Bilimsel, teknik araştırmalar, çalışmalar yapmak için gerekli araç ve gereçlerin bulunduğu yer,
Laboratuvar {latince “çalışmak” anlamındaki laborare’den) terimi, başlangıçta yalnızca fizikçi ve kimyacılara deneylerini başarıyla yürütme olanağım veren araç, gereç ve enerji kaynaklarının toplandığı yeri belirtiyordu. Ama başka deneysel bilimlerin gelişmesiyle biyoloji, bakteribilim, ruhbilim.vb.laboratuvarlarımn kurulduğu da görüldü. Bu arada fizik laboratuvarları da, optik, elektrik, atom fiziği ya da nükleer fizik gibi uzmanlaşmış laboratuvar türlerine ayrıldı. Bu uzmanlaşma, bir yandan fizik dallarının gelişmesi, öte yandan da önemli bir sanayi altyapısı ile çok yüksek bir yatırım gerektiren aygıtların gittikçe artan karmaşıklığı ve yüksek fiyatlı oluşlarından ötürü gerekli hale geldi. Nicel ve nitel kimyasal çözümleme yöntemleri ile ölçme yöntemlerinin gelişmesi, birçok laboratuvarın kurulmasına, dolayısıyla bilimsel yöntemlerin değişik teknik ve sanayilere uygulanmasına yol açtı.
Araştırma Laboratuvarı
Araştırma konusunda genellikle iki çeşit laboratuvar ayırt edilir: Salt araştırmaya yönelik bilim laboratuvarları; uygulamalı araştırmaya yönelik sanayi laboratuvarları.
Bilim Laboratuvarı
Genellikle üniversitelerde ve yüksekokullarda bulunurlar. Gerçekten de, öğretim kuruluşları gerek kendi öğretim işlevlerine bağlı olarak, gerekse bilimsel araştırma amacıyla laboratuvar çalışmaları yapmak zorundadırlar. Bu çalışmaları da ya kendi bünyeleri içinde ya da başka bilimsel kuruluşlarla ortaklaşa olarak sürdürürler.
Sanayi Laboratuvarı
Üretimlerinde ilerleme sağlamak amacıyla büyük kuruluşlar tarafından oluşturulurlar, ama yalnızca bu amaçla da sınırlı kalmazlar.
Bu iki laboratuvarın karşıt olduğu söylenmiştir. Bu görüşe göre, bilim laboratuvarlarında, araştırma temel olarak alınmakta, amaç yalnızca bilimi geliştirmek olduğu için de, doğrudan sanayiye yönelik uygulamalara gidilmemektedir; uygulamalı araştırmaya yönelik sanayi laboratuarlarındaysa, araştırmanın hemen uygulamaya yönelik olmasına çalışılmakta ve ticari kaygılar ağır basmaktadır. Gerçekteyse bu ayrım yapaydır, çünkü her bilimsel buluş sanayide bir uygulama alanı bulabileceği gibi, sanayi uygulamaları da, bilimin gelişmesini sağlayan ileri kuramsal araştırmalar gerektirir.
Bütün araştırma laboratuvarlarında üç çeşit çalışma yapılır: Yeni olaylar, özellikler, ilkeler bulmayı amaçlayan araştırma; bu yeni ilkeleri ister deney için olsun, ister uygulama için olsun, bir laboratuvar aygıtında kullanmayı amaçlayan uygulama araştırması; uygulamayı sanayi alanında kullanmaya uygun hale getirecek olan geliştirme ve düzenleme.
Uygulama araştırmaları, ayrıca, tasarlanan işe daha uygun nitelikler taşıyan yeni gereçler ve yeni hammaddeler ortaya koymayı amaçlarlar. Hammaddeler gibi, üretim, depolama ve koruma yöntemleri de bu tür araştırmalar sonucu geliştirilmiştir. Dokuma maddeleri, kauçuklar, plastik maddeler, fotoğraf gereçleri, kâğıt ve baskı mürekkepleri, vb. ürünler için de deneme laboratuvarları kurulmuştur. Günümüzde her sanayi kuruluşunun bir araştırma laboratuvarı vardır.
Ayrıca, insan bilimleri de gün geçtikçe daha çok deneyime, yani laboratuvar çalışmasına başvurmaktadır. Bunların arasında özellikle deneysel ruhbilim laboratuvarları, hayvan ruhbilimi laboratuvarları, deneysel sesbilim laboratuvarları sayılabilir. Öte yandan, etnoloji, jeoloji ve arkeoloji uzmanları da alan çalışması sonucu topladıkları verileri laboratuvarlarda değerlendirirler.Laboratuvarlarda kuramcılarla deneycilerin işbirliği gerekir. Gerçekten de, modern araştırma laboratuvarlarında her şeyden önce çeşitli bişim dallarında uzmanlaşmış kişilerin işbirliği söz konusudur. Dolayısıyla, laboratuvar çalışması bir topluluk çalışmasıdır.