Kemiklerin, kemik dokusunun ve kıkırdakların, kıkırdak dokusunun özellikleri, ortak yanları ve farkları nelerdir? İşlevleri, çeşitleri, yapıları hakkında farkları ve özellikler.
Kemik ve kıkırdak vücuttaki bağ dokusu türleridir. Kemik, vücudun iskelet yapısını oluşturan sert dokudur. Kıkırdak, karşılaştırıldığında, kemik kadar sert değildir ve kulak, burun ve eklemler gibi vücut bölgelerinde bulunur. Vücut eklemlerindeki kıkırdak, kemiklerin uçlarını örter ve kemiklerin birbirine sürtünmesini önlemek için amortisör görevi görür.
Karşılaştırma
Çeşitleri;
Kemikler ya kompakt veya süngerimsidir. Kemikler uzun, kısa, düz, düzensiz, sesamoid ve sütür kemikler olarak sınıflandırılır.
Kıkırdak çeşitleri, Hiyalin kıkırdak, fibrokartilaj ve elastik kıkırdaktır.
İşlevleri;
Kemikler, vücudu mekanik hasara karşı korur, vücudun hareketine yardımcı olur, vücut için bir çerçeve ve şekil sağlar, mineralleri depolar ve kırmızı kan ve beyaz kan hücreleri üretir.
Kıkırdak, eklemlerdeki sürtünmeyi azaltır, solunum yolunu destekler, ağırlık taşıyan kemikler arasında amortisör görevi görür ve etli uzantıların şeklini ve esnekliğini korur.
Yapısı;
Kemikler çoğunlukla osteoblastlardan (progenitör hücreler), osteositlerden (olgun kemik hücreleri) ve osteoklastlardan (büyüme ve onarım için kemik dokusunu parçalayan büyük hücreler) oluşur. Bir kemik oldukça damarlıdır.
Kıkırdaklar, kondroblastlar, (öncü hücreler), kondrositler ve olgun kondrositlerin gömülü olduğu yoğun bir kolajen ve elastik lif matrisi içerir. Kıkırdak avaskülerdir.
Konum;
Kemikler, eksenel ve apendiküler iskeletin çoğunu oluşturur.
Kıkırdak, çoğunlukla kemik eklemleri arasında (eklem kıkırdağı), solunum yolu boyunca ve esnekliğe ihtiyaç duyulan diğer birkaç yerde bulunan çok daha yumuşak, daha esnek bir bileşendir.
Kaplama;
Kemiklerde, Periosteum vardır. Duyusal sinir uçları açısından zengindir.
Kıkırdakta, Perikondrium mevcuttur(ancak eklem kıkırdağını çevrelemez)
Fiziksel Yapıdaki Farklılıklar
Kemiklerin yapısı, bir matris içine gömülü canlı ve ölü hücrelerin birleşimidir. Kemiğin dış sert tabakasına kompakt kemik denir ve çok az boşluk vardır. Kemiğin süngerimsi doku olarak da adlandırılan iç kısmı gözeneklidir ve kemik iliğini ve kan damarlarını barındırır. Kemikte bulunan diğer dokular arasında endosteum, periosteum ve sinirler bulunur. Kemik matriksi organik (mineral) bileşenlere ve kolajen gibi inorganik bileşenlere sahiptir. Kemik oluşumu, bu matrisin sertleşmesinin sonucudur.
Kıkırdak, esas olarak, kolajen lifleri, proteoglikan ve elastin liflerinden oluşan hücre dışı bir matris üreten kondrosit hücrelerinden oluşur. Farklı kıkırdak türleri bu bileşenleri farklı oranlarda içerir. Kıkırdak, kemiklerden farklı olarak kan damarı içermez.
Kemiklerin ve Kıkırdağın Hücresel Yapısı
Kemik veya kemik dokusu, olgun kemik hücreleri olan osteositlere yol açan progenitör hücreler olan osteoblastlardan oluşur; ve osteoklastlar, büyüme, onarım ve yeniden modelleme için kemik dokusunu parçalayan büyük hücrelerdir. Kalsiyum ve fosfatın kemiğin içine ve dışına hareketini düzenlemek için başka bir tür kemik astar hücreleri mevcuttur.
