21 Nisan 2019’da Sri Lanka'da Hıristiyanlar için kutsal Paskalya ayini sırasında Kochchikade'deki St. Anthony's, Katana'daki St. Sebastian ve Batticaloa'daki Meryem Ana kiliseleri ile başkent Kolombo'daki beş yıldızlı Shangri-La, Cinnamon Grand ve Kingsbury otellerine bombalı saldırılar düzenlenmişti.
Bu saldırıların ardından başkent Kolombo'nun banliyöleri Dehiwala'daki konukevi yakınında ve Dematogo'da üst geçit yakınında patlamalar olmuştu.
Sekiz saldırganın yanı sıra 269 kişinin öldüğü, 500’ü aşkın kişinin de yaralandığı saldırıları IŞİD üstlenmişti.
The New York Times, saldırganlardan 36 yaşındaki İnşaf Ahmed İbrahim ve kendisinden üç yaş küçük kardeşi İlham Ahmed İbrahim’in varlıklı olmalarına rağmen niçin bu eylemleri gerçekleştirdiğini araştırdı.
Tamil Kaplanları'ndan IŞİD'e Sri Lanka
Hindistan’ın güneyindeki Seylan olarak da bilinen ada ülkesi, 1983’le 2009 yılları arasında ayrılıkçı Tamil Kaplanları'nın pek çok intihar saldırısına şahit olmuştu.
Tamilce konuşan etnik gruptan çıkan örgüt, Sri Lanka’nın yaklaşık yüzde 9,7’sini oluşturan Müslümanlardan biraz daha fazla nüfusa sahip olsa da 26 yıl boyunca mücadelesini sürdürmüştü. Tamil Kaplanları, bu süreçte devlet başkanı ve başbakan öldürmeye varan eylemler düzenledi. Ancak yine de geçen sene ülkenin yalnızca yüzde 7,4’ünü oluşturan Hıristiyanları Paskalya’da hedef alan saldırılar ülkeyi sarstı.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Ülkedeki varlığı pek de bilinmeyen IŞİD’in saldırıları üstlenmesi, güvenlik görevlileri için bile bir şok oldu.
Tamil Kaplanları’nın yenilgisinden sonra aşırı milliyetçi Budistler, kendilerine yeni hedef olarak seçtikleri Müslümanları pek çok yerde yağma ve linçle hedef almıştı. Bu, Müslümanlar arasında radikalleşmeye neden olan sebeplerden biri olarak görülüyor.
ABD’deki Georgetown Üniversitesi’nde terörizm üzerine çalışan Bruce Hoffman, Ortadoğu’da büyük güç kaybeden IŞİD’in bir anda Sri Lanka’da böylesine bir saldırıyla ortaya çıkmasına şaşırdığını söyledi.
Hoffman’a göre, hiç tanınmayan saldırganların bu kadar güçlü patlamaları gerçekleştirebilmesi, küçük hücrelerin gücünün sanılandan daha fazla olabileceğini gösteriyor.
İbrahim ailesinin yükselişi
Ülkenin çoğunluğunu oluşturan Budistlerin arasındaki şiddet yanlısı aşırılıkçılar ve Tamil Kaplanları, Sri Lanka’da pek çok Müslümanın hayatını zorlaştırmıştı.
Ancak henüz 13 yaşındayken 17 kardeşini ve ailesini terk ederek köyünden başkent Kolombo’ya gelen baba Yusuf Muhammed İbrahim, ticaret yeteneğiyle sıfırdan servet sahibi olmuştu. Ülkenin önde gelen baharat ihracatçılarından olan baba, Hacı diye çağrılan hayırsever ve cömert biri.
Kendi işini kuran oğlu İnşaf, bir başarı hikayesi olarak görülüyordu. İlham’sa pek çalışmasına gerek kalmadan babasının apartmanındaki evlerden birinde hamile karısı ve üç çocuğuyla yaşıyordu.
