Karakter boyutu :
Ukraynanın Reformları Seçmenlerin Kararını Bekliyor
16 Nisan 2018 Pazartesi Saat 00:29
Thomas de Waal, Balázs Jarábik, 27 Mart 2018
Ukrayna'da 2014'deki devrimden bu yana geçen dört yılda, reformlar konusunda ilerleme kaydedildi. Artık reform sürecinin, Ukraynalı seçmenlerin 2014'ten bu yana ülkelerini sarsmış olan iç değişikliklere karşı şans yakalayabilecekleri, 2019 cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinden önceki uzun dönemde ilk kararlarını alma imkanı bulacakları bekleniyor.
Balázs Jarábik: Kıdemli uzman, Carnegie Europe
Geçtiğimiz dört yıl içinde, Cumhurbaşkanı Petro Poroşenko’nun izlediği politika ile Ukrayna, makro-ekonomik istikrarı sağladı. Polis, Yargı ve yolsuzlukla mücadele kurumları gibi birçok önemli kurumu reforme etti. Yine de büyük yapısal problemler devam ediyor. Ülke hala büyük ölçüde oligarşik tekellerce yönetilen bir ekonominin, zorlu bir iş ortamının ve zayıf hukuk kurallarının etkilerinden muzdarip durumda.
Sıradan Ukraynalıların büyük bir kısmı, politikacıların 2014'ten beri, büyük fedakarlıklar yaptığını düşünerek, elitlerin ekonomik krizden yalıtılmış durumda olduğunu ve her zamanki gibi işlerini sürdürdüğünü düşünmek noktasında daha az istekliler. Katastrofik bir çarpışmadan sonra ekonomik iyileşme yavaş olmasına karşın ilerliyor. Tüketim kriz öncesi seviyelere geri dönmüş olsa da, birçok kişi öfkeleniyor. Hayal kırıklığı, fiyatların büyümesine ve yetkililerin davranışlarına bağlı olarak oluşmuş. Ülkeden kitlesel göçün rahatsız edici boyutları var, bu da yüzbinlerce Ukraynalı'nın ülkeye gelerek oy kullandığını gösteriyor.
Ülke ayrıca devletin ve ulusun inşası ile ilgili talepler arasında dramatik bir meydan okumayla karşı karşıya. Önceliklere, öncelik verilmesi gerektiğine inanan Ukraynalılar, temel odak noktası olarak yolsuzlukla mücadeleyi öncelediler. İkincisinin en önemli öncelik olduğuna inananlar, her şeyden önce, Ukrayna ulusal kimliğini güçlendirmek ve Rusya'nın nüfuzunu azaltmak konusunda ısrar ediyorlar. Her iki taraf da bir arada var olmakla birlikte, Rusya'nın saldırganlığından sonra ülkede oluşan vatanseverlik dalgası Ukrayna'yı daha dirençli hale getirirken, aynı zamanda devlet onaylı şiddeti serbestçe ele almakta zorlandı.
Poroşenko’nun görevi, hayal kırıklığına uğramış seçmenleri yeniden kazanmak için gerekli olan mesajı bulmaktır. Yönetimi sırasında, eğitim, sağlık ve kamu idaresi aracılığıyla önemli yapısal reformların yapılmasını zorladı ve ülke genelinde yerelleştirilmiş kamu hizmetleri sunan kapsamlı bir ademi merkeziyet programı başlattı. İkincisi, yerel yönetimlere ve belediye başkanlarına destek olarak şekilde açık siyasi kazanımlar getirdi.
Yoksulluk oranının düşmesine rağmen, Poroşenko'nun popülaritesi azaldı. Kısmen de iş alanlarının açılması konusunda isteksizliği ve en azından ülkenin tepesinde bir çıkar çatışması izlenimi yarattığından dolayı. Başkan ayrıca, yetkilerini de kontrol etmeyi ve otoritesini dengelemeyi amaçlayan kurumları baltaladığı, mikro yönetim eğilimi ve yandaşlarını yerleştirdiği için eleştirildi.
Ukrayna’nın Batı’da oluşan kendi kararsız imajına rağmen reform sürecinin devam etmesi muhtemel. Kamu yönetiminin, kamu yönetimi reformunun ve muhtemelen enerji sektörünün gelişecek ve yeni bir yasa, daha yumuşak bir özelleştirme sürecinin önünü açacak.