Kıkırdak, kondroblastlar olarak bilinen öncül hücreler tarafından üretilen kondrositlerden oluşur. Kondroblast, olgun kondrosit hücrelerinin gömülü olduğu kolajen ve elastin liflerinden oluşan yoğun bir matris üretir.
Kıkırdak ve Kemik Hastalıkları
Yaygın kemik bozuklukları arasında, kemiklerin mineral yoğunluğunun azaldığı, böylece kırılma olasılığının arttığı osteoporoz; kemikte kanserli bir durum olan osteosarkom; kemik iliğinin bir enfeksiyonu olan osteomiyelit; ve genetik bir bozukluk olan osteogenezis imperfektadır.
Kıkırdak hastalıkları arasında, kemikler arasında sürtünmeyle sonuçlanan, kıkırdağın inceldiği bir durum olan osteoartrit; cüceleşmeye yol açan akondroplazi; göğüs ağrısı ile sonuçlanan kaburgalardaki kıkırdağın iltihaplanması olan kostokondrit; ve kıkırdak büyümesinin bozulması ve ardından kıkırdakta kemikleşme (sertleşme) nedeniyle oluşan bir grup hastalık olan kondrodistrofilerdir.
Kemik ve Kıkırdak Türleri
Kemikler uzun, kısa, düz, düzensiz, sesamoid ve sütür tipleri olarak sınıflandırılır. Ekstremitenin çoğu kemiği, uzun bir şaft ve kavisli bir yapı ile karakterize edilen uzun kemiklerdir; örnekler arasında femur, tibia, fibula, humerus, ulna ve radius yer alır. Kısa kemikler uzunluk ve genişlik bakımından aynıdır ve ayak bileği ve bilekte bulunur. Düz kemikler ince ve kavislidir ve kafatasında ve sternumda bulunur. Omurga ve kalça bölgesinde düzensiz kemikler bulunur. Sesamoid kemikler tendonlarda gelişir ve en çok dizkapaklarında, ellerin avuç içlerinde ve ayak tabanlarında bulunur. Sütür kemikleri çok küçüktür ve kraniyal kemikler arasındaki sütürlerde bulunur; farklı kişilere göre değişir.
Kıkırdak türleri arasında hiyalin kıkırdak, fibrokartilaj ve elastik kıkırdak bulunur. Hiyalin kıkırdak, üç tip içinde en bol olanıdır. Esas olarak bronşiyal tüplerde, gırtlakta, burunda ve trakeada, uzun kemiklerin sonunda ve embriyonik iskelette bulunur. Yapı ve düzgün hareket sağlamaya hizmet eder. Fibrokartilaj, diz ve kalçada bulunanlar gibi kırıklar, intervertebral diskler ve eklemlerin bulunduğu yerde bulunan sert bir kıkırdak türüdür. Fibrokartilaj, ekli yapılara sertlik ve yapı sağlar. Elastik kıkırdak daha esnektir ve dış kulakta, işitme tüplerinde ve epiglotta bulunur.
İşlev Farklılıkları
Kemikler, omurgalılarda çeşitli işlevleri yerine getirir ve genellikle vücudu mekanik hasara karşı korur. Örneğin, kafatası beyni korur ve göğüs kafesi iç organları vb. Korur. İskelet kasları kemiklere bağlı olduğundan kemikler vücudun hareketine yardımcı olur. Vücut için bir çerçeve ve şekil sağlarlar ve kalsiyum ve fosfor gibi mineralleri depolarlar. Ayrıca eritrositler (kırmızı kan hücreleri) ve lökositler (beyaz kan hücreleri) üreten kırmızı kemik iliğini ve ayrıca enerji depolayan yağ hücrelerini içeren sarı kemik iliğini de depolarlar.
Kıkırdak dokusunun temel işlevleri arasında eklemlerdeki sürtünmeyi azaltmak, trakeal ve bronşiyal tüpleri desteklemek, omurlar arasında amortisör görevi görmek ve kulak, burun vb. Şeklini ve esnekliğini korumak yer alır.