8 Şubat 1947’de Carlos Esplá, ‘El Valijero’ takma adıyla Meksika’da ‘Franco’nun affı’ başlıklı bir makale yazdı. Cumhuriyetçi gazeteci ve politikacı, İç Savaş’tan sonra bu ülkeye, İspanyol Kurtuluş Kurulu’nun editörlüğünü yaptığı ‘España’, ‘Izquierda Cumhuriyetçia’ ve ‘España Nueva’ gibi birçok Meksika gazetesinde çevirmen ve tarihçi olarak çalışmak üzere gelmişti. Bahsi geçen metni içeriyordu ve sürgündeki Cumhuriyet Hükümeti tarafından yayımlandı.
Bu yazıda Esplá, yine sürgündeki bir tarihçi arkadaşıyla yaptığı ve diktatörün affıyla İspanya’ya dönme olasılığını tartıştıkları sözde konuşmayı yeniden aktardı. kamuoyunda bundan şüpheleniliyordu. Konuşma arkadaşının sorusuyla başladı ve ‘El Valijero’, Hükümet Başkanı Pedro Sánchez’in Junts ve ERC’nin Katalan bağımsızcılarıyla yaptığı görüşmeler nedeniyle güncel olan bu yasal belge hakkında ironik bir yanıt verdi:
—Franco’nun affı hakkında ne düşünüyorsunuz?
-Ama nasıl! Bu zavallı affedilecek mi?
—Yani bize verdiği şeyi.
—Belki başkalarına bağışlayacağınız şey bu olacaktır. Ben değilim. Franco’nun dikte ettiği ve Don Blas Pérez’in ilan ettiği af, yalnızca onu kabul edenlere veriliyor ve ben bunu kabul etmiyorum. Don Blas Pérez beni affederse minnettar olurum! İsteyen beni affetmez, aynen böyle. Ve Keltiber Falanjizminin tüm Blases’ları, Salvador Hareketi öncesinde, sırasında ve sonrasında, layık olana kadar işlenen tüm soygunları, cinayetleri, tecavüzleri, saygısızlıkları, çocuk katliamlarını, yağmalamaları, askeri isyanları ve Devletin güvenliğine karşı işlenen suçları somutlaştırmaya yetmez. kendimi onurlandırdığım mülteci unvanı.
—Ama sen ciddi misin? Bütün bu suçları o mu işledi?
— Bundan şüphen mi var belki? Korkunç bir suçlu olmasaydım hala sürgünde olacağımı mı sanıyorsun? Peki siz kendiniz, öldürmediğiniz, soymadığınız ve tecavüz etmediğiniz için değilse neden buradasınız?
Tarihçi arkadaşım tamamen paniğe kapılarak, “Dostum, ben!” diye bağırdı.
-Tabiki sen! Daha çok eksik olurdu! Bakalım dünya çapında binlerce İspanyol mülteci varken tek suçlu ben mi olacağım? Franco’nun daha önce uyguladığı afları unuttunuz mu? Peki, onları hatırlayın… Franco’nun ilk andan itibaren, öldürmeyen, soygun yapmayan hepimizin af edildiğini ve istediğimiz zaman İspanya’ya dönebileceğimizi söylediğini hatırlayın. O zaman geri dönmediğimize göre, bu, şanlı Hareket günlerinde İspanya’dan birini diğer mahalleye pasaportla götürdüğümüzün açık bir kanıtı olacaktır. Kimi öldürdün? Meslekten olmayanlar, din adamları, Calatrava Tarikatı şövalyeleri, bankacılar, idare başkanları, genel toprak sahipleri veya basit toprak sahipleri mi? Tecavüzlere gelince, kurbanları kimlerdi? Hizmetçiler, dullar, rahibin yeğenleri, piskoposun teyzeleri veya Sosyal Yardım kızları mı?
—Ama bu nasıl bir ortalığı karıştırmak!- diyor tarihçi arkadaşım, ellerini başının üstüne koyarak — hiçbir Greko’yu öldürmedim ya da bir idare başkanına tecavüz etmedim! Peki, tam tersi! Kendime ne söylediğimi bilmiyorum.