Ancak 2019 seçimleri yaklaşırken, içerde politik kavgalar kaçınılmaz olarak tüm bu önlemleri gölgeleyecek. Gelecek on iki ay için kilit bir soru; Siyasi elit, birbiriyle barış içinde rekabet edebilir ve ülkeyi tekrar istikrarsızlaştırmaktan kaçınabilir. Bu çerçevede, Ukrayna'nın batılı ortakları hükümeti ülkenin uzun vadeli refahı için gerekli olduğuna inandıkları ve desteklerini sürdüreceklerine inandıkları reformları sürdürmeleri için ne kadar zorlayabileceklerini düşünecekler.
Poroşenko Desteği Kaybediyor
Ukrayna’nın reform gündemi de Poroşenko’nun ikinci kez için yeniden seçilme arzusu nedeniyle rehin tutuldu. Öncelikleri, Ukrayna'nın başlıca Batılı ortakları olan IMF ve AB'ninkiyle çelişiyor. Poroshenko’nın gündemi, Ukrayna ordusu için Batı’dan yardım sağlamak, vatansever seçmenleri harekete geçirmek ve halka daha fazla sosyo-ekonomik fayda sağlamak. Batı, Poroşenko hükümetinin bağımsız bir yolsuzlukla mücadele mahkemesi kurarak, yeniden doğalgaz fiyatını yükselterek ve mali kemer sıkma politikalarının sürdürülmesinde ısrar ediyor.
Thomas de Wall: Kıdemli uzman, Carnegie Europe
Poroşenko yavaş yavaş gücünü arttırdı, ancak kamu desteğini de kaybetti. Kasım 2017'de parlamento, kamu hizmetini siyasileştirmeyi amaçlayan bir yasa tasarısını geri çekti ve bölgesel vali tayin etme yetkisi cumhurbaşkanına geri döndü. Donbas'ın Ukrayna'ya yeniden entegrasyonu yasası, cumhurbaşkanının meclis izni olmadan doğrudan orduya görev verme yetkisi verdi.
Cumhurbaşkanı ayrıca Anayasa Mahkemesine ve Merkez Seçim Komisyonuna yeni atamalar yaptı ve bazı gözlemciler bu atamaları kilit kurumlar üzerindeki etkisini korumaya yönelik bir girişim olarak gördüler. Yeniden yapılanan Anayasa Mahkemesi'nin ilk faaliyetlerinden biri de Rus diline “bölgesel statü” veren 2012'de çıkartılan tartışmalı dil yasasının, benimsenme biçimindeki hatalardan dolayı anayasaya aykırı olduğuna karar vermesi oldu. Bu karar, seçimlerden önce belki de yeni bir dil yasasının yolunu açmış, Ukrayna dilinin statüsünü güçlendirmiş ve uluslaşmada tercihi cazip hale getirdi.
Düşük kamu desteği, yüksek politik belirsizlik ve yaygın olarak kullanılan ateşli silahlar bağlamında, yetkililer küçük protestolar konusunda bile gerginler. Bu, eski Gürcistan cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili'nin yönettiği karşı kampanyanın bir saldırı şeklinde bastırılması ile açıklayabilir. 12 Şubat'ta, Saakaşvili gözaltına alındı ve neredeyse yasadışı bir süreçte Polonya'ya sürüldü. Euromaidan'ı taklit ederek kurduğu çadır kampı da daha sonra zorla kapatıldı.
Poroşenko eğer yeniden seçilecekse, büyük bir kamu desteğine ve güvene ihtiyacı var. Eski başbakan ve sosyal popülist Yulia Timoşenko'nun, başkanlık yönetimi tarafından dayatılan geçmişte yaşadıkları göz önüne alındığında meydan okuma noktasında ana muhalefet için tercih edilen bir seçenek oldu. Kararsız seçmenlerin sayısı - nüfusun yüzde 40'ı kadar -, potansiyel olarak yeni yüzler, yeniden markalaşma, acımasız kartlar ve beklenmedik ittifaklar için kapıyı açık bırakıyor. Ukrayna'da siyasete giriş maliyetleri yüksek olduğundan, yeni bir parti veya adayın oligarşik patronların maddi desteği olmaksızın sandıkta başarılı olması ise olası değil.
