Hirudoterapi, çeşitli durumları tedavi etmek için sülük kullanan bir alternatif tıp şeklidir. “Hirudoterapi” kelimesi Latince “sülük” anlamına gelen “hirudo” kelimesinden gelmektedir.
Hirudoterapi olarak da bilinen sülük tedavisi, terapötik etkiler elde etmek için tıbbi sülüklerin kullanıldığı bir tedavi türüdür. Bu tedavi şekli binlerce yıldır uygulanmaktadır ve modern tıbbın bazı alanlarında hala kullanılmaktadır.
İçindekiler
Sülüklerin Terapötik Kullanımları
Antikoagülasyon: Sülük tükürüğü, kanın pıhtılaşmasını önleyen ve sülüğün hastanın kanıyla beslenmesini sağlayan hirudin adı verilen güçlü bir antikoagülan içerir. Bu antikoagülan etki, bazı ameliyatlardan sonra olduğu gibi kanın pıhtılaşmasını önlemenin gerekli olduğu tıbbi durumlarda faydalı olabilir1.
Şişliğin azaltılması: Sülükler, vücudun kan akışı zayıf olan bölgelerinde şişliğin azaltılmasına ve dolaşımın iyileştirilmesine yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu özellikle, sülüklerin bazen flep ve greftlerdeki kan akışını iyileştirmek için kullanıldığı plastik ve rekonstrüktif cerrahide yararlıdır2.
Ağrı Giderme: Bazı çalışmalar, sülük tedavisinin osteoartrit gibi durumlarda ağrının giderilmesinde faydalı olabileceğini düşündürmektedir3.
Endikasyonlar
Hirudoterapinin bir dizi mekanizma ile çalıştığı düşünülmektedir. Sülüklerin tükürüğü, anti-enflamatuar, ağrı giderici ve kan inceltici özelliklere sahip bir dizi madde içerir. Bu maddeler şişliği, ağrıyı ve kan pıhtılarını azaltmaya yardımcı olabilir. Sülükler ayrıca dolaşımın iyileştirilmesine ve toksinlerin vücuttan atılmasına yardımcı olabilir.
Hirudoterapi, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli durumları tedavi etmek için kullanılır:
- Venöz yetmezlik
- Karpal tünel sendromu
- Romatoid artrit
- Kronik ağrı
- Yara iyileşmesi
- Selülit
- Saç dökülmesi
Hirudoterapinin genellikle güvenli olduğu kabul edilir, ancak bununla ilişkili bazı riskler vardır. Bu riskler arasında enfeksiyon, alerjik reaksiyon ve kanama yer almaktadır. Bu tedaviyi düşünüyorsanız nitelikli bir hirudologa görünmeniz önemlidir.
Riskler ve Sınırlamalar
Sülük tedavisi genellikle güvenlidir ancak bazı riskleri de vardır. Bunlar arasında enfeksiyon (sülükler bağırsaklarında bakteri taşıyabildiğinden), alerjik reaksiyonlar ve kısa bir süre içinde çok sayıda sülük kullanılması durumunda anemi sayılabilir. Ayrıca, sülük tedavisinin birçok durum için etkinliğinin iyi belirlenmediğini ve faydalarını ve sınırlamalarını tam olarak anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtmek önemlidir4.
Prosedür
Sülük tedavisi sırasında cilde bir sülük uygulanır ve burada tutunarak hastanın kanıyla beslenmeye başlar. Bu işlem 20 dakika ile bir saat arasında sürebilir. Sülük doyduktan sonra doğal olarak deriden ayrılır. Sülük tarafından bırakılan küçük yara, sülüğün tükürüğündeki antikoagülanlar nedeniyle kanamaya devam eder ve bu da lokalize basıncı veya tıkanıklığı hafifletmeye yardımcı olabilir2.
Fiyat:
25 TL -50 TL arasında farklı büyüklüklerde bulunmaktadır.
Tarih
Sülüklerin tıbbi amaçlarla kullanımı antik çağlara kadar uzanmaktadır. Sülük tedavisinin bilinen en eski kanıtı, yaklaşık M.Ö. 2500 yıllarına dayanan Mısır hiyerogliflerinde bulunmaktadır. Sülükler ayrıca Yunanlılar, Romalılar ve Çinliler tarafından kan alma, yara iyileştirme ve ağrı kesici dahil olmak üzere çeşitli durumlar için kullanılmıştır.
Orta Çağ’da sülük tedavisi Avrupa’da çok popüler hale gelmiştir. Baş ağrısı, ateş ve hatta akıl hastalığı da dahil olmak üzere çok çeşitli durumları tedavi etmek için kullanıldı. Sülük terapisi aynı zamanda vücuttaki hümörleri dengelemeye yardımcı olduğu düşünülen bir kan alma şekli olarak da kullanılmıştır.
Sülük tedavisinin popülaritesi 19. yüzyılda yeni tıbbi tedavilerin ortaya çıkmasıyla azalmıştır. Ancak son yıllarda yeniden ilgi görmeye başlamıştır ve artık kullanımını destekleyen bilimsel kanıtlar giderek artmaktadır.
İşte hirudoterapi tarihindeki bazı önemli olaylar:
MÖ 2500: Mısır’da sülük tedavisine dair bilinen en eski kanıt.
MÖ 460-370: Hipokrat yazılarında sülük kullanımını tarif eder.
MS 1. yüzyıl: Romalı hekim Galen sülük kullanımı hakkında kapsamlı yazılar yazar.
Orta Çağ: Sülük tedavisi Avrupa’da çok popüler hale gelir.
19. yüzyıl: Sülük tedavisinin popülerliği azalır.
20. yüzyıl: Hirudoterapi modern tıp tarafından yeniden keşfedilir.
Günümüzde: Hirudoterapi çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.
Hirudoterapinin uzun ve büyüleyici bir geçmişi vardır. Yüzyıllardır çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmaktadır ve artık kullanımını destekleyen bilimsel kanıtlar giderek artmaktadır.
Kaynaklar:
- Baskova IP, Nikonov GI. Proteins and peptides of the salivary gland secretion of medicinal leeches Hirudo medicinalis, H. verbana, and H. orientalis. Biochemistry (Mosc). 2018;83(Suppl 1):S67-S77. DOI
- Whitaker IS, Oboumarzouk O, Rozen WM, et al. The efficacy of medicinal leeches in plastic and reconstructive surgery: a systematic review of 277 reported clinical cases. Microsurgery. 2012;32(3):240-250. DOI
- Michalsen A, Klotz S, Lüdtke R, Moebus S, Spahn G, Dobos GJ. Effectiveness of leech therapy in osteoarthritis of the knee: a randomized, controlled trial. Ann Intern Med. 2003;139(9):724-730. DOI
- Mumcuoglu KY. Recommendations for the use of leeches in reconstructive plastic surgery. Evid Based Complement Alternat Med. 2014;2014:205929. DOI