Determinizm özgür iradeyle çelişir.
“Kanıtlar:
Psikolojik kanıt: İnsan karar verirken dış uyarıcıların etkisindedir. Duygular bilinçaltının yansımasıdır. Bu nedenle insan özgür hissetse bile özgür değildir.
Sosyolojik kanıt: İnsan toplum içindeki diğer bireylerin davranışlarından etkilenebilir ve etkilenen insan özgür değildir.
Ahlak kanıtı: İnsan ahlak kurallarının belirlediği sınırlar içinde hareket etmek zorunda olduğu için özgür değildir.
Hukuk kanıtı: Hukuk kuralları insanların eylemlerinde etkili olduğu için insan özgür değildir.”
Kendi hayatımızdan örnek vermek gerekirse sosyolojik ve ahlaki kanıtı birçok konuda görüyoruz.
Örn:Din ve ya ideoloji seçiminde direkt toplumun görüşünü seçmek,ahlak kurallarına uygun davranmak amacıyla gerçek kişiliğini yansıtmama...