Ancak Poroşenko ve müttefikleri diğer seçenekleri arıyor olabilirker, zira son anketler muhalefeti iktidar partilerinin önünde gösteriyor. Timoşenko şimdi yüzde 25 ile liderliğini sürdürürken, Poroşenko yüzde 9,8'lik destekle geride kalırken, başkanlık yetkilerini azaltacak ve Ukrayna'ya tekrar bir parlamento sistemi sağlayacak olan anayasa değişikliği üzerinde durabilir. Bu kamuoyu eğilimi devam ederse, iktidar koalisyonunun uzun süredir devam eden seçim ittifakı - Poroşenko Bloğu ve Halk Cephesi - mümkün olmayacaktır ve Poroşenko Bloğu bile aşınmaya başlayabilir.
Yolsuzlukla Mücadele
Ancak, yolsuzlukla mücadele gündemini devam ettirerek ilerlemek, en iyi ihtimalle dengesiz. NABU, Devlet Mali Servisi başkanı Roman Nasirov'a karşı yüzlerce ceza davası açtı. Ancak, şimdiye kadar çok az sayıda vaka hapis cezasına çarptırıldı. Parlamenterler ve hükümet yetkilileri varlıklarını açıkladılar, ancak Poroşenko'nun bunların offshore varlıklarını ülkelerine geri getirme çağrılarına direnerek nasıl edinildikleri konusunda sorgulamadan kaçtılar. En önemlisi, hükümet, sivil aktivistlerin gelirlerini devlet memurları ile eşit olarak rapor etmelerini zorunlu kılmıştır. Yasalar tarafından yasaklanmadığı halde, bu durum hükümetin sivil toplumun eleştirilerine karşı bir intikam eylemi gibi görünüyor.
Aynı zamanda Poroşenko'nun “tüm reformların anası” olarak adlandırdığı yargı reformu konusunda kaydedilen ilerlemeler acı vericiydi. Bunun bir nedeni de, Vox Ukrayna'nın da belirttiği gibi, hükümet yargının bağımsızlığını güçlendirmek için yasal çerçeveyi ilk olarak benimsemeye karar verdi ve ancak o zaman hakimlerin yerini almaya karar verdi. Bu kamuoyunda popüler değildi, çünkü kararsız şöhretleri olan bazı hakimler alıkonuldu.
Mahkeme sistemi yeniden yapılandırıldı ve yeni bir Yargıçlar Konseyi - yargıçların işe alınması, terfi edilmesi ve cezalandırılması ile ilgili tüm kararları alabilecek kendi kendini yöneten bir organ - Mart 2018'de kuruldu. Ancak, ilk işlerinden biri, Mahkemelerin bağımsızlık konusunda eksikliğini eleştiren rapordu. Hakimler hala özellikle ulusal güvenlik davalarında ağır siyasi baskıya maruz kalmaktadır.
Adalet sistemindeki suiistimallerinin çoğu, Genel Savcılık Ofisi'nden (GPO) kaynaklanmaktadır. Sovyet döneminden kalan bazı ceza ve denetim işlevlerini kaybetmesine rağmen, GPO başkanlık yönetiminin elinde güçlü bir araç olmaya devam ediyor. Baş Savcı Yuri Lutsenko'ya göre, tıpkı selefi Viktor Shokin'inki gibi, GPO, çalınan paranın bir kısmının devlet'e iade edilmesine rağmen, ülkedeki önceki liderleri zimmetlerine para geçirme konusunda yargılayamadı. GPO’nun öncelikleri, cumhurbaşkanına sadakatini göstermek ve daha önceki yetkilerini korumaktır.
Yolsuzlukla mücadele ve yargı reformlarıyla, özel bir yolsuzlukla mücadele mahkemesi kurma konusundaki kritik meseleye gelince, IMF'nin özellikle yolsuzluk davalarını yargılamak için çıkmaz yola sokmaya çalışan, ancak bugüne kadar başkan tarafından karşı çıkılan bir hamle konusuna gelindiğinde kesişiyor. Ukraynalı seçkinlerin özel bir mahkemeye yetki verme istekliliği, yolsuzlukla mücadele ve bu alanda gerçek ilerleme kaydetme konusundaki kararlılıklarının önemli bir göstergesi olacaktır.
