Avcı XF-85 kaldırma trapezinin altında. Fotoğraf USAF
Kırklı yılların sonlarında, Amerika Birleşik Devletleri "uçan uçak gemileri" - hafif ekipman taşıyabilen ve fırlatabilen büyük uçaklar - konusunda çalışmaya başladı. Sonraki yıllarda, bu türden birkaç proje oluşturuldu ve bunların bazıları testlere bile ulaştı. Bununla birlikte, bu komplekslerin hiçbiri testin ötesine geçmedi. ABD Hava Kuvvetlerinin "asalak savaşçı" ile "uçan uçak gemisi" almasını neyin engellediğini anlamaya çalışalım.
Savaş sonrası "Goblin"
İkinci Dünya Savaşı sırasında, Amerika Birleşik Devletleri aktif olarak uzun menzilli kullandı havacılık... Bombardıman uçaklarının siper alması gerektiği ve mevcut savaşçıların uçuş boyunca onlara eşlik edemeyeceği kısa sürede anlaşıldı. Kısa sürede "asalak savaşçı" fikri ortaya çıktı: bir bombardıman uçağı tarafından taşınan ve gerektiğinde düşürülen hafif bir uçak.
İlk yıllarda bu kavram gerçek bir gelişme göstermedi. Tasarım ancak McDonnell'deki savaştan sonra başladı ve 1947'nin sonunda bir çift deneysel XF-85 Goblin hafif avcı uçağı ürettiler. Ayrıca EB-29B uçak gemisinin yeniden teçhizatını gerçekleştirdi. Projeye göre, "Goblin", "parazit" in bombardıman uçağından ayrılmasını ve geri alınmasını sağlayan özel bir indirme yamuk yardımı ile taşıyıcının bomba bölmesinin altına asıldı.
Uzatılmış yamuk ile EB-29B; XF-85 askıya alındı. Fotoğraf USAF
23 Ağustos 1948'de, XF-85 avcı uçağı ilk kez taşıyıcıdan ayrıldı ve bağımsız bir uçuş yaptı. EB-29B'ye geri dönme girişimi bir kazayla sonuçlandı ve test pilotu havaalanına inmek zorunda kaldı. Gelecekte, parazitik bir avcı kullanmanın karmaşıklığını gösteren birkaç yeni uçuş gerçekleşti. Ekim 1949'da müşteri, ilerleme eksikliği ve birçok sorunun varlığı nedeniyle projeyi kapattı.
XF-85 projesinin başarısızlığının ana nedeni, avcı uçağının uçak gemisine yakın pilotajının zorluğuydu. Büyük bir bombardıman uçağı, yaklaşma ve yanaşmayı engelleyen güçlü türbülanslar yarattı. Çeşitli çözümler önerildi, ancak bunlar durumda dramatik bir iyileşmeye yol açmadı. Ek olarak, Goblin uçağı yüksek taktik ve teknik özelliklerle ayırt edilmedi. Maksimum 2,5 ton kütlesiyle, sadece dört büyük kalibreli makineli tüfek taşıyordu ve 80 dakikalık uçuş için yakıtı vardı. Aynı zamanda, uçuşun gerçek süresi, taşıyıcıya geri dönme ihtiyacı ve uzun yanaşma prosedürü nedeniyle sınırlıydı.
Sonunda F-84
XF-85'in testleri, bombardıman uçaklarına eşlik etme görevinin "tam boyutlu" savaşçılar tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini gösterdi. Bu fikri 1949'da test etmek için MX-1016 veya Tip-Tow ("Uçtan Çekme") programını başlattı. Amacı, bir taşıyıcıyı bir ETB-29A ve bir çift EF-84D savaşçısı şeklinde yerleştirme araçlarını yaratmak ve test etmekti.
Uçan Tip-Tow kompleksi. Fotoğraf USAF
Taşıyıcının kanat uçlarına özel kilitler takıldı; savaşçılarda benzer cihazlar ortaya çıktı. ETB-29A'nın kendi kendine havalanacağı ve ardından savaşçıların kanadını alacağı varsayıldı. Daha fazla uçuş yalnızca taşıyıcı motorlar pahasına gerçekleştirildi ve her üç uçağın mürettebatı manevraya katıldı. Belirli bir bölgede, savaşçılar motorlarını çalıştırmak ve bağımsız bir uçuşa başlamak zorunda kaldı. Daha sonra üsse dönmek için aksama yapıldı.
Tip-Tow kompleksinin uçuşları 1950 yazında başladı. 15 Eylül'de ilk yanaşma havada gerçekleştirildi. Farklı durumların taklidi ile uçuşlar gerçekleştirildi. Buna paralel olarak, savaş pilotları üzerindeki yükü azaltmayı mümkün kılan otomatik kontrol sistemlerinin geliştirilmesi gerçekleştirildi.
Otomasyon testleri yalnızca Mart 1953'te başladı ve hemen ince ayar yapılması gerektiğini gösterdi. Aynı yılın 24 Nisan'da bir sonraki uçuşta EF-84D, bombardıman uçağının sol uçağına yanaştı ve otomatik kontrolü açtı. Bundan hemen sonra, savaşçı keskin bir manevra yaparak bombacının kanadına vurdu. Hem uçak hem de beş pilot düştü.
