kavramları yıllardır Türkçede kullanılsada, esasen Arapça kavramlardır. Helal Arapçada, sağlıklı, iyi
ve güzel anlamına gelir. Haram kavramıda Arapçada sağlıksız, kötü ve zararlı demektir. Bu iki kavramlar,
günümüzde klasik dini kavramlar olarak çok dar ele alınıyor. Bir Facebook paylaşımında, bir müftü,
milli piyangonun haram olduğunu söyledi. Söylediği yanlıştır demiyorum ama eksik ve yetersiz bir
açıklamadır diyorum. Milli piyango, spor toto-loto, at yarışı, kazı kazan ve bildiğimiz şans oyunları ve
kumar falan hepsi aslında haramdır, yani zararlı ve kötüdür. Milli piyango biletleri satılarak, milyonlarca vatandaştan, yüzmilyonlarca, hatta milyarlarca lira para kazanılıyor, alınıyor. Piyango biletlerinin satışıyla
elde edilen gelirin çok az bir bölümü, belki yüzde 10'u ikramiye olarak dağıtılıyor, büyük bölümüde
piyango idaresine kalıyor.
***
Burada, piyango idaresinden halka yapılan bir iyilik yok, aslında bir yasal soygun, vurgun, hırsızlık var.
Milli piyango tabiki haramdır. Çünkü kağıt parçalarını parayla satıp, o satılan kağıt parçalarıyla muazzaman
bir para kazanılıyor ve kazanılan paranın küçük bir bölümü birkaç kişiye veriliyor, büyük bölümüde piyango
idaresine yani sonuçta devlete kalıyor. Kapitalizm insanları hayalcilikle, kadercilikle ve şans oyunlarıyla
baş başa bırakmış. Haram olan aslında sadece sinekler değil, öncelikle, sinekleri peydalayan bataklıktır.
Kapitalizm bütün kötülüklerin anasıdır, kaynağıdır. Piyango haramdır deyipte, kapitalizme destek vermek,
kapitalizmin sözcülüğünü ve borazanlığını yapmak neyin nesidir? Banka kuruyorsun, para dağıtıyorsun kredi ve borç olarak ve inanılmaz bir faiz-kazanç elde ediyorsun, peki bu helal mıdır? Özellikle dar gelirli
vatandaşlara verilen kredilerden, ev-konut, araba kredilerinden, kredi kartlarından kazanılan paralar helal mıdır?
***
Sömürüye, haksız kazanca dayalı bütün sistemler haramdır. İnsan emeğinin meta olarak satıldığı kapitalizm
helal bir sistem olabilirmi? KURAN'da adı geçen helal ve haram kavramlarını böyle ele almak, analiz etmek, değerlendirmemiz gerekiyor. KURAN'a göre, ihtiyaçtan fazla mal ve mülkü parayı elinde tutmakta haram sayılıyor. Faiz, sömürü ve haksız kazanç olduğu için, haram edilmiş yani kötüdür denmiş ve yasaklanmış.
1400 yıl önce dönemin tefeci bezirganlarının faiz karşılığı dağıttıkları paraları bügün modern yasal tefeciler olan bankalar dağıtıyor. Faiz haramdır diye vaaz veren diyanetin maaşlı hocaları, kapitalizm haramdır diyor larmı? Faiz haramdır demek çok kolaydır. Peki işçiye 50 lira verip, 300 lira kazanmak helal mıdır? Yani işçinin
emeğini çalmak, sömürmek helal mıdır. KURAN ve İSLAM'a göre, insanın insan emeğini sömürmesi kötüdür yani haramdır.
***
KURAN ve İSLAM'a göre, hırsızlıkta haramdır. Ancak hırsızlık denince aklınıza hemen ekmek-yumurta çalmak gelmesin. KURAN'da adı geçen hırsızlıklar, öncelikle, büyük hırsızlıklardır. Yolsuzluk, rüşvet, yetkiyi kötüye kullanma, kamu malından istifade etme, para, mal, mülk ve servet yığmadır. Bunların olmasını hırsızlık ve haram olarak değerlendiriyor. Çünkü böyle büyük hırsızlıkların olduğu bir ülkede her türlü küçük hırsızlıklar olur ve durduramazsınız. Adam işsiz ve aç kalmış, karnını doyurmak için ekmek çalar ama yargılanıp mahkemece tutuklanır. Ancak ihtiyacı olmadığı halde, aldığı yüksek maaşın çeyreği bile kendisine iyi şartlarda yeterken, yolsuzluk yaparlar, rüşvet yerler, devletin parasını cebe doldururlar, yetkiyi ve makamı kötüye kullanırlar, bunlar için ne yargılanırlar ne ceza alırlar. Ki bu gibi şeyler hırsızlık olarak görülmez, bal tutan parmağını yalan olarak görülüyor. Halbuki en başta haram olan bu gibi büyük hırsızlıklar ve sömürüye dayalı kapitalizmdir, serbest piyasa ekonomisidir.
***
Kapitalizmde-liberalizmde kimin eli kimin cebinde belli değil. Yani bu haramdır, şu helal değildir dersen, bu konulara çok geniş bir çerçevde bakmamız ve çözümlememiz gerekiyor. Faiz haramdır deyip, bankaları-tefecileri-bankerleri, serbest piyasa ekonomisini savunursan, kendinle çelişkiye düşersin. Faiz demek sömürü ve haksız kazanç demektir. Kapitalizm ortadan kalkmadan, bankaları ve faizi yok edemezsin, sömürüyü bitiremezsin. Faiz haramdır deyipte, kapitalizmin değirmenine, bilerek-bilmeyerek su taşıyan o kadar çok insan varki, saymakla bitmez. İnsanın adaletli ve eşit bir düzen kurmaları ancak sömürünün bitmesiyle mümkün olur. Helal olan yani iyi ve doğru olan insanın kendi emeğine dayanarak yaşamasıdır. Birilerinin emeği üzerinde yaşamak haramdır, kötüdür, sömürüdür. Faiz sömürüdür haksız kazançtır. Birilerinin emeğini sömürmekte aynı şeydir, haksıklıktır, sömürüdür. Faiz sadece paranın ödünç verilmesiyle elde edilen gelir değildir. Sömürüye dayalı her iş ve sistem faiz olarak görülür. Bütün bu haramların, sömürünün, faizin ve haksızlıkların temel sistemi-dayanağı kapitalizmdir. Kapitalizm biterse, faiz ve sömürü yani haram biter.
Kemal Söbe
Kapitalizm ve helal haram kavramları
Günlük olarak sosyal medyada, helal ve haram kavramlarına sıkça rastlamaktayız. Helal ve haram
kavramları yıllardır Türkçede kullanılsada, esasen Arapça kavramlardır. Helal Arapçada, sağlıklı, iyi