Bu sayfadaki Notlar
4 Yaş Çoçuğunun Gelişimi
4 Yaş Çoçuğunun Gelişimi
Ayben Ertem
Bu yaşta ışık hızıyla hareket ederler. Merdivenleri koşarak çıkarlar, bisiklet ile fırlarlar, evin bir ucundan diğer ucuna tabana kuvvet koşarlar. Üç yaşındaki nispeten daha sakin çocuğunuz, bir fişeğe dönüşür. Ara sıra davranışları (gürültülü, sert, kavgacı) size yeni yürümeye başladığı çalkantılı dönemdeki davranışları hatırlatabilir. Fakat korkmayın. Bu zor dönem genellikle kısa sürelidir ve beşinci doğum günlerine ulaştıklarında sakin, aklı başında ve kendine güven duygusuyla dolu olacaklardır.
DİL YETENEKLERİ
Dört yaş çocuğunuzun kelime haznesi, şimdi ortalama 1500 sözcüğe ulaşmıştır. Beşinci doğum gününe kadar, bu rakam 2500’e ulaşacaktır. Bir seferde sekiz kelimeyi birbirine bağlayarak, ayrıntılı hikayeler anlatabilir. Anlatımları, yalnızca başından geçmiş olaylara dair değil, aynı zamanda rüya ve imgeleriyle ilgili olacaktır.
Konuşmasının çoğu gayet açıktır. Bununla birlikte 5 yaş ortalarına kadar “F” , “V”, “S” ve “Z” sesleri hala sıkıntı verebilir.
Dil bilgisi hataları daha az meydana gelir. Örneğin “hayır gitme ”, “oraya gitme” olur. “Nerde ayakkabılar”, “ayakkabılarım nerede”ye dönüşür.
“Nasıl” ve “nerede” sözcüklerini kullanarak sorular sorar ve hatta sizin pek çok “neden” sorularınıza cevap verebilir.
SOSYAL YETENEKLER
Çocuğunuz, arkadaş ve tanıdıklarıyla düzenli olarak iletişim kurar. Hatta bir “en iyi arkadaş” seçmiş olabilir. Genellikle- fakat her zaman değil- seçilen çocuk aynı cinsiyetten olacaktır. Çocuğunuzun akranları, onun davranışı üzerinde gerçek bir etkiye sahip olmaya başlayacaktır. Örneğin, eğer yeni arkadaşı birtakım ayrıcalıklara sahipse; daha çok televizyon izlemek ya da havalı spor ayakkabılar almak gibi, sizin 4 yaş çocuğunuz da aynı şeyleri talep etmeye başlarsa şaşırmayın.
Çoğu zaman, okulöncesi çocuğunuza paylaşmak ve sırasını beklemesi konusunda güvenilir. Basit kuralları anlar ve grup içinde oynarken genellikle onlara itaat eder.
Gerçek hayatı taklide dayanan oyunlar daha karmaşıklaşır. Sadece evcilik oynamak yerine 4 yaş çocuğunuz itfaiyecilik, şeker satıcılığı veya sirkçilik oynamaya meyledebilir.
Bir grup içinde oynarken genellikle bir çocuk, lider olarak çıkar. Diğer çocuklara rolleri dağıtacaktır. Genellikle en iyi bölümleri sadık takipçilerine ayıracaktır.
DUYGUSAL GELİŞME
Çocuğunuzun hayal dünyası oldukça aktif olmaya devam edecektir. Fakat gerçek ile hayali olanı ayırt etme yeteneği önemli ölçüde artar.
4 yaşındaki çocuğunuza, oyuncaklarını toplaması veya tabağını temizlemesini söylediğinizde, bazen size “kapa çeneni” diyebilir veya küfür edebilir. Bunları duymak zor olmasına rağmen, küstahlık çocuğunuzun otoriteyle başa çıkmayı öğrendiğinin ve bağımsızlığının sınırlarını test ettiğinin iyi bir işaretidir. Ama yine de, itaatsizlik ve saygısızlık gösterdiği zaman çocuğunuzu paylamanız ve yanlış yaptığını anlatmanız gerekir.
