... konulu sunumlar: "Örgütlenme Toplam sayfa : 30 İpek Özkal Sayan, Kamu Personel Yönetimi,"— Sunum transkripti:
1 Örgütlenme Toplam sayfa : 30 İpek Özkal Sayan, Kamu Personel Yönetimi, AÜ SBF 2008.
2 Sendika Nedir?Kamu personelinin çalışma yaşamına ilişkin sorunlarını çözmek, ortak çıkarlarını ve haklarını korumak, geliştirmek için kurulan örgütlerdir.
3 Türkiye’de Örgütlenme Hakkı Türkiye’de memurlara örgütlenme hakkı, işçilerden on beş yıl sonra 1961 Anayasası’yla verilmiştir Anayasası’nın 46. maddesi, işçi niteliği taşımayan kamu hizmeti görevlilerinin de önceden izin olmaksızın, sendikalar ve sendika birlikleri kurma hakkını kabul etmiştir. Ancak memur sendikalarının kurulması 1965 tarih ve 624 sayılı Devlet Personeli Sendikaları Kanunu’nun yürürlüğe girmesine kadar gecikmiştir.
4 624 Sayılı Kanun624 Sayılı Kanun, memurlara grev ve toplu sözleşme hakkı tanımamakta, yalnızca örgütlenme hakkını tanımakta, öte yandan işyeri, meslek ve statü temelinde örgütlenmeye olanak vermektedir. Kanun, sendikaların üyeleri adına toplu sigorta sözleşmeleri yapabileceğini ve çeşitli konularda görüş bildireceğini belirtmiştir.
5 İlk memur sendikaları, 1965’in ortalarından itibaren çoğunluğu üç büyük ilde; Ankara, İstanbul ve İzmir’de kurulmaya başlamış; kısa sürede diğer Anadolu şehirlerine de yayılmıştır.1971’e kadar devam eden bu dönemde 600 civarında memur sendikası kurulmuştur. Birleşen bazı sendikalar “Türkiye Kamu Personeli Sendikaları Konfederasyonu” ve “Türkiye Devlet Teşekkül ve Teşebbüsleri Personel Sendikaları Konfederasyonu” adıyla üst örgütlenmeler yaratmışlardır.
6 Memurlara verilen sendikal örgütlenme hakkı, 12 Mart 1971 sonrası aradönemde yasakoyucu tarafından geri alınmış arası kurulan memur sendikaları kapatılmıştır. Daha sonra memurlar çeşitli dernekler bünyesinde örgütlenmelerini devam ettirmişlerdir.
7 1971 Tarihli Anayasa Değişikliği Anayasanın 46. maddesindeki “çalışanlar” ibaresi yerine “işçiler” ibaresi koyulmuş,119. maddede “memurlar…siyasi partilere ve sendikalara üye olamazlar” biçiminde değiştirilerek memurların sendikalaşma hakkı ortadan kalkmıştır.Anayasa’nın geçici 16. maddesiyle de daha önce kurulmuş olan memur sendikalarının faaliyetlerinin sona erdirildiği hükme bağlanmıştır.
8 1971 ‘de sendika hakkının ortadan kaldırılmasının ardından memurlar 1980’e kadar sürecek olan yeni bir dernekleşme sürecine girmişlerdir.12 Eylül darbesi tüm işçi örgütlerine olduğu gibi memur derneklerine de ağır darbeler vurmuş ve dernekler kapatılmıştır.
9 1982 Anayasasında Örgütlenme Hakkı 12 Eylül 1980 Askeri Müdahalesi sonrası hazırlanan 1982 Anayasası’nın “sendika kurma hakkı”nı düzenleyen 51. maddesinde sadece “işçiler ve işverenler”e sendikal örgütlenme hakkı tanınarak memurların sendikalaşması engellenmiş, ancak açıkça memurlara yasaklanmamıştır.
10 Memurlar 1980 öncesinin herşeyi Devlet’ten bekleyen bir yaklaşımla rızaya yönelerek 12 Eylül sonrasının üç yıl gibi uzun süren aradönem suskunluğunun da etkisiyle bir süre kendilerine örgütlenme hakkının verilmesi için yüksek sesle talepte bulunmamışlardır.
11 Ancak bu suskunluk dönemi uzun sürmemiş, memurların örgütlenme hakkı, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) tarafından kamuoyu oluşturulmak üzere 1985 sonlarında düzenlenen “Kamu Çalışanları Sorunları Sempozyumu”yla tartışmaya açılmıştır. Bu sempozyum Türkiye’de 1980 sonrası memurların sendikal haklarının elde edilmesinde mücadele sürecinin başlatılmasına sebep olmuştur.