Franco afını kim yaptı?
Bu, Esplá’nın 1951’de Birleşmiş Milletler tercümanı olarak hizmet etmek üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne taşınmadan önce konu hakkında yazdığı tek makale değildi. Günlerinin sonuna kadar kaldığı bir pozisyon. 28 Nisan 1945’te ‘España’ gazetesinde ‘Franco kime af çıkarıyor?’ başlıklı bir başka yazı yayınlamıştı. Ve İç Savaş’ın sona ermesinden bugüne kadar bu konu kafa karıştırıcıydı. Bu yasal şekil, 20. yüzyıl boyunca her ikisinden birinin uygulandığı farklı durumlarda sıklıkla afla karıştırılmaktadır.
İspanyol diktatör, neredeyse kırk yıllık Franco rejimi boyunca hiçbir zaman kimseye af çıkarmadı ve bunu yapmaya da niyeti yoktu. Buna rağmen basında hâlâ “Franco’nun aflarından” bahseden kitaplar ve makaleler bulabilirsiniz. ‘Franco’nun toplama kampları’ makalesinde. Dikenli tellerin arkasında teslimiyet, işkence ve ölüm’ (Ediciones B, 2022), Carlos Hernández de Miguel şunları yazdı: «Franco rejimi tarafından Batı demokrasilerine daha fazla iyilikseverlik imajı vermek için ilan edilen birbirini izleyen aflar, ceza infaz sisteminin giderek azalmasına neden oldu ve yeni koşullara uyum sağlayarak yavaş yavaş sıradan mahkumlardan beslenmeye başlıyoruz.
Diktatörlüğün sonuna yaklaşırken bile bu asla gerçekleşmedi. Öncelikle bu iki yasal figür arasında, ek tedbire atıfta bulunan ve cezadan muaf olanı net bir şekilde tanımlamamız gerekiyor. Af, suçluya veya suçluya hüküm giydikten sonra hakim tarafından verilen cezanın affedilmesine yönelik bir mekanizmadır. Bu, affedilen kişinin hüküm giymiş kişi statüsünü asla kaybetmeyeceği, dolayısıyla yeni suçlar işlemesi durumunda tekrar suçlu olacağı anlamına gelir.
1936 ve 1977 afları
Af ise ceza veya mahkûmiyet oluşmuş olsun veya olmasın suçu affeden bir tedbirdir. Dolayısıyla, bir nüfus grubuna uygulanması nedeniyle bundan yararlananlar, söz konusu suçların hukuken unutulmasını gerektirir ve suçları işleyenlerin sorumluluğunu ortadan kaldırır. Aslında terim, “unutkanlık” anlamına gelen Yunanca bir kök kelimeden gelmektedir. Örneğin Ekim 1977’de, Franco’nun ölümünden iki yıl sonra ve demokrasiye geçiş sırasında olan da buydu.
Adolfo Suárez Hükümeti, yayımlanmasından önce işlenen suç ve kabahatlerden dolayı tüm mahkumları etkileyen bir Af Yasası çıkarmıştır. Geçtiğimiz iki yıl boyunca, Alianza Popular ve Euskadiko Ezkerra dışındaki tüm milletvekillerinin olumlu oylarıyla Kongre’de onaylanana kadar onu destekleyen kitlesel gösteriler yapıldı. Ancak, bu tedbirin bariz uyum ruhuna rağmen, tarihi hafıza dernekleri, bu tedbirin 1936’dan 1975’e kadar siyasi niyetle işlenen suçların kovuşturulmasını engellediğini yıllardır kınamaktadır.
Bu rakam 20. yüzyıl boyunca başka durumlarda da uygulanmıştır. Sonuncusu demokrasi döneminde üç vergi affıydı: ikisi Vergi Dairesi kurulmadan önce Felipe González’in başkanlığında ve sonuncusu 2012’de Mariano Rajoy’un başkanlığındaydı. Bir asır önce, 1924’te diktatör Miguel Primo de Rivera, Alfonso basını aracılığıyla af ilan etti.