Kendine güvenleri artar. Yetişkinlerle konuşma şekillerini dinleyin. Geçmişte sırnaşık ya da utangaç olmuş olabilir. Fakat şimdi insanların gözlerine bakar ve dinlemelerini ister.
4 yaş çocuğunuz, cinselliğin daha çok farkında olmaya başlar. Kızlar ve erkekler arasındaki farklılıklar hakkında sorular sormaya başlayabilir, cinsel bölgelerini inceleyebilir ve diğer çocukların özel bölgeleri hakkında merakını ifade edebilir.
FİZİKSEL DEĞİŞİKLİKLER
Dört yaş çocuğunuz bu yıl ortalama 2 kg. alacak ve 5 cm. uzayacaktır. Alt çenesi daha belirgin bir şekilde büyürken, üst tarafı daha geniş olacaktır. Sonuç olarak, yüzü daha geniş ve yüz hatları daha belirgin olur.
Bu yılın sonuna doğru, koordinasyon ve dengesi, yetişkin birisininkine benzer olacaktır. Ayak parmağının ucunda durabilir, tek ayağı ile zıplayabilir, taklalar atabilir ve hatta sıçrayabilir. Dişlerini fırçalama, elbiselerini giyme ya da ayakkabılarını bağlama gibi görevler şimdi anne veya babanın ufak yardımlarıyla başarılabilir.
Sanatsal projelere katılma yeteneği de gelişmiş olacaktır. Yılın sonuna doğru, muhtemelen basit geometrik şekilleri kopyalayabilecek, bazı harfleri yazabilecek, bir boya fırçası ile boyama yapabildiği gibi, kesme ve yapıştırma da yapabilecektir.
ÜSTESİNDEN GELİNMESİ GEREKEN ZORLUKLAR
Bu yıl, eğitimle ilgili olarak önemli bir tercih yapacaksınız. Yeni okul yılı başlarken çocuğunuz ana okuluna başlamalı mı yoksa bir sonraki yıla kadar beklemeli mi? Bu konu, özellikle çocukları yaz ya da sonbaharda doğan aileler için can sıkıcıdır. Bununla birlikte, yaşın gerçek sorun olmadığını aklınızda tutun. Çocuklar farklı oranlarda olgunlaşırlar ve sadece bir çocuğun teknik olarak “yaşça yeterli” olması demek, onun duygusal, sosyal ya da fiziksel olarak hazır olduğu anlamına gelmez. Eğer anaokuluna vermeye karar verirseniz, özellikle dil bilgisi eğitimi veren okullara geçmeye tam olarak hazır olmayan çocuklar için düzenlenmiş bir programa sahip olan, geçici anaokulunu düşünün.
Dört yaş çocuğunuzun yeni keşfedilmiş güveninin de olumsuz yönleri vardır. Özellikle yaşıtlarının yanındayken, bilinçli bir şekilde yanlış davranarak gösteriş yapan övüngen biri olabilir. Eğer kafadarları yanındayken çocuğunuzu disiplin altına almak istiyorsanız, hataları hakkında konuşmadan önce onu gruptan uzaklaştırın. Şayet onu herkesin önünde azarlarsanız, yanlış davranışına utanmadan devam etmesi için teşvik etmiş ya da kızdırmış olabilirsiniz.
Bu yaş çocukları, uzun hikayeler anlatılmasına bayılırlar. Her zaman yalan söylemezler, sadece hayal kurmaya düşkündürler, fakat bazen çocuklar sıkıntıdan kurtulmak ya da işlerini halletmek için de yalan söylerler. Ebeveynler, çocuklarının doğru ya da yanlış ahlaki değerlerle doğmadıklarını anlamalıdırlar ve yalan söyleme durumu zihinsel gelişimlerinin normal bir parçasıdır.
NASIL YARDIM EDİLİR ?
