Yazarlar
31 Ekim 2023 19:46
Güncellenme: 1 Kasım 2023 11:23
Lise öğrenimini Hisar Okullarında tamamlamak üzere olan Naz Sarpyener, akademik yolculuğuna ekonomi alanında devam etme yönünde çalışıyor. Şu anda Amerika'da üniversitelere başvurma sürecinde olan Naz, ekonomi alanındaki tutkusu ve elde ettiği akademik başarılarla gelecekte Türkiye'nin ekonomik gelişimine katkıda bulunmayı hedefliyor. Bu süreçte, edineceği bilgi ve becerileri, ülkesinin ekonomik kalkınmasına yönelik projelerde kullanmayı amaçlıyor.
Bu çalışma Phillips Eğrisi ile Lucas Eleştirisi arasındaki dinamikleri inceleyerek Phillips Eğrisinin çağdaş bir değerlendirmeyi gerektirip gerektirmediğini sorgulamaktadır.
Bir ekonomide enflasyon ve işsizlik arasındaki ters ilişkiyi savunan Phillips Eğrisi, politikacıların mali politika kararları açısından önemlidir, çünkü politikacıların enflasyon ve işsizlik arasında seçim yapması gerektiğini öngörür. Ekonomi tarihinin büyük bölümünde, özellikle de Amerika'da 1900'lerin sonuna kadar deneyimsel açıdan doğrulanmış olan Philip Eğrisi, geleceğe dair tahminlerde bulunurken eldeki verilerin değişmeyeceğini varsayması nedeniyle, daha sonraki yıllarda stagflasyonist ekonomistlerin eleştirilerine hedef olmuştur. Lucas Eleştirisi olarak bilinen bu analiz, bir hükümetin yeni bir ekonomi politikası uygulaması durumunda, sonuçların tahmini için karar alıcıları nasıl etkileyeceğini göz önünde bulundurması gerektiğini savunmaktadır. Bundan bağımsız olarak benim görüşüme göre ayrıca, psikoloji ve blockchain gibi faktörler de bu ekonomik dinamiklerle ilgili olarak incelenmelidir.
Merkez bankaları ve kullandıkları araçlardaki değişim, teknolojik ilerleme, insan davranışı, finansal mühendisliğindeki yenilikler, finansal piyasaların derinleşmesi, kripto para birimleriyle başlayan alternatif finansal piyasalar ve daha fazlası ekonomik gelişmelerin öngörülemezliğine katkıda bulunmuş ve ekonomistler için ekonometrik modeller oluşturma konusunda zorluklar yaratmıştır. Başka bir deyişle, statik modeller düzgün çalışmamış ve deneysel öngörü güçlerini kaybetmişlerdir. Bu değişim 70'li yılların başından itibaren başlamış, ancak 21. yüzyıldan itibaren büyük ölçüde hızlanmıştır. Bu bağlamda, Lucas Eleştirisi önemli bir noktaya sahiptir. Beklentiler yönetimi, insan davranışı ve diğer birçok faktör, ekonomi politikası kararlarını ve yönelimlerini belirlemeye başlamıştır. Arz şokları, stagflasyon ve ani dış şoklar, Phillips Eğrisi tarafından önerilen enflasyon ve işsizlik arasındaki ters ilişkinin (takas) kısa vadede işlemeyebileceğini kanıtlamıştır. Deneysel çalışmalar, Türkiye ve ABD gibi ülkelerde de dahil olmak üzere, çoğunluğun hala Phillips Eğrisi'nin uzun vadede geçerli olduğunu kabul ettiğini göstermektedir.