Ancak bu koşullar, dokuz çocuğundan ikisinin böyle bir saldırıyı gerçekleştirmesine engel olamadı. İlham’ın eşi Fatma, saldırıların ardından Hacı’nın da yaşadığı apartmana düzenlenen polis baskını sırasında üzerindeki intihar yeleğini çalıştırarak hem üç polis memurunu, hem de çekirdek ailesinden geriye kalan herkesi öldürdü.
Hacı ve ailesinden pek çok kişi gözaltına alınarak aylar boyunca sorgulandı.
Kardeşlerin radikalleşmesi
Samanth Subramanian, New York Times adına saldırganların kardeşlerinden biriyle görüştü.
İnşaf ve İlham’ın okulda pek sosyalleşmediğini belirten kardeş, “Sadece birbirlerine sahiplerdi” dedi. Babaları Hacı’nın da çok katı davranamayacak kadar işiyle meşgul olduğunu anlattı.
İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bu erkek kardeşin eşi, İnşaf ve İlham için şu ifadeleri kullandı:
Hiçbir zaman sigara ya da içki içmediler, kulüplere gitmediler, kızlar yoktu. Gerçek örnek çocuklardı. Hiç yanlış bir şeyleri yoktu, ta ki en kötü suçu işleyene kadar...
Hafız anne Hatice’nin başörtüsüz dışarı çıkmayacak kadar dindar olduğunu vurgulayan komşularıysa, daha zeki ve karizmatik İnşaf’ı herkesin tanıdığını ancak İlham’ı çok kişinin bilmediğini ifade etti.
Evlendikten iki yıl sonra 2012’de kendi işini kuran İnşaf’ın bakır işlediği dükkanında çalışanlar, onu sürekli herkese dini öğütler verirken hatırlıyor.
Babasının kendisi için ayarladığı işlerde tutunamayan İlham’sa Hacı’nın bir arkadaşı tarafından “Tam bir gerizekalıydı. En sonunda Hacı da oğlunda yanlış bir şeyler olduğunu anladı” diye tarif edildi.
Peki bu iki kardeş, nasıl son 5 yılda bir anda aşırılıkçı düşüncelere gönül vererek kendilerini öldürdü? Kardeşleri bile bu kadarını tahmin edemediklerini söylüyor.
Tanıyanların bu değişimden sorumlu gördüğü isim, komşulardan birinin kardeşi olan Abdüllatif Cemil Muhammed. İnşaf ve İlham kardeşlerle birlikte Arapça çalışan Cemil, İngiltere ve Avustralya’da eğitim aldıktan sonra hakkında IŞİD soruşturması başlatılmış bir isim.
2014-2015 gibi memleketine dönerek “yeterince inançlı” görmediği ailesine kızan Cemil, Sri Lanka istihbaratının da takibindeydi.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/315 Ağustos 2020 - Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta meydana gelen patlamanın ardından oluşan tablo / Fotoğraf: AA
-
2/314 Ağustos 2020 - Hindistan'ın Cemmu Keşmir bölgesinde muhaliflerle Hint güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar nedeniyle harabeye dönen evlerin üstünde duran bir kadın / Fotoğraf: AFP
-
3/313 Ağustos 2020 - Suriye'nin İdlib kentinde hava bombardımanı nedeniyle merdivenleri yıkılan bir bina / Fotoğraf: AFP
-
4/312 Ağustos 2020 – Kaliforniya’nın Banning kentinde yaşanan orman yangını uzun pozlama yöntemiyle böyle fotoğraflandı / Fotoğraf: AFP
-
5/311 Ağustos 2020 – İsrailli göstericiler, Kudüs’te Başbakan Binyamin Netatanyahu hükümetini Kovid-19 politikaları nedeniyle protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
6/3131 Temmuz 2020 - Suudi Arabistan'ın Mekke kentine gelen adayları, Şeytan Taşlama ibadetini sosyal mesafe kuralına uyarak gerçekleştirdi / Fotoğraf: AFP
