2 Sosyal etki deneyleri Sherif Grup normunun oluşması deneyi (1935; 1936) Asch Uyma deneyi (1951; 1952) Milgram İtaat deneyi (1965)
3 Grup normunun oluşması deneyi Sherif, 1935; 1936
4 Asch in konformite araştırması 1951; 1955
5 Asch in (1951; 1952) Uyma deneyinde kullanılan uyaranlardan bir örnek A B C X
6 Milgram Ġtaat deneyi (1965)
7
8 Milgram ın bulguları
9
10 Milgram itaat deneyinin farklı ortamlardaki tekrarlarında sonuçlar Çalışmanın çeşitleri Oran (%) Sesli geribildirim koşulu - sözlü protestolar, çığlıklar, duvara vurma ve 300 volttan sonra derin sessizlik 62.5 Ġki öğretmen koşulu Denekler şok veren bir sahte denekle birlikte 92.5 Ortamın değişmesi koşulu - Yale üniversitesi yerine bodrumdaki bürolarda Mesafe koşulu öğrenci öğretmen in tepkilerini görebilsin diye aynı odada iken Dokunma mesafesi koşulu öğretmen öğrencinin elini şok levhasında tutmaya zorlamak zorunda Deneycinin bulunmama koşulu deneyci çıkar ve talimatları telefondan verir Sosyal destek koşulu başka iki öğretmen (sahta denek) itaat etmeyi reddeder
11 Milgram deneyi ile ilgili güncel bilgi için İşkenceci mazur görülebilir mi? Ġnsanların otoriteye direnmeden işkence yapabileceğini gösteren itaat deneyi, yarım asır sonra tekrarlandı ve işkencecilerle empati kurulabilir mi sorusu gündeme geldi. NTVMSNBC ye konuşan sosyal psikolog Çiğdem Kağıtçıbaşı nın tartışmalara yanıtı var.
12 SOSYAL ETKĠ Sosyal etki UYMA DAVRANIŞI BENZERLİK Sosyal davranış düzenliliği
13 SOSYAL ETKĠ Bir bireyin davranış veya inançlarını, bir kişi veya grubun gerçek veya hayali, niyetli veya niyetsiz baskısının etkisiyle değiştirmesidir.
14 Bazı sosyal etki biçimleri Etki biçimleri Standardizasyon (enformatif etki) Konformite (normatif etki) İtaat Yenilik Sosyal kolaylaştırma Bireylik yitimi Tutum değiştirme Özellikleri Grup üyeleri birbirini karşılıklı etkiler Çoğunluk birey/azınlığı etkiler Birey, bir otoritenin isteğine uyar Birey/azınlık çoğunluğu etkiler Birlikte eyle ve seyirci etkisi işler Birey sosyal bulaşma veya rolün etkisinde kalır Bilişsel çelişki değişime güdüler
15 Sosyal etkinin türleri Uyma Ricalara, zorlamalara veya grup baskısına bir cevap olarak davranışta ve ifade edilen tutumlarda yüzeysel, diğerlerinin önünde geçici değişme. Konformite Diğer insanların doğrudan olmayan baskısının sonucunda kendi kanaatlerini değiştirme. İtaat Bir otorite tarafından size verilen talimata ya da emre göre davranma.
16 Konformite = Ġtaat Etki kaynağı konformite Eşit statüden İtaat Yüksek statülü Etkileyenin etkileme isteği Davranış benzerliği Yok Gruptakilerle benzer davranış Var Otoriteden farklı davranış
17 Konformiteden sözetmek için gerekli koşullar (Moscovici, 1976) Yerleşik bir grup normu bulunmalı (grup anomik değil, nomik olmalı) Bireyin görüşü grubun geri kalanından farklı olmalı «Grup baskısı» grup üyelerinin kendisinden farklı düşündüğünü farketme ile hissedilir.