Bir ekonomide enflasyon ve işsizlik arasındaki ters ilişkiyi savunan Phillips Eğrisi, politikacıların mali politika kararları açısından önemlidir, çünkü politikacıların enflasyon ve işsizlik arasında seçim yapması gerektiğini öngörür. Ekonomi tarihinin büyük bölümünde, özellikle de Amerika'da 1900'lerin sonuna kadar deneyimsel açıdan doğrulanmış olan Philip Eğrisi, geleceğe dair tahminlerde bulunurken eldeki verilerin değişmeyeceğini varsayması nedeniyle, daha sonraki yıllarda stagflasyonist ekonomistlerin eleştirilerine hedef olmuştur.
Milton Friedman'ın 1967’de Amerikan Ekonomi Birliğindeki başkanlık konuşması temel ama derin bir ekonomik sonucu netleştirmiştir: "Enflasyon ve işsizlik arasında her zaman geçici bir dengeleme vardır, ancak bu dengeleme kalıcı değildir.
Dengeleme enflasyondan değil, beklenmeyen enflasyondan kaynaklanır" (Friedman, 1968). Bu fikir, o zamandan beri istikrar politikalarının analizi ve uygulanması üzerinde çok etkili olmuştur. Bu kavram ve ardından gelen ekonomik çalışmalar, politik bir olgu olarak ekonominin makroekonomide "rasyonel beklentiler devrimine" ve politika değerlendirmesi için Keynesyen ekonometrik modellerin eleştirilmesine yol açmıştır (Alogoskoufis ve Smith, 2014).
Keynesyen ekonominin temelinde, kamu tam istihdam politikalarının rasyonelleştirilmesi yatmaktadır. İşsizlikle ilgili olarak Keynes, işsizlik ve enflasyon arasında negatif bir ilişki olduğunu söylemektedir; Phillips eğrisi ise bunun doğrudan bir temsilidir. Ancak Phillips Eğrisi, devlet müdahalesinin farklı biçim ve bağlamlarına ilişkin "etkin" doğası nedeniyle sorgulanmaktadır.
"Ekonometrik Politika Değerlendirmesi: Bir Eleştiri” başlıklı makalesinde Lucas (1976), Keynesyen makro ekonometrik modelleri alternatif ekonomi politikalarının sonuçlarını yeterince öngöremedikleri için eleştirmektedir. Lucas’a göre Keynesyen modelin, özellikle de Phillips Eğrisinin, insanların ekonomik kararlardan sonra olayların nasıl gelişeceğine dair beklentileri açısından eksikleri vardır. Dolayısıyla, kamu politikalarının oluşturulması Lucas'ın vardığı sonuçlar açısından çok önemlidir. Politikacılar bu tür süreçlerin sonuçlarını değiştirdikçe insanların beklentileri de değişmekte ve bu da farklı sonuçlara yol açmaktadır. Dolayısıyla bu model önemli bir soruyu gündeme getirmektedir: Alternatif ekonomi politikalarının güvenilir bir şekilde değerlendirilmesi için makroekonomik modeller nasıl oluşturulabilir? Nihayetinde bunu başarmanın tek yolu parametreleri stabilize etmektir. Lucas, işsizlik konusunda yeterli tahminler yapabilmek için derin parametreler belirleyerek "rasyonel beklentiler teorisini" yaratmıştır. Keynesyen ilkeler üzerindeki ölümcül teorik ve ampirik gücü nedeniyle Phillips Eğrisi üzerindeki çalışmalar bir süreliğine neredeyse terk edilmiştir.
Lucas Eleştirisi, Phillips Eğrisinde enflasyon ve işsizlik arasında gösterilen ilişkinin uzun vadede pozitif olduğunu savunmaktadır (Hossain and Mitra, 2013). Birçok modern makro ekonomist Lucas Eleştirisini bir "kıyas" olarak algılamakta, mantıksal açıdan yanılmaz olduğunu iddia etmekte ve Keynesyen makroekonomik yaklaşımların kınanmasını talep etmektedir. Bununla birlikte, Eleştirinin salt bir kıyas olarak değerlendirilemeyecek kadar karmaşık olduğu da kabul edilmelidir.