-
7/3130 Temmuz 2020 – Büyük Britanya’nın Bournemouth kentinde halk, Kovid-19 salgınına rağmen sahillere akın etti / Fotoğraf: AFP
-
8/3129 Temmuz 2020 - Hacı adayları, tarihi hac ibadeti için Suudi Arabistan'ın Mekke kentindeki Kabe'ye geldi. Burada yapılan ilk tavafta, Kovid-19 nedeniyle sosyal mesafeye dikkat edildi / Fotoğraf: AFP
-
9/3128 Temmuz 2020 - Nijeryalı insan hakları aktivisti Gani Fawehinmi'in maskesi / Fotoğraf: AFP
-
10/3127 Temmuz 2020 - Pakistan'ın Karaçi kentinde meydana gelen sel nedeniyle halk zorluk yaşadı / Fotoğraf: AFP
-
11/3126 Temmuz 2020 - Fransa Kupası Finali'nde PSG'nin yıldızı Kylian Mbappe kendisine yapılan sert müdahale sonrası sakatlandı. Yerde acı içinde kıvrınan yıldız futbolcu kenara gelirken gözyaşlarına hakim olamadı / Fotoğraf: AFP
-
12/3125 Temmuz 2020 - Filistin'in Gazze kentinde Kurban Bayramı öncesi kurban pazarında canlılık gözlendi / Fotoğraf: AFP
-
13/3124 Temmuz 2020 - Bolivya'da Kovid-19 hastası bir engelli, sağlık görevlileri tarafından hastaneye götürülmek üzere yerden kaldırılıyor / Fotoğraf: AFP
-
14/3123 Temmuz 2020 - Güney Afrikalı bir restoran işletmecisi, hükümetin Kovid-19 nedeniyle getirdiği kısıtlamaları, ABD'de öldürülen siyahi George Floyd'a destek sloganına atıfta bulunarak, "İşlerimiz Önemlidir, İş Hayat Kurtarır" pankartı açtı / Fotoğraf: AFP
-
15/3122 Temmuz 2020 - Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de bir kağıt toplayıcısı, Kovid-19'la ilgili uyarıların yer aldığı konteynerin önünden malzeme topluyor / Fotoğraf: AFP
-
16/3121 Temmuz 2020 - Kovid-19 nedeniyle 80 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği Brezilya'da Nossa Senhora Aparecida kentindeki bir mezarlık havadan görüntülendi / Fotoğraf: AFP
-
17/3120 Temmuz 2020 - Birleşik Arap Emirlikleri tarafından Mars'ı keşfetmek üzere üretilen "El Emel" (Umut) isimli H-2A roketi, Japonya'da Mitsubishi Heavy firması tarafından uzaya gönderildi / Fotoğraf: AFP
-
18/3119 Temmuz 2020 - Kosova'nın Gekova kentinde bir atlayıcı, bu yıl 70'inci düzenlenmesi beklenen ancak Kovid-19 tedbirleri kapsamında iptal edilen Yüksekten Zıplama festivalinin iptal edilişini, 22 metrelik Ura e Şence köprüsünden atlayarak protesto etti / Fotoğraf: AFP
-
19/3118 Temuz 2020 - Japonya'nın başkenti Tokyo'dak bir sumo güreşi turnuvası öncesi sumo güreşçileri tarafından seromoni yapılıyor / Fotoğraf: AFP
-
20/3117 Temmuz 2020 - İspanya futbol ligi La Liga'da Camp Nou'da Osasuna'ya mağlup olan Barcelona'nın yaşayan efsanesi Lionel Messi, şampiyonluğun kaybedilmesinin ardından üzgün görüntülendi / Fotoğraf: AFP
-
21/3116 Temmuz 2020 - Çin'in Poyang kentindeki yoğun yağışlar nedeniyle meydana gelen selin neden olduğu görüntü kameralara böyle yansıdı / Fotoğraf: AFP
-
22/3115 Temmuz 2020 - Fransa'nın başkenti Paris'te ulusal bayram Bastil Günü kutlamaları kapsamında Eyfel Kulesi'nde havai fişek patlatıldı / Fotoğraf: AFP
-
23/3114 Temmuz 2020 - Malezya'nın başkenti Kuala Lumpu'daki bir nehir restoranı / Fotoğraf: AFP
-