Okul öncesi çocuklara öfkeleriyle başa çıkmalarında ve başkaları ya da kendilerine zarar vermeyecek şekilde öfkelerini ifade etmelerinde yardımcı olmak önemlidir. Çocuğunuzu düşmanca duygularını sergilemek yerine, duyguları hakkında konuşmaya teşvik edin. Ona aynı zamanda negatif enerjisini aktarabileceği uygun bir yer sağlayabilirsiniz. Örneğin, minyatür bir yumruklama kum torbası satın alabilirsiniz.Siz, onu duygularını seslendirmeye cesaretlendirirken, aynı zamanda bunu yumruklayabilir.
Bazı çocuklar sosyal ilişkilerde diğerlerinden daha başarılıdırlar. Kaçınılmaz olarak bazı çocuklar terk edilecek, görmezden gelinecek ya da önemsenmeyecektir. Bu çocukların sosyal becerilerini geliştirmeye çalışın, sınıf dışında bir iki sınıf arkadaşını bir araya getirecek oyun zamanları düzenleyin. Eğer farklı bir ortamda birlikte oynarlarsa, çocuklar kendilerini, birbirlerine çok yakın hissederler.
Çocuğunuzun televizyon izlemesini dikkatle takip edin. Uygun şekilde kullanıldığı takdirde, televizyon iyi bir eğitim aracı olabilir. Gerçekten Amerikan Pediatri Akademisi’ne göre, televizyonda eğitim programlarını izleyen çocuklar, izlemeyenlerine göre matematik ve okumada daha iyidirler, fakat çok fazla televizyon (günde 1-2 saatten fazla video oyunları ve video kasetleri dahil) ya da televizyonun yanlış şekilde izlenmesi, çocuğunuza zararlı olabilir. Örneğin, TV’de sergilenen şiddet görüntülerine çok fazla maruz kalmak, çocuğunuzu daha saldırgan yapabilir.
4-5 Yaş Çocukları İçin Ev Oyunları
4-5 yaş çocukları için ev oyunları, 4-5 yaş çocuğu için oyunlar
4-5 yaş çocukları için ev oyunları
Tam oyun çağında gelmiş çocuklarımızla hem eğlenceli hem de eğitici oyunlar oynayabiliriz.
Çocuklar, dört beş yaşına geldiklerinde artık karşılıklı oyun oynamak çok daha kolay ve eğlenceli olur. Çocuklarımızla oynayabileceğimiz hem eğlenceli hem de eğitici oyunları araştırdırdık.
Sıcak-soğuk oyunu
Bu yaş grubu çocukların çok sevdiği bu oyunu evde ailece oynayabilirsiniz. Bir yere bir nesneyi saklayın. Sonra çocuğunuz evde onu ararken nesneye yaklaştığında “sıcak” diye, uzaklaştığında ise “soğuk” diye tekrarlayın. Bu oyunu, nesnenin yerini belirtmek için el çırparak da oynayabilirsiniz. Sakladığınız nesneye yaklaştıkça el çırpmayı kuvvetlendirin, uzaklaştıkça yavaşlatın. Sonra o nesneyi saklasın, siz arayın.
Nesi var oyunu
Kalabalık çocuk grubuyla oynanabilecek bu oyunu çocuğunuzla evde başbaşayken de oynayabilirsiniz. Bir nesne belirleyin ve çocuğunuz size “nesi var?” diye sorduğunda aldığı dolaylı yanıtlarla belirlenmiş nesnenin ne olduğunu anlamaya çalışsın. Örneğin seçtiğiniz nesne televizyon ise şöyle bir diyalog olacaktır:
– Nesi var?
– Camı var.
– Nesi var?
– Kumandası var.
Aile albümü oyunu
Aile fotoğraflarınız bir albümde düzenli durmuyorsa ya da tekrar düzenlenmesi gerekiyorsa bunu çocuğunuzla bir oyuna çevirerek yapabilirsiniz. Fotoğraftakiler hakkında sohbet etmek, kim kimdir gibi sorularına cevap vermek, fotoğrafları kronolojik sıraya dizmek, çocuğunuzun olayları sıraya dizmek, planlama, organizasyon ve akrabaları tanıma becerilerinin gelişmesine katkıda bulunur.
