Çikolata ve Kakao (Theobroma cacao)
Çikolatanın besleyici özelliği temelindeki kakaodur. Kakao ( Theobroma cacao) ebegümecigiller ailesinden bir bitkidir (Familia: Mavaceae). Etken materyali kakao flavanolleridir (CF).
Flavanoller çay, kırmızı şarap, yaban mersini, elma, armut, kiraz ve fıstık gibi birçok yiyecek ve içeceklerde bulunan bir çeşit bitki besinidir. Özellikle kakao ağacının tohumlarında bol miktarda bulunur.
Çeşitli epidemiyolojik çalışmalara göre, düzenli ve zengin kakao flavanolleri içeren diyetler, bilişsel performansta sürekli bir iyileşme sağlıyor. Hatta, yaşa bağlı bilişsel işlev bozukluğunun gelişimine karşı koruyuculuğu, gerilemenin belirli yönlerini tersine çevirmede onarıcı etkinliği kanıtlanmıştır. Bilişsel performanstaki iyileşme, insülin direncindeki azalmayla da ilişkilidir.
Kakao flavanollerinin, kardiyovasküler sağlık üzerindeki faydaları iyi bilinmektedir; kan basıncını düşürmeye, beyin ve kalbe kan akışını iyileştirmeye, kan pıhtılarını önlemeye ve hücre hasarına karşı savaşmaya yardımcı oldukları gösterilmiştir. Kan basıncını ve çeşitli metabolik belirleyicileri önemli ölçüde iyileştirir.
Bitter çikolata sütlü çikolatadan kakaoya bağlı daha fazla flavanol içerdiği için, ağırlığına oranla en yüksek flavonol konsantrasyonu içeren bitter çikolata seçilmelidir. Günlük beslenmede 200 mg kakao flavanol dengeli beslenme için gereklidir.
Not: Laboratuvar hayvan çalışmaları, flavanollerin beyin hücresi bağlantılarını ve hayatta kalmalarını kolaylaştırdığını ve beyin hücrelerini toksinlerden veya iltihaplanmanın olumsuz etkilerinden koruduğunu kanıtlamıştır.
!Uyarı:
Çikolatanın kalorisi de yüksektir. Diyetinize başka yiyecekler almadan çikolata eklemek, herhangi bir sağlık kazanımını ortadan kaldırabilecek kilo alımına neden olabilir.
Çikolata Kökeni
Doğal olarak yetiştiği yerler And Dağlarının alt bölgeleri ile Amazon ve Orinoco ırmaklarının çevresidir.
Çikolatanın Faydaları ve Zararları Nelerdir?
1. Mutlu Eder
Middlesex Üniversitesi uzmanlarından Dr. Neil Martin’in yaptığı araştırma sonuçlarına göre, çikolatanın kokusu bile insanı baştan çıkartıyor. Çikolata, beyni rahatlatıp gevşetiyor, mutluluk veriyor. Çikolata, beynin “Endorfin” salgılamasına neden oluyor. Bu salgı, mutluluk duygusu duymamıza neden oluyor.
2. Fazlası uyuşturuyor
Eğer bir oturuşta bir kilo çikolatayı bitiririm diyenlerdenseniz, uyuşturucu madde almaya hazır olun. Çünkü bu miktarda çikolatanın içindeki maddeler, insanda marijuana içmiş gibi bir etki yapıyor. Ayrıca uyuşukluk ve baş dönmesine neden oluyor.
3. Kalsiyum ve demir kaynağı
Çikolata aynı zamanda çok besleyicidir. İçinde büyük oranlarda magnezyum, demir ve kalsiyum vardır. Küçük bir parça çikolata, almamız gereken bu maddelerin en az 5’te birini içerir ve vücut sağlığınızı korur.