18 Uyma- itaat- konformite Compliance- obedience- conformity Zorlamalı etki-ikna edici etki Uyma, Davranışta ve ifade edilen tutumlarda çoğunlukla bir zorlamanın sonucunda oluşan değişim. İçsel bir değişim değil, Sadece davranış birileri tarafından gözlemleniyorsa devam eder. Ön koşul: Sosyal etkinin kaynağının hedef tarafından bir güce sahip olarak algılanması
19 Uyma- itaat- konformite Compliance- obedience- conformity Uymada aslında içselleştirilip içselleştirilmediğini saptamak zor. Uymanın tersine, diğer sosyal etki biçimlerinde içten içe bir kabul vardır. Konformite güce değil daha çok sosyal normların subjektif geçerliliğine dayanır. Referans grupları önemli
20 Rica sonucu uyma Bir rica ile doğrudan baskı sonucunda uymadır. Etkili stratejiler: Kendini sevdirme Karşılıklılık ilkesi Çoklu ricalar Kapıya ayak koyma taktiği (foot-in-the-door) Yüzüne kapıyı kapattırma taktiği (door-in-the-face) Oltaya taktırma (low-ball)
21 Rica sonucu uyma Çoklu ricalar Kapıya ayak koyma taktiği (foot-in-the-door) Herkesin kabul edebileceği küçük bir başlangıç ricasını kabul ettirip sonra daha büyük bir ricada bulunma. Yüzüne kapıyı kapattırma taktiği (door-in-the-face) Önce büyük bir rica, reddedilince daha küçük bir ricada bulunma Oltaya taktırma (low-ball) Önce cazip bir öneri sunarak bir kabul alma sonra önceki teklifin cazibesini de ortadan kaldıran daha büyük bir taahhüt altına girme.
22 Sosyal GÜÇ Etkileyen SOSYAL GÜÇ Etkilenen hedef Sosyal güç: Diğerlerini etkileyebilme kapasitesi veya yeteneği.
23 Sosyal GÜÇ 5 tip sosyal güç (French ve Raven, 1959) Ödül (ve ceza) gücü Enformasyon gücü Uzmanlık gücü Özdeşlik gücü Meşru güç Güçsüzlerin meşru gücü
24 Enformasyon gücü Herhangi bir konuyu bildiğine güvendiğimiz kişinin etkileme gücü. Ödül ve ceza gücü Etkileyeninin bir ödül vaadi ya da ceza tehdidi ile etki yaratmaya çalıştığındaki gücü. Uzmanlık gücü Belli bir konuda uzman olarak algılanan kişinin etkileme gücü.
25 Özdeşlik gücü Benzemek istenilen ya da hakkında olumlu değerlendirmeler yapılan kişinin etkileme gücü Meşru güç Kaynağını yasalardan ya da resmi düzenlemelerden alan güç. Güçsüzlerin meşru gücü!!! Herhangi bir nedenden dolayı güçsüz (örn. özürlüler) durumda bulunanlar bazen yardıma muhtaç olduklarını belirterek bir güç kullanırlar ve etki yaratırlar. (Örn. Dilenciler)
26 Kimler, hangi durumlar uymayı etkiler? A) Bireysel özellikler Milliyet Cinsiyet Telkine yatkınlık Zeka Kişilik özellikleri Bilişsel stil (işe/sosyal onay almaya yönelme) Kaygı Eğitim düzeyi
27 Kimler, hangi durumlar uymayı etkiler? B) Grubun özellikleri Grubun büyüklüğü Grubun görüş birliği Statü ve prestijin etkisi
28 Kimler, hangi durumlar uymayı etkiler? C) Birey-grup ilişkisinin özellikleri Karşılıklı bağımlılık ve ödül Grubun birey için cazibesi Bireyin grup içindeki konumu
29 Ġnsanlar niçin konformizm ya da itaate yönelirler? Kuramsal açıklamamalar: Niçin konformite var? Niçin itaat var?
30 KONFORMĠTENĠN KURAMSAL ANALĠZĠ (Deutsch ve Gerard, 1955) Enformatif etki Birey gerçekle ilgili doğru bir algılamaya ulaşmak istediğinde uyaranın belirsizliği ve güçlüğünün yarattığı engel nedeniyle gruba uyarsa. Normatif etki Gruba uyma normdan ayrılmanın pahası nedeniyle olursa.
