. Dünya Savaşı’nda Çanakkale Cephesi’nin açılmasıyla İngiltere, zor durumda kalan Rusya’ya yardım götürmek istedi. Hedefi, Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul`u ele geçirmek ve devlete son vermekti. Böylece, savaşın kısa sürede bitirilmesini sağlayacaktı. İngiltere, Osmanlı Devleti’ni ‘Yenilmez Armada’sı ile dize getireceğini ve sadece deniz kuvvetini kullanarak boğazlardan geçebileceğini düşünerek, Fransa ile beraber büyük bir donanma hazırladı. Osmanlı Devleti de, Boğazları korumak için, Müstahkem Mevkii Komutanı Cevat Paşa başkanlığında gerekli önlemlerini aldı. Tabyalarını güçlendirdi ve mayın hatları oluşturdu. Boğazın güçlendirilmesinde Alman General Merten Paşa da katkı sağladı.
Çanakkale Savaşı’na fiilen 7 Türk General ile 5 Alman General katıldı. Türk Generaller Esat Paşa, Mehmet Vehip Paşa, İsmail Cevat Paşa, Ali Mustafa Fevzi Paşa, Çolak Faik Paşa, Mehmet Ali Paşa, Mustafa Hilmi Paşa; Alman generaller ise Liman Von Sanders Paşa, Von Der Goltz Paşa, Weber Paşa, Metren Paşa ve Trommer Paşa idi. (Kaynak: Yazar: HATİCE IŞILDAK KARA / Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BIYIKLI Yer Bilgisi: Dumlupınar Üniversitesi)
Çanakkale Savaşları sonunda, üst düzey Osmanlı Generalleri Mehmet Esad Paşa başta olmak üzere ve diğer bütün generallerin yeteneği ve Türk askerinin savaş azmi, cesareti karşısında 9 Ocak 1916 yılında düşman çekilmek zorunda kaldı. Birinci Dünya Savaşı, Çanakkale Savaşları, Gelibolu Savaşı, Komutanlar, Türk Generaller, Mehmet Esat Paşa, Vehip Paşa, Cevat Paşa, Fevzi Paşa, Mustafa Hilmi Paşa, Çolak Faik Paşa, Mehmet Ali Paşa, Yarbay Mustafa Ke3mal ve Alman Generaller, Liman Von Sanders Paşa, Von Der Goltz Paşa, Mert Paşa, Trommer Paşa, Weber Paşa” Çanakkale savaşında 7 düvele karşı zafer kazanmış ve Çanakkale boğazında düşman geçit vermemiş ve Osmanlı devleti en zayıf döneminde bile büyük bir zafer kazanmıştır..!
(Kaynakça: Yazar: HATİCE IŞILDAK KARA / Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BIYIKLI Yer Bilgisi: Dumlupınar Üniversitesi)
Selam ve Saygılarımla…