Düşük sperm sayısının nedenleri saymakla bitmiyor. Bir çok faktör sperm sayının düşük çıkmasında etken olur. Sperm üretimi karmaşık yapılı bir süreçtir. Sadece testislerin iyi çalışması yeterli değildir. Beyindeki sperm üretimini harekete geçiren hormonların da düzenli bir şekilde salgılanması gerekmektedir. Spermler testislerde üretiliyor. Hassas kanallar yoluyla meniyle karışıyor. Penisin dışına boşalıyor. Bu sistemin herhangi bir parçasındaki problem sperm üretimini etkileyebilir. Düşük sperm sayısının nedeni çoğu zaman belirlenemiyor.
Düşük Sperm Sayısının Tıbbi Nedenleri
Sağlık sorunlarına ya da tedavilere bağlı olarak sperm sayısında düşüş olabilir. Bunlar:
- Varikosel: Testisleri besleyen damarların şişmesi. Testislerin kendiliğinden soğumasını engelleyebilir. Bu da sperm sayısında ve canlı spermlerde azalmaya neden olur.
- Enfeksiyon: Bazı enfeksiyonlar sperm üretimi ve sperm sağlığıyla ilişkili. Klamidya, bel soğukluğu, prostat iltihaplanması, testis iltihaplanması, boşaltım ve üreme sistemindeki diğer enfeksiyonlar gibi cinsel yolla bulaşan bazı hastalıklar örnek verilebilir.
- Ters yöne boşalmak: Meni cinsel ilişki sırasında penisten dışarı çıkmak yerine idrar kesesine geçer. Şeker hastalığı, idrar torbası, prostat ya da idrar yolu ameliyatları, omurilik zedelenmesi gibi birçok sağlık sorunu ters yöne boşalmaya neden olabilir.
- Boşalamama: Omurilik yaralanması ya da bazı rahatsızlıklar geçirmiş erkekler sperm üretir ama boşalamayabilir.
- Spermleri etkileyen antikorlar: Bağışıklık sistemindeki antikorlar spermleri zararlı istilacılar olarak görebilir. Onları ortadan kaldırmaya çalışır. Özellikle meni kanalı ameliyatı (vazektomi) olan erkeklerde yaygın.
- Tümörler: Kanser tümörleri ya da iyi niyetli tümörler erkeklerin üreme organlarını ya da üremeyi tetikleyen hormonları direkt olarak etkileyebilir. Tümörleri almak için yapılan ameliyatlar da erkeklerin üreme sistemini olumsuz etkileyebilir.
- İnmemiş testis: Bazı erkeklerde gelişimsel bir bozukluk. Bazen bir bazen her iki testisin de karından testisleri taşıyan torbaya inmemiş olması.
- Hormonsal dengesizlik: Kısırlık testislerin kendisindeki bir problemden ya da testisleri kontrol eden hormonları salgılayan beyin bezlerindeki bir problemden kaynaklanıyor olabilir.
- Sperm kanalı sorunları: Sperm taşıyan tüpler bir hastalık ya da yaralanma sonucu zarar görebilir. Hatta genetik sorunlar dolayısıyla sperm kanalı olmadan doğulabilir.
- Kromozom sorunları: Klinefelter sendromu gibi genetik hastalıklar erkek üreme organında anormal gelişmeye neden olabilir.
- Cinsel ilişki problemleri: İlişkiden önce sertleşme, ilişki sırasında sert kalabilme, erken boşalma, ağrılı ilişki, psikolojik problemler gibi seksle ilgili problemler.
- Çölyak hastalığı: Glütene hassasiyet geliştiren sindirim problemi. Erkeklerde kısırlığa neden olabilir. Glütensiz bir beslenme şekli her şeyi normale döndürebilir.
- Bazı ilaçlar: Kanser ilaçları, bazı antibiyotikler, uzun süreli anabolik steroit kullanmak, bazı ülser ilaçları sperm üretimini düşürüp, erkek üreme organlarını zayıflatır.
Düşük Sperm Sayısının Çevresel Nedenleri
Aşırı sıcağa, zehre ya da kimyasala maruz kalmak spermlerin üretimini azaltır. Bunlar:
- Zirai ilaçlar: Zirai ilaçlara maruz kalan bazı erkeklerin sperm sayısı düşer.
- Ağır metale maruz kalma: Kurşun gibi ağır metallere maruz kalma kısırlığa neden olabilir.
- Radyasyona maruz kalma: Radyasyon sperm üretimini düşürür. Sperm üretiminin normale dönmesi yıllar alabilir.
- Testislerin çok ısınması: Sık sauna kullanımı ve jakuzi sperm sayısını düşürebilir. Uzun süre oturmak, dar kıyafetler giymek de ısıyı arttıracağından sperm üretimini düşürür.
- Uzun süre bisiklet sürmek: Uzun süre bisiklet kullanmak da testisleri ısıtır. Bazen bisiklet kullanmak hissizliğe ve sertleşme problemlerine de neden olabilir.
Düşük Sperm Sayısının Diğer Nedenleri
- Uyuşturucu kullanmak: Uyuşturucu vücuda türlü şekillerde zarar verir, sperm sayısını düşürür.
- Aşırı alkol tüketimi: Çok fazla alkol tüketmek sertleşme sorunlarına ve sperm üretiminin düşmesine neden olabilir.
- Sigara içmek: Sigara içen erkeklerin sperm üretiminin içmeyenlere göre daha düşük olduğu saptanmış.
- Stres: Stres sperm üretmek için gerekli olan hormonlarla ilişkili.
- Vitaminsizlik: C vitamini, selenyum, çinko gibi besinlerin azlığı sperm üretimini düşürür.
- Kilo: Obezite hormonlarda değişikliğe neden olur ve sperm üretimini düşürür.
- Yaş: 35 yaşın üstündeki erkeklerde sperm üretimi düşer.
- Yanıltıcı sonuç: Testin yapıldığı sırada normalden daha az meni ya da sperm elde edilmiş olabilir. Örneğin, bir kez ilişkiye girdikten hemen sonraki boşalmada az sperm bulunur. Bir hastalıktan ya da stresten sonra alınmış sperm bizi doğru sonuçlara götüremez. Doğru sonuçlar için farklı zamanlarda birkaç örnek alınmalı.