31 Enformatif etki ne zaman? Hangi durumda olur? Belirsizlik durumları (en yaygın) Kriz durumları Diğerlerinin uzman olduğu durumlar «Doğru» cevap birey için önemli ise enfo. etki, normatif etki
32 Koformitenin yeni açıklaması (Levine ve Zdaniuk, 2003) Enfo./norm. Ayrımı yetersiz! Çoğunluk etkisi üç yaklaşımla açıklanabilir: 1. Çatışma yaklaşımı (Moscovici den hareketle) Birey Grup 2. Bilişsel yaklaşım (Nemeth, 1986, 1995) Çoğunluktan ayrı düşme stres «zaten çoğunluk haklı!» 3. Sosyal kategorilendirme yaklaşımı (Turner, 1991) Kendini grup normuna uyan iç grupla özdeşleştirme
33 Konformite ve grup normları Gruplarda üç norm tipinden biri vardır: (Moscovici, 1985) 1. Objektiflik Görüş ve yargıların objektif kesinlik ölçütüne göre testedilmesi gereğine inanma 2. Tercih Çeşitli zevkleri yansıtan az çok arzu edilebilir nitelikte görüşlerin varlığını kabul etme 3. Orijinallik Çeşitli görüş ve yargıları yenilik düzeyine göre seçme
34 Konformite her zaman ve her durumda aynı mı? HAYIR. Üç tip etki vardır (Kelman, 1958) 1. Diğerlerini onaylama veya diğerlerine boyun eğme (uyma araçsal normatif etki) 2. Özdeşleşme Gruba isteyerek katılma üyelerden biri ile özdeşleşme çabası 3. İçselleştirme/benimseme Grubun değerlerinin benimsenmesi ve içten kabulü Uyma türlerinin birkaçı birarada olabilir.
35 Uymama Non-konformite Grup baskısı algılasa da ona duyarsız kalma Anti-konformite Grup baskısına duyarlı olup tam tersini savunma
36 KONFORMĠTENĠN KURAMSAL ANALĠZĠ Moscovici Çoğunluk etkisi olarak ele alınan sosyal etki «standartlaşma»dır. Uyma her zaman gruptan bireye mi? Bireyden gruba doğru bir sosyal etki olamaz mı? Yenilik!?
37 ĠTAATĠN KURAMSAL ANALĠZĠ Niçin itaat? Milgram, 1974 Özerklik durumu Görevli durumu
38 Konformite ve itaatin sonuçları Birey açısından Grup açısından
39 KONFORMĠTENĠN SONUÇLARI Birey açısından (+) diğerleri daha bilgili ve yeterli ise Birey onaylanma, özdeşleşme isteğindeyse (-) grup yerine kendi sesi ile doğruyu bulabilir. Konformistler de dışlanabilir; sapanlar saygınlık kazanabilir.
40 KONFORMĠTENĠN SONUÇLARI Grup açısından (+) Grup varlığını sürdürmek ve amaca ulaşmak istiyorsa, (-) Durumlar değiştiği halde grup normları değişmiyorsa amaca ulaşma engellenebilir; varlığı tehdit altına girer. Sapma yararlı hale gelebilir.
41 ĠTAATĠN SONUÇLARI Birey açısından (+) doğru yolu bulabilir (+) ödül getirebilir. (-) ceza getirebilir. Otorite açısından (+) saygınlığı artabilir, benlik imgesi güçlenebilir. (-) Olumsuz davranışlardan sorumlu hale gelebilir.
42 Negatif etki boomerang etkisi Sosyal etki ters sonuçlanırsa Geri süzülür BAŞLANGIÇ NOKTASI Yukarı Sola sapar
43 Negatif etki boomerang etkisi Sosyal etki, bazen etkileyenin etkileneni yaratmak istediği yönün tam tersine etkilemesi ile sonuçlanabilir.
44 Hangi durumda negatif etki? 1. Etkileyen etkileme hedefi tarafından negatif değerlendirildiğinde 2. Hedef (etkilenecek olan), bağımsızlığının sınırlandırılmasına karşı tepki duyup direnç gösterdiğinde (TEPKİME reactance) 3. Etkileyen, hedef talep etmediği halde ona bilgi iletmeye çalıştığında
45 ÇOĞUNLUK ETKĠSĠ AZINLIK ETKĠSĠ Moscovici Birey gruba uyar. Grup bireye uymaz mı? Azınlık çoğunluğa uyar. Çoğunluk azınlığa uymaz mı?
