Hesaplamalar, Dünya'nın Çekirdeğinin Yüzeyinden 2.5 Yıl Daha Genç Olduğunu Gösteriyor!
Bu Sonuçlar Genel Görelilik Teorisi'ni Doğrulamakta Kullanılabilir!
Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
Gezegenimizin yüzeyinin aslında çekirdeğine göre yaşlı olması size imkansız geliyor olabilir, öyle ise bu sizi çok şaşırtacak çünkü yeni hesaplamalara göre Dünya’nın çekirdeği, yüzeye göre 2,5 yıl daha genç!
Peki bu nasıl mümkün olabilir? Aslında bu, Einstein’in Genel Görelilik Teorisi'nde de belirttiği, gezegenimizin kütle çekimiyle ilişkili bir durum. Uzay-zaman kavramıyla, zamanın akış hızının değişebileceğini belirten genel göreliliğe göre, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluşan Dünya için, çekirdeğindeki “zamanın” yüzeye göre daha yavaş aktığını söyleyebiliriz.
1960’larda benzer bir konuya ünlü fizikçi Richard Feynmann’ın da çeşitli derslerinde değindiği biliniyor. Feynmann, Dünya’nın merkezi ve yüzeyi arasında, uzay zamandaki eğrilik dolayısıyla bir-iki günlük bir yaş farkı olduğunu belirtmiştir. Bu açıklamalar sonrası farklı çalışmalardaki fizikçiler de Feynmann’ın bu tezini kaynak olarak gösterdiler; hatta üniversite ders kitaplarında bile kullanıldı. Fakat kimse bunun doğruluğunu doğrulama/yanlışlama yönünde bir çalışma yapmamıştı.
Danimarka’daki Aarhus Üniversitesinden fizikçi Ulrik Uggerhøj, daha önce Feynamnn’ın bu tezini bazı çalışmalarında kaynak olarak gösterdiğini ve ardından belirtilen bu yaş farkını onaylayan hiçbir çalışmanın yapılmadığının farkına vardılar. New Scientist’ten Jacob Aron’a verdiği röportajda şöyle diyor:
Bir insan her zaman tedbirli olmalı ve ünlü insanların bile önerilerini test etmelidir. İtiraf etmeliyim ki bunu yapmama tuzağına düştüm.
Böylece Uggerhøj, bir ekip oluşturdu ve Dünya’nın çekirdek ve yüzeyindeki yer çekimi potansiyelini hesaplamaya koyuldu.
Yer çekimi potansiyeli; bir cismin kütlesine göre, yer çekimi kuvvetinin, cismi uzayda bir noktadan başka bir noktaya taşımak için gereken kuvvet, enerjidir. Özetle, bir nesneyi A noktasından B noktasına taşımak için ne kadar enerji gerekir?
Einstein’in genel göreliliğine göre, cismin kütlesi ne kadar büyükse, uzay-zamandaki bükülme de o kadar büyür ve bu bir yer çekimi kuvveti oluşturarak cismin çevresindeki zamanın akışını yavaşlatır. Bu durumu görsel olarak zihnimizde canlandırmak için uzayı betimlerken sıkça başvurulan, büyük eğrilerle oluşturulan kafesimsi yapıların içindeki kütlece büyük gezegenleri, kara delikleri gözümüzün önüne getirip; bu cisimlerin bulunduğu uzayı nasıl büktüğünü (siyah bir çarşaf üstündeki ağır cisimlerin oluşturduğu yüzey kıvrımlarını) düşünebiliriz.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Science News’e konuyla ilgili açıklamalar yapan Emily Conover, bu durumu, Dünya’nın çekirdeğine yerleştirilecek bir saatin, yüzeyine yerleştirilecek bir saate göre çok az bir farkla da olsa daha yavaş çalışacağını çünkü çekirdeğin yüzeye göre sahip olduğu daha büyük kütle sebebiyle daha büyük yer çekimi potansiyeli bulunduğunu belirtti. Conover şöyle diyor:
Dünya’nın çekirdeğinden yüzeye tırmanmak yer çekimi sebebiyle çok meşakkatli olacağı için, yüzeydeki saatler, çekirdekte bulunan saatlere göre daha hızlı çalışacaktır.
Bu etkiyi Dünya’nın yüzeyinden 35.400 kilometre uzakta olan GPS uydularında görüyoruz. Dünya’nın çekim kuvvetinden çok uzakta oldukları için, bu uyduların saatleri, Dünya’nın yüzeyindeki saatlere göre daha hızlı çalışmakta ve bu sebeple uydular ve Dünya arasında yapılan veri alışverişindeki senkronizasyon düzeltilmektedir.
Uggerhøj ve ekibi, Dünya’mız oluştuğundan beri çekirdeğin, yüzeydeki zamana göre çok küçük bir oranla yavaş aktığını – yaklaşık olarak saniyenin 0,0000000003’te biri kadar – ve Dünya’nın 4,5 milyar yıllık yaşını hesaba kattığımızda bu farkın kabaca 1,5 yıllık bir yaş farkını oluşturduğuna ulaştı. Çekirdek ve yüzey arasındaki özkütle farkı da işin içine katılınca, oluşan yaş farkı 2,5 yıl olarak düzeltildi.
İlginçtir ki, Uggerhøj, çekirdeğin yüzeyden bir ya da iki gün genç olduğunu belirten Feynmann’ın hatalı olduğunu söylemiyor. Uggerhøj, Feynmann’ın bu hatayı yapıp yapmadığını ya da eski ders notlarındaki “1-2 yıl”ın belki de bir şekilde “1-2 gün” olarak değişip değişmediğinin net olmadığını söylüyor.
Uggerhøj, bu çalışmanın genel görelilik denklemleriyle yapılan bir hesaplama dışında deneysel olarak test edilemeyeceğini ise kabul ediyor. Şöyle diyor:
Genel görelilik teorisi kendisine fırlatılan her testi bu zamana kadar başarıyla geçti. Bildiğimiz kadarıyla bu teori Evren’in her yerinde işliyor; dolayısıyla aynı etkilerin herhangi bir büyük kütle için de görülmesi gereklidir.
Son olarak, çekim kuvvetinin zaman üstündeki etkisinin çok daha sert olduğu bir örnek görmek isterseniz de; Uggerhøj ve ekibinin, Güneş’in çekirdeğinin, yüzeyine göre 40.000 yıl daha genç olduğunu hesapladıklarını ekleyelim.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 11
- 8
- 6
- 2
- 2
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 03:54:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/509
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Yer Bilimleri> Jeoloji> Gezegensel Jeoloji
- Bilim Ağacı> Doğa Bilimleri> Fizik> Görelilik> Genel Görelilik
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Bilim Haberciliği
- Yas Kabuk Dünya Jeoloji Gezegen Bilim Haber Einstein Genel Görelilik Albert Einstein Habercilik Yüzey Gezegensel Jeoloji
This work is an exact translation of the article originally published in Science Alert. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.