Herkes daha fazla ve kolay yoldan para kazanmak amacıyla elindeki parayı yatırımda kullanmak ister. Ama bilindiği gibi bazı riskli yatırım araçlarına parayı yatırmadan önce dikkat edilmesi ve bilinmesi gereken bazı şeyler vardır. Yatırım yapmadan önce yapılması gerekenler; kendinize şu soruları sormadan önce zorla kazandığınız paralarınızı yatırım yapmayı düşünmemeniz ve kolayca paralarınızı heba etmemenizdir:
- Yatırımımın Hedefi Nedir?
Herhangi bir yatırım yapmadan önce düşünülmesi gereken en önemli soru, “Ne yapmayı hedefliyorum?” şeklindedir. Örneğin, emeklilik için para kazanmaya istiyorken bir peşinat karşılığında para kazanmaya çalışıyorsanız, yatırımlarınız büyük ölçüde değişecektir. Kendinize şu soruyu sorun: “Bu yatırım, amacımı gerçekleştirmem için bana yardımcı olabilir mi?”
- Risk Toleransım Nedir?
Yatırım hedefiniz olabildiğince fazla para kazanmaksa ve herhangi bir riske tahammülünüz varsa, örneğin Forex gibi çok kolay parayı katlayabileceğiniz ama çok riskli yatırımlara yönelebilirsiniz. Alacağınız risk konusunda rahat mısınız?
- Yaptığım Yatırımda Param Sıfırlanırsa Ne Olur?
Sahip olduğunuz herhangi bir yatırımın sıfırlanabileceği ve batabileceği hakkında gerçek bir olasılık vardır. Kendinize şu soruyu sorun: “Bu yatırımda paranın hepsini kaybedersem maddi olarak harap olur muyum?” Eğer cevap evet ise, o yatırımı kesinlikle yapmayın.
- Yatırım Sürem Ne Kadar Olacak?
Genel olarak, yatırımınızın süresi ne kadar uzun olursa, yatırım portföyünüzde daha fazla risk kabul edebilirsiniz, çünkü bir hatadan kurtulmak için daha fazla zamanınız olur. Emeklilik için tasarruf veya kiralık emlak gibi bir şeye yatırım yapıyorsanız eğer, uzun süreli ve likit olmayan yatırım yapıyorsunuz demektir. Ancak önümüzdeki birkaç yıl içinde paraya ihtiyacınız varsa, yatırımınız likit olmalıdır.Yani kolayca paraya çevrilebilen şeylere yatırım yapmalısınız. (stoklar, bonolar, altın, hisse senedi…vb) Kendinize şu soruyu sorun: “Bu yatırım, zamanlama açısından anlamlı mı?”
- Bu Yatırımı Ne Zaman Satacağım?
Neden bir şeye yatırım yaptığınızı biliyorsanız, ne zaman satacağınıza dair oldukça iyi bir fikriniz olmalıdır. Yıllık yüzde 20 gelir artışı beklediğiniz için bir hisse senedi satın aldıysanız, gelir artışı beklentilerinizi karşılamıyorsa stok satmayı planlamalısınız. Temettü verisini beğendiniz diye bir hisse senedi satın aldıysanız, temettü verimi düştüğünde hisse senedini satmalısınız.
- Kime Yatırım Yaptığımı Biliyor muyum?
Bir şirketin yıllık raporunda veya yatırım fonu prospektüsünde bulunan iki paragraf açıklamasına dayalı olarak o şirketin karakterini ve yeteneğini değerlendirmek çok zordur. Ancak en azından paranızı yatırmak üzere kime güvendiğinizi detaylıca bilmelisiniz. Aradığınız şey, yatırımcıları ödüllendiren başarılı sicil kayıtları ve tazminat planları olabilir.
- Yatırımlarımı Çeşitlendirmeli miyim?
Çoğu kişi çeşitlendirilmiş yatırımlara sahip olmalıdır. Örneğin, on farklı yüksek teknoloji şirketinin hisse senedini satın almak çeşitlendirmeyi teşkil etmiyor. Buna ek olarak, en büyük yatırım varlığınız (emekliliğe yakın olmadığınız sürece) büyük ihtimalle eviniz değil, gelecekteki maaşınızın mevcut değeridir. Şunu düşünün: “Gelecek sene işsiz olsaydınız, bu yatırımı yine yapar mıydınız?” Bu durumda bir BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)’ne dahil olmak mantıklı olabilir.
- Özel Bazı Bilgilere Sahip miyim?
Kendinize şu soruyu sorun: “Bir şey hakkında bildiklerime mi yatırım yapıyorum yoksa TV’ye çıkmış bir üniversite profesörünün bir şey hakkında sarf ettiği sözlere mi yatırım yapıyorum?” Yatırım portföyünüzü periyodik olarak incelemek iyi bir fikirdir. Bir kayıp ya da büyük bir kazançta yatırımı satmak çok zor gelir bazen. Ancak, amatör ve profesyonel yatırımcılar arasındaki en büyük fark; profesyonel yatırımcıların yatırımlarıyla duygusal karışıklığa sahip olmaması ve yatırımın değer kazanmaya devam etmesi halinde kendilerini tokatlamadan bu yatırımdan kendilerini kurtarabilmeleridir.