Reform İçin
Son dört yılda, reformun ana itici güçleri Ukrayna'nın Batılı ortakları ve onun aktif hükümet dışı sektörüydü ve hükümete bir manevra ile “sandviç” gibi bir baskı uyguladı. Siyasi sınıfın çoğu esas olarak, daha geniş halkın ayrılmasıyla birlikte, bazı girişimleri memnuniyetle karşılayan ve diğerlerine karşı direnen bir hareket yaklaşımını benimsemiştir.
Ukrayna'nın iki ana uluslararası bağışçıları, Avrupa Birliği ve IMF, 2014'de ekonomideki makroekonomik istikrar çöküşünden sonra ekonomisi acil ihtiyaç duyulan kredileri alabilmesini sağlanmışlardır. Reformları desteklemek için finansal imkanlarını kullandılar. IMF, 2015'ten bu yana söz verilen 17,5 milyar dolarlık kredinin 8,6 milyar dolarlık kısmını sağladı. Hükümetin, yolsuzlukla mücadele mahkemesini kurma ve başka bir gaz zammı uygulamasının başarısız olması nedeniyle program halen beklemede. AB’nin 3,4 milyar avroluk makrofinansman desteği kapsamında sözü edilen başlangıçtaki 600 milyon avro, başta yolsuzlukla mücadele alanında olmak üzere yerine getirilmemiş taahhütler nedeniyle Ukrayna’ya teslim edilmedi.
Reformlara karşı şiddetli direniş, ülkenin Euromaidan devriminin travmaları ve Rus askeri müdahalesiyle dikkati dağıtırken hayatta kalmayı başaranlar eski oligarşik sistemin gazileriydi. Ayaklanmadan dört yıl sonra, sözde mali-politik gruplar arasındaki rekabet, Ukrayna'nın politik ve ekonomik yaşamının merkezi bir özelliğidir. Bu gruplar sivil toplum aktörlerinden çok daha iyi organize ve kaynaklıdır. Eskiden önde gelen yolsuzluk ve kiralar kaynağı olan Rus gazı ortadan kaldırılmış olsa da, bu güçlü ekonomik aktörler, enerji ve tarım sektörünün diğer bölümlerinin kontrolünü ele geçirme çabalarına ve büyük ölçüde artan askeri bütçeye odaklanıyorlar. Bunların birçoğu, hükümetin yönetime yönelik kırılgan bir koalisyona bel bağladığı ve bir reform yasası programı uygulamakta yavaş kaldığı Ukrayna'nın bölünmüş parlamentosunda (Rada'da) hala etkili oluyor.
Ukrayna halkı yeni reform gündeminin pek çoğuna itiraz etmemiş ve tüm politik sınıftan uzak kalmış durumda. Tüm kamuoyu araştırmaları, halkın Poroşenko yönetimi, muhalefet partileri ve liderleri de dahil olmak üzere iktidardaki seçkinlere olan güvenini sürekli olarak ortaya koyuyor. Kilise, ordu ve sivil gönüllü grupları çok daha büyük bir kamu güvenine sahipler. Kamuoyu anketleri, sosyal konuların - özellikle fiyat artışlarının - kamunun kaygılarının en önemli kısmını oluşturduğunu göstermektedir. 2019 seçimleriyle birlikte, reformların sosyal etkisinin konusu siyasi gündemde artıyor ve bu Yulia Timoşenko'nun kamuoyu anketlerinde önde olmasının en önemli nedenidir.
Hâlâ Ekonomik Virajın Dönülmesi Bekleniyor
Ukrayna'nın reformlarının başarısı ya da başarısızlığı, esas olarak, kamuya ekonomik yararlar sağlayıp sağlamadıkları şeklinde belirlenir. Şu anda ülkenin ekonomik performansı hayal kırıklığı yaratıyor. Ekonomi 2017 yılında yüzde 2,5 oranında büyümüştür ve Mart 2017'de ülkenin Rusya destekli doğu bölgelerine uygulanan hükümet destekli ticaret blokajının engellenmesi, Ukrayna'nın 2017 sanayi üretiminde yüzde 4'lük bir düşüşe neden olmuştur.
Rusya ile devam eden ticaret savaşının da büyük bir olumsuz etkisi oldu. AB'ye Ukrayna'nın ihracatı kriz öncesi seviyelere ulaştı ve şu anda Ukrayna'nın toplam ihracatının yüzde 35'ini oluşturuyor, ancak Rusya ile ticaretin kaybını telafi edemiyorlar. Ukraynalı Grivnası, bir dolar 26 Grivna şimdi. Euromaidan devriminden önceki değerinin üçte biri. Sıradan vatandaşların en büyük endişesi olan enflasyon ve muhalefetin destek almasının başlıca nedeni, neredeyse yüzde 14 gibi enflasyon ve inatla yükseliyor.