5. Antioksidan maddeler
Son araştırmalar, çikolatanın farklı bir özelliğini daha ortaya çıkarttı. Kaliforniya Üniversitesi’nin yaptığı araştırmaya göre 50 gramlık bir çikolata ya da iki kaşık şekerle karıştırılmış bir bardak kakao, bir kadeh kırmızı şarap içinde bulunan antioksidanlara eşdeğerde kimyasal madde içeriyor. Bir başka deyişle çikolata kalp krizi ya da beyin kanamasını önlüyor ve kan-damar sağlığını koruyor.
6. İnsan ömrünü uzatıyor
Harvard Üniversitesi’nde 8 bin erkek üzerinde yapılan araştırma, çikolatanın ömrü uzattığını da ortaya koydu. Çikolata yiyenlerin ömürlerinin en az bir yıl uzadığını belirten uzmanlar, bunu içindeki antioksidan maddelere bağlıyor. Ayrıca stresten uzak durmamızı sağladığı için ruhu da besliyor.
7. Kalbe faydalı yağ
Çikolatanın içindeki yağ, üç kaynaktan geliyor. Kakao yağı, bitki yağları ve süt içindeki yağlar. Kakaonun içindeki “stearic asit” içeren yağ bir çeşit doymamış yağdır. Doymamış yağların da sağlığa ve özellikle kalbe zararlı olduğu bilinir. Ancak kakao içindeki stearic asit, vücuda girince “oleic asite” dönüşüyor. Aynı zeytinyağı içindeki oleic asit gibi. Bu yağ türü de kalbe çok faydalıdır ve kan damarlarındaki kan akışını hızlandırır ve rahatlatır.
8. Migrenliler dikkat
Migren hastalarına çikolata pek yararlı değil. Çünkü migren hastaları “phenolsuphotransferase” adlı bir enzim yetersizliği nedeniyle ağrılar içinde kıvranırlar. Çikolata ise, damarları açarak bu enzimin daha çok dolaşmasına katkıda bulunur. Çikolata normal insanlara çok yararlıdır ama migrenliler kesinlikle tüketmemelidir.
9. Dişleri çürütmez
Çikolatanın dişleri çürüttüğü söylenir. Oysa araştırmalar tam tersini göstermektedir. Kakao içinde bulunan bir bileşim, diş çürümesini engeller. Kakao içindeki bu bileşim dişi kaplıyor ve dışarıdan gelecek bakterileri engelliyor. Çikolatada meyve ve sebzelerde de bulunan “procyanidin” maddesinin koroner kalp rahatsızlıklarına karşı koruyucudur.
Bununla ilgili yapılan bir araştırmada çikolatayı yiyen kişilerin kanlarında serum leukotriene maddesinde ciddi bir düşüşe neden olduğunu gösterdi. Böylece kanda bulunan plaketler yapışarak kan pıhtılaşmasını da önlüyor.Uzmanlar, kalp hastalıklarından korunmak isteyenlerin, düzenli olarak belli bir miktarda çikolata tüketmelerini öneriyor.
Çikolata, insanların yerken beslenme değerini kaybetmedikleri nadir gıda maddelerinden biri. Çok basit anlamda “sevildiği” için yenen çikolata aynı zamanda hediye özelliği de taşıyor. Yapılan birçok incelemede çikolatanın sayısız faydalarının bulunduğunu ortaya koyuyor.
İnsanlar kendi sevdikleri kadar, sevdiklerine de ikram ettikleri çikolata bir çok amaç için kullanılıyor. Dolayısıyla psikolojik özelliklerinin yanı sıra tadı ve lezzeti de çikolatayı fazla tüketmemize neden oluyor. Fakat öğünler arası fazlaca yenilen çikolata şişmanlık etkiside yaratıyor. İngiliz Ulusal Gıda Araştırmaları ve New Grubb’un 1996’da İskoçya’da yaşayan kadınların çikolata tüketim sıklıkları ve fazla kiloları gösteren BMI değerler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yaptıkları çalışmada bu iki değer arasında belirgin bir fark olmadığı saptanıyor. Aynı araştırma 10-15 yaş arası kız ve erkek çocuklar üzerinde de gerçekleştiriliyor ve sonucun yine aynı doğrultuda olduğu belirleniyor.