Yemek pişirme oyunu
Çocuğunuzu mutfak işlerine alıştırmak için yemek pişirme oyunu iyi bir fırsattır. Önce hangi yemeğin pişirileceğine karar vermek, sonra malzemeleri listelemek, gerekli miktarları ayarlamak ve anlatarak sırasıyla malzemeleri kullanarak yemeği yapmak, onun organizasyon becerisini geliştirir. Tabii ona da bir şeyleri karıştırmak, hamura şekil vermek, basit şeyleri doğramak gibi işleri vermelisiniz. Hatta hamura şekil verme işinde kendi hazırladığı hamuru kendi eseri olarak sadece onun yiyebileceğini söyleyerek, ona değerli bir iş yaptığı hissini verebilirsiniz.
Sınıflandırma oyunu
Boya kalemleri, bozuk paralar, çubuklar, bardaklar, kaşıklar, çakıl taşları gibi pek çok eşyayı bir araya getirin. Bu nesnelerden herhangi birinden oluşan bir grubu masaya yayın ya da hakkında konuşabileceğiniz nesne gruplarını bulun. Çocuğunuzdan bu nesneleri uzunluk, ağırlık, adet ve renklerine göre sıralamasını isteyin. Farklılıklar hakkında konuşun ve “mavi ve yuvarlak olanlar” gibi renk ve şekillerine göre sınıflandırmasını isteyin. Çocuk bunu başardıktan sonra farklı nesneleri ebat veya ağırlığına göre sıralamasını isteyin. Bu oyun onun matematik becerisinin gelişmesine destek olur.
Televizyon oyunu
Çocuğunuzla birlikte, karakterlerini iyi tanıdığı bir televizyon programını izlerken, ondan gözlerini kapatarak dikkatle programı dinlemesini isteyin. Hangi karakterin konuştuğunu sorun. Daha sonra çocuğun gözünü açarak doğru cevap verip vermediğini görmesine izin verin. Oyunu program boyunca sırayla oynayın. Bu oyun, çocuğun düşünme becerisini geliştirir.
Çocuğun Pisikolojisi?anneler Okuyun.
Son yıllarda çocuk psikolojisi ebeveynler tarafından önemsenmeye başlasa da halen bir psikoloğa gitmek bir çok insan için, tabu olma özelliğini halen koruyor. Anne-babalar çocuklarını psikoloğa götürmek için defalarca düşünüyor, sorunları çözmek için çeşitli yöntemleri deniyor ve en son çare olarak bir psikoloğa başvuruyor. Psikoloğa gitmeye karar verene kadar sorun iyice ilerliyor, bu da çözüme ulaşmayı güçleştiriyor. Pek çok aile, ilkokuldan itibaren çocuklarının eğitimi için ciddi bir bütçe ayırıyor, oysa çocuklar için yapılacak yatırımın en büyüğü ilk 6 yılda yapılmalı, çünkü kişilik gelişiminin yüzde yetmişbeşi okul öncesi dönemde tamamlanıyor. Bu dönemlerden sonra çocuğunuzu daha iyi koşullarda yaşatabilirsiniz, ama daha sağlıklı ve mutlu, daha güvenli ve sosyal, daha zeki ve kendini geliştiren bir insan olmasına katkınız çok azalır.
Hangi durumlarda psikoloğa gidilmeli?
Aileler psikologlara çocuklarıyla ilgili aşağıdaki durumlar için başvurabilir.