Eleştirinin ampirik geçerliliğine karşı çıkan temel nokta, mantıksal sürekliliğinin ve uygulanabilirliğinin işsizlikle ilgili olarak hiçbir zaman tartışılmamış olmasıdır. Resmi politikalarda faiz oranı hedeflerine geçilmesi ya da Fransa'da 1980'lerin başlarında ücret belirleme sistemine geçilmesi gibi mükemmel bir test olarak sunulan çok sayıda tarihsel fırsata rağmen hiçbiri kullanılmamıştır (Goutsamedt vd., 2017). Ayrıca, Eleştirinin oluşumunun ardında önemli bir fikir yatmaktadır: Enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişki Ekim 1973'teki ilk petrol şokundan sonra ortadan kalkmıştır. Enflasyon ve işsizlik 1970'ler boyunca stagflasyon olarak bilinen bir süreçte eş zamanlı olarak yükselirken, Keynesyen ilkelere ve Phillips Eğrisine karşı kolayca kullanılan argümanlar Lucas Eleştirisini destekliyor gibi görünmüştür. Bu durum, politika ve ekonomik koşullardaki değişikliklerin tarihsel eğilimlerle uyumlu olmayan ilişkilerin değişmesine nasıl yol açabileceğini göstermektedir. Buna karşılık, tarihsel eğilimleri göz ardı etmek de ihtiyatlı olmayabilir; makroekonominin ampirik temellere dayandığı inancı ile birlikte ele alındığında, Eleştiri teorik bir devrimden başka bir şey değildir (Klamer, 1984). Basitçe ifade etmek gerekirse, Lucas Eleştirisi ampirik verilerin bilimsel pratiğin özü olduğu ilkesine bağlı değildir. Bu ifade, Alan Blinder'in aşağıdaki denklemi test edilerek kanıtlanabilir:
A(L) dağınık gecikmeler olduğunda, f(u t ) mevcut işsizlik oranının bir fonksiyonudur ve bir kalıntıdır; p ise mevcut (t) ve geçmiş (t-1) enflasyonu yansıtır.
Beklenti değişkeni et-1(p, t) bu denklemde A(L)p t-1 ile iyi bir şekilde temsil edilmelidir. Ortalama enflasyon oranında bir artış olduğu varsayıldığında [ve A(L)p t-1 bir vekil olduğunda] bu algoritma, bağlamsal değişikliklerden bağımsız olarak, ajanların beklentilerinin neredeyse değişmeden kaldığını göstermektedir. Blinder daha sonra Lucas Eleştirisi tarafından öngörülen parametre değerlerini belirlemek amacıyla birkaç basit otomatik regresyon tahmin ederek testi güçlendirmiştir. Ancak, istatistiksel açıdan anlamlı hiçbir değer bulunamamıştır. Dolayısıyla, "gecikme katsayılarında A(L) bir kayma olduğuna dair bir kanıt olmadığı" sonucuna varılabilir (Blinder, 1988); zaten Blinder da bunu Eleştiriyi çürüten bir kanıt olarak görmektedir (Goutsmedt et al., 2017).
Aslında birçok ekonomi politikası küçük değişikliklerle ilgilidir ve bu değişiklikler genellikle kademeli gerçekleşmektedir. Bu durum Lucas Eleştirisinin doğruluğunu kanıtlasa da politika değişikliklerinin radikal olduğu kadar kanıtlamaz. Politikacıların kısa vadeli eylemleri uzun vadelilere tercih ettikleri göz önüne alındığında bu durum özellikle doğrudur. Hane halkı ve şirketlerin mikroekonomik davranışları sonucunda ekonomik yapısal değişikliklerin ortaya çıkmasının zaman aldığı düşünüldüğünde Eleştiri doğrudur ancak bir dereceye kadar doğrudur. Zamanı modern makroekonomik açıdan kavramsallaştırmamız gerektiği düşünüldüğünde modern ekonomi bu görüşle aynı fikirde olmayabilir çünkü çağdaş politikacılar ekonomi politikası değişikliklerinin daha uzun vadeli sonuçlarına odaklanabilirler (Olesen, 2016).
