Pancar kadar ve hatta ondan daha önemli olan "tohumu".... İlk yıllarda Almanya'dan satın alıp ekiyoruz. Türkiye'de pancar tohumu yetiştirilmiyor.
Teknolojiyi ülkeye getirmenin bedeli oldukça yüksek. Makineler Almanya'dan, ustalar Macaristan'dan, tohum Almanya'dan, pancar tartma kantarları Almanya'dan... Kamyonlar, işçi bisikletleri, traktörler Almanya'dan veya İngiltere'den…Ne yapacaksınız, eliniz mahkum...
----
Cumhuriyet gazetesinin 6..5.1937 tarihli haberi:
Şeker fabrikaları şirketi, pancar ziraatini ihtiyaçla münasip bir hale getirmek için tedbirler almaktadır. Hâlen pancar tohumu meselesi de esaslı surette ele alınarak bunun da tamamen memleketimizde istihsaline çalışılmaktadır. Memleket dahilinde kalan bu servetin muhtelif piyasalarda olan tesiri, bilhassa, şeker mıntıkalarındaki umumî refah seviyesinin yükselmesi ile çok bariz bir surette kendisini göstermektedir. Şeker sanayiimiz, rençber ve işçi olarak her sene 53,000 ailenin geçim vasıtası olmaktadır.
---
İlk şeker fabrikası Almanya'nın Magdeburg’un Kleinwanzleben şehrinde 1838 yılında kurulmuş ve biz onlarla pancar tohumu üretmek üzere bir şirket kurmuşuz. İlk şeker fabrikasıyla Alpullu şeker fabrikası arasında 88 yıl gibi oldukça uzun bir zaman dilimi var.
"Adapazarı’nda tohum üretmek üzere kurulan Klein Wanzleben Tohum Teksir Müessesesi ise kısa sürede kapatılmıştır." Aynur Gül Karahan, Atatürk Dönemi ve Sonrasında Tarım Politikalarının Gıda Sanayiine Yansımaları (1923-1960), Ankara Üniversitesi, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2015.
---
Çiftlik müdürü Nabi Yılmaz anlatıyor:
Fabrika kurulduğu zaman "kaba hesap" Sarımsaklı-Alpullu'nun 20, Türkgeldi'nin 20 ve civar köylerden de 10 bin dekar toplanarak 50 bin dönümlük arazide pancar tarımı yapılıyor. Pancar yetiştirmeyi öğrendikten sonra sıra Pancar Tohumu üretimine geliyor. Sarımsaklı ve Türkgeldi topraklarının yarısı Pancar Tohumu üretmek için ayrılıyor. Fakat toprağın ayrılması veya tohum için tahsis edilmesi yeterli değil. Pancar Tohumu üretilecek toprakların kuvvetli, güçlü olması lazım. Bu tür topraklar için dekar başına üç dört ton çiftlik gübresine ihtiyaç var. Ve bir kere hasat yapıldıktan sonra dört sene boyunca aynı toprağa bir daha tohum ekemiyorsunuz. Tohum üretmek için gübreye ihtiyaç var, fakat ortalıkta o kadar büyük çapta gübre yok... Bunun üzerine fabrika hayvancılık işine el atıyor. Hem hayvan yetiştirmek isteniyor, hem de gübre sağlamak... Hayvanın derisi, eti, sütü, gübresi, emek gücü her şeyi değerli. Hayvancılık projesi hayata geçiriliyor. Almanya'dan, İsviçre'den yüksek verimli Holştayn cinsi sığırlar getiriliyor.
Pancar tohumu iki yıllık bir bitki. İkinci yıl ürün veriyor. Direk ve endirek üretim yöntemleri var. Trakya'nın iklim durumu nedeniyle endirek üretim yöntemi uygulanıyor. Çünkü havalar soğuk olunca tohum donuyor.
Pancar tohumu tarımı bütünüyle ARGE'ye dayanıyor. Almanlar bu işte tekel haline gelmişler. Büyük yatırım yapıyorlar. Sürekli araştırma halindeler.
Biz de pancar tohumu üretiyoruz ama verimliliği düşük. O tohumlardan çıkan pancarlar %16 polar oranını vermiyor. Şeker özü, şeker cevheri düşük. Almanlar, Amerikalılar yoğun bilimsel çalışma yaparak tohum üretimi işini tekellerine almış durumdalar.
---
1950'li yıllarda pancar tohumu üretme fabrikası kuruluyor. Fabrika olmaktan çok bir tür "tesis"... Tohumlar burada eleniyor, ayrıştırılıyor, çuvallanıyor ve ilaçlandıktan sonra ekime hazır hale getiriliyor.
----
---
Pancar Tohumu