· Gelişim kontrolü için
· Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıkların tedavisi, sakatlıklar için
· Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri için
· Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt için
Gelişim kontrolü
Psikoloğa gitmek için çocukların herhangi bir sorun yaşamasını veya bir hastalık, davranış bozukluğu geliştirmesini beklemek yanlıştır. 0-6 yaş döneminde çocukları, gelişim kontrolü yaptırmak için düzenli aralıklarla bir uzmana götürmek gerekir. Gelişim kontrolü seanslarına psikoloğun da onayıyla, anne-babalar, çocuk bakıcıları veya çocukla ilişkide olan diğer aile büyükleri de katılabilir. Gelişim kontrolleri sayesinde anne-babaların edinecekleri bilgiler aşağıdaki gibidir;
· Çocuğunuzun gelişiminin normal olup olmadığını öğrenirsiniz. Gelişim kontrolü seanslarında çocukların gelişimleri 5 grupta incelenir; fiziksel, hareket, dil, sosyal-duygusal, zeka gelişimi.
· Geriden gelen gelişim alanlarını ve bu alanları desteklemek için yapmanız gerekenleri öğrenmiş olursunuz. Psikoloğunuz size bu alanı geliştirmenizi sağlayacak egzersizler, oyun ve oyuncaklar önerecektir. Örneğin, siz çocuğunuzun konuşma problemi olduğunu ancak 18. ayda farkedebilirsiniz, ancak bir psikolog bunu 8-10 aylar arası farkedip, dil gelişimini destekleyici egzersizlere ağırlık vermenizi sağlayabilir. Bu şekilde sorunlar çıkmadan önleyebilirsiniz.
· Çocuğunuzun gelişimini desteklemek için neler yapabileceğinizi öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun zayıf ve güçlü yönlerini, eğilimlerini ve bunları geliştirme yollarını öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzla sağlıklı iletişim kurmayı öğrenirsiniz.
· Farkına varmadan yaptığınız hataları görme ve düzeltme olanağı bulursunuz.
· Çocuğunuzla oyun oynamayı ve ona herhangi bir şeyi doğru yöntemlerle öğretmeyi öğrenirsiniz.
· Spor, sanat veya bilimin herhangi bir dalına çocuğunuzu sağlıklı bir şekilde yönlendirmeyi öğrenirsiniz.
· Yaşına göre hangi oyun ve oyuncakları tercih etmeniz gerektiğini öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun içinde bulunduğu dönemle ilgili gerekli bilgileri ve bu dönemlerde dikkat etmeniz gereken konuları öğrenirisiniz. Örneğin; 8 ay civarı yabancılardan korkma, 12 ay civarı özgürlüğünü ilan etme, 18 ay civarı tuvalet eğitimine hazırlık vb.
· Ortaya çıkabilecek olası uyum ve davranış bozuklukları ve hastalıkları hızla teşhis edebilme, önlem alabilme ve tedaviye başlayabilme olanağı bulursunuz.
Gelişim kontrollerine başlamak için en ideal dönem 6-8 aylar arasıdır. Psikologlar gelişim kontrollerini farklı periyotlarla yapabilirler. Çocuğun gelişimine göre seanslar daha sık yapılabilir. Ancak gelişimi normal çocuklar için genellikle aşağıdaki program yeterli olmaktadır.
6 – 36 ay arası 2 ayda bir görüşme
3 yaş – 6 yaş arası 4 ayda bir görüşme
Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıklar, sakatlıklar
Aileler, yaygın gelişimsel bozukluklar, cinsiyet anomalileri ve kromozomal bozukluklar için psikologlara başvurabilir. Örneğin, otizm, hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı, down-sendromu, zeka geriliği, konuşma bozuklukları, öğrenme güçlükleri gibi hastalıkların tedavisinde psikologlardan yardım alınabilinir. Bu hastalıklarda tıbbi tedavi gerekliyse, psikologlar destek tedavi programlarını yürütürler. Bunun dışında bu hastalıkların tanısının konamadığı durumlar olabilir, ancak çocuğun hastalığa eğilimi vardır; bu durumlarda tıbbi tedavi uygulanamaz ama bir psikologla düzenli çalışarak, egzersiz yapılarak sorunu tamamen çözmek veya sorunun ilerlemesini engellemek mümkün olabilir.