Büyüme üzerindeki en büyük kısıtlama, düşük yatırımdır. Gayri safi sermaye yatırımı, GSYİH'nın yüzde 15'ine eşittir, Ukrayna'nın yıllık yüzde 6 veya 7'lik büyüme oranlarına ulaşması için gerekli olan (ancak öngörülmeyen) yüzde 25'inden daha azdır. 2017 yılında 2.3 milyar dolar olan doğrudan yatırım, (2016'da 3,3 milyar dolar ve 2015'te 3 milyar dolar), ekonomik bir artış sağlamak için çok küçüktü. Büyümenin ana itici gücü 16 milyar dolardı. Yatırımcıların güvenleri Avrupa İş Birliği tarafından yapılan bir ankete göre biraz büyüdü, ancak yolsuzluk, zayıf hukuk sistemi ve doğudaki savaş müthiş caydırıcılıklar olarak kaldı.
Ukrayna'nın finansmanı, önümüzdeki üç yıl içinde yaklaşık 12 milyar dolarlık kredileri geri ödemek zorunda kalacağı düşüncesiyle güvencesiz görünüyor. Ayrıca, Stockholm Tahkim Mahkemesi, Rusya’nın Gazprom'la olan anlaşmazlığında Naftogaz’ın lehine karar verse de, hükümet diğer borçlarla karşı karşıyadır. Bir Londra mahkemesi, Rusya'nın, eski cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç hükümetine verdiği 3 milyar dolarlık alacağı hesaba katıyor. Önde gelen oligark ve Privatbank'ın eski bir ortağı olan Ihor Kolomoyskyi, hükümete 4,7 milyar dolarlık zarar için dava açıyor.
Bu zorlu ekonomik koşullarda, Poroşenko'nun yönetiminin 2018'deki temel hedefleri olarak yoksulluğun üstesinden geldiğini ve yaşam standartlarını artırdığını açıklamak hiç de şaşırtıcı değil. Asgari ücretin artırılması gibi hükümet politikalarının yanı sıra büyüyen ekonomi ve işgücü talebi, reel olarak yıllık bazda yüzde 18,9 oranında artışa yol açmıştır. 2013 yılındaki 3.619 Grivna ile karşılaştırıldığında ortalama ücret 8.777 Ukrayna Grivnası'na (yaklaşık 334 $) ulaştı. Halihazırda düşük büyüme ortamında, bu önlemler parayı daha düşük ve enflasyonu daha da yukarı çekmeyi riske atıyor.
Seçimler ve Ötesi
Poroşenko ve ekibi 2019'da yeniden seçilmeyi güvence altına aldılar. Bununla birlikte, devlet aygıtı ve medya “idari kaynak” yoluyla destek elde etmek için denenmiş ve doğru yöntemlere dayanıyor olsa bile, yerel yetkililerin kamu işçilerinin ve kırsal seçmenlerin oylarını güvence altına aldığı süreci garanti etse bile başarı garanti edilemez. Ukrayna'nın demokratik çoğulculuk kapasitesi güçlü ve Yulia Timoşenko gibi popülist bir meydan okuyucuya hitap ediyor. Ukrayna’daki Batılı ortakların bütün bunlara karşı uyanık olmaları, bütün siyasi yelpazeye dahil olmaları ve yalnızca seçim yasasında yapılacak değişikliklerde değil, özgür ve adil seçimlerde ısrar etmeleri gerekecektir.
Ukrayna'nın, ülke ve devlet kurma gündemi arasındaki çekişmede, seçim sonrası acı çekmesi muhtemel gibi görünüyor. Poroşenko ve diğer politikacılar vatansever kartını, kendilerini "Ukraynalı vatanseverler" olarak gören seçmenlerin yaklaşık yüzde 40'ına teklif edecekler.
Bu çerçevede, reformlar daha yavaş bir hızda devam edecek. Örneğin, yargı ve kamu idaresi reformları, başkanın yetkinliklerinin üzerindeki astlarına bağlılığı giderek daha fazla desteklediği için muhtemelen muzdariptir.
