georg wilhelm friedrich hegel
idealist felsefenin belki de en büyük alman filozofu. aynı zamanda idealist diyalektik sisteminin de kurucusudur. 19. yüzyıla ve sonrasına damga vurmuştur. diyalektiğe tarihsel bir bakış açısıyla yaklaşan filozof; madde ve ruh açıklamaları, yabancılaşma kavramsallaştırması, her şeyin kendi içinde çelişmekte olduğunu söylemesi ile meşhurdur.
çok enteresan bir düşünür. anlaması, düşüncelerine anlam verilmesi çok zor.
ayrıca marx'ı da büyük ölçü de etkilemiş. ama marx, gerekli gördüğü yerde sağlam türden eleştirisini yapmaktan da geri kalmamış.
helal olsun valla ne adamlar yetişiyor dünyada. bir hegel olmak hiç de kolay değil.
1770 - 1831 yılları arasında yaşamış, hegelcilik (hegelyanizm) kuramının temelini atan büyük alman filozoftur. xıx. yüzyılda almanya'da ortaya çıkan ve alman idealizmi adıyla anılan düşünce akımının fichte, schelling ve schleiermacher ile birlikte öncülerinden birisidir. hegel, bu filozoflar arasında yöntem ve içerik bakımından diğerlerinden ayrılır; diyalektik yönteme kazandırdığı içerikle öne çıkar.
hegel, bir vergi memurunun oğlu olarak stuttgart'ta dünyaya geldi. tübingen üniversitesi'nde felsefe, edebiyat ve ilahiyat okudu. din ağırlıklı bir öğrenim görmesine karşın, o döneminin diğer alman aydınları gibi hegel de antik yunan literatür ve felsefesinden, fransız devrimi'nden etkilendi. üniversiteden sonra din adamı olmak yerine eğitimci olmayı tercih ederek bern'de ve frankfurt'ta özel öğretmenlik yaptı. fakat, bu yıllarda hegel'in en fazla kafa yorduğu mesele dindi. yine de farklı bilim alanlarıyla da ilgileniyor, kant felsefesi üzerine yaptığı çalışmalarını sürdürüyordu. 1800 yılında üniversiteden dostu schelling'in de öğretim görevlisi olduğu jena üniversitesi'nde çalışmaya başladı. 1801'de fichte ile schelling'in düşünceleri arasındaki ayrımı açıklayan çalışması yayımlandı. 1805'te doçent oldu ve iki sene sonra da kendi düşüncelerinin schelling'in düşüncelerinden farklı olduğunu gösteren die phänomenologie des gestes (tinin görüngübilimi) isimli eserini yayımladı. geçim sıkıntıları sebebiyle üniversiteden ayrılarak bir süre gazetecilik yaptıktan sonra, 1808 ila 1816 seneleri arasında nürnberg'de öğretmen ve yönetici olarak çalıştı. 1816'da, heidelberg üniversitesi'nde, fichte'nin ölümünün ardından boşalan kürsüde ders vermeye başladı. 1830'da üniversitenin rektörü oldu. 1831 yılında kolera hastalığına yenik düşerek öldü. hegel, yaşamının son yıllarında felsefe alanında olduğu kadar politik mecrada da etkindi ve prusya devleti'nin resmî filozofu görünümündeydi.
hegel'in ilk çalışmaları hristiyanlık ve yahudilik dinleriyle ilgilidir. daha sonraki süreçte düşüncelerini geliştirerek, varoluşu düşünce temeline dayanarak açıklayan idealist felsefenin temsilcisi durumuna geldi. tarihin ve düşüncenin gelişiminin, varlıkların birbirleriyle karşılık etkileşimi anlamına gelen diyalektik süreç içerisinde gerçekleştiğini savundu. bu sürece "diyalektik yürüyüş" adını verdi. diyalektik yürüyüş, biri olumlu, diğeri olumsuz iki kavramın birbiriyle çatışmasından olumlu bir kavram elde edilme sürecidir ve burada hegel'in tez, antitez, sentez şeklindeki üçlü basamaklandırması yer almaktadır. hegel, bu sürece şu örneği verir: "düşünce" bir tez olarak alınırsa, henüz gerçekleşmemiş bir olanaktır. düşüncenin kendini gerçekleştirmesi için, kendisi dışında ikinci bir alan daha olması gereklidir. bu ikinci alan tabiattır. tabiat, aynı zamanda düşünce kavramının karşı-tezidir. birbirine zıt bu iki kavramın çatışmasından kültür ürünleri doğar. bu kültür ürünleri de sentezdir. hegel'e göre diyalektik yürüyüş sürecinin en üst basamağında mutlak tin ya da zihin (geist) vardır. tez - antitez = sentez şeklindeki formulü meydana getiren üç basamak, mutlak tinin belirli amaç doğrultusunda kendini açığa çıkarmasıdır. bu duruma bir anlamda mutlak tinin özgürleşme süreci de denebilir.
hegel, görüşleriyle felsefe dünyasında çığır açmış, kendisinden sonra gelen birçok filozofu etkilemiş ve hegel felsefesi üzerine hayli yorum getirilmiştir. bazı filozoflar, hegel'in öğretisini aynen devam ettirmeye çalışmışlardır. yeni hegelciler adı verilen bir grup nazariyeci ise, hegelyan idealizmi ya da diğer adıyla hegel'in alman idealizmini öne çıkarmışlar, siyasal alanda da hegel'in devlet anlayışına ağırlık vermişlerdir. hegel'in diyalektik tekniğine yönelenler arasında friedrich engels ve karl marx gibi isimler vardır.
diğer önemli eserleri: wissenschaft der logik (mantık bilimi) ve vorlesungen über die ästhetik (estetik üzerine dersler)
Omü Sözlük