24/3113 Temmuz 2020 - Irak'ın başkenti Bağdat'taki Yeşil Bölge önünde kurulan barikatların ve Irak güvenlik güçlerinin önünde poz veren bir gösterici / Fotoğraf: AFP
-
25/3112 Temmuz 2020 - Washington DC'nin dışında yer alan Walter Reed Ulusal Askeri Merkezi'ne giden ABD Başkanı Donald Trump, kameralar karşısına ilk kez maskeyle çıktı / Fotoğraf: Reuters
-
26/3111 Temmuz 2020 - Panama'da bir sağlık çalışanı, Arraijan kentindeki bir kişiye Kovid-19 testi yapmak için burnundan örnek alıyor / Fotoğraf: AFP
-
27/3110 Temmuz 2020 - Dünyaca ünlü ABD'li aktör Johhny Depp, Londra'daki iftira davasının ilk duruşmasının üçüncü gününde Yüksek Mahkeme çıkışında görüntülendi / Fotoğraf: AFP
-
28/319 Temmuz 2020 - Sırbistan'da Kovid-19 salgınıyla mücadele kapsamında açıklanan yeni tedbirleri protesto etmek amacıyla dün akşam başkent Belgrad'da başlayan gösteriler, bugün diğer şehirlere de yayılarak devam etti / Fotoğraf: AFP
-
29/318 Temmuz 2020 - Japonya'nın Hitoyoşi kentinde aşırı yağışlar sonucunda meydana gelen sel nedeniyle hasar gören araca bakan bir Japon askeri / Fotoğraf: AFP
-
30/317 Temmuz 2020 - Nijerya'nın Ajangbadi kentindeki bir dans akademisinde eğitim gören balerinler, gösteri öncesi prova yapıyor / Fotoğraf: AFP
-
31/316 Temmuz 2020 - ABD'de polis şiddeti sonucu hayatını kaybeden siyahi George Floyd'un için Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'da başlayan protestolara bugün de devam edildi / Fotoğraf: AFP
Bir istihbarat görevlisi, yüzyüze görüştüğü bu ismin çok iyi hitabete sahip olduğunu belirtti.
Önce İlham’la, sonra da İnşaf’la yakınlaşan Cemil, terör uzmanı akademisyen Hoffman’a göre, IŞİD’in aileleri devşirmeyi amaçlayan yeni taktiğini uyguladı. Bu taktik, aileden dışarı kolay kolay bilgi sızmayacağı için tercih ediliyor.
İstihbarat görevlilerine göre; Cemil, Paskalya katliamının elebaşı Zahran Haşim’in öğretilerini kardeşlere aşıladı. IŞİD’e biat ettiğini açıklayan ve Müslüman Sufileri bile öldürmeyi vaaz eden Haşim de Paskalya’da intihar saldırısı gerçekleştiren isimler arasındaydı.
Hoffman, Haşim’in IŞİD’in Horasan kolundan isimlerle bağlantılı olduğunu ve bu çaptaki saldırıları tek başına gerçekleştiremeyeceğini düşünenler arasında.
Şiddet şiddeti getirdi
Saldırılardan sonra olağanüstü hal edilen ülkede düzenlenen operasyonlar, Müslümanlara yönelik cadı avına dönüştü. Çok sayıda ev, cami ve dükkan yakılırken Pakistan ve Afganistan’dan gelen göçmenler kamplara sığınmak zorunda kaldı.
4 bin Budist kadını onayları olmadan kısırlaştırdığı iddia edilen Müslüman bir doktor, haksız yere iki ay gözaltında tutuldu.
Bu şiddet ve öfke ortamında düzenlenen seçimlerin ardından, adı yolsuzluk ve azınlıklara yönelik işkenceyle anılan Gotabaya Rajapaksa ülkenin yeni devlet başkanı oldu.
Terminatör olarak da bilinen Rajapaksa, göreve geldikten sonra da Müslümanlara yönelik sert tutumunu sürdürdü.
Müslümanlara yönelik “Bizden nefret ediyorlar”, “Onları yaptığı yemeği yemeyin”, “Halkımızı zehirliyorlar” gibi nefret dolu ifadeler, artık daha da rahat ifade ediliyor.
Independent Türkçe, The New York Times Magazine