46 Moscovici (Eleştirileri) Önceki sosyal etki çalışmalarının varsayımları: 1. Sosyal etki grupta eşit değil. 2. Sosyal etki sosyal kontrolü koruma işlevi görür. 3. Bağımlılık ilişkileri - «güç, haktan önce gelir.» 4. Belirsizlik - «kesinlik için uyarlar». 5. Görüş birliği objektifliğe bağlıdır. 6. Konformizm tüm etki süreçlerini içerdiği için o incelenmelidir. Güce sahip olmayanların etkisi yadsınıyor.
47 Moscovici Yeni bakış açısı 1. Gruptaki her birey etki kaynağıdır. 2. Sosyal kontrol kadar sosyal değişme de etkinin hedefidir. 3. Etki süreci çatışma üretimi ve çözümüne bağlıdır. 4. Birey/alt grubun grubu etkilemesinde başarı faktörü davranış stilidir. (özerklik, psikolojik çaba, tutarlılık v.b.) 5. Etki süreci hangi normun geçerli olduğuna bağlıdır: Objektiflik, tercih, orijinallik 6. Etki biçimlerine standardizasyon ve yenilik de eklenmeli.
48 Araştırma sonuçları, azınlık tutarlı olduğunda (Moscovici, Lage ve Naffrechoux, 1969; Nemeth, Mayseless, Sherman ve Brown, 1990), görüşlerinin gizli olarak belirtilmesi durumunda (Maas ve Clark, 1983), grupta kararın oybirliği ile alınması koşulu olduğunda (Nemeth, 2003) azınlık etkisinin görüldüğünü göstermiştir.
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ GRUP İLETİŞİMİ Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan
191 GRUP VE GRUP YAPISI Cumhuriyet Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Özet Bu çalışmada grup yapısı, grup çeşitleri, grupta statü-rol oluşumu, grupta normların ortaya çıkışı açıklanmaya
: : KÜÇÜK GRUPLAR SOSYOLOJİSİ DERS NOTLARI : : Arş.Gör. Deniz AYDIN SOSYAL PSİKOLOJİ VE GRUP ÇALIŞMALARININ ORTAYA ÇIKIŞI Sosyal Psikolojinin ortaya çıkışı Psikolojinin kuruluşuyla aynı yıllara rastlar.
YÖNETİMDE YENİ BİR PARADİGMA: ÖRGÜTSEL BAĞLILIK Levent BAYRAM * Giriş Örgütsel bağlılık, işgörenin çalıştığı örgüte karşı hissettiği bağın gücünü ifade etmektedir. Örgütsel bağlılık duygusunun, örgütsel
Modül 11 Okulların Demokratik Yönetişimi 1 İçindekiler 1.Giriş 2.Demokratik Okul Yönetişimi nedir?...2 3. Demokratik yönetişimin faydaları nelerdir?...2 4. Demokratik Okul Yönetişimi için Kilit Alanlar:
Volume 3 Number 3 2012 pp. 49-76 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Örgüt Kültürü ve Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişki: Hizmet Sektörü Çalışanları Üzerinde Ampirik Bir Araştırma Asena Altın Gülovaa Özge
3 Personality and Motivators Inventory Bireysel Detay Rapor Bu rapor kişiye özgü bir ölçme süreci sonucunda oluşturulmuştur ve konuyla ilgili uzmanların rehberliğinde yorumlanabilir. Rapor içeriğinde yer
TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ ETİK YÖNETMELİĞİ* İçindekiler GİRİŞ ETİK İLKELER I. GENEL ETİK İLKE VE KURALLAR 1. YETKİNLİK / YETERLİLİK 2. YARARLI OLMAK VE ZARAR VERMEMEK 3. SORUMLULUK 4. DÜRÜSTLÜK 5. İNSAN
Birleþmiþ Milletler Çocuk Haklarý Komitesi nin Çocuk Haklarýna dair Sözleþme ye iliþkin Genel Yorumlarý 2006 2008 ICC Çocuk Haklarý Serisi 4 International Children s center (ICC) Uluslararası Çocuk Merkezi
TC ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ VE KARİYER DANIŞMANLIĞI ANA BİLİM DALI İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UYGULAMALARI: ROTASYON GEREKLİ Mİ? Yüksek Lisans Dönem Projesi
[Bu dosyada yer alanlar 2014 KPSS Eğitim Bilimlerine yönelik bilgilerdir. Söz konusu bilgiler KMS-KPSS de çıkmış sorular dikkate alınarak hazırlanmıştır. KPSS de çıkan sorular temele alınarak, konuların