12 Danıştay Kararı….Danıştay’ın verdiği kararla, doktrindeki görüş doğrultusunda, Anayasa’da memurların sendikal örgütlenmesini engelleyen bir hüküm bulunmadığı bildirilmiştir.Kamu görevlilerinin örgütlenmesiyle ilgili 87 ve 151 sayılı ILO sözleşmeleri 1992’nin sonlarında Parlamento’da kabul edilip Cumhurbaşkanının onaylamasıyla iç hukukun bir parçasını oluşturmuş, dolayısıyla memur sendikaları, özel bir yasa çıkması beklenilmeden hukuken kurulabilme imkanına kavuşmuştur.Böylelikle 1993’ten önce kurulmuş sendikaların yasal olmadığı gerekçesiyle kapatılma ihtimali ortadan kalkmıştır.
13 Anayasa Değişikliğitarihinde Anayasa’nın 53. maddesinde yapılan değişiklikle memurlara sendikalaşma hakkı anayasal düzeyde tanınmıştır.Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu ise 2001 yılında kabul edilmiştir. Bu kanuna göre memurların toplu sözleşme ve grev hakkı bulunmamakta, yalnızca toplu görüşme hakkı bulunmaktadır.
14 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu (K.T: 25.06.2001) Kanuna göre,Sendika : Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır.Konfederasyon : Değişik hizmet kollarında bu Kanuna tabi olarak kurulmuş en az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliği olan üst kuruluşlardır.
15 Sendikaların kurulabilecekleri hizmet kolları 1. Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri2. Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri3. Sağlık ve sosyal hizmetler4. Yerel yönetim hizmetleri5. Basın, yayın ve iletişim hizmetleri6. Kültür ve sanat hizmetleri7. Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri8. Ulaştırma hizmetleri9. Tarım ve ormancılık hizmetleri10. Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri11. Diyanet ve vakıf hizmetleri
16 Kanuna göre,Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar. Sendika kurucusu olabilmek için en az iki yıldan beri kamu görevlisi olarak çalışmak yeterlidir. Sendikalara üye olmak serbesttir. Kamu görevlileri çalıştıkları işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilirler.
17 Sendikaya üyelik, kamu görevlisinin üç nüsha olarak doldurup imzaladığı üye formu ile sendikaya başvurması ve başvurunun sendika yetkili organınca kabulü ile kazanılır. Üyelik başvurusu, sendika tarafından en çok otuz gün içinde reddedilmediği takdirde üyelik istemi kabul edilmiş sayılır.Haklı bir sebep gösterilmeden üyeliği kabul edilmeyen kamu görevlisinin, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde iş davalarına bakmakla görevli mahallî mahkemede dava açma hakkı vardır.
18 Kamu görevlisi birden çok sendikaya üye olamaz Kamu görevlisi birden çok sendikaya üye olamaz. Birden çok sendikaya üyelik halinde sonraki üyelikler geçersizdir. Aynı tarihli birden fazla üyeliğe ilişkin bildirimler dikkate alınmaz ve bu husus kamu işvereni tarafından ilgiliye ve sendikalara yazılı olarak bildirilir.
19 Kimler Sendika Üyesi Olamaz? a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinde çalışan kamu görevlileri,b) Yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar,c) Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların müsteşarları, başkanları, genel müdürleri, daire başkanları ve bunların yardımcıları, yönetim kurulu üyeleri, merkez teşkilâtlarının denetim birimleri yöneticileri ve kurul başkanları, hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilâtlarının en üst amirleri ile bunlara eşit veya daha üst düzeyde olan kamu görevlileri, 100 ve daha fazla kamu görevlisinin çalıştığı işyerlerinin en üst amirleri ile yardımcıları, belediye başkanları ve yardımcıları,d) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyeleri, üniversite ve yüksek teknoloji enstitüsü rektörleri, fakülte dekanları, enstitü ve yüksek okulların müdürleri ile bunların yardımcıları,e) Mülkî idare amirleri,
20 f) Silahlı Kuvvetler mensupları, g) Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) çalışan sivil memurlar ve kamu görevlileri,h) Millî İstihbarat Teşkilâtı mensupları,ı) Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların merkezi denetim elemanları,j) Emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel ile kamu kurum ve kuruluşlarının özel güvenlik personeli,k) Ceza infaz kurumlarında çalışan kamu görevlileri,sendikalara üye olamaz ve sendika kuramazlar.
21 Toplu GörüşmeKamu görevlileri için uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, fazla çalışma ücretleri, harcırah, ikramiye, lojman tazminatı, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, tedavi yardımı ve cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ile bu mahiyette etkinlik ve verimlilik artırıcı diğer yardımları kapsar.