Ukrayna'nın batılı ortakları, Rusya'nın Avrupa'ya yaptığı doğal gaz ihracatına alternatif bir yol sunacak şekilde tasarlanan Avrupa'ya yönelik gaz ihracatına alternatif bir yol sunacak şekilde tasarlanmış bir Nord Stream II boru hattı, Ukrayna'nın aleyhine olan Rusya baskısını azaltacak. Ve Rusya'ya karşı, planlarını baskı altında tuttuğu enerji sektöründeki reformlara daha fazla çaba göstermeye devam edecek. Ukrayna ekonomisinde enerji verimliliğini artırmaya yönelik çabalar zaten devam ediyor.
Arazi reformu son derece hassas bir siyasal meseledir, ancak iyi idare edilirse hükümet etkili sonuçlar elde edebilir. Yirmi yıl boyunca tutulduktan sonra, hükümet, Batı kurumlarının desteğiyle yasal ve şeffaf arazi satışlarının önünü açmak için uygun bir tapu siciline yatırım yaparak buna başlayabilir.
Son olarak, yerel bütçeleri güçlendirilen, iyileştirilmiş ve daha az yolsuzluğun olduğu idari ve altyapı hizmetleri şeklinde yerel bölgelere en çok fayda sağlayan Ukrayna'nın ademi merkeziyet reformu da devam edecek.
Önümüzdeki birkaç yılın en büyük cevapsız sorusu, ciddi bir ekonomik iyileşmenin olup olmadığıdır. Ukrayna’nın Batılı ortakları ve kamuoyu, uzun vadeli yatırımı artırma ihtiyacı üzerinde hemfikir olabilirler. AB, Ukrayna için 1 milyar dolarlık bir yatırım planı tasarladı. Bu Litvanya'nın Ukrayna için 5 milyar dolarlık bir Marshall Planı fikrinden daha az iddialı görünüyor ve "Avrupa Yeniden Yapılandırma ve Kalkınma Bankası" ve "Avrupa Yatırım Bankası" nda kullanılmayan çoğu fonlardan yeni bir kaynaktan ziyade kullanılmamış fonlardır.
Orta vadede, mali durum 18,5 milyar dolarlık parasal rezervler ve yaklaşık 12,5 milyar dolarlık batık krediler göz önüne alındığında, kırılgan kalacaktır. Pratik açıdan, bu, hükümetin Batılı finans kurumlarının (özellikle IMF'nin) talepleri ile sosyoekonomik durumundaki gelişmeleri görmek isteyen bir seçmen kitlesi arasındaki bir yola yönlendirmesi gerektiği anlamına gelir.
IMF ve AB çok fazla faiz baskısına sahip. Fakat Batılı kurumlar, Ukrayna'yı iç işlerine doğrudan müdahale etmeyecek şekilde dikkatli bir şekilde baskılamalılar. Politikalarını daha geniş halk kaygılarına göre uyarlamaları gerekiyor.
Ortaklık Anlaşması ile çalışan eski bir Ukrayna müzakerecisi AB ile birlikte, AB 'nin "liberal ekonomik gündem - serbest ticaret, engellerin kaldırılması, düzenleyici yaklaşım" konusunu çok fazla vurguladığını söyleyerek, AB'nin eşitsizliğe ve yoksulluğa yeterince dikkat etmediğini söyledi. Ukraynalılar, Avrupa'nın hem liberal bir düzene hem de güçlü bir sosyal refah sistemine sahip olduğunun farkındalar ve bu onların durumlarının ihmal edildiğine inanıyorlar. Başka bir deyişle, Batı yaklaşan seçimlerde siyasi bir faktör olarak görülecektir. Haksızlık ya da değil, halk, şu anda ortalama Ukraynalı aylık maaşın üçte biri değerinde olan gaz fiyatının iki katına çıkarılması gibi tedbirlerden onların sorumlu olarak görmektedir.
Ukrayna’nın batılı dostları 2019’a doğru yetenekli hokkabazlar olmalı. Seçimlere hazırlanan bütün siyasi aktörlerle ilişki kurarken, sürekli reformu teşvik etmeli ve halkın düşük yaşam standartlarıyla ilgili endişelerini duyurmak için ellerinden geleni yapmalılar.
Çeviri:Tlepşuko Ömer Çakırer
Cherkessia.net, 16 Nisan 2018
Bu haber toplam 4094 defa okundu.