Taşıyıcı kanat ve avcı uçağı yakın çekim. Fotoğraf USAF
Bu kazanın ardından Tip-Tow projesi kapatıldı. Biçimsel neden, tamamen işlevsel bir sistem yaratmanın zorluğuydu. Bununla birlikte, kanat ucundan çekme fikri terk edilmedi - bu zamana kadar daha modern örneklere dayanan benzer bir proje vardı.
Uçak gemisi "Peacemaker"
XF-85 projesinin deneyimini yeniden düşünmek, 1951'de başlatılan FICON (Fighter Conveyor) programının ortaya çıkmasına neden oldu. Bu durumda, GRB-36F modifikasyonundaki uzun menzilli bombardıman uçağı B-36 Peacemaker'ın taşıyıcı uçak olması gerekiyordu ve modifiye edilmiş F, parazitik bir savaşçı olarak kabul edildi. -84E. Taşıyıcı bir kaldırma ünitesi aldı ve savaşçı bir çekme kancası ve diğer cihazları aldı.
FICON testleri Ocak 1952'de başladı. 14 Mayıs'ta, ilk uçuş, tüm kompleksin kalkışını, savaş uçağının sıfırlanmasını ve bağımsız uçuşunu ve ardından taşıyıcıya geri dönüşünü içeren tam program kapsamında gerçekleşti. Mayıs 1953'te, uçuşlar daha yüksek performansla değiştirilmiş F-84F avcı uçağını kullanmaya başladı. Genel olarak, şikayetler olmasına rağmen FICON kompleksi iyi performans gösterdi.
FICON sistem testleri. Fotoğraf USAF
Test sonuçlarına dayanarak, ABD Hava Kuvvetleri yeni bir kompleks benimsemeye karar verdi, ancak bombardıman uçaklarının korunması için değil, keşif için. Bu amaçla 10 adet RB-36B keşif uçağının uçan uçak gemisine dönüştürülmesini ve 25 adet RF-84K keşif uçağının piyasaya sürülmesini emrettik. Bitmiş ekipman 1955-56'da birliklere girdi, ancak aktif kullanıma ulaşmadı. Son FICON uçuşu Nisan 1956'da gerçekleşti, ardından kompleks görevden alındı ve uçak standart tasarımlara göre yeniden inşa edildi.
FICON'u terk etmenin nedenleri basitti. Kompleksin bir savaş biriminde kullanılması çok zor olduğu ortaya çıktı. Tüm yeniliklere rağmen, "parazit" in taşıyıcıya bağlantısının kesilmesi ve geri dönmesi çok zordu. Ek olarak, FICON birliklere girdiğinde, U-2 uçağı biçiminde başarılı bir yedek çıktı.
FICON ile paralel olarak Tom-Tom projesi geliştirildi. B-36'nın kanat uçlarında iki avcıyı çekmeyi içeriyordu. 1956'da, uçuşta bile test edilen gelişmiş bir ataşman ve otomatik kontrol sistemi oluşturuldu. Ancak, proje eski ilan edildi ve hızla kapatıldı.
Tom-Tom bir dövüşçüyle test eder. Fotoğraf USAF
Atomik CL-1201
Uçan uçak gemisi fikri, ana özelliklerde keskin bir artış elde etmeyi mümkün kılan yeni teknolojiler ortaya çıktığında altmışlı yıllarda geri döndü. Teori düzeyinde Lockheed, CL-1201 projesini gerçekleştirdi - nükleer santralli süper ağır bir uçak gemisi önerdi.
Optimum konfigürasyon 340 m açıklık ve 170 m uzunluğa sahip bir "uçan kanat" olarak kabul edildi. Kalkış ağırlığının 5400 tona ulaşması gerekiyordu. 1850 MW kapasiteli nükleer reaktör kullanılması ve birkaç turbojet motor için enerji üretilmesi önerildi. Ek kalkış motorları kullanma olasılığı da değerlendirildi. CL-1201 havada 30-40 gün kalabilir ve "küresel" uçuş menzilini gösterebilir.
CL-1201 platformu farklı amaçlar için kullanılabilir. uçan bir uçak gemisi olarak. Başlama ve geri dönme yeteneği ile kanat altındaki direklere 20-22 kadar savaşçı yerleştirilebilir. Uçağa servis yapmak için uçan kanadın içine tam teşekküllü bir hangar yerleştirildi.
Lockheed'den bir sanatçı tarafından görüldüğü şekliyle CL-1201
CL-1201 projesi teorik çalışmanın ötesine geçmedi. Bunun nedenleri açıktır. O zamanın tüm iyimserliğine rağmen, böyle bir proje çok cüretkar ve karmaşıktı ve aynı zamanda çözümü çok zor veya imkansız olduğu ortaya çıkan birçok sorunu vardı. Sonuç olarak, proje arşive gitti ve havada bir nükleer uçak gemisi fikri artık iade edilmedi.