22 Toplu görüşmenin tarafları, kamu işverenleri adına Kamu İşveren Kurulu, kamu görevlileri adına her hizmet kolunda kurulu yetkili kamu görevlileri sendikaları ile bunların bağlı bulundukları konfederasyonlardır.
23 Kamu İşveren Kurulu; Başbakan tarafından görevlendirilen bir Devlet Bakanının başkanlığında aşağıdaki kamu görevlilerinden oluşur:a) Başbakanlık Müsteşarıb) Maliye Bakanlığı Müsteşarıc) Hazine Müsteşarıd) Devlet Planlama Teşkilâtı Müsteşarıe) Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanıf) Devlet Personel Başkanıg) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Malî Kontrol Genel Müdürüh) Kamu işveren sendikasıYetkili kamu görevlileri sendikaları ile bunların bağlı bulundukları konfederasyonlar görüşmelere Kamu İşveren Kurulu üyelerinin sayısı kadar temsilci ile katılır.
24 Her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendika ile bunların bağlı oldukları konfederasyonlar toplu görüşme yapmaya yetkilidir. En çok üyeye sahip konfederasyon temsilcisi toplu görüşme heyetinin başkanıdır.
25 Hizmet kollarına göre belirlenen yetkili kamu görevlileri sendikaları ve bağlı oldukları konfederasyonlar ile Kamu İşveren Kurulu, çağrı yapılmasına gerek kalmaksızın her yılın Ağustos ayının onbeşinci günü, Devlet Personel Başkanlığınca belirlenen ve taraflara bir hafta önceden bildirilen yerde toplanırlar.Toplu görüşmenin sekretarya hizmetleri, Devlet Personel Başkanlığınca yürütülür.
26 Toplu görüşmenin gündemi Kamu İşveren Kurulu, Yüksek İdarî Kuruldan gelen önerileri de dikkate alarak, toplu görüşme kapsamındaki konulara ilişkin bilgi ve belgeleri kurula sunar ve toplu görüşmeye başlanır. Taraflar, toplu görüşmeye esas olacak önerilerini sunarlar. Toplu görüşmenin gündemi, bu hazırlık çalışmaları ve öneriler dikkate alınarak oluşturulur. Görüşmelerin hangi esaslar içinde yapılacağı taraflar arasında belirlenir.
27 Toplu görüşme en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır Toplu görüşme en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır. Bu süre içinde anlaşmaya varılırsa, düzenlenen mutabakat metni taraflarca imzalanır.Mutabakat metni, uygun idarî, icraî ve yasal düzenlemelerin yapılabilmesi için Bakanlar Kuruluna sunulur. Bakanlar Kurulu üç ay içinde mutabakat metni ile ilgili uygun idarî ve icraî düzenlemeleri gerçekleştirir ve kanun tasarılarını Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.
28 Toplu görüşmenin tamamlanması için öngörülen süre içinde taraflar anlaşamazlarsa, taraflardan biri üç gün içinde Uzlaştırma Kurulunu toplantıya çağırabilir.Uzlaştırma Kurulu, Yüksek Hakem Kurulu Başkanının başkanlığında; Üniversitelerarası Kurul tarafından, fakültelerin çalışma ekonomisi, iş hukuku, idare hukuku ve kamu maliyesi bilim dallarından seçilecek birer üye olmak üzere dört öğretim üyesinden oluşur.Üyeler, siyasî partilerin merkez karar ve yürütme kurullarında görev alamazlar. İki yıl için seçilirler. Süresi biten yeniden seçilebilir. Kurulun sekretarya işleri Devlet Personel Başkanlığınca yürütülür.
29 Uzlaştırma Kurulu, uyuşmazlık konularını inceler, gerektiğinde toplu görüşme taraflarının temsilcilerini dinler ve beş gün içinde kararını verir. Kararlar salt çoğunlukla alınır.Uzlaştırma Kurulunun kararına tarafların katılması durumunda, bu karar mutabakat metni olarak Bakanlar Kuruluna sunulur. Tarafların Uzlaştırma Kurulu kararına katılmaması durumunda anlaşma ve anlaşmazlık konularının tümü taraflarca imzalanan bir tutanakla belirtilerek Bakanlar Kuruluna sunulur.
30 Memur Konfederasyonları KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu)Türkiye KAMU-SEN (Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu)BASK (Bağımsız Kamu Görevlileri Sendikaları Konfederasyonu)MEMUR-SEN (Memur Sendikaları Konfederasyonu)HAKSEN (Kamu Çalışanları Hak Sendikaları Konfederasyonu)