Yaşar Bedri Özdemir Kimdir? 1956 yılında Akçaabat Akçaköy'de doğdu. Fatih Eğitim Fakültesi, Türkçe Bölümü mezunudur. Yayınlanmış 20 Kitabı vardır, Mor Taka, Sinema şiir ve kent kültürü dergisini çıkarıyor. Drama, Belgesel Film, Kısa Filmler çekti. Halen Santa Filmciliğin senarist, yönetmenliğini yapmaktadır.
TAKA : Trabzonda enerjisi yüksek olan sinema aktivitelerini taçlandırıp, Taka Gazetesinin imtiyaz sahibi Sayın Ahmet Sancak ile Santa Filmciliği kurdunuz, buna neden gereksinim duydunuz? Neden sinema?
Yaşar BEDRİ Öncelikle Trabzonda sinemanın gelişimine çok kısa değinmek istiyorum: 6.yyda Komnen Adrien, Kindinarda tiyatro yaptırır. Maşatlıkta yine aynı yüzyılda bir tiyatronun varlığından söz edilir. 1404 Nisan ayında Trabzona gelen Clavijo R.Gonzales: Kayalar üzerinde İç Kalede spor alanları yarış yerleri, tiyatrolar ve toplantı yerlerinin varlığından söz eder.
19.yüzyılın ikinci yarısında TRABZON VALİSİ direktör ALİ BEY tiyatro kurar. Karagöz Bahçesinde 16 yıl tiyatro faaliyetine devam eder.
1912 yılında Meydan parkında yapılan tarihi opera binasının 13 locası vardır. Jeneratörle çalışan binayı 1924 yılında Trabzon Belediyesi devralır ve 1958 yılında maalesef yıkar.
20 Ocak 1922 günü İdman Ocağı futbol takımı bir temsil kolu kurar ve aynı gün ilk tiyatro oyununu oynar. Sırasıyla 1923de Gençlerbirliği, 1933de Halkevi, 1938deTrabzonspor, Birlikspor temsil kollarını kurarlar, tiyatro yaparlar. Bu kültürel zenginlikte sporun uyuşturucu olarak değil bir sanat etkinliği olmasının da soylu fotoğrafını görürüz. Vakta ki; sanata, sanatçıya itibar ve hürmet vardır. Bir anekdota göre; 1923-1930 yılları arasında İstanbuldaki tiyatrolar Trabzona turneler düzenler. Turnelerin birinde Muhsin Ertuğrulun Trabzon Lisesindeki bir temsilinde tiyatroya geç gelen Trabzon Valisini salona almaz.
Sinema Trabzona Avrupa ile eşzamanlı gelir. 1929 yılında Trabzon elektriğe kavuşana kadar (Visere -Işıklar- HESi Türkiyede ikinci dünyada dokuzuncu ünitedir.) jeneratör ile gösterimler yapılmaktaydı.
Sinemanın önemini kavrayan kültür insanları: 1932deMajik sinemasını, 1933de Şark Sinemasını, (1943de Akın sineması ismiyle işletilir) Asri TürkSinemasını, 1940da Sümer Sinemasını, 1935de Yıldız Bahçesini, 1944 İpek Sinemasını,Halkevi Sinemasını kurar. Daha sonra Lale, Atlas, Emek, Konak, İnci, Renk, As, HisarSinemaları Trabzon halkının hayal dünyasına güzel renkler katar.
1916 yılı Trabzonun bir film platosu olduğunu söyleyebiliriz. Rus işgal güçleriyle birlikte: kültür adamları, arkeologlar, sanatçılar ve sinemacılar gelir Trabzona. Son yıllarda nette yayınlanan işgal yıllarının filmleri (videoları) çekilir.