Kaza sonucu ve doğuştan olan sakatlıklarda da, tıbbi tedavilerin yanı sıra, psikolojik destek almak hem tedaviye uyumu artırır, hem de çocuğun ve ailenin sorunla başaçıkmasını kolaylaştırır. Bu tür sakatlıklara örnek olarak, körlük, sağır ve dilsizlik, ortopedik sakatlıklar, ağır konuşma bozuklukları vb. Verilebilinir.
Uyum sorunları ve davranış bozukluklarının tedavisinde çoğunlukla psikolojik yardım tek başına yeterli olmaktadır. Bu sorunlar çok yaygındır ve bir çok aile bunları yardım almayı gerektirir bir sorun olarak görmez. Anne-babalar genellikle, bu tip sorunların kendiliğinden geçmesini bekler veya sorunu gidermek için o kadar sağlıksız yöntemler dener ki, sorun yer değiştirerek başka bir forma girer veya büyüyerek çözülemez hale gelir. Uyum ve davranış bozukluklarına örnek olarak aşağıdaki sorunları sıralayabiliriz;
– Gece korkuları
– Fobiler
– Kaygı bozukluğu
– Parmak emme (bebeklik dışında)
– Tırnak yeme
– Öfke ve saldırganlık
– Altını ıslatma
– Dışkı kaçırma veya tutma
– Kekemelik
– Tikler
– Yalan söyleme
– Çalma
– Kardeş kıskançlığı
– Cinsel sorunlar ve mastürbasyon
– Yeme bozuklukları
– Uyku bozuklukları
– İçe kapanıklık
– Aşırı inatçılık
Ailelerin bu sorunları çözmede yaptıkları en büyük yanlışlardan biri sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Oysa, soruna yol açan sebebi ortadan kaldırmak gerekir. Yoksa sorun ya büyüyerek veya yeni bir sorun olarak bir süre sonra yeniden ortaya çıkar. Örneğin tırnağını yiyen bir çocuğu baskı yoluyla veya çeşitli cezalarla bu alışkanlığından vazgeçirebilirsiniz, ancak tırnak yeme alışkanlığına yol açan duygusal sebepler ortadan kalkmadıkça sorun tekrarlar veya çocuk altına kaçırma vb. Gibi yeni bir sorun geliştirir.
Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri
Boşanma, aile bireylerinden birinin ölümü, bakıcının değiştirilmesi, şehir veya ev değişikliği, okula başlama, kreşe başlama, kardeş doğumu ve annenin işe başlaması gibi yaşam değişiklikleri çocuklar için önemli duygusal sorunlara yol açabiliyor. Yetişkinler gibi, çocuklar da bu tip değişimlerden farklı düzeylerde etkilenebiliyorlar. Bu değişimlerden önce psikoloğa başvurarak çocukların bu değişime hazır olup olmadıklarıno öğremekde ve hazır değillerse bu olayların çocuklara nasıl anlatılabileceği konusunda danışmakta yarar vardır. Özellikle boşanma ve kardeş doğumu konularında mutlaka birkaç seanslık danışmanlık alınması gerekir; birçok çocuk bu değişimlerden çok etkilenmektedir.
Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt
Aileler çocuklarının psikolojilerine zarar vermeden bazı basit sorunları çözebilmek için de psikologlara başvurabilirler. Bu sorunların bir kısmı basit önerilerle giderilebilir. Sağlıksız yöntemlerle çözüldüğünde ise yukarıda sayılan uyum bozukluklarına veya duygusal sorunlara yol açabilir. Sorunların hepsinin çocukluk çağlarında ortaya çıkmadığını, çocukluk dönemlerinde yaşanan olayların ve sağlıksız eğitim yöntemlerinin ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde ortaya çıkan sorunlara zemin hazırladığını da unutmamak gerekir. Ailelerin yanıtlarını merak ettiği sorulara aşağıdaki örnekler verilebilir;
– Çocuğumu kreşe hangi yaşta göndermeliyim?
– Başını duvara vuruyor, nasıl engel olabilirim?