Astar tabanlı
Yetmişli yılların başında, bu kez mevcut platform temelinde yeni bir proje başladı. İlk olarak Lockheed C-5 askeri nakliye uçağı uçak gemisi olarak teklif edilmiş ve ardından AAC (Airborne Aircraft Carrier) modifikasyonunda Boeing 747 uçağına bu rol verilmiştir.
747 AAC projesi Boeing tarafından geliştirildi. Yeni bir "asalak avcı" nın geliştirilmesinin yanı sıra, temel uçağın büyük bir yeniden teçhizatını sağladı. Boeing 747 AAC'nin iki güverteye sahip olması gerekiyordu: üstteki savaşçıları depolamak için tasarlanmıştı ve alt kısım, uçuş sırasında fırlatma, alma ve yakıt ikmali için kullanılıyordu. Optimal yerleşim düzeni, 10 savaş uçağının taşınmasını sağladı.
Boeing 747 AAC, avcı fırlatma konumunda. Boeing grafikleri
Uzun bir araştırmanın ardından Boeing, Model 985-121 Mikro Uçağı için bir ön tasarım geliştirdi. Kargo bölmesinin sınırlı alanına sığabilen, delta kanatlı kompakt bir uçaktı. Aynı zamanda, gelişmiş bir elektronik ve füze silahları kompleksi taşıyabilirdi. Ana uygulama yöntemi bir taşıyıcıdan uçuşlardı, bu nedenle tekerlekli şasi yerine şişirilebilir bir balon kullanıldı. 985-121 projesi, zamanının teknolojilerine dayanıyordu ve uygulanması özel önlemler gerektirmiyordu.
Boeing 747 AAC projesi yetmişli yılların ortalarında terk edildi. Böyle bir kompleksin genel karmaşıklığı, uçan uçak gemilerinin halihazırda bilinen sorunları ve Model 985-121'in potansiyel bir düşmanın modern ve gelecek vaat eden uçaklarıyla etkili bir şekilde başa çıkma kabiliyeti hakkındaki şüpheler bu karara yol açtı.
Modern yaklaşım
Geçen yıl Kasım ayından bu yana, DARPA ajansının kontrolünde, C-130 taşıyıcı uçak ve Dynetics'in X-61 Gremlins insansız hava aracına dayanan yeni bir havacılık kompleksinin test uçuşları gerçekleştirildi. Yeni tip İHA, yüksek derecede otomasyon ile ayırt edilir ve çeşitli görevleri yerine getirmek için çeşitli yükleri taşıyabilir.
X-61A Gremlins duruşmada. Fotoğraf: Dynetics, DARPA
Her şeyden önce, ona optik-elektronik keşif ve elektronik savaş emanet etmeyi planlıyorlar. Tek bir taşıyıcı tarafından kontrol edilen insansız hava araçlarının grup çalışması olanağının sağlanması önerilmektedir. Görevin özelliğine göre İHA'yı taşıyıcıya iade etmek veya paraşütle inmek mümkündür.
Kasım 2019'da ilk uçuş, taşıyıcı uçağın kanatları altında X-61A ile gerçekleşti. İHA, Ocak ayında ilk kez bağımsız bir uçuşla gönderildi. Uçuşun kendisi başarılı oldu, ancak paraşüt sisteminin arızalanması nedeniyle cihaz inişte düştü. Ağustos ayında, tamamen başarılı olan başka bir uçuş gerçekleşti.
DARPA ve Dynetics, inşa edilen beş X-61A İHA'dan dördünü elinde tutuyor. Tekniğin test edilmesi ve geliştirilmesi devam etmektedir ve istenen sonuçlara yol açabilir. Ancak, projeyi tamamlamak çok zaman alıyor ve savaşa hazır bir havacılık kompleksi sadece birkaç yıl içinde ortaya çıkacak.
Uçakta UAV X-61A'yı almak. Dynetics Grafik
Geçmiş ve gelecek
Amerika Birleşik Devletleri, kırklı yılların sonlarından günümüze, bir uçak gemisi ve bir "parazitik" uçak dahil olmak üzere bir dizi uçak sistemi geliştirmiştir. Bu tür projelerin tümü teste bile ulaşmadı ve yalnızca bir kompleks resmi olarak hizmete alındı - ancak tam olarak kullanılmadı.
Tüm yönün bu tür şüpheli sonuçları bir dizi karakteristik problemle ilişkilidir. Zaten kırklı yılların sonlarında, aerodinamik fenomenler nedeniyle uçakların ayrılması ve yanaşmasının yüksek karmaşıklığı ortaya çıktı. Ek olarak, yerleştirme araçları vb.Oluştururken zorluklar ortaya çıktı. Aynı zamanda, çok fazla deneyim biriktirmeyi ve bazı sorunlara temel çözümler bulmayı başardık. İHA ile uçan bir uçak gemisinin yeni projesinde bunların tam olarak uygulanmasının mümkün olup olmayacağı bilinmemektedir. Ancak geçen yüzyılın ortalarında "Goblin" ile başlayan uzun süren destanda "Gremlinler" in beklenen başarısı muhteşem bir nokta haline gelecektir.