ABD'nin destek verdiği ayaklanma ve darbe girişimlerinin hedefindeki Venezüella'yı hangi olası senaryolar bekliyor? Konuyu Prof. Dr. Mehmet Necati Kutlu ve TASAM Başkanı Süleyman Şensoy, Sputnik'e değerlendirdi.
ABD tarafından desteklenen Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido'nun kendisini 'geçici devlet başkanı' ilan ettiği Venezüella, son 24 saattir hem dünya genelinden gelen açıklamalar hem de gösterilerle çalkalanıyor. Peki uzun zamandır ABD'nin ekonomik yaptırımlarının hedefinde olan Venezüella, bu sefer Washington'ın açık açık desteklediği bu darbeyi atlatabilir mi? Venezüella'yı hangi olası senaryolar bekliyor? Ankara Üniversitesi Latin Amerika Çalışmaları Araştırma ve Uygulama Merkezi (LAMER) Başkanı Prof. Dr. Mehmet Necati Kutlu ve Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) Başkanı Süleyman Şensoy, konuyu Sputnik'e değerlendirdi.
‘SEÇİLMİŞ LİDERİ KOLTUKTAN İNDİRMEYE ÇALIŞMANIN HİÇBİR MEŞRUİYETİ VEYA YASALLIĞI YOK'
Prof. Dr. Mehmet Necati Kutlu "Juan Guaido'nun gerçekleştirdiği konuşma ve kendi kendine Cumhurbaşkanlığı yemini etmesi, akıllara durgunluk verir cinstendir. Çünkü hiç bir ülkenin anayasası böyle bir durumun önüne açmaz. Venezüella'nın anayasasında da, böyle bir yetki devrinin önünü açacak herhangi bir madde yok. Onlar Venezüella Anayasası'nın 233. ve 333. maddelerinden faydalandıklarını söyleseler de; bu gerçeği yansıtmıyor. Anayasa sadece seçilmiş liderin görevi devralamaması durumunda meclis başkanına geçici olarak bu görevi yürüterek ülkeyi seçime götürme yetkisi veriyor. Ancak seçilmiş lideri bu koltuktan indirmeye teşebbüs etmenin hiçbir meşruiyeti, yasallığı ya da geçerliliği yoktur" diye konuştu.
Venezüella'daki olayların devam edeceği öngörüsünü aktaran Kutlu "Yaşananlar son derece kaygı verici. Elbette Venezüella halkının büyük sıkıntılar yaşadığı gerçek. Ancak Venezüella halkının sıkıntılarını hafifletecek uluslararası düzenlemeler yapmak ve Venezüella'ya yönelik ambargoları kaldırmak yerine meşru hükümeti ortadan kaldırmaya çalışanları desteklemenin anlaşılır bir tarafı yok. Halkın yaşadığı zorluklar zaten kötüyken, bir de bunun yanına çatışmalar ve bu çatışmaların bastırılmasına yönelik sert tedbirler eşlik edecek. Bu kaosun Venezüella halkının hayatını daha da zorlaştıracak olması arzu edilir bir durum değil" ifadelerini kullandı.
‘KRİZ DOĞRU YÖNETİLMEZSE VENEZÜELLA, SURİYE'YE DÖNEBİLİR'
Peki, kriz büyür veya darbe girişimi başarılı olursa ne olur? Sputnik'in bu sorusunu yanıtlayan Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) Başkanı Süleyman Şensoy'a göre ise Venezüella'daki krizin "doğru şekilde" yürütülmesinin önemli olduğuna işaret etti aksi takdirde ülke uzun sürecek bir türbülansa girebileceğini söyledi:
"Venezüella, çok fazla sorun biriktirmiş bir ülke. Hem Chavez döneminden başlanarak uygulanan politikaların yavaş yavaş ivme kaybetmesinin hem de uygulanan ABD merkezli siyasi-ekonomik ambargonun etkisi var. Chavez sonrası gelen yönetimin de çok fazla derinliği olmadığı için ciddi yönetim hataları da oldu. Venezüella bugün aslında bir yapısal krizle boğuşuyor ve bu sorunlar kolay çözülecek sorunlar değil. Fakat bu ABD başta olmak üzere dış ülkelerin müdahalelerini anlamlı ya da doğru kılmıyor. Fakat kriz doğru yönetilmezse Venezüella'nın Latin Amerika'daki Suriye olma ihtimali de var. Çünkü Suriye'de olduğu gibi, Rusya ve Çin gibi doğudaki yeni güç adayı ülkeler ile batıdaki geleneksel ülkeler arasında bir kamplaşma alanı olarak da şekillenebilir.
Maduro'nun devam etmesi çok zor, devam etmeye çalıştıkça bu türbülans ve kötü olaylar daha da çok artacak. Fakat kendisine görevden el çektirilirse, bundan sonra Venezüella'nın ne olacağı konusunda net bir tablo yok. Çünkü Suriye'de de Libya'da da benzer şeyler oldu ve sonrasında uzun yıllar geçmesine rağmen bugüne kadar çözülememiş bir kaos düzeni hakim. Önemli olan işi bu noktaya getirmemekti ama bu noktadan sonra uzun bir türbülans olacağını bekliyorum. Ancak Latin Amerika ve Karayipler Birliği'nin daha alt bölgesel kuruluşlarının ne inisiyatif alacağını da izlemek gerekir."