Hastalıklara karşı kalkan
Canınız durmadan çikolata yemek istiyorsa, beyniniz sizi bir konuda uyarmak istiyor demektir veya kan şekerinizde düşüş vardır. Araştırmalar, tatlı yiyeceklerin depresyonu giderici özellikler taşıdıklarını göstermektedir. Bir çikolata, seyyar bir eczane gibidir. Adını bile bilmediğiniz bazı önemli kimyasal maddeler içerir. Çikolatayı koklamak bile insanı rahatlatır.
Bilim adamlarına göre çikolatada bulunan ve “catechin” adıyla bilinen antioksidanlar kansere ve kalp hastalıklarına karşı korunmayı sağlıyor. Antioksidan maddeler aynı zamanda da çayda da bulunuyor. Dolayısıyla sağlığımızı korumak için bol çikolatalı pastayla bir fincan çaya ihtiyacımız olacak. Fakat fazla tüketilmesi kilo almamıza neden olabilir , bu yüzden dikkat edilmelidir.
Ulusal Halk ve Çevre Sağlığı Enstitüsü tarafından yapılan ve Avrupa Birliği tarafından desteklenen araştırmalarda, bu maddenin çikolatada çayınkinden dört kat daha fazla olduğu, en fazla da siyah çikolatada bulunduğu belirtiliyor.
Çikolata Tüketiminde Rahatlık
Çikolatanın gıda maddeleri içinde özel bir yeri olmasının diğer sebebi ise elde tutulduğunda, yani vücut sıcaklığında erimeden dayanabilmesi ve ağıza alındığında hemen erimesi ve tatlı bir yapışkanlık hissi yaratmasıdır.
Çikolata diş çürümelerini engelleyebilir mi?
Japon araştırmacılar, çikolatanın diş çürümelerini engelleyebileceği ve dişte oyukların açılmasının önüne geçilebileceğini belirtti. Çikolata karışımının ana maddesi olan kakao tohumunun bazı kısımlarının ağızdaki bakterilerle mücadele ettiği bildirildi. Diş plağındaki bakterilerin; şekeri, diş yüzeyini eriten asitlere dönüştürmesi, dişlerde oyukların meydana gelmesine neden olmaktadır. Çikolata bu bakterilere karşı anti bakteriyel görevi görür.
Bu anti bakteriyel madde kakao tohumu kabuğunda bulnur. (CBH) . Gargara ve diş macunlarında CBH özünü kullanmak mümkün olabilir diyen araştırmacılar mevcuttur. Bu tohum kabuğunun, çikolatanın dişler için faydalı hale getirilmesine yönelik kullanılabileceğini söylerler.Araştırmacılar, sularına CBH ekleyen kobay farelerin dişlerinin daha sağlıklı olduğunu belirterek, elde ettikleri bulguları insan dişinde denemeyi planladıklarını bildirdiler.Ayrıca kakao tohumunda bulunan aktif maddelerin diğer bazı bitkilerde de bulunduğunu kaydetti.
Çikolata hakkında bilmediklerimiz
· Bir dilim çikolata kalsiyum ihtiyacını karşılıyor.
· Çikolata da sigara veya alkol gibi alışkanlık yapıyor, ancak bu alışkanlığın kalori dışında bir zararı yok.
· İçinde bulunan kakao, beyinde bulunan bazı kimyasal maddeleri harekete geçiriyor.
· Bazı çalışmalar çikolatanın, cildi güzelleştirdiğini göstermiştir.
· Çikolata, vücudun bağışıklık sistemini harekete geçirir. Vücudu sakinleştirici özelliğinden dolayı hormonların ve enzimlerin düzgün çalışması, bağışıklık sistemine de yararlı olmaktadır. İşe gitmeden önce çikolata koklayın. Bu sizi rahatlatacak miktarda mutluluk hormonu, seratonin ve noradrenalin salgılamanızı sağlayacaktır. Ayrıca çikolata cinsel istekleri de uyarır ve cinsel arzularınızı kamçılar.