Böbrek fonksiyonları yaşlanmayla azalmasına rağmen, hücreler arası sıvı dengesi, vücuttaki sıvı dengesi ve atık maddelerin uzaklaştırılması için yeterlidir. Buna rağmen yaşlı böbreğinin çeşitli fizyolojik ve patolojik streslere cevap verebilme kabiliyeti azalır.
Böbrek anatomisi ve fonksiyonunda meydana gelen değişiklikler:
Böbrek kan akımı 30-40 yaşlarında 1200 mL/dak iken 80 yaşlarında 600 mL/dakikaya iner. Bunun nedeni böbrek kan damarları yatağının azalmasıdır. Böbreğe olan kan akımı azalır. Bu sağlıklı yaşlıların böbrek sintigrafilerinde sıkça görülen yama tarzındaki defektlerin sebebidir. Yaşlanmayla böbrek kan akımı korteksten jukstamedüller nefronlara kayar, kortikal nefronlar sklerotik hale gelir ve kaybolur. Jukstamedüller bölgede afferent ve efferent arterioller arasında şant oluşur, böylece kan akımı devam eder fakat glomerüler filtrasyon oluşmaz.
Böbrek ağırlığı, yaşlanmayla ve yaş ilerlemesiyle azalır. Böbrek kitlesindeki kayıp daha çok kortikal bölgededir. Sklerotik glomerül oranı yaşla artar. 30-40 yaşlarında %1-2 iken 70 yaşından sonra %12'den fazladır. Glomerüler yumak daha az lobüle hale gelir, mezenşial hücre sayısı artar, epitelyal hücreler azalır, böylece filtrasyon için uygun yüzey alanı azalmış olur. Buna karşılık glomerüler geçirgenlik yaşla değişmez. Yasla distal nefronda divertikül oluşumu artar, bunun sonucunda retansiyon kistleri oluşur. Yaşla büyük çaplı böbrek damarlarında sklerotik değişiklikler oluşurken. küçük damarlar genellikle korunur.
Proksimal tubüler fonksiyon glomerüler filtrasyon hızına paralel olarak azalır. Glikoz için böbrek eşiği yaşla artar. Spesifik tubüler defekt olmadıkça idrarı dilue ve konsantre etme kabiliyeti ve asit ekskrese etme kabiliyeti glomerüler filtrasyondaki değişikliklere paraleldir. Tubüler sistemin vazopressinin artan dozlarına cevap vermesi normal olmasına rağmen, idrarı maksimum konsantre etme kabiliyeti azalır.
Kreatin klirensi ile ölçülen glomerüler filtrasyon hızı (GFR) 40 yaşından sonra her sene ortalama 1 mL/dak/1.73 m2 azalmasına rağmen, serum kreatinin değerlerindeki artış önemli düzeylerde olmaz. Yasla kas kitlesi azaldığından kreatinin üretimi de buna paralel olarak azalır. Bu nedenle yaşlıda sadece serum kreatinin değerlerine göre böbrek fonksiyonu hakkında yorum yapmak doğru değildir.
Plazma renin seviyesi, renin substratın normal değerlerine rağmen %30-50 azalır. Aynı şekilde plazma aldosteran değerleri de %30-50 azalır. Yaslıda GFR de azaldığı için gastrointestinal kanamalar, bazı ilaçlar (spironolakton, triamteren, ACEi, NSAİİ) potasyum seviyesini kolaylıkla ciddi boyutlara yükseltebilir.