Daha ünlüsü, 1936’da Başkan Manuel Azaña tarafından imzalanan, İkinci Cumhuriyet dönemindeki siyasi mahkumlar için genel aftı. Bu sayede, ERC’nin lideri ve daha sonra Generalitat Lluís Companys’in başkanı serbest bırakıldı. Suçu: tek taraflı olarak “İspanyol federal Cumhuriyeti içinde Katalan devletini” ilan etmek. Muhafazakar güçlerin Hükümet başkanlığını kazanmasının ardından Katalonya’ya ve ciddi tehlike altındaki bir Cumhuriyete tepki olarak meşrulaştırdığı bir darbe.
Frank
Franco, affın 1939 ile 1975 yılları arasında hem askeri mahkemelerde hem de diktatörlük döneminde kurulan çeşitli Özel Yargı Bölgeleri tarafından takip edilen özet prosedürlerde mahkum edilen yüz binlerce “düşmana” uygulanmasından asla yana değildi. : Savaş (1939-1975), Siyasi Sorumluluklar (1939-1945), Masonluk ve Komünizm (1940-1963) ve Kamu Düzeni (1963-1977) Askeri Yargı Yetkisi. Lider, bu ayrıcalıklı önlemlerin liberal rejimlere özgü olduğunu ve bu nedenle bunların kabul edilemez olduğunu düşündü.
Franco’nun kendisi de bunu defalarca ifade etti. Birincisi, 1939’daki yılsonu konuşmasında: “Geçmiş savaşımızın nefretini ve tutkularını tasfiye etmek gerekiyor, ancak affedicilikten çok sahtekarlık içeren canavarca ve intihar niteliğindeki aflarla liberal tarzda değil. “Aksini düşünen kişi ya bilinçsizlikten ya da ihanetten suçludur.”
Frankocuların uyguladığı şey, tarihçilerin “öz af” olarak tanımladığı üç önlemdi. Bunlardan ikisi İç Savaş henüz sona ermediğinde ve yalnızca kendi güçlerinde olan bölgelere uygulandı. Birincisi, Milli Savunma Kurulu’nun 13 Eylül 1936 tarih ve 109 sayılı Kararnamesi ile General Sanjurjo’nun 1933’teki darbesine katılmaları nedeniyle yaptırım uygulanan askerlerin görevlerine geri getirilmesini amaçlayan karar. 1936’da yine Cumhuriyet’in kınadığı öğrencilere yönelik akademik yaptırımları, 18 Temmuz ayaklanmasına destek vermeleri koşuluyla kaldırdı. Üçüncüsü ise 14 Nisan 1931’den çatışmanın başlangıcına kadar gerçekleştirilen bazı siyasi eylemleri suç saymayan 23 Eylül 1939 Kanunu’ydu.
aflar
Hernández de Miguel’in kitabında belirttiği gibi, Franco’nun uyguladığı şey, İspanya’daki mevcut hapishane nüfusunu azaltmak amacıyla aflardı. Yani Marksist isyanla işbirliği gibi suçlar, cezasını çekmese bile kayıtlardan silinmedi. Leke sonsuza kadar orada kaldı ve neye bağlı olarak iş veya başka sosyal yardımlar elde etmelerini engelledi. Resmi hesaplamalara göre Nisan 1939’da 270.000 İspanyol affedildi, ancak bu rakam geçen yüzyılda çok sayıda araştırmacı tarafından sorgulandı.
Buna rağmen Carlos Pla, ‘España Nueva’da yazıya geçirdiği konuşmada af fikrinde ısrar etti. Yazının sonunda tarihçi arkadaşı ona şunu sordu:
—Ama eğer bize af çıkarırsa biz de af çıkarırız…
-Orda dur! Benden bunlar için ücret aldıktan sonra o bile değil [los delitos], dünya çapında gurur duyduğum ve tatmin olduğum tüm hırsızlıklarımı, suçlarımı, yağmalarımı, tecavüzlerimi vb. affedebilir. Öldüğümde çocuklarıma bırakabileceğim tek varlık onlar. ‘Burada size dürüst bir cinayet, kusursuz bir hırsızlık ve yoksul bir yaşamı yücelten ama affedilmeyen diğer çok iyi suçları bırakıyorum’ diyeceğim..