Vergi Zıya Cezasına İtiraz Ve İptal Davası
Vergi Usul Kanunu’nun 341. Maddesinde tanımlanan vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Vergi ziyaı nedeniyle vergi mükelleflerine vergi idarelerince idari para cezası kesilir.
Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.
VUK Madde 20
Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tesbit eden idari muameledir.
VUK Madde 22
Verginin tahakkuku, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir.
Vergi mükellefi/sorumlusu tarafından, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi sonucu oluşan vergi zıya cezası kesilmektedir.
***Vergi zıya cezası kesildikten sonra vergi mahkemesine iptal davasının açılmasıyla cezanın tahsili kendiliğinden durmaktadır. Ayrıca vergi mahkemesinden yürütmenin durdurulması kararının alınmasına gerek yoktur.
VERGİ ZIYA CEZASININ KESİLMESİNİ GEREKTİREN HALLER
- Mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesi durumunda mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilmektedir.
- VUK Madde 359’da yer alan vergi suçları (Kaçakçılık suçları) işlendiğinde mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin üç katı tutarında vergi ziyaı cezası VUK m.359’daki fiillere iştirak edenlere ise ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir.
Kaçakçılık Suçları ve Cezaları
VUK Madde 359
- a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan;
1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler,
2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar,
Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.
- b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.
- c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
ç) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran, donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek; gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz.
Bu maddede yazılı fiillerle verginin ziyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi halinde ise verilecek ceza üçte bir oranında indirilir.
Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ceza indiriminden faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa feragat edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesi şarttır.
Bu maddede düzenlenen suçların birden fazla takvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanunu’nun 43 üncü maddesi uygulanır.
Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanması 344 üncü maddede yazılı vergi ziyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez.
***Yukarıda yer alan VUK m359’da tüm vergi suçları düzenlenmiştir. Söz konusu maddede yer alan vergi suçlarının işlenmesi halinde, fail hakkında Asliye Ceza Mahkemesinde ceza davası açılmaktadır. Ayrıca, ceza davasına konu olan vergi suçunu işleyen mükellef/sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin üç katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilmektedir. VUK m.359’daki vergi suçlarına iştirak edenlere ise ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilmektedir.
DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2020/1268 E. 2022/233 K.
“..Mükellef taş ocağı işletmeciliği ile ilgili ruhsat ve izinlere sahip olmadığı gibi böyle bir faaliyeti yürütmesini mümkün kılacak kazı-yükleme-kırma makinası ve çalışanı da bulunmamakta olup bu amaçla açıldığı belirtilen şubede faaliyette bulunulmadığı tespit edilmiştir.
2007 yılı sonrasında beyan ettiği yüksek ciroları elde etmesini mümkün kılacak donanım ve kapasiteye sahip olduğu yönünde başkaca tespit yapılmadığı gibi beyan edilen yüksek cirolara rağmen ödenecek cüzi tutarlı vergilerin ödenmesinden de imtina edildiği, ödemelerinin muvazaalı olduğu, faturalarının müteselsil düzenlenmediği ve belge basım tarihinden geçmişe yönelik fatura düzenlendiği hususları, şirket çalışanlarının ifadeleri, katma değer vergisi beyanları, bildirilen alış-satış tutarları arasındaki çelişkiler ve muhasebe kayıtlarındaki tutarsızlıklar birlikte değerlendirildiğinde, anılan mükellef tarafından, davacıya düzenlenen faturaların gerçek bir mal ve hizmet karşılığına dayanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu nedenle davacı adına salınan vergi ve kesilen vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık, cezalı tarhiyatı kaldıran mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır…”
VERGİ ZIYA CEZASINA İTİRAZ VE İPTAL DAVASI
**Hakkında vergi zıya cezası kesilen mükellef, Vergi Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası açabilmektedir. Dava açma süresi, Ceza ihbarnamesinin mükellefe tebliğinden itibaren 30 gündür.
**Mükellef, doğrudan iptal davası açmayıp cezada hata yapıldığını düşünüyorsa vergiyi doğuran olayın doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından başlamak üzere 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde idareye başvurarak cezanın düzeltilmesini isteyebilir.
30 günlük dava açma süresi içerisinde idareye başvuruda bulunulmuşsa, dava açma süresi kendiliğinden durmaktadır. İstem idare tarafından reddedilmiş veya reddedilmiş sayılmışsa, ret kararının mükellefe tebliğinden itibaren kalan dava açma süresi içerisinde iptal davası açılabilecektir.
**Mükellef ceza ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde cezayı kesen vergi idaresi ile uzlaşma talep etme yoluna gidebilir. Bu düzlemde uzlaşma sağlanamazsa mükellef, iptal davası açabilecektir.
Taraflar arasında uzlaşma sağlanırsa mükellef uzlaşılan ceza hakkında iptal davası açamayacaktır. Ancak uzlaşma sağlanamazsa vergi mükellefi/sorumlusu uzlaşamama tutanağının kendisine tebliğinden itibaren iptal davası açabilecektir. Uzlaşma süresince dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa bu süre, tutanağın mükellefe tebliğinden itibaren 15 gün daha uzamaktadır.
VERGİ ZIYA CEZASINDA ZAMANAŞIMI
Vergi ziyaı cezasının bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden başlayarak beş yıl geçtikten sonra vergi ziyası cezası kesilemez. Ceza, zamanaşımına uğramaktadır.
Ancak vergi ziyaı cezası ile usulsüzlüğün birleşmesi halinde kesilecek ceza, vergi ziyaı cezası için belli edilen zamanaşımı süresi içinde kesilir.
***Bu süreler içinde ceza ihbarnamesi tebliğ edilmekle zamanaşımı kesilmiş olur.
# Vergi Zıya Cezasına İtiraz Ve İptal Davası Vergi Zıya Cezasına İtiraz Ve İptal Davası