Öte yandan, "mikro temelli" olmasından dolayı Lucas Eleştirisinin modern makroekonomik politika, özellikle de Phillips eğrisi açısından geçerliliğini koruduğu iddia edilebilir. Phillips Eğrisi (başlangıçta) mikroekonomik ilkelere dayanmadığı için politikaya mikro düzeyde verilen tepkiler değiştiğinde bu durum politikayı da güvenilmez hale getiriyordu. Lucas ise geleneksel makroekonomik yaklaşımların, teoriden değil niceliksel kaygılardan hareket ettikleri için politika yapımında faydalı olmadıklarını öne sürmektedir. Makro ekonometrik modeller "mikro temellerden" yoksundur, yani birey düzeyinde veya mikroekonomik teori yoluyla makroekonomik ilişkileri belirtmezler ve işsizliği azaltmak için kullanılamazlar. Lucas makroekonomik sonuçların bireysel (mikroekonomik) eylemlerden, yani (a) zamanlar arası optimizasyon, (b) içsel, ileriye dönük beklentiler ve (c) piyasa takasından kaynaklandığını anlamıştır. Aslında makroekonomik modeller ancak davranışsal modelleri mikro temelli olduğunda politikaya bilgi sağlayabilir (Sergi 2018).
"Dinamik stokastik genel denge" (DSGD veya Yeni Keynesyen Modeller), mikro temelli unsurlar ekleyerek Phillips Eğrisini sabitlediğini iddia etmektedir. Bu modeller, mali politikanın sistematik, hatta beklenmedik sonuçlarını ortaya çıkarmak için reel ve nominal sürtünmeler üzerine inşa edilmiştir. Basit reel iş döngüsünün, özellikle geçici veya dışsal bir şok sonucunda ortaya çıktığı ve istihdamda içsel açıdan tutarlı eğilimler üretmekte zorlandığı sıklıkla dile getirilen bir eksikliktir. Bu endişe, temel modelin yeni versiyonlarına ilham vermiş ve örneğin Yeni Keynesyen ekonomiye yol açmıştır. Ancak, DSGD Phillips Eğrisinde sıklıkla varsayılan nominal sürtünmenin, ekonomik birimlerin fiyatları ve ücretleri en uygun şekilde sıfırlamadan önce belirli bir süre beklemek zorunda olduğunun belirtilmesi önemlidir. Bu tür bir Calvo fiyatlaması Lucas Eleştirisi ile uyumlu değildir (Cohen-Setton, 2012).
Türkiye için ARDL metodu ve Kalman Filtresi modeliyle 1996-2016 yılları için yapılan incelemede kısa dönem katsayısı istatistiksel olarak anlamlı olmamasına karşın, enflasyon ve işsizlik arasındaki değiş-tokuş ilişkisinin uzun dönemde geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır (Karahan & Çağlarırmak Uslu, 2018).
Benzer şekilde 2006:01 – 2020: 11 dönemi için Türkiye’de Phillips eğrisinin geçerli olup olmadığını araştıran bir başka çalışmada Phillips eğrisinin Türkiye için ele alınan dönem ve yapılan analizler çerçevesinde geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (Şaduman Yıldız, 2021).
Blockchain teknolojisi, ekonomik politika yapımında geleneksel modellerin sınırlarını aşmak için önemli bir araç olarak öne çıkıyor.
Lucas Eleştirisi, ekonomik kararların beklentilere dayandığını vurguluyor ve psikoloji, insanların bu beklentileri şekillendiren faktörlerden biri. Blockchain, bu beklentilerin şekillenmesinde güvenilir bir veri altyapısı sunarak ekonomik kararların temelini oluşturan güvenilir verilere erişimi kolaylaştırabilir. Şeffaf ve güvenli bir şekilde depolanan ekonomik veriler, politika yapıcılarının daha iyi analizler yapmalarına ve kararlarını desteklemelerine yardımcı olabilir.
