Sosyolojide Toplumsal Pratik Görüş Nedir?4 Mart 2018
İlk olarak sosyolojiyi, normatif bilimlerden ayırt etmek gerekir.
Eskiler pozitif ve deskriptif bir bilim olan sosyolojiyi, değerlere dayanan normatif bilimlerle karıştırıyorlardı. Sosyolojide, gerçeği anlamaya, problemleri aydınlatmaya ve olguları bilimsel yönden kavramaya çalışan teori, pratiğin izinden gitmek zorundadır.
Ancak bu sayede rasyonel bir uygulama sistemi kurulabilir. Bu gereği Aug. Comte, zamanında anlamıştı. Bundan dolayı Fransada sosyoloji, nazari temellere dayanan bir bilim dalı sayılmıştı. Bu ise, Anglo-Sakson görüşüne zıttır. Amerika’da toplumsal araştırmalar, çoğu zaman Toplumsal hizmet (Social Service), Toplumsal iş (Social Work) veya Toplumsal yönetim (Social Management) adıyla tatbiki sosyolojiye bağlı kalmaktadır.
Burada pratiğin çözemediği bazı meselelerle karşılaşılır. Fransa’da ise maliye, diplomasi gibi pratik formüllere dayanan bilgi kolları üniversite kürsüleri arasında yer almıştır. Öte yandan ne kadar yetenekli olursa olsun bir sosyoloğun toplumsal kanunları yaratmak iddiası ile ortaya atılması doğru değildir. Demek oluyor ki ne pratik, ne de teori yalnız başına sosyolojinin kurulması için yeterli malzemeyi verebilir.
Şüphesiz teori kadar pratiğin de kendine göre özellik ve üstünlükleri vardır. Bu sebepten teorik manada anlaşılan sosyoloji ile toplumsal pratik arasında bir ayırım yaparak her birine payını vermek yerinde olur. Toplumsal pratiğin anayurdu olan Amerika’da bile ünlü bilginler bu ayırımı yaparlar.
Fakat teori ile pratik arasındaki münasebetler bilhassa şu sebeplerden dolayı çok karışık ve karmaşıktır:
- Sosyoloji bilginleri, her vakit belirli bir zaman, belirli bir memleket ve belirli bir sınıfın adamlarıdır. Peşin fikir, yerli tasa ve günlük kaygılardan kolaylıkla sıyrılamazlar.
- Bir an için sosyolojinin pratiğe sırtını çevirdiği kabul edilse bile bu, sosyoloğun uygulamalara aldırışsız kalacağı anlamında değildir. Durkheim, “araştırmalarımız sadece teorik bir bilgi edinme hevesimizi gidermek için yapılmış olsaydı, bir saatlik zahmete değmezdi” diyor.
- İç tecrübeyi gerektiren manevi bilimler karşısında teorik bir araştırma, belirli bir tecrübe ve toplumsal yaşayışın gerçekleriyle kişisel teması gerektiren bir sosyoloji de vardır.