– Yüzümüze vuruyor, bu davranışından nasıl vazgeçirebilirim?
– Çok inatçı, her dediği yapılsın istiyor, ne yapabilirim?
– Yatağını ne zaman ayırmalıyım?
– Bana çok düşkün, onu kendimden nasıl uzak tutabilirim?
– Ders çalışmayı sevmiyor, nasıl ders çalışmasını sağlayabilirim?
– Okula gitmek istemiyor, ne yapmalıyım?
– Kardeşine vurmasını nasıl engellerim?
Psikologlarla ilgili yanlış bilgiler
Psikologların herkese uygulanabilen hazır reçeteleri vardır.
Psikologların sihirli değnekleri vardır; bir seansta sorunları ortadan kaldırırlar.
Psikologlara herşeyi anlatmaya gerkek yoktur, ailelerin sırlarını paylaşmaları gerekmez.
Psikolağa gitmek için hastalık geliştirmek gerekir.
Psikologlara sadece tedavi amacıyla gidilir, bir sorun yoksa ve herşey yolundaysa gidilmez.
Psikologlara danışmanlık ve kontrol amacıyla gidilmez.
Psikologlar sizin farkedemediğinizi farkedemez; sizin çocuğunuzu sizden daha iyi tanıyamaz.
4 Yaş Sendromu Varmıdır?
kızımız 4 yaşını aralıkta doldurdu.bu aralar çok asi hiç böyle değildi uyumlu bir çocuktu.zaman zaman asilikleri oluyordu ama buara biraz abarttı sanırım.4 yaş sendromu varmıdır?bu geçici bir dönemmi?neler yapmalıyız
4 Yaş Çocuk Gelişimi
4 yaş çocuk gelişimi
4 yaş çocuğunun sosyal, duygusal, fiziksel ve dil gelişimini bilerek ona karşı nasıl davranmanız gerektiğine dikkat edin.
4 çocuklarına karşı anne babanın tutumu, kişilik oluşumunda önemli rol oynar. Bu yaşlarda çocukların hareketleri çok hızlanmıştır. Üç yaşındaki sakinliğinin yerini sürekli koşarak hareket etme almıştır. Bu hareketlilik sadece, 5 yaşına basıp aklı başında, kendine güven duygusuna sahip bir çocuğa dönüşene kadar devam edecektir.
Dil gelişimi
- Kelime haznesi, ortalama 1500 sözcüğe ulaşmıştır. 4. Yaş boyunca bu rakam 2500’e ulaşacaktır. Bir seferde sekiz kelimeyi birbirine bağlayarak, ayrıntılı hikayeler anlatabilir.
- Anlatımları, yalnızca başından geçmiş olaylara dair değil, aynı zamanda rüya ve imgeleriyle ilgili de olacaktır.
- Konuşmasının çoğu gayet açıktır. Bununla birlikte 5 yaş ortalarına kadar F, V, S ve Z sesleri hala sıkıntı verebilir.
- Dil bilgisi hataları azalır.
- “Nasıl” ve “nerede” sözcüklerini kullanarak sorular sorar ve hatta sizin pek çok “neden” sorularınıza cevap verebilir.
- Bir kısmı doğru, bir kısmı hayal ürünü uzun öyküler anlatırlar.
- Şarkı, tekerleme söylemek, duydukları şeyleri tekrar etmek gibi alışkanlıklar oluşur.
Sosyal gelişim
- Yaşıtlarıyla oyun oynamaktan ve masal dinlemekten çok keyif alırlar.
- Arkadaşlarıyla düzenli olarak iletişim kurar. Hatta bir “en iyi arkadaş” seçmiş olabilir. Genellikle- fakat her zaman değil- seçilen çocuk aynı cinsiyetten olacaktır.
- Yaşıtlarıyla genelde patronculuk oynarlar ama arkadaşlarının ne istediğini anlamadıklarında konuşmak yerine bağırıp tepinmeyi tercih ederler.
