DHEA Nedir, Ne İşe Yarar? Faydaları ve Zararları
Hormonların dengelenmesi, yaşamımızı sağlıklı bir şekilde devam ettirmek için önemlidir. Bunun için vücudumuz doğal yollardan hormonlar üretir.
Bazen bu hormonların dengesi şaşabilir. Dışarıdan takviye ederek düzeylerini değiştirebilecek ilaçlar bulunmaktadır.
DHEA bunlardan biridir. Vücuttaki diğer hormonların seviyelerini etkiler. Hem vücudumuz tarafından doğal olarak üretilir hem de hormonal bir takviyedir.
Kemik yoğunluğunu artırdığı, vücut yağını azalttığı, cinsel fonksiyonu geliştirdiği ve bazı hormonal problemleri düzelttiği belirlenmiştir.
İşte DHEA ile ilgili bilinmesi gereken ayrıntılar…
DHEA nedir?
DHEA veya “dehidroepiandrosteron”, vücut tarafından üretilen bir hormondur. Erkek ve kadın cinsiyet hormonları, testosteron ve östrojene dönüştürülür.
DHEA‘nın vücut tarafından doğal olarak üretildiğini söyledik. Peki neden takviye olarak alınıyor? Bunun temel nedeni, yaşlandıkça DHEA seviyelerinin azalması. Bu azalma genellikle çeşitli hastalıklardan kaynaklanıyor.
Yetişkinlikte hormon seviyesinin % 80 kadar düştüğü tahmin ediliyor. Seviyeler 30 yaşlarında azalmaya başlıyor.
DHEA ne işe yarar?
DHEA Faydaları Nelerdir?
Kemik yoğunluğunu artırma
- Vücutta DHEA’nın düşük olması, genç yaşta kemik yoğunluğunun azalmasına neden olur. Bu durum kemik kırılması riskini de artırır.
- DHEA kullanımının yaşlı erişkinlerde kemik yoğunluğunu artırması üzerine çeşitli çalışmalar yapılmıştır.
- Bazı araştırmalar, DHEA hapının bir ila iki yıl boyunca alınmasının, yaşlı kadınlarda kemik yoğunluğunu iyileştirebileceğini ancak erkeklerde bir etkisinin olmadığını belirtmiştir.
Kas boyutu ve gücüne etkisi
- Testesterona etkisi nedeniyle, DHEA‘nın kas kütlesini ve kas gücünü geliştirebileceği düşünülüyor.
- Ancak araştırmalar, DHEA hormon ilacının alınmasının kas kütlesini veya kas performansını etkilemediğini göstermektedir.
Yağ yakmaya etkisi
- Çoğu araştırma DHEA‘nın kas kütlesine etkisi olmadığı gibi yağ kütlesini azaltmada da etkili olmadığını göstermektedir.
- Bazı kanıtlar ise DHEA tablet kullanımının, adrenal bezleri düzgün çalışmayan yaşlı erkeklerde yağ kütlelerinde küçük düşüşler üretebileceğini belirtmektedir.
- Bu yüzden kilo verme ve yağ yakmadaki etkisi belirsizdir.
Cinsel işlev, doğurganlık ve libidoyu artırma
- Erkek ve kadın cinsiyet hormonlarını etkileyen bir hormonal takviyenin, cinsel fonksiyonu da etkilemesi normaldir.
- DHEA hapı, doğurganlığı bozulmuş kadınlarda yumurtalıkların fonksiyonunu iyileştirebilir.
- Birkaç çalışma, bu ilacın erkek ve kadınlarda hem libido hem de cinsel işlevleri artırabileceğini göstermiştir.
- En büyük fayda, cinsel fonksiyon bozukluğu olan bireylerde görülmüştür. Cinsel problemleri olmayan bireylerde hiçbir fayda görülmemiştir.
Adrenal sorunlar
- Böbreklerin üstünde bulunan adrenal bezler, DHEA hormonunun önde gelen üreticilerinden biridir.
- Bazı kişilerde adrenal bezler normal miktarda hormon üretmez. Buna adrenal yetmezlik denir. Yorgunluk, halsizlik ve kan basıncında değişiklikler yaratabilir. Hayatı tehdit eden bir hale gelebilir.
