Badem (Prunus Dulcis), Pakistan'daki İndus Nehri’ne kadar Güneybatı Asya ve Ortadoğu'da yetişen bir bitkidir. Prunus Dulcis yenilebilir badem tohumlarının yetiştiği ağacı ifade eden bitkinin Latince adıdır (1). Besleyici içi beyaz yemişi ve bir kabuk ile kaplı dış gövdesi ile sevilen ve çokça kullanılan bir gıdadır.
Çiftçiler yüzyıllar öncesinde, badem ağaçlarını aşılamayı bularak tatlı bademin doğru bir şekilde nasıl seçilebildiğini ve üretilebildiğini keşfettiler. Böylece, çiftçiler badem türlerini tanımlamaya başlamışlardır. Acı bademler daha çok yağ halinde kullanılır.
Acı badem yağı, tatlı badem yağından ayrı bir ürün olsa da ikisi de benzer besin değerlerine sahiptir. Tatlı badem yağı bitkinin çekirdeği ezilerek hazırlanır. Tatlı badem yağı ve acı badem yağı arasındaki temel fark farklı badem ağacı türlerinden temin edilmeleridir.
ABD'de, ticari olarak yetiştirilen ve dağıtılan tüm bademler, tatlı bademdir. Badem, Orta Doğu ve Asya menşeli olup, yakın dönemlere kadar ABD'ye henüz taşınmamıştrı. ABD ve Avrupa'nın badem ağacını ilk yetiştirme girişimleri 19. yüzyılda gerçekleşmiştir.
Çoğu bitkide olduğu gibi, bademler de genel kategorileri içinde çeşitlilik göstermektedir. İspanya'da özel olarak hasat edilen bir ürün olan Marcona bademi farklı bir türdür ve popülerliği günden güne artmaktadır. Marcona bademleri yemek pişirmek için çok uygun bademlerdir. Bu bademler, yemeklerin ve tatlıların içinde tatlı veya ıslak bir doku yaratırlar.
Her ne kadar badem yağı besin değerleri bakımından bademin kendisi kadar zengin olmasa da pek çok faydaya sahiptir. Badem yağı, antioksidan, E vitamini ve doymamış yağların iyi bir kaynağıdır. Antioksidan oranı oldukça yüksek olan badem yağının kötü kolesterol (LDL) oranını düşürüp, iyi (HDL) kolesterol düzeylerini arttırdığı gösteren çalışmalar bulunmaktadır (2, 3).
Badem yağı, antioksidan oranı yüksek olduğundan, vücuda zarar veren serbest radikalleri azaltarak kronik hastalıklardan korunmaya, yaşa bağlı maküler dejenerasyon ve bilişsel düşüş riskini azaltmaya yardımcı olabilir (4, 5, 6). Badem yağı, kan şekeri kontrolü için faydalıdır ve bu nedenle düşük kalorili diyetlerde kilo kaybına yardımcı olabilir (7). Cilt bakımında sıklıkla tercih edilen badem yağı, cildi güneş hasarından korumaya yardımcı olabilir ve çatlakları önleyebilir. Nemlendirici, masaj yağı veya makyaj temizleyici gibi birçok şekilde kullanılabilir (8).
Yüzyıllar boyunca insanlar badem yağını birçok alanda kullanmışlardır. Özellikle Eski Çin’de, badem yağı çok yaygın bir kullanım alanına sahiptir. Badem yağı son zamanlarda potansiyel olarak faydalı bir biyodizel yakıt olarak test edilmiştir. Ayrıca diş macunlarında bileşen olarak kullanılmaktadır. Hatta obua ve klarnet gibi bazı ağaç dalından elde edilen müzik aletlerinin bakımını yapmak için de kullanılmaktadır. Diğer bir yandan badem yağı gelişmekte olan ülkelerde depolanma sırasında çeliği korumak için bir pestisit olarak kullanılmaktadır.
Dünya çapında yaygın olarak yetiştirilen bir bitki olan çörek otundan elde edilen yağın ne olduğunu ve nasıl kullanıldğını öğrenmek için “Çörek Otu Yağı Nedir, Nasıl Kullanılır?” yazımızı okuyabilirsiniz.
Not: Herhangi bir sağlık sorununuz veya düzenli bir biçimde kullandığınız ilaç varsa, doktorunuza ya da konunun uzmanı bir kişiye danışarak tüketmeniz tavsiye edilir.
Badem yağı yumuşatıcı özelliklere sahiptir ve saça uygulandığında ona daha yumuşak bir doku kazandırabilir. Doğal bir yağ olduğu için saçlarınızı taramadan önce uyguladığınız takdirde, tarama işlemini ve şekillendirmeyi daha kolay hale getirdiğini hemen fark edersiniz.
Badem yağının haftada bir kez saça uygulanması tavsiye edilir. Badem yağı doğal bir yağdır, fakat her gün saça uygulamak fazla gelebilir. Yağ uzun süreli sık kullanımda saçınızda kalabilir ve saçınız için iyi olmayan kirleri veya tozları çekebilir. Saçınızda birikme, toz ve kir hissediyorsanız daha az sıklıkta uygulamayı deneyin.