Ernesto Zedillo Kimdir?
Ernesto Zedillo Kimdir?
Doğum tarihi: 27 Aralık 1951, Meksika
Ernesto Zedillo Kimdir?
29 Mart 1994’te Meksika’nın iktidardaki Kurumsal Devrimci Partisi (PRI), partinin asıl adayı Luis Donaldo Colosio Murrieta’nın öldürülmesinin ardından Ernesto Zedillo Ponce de Leon’u (1951 doğumlu) başkan adayı olarak seçti. Zedillo, 21 Ağustos 1994’te Meksika cumhurbaşkanı seçildi.
Colosio’nun halefinin seçilmesi, 1929’dan beri ülkeyi yöneten PRI içinde muhalefeti ateşledi. Partinin işçi ve köylü sektörlerinde yaşayan sözde “dinozorlar” olan eski muhafız aktivistler, 42 yaşındaki profesör Zedillo’ya duydukları dehşeti dile getirdiler. MA ve Ph.D. Yale’den ekonomi diploması aldı ve ülkesinin mali bürokrasisinde çok hızlı bir yükseliş yaşadı. PRI’nin geleneksel patronları, kozmopolit bir “yumurta kafa” yerine, taban siyasetiyle uyum içinde, sırtını sıvazlayan, anlayışlı bir ajan olarak adaylarını istediler. Ivy League eğitimli iki baş yöneticiden sonra, ekonometrik modellerden ve dalgalı döviz kurlarından daha çok himaye ve maaşı takdir eden birini özlediler. Favorileri parti başkanı Fernando Ortiz Arana idi.
Ne yazık ki Ortiz Arana, Meksika’nın çıkarlarına en çok hizmet edeceğine inandığı kişinin kim olduğunu belirlemesi için görevdeki genel müdür Carlos Salinas de Gortari’nin yolunu açarak yarışmadan çekildi. Salinas için New York, Londra ve Tokyo’daki finansal karar vericileri Meksika’nın liberal bir ticaret politikasından ve pazar odaklı reformlardan sapmayacağına ikna etmek, Mexico City, Chihuahua ve Oaxaca’daki vesayet aylaklarını yatıştırmaktan daha önemliydi.
Zedillo, gergin yatırımcıları sakinleştiren ve Meksika’nın perestroyka versiyonunu devam ettiren adamdı.1980’lerin ortalarında başlatıldı. Akademik referansları kusursuz olmasının yanı sıra, Meksika’nın saygın merkez bankasının araştırma direktörü ve özel Meksika şirketlerinin dış borçlarını yeniden yapılandırmalarına yardımcı olan FICORCA programının başkanı olarak övgü topladı. Ayrıca Salinas’ın planlama ve bütçe sekreteri olarak da mükemmel bir performans sergiledi (1988-1992). Bu hassas konumda, Meksika’nın ekonomik liberalleşmesinin önemli bir mimarı olarak ortaya çıktı. Yüzde 20 federal hükümet açığının ABD’deki 4,5 Gramm-Rudman-Hollings anlaşmasına eşdeğer bir fazlaya dönüştürülmesine yardım etti. Yol boyunca, yoksulluk karşıtı Dayanışma girişimi ve diğer sosyal girişimler için harcamaları keskin bir şekilde artırırken, bütçe sürecinde kaybedenlerin ezilmiş egolarını ustaca kurtardı. Dahası, hükümet, sendikalar ve özel sektör arasında bir ücret ve fiyat kontrolü anlaşmasına dayanan enflasyonla mücadele planının hazırlanmasında kilit bir rol oynadı. Bu plan, fiyat artışlarını Salinas’ın göreve gelmesinden önceki yıl olan 1987’de yüzde 159,2’den 1993’te yüzde 8’e düşürdü.1994’te daha fazla indirim bekleniyor.
Zedillo’nun eğitim sekreteri (1992-1993) olarak sicili daha belirsizdi. Ülkesinin tarihinin aşırı derecede milliyetçi yorumunu revize eden pahalı yeni bir ilkokul metni üreterek tüyleri diken diken etti. Örneğin kitap, Meksika Ordusu’nun 1968’de Mexico City’de yüzlerce protestocunun öldürülmesine karıştığını gösteriyor. Bu tür kayıtlar, iddia edilen olgusal hatalarla birleştiğinde, hem cildin hatırlanmasına hem de Zedillo’nun siyasi stokunun azalmasına yol açtı. Genç kabine üyesi, takdirine göre, ülkenin yetersiz finanse edilen, son derece politize edilmiş eğitim sistemini ademi merkezileştirerek toparlandı. Bu hareket, saldırgan, grev eğilimli, 800.000 üyeli öğretmenler sendikasını ülke çapında bir sözleşme müzakere etmek yerine 31 farklı eyalet hükümetiyle ayrı anlaşmalar yapmaya zorladı.
Zedillo, başkanlık arayışına, kampanyasını yönettiği Colosio’nun kılığına bürünerek başladı. PRI adaylığını kabul ederken 20 dakikalık konuşmasında öldürülen liderin adını 35 kez kullandı. Parti liderlerinden oluşan bir toplantıda “Luis Donaldo Colosio, Meksika için en iyi adamdı” dedi. “Luis Donaldo Colosio’nun üstlendiği işe devam edelim.”