- DHEA supplementin, adrenal yetmezliği olan kişilerde etkisi araştırılmıştır. Bazı araştırmalar, bu bireylerin yaşam kalitesini artırabileceğini gösteriyor.
Depresyon ve duygusal değişiklikler
- Vücutta DHEA seviyesinin yüksek olması, duygusal sağlığı iyileştirerek, depresyon riskini azaltır.
- DHEA, testosteron, östrojen ve enerji sağlamak için gereken diğer hormonların üretimini dengeler. Bu hormonlardan bazılarının dengesinin bozulması depresyonu tetikler.
Kalp sağlığı ve diyabet
- DHEA, iltihabı azaltır ve metabolizmayı destekler.
- Glikoz ve insülin kullanımını iyileştirir.
- Bu etkisi ile kan damarlarının işlevini iyileştirir. Kalp hastalığı ve diyabet riskini azaltır.
DHEA vücutta nasıl çalışır?
Vücut, DHEA‘yı kendi yapar. Daha sonra birçok farklı vücut işlevi için gerekli olan testosteron ve östrojene dönüştürür.
Bu hormonlar, kalp, beyin ve kemik sağlığını korumak için önemlidir. Yaşlandıkça hormonların seviyesinin düşmesi, istenmeyen sonuçlara neden olur.
DHEA‘nın doğal gıda kaynakları yoktur. Takviyelerde sentetik bir versiyon oluşturmak için patates ve soya fasulyesi gibi birkaç gıda kullanılır.
Bu gıdalar, DHEA‘ya çok benzeyen kimyasal maddeler içerir ve DHEA hormonları oluşturmak için laboratuvar ortamında değiştirilir.
DHEA nasıl kullanılır?
- Genellikle tavsiye edilen doz günlük 25-50 mg’dır. Ciddi yan etkiler olmaksızın iki yıla kadar olan çalışmalarda güvenle kullanılmıştır.
- DHEA ilacı yan etkileri olarak cilt yağlanması, sivilce, koltukaltı ve bikini bölgesinde kıllanmada artış belirtilmiştir.
- DHEA takviyeleri cinsel hormonları etkilenen kanser hastaları tarafından alınmamalıdır.
- Herhangi bir yan etki ile karşılaşmamak için bunu kullanmadan önce bir doktorla konuşmak en iyisidir.
DHEA kullanmanın zararı var mı?
DHEA güçlü bir hormondur. Bu nedenle farklı çalışır. Hormonlar idrar yoluyla kolayca atılmaz. Bütün hormonların birbirini dengelemesi ve birlikte çalışması gerektiğinden, aşırı miktarda alındığında veya üretildiğinde sorunlara neden olur.
DHEA herkeste aynı etkiyi göstermez. Karmaşık bir biyokimyaya sahiptir. Kullanımının sonuçları tahmin edilemez ve değişkenlik gösterir.
DHEA takviyesini herkes kullanmamalıdır. Talimatları dikkatlice uygulamak gerekir.
- 30 yaşın altındaki kişiler, doktorları tarafından özellikle belirtilmedikçe DHEA kullanmamalıdır. Bunun nedeni, 30 yaş altındaki gençlerin kendi başlarına yeterli DHEA üretebilmeleridir. Diğer cinsiyet hormonlarına dönüştürüldüğü için çok fazla DHEA almak sivilce, adet döngüsünün düzensizleşmesi, doğurganlık sorunları, kadınlarda sakal büyümesi ve yüksek testosteron gibi semptomlara neden olur.
- Prostat kanseri tedavisi gören erkekler DHEA almamalıdır. Çünkü prostat kanserini tedavi etmek için ilaçlar yoluyla testosteron düzeylerini düşürmek gerekir. Fazladan DHEA almak iyileşmeyi geciktirir. Benzer şekilde, meme kanseri tedavisi gören kadınlar, da aynı nedenden DHEA almamalıdır.
- Hamile veya emziren kadınlar, cinsiyet hormonlarını etkilediği için DHEA kullanmamalıdır.
- Düzenli olarak herhangi bir ilaç alıyorsanız veya ciddi bir tıbbi durumunuz varsa, DHEA kullanmayın.