Demek ki Trabzonda geleneği olan bir sanat dalı sinema. Neden biz de bu geleneğe yapımcı olarak eklenmiyoruz diye düşündük. Bizim izin yeni değil, üç seneden beri konuştuğumuz bir proje. Şartlarımızın ve birikimlerimizin yeterli olmasını bekledik. Sinema bilindiği üzere pahalı bir kulvar. Sevgili Ahmet Sancak, Bizde finans, sende sanat aşkı var, dem bu demdir birlikte sürdürelim bundan sonraki yolculuğu, teklifine bigâne kalamadım. SANTA FİLM şirketi kurulmuş oldu. Ahmet Sancak Almanyadan kameralar ve ekipman getirdi. Elimizde de yılların birikimleri ile yedekleri de olan bir setimiz oldu.
Neden sinema? Neden resimsel hayat? Buna da sosyo-kültürel bilinç olarak değinmek isityorum. Konuşmaktan yorulan insan yazıyı icat etmişti. Yazının alabildiğine çoğalan ve niteliksizleştiği zamanına gelindiği ayırt edildi. Görsel İmge Muhtırası manifestomda bu konuyu on sene kadar önce detaylandırmıştım. Özetle şudur; günümüzde insan kitap ve dergi okumayı sevmiyor. Çoğalan sözcüklerle niteliğini kaybeden metinler itibar görmüyor. Kitap yayınlayanların tamamına yakını sadece kendi yazdıklarını okuyarak tatmin oluyor. Gazetelerin de sadece resimlerine bakarak kifayet ediyorlar. Tam burada, sözün bittiği yerdeyiz. Görsel argümanlar insanoğlunun kolay ve külfetsiz tabletleri oldu.
Yüz yıl gibi kısa zihin tarihinde sanat sinemayla toplumsallaştı. Tiyatro gibi aristokratlaşmadan halkın çıtır çerez yediği yaz bahçelerine taşındı. Art arda gelip serüvenleşen fotoğrafların önü açık, etkisi büyük, dili evrenseldi
TAKA : Son dönemde bölgemiz önemli filmler çekildi, biliyoruz ki siz de boş durmadınız. Yaptığınız çalışmalardan söz eder misiniz?
Yaşar BEDRİ Hem teoride, hem de pratikte geride kalan boşlukları doldurmak için insanüstü bir çabayla çalıştım, çalışıyorum. İlk kameram SLR idi, D7 Kameramı kargodan aldığım gün, MUM dramasını çekmeye başlamıştım. Bir yıllık çekim sürecinde hareketli görseller üreten makineleri, devinimsel fotoğrafın neliğini kavramaya çalıştım. İlk filmimin belirgin özelliği çok az diyalogun olmasıydı.
Her yönetmen kendi estetiğini kendi mükemmelini arar. Ne kadarsan osun. Çaba ve emek, ısrar ve inat, küçük bir ivme ararsın bir sonraki kulvara sızmak için. O küçük yarık kaya bloğunun merkezine taşır bilinci. Konu konuya eklenir. İmalar ve imgeler önümüzde yeni kapılar açar. Mum dramasından sonra, yirmi kadar belgeseli (kurgusuyla) bitirdim. Üç kısa film çektim. Bu süreçte ambarımda 250 saat gibi çok ciddi belgesel/sinemasal arşivim birikmişti. Bu çalışmaları; MORA FİLMin yapımcısı olarak sponsorsuz, desteksiz senaryosundan, kameramanlığına ve dublajından kurgusuna kadar tek başıma kotardım. Işık sisteminin el feneri, boom sopasının fındık çubuğu olduğu bir süreçten geçtim. Bağımsız, özgür, gerilla sineması yaptım. GERİLLA SİNEMASI sanırım karakterime de uyan bir konseptti. Çekime gitmediğim zamanlarda okuyup yazarak boş zamanıma anlam yüklüyordum.
Bu süre içinde eboş, eskiz, taslaklarla birlikte sekiz-on filmin çekim senaryosunu yazdım. Belgesellerim başta TRT Belgesel kanalı olmak üzere birçok uluslararası gösterimlerde, etkinliklerde seyirciyle buluştu.
TAKA : Santa film olarak projeleriniz anlatır mısınız?
