AIDS belirtileri nelerdir? AIDS Rehberi
HIV/AIDS nedir? İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV), bir tür beyaz kan hücresi olan CD4 (T-hücresi) lenfositlerini yok ederek vücudun bağışıklık savunmasını zayıflatır. T-hücreleri normalde vücudun bakteri, virüs ve diğer mikropların saldırılarına karşı korunmasına yardımcı olur. HIV, CD4 hücrelerini yok ettiğinde, vücut birçok farklı enfeksiyon türüne karşı savunmasız hale gelir. Bu enfeksiyonlara “fırsatçı” denir çünkü genellikle vücudu yalnızca bağışıklık savunması zayıf olduğunda istila etme fırsatına sahiptirler. HIV enfeksiyonu ayrıca belirli kanserler, beyin ve sinir hastalıkları, vücut harabiyeti ve ölüm riskini de artırır. HIV enfeksiyonu vücudun bağışıklık savunmasını ciddi şekilde zayıflattığında ortaya çıkabilecek semptom ve hastalıklara edinilmiş immün yetmezlik sendromu veya AIDS denir.
Doktorların HIV/AIDS’i yeni bir hastalık olarak ilk kez tanıdığı 1981’den beri, bilim adamları bir kişinin HIV ile nasıl enfekte olduğu hakkında çok şey öğrendiler. Virüs, enfekte bir kişinin vücut sıvılarıyla, özellikle kan, meni ve vajinal sıvılarla temas yoluyla yayılır.
HIV nasıl bulaşır?
- Seks sırasında (anal, vajinal ve oral)
- Kirlenmiş kanla (paylaşarak veya yanlışlıkla kontamine bir iğneye saplanarak)
- HIV için taranmamış transfüzyonlar yoluyla
- HIV bulaşmış bir anneden dünyaya gelerek
HIV parçacıkları vücuda girdikten sonra CD4 hücrelerini işgal eder ve milyarlarca yeni HIV parçacığı üretmek için hücrelerin kendi yapım makinelerini ve malzemelerini kullanır. Bu yeni parçacıklar, enfekte olmuş CD4 hücrelerinin patlamasına (lizise) neden olur. Yeni parçacıklar daha sonra kan dolaşımına girebilir ve diğer hücrelere bulaşabilir.
Birisi HIV ile enfekte olduğunda, CD4 hücrelerinin sayısı azalmaya devam eder.
HIV aktif olarak kendini kopyalar ve enfeksiyonun başladığı andan itibaren CD4 hücrelerini öldürür. Sonunda, CD4 hücrelerinin sayısı, vücudu enfeksiyonlara karşı savunmak için gereken eşik seviyesinin altına düşer ve kişi AIDS’e yakalanır.
AIDS’in 4 aşaması nelerdir?
- Aşama 1: Enfeksiyon
- Aşama 2: Asemptomatik
- Aşama 3: Semptomatik
- Aşama 4: AIDS
Son olarak, CD4 hücrelerinin seviyelerinde daha fazla azalma ile kişi AIDS geliştirir. CDC’ye göre, HIV bulaşmış bir kişi için, AIDS’in geliştiğine dair bazı işaretler şunlardır:
- CD4 hücre sayısı, mililitre kan başına 200 hücrenin altına düşmüştür.
- Fırsatçı bir enfeksiyon gelişir, bu da bağışıklık sisteminin ciddi şekilde zayıfladığını gösterir.. Bu tür enfeksiyonlar arasında pnömoni, ishal, göz enfeksiyonları ve menenjitin spesifik nedenleri bulunur. Bu fırsatçı enfeksiyonların bazı nedenleri arasında Cryptococcus, sitomegalovirüsün yeniden aktifleşmesi, beyindeki toksoplazmanın yeniden aktifleşmesi, akciğerlerde Mycobacterium avium kompleksi ve Pneumocystis jiroveci (eski adıyla Pneumocystis carinii) ile yaygın enfeksiyon yer alır.
- Bağışıklık sisteminin ciddi şekilde zayıfladığını gösteren bir kanser türü gelişbilir. HIV ile enfekte olanlar için bu kanserler arasında ileri evre rahim ağzı kanseri, Kaposi sarkomu (ciltte ve ağızda yuvarlak, kırmızımsı lekelere neden olan bir kanser), bazı Hodgkin dışı lenfoma türleri ve beyin lenfoması sayılabilir.
- JC virüsünün neden olduğu HIV ensefalopatisi (AIDS demansı) veya ilerleyici multifokal lökoensefalopati (PML) dahil olmak üzere AIDS ile ilgili bir beyin hastalığı gelişebilir. Şiddetli vücut israfı (HIV israf sendromu) vardır.
- Pulmoner lenfoid hiperplazi veya lenfoid interstisyel pnömoni (genellikle sadece çocuklarda görülür) gibi AIDS’e bağlı bir akciğer hastalığı meydana gelebilir.