Ayrıca, kripto para birimleri ve kripto piyasaları, psikolojik faktörlerin etkili olduğu volatil bir ortamda işlem görmektedir. Yatırımcıların duygusal tepkileri, korku ve açgözlülük gibi psikolojik faktörler, kripto varlıklarının fiyat dalgalanmalarını etkileyebilir. Bu nedenle, psikoloji, ekonomik politika yapıcılarının kripto piyasalarını anlamak ve etkilemek için dikkate almaları gereken önemli bir faktördür. Blockchain, bu piyasalardaki verilerin güvencesini artırarak daha güvenilir analizler yapılmasına katkı sağlayabilir.
Sonuç olarak, blockchain, Lucas Eleştirisi ve psikoloji, ekonomik politika yapıcıları için daha iyi kararlar almak ve ekonomik sonuçları daha iyi anlamak için bir araya gelerek modern ekonomik analizi zenginleştiriyor. Güvenilir veriler ve psikolojik faktörlerin daha iyi anlaşılması, ekonomik politikaların daha etkili ve sürdürülebilir olmasına katkı sağlayabilir.
Yazarın değerlendirmesi:
Sonuç olarak, Lucas eleştirisi mali politika oluşturulurken Phillips Eğrisi gibi geleneksel modellere ve ilişkilere aşırı güvenilmemesi konusunda uyarmaktadır çünkü tarihsel eğilimler değişebilmektedir.
Bu nedenle politika yapıcılar, işsizliği düşürmeye çalışırken mevzuatın, sosyal gündemin, finansal ve ekonomik trendlerin tarafların beklenti ve davranışlarını nasıl etkileyeceğini göz önünde bulundurmalıdır. Aslında politika yapıcılar ilgili koşulları daha iyi anlamak için Phillips Eğrisi gibi modellerden faydalanabilirler, ancak nihai sonuçları yönlendirirken karşı tarafların argümanlarını da dikkate almaları, Lucas eleştirisinin ortaya çıkarttığı kısıtlamalara ve eleştirilere dikkat etmeleri gerekir.
Günün Gelişmeleri İçin E-Bültenimize Abone Olun
E-Bültenimize abone olarak kişisel verileri koruma politikamızı onaylamış ve CoinDesk Türkiye ürün ve hizmetleri için iletişim kurulmasına izin vermiş olursunuz.
YASAL UYARI
Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
Lise öğrenimini Hisar Okullarında tamamlamak üzere olan Naz Sarpyener, akademik yolculuğuna ekonomi alanında devam etme yönünde çalışıyor. Şu anda Amerika'da üniversitelere başvurma sürecinde olan Naz, ekonomi alanındaki tutkusu ve elde ettiği akademik başarılarla gelecekte Türkiye'nin ekonomik gelişimine katkıda bulunmayı hedefliyor. Bu süreçte, edineceği bilgi ve becerileri, ülkesinin ekonomik kalkınmasına yönelik projelerde kullanmayı amaçlıyor.
Lise öğrenimini Hisar Okullarında tamamlamak üzere olan Naz Sarpyener, akademik yolculuğuna ekonomi alanında devam etme yönünde çalışıyor. Şu anda Amerika'da üniversitelere başvurma sürecinde olan Naz, ekonomi alanındaki tutkusu ve elde ettiği akademik başarılarla gelecekte Türkiye'nin ekonomik gelişimine katkıda bulunmayı hedefliyor. Bu süreçte, edineceği bilgi ve becerileri, ülkesinin ekonomik kalkınmasına yönelik projelerde kullanmayı amaçlıyor.
Trend Haberler
8 Aralık 2023 21:10
8 Aralık 2023 16:05
8 Aralık 2023 13:46
8 Aralık 2023 12:46
Kripto Paralar
@2022 CoinDesk