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GAZETECİLİK İLETİŞİM SÜRECİ VE TÜRLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;
1 LİDERLİK ÖZELLİK VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ VE KONUYLA İLGİLİ OLARAK YAPILAN BİR ARAŞTIRMA Hazırlayan: M. Cengiz ALKIN Danışman: Yrd. Doç. Dr. Sinan ÜNSAR Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin
SANAYĐ ĐŞLETMELERĐNDE ÖNEMLĐ VE ÇAĞDAŞ BĐR GEREKSĐNĐM: SÜREÇ DANIŞMANLIĞI UYGULAMALARI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Mehmet SĐLAH * Bu çalışmada süreç danışmanlığı incelenmiştir. Süreç danışmanlığı bir örgüt geliştirme
FLYING TEAM AGAINST VIOLENCE ŞİDDETE KARŞI UÇAN EKİP Namusa dayalı Şiddet, Zorla Evlendirme ve Terk Edilmeye karşı Mücadele Kıbrıs, Almanya, Hollanda, İsveç ve Türkiye de politika, örnek uygulamalar ve
SMILEY Öğrenme Toplumunda Sosyal Bilinç Formatör Öğretmen Kursu 2.0 Bu proje Avrupa Komisyonu desteği ile fonlanmıştır. Bu doküman sadece düzenleyenlerin görüşünü yansıtmakta olup, burada bulunan bilgilerin
C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 141 BÜYÜK ADAM DÜġÜNCESĠNDEN LĠDERLĠKTE ÖZELLĠKLER KURAMINA KAVRAMSAL BĠR BAKIġ Faruk ġahġn * Özet Bu makale liderlikte özellikler kuramını
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ DERS NOTLARI Doç.Dr.GürhanUYSAL Ondokuz Mayıs Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü, Samsun 1 Giriş Bu araştırmada insan kaynakları uygulamaları olarak işgören bulma ve seçme süreci,
Yıldırım, Acar ve Tuncay Derleme ONKOLOJİ ALANINDA SOSYAL HİZMET UZMANLARININ GÖREVLERİ VE KANITA DAYALI DEĞERLENDİRME 1 Tasks of Social Workers in Oncology Settings and Evidence Based Assessment Buğra
LGBT ÖĞRENCİLERİ AİLE ve OKUL KISKACINA KARŞI NASIL KORUMALI! Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans (LGBT) Öğrenciler ve Aileleri ile Çalışan Öğretmenler İçin Eğitim Broşürü Kaos GL Eğitim LGBT ÖĞRENCİLERİ AİLE
ETKİLİ LİDERİN GÜCÜ İnsanlara öncülük etmek için, yanlarında yürü, çünkü en iyi liderler varlıkları hissedilmeyenlerdir. Daha az iyisi insanların hayran olup övdükleridir. Daha da az iyisi insanların korktuklarıdır.
ÖRGÜT içı GRUPLAR VE GRUPLARıN YÖNLENDIRİLMESI lşıl BULUT"" GİRİş: GRUP TANıMı, DİNAMİGİ, çeşitleri İnsan hayatında önemli bir yer tutan grup olgusu uzun yıllar bilim adamlarının inceleme kaynağı olmuş,
BİR MODERN YÖNETİM TEKNİĞİ OLARAK ALGILAMA YÖNETİMİ VE İÇ GÜVENLİK HİZMETLERİ Mehmet Akif Özer Özet Algılama yönetimi daha çok fayda sağlayan ve belirsizliği daha az olan bilgileri sağlayabilmek için dış
I - PROGRAM GELİŞTİRMEYE GİRİŞ VE TEMEL KAVRAMLAR 1. EĞİTİM Eğitim: Bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla ve kasıtlı olarak, kalıcı izli istendik davranış değişikliği meydana getirme sürecidir.
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TÜM ALANLAR MESLEK ETİĞİ ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye
KARAR VERME SÜRECİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER VE KARAR VERME SÜRECİNDE ETİĞİN ÖNEMİ: UYGULAMALI BİR ARAŞTIRMA Hazırlayan: Cenkan SAĞIR Danışman: Prof. Dr. Yaşar SUCU Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 14, Sayı: 1, Sayfa: 189-217, ELAZIĞ-2004 ÖRGÜTLER: SOSYOLOJİK BİR PERSPEKTİF Organizations: A sociological perspective