Dünyanın en zengin insanlarından biri nihayet astronotları Ay'a indirecek bir uzay gemisi yapma şansına sahip oldu.
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) Artemis V görevinin Ay'a iniş yapacak aracını inşa etmesi için milyarder Jeff Bezos'un uzay şirketi Blue Origin'i seçtiğini açıkladı. 2029 yılı için tasarlanan görevde astronotların Ay'ın güney kutbu yakınına inmesi planlanıyor.
Cuma günü yapılan duyurunun ardından iniş aracının resmi adı da dünya ile paylaşıldı: Blue Moon - Mavi Ay. ABD'de bu isim ile satılan bir bira markası olması ise işleri biraz karıştırdı.
Şirket bununla ilgili Mashable'a yaptığı açıklamada "Biramızın bir gün uzaya çıkmasını her zaman ümit etmiştik ama bu denli ikonik bir görevle Ay'a iniş yapacak olmasından dolayı çok heyecanlıyız. Bu Ay'a iniş göreviyle ilgimiz olmasa da ekibi Dünya'daki barımızda ağırlamak isteriz" ifadelerini kullandı.
Ancak bu heyecan çok da beklenmeyen bir şey değil: Blue Origin'in Ay'a iniş modülünün ismi 2019'da ilk kez ortaya çıktığında, Ay'a iniş modülü şeklinde sınırlı sayıda özel üretim fıçı yapılmış ve üzerine de Blue Moon logosu eklenmişti.
Bu ürün çakışması, Bezos'un en büyük rakibi olan ve SpaceX'in kurucusu Elon Musk'ın da dikkatini çekmiş ve o zaman şu tweeti atmıştı:
"Bir topun üzerine 'Mavi' kelimesini koymak tartışmalı bir marka seçimi."
Blue Origin ile yapılan sözleşme, NASA'ya Ay'a gidiş için ikinci aracı sunacak. Amerikan uzay ajansı, astronotları Ay yüzeyine taşıyacak olan Artemis 3 ve 4 görevlerinde SpaceX Starship uzay gemisini kullanacak. Bu görevlerin 2025 ile 2028 yıllarında gerçekleştirilmesi bekleniyor, yapılan kontratın değeri ise 4 milyar dolar. Anlaşmanın bir parçası olarak, şirketin gerçek görevlerden önce Ay'a insansız bir uçuş gerçekleştirmesi de gerekiyor.
Artemis 3 sırasında Starship, astronotları NASA'nın Orion uzay aracından alacak ve Ay'ın güney kutbuna götürüp geri getirecek. Ancak dördüncü görev için Starship'in Ay yörüngesinde inşa edilecek Gateway adlı uzay istasyonuna kenetlenmesi ve astronotları Ay'a taşıyıp geri getirmesi planlanıyor.
Bu beklentiler Blue Moon için de geçerli. Blue Origin Başkan Yardımcısı John Couluris bu uzay aracının da insansız test uçuşları gerçekleştireceğini ve bunlarda şirketin roketi New Glenn'in kullanılacağını söyledi. Bu fırlatma roketi henüz uzaya gönderilmedi.
Bu sonuç, iki büyük özel uzay şirketi arasındaki oldukça "acılı" bir rekabetin ardından geldi. 3,4 milyar dolarlık bu kontrat öncesinde Bezos'un şirketi ilk Ay modülü için ihaleyi SpaceX'e kaptırmış ve NASA Artemis 4 için Bezos'un rakibi ile sözleşmesini uzatmıştı. Bu kararı değiştirmek isteyen Blue Origin uzay ajansını mahkemeye vermiş ancak davayı kaybetmişti.
Artemis V kontratı çerçevesinde Blue Origin, Lockheed Martin, Draper, Boeing, Astrobotic ve Honeybee Robotics gibi endüstri ortaklarıyla çalışacak.
Cuma Günü Washington'da düzenlenen basın toplantısında NASA yöneticisi Bill Nelson özel şirketlerin teknik risk ve maliyetleri üstlenerek Artemis programında ajansa yardımcı olduklarını söylemişti. Ay görevi, Mars görevi için bir atlama tahtası olacak.
Nelson şunları söyledi: "Daha önce de söylemiştik: Daha fazla mücadele istiyoruz. İki Ay modülü istiyoruz ve bu daha iyi. Daha fazla güvenilirlik ve yedeğimizin olması anlamına geliyor. Bunlar özel sektör-kamu ortaklığı ve Ay'a gitmek için yeni yolumuz bu."
Geçtiğimiz dört yıl boyunca özel sektör ve uzay ile ilgili diğer ajanslar Ay'a iniş yapmayı insansız uzay araçları ile denedi ve başarısız oldu. İsrail'in 2019 yılındaki Beresheed görevi Ay yüzeyine çarpma ile sona erdi. Geçtiğimiz ay ise Japon ispace şirketinin Ay modülü iniş sırasında başarısız olarak düştü ve şirket sonrasında yaptığı açıklamada Ay modülünün yakıtının bittiğinin tespit edildiğini söyledi.
Couluris, basın toplantısında Mashable'a yaptığı açıklamada Blue Origin'in göreve hazır olduğunu ve bunun bir sebebinin de Lockheed ve Boeing gibi ortaklarının ekibe katacağı tecrübe olacağını söyledi. NASA da şirkete bilgi sağlayacak.
Couluris sözlerini şöyle bitirdi: "Bu, yapmaya çalıştığımız şeyin öğrenilen derslerden oluşan mükemmel bir karışımı gibi, bu yüzden de o 'dersleri' tekrar etmeyeceğiz."
Elisha Sauers'in haberini Erinç Eröz Türkçeleştirdi.