"Darbe gerçekleştirildiği takdirde Türkiye ile Venezüella arasındaki işbirliğine dayalı kazanımlar kaybedilir mi?" sorusunu ise Prof. Dr. Mehmet Necati Kutlu yanıtladı. Kutlu "Bu soruya yanıt vermek için erken. Ancak en kötü senaryo gerçekleşir, yani darbe başarılı olursa bile iki ülke arasındaki işbirliğinin sona ermeyeceğini düşünmek istiyorum. Zira, bu işbirliği, coğrafi olarak bu kadar uzak ancak kalben birbirine çok yakın iki ülke arasında oluşturuldu" diye yanıtladı.
Yazıda ifade edilen görüş ve düşünceler, Sputnik'in görüşlerini yansıtmayabilir.
Sputnik’teki kullanıcı hesapları veya sosyal ağ hesaplarıyla kullanıcıların tescil edilmesi ve yetkilendirilmesi aşağıdaki kuralların kullanıcılar tarafından bilindiğini ve kabul edildiğini gösterir: Kullanıcılar ulusal ve uluslararası kurallara riayet etmek, görüşmelerdeki diğer katılımcı ve gönderilerde adı geçen kişilere karşı saygılı davranmak zorundadır. Site yönetimi, sitenin genel kullanımı dışındaki herhangi bir dilde yapılan her türlü yorumu silme hakkına sahiptir.
sputniknews.com’un bütün dillerdeki yayınlarına gönderilen her türlü yorum üzerinde oynama yapılabilir.
Kullanıcı yorumları aşağıdaki durumlar halinde silinecektir;
Mevcut gönderiyle alakalı değilse.
Herhangi bir ırkçı, etnik, cinsiyetçi, dini veya içtimai esasa dayalı nefret söylemi ve ayrımcılık içeriyor ise veya azınlık hakları ihlal ediliyorsa.
Ruhsal veya başka bir yönden zarar vererek, çocuk hakları ihlal ediliyorsa,
Herhangi bir aşırı düşünce içeriyor veya yasa dışı eylemlere teşvik ediyorsa.
Başka kullanıcılara, kişilere veya özel kuruluşa yönelik tehdit, itibara zarar verme veya ticari şöhret zedelemeye yönelik bir söylem içeriyorsa.
Sputnik’e yönelik saygısızca bir söylem veya aşağılama içeriyorsa.
Özel hayatın gizliliği ihlal ediliyor, üçüncü kişilerin onayı olmaksızın kişisel bilgiler yayınlanıyor veya haberleşme gizliliği ihlal ediliyorsa.
Hayvanlara yönelik şiddet, işkenceden bahsediliyor veya bu tarz görüntüleri barındırıyorsa.
İntihar yöntemlerine ilişkin söylemler veya buna yönelik bir teşvik içeriyorsa.
Ticari amaç güdüyor, yasadışı siyasi kuruluş reklamı veya uygunsuz bir reklam içeriyor, ya da bu çeşit bilgi barındıran başka bir çevrimiçi kaynağa bağlantı gösteriliyorsa.
Yetkilendirilmeksizin üçüncü kişilerin hizmetleri veya ürünlerin tanıtımı yapılıyorsa.
Küfür, saldırı veya türevlerini içeren veya bu tanımlamaya uyan herhangi bir sözcüğe yönelik ipuçları içeriyorsa.
Spam içeriyor, spam barındıran toplu mail hizmetlerinin ve çabuk zengin olma planı bulunduran içeriklerin reklamı yapılıyorsa.
Uyuşturucu madde kullanımına teşvik ediliyor, bu maddelerin kullanımı ve üretimine yönelik bilgi içeriyorsa.
Virüs veya kötü amaçlı yazılım içeriyorsa.
Aynı temalı birçok yorumun gönderildiği örgütlü bir hareket planının parçasıysa (flash mob).
Birçok tutarsız ve ilgisiz iletiyle tartışma sekmesi altında yığılma yaratıyorsa (flood yapma).
Görgü kurallarına aykırı, her türlü saldırgan, küçük düşürücü ve kötüye kullanım bulunduran bir söylem barındırıyorsa (trolleme).
Dilin standart kurallarına uygunsuz bir şekilde yazılmışsa (Çoğunlukla veya tamamen büyük harfle ya da cümle cümle ayırmamak gibi).
Kullanıcı bu kurallardan herhangi birini ihlal eder veya sözü geçenlere yönelik ihlal belirtisi gösteren davranışta bulunursa, site yönetimi kullanıcının sayfaya erişimini engelleyebilir veya hiçbir bilgilendirme yapmaksızın kullanıcının hesabını silebilir.
Kullanıcılar site moderatörleriyle email@example.com adresinden iletişime geçerek hesaplarının erişime açılmasını talep edebilir.
Moderatöre gönderilen e-postalar şunları içermelidir: Konu: Hesap geri alma/ erişime açılması yazdıkları, kullanıcı adı, hesaplarının silinmesi veya erişiminin engellenmesine yol açan davranışlarına yönelik bir açıklama.
Site moderatörleri, iade etmeye veya erişime açılmaya uygun görmeleri halinde kullanıcı hesabını açacaktır.
Kullanıcı hesabı yukarıdaki kuralların ihlalinin tekrarlanması halinde erişimi engellendiğinde yeniden alınamaz.