Yaşar BEDRİ Ahmet Sancak ile projeleri tartışıyoruz, çatışmalarımız ilk günden itibaren sürüyor. Muhalefet ve önerilerle; akli ve ideal olanı buluyoruz. Çalışmalarımızı üç damardan yürütme kararı aldık: İlk etapta sıcak para için belgeselleri bölgesel çalışmalarla sürdüreceğiz. Tematik, şirket, mağaza tanıtımları ve şehir belgesellerinin de startını verdik. Reklam filmi, prezantasyon, müzik ve şiir klipi film sektöründe ki hatırı sayılır boşluk yan çalışma sahalarımız olacaktır.
Ve elbette sinema. Amacımız sanat filmleri ve zaman içinde bölgemizin hafızası olabilecek orijinal diziler yapmak.
Şu anda çekmeyi planlayıp, üzerinde yoğunlaştığımız farklı konseptlerde üç senaryomuz var . İlk sırayı yöremizde çekilecek filme ayırdık. Alan çalışması, cast, çekim senaryolarına çalışıyoruz. Yaz sonu gibi motor diyebiliriz.
TAKA : Sayın Özdemir, son yıllarda bölgede ve Trabzonda yapılan filmler bize değer kattı mı? Siz bu haritada nerdesiniz?
Yaşar BEDRİ Küreselleşme sendromuyle gelen her şeyi çok hızlı tüketme çılgınlığı ile birey esaret altına alındı. Aç gözlü çekirge sürüsü gibi her şeyi çok çabuk talan ediyoruz. Doğamız, kültürümüz, geleneklerimiz can çekişiyor.
Elbette tecimsel sinema da bundan nasibini alıyor. Çok hızlı ve yapay bir yaklaşımla yöreyi tüketme yarışı var. Güneydoğuyu haldur huldur çekerek piç ettiler şimdi de Karadeniz yöresine kancayı taktılar. Yöremize atfedilen hikayesi zayıf senaryolar halkı damardan yakalamaya çalışırken, tiplemeler alabildiğine sırıtıyor. Dizilerdeki sıradanlık ve dil sorunsalı aşılamıyor. Oyuncuyu Karadenizli gibi konuşturamayacaksan, yamyamice bir ucubeyle dilin ahengini katletmeye kimsenin hakkı olmadığını onlara hatırlatmak lazım. Oyuncun dil sorunsalını çözemiyorsa İstanbul Türkçesiyle konuştur ki itici ve gülünç olma.
Bir yönetmen en iyi bildiğini yapmalı. Dersine çalışmadan motor dersen bilinçsiz avlanarak tahribata yol açar denizi tüketirsin. Elbette bu konuda önce izleyici bilinci olmalı. Halkımız popülizme ve arabeske tepkisini koyabilmeli.
Yapımcının bir hayali olmalı, yoksa sinema olmaz. İmdi, biz neredeyiz? İtirazlarımızı söyledik, demek ki biz karşı sahadayız. Öncelikli endişem hatasız, estetik karakteri yüksek fotoğrafların serüvenini kurmak. Gönlümüzde yatan aslanı sanat filmleri çekmek.
İmge sineması yapmak istiyoruz. Varoluşçuluk, bilinç akışı ve insanın yalnızlığı, insanın tragedyası. Bunu; komedilerle uyuşturulmaya hazır olan halkın beğenisine nasıl eviririz bunu düşünüyoruz.
TAKA : Siz hem şair-yazar, fotoğraf çektiniz, resim ve cami nakışı yaptınız. Bütün bu sanat çalışmalarından sonra sinema dediniz . Bu radikal çıkış sinemanın neresinde?.
Yaşar BEDRİ Sinema yapma hep hayalimdeydi. Cabülka romanım birincilikle dönünce, romanı senaryolaştırıp motosiklet gezgininin filmini çekmeyi düşünüyordum. O zaman dijital kamera sistemi yoktu. Makara filmler, bir sürü ekipmanlar, set çalışanlarının maliyeti derken sinema sevdasını başlamadan ertelememe neden olmuştu. Dijital kamera sistemlerini icat edenlerden Allah razı olsun. Emekli olup reklamcılığı bırakınca ateş deryasına gözümü kapayıp atladım.