- Çocuğunuzun arkadaşları, onun davranışı üzerinde gerçek bir etkiye sahip olmaya başlayacaktır.
- Basit kuralları anlar ve grup içinde oynarken genellikle onlara itaat eder.
- Gerçek hayatı taklide dayanan oyunlar daha karmaşıklaşır.
Duygusal gelişim
- Çocuğunuzun hayal dünyası oldukça aktif olmaya devam edecektir. Gerçek ile hayali olanı ayırt etme yeteneği önemli ölçüde artar.
- Duyguları ve çevrelerindekilerin duygusal ihtiyaçlarını anmaya başlar
- Kendine güvenleri artar. İnsanların gözlerine bakar ve dinlemelerini ister.
- Cinselliğin daha çok farkında olmaya başlar. Kızlar ve erkekler arasındaki farklılıklar hakkında sorular sormaya başlayabilir, cinsel bölgelerini inceleyebilir ve diğer çocukların özel bölgeleri hakkında merakını ifade edebilir.
- Anne babalarını kıskanma eğiliminde olabilirler.
Fiziksel gelişim
- Dört yaş çocuğunuz bu yıl ortalama 2 kilo alacak ve 5 cm uzayacaktır.
- Yüz hatları daha belirgin olacaktır.
- Bu yaşlarda çocukların hareketleri çok hızlanmıştır. Üç yaşındaki sakinliğinin yerini sürekli koşarak hareket etme almıştır.
- Koordinasyon ve dengesi, yetişkin birisininkine benzer olacaktır. Ayak parmağının ucunda durabilir, tek ayağı ile zıplayabilir ve takla atabilir.
- Fırlatma, tutma, sektirme gibi top oyunları oynayabilirler.
- Diş fırçalama, giyinme, ayakkabı bağlama gibi eylemler anne babanın ufak yardımlarıyla başarılabilir.
- Kısa bir mesafeyi bir çizgi üzerinde gidebilir, üç tekerlekli bisiklete binebilirler.
- Yılın sonuna doğru, muhtemelen basit geometrik şekilleri kopyalayabilecek, bazı harfleri yazabilecek, bir boya fırçası ile boyama yapabildiği gibi, kesme ve yapıştırma da yapabilecektir.
Disiplin
- Onunla ne yaptığını, nereye gittiği, neler gördüğünü konuşun. Sizinle konuşurken onu ilgiyle dinleyin ve konuşmayı monologa döndürmeyin.
- Onlara öfkeleriyle başa çıkmalarında ve başkaları ya da kendilerine zarar vermeyecek şekilde öfkelerini ifade etmelerinde yardımcı olmak önemli. Aynı zamanda ona, negatif enerjisini aktarabileceği uygun bir yer sağlayabilirsiniz. Örneğin, minyatür bir yumruklama kum torbası…
- Çocuğunuzun oyundan keyif alması için değişik bir ortam yaratmanız, bölünmeyecek bir zaman ayarlamanız ve ona yol göstermeniz gerekir.
- Sosyal becerilerini geliştirmeye çalışın, sınıf dışında bir iki sınıf arkadaşını bir araya getirecek oyun zamanları düzenleyin.
- Çocuğunuzun televizyon izlemesini dikkatle takip edin. Uygun şekilde kullanıldığı takdirde, televizyon iyi bir eğitim aracı olabilir. Ama televizyonun yanlış şekilde izlenmesi, çocuğunuza zararlı olabilir.
- Bu yaşlarda gruplama yapmayı öğrenmiş olacağından birlikte şekillerine, renklerine, boyutlarına göre objeleri gruplandırma oyunları oynayın.
- Çocuklar kendilerine çok güveniyormuş gibi dursalar da ailelerinin onları desteklemeyeceği korkusunu hep taşırlar. Bu sebeple anne-babalarının onlar için en güvenilir kişiler olduklarını bilmeye ihtiyaçları vardır.
Mother and Baby ve Psikolog Ayben Ertem’in yazılarından derlenerek hazırlanmıştır.