Her yıl anketlerle Arap dünyasındaki gelişmeleri yansıtan Maryland Üniversitesi'nin yeni anketi ''2011 Arap Kamuoyu Araştırması'' açıklandı.
Anket, ABD ile Arap kamuoyu arasında uzun yıllara dayanan ''buzlar''ı eritmek için Arap ayaklanmalarının da yeterli olmadığını ortaya koyuyor.
Aslında son yıllardaki gelişmelere bakıldığında, Arap dünyası ABD başkanlığına Barack Obama'nın seçilmesini olumlu karşılamış, Obama da seçilmesinin ardından bölge turu yapıp Müslümanlara seslenmişti. Ancak bu ''balayı'' dönemi kısa sürmüş, grafiklerde 2009 yılında olumlu yönde seyreden hafif yükseliş, ABD'nin politikaları ve Mavi Marmara baskını gibi nedenlerle 2010 yılında tersine dönmüştü.
Ancak, bu yılın başından itibaren bölgeyi saran Arap ayaklanmalarının, bu ilişkileri hangi yönde etkileyeceği merak ediliyordu. Çünkü Arap ayaklanmaları iki taraf arasındaki ilişkilere yeni bir boyut katmış, isyanların ilk günlerinde ''statükocu'' bir görünüm sergilemesine rağmen kendini kısa sürede toparlayan ABD, Arap sokaklarının yanında yer almıştı.
Bunun yanında, Ortadoğu'daki ''işgalci'' imajını zayıflatmak isteyen ABD, NATO'nun Libya'ya müdahalesinde, her ne kadar öncü rolünden bir şey kaybetmese de ''arka koltukta'' oturmayı tercih etmişti.
Bölge ülkelerine yönelik yardımlar ile ABD yönetiminin üst düzey yetkililerinin açıklama ve söylemlerinde, Arap halkının taleplerine yönelik ''hassasiyet'' gösterilmesi ve bu ülkelere dış müdahale yapılması yanlısı olunmayan bir tutum sergilenmesi de dikkatlerden kaçmıyordu.
Ancak tüm bunlara rağmen, 2011 sonuçları, ABD'nin, Arap ayaklanmalarıyla bölgeye başlattığı yeni diplomasi atağının henüz pek de olumlu karşılık görmediğini ortaya koyuyor.
Ankete bakıldığında özetle durum şöyle:
-Arap halkının ABD'ye yönelik tutumu hala pek olumlu değil.
-Arap halkı, ABD'nin bölge politikasındaki ana etmenlerin ''petrolü kontrol etme'', ''İsrail'i koruma'', ''İslam dünyasını zayıflatma'' ve ''küresel ve bölgesel baskınlığını sürdürme'' olduğunu düşünüyor.
-ABD Başkanı Obama'ya bakış ise her ne kadar 2010 yılına göre gelişme gösterse de hala ilk seçildiği dönemki kadar olumlu değil.
OBAMA'YA BAKIŞ...
Anketin ayrıntılarına bakıldığında, Arap halkının yüzde 43'ü Obama'ya olumsuz yaklaşırken, yüzde 34'ünün olumlu baktığı görülüyor. Ankete katılanların yüzde 13'ü ise kararsız.
Aslında anket, Arapların Obama'ya kişiliğinden çok ABD Başkanı olarak olumsuz baktığını ortaya koyuyor. Çünkü, ankete katılanların yüzde 41'i kişisel olarak Obama'ya olumlu baksa da ''Amerikan sisteminin Obama'nın başarılı bir dış politika izlemesine izin vermeyeceğini'' düşünüyor.
Nitekim Arap halkının yarısı Obama yönetiminin Ortadoğu politikasını da cesaret verici bulmuyor.
KİLİT KONU: İSRAİL-FİLİSTİN SORUNU...
Anketin ABD'ye yönelik ilginç sorularından biri de şöyle: ''ABD tarafından atılabilecek hangi iki adım bu ülkeye bakışınızı olumlu yönde etkiler?''..
Ankete katılanların yüzde 55 gibi önemli bir çoğunluğu bu soruyu, ''İsrail-Filisin barış anlaşması'' olarak yanıtlıyor.
Bunun yanında, Arap halkına göre, ABD'nin İsrail'e yardımları kesmesi ile ABD'nin Arap yarımadası ve Irak'tan geri çekilmesi de bu ülkeye bakışlarını değiştirebilir.
Anketteki bir diğer soru da Arap halkının, aslında ABD ve Obama'dan öncelikli beklentisinin İsrail-Filistin sorununu çözmesi olduğunu ve ABD'ye olumsuz bakışlarda da aslında bu konunun ''kilit önemde'' görüldüğünü gösteriyor. Çünkü ankete katılanlar geçen yıla baktıklarında Obama yönetiminin kendilerini en fazla İsrail-Filistin sorununda hayal kırıklığına uğrattığını dile getiriyor.
EN BÜYÜK TEHDİT İSRAİL, SONRA DA ABD...
Her ne kadar ABD'nin Arap ayaklanmalarındaki olumlu tutumu ankete çok yansımış görünmese de bu, Arap halkını hiç etkilemediği anlamına da gelmiyor.
Ankete katılanlar, ABD'nin geçen yıl yaptıkları arasında en fazla memnun oldukları konuların başında, ''insan haklarına yaklaşımı'' ve ''demokrasiyi yayması'' ile ''bölge ülkelerine ekonomik yardımlarını'' gösteriyor.
Ama yine de ankete katılanlara göre ''en büyük tehdit'' öncelikle İsrail, sonrasında ABD. Arap halkı, eğer dünyada tek süper güç olacaksa bunun Çin, Almanya ve Rusya olmasını tercih ediyor.
Anketteki diğer ilginç noktalar....
Anket, bölge halkının, ''Arap Baharı'' olarak tanımlanan halk ayaklanmalarına nasıl baktığını da ortaya koyuyor.
Ankete katılanların ayaklanmalar ve bölgedeki gelişmelere bakışı şöyle:
-Katılımcıların yüzde 55 gibi bir çoğunluğu, bölgedeki ayaklanmaların geleceğine olumlu bakıyor.
-Yüzde 57'lik kesim, ayaklanmaları, ''sıradan insanların itibar, özgürlük ve daha iyi yaşam arayışı'' olarak görüyor.
-Yüzde 86'lık kesim, Suriye'deki olaylarda isyancıların yanında. Bu oran Yemen için yüzde 89, Bahreyn için yüzde 64.
-Yüzde 46 gibi önemli bir çoğunluk, Libya'ya uluslararası müdahalenin doğru olmadığı görüşünde.
-Ankette, yüzde 27'lik kesimin bir yıldan az süredir internet kullanmaya başlamış olması, yüzde 18'inin de son 1-3 yıldır internet kullanıyor olması, Arap ayaklanmalarında internet ve sosyal medyanın etkisini bir kez daha ortaya koyuyor.
İsrail-Filistin sorununda da ankete katılanların çoğunluğu, İsrail'in Doğu Kudüs dahil 1967 sınırlarına geri dönmesi halinde bu ülkeyle barışa hazır olduklarını belirtiyor, ama İsrail'in asla bu topraklardan vazgeçmeyeceğini düşünüyor. Dahası Arap halkı İsrail ile Filistin arasında barışın hiçbir zaman sağlanamayacağı görüşünde.
Ankete katılanların çoğunluğu İran'ın nükleer çalışmalarının silah yapmak için olduğunu düşünüyor ama buna da hakkı olduğuna inanıyor.