HIV-AIDS Teşhisi
Doktorunuz önceki cinsel partnerler, intravenöz ilaç kullanımı, kan nakli ve kazara iğne batması gibi mesleki olarak kana maruz kalma gibi olası HIV risk faktörlerini soracaktır. Doktorunuz ateş, kilo kaybı, kas ve eklem ağrıları, yorgunluk ve baş ağrısı gibi çeşitli semptomları ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar veya hepatit gibi geçmişte yaşamış olabileceğiniz tıbbi sorunları sorabilir. Bunu tipik olarak tam bir fizik muayene takip eder. Muayene sırasında doktorunuz dilinizde pamukçuk (Candida enfeksiyonu) adı verilen kalın, beyaz bir kaplama, herhangi bir cilt anormalliği ve şişmiş lenf düğümleri arayacaktır.
Ancak HIV enfeksiyonu tanısını koymak için laboratuvar testlerine ihtiyaç vardır. HIV için en uygun başlangıç testi iki yoldan biriyle yapılabilir: hem HIV antikorunu hem de p24 antijenini ölçen bir kan testi veya bir HIV RNA viral yükü. Bu testler, maruziyetten sonraki 10 ila 14 gün içinde enfeksiyon varlığını tespit edebilir.
HIV den korunma
HIV enfeksiyonu insandan insana aşağıdaki yollardan herhangi biriyle geçebilir:
- Enfekte bir kişiyle korunmasız cinsel ilişki (heteroseksüel veya homoseksüel anal, vajinal veya oral seks)
- Kontamine bir transfüzyon
- İğne paylaşımı (damar içi uyuşturucu kullanıcısı enfekte ise)
- Mesleki maruziyet (enfekte kanla iğne batması)
- Enfekte meni ile suni tohumlama
- HIV ile enfekte bir donörden alınan organ nakli
- Yenidoğanlar HIV enfeksiyonunu daha önce annelerinden kapabilirler veya doğum sırasında veya emzirme yoluyla.
- Sadece sizinle seks yapmayı taahhüt eden tek bir partnerle seks yapın.
- Birlikte HIV testi yaptırmayı düşünün.
- Her cinsel ilişkide prezervatif kullanın.
- Damardan ilaç kullanıyorsanız veya steroid enjekte ediyorsanız, iğneleri asla paylaşmayın.
- Bir sağlık çalışanıysanız, evrensel önlemleri (vücut sıvılarıyla temastan kaçınmak için belirlenmiş enfeksiyon kontrol prosedürleri) kesinlikle uygulayın.
- Hamile kalmayı düşünen bir kadınsanız, özellikle sizin veya eşinizin sizi HIV enfeksiyonu riskine sokabilecek bir davranış geçmişiniz varsa, önceden HIV testi yaptırın.
- HIV pozitif olan hamile kadınlar, HIV’in yeni doğan bebeklerine geçme riskini azaltmak için özel doğum öncesi bakım ve ilaçlara ihtiyaç duyarlar.
- HIV’e (cinsel temas yoluyla veya enfekte kan içeren bir iğne gibi kana maruz kalma yoluyla) maruz kalmış olabileceğinizi düşünüyorsanız, ilaçlar HIV enfeksiyonunun vücuda yerleşmeden önce önlenmesine yardımcı olabilir. İlaç, maruz kaldıktan sonra 72 saatten (3 gün) fazla olmamak kaydıyla mümkün olan en kısa sürede alınmalıdır. Maruz kalmış olabileceğinizi düşünüyorsanız, derhal doktorunuzu arayın veya doğrudan acil bakıma gidin.
HIV enfeksiyonu veya AIDS Tedavisi
Günümüzde çoğu uzman, tanı doğrulandıktan hemen sonra tedaviye başlamayı önermektedir. Ancak bir kişinin beklemeyi seçebileceği bireysel durumlar olabilir. Tedaviye başlama kararı verilirse, doktorunuz HIV enfeksiyonunuzla savaşmak için antiretroviral adı verilen ilaçların bir kombinasyonunu seçecektir. HIV’in vücutta üremesini kontrol etmek için, birkaç ilacın birlikte kullanılması gerekir (sıklıkla bir ilaç kokteyli veya oldukça aktif antiretroviral tedavi (HAART) olarak adlandırılır). Bu ilaçlar HIV’e büyüme döngüsünün birçok noktasında saldırır ve virüsü baskılamada daha etkilidir. İlaçları birleştirmek aynı zamanda HIV’in ilaçlara dirençli hale gelme riskini de sınırlar, bu da ilaçların bu dirençli HIV türüne karşı güçsüz olduğu anlamına gelir. AIDS veya HIV için günümüzde oldukça etkili tedavi yöntemleri uygulanmaktadır.