1. ETKİNLİK
Otoray Yolculuğu metni yazarının dil ve anlatımı ile ilgili özelliklerinin sorulara göre cevaplanması:
Anlatımı nasıl cümlelerle (uzun mu, kısa mı) gerçekleştiriyor? Neden?
Cevap: Anlatımı uzun cümlelerle gerçekleştiriyor. Çok fazla detay verebilmek için uzun cümleler kullanılıyor.
Anlatımda hangi tür kelimeleri (isim, sıfat, zamir, fiil …) sık kul anıyor?
Cevap: Sıfat ve fiil türü kelimeler sık kullanılıyor.
Anlatımda söz sanatlarına yer vermiş mi? Örnekleyiniz.
Cevap: Anlatımı etkili kılmak için zaman zaman söz sanatlarına yer vermiştir.
⇒ Otorayın gidişini yağ gibi kaymak ifadesiyle anlatıyor.
⇒ Otoraydaki seyahat edilen koltukları yerine göre lortlar kamarasına, ayam kamarasına benzetmiştir.
2. ETKİNLİK
Otoray Yolculuğu metni içerisinde geçen anlamı bilinmeyen kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla eşleştirilmesi:
icat: Yeni bir şey yaratma, bulma.
görüş tarzı: Düşünceleri açıklama biçimi.
avam kamarası: İngiltere halkının yönetime katıldığı meclis.
esnaf: Küçük sermaye ve sanat sahibi.
lort: Çok zengin kimse.
han: Yol üzerinde veya kasabalarda yolcuların konaklamalarına yarayan yapı.
eş: Birbirinin aynı olan veya birbirine çok benzeyen iki şeyden her biri.
saray: Hükümdarların veya devlet başkanlarının oturduğu büyük yapı.
3. ETKİNLİK
Ulaşım kelimesinin anlamını çağrıştıran kelimelerin metinden bulunup yazılması:
- otoray
- araba
- yol
- istasyon
- otobüs
- ray
4. ETKİNLİK
Cümlelerin olayın veya düşüncenin yönünü değiştiren kelimelerden yararlanarak tamamlanması:
• Büyük şairin han sahibi olduğu günleri de inşallah görürüz. Fakat yol arkadaşımın bana gösterdiği bina sadece Faruk Nafiz’in unutulmaz “Han Duvarları” şiirinde tasvir ettiği han idi.
• Niğdeli arkadaş bir esnaf yahut işçi idi. Böyle olmakla beraber “Han Duvarları”nı ve Faruk Nafiz’i biliyordu.
• Otoray görünüşte yirmi otuz kişilik büyükçe bir otobüs. Fakat ikisi arasında adeta nalınlı adam ile patenli adam farkı var.
• Bu seyahat artık yolculuktan usandığım bir zamana rastlamış olmakla beraber beni atlı karıncaya binmiş bir bayram çocuğu gibi eğlendiriyordu.
• Otoray, son derece munis bir dekor arasından akıp giderken kâh makinistin omuz başından önümüzdeki yola kah arkaya geçerek akşam ışıklarıyla sararıp kızaran ovalara bakıyordum.
5. ETKİNLİK
— Otoray Yolculuğu metni anlatım birinci kişi ağzından yapılmıştır.
— Otoray Yolculuğu metni konusu bir yolculuk esnasında yazarın edindiği izlenimlerdir.
— Otoray Yolculuğu metni ana fikri: Günümüzdeki edebiyatın hüzün ve karamsarlığının git gide kaybolmasının sebebi, yeni icatlarla beraber hayatın kolaylaşması nedeniyledir.
6. ETKİNLİK
Otoray Yolculuğu metni için farklı başlıklar:
- İcatların Edebiyat Üzerine Etkisi
- Eğlenceli Yolculuk
7. ETKİNLİK
Metindeki düşünceyi geliştirme yolları:
Yazar metinde örnekleme, somutlama, tasvir etme gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanmıştır.