Zedillo’nun, şehit düşen Colosio’ya yönelik taşan sempatiden, muhafazakar bir seçmen olan Salinas and Solidarity’nin popülaritesinden ve PRI’nin iyi finanse edilen seçim makinesinden faydalanması gerekiyordu. Kimliği bilinmeden adına kampanya başlattığı Meksika halkı, iddiasız adayın Mexicali’de alt-orta sınıf bir ailede büyümüş olmasını beğendi. Çocukken eski kutuları hurdacılara bile satardı. Siyasi bir soyağacı ve kapı açan temaslarla değil, beyinleri ve sıkı çalışmasıyla zirveye ulaştı.
Coşkuyla dolu olmasa da, eski tip Priista’ların çoğu Zedillo’nun çoğuna bindi. İlk tercihleri o olmayabilir, ancak parti sadakatinin yasama adaylıkları, belediye meclisi koltukları, bürokratik mevkiler ve olumlu işçi yönetimi kararları için bir ön koşul olduğunu anladılar. Ayrıca PRI gazileri, sol milliyetçi Demokratik Devrimci Parti’nin adayı ve Zedillo’nun en güçlü rakibi olan Cuauhtémoc Cárdenas’tan nefret ediyordu. Eski bir vali ve sevilen merhum başkanın oğlu Cárdenas’ı bir Yahuda olarak görüyorlardı. Ne de olsa, 1987’de PRI’yi kaçırdı ve bir yıl sonra cumhurbaşkanlığı için Salinas’a meydan okudu. Ayrıca, 1 Ocak 1994’te güney Chiapas eyaletinde patlak veren Hindistan merkezli isyandan siyasi sermaye elde etmeye çalıştı.
Cumhurbaşkanlığı Yönetimi
1994’teki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazandıktan sonra Zedillo, kendisini bekleyen zorlu işe başladı. Meksika’nın bir sonraki başkanının, iş dünyasının unsurları için siyasi sürece erişimi genişletirken, dinozor politikacıları kademeli olarak marjinalleştirmesi gerektiği açıktı. Profesyoneller, kadınlar, gençler, gecekondu sakinleri ve küçük çiftçiler, ayrılan rejimi baskı, hileli seçimler ve yolsuzluğun temsilcisi olarak gördüler. Aynı zamanda Zedillo, Salinas’ın Dayanışma yoluyla yapmaya çalıştığı gibi, pis fakir Chiapan köylülerini ve diğer “yoksulları” ülkelerinin yabancı eğitimli mandalinalarının içinde bulundukları kötü durumu önemsediklerine ikna etmeye çalıştı.
Zedillo, değişim planlarına uygun olarak, 1995’te PRI içinde reformları açıkladığında -parti arkadaşları dahil- herkesi şaşırttı. Nihayetinde başarısız olan bir değişiklik, Zedillo’nun Meksika ordusunu uyuşturucu savaşına çekme kararıydı.
General Jesus Gutierrez Rebollo’yu federal uyuşturucu dairesinin başına atadıktan sonraki aylar içinde, kötü şöhretli bir uyuşturucu baronuyla işbirliği yaptığı keşfedildiğinde onu görevden almak zorunda kaldı. Yine de ABD Başkanı Bill Clinton, görevden almanın Meksika’nın uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etme niyetinde olduğunu kanıtladığını ve Meksika Kongresi’nin uyuşturucu savaşında işbirliğini onayladığını söyledi. California’dan Senatör Dianne Feinstein da dahil olmak üzere Kongre’deki pek çok kişi, Clinton’ın Meksika’yı onaylamasından memnun değildi ve sertifikayı geri almak için harekete geçti.
Zedillo yönetiminin ilk yıllarında yaşanan bu tür kargaşa, PRI’nin Meksika’daki zayıflayan etkisini yalnızca daha da baltaladı. 1994’ün muhafazakâr PRI taraftarları, bir nesil önce sahip oldukları siyasi darbeyi toparlayamadılar; bu eğilim, Ulusal Hareket muhalefet partisinin Meksika’daki diğer birçok kilit pozisyonun yanı sıra Kongre’nin kontrolünü kazandığı Temmuz 1997’de daha tam olarak gözlemlendi. Mexico City belediye başkanlığı Ulusal Eylem politikacısı Cuauhtemoc Cardenas’a kaptırıldı ve altı valilik yarışından ikisi de rakip partiye yenildi. Zedillo, 1913’ten bu yana bir muhalefet meclisiyle karşı karşıya kalan ilk Meksika başkanı olabilir. İktidardaki değişim hem Meksika içinde hem de yurt dışında olumlu karşılandı. Başkan Clinton değişiklik hakkında, “Meksika’ya bir demokrasi olarak katkıda bulunan her şey, ortak geleceğimiz için iyidir” dedi. Finansal piyasalar da seçim sonuçlarını onayladı; peso dolar karşısında yükseldi, borsa yükseldi ve Meksika tahvilleri yükseldi.
27 Aralık 1951’de Mexico City’de doğan Zedillo, ekonomist Nilda Patricia Velasco ile evlendi. Çiftin beş çocuğu oldu. Bir işkolik olmasına rağmen Zedillo, bazen Mexico City çevresindeki bisiklet etkinliklerinde görülen hevesli bir bisikletçiydi.