Sözünü ettiğiniz sanat uğraşlarım aslında bir sinemanın tamlayanlarıydı. Yani sinemanın olmazsa olmazları. Bir filmde şiirden atıfla: imge ve kavram pratiğini daha bilinçli ve evrensel bir dille kurarsın. Yazarlık yetisi; filmi dramatize etme, gövde metniyle hikâyesini ve betimlemesini, diyaloglarıyla da konuşma dizinlerini kurarsın.
Sinemanın en önemli unsuru olan kamera çözümlemesi göz önüne alındığında, yarım asra yakındır fotoğraf çekiyorum. Profesyonel olarak Türkiye ve Dünya tanıtım sektörüne dialar/fotoğraflar verdim. Yıllarca resim yaptım, 18 sergi açtım ve elli kadar caminin kalemişi/ nakışını ekledim şekillerle kurgulanmış dünyama. Bu işler hiç şüphesiz temelin sağlamlaşmasına katkıda bulunan enstrümanlar. Gördüm ki, uzun yıllar verdiğim emeklerin her bir damarı sinemanın aortuna bağlanmaktaydı.
Elbette ki sinema ne edebiyattır ne de tiyatro. Ödün vermeyen özgün dili kurmak zorundayım.
TAKA : Bir filmin yapım aşamaları ve bir film yapacak olursanız nereden yola çıkarsınız?
Yaşar BEDRİ Sağlam bir hikâye bu işin olmazsa olmazıdır. Çekim öncesi hazırlıkta filmin maliyeti
çıkar. Teknik ekipman ve kadro, alan, mekan, kast, kostüm, aksesuar, set, post-prodüksiyon bütçe çalışmaları yapılır. Ortalama masrafı tespit edince zorlu maraton başlar. Bu işe bir yapımcının para yatırması lazım. Film çekildi, laboratuar, kurgu, sesi de nihai şeklini buldu. Son etap daha zorlu bir maraton başlıyor. Sunumu, tanıtımı ve sinema salonlarında gösterimi.
Asıl sorunsal sulu, kıytırık komediler yapmadan sinemanın estetik dili ile halkı nasıl buluşturacağız ? Dünya arenasında bir sürü ödül almış bir film bakıyorsun hiç gişe yapmıyor. Suya sabuna dokunmayan İvedikvari alabildiğine banal, dangalak mizansenli projeler ise gişe rekorunu zorluyor. Ne için sinema, sorunsalı çıkıyor karşımıza. Sinemanın bu kısmı zor süreç.
Sanat-kültür-insan üçgeninde tüccarlık mı sanatkarlık mı.?
Bir süre gişe yapıp kaybolup gidecek filmin getirdiği para mı? Uzun yıllar konuşulabilecek tecimselliği olmayan sanat sineması mı? Paradoksu çözerken , bu akıl tutulmasında yapımcı ve yönetmen kendi doğrularını, etiğini nereye kadar sürdürecek?
TAKA : Yaşar Bedri Özdemir hem şair hem yazar, hem fotoğraf sanatçısı hem de belgeselci. Ressamlık da var. Fazla değil mi?
Yaşar BEDRİ Az bile Lütfi Akad, sinemanın akıllı uslu insan işi olmadığını, tutkulu insan işi olduğunu söyler. Zaman çok fazla israf ettiğimiz bir kavram. Nesneler okuma zamanımdan çalıyor.
TAKA : Santa Filmcilik nasıl bir yol haritası çiziyor?
Yaşar BEDRİ Belgesel ve sinema kulvarında en iyi bildiğimizi sandığımız Trabzonun (ve yayılarak Doğu Karadenizin) tarihini, kültürünü, geleneklerini, sanatını, folklorunu, doğasını, sporunu hak ettiği nitelikte dünya kültürüyle buluşturmaya çalışacağız.