8. ETKİNLİK
Görsellerden yararlanılarak demir yolu taşımacılığının gelişimi ile ilgili yazı yazılması:
(Örnektir)
DEMİR YOLU TAŞIMACILIĞININ GELİŞİMİ
Demir yolu taşımacılığı dendiğinde aklımıza tren geliyor. Bunun yanında tramvay ve metro gibi kısa mesafeler için kullanılan araçlar da mevcut.
Demir yolu taşımacılığında asıl gücü sağlayan lokomatif adı verilen buhar, petrol yakıt ya da elektrikle çalışan bir makinenin ardı sıra bir çok vagonun takılı olduğu araçlara tren denilmekte.
İlk olarak trenler buhar gücüyle çalışmaktaydı. Buhar kazanları odun ve kömür ile ısıtılarak elde edilen buhar, hareket enerjisine dönüştürülüp hareket sağlanıyordu. Daha sonra petrolün yaygınlamşası ile motorin ile çalışan lokomotifler kullanılmaya başlandı. Son olarak elektrik enerjisi ile çalışan lokomatifler raylara çıktı.
Günümüzde hem çevre kirliliğini önlemek amacıyla hem de daha kullanışlı olmaları nedeniyle elektrikli lokomotifler kullanılmaktadır.
9. ETKİNLİK
Paragraftaki virgüllerin hangi amaçlarla kullanıldığının yazılması:
— Şoför, → Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan öğeleri belirtmek için konmuştur.
— akraba, mesela bir ana kız, → Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur.
— hareket ediyor, öğleyin, → Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konmuştur.
10. ETKİNLİK
a.
Altı çizili kelimelere verilen eklerden uygun olanlarının getirilmesi:
• Niğde’ye yaklaşıyorduk.
• Burası, Faruk Nafiz’in Hanıdır.
• Niğdeli arkadaş bir esnaf yahut işçiydi.
• Otoray, cilalı çelik raylar üstünde yağ gibi kayıyordu.
• Bu otoray, yolları âdeta çocuk oyuncağına çevirmiş.
• Otoray, görünüşte yirmi otuz kişilik bir otobüstür.
Bu ekler eklendikleri kelimelere zaman ve belirtme anlamı yüklemiştir.
b.
Altı çizili kelimelerin türleri:
İsim olan kelimeler:
– hanıdır
– işçiydi
– otobüstür
Fiil olan kelimeler:
– yaklaşıyorduk
– kayıyordu
– çevirmiş
11. ETKİNLİK
8. Sınıf Dörtel Yayınları Türkçe Çalışma Kitabı Sayfa 67 Cevabı
Aşağıdaki cümleler özne ve yüklemden oluşmuştur. Özne ve yüklemleri, altını çizerek gösteriniz.
- Cevap:
• Kentin sokakları pırıl pırıldı.
• Fahriye Abla, güzel bir şiirdir.
• Mutluluk, evin bahçesinde büyüyen çam ağacıdır.
• Güzel ile çirkin yan yanadır.
• Küçük kız basta oldu.
• Ahmet’in babası telefon etti.
• Otuz beş yaş yolun yarısıdır.
12. ETKİNLİK
Çekimli fiillerle ek fiil almış isim soylu kelimelerin kullanılarak özne ve yüklemden oluşan cümleler kurulması:
yardım etti → Ablam yardım etti.
cesur olur → Aslanlar cesur olur.
gitti → Recep gitti.
güzeldir → Bahar güzeldir.
en büyük tutkumdur → Bisiklet sürmek en büyük tutkumdur.
öğrencidir → Ahmet öğrencidir.
büyükmüş → Kedi büyükmüş.
söylemiş → Semiha söylemiş.
bağımsızlığımızın simgesidir → Bayrak bağımsızlığımızın simgesidir.
göklerdedir → İstikbal göklerdedir.
okuyor → Sunay okuyor.
telefon etti → Şeyma telefon etti.