Amerika Birleşik Devletleri'nde kritik ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti adayı Türk asıllı Müslüman Mehmet Öz sandıkta havlu attı. Bu yenilgi ile Cumhuriyetçiler Senato'da dengeyi kendi lehlerine çevirme şansını zora sokmuş oldu.
Peki sadece birkaç hafta öncesine kadar demokrat rakibinin gerisinde olan fakat son günlerde anketlerde öne geçen Amerika'nın 'Doktor Oz'u Mehmet Öz kimdir?
Eski Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump'ın destek verdiği ünlü cerrah, silah, kürtaj ve LGBTQ hakları gibi Amerikan gündeminin odağındaki konularda nasıl bir bakış açısına sahip?
Sabah kuşaklarının "en ünlü" kalp cerrahı
Cleveland'da göçmen bir Türk çiftin çocuğu olarak doğan 62 yaşındaki Mehmet Öz, hem başarılı bir cerrah hem de şovmen.
Pennsylvania Üniversitesi'nin tıp ve işletme fakültelerinden mezun olan Öz, profesyonel kariyerinin büyük bir kısmını New York'ta geçirdi.
New York-Presbyterian Hastanesi'nde çalıştıktan sonra Columbia Üniversitesi Irving Tıp Merkezi'nde Bütünleştirici Tıp Merkezi'nin direktörlüğünü yaptı. 2018 yılında tıp merkezinde 'emeritus profesör ve özel öğretim görevlisi' oldu.
Başlarda Amerika'nın ünlü sunucusu Winfrey Oprah'ın sabah kuşağı programında sağlık uzmanı olarak yer aldı.
2009'dan itibaren kendi gündüz kuşağı "The Dr. Oz Show"u sunmaya başladı. Bu şekilde ülke genelinde ismini duyurmayı başardı.
ABD'de 'saygı duyulan bir cerrah' olan Öz, çok sayıda ödüle layık görüldü. Ancak bazı "mucize" diyet haplarını övmesi ve kimi doktorlarca "yanlış ve bilim dışı" görülen tıbbi tavsiyelerde bulunması nedeniyle eleştiriliyor.
"Dr. Oz" olarak ülkenin tanınan isimleri arasında bulunan Türk asıllı doktor, Cumhuriyetçi Parti'den aday olabilmesi için yapılan ön seçimini kazanmıştı.
Seçim kampanyasında silah ve kürtaj konularında muhafazakar tavır
Kardiyotorasik cerrah kendini "muhafazakar bir yabancı" olarak tanımlıyor ve kampanyasında şöhretini ve kişisel servetini kullanmaktan çekinmiyor.
Seçim kampanyasında Demokrat rakibi Vali Yardımcısı John Fetterman'ı suça karşı "yumuşak ve fazla liberal" olmakla eleştiren Öz, kürtaj ve fosil enerji konularında takındığı katı tavırla dikkatleri üzerinde topluyor.
Ön seçimler sırasında hem kürtaj hem de kaya gazı konularında "katı" bir tavır takındı. Tecavüz, ensest ya da anne hayatını kurtarma durumları dışında kürtaja karşı olduğunu söyledi.
15 haftadan sonra kürtajın ülke çapında yasaklanması teklifine nasıl oy vereceği sorusunu yanıtsız bıraksa da konunun eyaletlerce çözülmesi gerektiğini düşündüğünü ifade etti.
Ekonomik kurtarma planı ve enflasyonu düşürme yasaları da dahil olmak üzere Demokratların geçirdiği birçok önemli yasa tasarısına karşı çıkacağını söyledi.
Katı silah yasalarına karşı çıktığını ifade eden cerrah, yaz aylarında kabul edilen silah yasası konusunda ise yorum yapmaktan kaçındı.
Kaya gazı konusunda ise "daha az düzenleme, daha fazla sondaj ve genişletilmiş ihracat tesisleri" çağrısında bulunarak "enerji hakimiyeti" sağlanması gerektiğini vurguladı.
Bu da seçilmesi durumunda boru hatlarının tamamlanmasının hızlandırmak, federal topraklarda petrol ve doğal gaz kiralamalarını yeniden başlatmak ve daha fazla enerji üretimine yönelik yatırımları teşvik eden bir izin ve düzenleme çerçevesi oluşturmak isteyeceğinin işareti olarak yorumlandı.
Trump'tan Öz'e destek
Öz'ü televizyon dünyasından şahsen tanıyan Trump, ön seçimlerde Öz'e belki de en önemli desteği verdi.
Trump, Öz'ü "yaşam yanlısı, suça karşı mücadelede ve ülke sınırlarının korunmasında çok kararlı" olarak gördüğünü söyledi.
Trump'ın desteğini alana kadar kamuoyu yoklamalarında gerilerde görülen Öz'ün başarısı eyalette Trump'ın nüfuzunu gösteren önemli bir kriter olarak değerlendiriliyor.
Kampanyası için şu ana kadar toplanan paranın büyük çoğunluğunu kendisi karşılayan Dr. Öz, son kamu raporlarının yayınlandığı eylül ayına kadar toplanan 34.8 milyon doların 21.3 milyon dolarını kendisi karşılamış görünüyor.
Öz'e en büyük bağışı ise milyarder iş insanı Jeff Yass yaparken, bazı büyük enerji şirketlerinin de önemli mali desteği var.
100 üyeli ABD Senatosu'nda koltuklar iki parti arasında 50-50 eşit dağılmış durumda.
Ancak Başkan Yardımcısı Kamala Harris'in belirleyici oyu nedeniyle Senato Demokratların kontrolünde. Bu nedenle ara seçim Senato'da güç dengesini değiştirebilir.
Mehmet Öz, kazandığı takdirde ilk Müslüman Senatör olabilir ancak New York Times'a göre seçim kampanyası boyunca Müslüman vakıfların organizasyonlarına katılmayı reddetmesi nedeniyle ABD'deki Müslümanlar, Mehmet Öz ile ilgili net bir düşünce içinde değiller.
PBS televizyonunda 2009 yılında yayımlanan "Faces of America" programında Henry Louis Gates'e konuşan Mehmet Öz, Müslüman kimliğiyle ilgili şunları söylüyor:
"Müslüman kimliğimle çok mücadele ettim, çünkü ailemde bu konuda çok farklı iki bakış açısı vardı".