Kast çalışmalarımız olacak. Görüntübank çalışmalarım sürüyor. Belki daha sonra yeşil perde ve hangar stüdyo kurulumu gelir. Bu daha teknik bir süreç onu da bir sonraki aşamada pratiğe evirip film stüdyolarına kiralamayı düşünüyoruz.
TAKA : Sancak Plaza da yeni ofisinizde Karadeniz ve Trabzon adına neler üreteceksiniz?
Yaşar BEDRİ Sevgili Yusuf, o kadar çok şey var ki dağarcığımızda. Güçlü tanıtım projelerimizle evrensel dünyaya entegre olabilmenin zihin haritasını çıkarıyoruz. Bilindiği gibi Sinema dünyanın en büyük siyasi gerçeği, (Darryl Zanuck)
Hiçbir ayrıntıyı görmezden gelme lüksümüz yok.
TAKA : İktidar sanatçı ilişkisi tam bu noktada nerede duruyor?
Yaşar BEDRİ Sanatçı geçmişiyle ve günüyle hesaplaşmak zorundadır. Siyasi erk yüz sene geriden
takip edebiliyor sanat kültür işlerini. Bunu her zaman söyledim ve yazdım. Sanatçısını ve eserini önemseyen, baş tacı yapan ülkelere dikkat edin hep kalkınmış ülkelerdir. Bir zaman sonra Trabzonda mülki amirlik yapanların hangisinin adı, esamesi okunacak? Hangi eserleri ile yarına kalacaklar? Bu erk maalesef çok sığ düşünüyor, bütün dünyaları dört sene sonraki seçimlere kadar. Ya da kazasız belasız koltuğunda rahatsız edilmeme sendromları. Yukarda sözünü ettiğimiz Trabzon valisi Direktör Ali Bey neden tarihe geçti? Muhteşem tiyatro binasını yıktıran Belediye başkanı Ahmet Karanis, türbeleri kabristanları hak ile yeksan eden umum vali Tahsin Uzarde bir sanat eseri katili olarak tarihte yerini buldu. Bugün ki seçilmişler de sanatçı düşmanı olarak tarihte yerlerini alırken, sanata, sanatçıya saygısı ve sevgisi olmayan; niteliksiz kadrolarla nal toplayan Belediyemizin ve Valililik kültür konseptinin hiçbir zaman dağarcığına ve dahi ufkuna sığmayacak, yapmadığı, yapamadığı şeyleri yapacağız.
Oysa bu kadim kent, taassubu, cehaleti, uyuşturulmuş feodalizmi ve duyarsızlıkları hak etmemektedir.
TAKA : Peki nedir sanattan anladıkları? Arıza nerde? Özetlersek!
Yaşar BEDRİ Bilinçsiz burjuvaziye bir örnekle sonlandıralım. Marilyn Monroe: Öpücüğüme on bin dolar, sanatıma beş sent verdikleri yer! diyor.
Burjuvazi kültürün ve paranın sanatçıyla buluştuğu pek sevilmeyen tu kaka bir türevdir. Gene de sanat çıtasını yükselten, taban ve tavanın paratonerliğini yapan kariyeri olan, aydın ve kültürlü bir güruhtur. Bizim burjivazimsiliğimizin yerini yukarıda sözünü ettiğimiz zenginleştirilen GDOlu feodal kültürsüzlük hakim oldu. Bencillik, kralcılık oyunu oynamak, kendini beğenmişlik, ben yaptım oldu egosu, intikam hırsı ekleyip gidin.
Yufka yüreklilerle engin bozkır koşulur mu? Koşulmaz.
Kopmalar, bekletilmeler, rüşvetsiz, hatır gönülsüz, iş takipçisi olmadan işlerin yürümediği,işlerin ehlinde olmadığı, nitelikten yoksun, niteliksizlerin işgal ettiği bir dünyada sanatçının yalnızlığı ile özetleyebiliriz.
TAKA : Sayın Yaşar Bedri, Türkiyenin sanatçısı olarak Türkiyeyi özetler misiniz?
Yaşar BEDRİ Va Hayfa!..
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.