Çapraz sorgu tanık dinleme işleminin doğrudan doğruya savcı ve müdafi tarafından yapılmasıdır. Anglo-Sakson hukukunda ise çapraz sorgu; “iddia ve savunma makamının kendi getirdikleri tanıkları önce kendilerinin sorguya çekmesi (direct-examination), daha sonra taraflardan birinin karşı tarafın tanıklarını sorgulaması (cross-examination), son aşama olarak da eksiklerin tamamlanması amacıyla tarafların kendi tanıklarını yeniden sorgulaması (re-examination) olarak tanımlanır. Bu tanımda yer alan tanık kavramı, sadece tanığı değil, bilirkişi ve hatta sanığı da kapsamaktadır.
Kolluk tarafından birden fazla memurun katılımı ile yapılan sorgulama çapraz sorgu değildir. Çapraz sorgu, yalnızca hâkim önünde ve ancak müdafi bulunan davalarda
gerçekleşebilecek bir mahkeme işlemidir.
Muhakemenin taraflarından birinin, aleyhte açıklamada bulunan tanığın açıklamalarına ve güvenilirliğine saldırmak, tanığın lehteki açıklamalarını desteklemek amacıyla yapılır. Bu amacın gerçekleşmesi için tanığa/bilirkişiye soru veya sorular serisi yöneltilir.
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİNDE ÇAPRAZ SORGU
Çapraz sorgu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde yer almaktadır. Sözleşmenin bu maddesine göre; “Her sanık ezcümle; iddia şahitlerini sorguya çekmek veya çektirmek, müdafaa şahitlerinin de iddia şahitleriyle aynı şartlar altında davet edilmesini ve dinlenmesinin sağlanmasını istemek hakkına sahiptir. Bu maddeyle, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine üye devletlere çapraz sorguyu uygulama yükümlülüğü getirilmiştir.
A.İ.H.S. ‘nin S. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendi; bir anlamda, adil yargılama açısından delillerin değerlendirilmesi, kısaca ispat konusuna ilişkin bir ilkeyi ortaya koymaktadır. Bent hükmüne göre savunma tanıktan da iddia tanıklarıyla aynı düzeyde bulunacak, aynı koşullar altında davet edilip, dinlenileceklerdir. Bu bent hükmü, “adil yargılama” kavramı içinde yer alan silahların eşitliği ilkesinin bir uzantısıdır. Tanıkların hem iddia hem de savunma tarafından sorgulanması, mahkemeye tanıkların ifadelerini ve bunlara yapılan itirazları dinleme fırsatı vermektedir. Hakkında bir suç isnadı bulunan herkes; aleyhindeki tanıklarla aynı koşullarda tanık dinletme ve sorgulama, kendi aleyhindeki tanıkları sorgulama ya da sorgulatma hakkına sahiptir.
Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi, A.İ.HLS.*nin olanak eşitliğini amaçlayan 6/3{d) bendinin, sanığın lehine olan her tanığın mahkemeye getirilmesini ve sorgulanmasını gerektirmemekle birlikte; taraflar arasında eşitlik gözetilmek koşuluyla, hangi tanıkların çağrılacağı konusunda bir mahkemenin takdir yetkisini adil yargılanma hakkına ve silahların eşitliği ilkesine uygun olarak kullanması gerektiğine karar vermiştir.
A.İ.H.M.’ ne göre savunma tanığının dinlenmesi istemini reddeden mahkeme, kendisini bu sonuca götüren gerekçeleri kararında göstermek zorundadır, aksi uygulama 6/3(d) maddesinin ihlalidir.
Türkiye’de tam çapraz sorgu düzenlemesi yoktur. Ancak CMK’ nun 231/2. maddesinde “Mahkemece, gerekli görülen tanıkların, bilirkişilerin dinlenilmesine karar verilir ” hükmü yer almaktadır.
ÇAPRAZ SORGUNUN AMACI
Belirsizlikleri aydınlatmak
İtirazları bertaraf etmek
Yanlış eğilimleri düzeltmek
Tanığın ya tanık açıklamasının güvenilirliğini araştırmak ve sınamaktır.
SAVUNMANIN VE İDDİA MAKAMLARININ ÇAPRAZ SORGU YÖNTEMİYLE ELDE ETMEK İSTEDİKLERİ HUSUSLAR:
1. Karşı tarafın belirttiği bazı konuları açıklığa kavuşturmak;
2. Unutulmuş noktaları yakalamak.
3. Tam olarak anlaşılamayan bir tartışma veya konuşmanın açıklanmasını dinleme şansını elde etmek.
4. Karşı tarafa uygunsuz veya zayıf kanıt gösterdiği yerleri vurgulamak;
5. Delil tarafından yeterince desteklenmeyen tartışmaları gündeme getirmek.
6. Zayıf delil sonucu ortaya çıkan tartışmaları gündeme getirmek.
7. Karşı tarafın tanığının anlatanının hatalı olduğu, ikileme düştüğü noktaları göz önüne
sermek.
8. Aslen çok geçerliymiş gibi gözüken noktaların, hatalı yönlerini göz önüne
sermek.
9. Karşı tarafın davayı kazanma yolunu açacak kabuller yapmasını sağlamaktır.
Bu amacın gerçekleşmesi için tanığa soru veya sorular serisi yöneltilir. Yaşadığı yer ila ilgili sualler, daha önce bu olay hakkında konuşup konuşmadığı tanığa en çok sorulan sorulardır. Bunun dışında, test şeklinde veya açıklayıcı tipte sorular sorulmaktadır.
Çapraz sorgunun amacı, kanıtları derinlemesine incelemek, tanıktık etmesi için çağrılan kimselerin sözlerini dikkatlice irdeleyip, yararlı olan kısımları ayırmaktır.
Bu yöntem ile tanığın anlattığı konuların doğruluğu, geçerliliği ve tanığın kullandığı dil kontrol edilebilir. Ayrıca tanığın anlatımındaki inandırıcılık, anlatma yeteneği dikkatlice incelenir.
Çapraz sorgunun bir başka amacı da; karşı tarafın durumunu zayıflatmak ve karşı tarafın tanıklarım kullanarak sorgulayıcı tarafın kendi davasını oluşturmaktır.
Tanıklığı / Bilirkişiliği sınavdan geçirme çapraz sorgunun esas hedefidir.
Çapraz sorguda istenen:
Temel sorguda ortaya çıkan tanıklığı yok etmek.
Yok edilemiyorsa temel sorguda ortaya çıkan tanıklığı zayıflatmak.
Çapraz sorguyu yapan tarafa yardımcı olacak yeni tanıklık elde etmek.
Tanığın doğru söylediğine güvenilmeyeceğini yahut kendisi samimiyetle inansa bile gerçek bilgisi olmayan hususlara ilişkin tanıklık sunduğunu göstermek suretiyle inanılırlığını sarsmaktır.
Çapraz sorgu, karar merciini etkilemek amacıyla yapılır. Avukatın müvekkilini etkilemek amacıyla çapraz sorgu yapması, belki müvekkilinin intikam duygularını tatmin edebilir. Fakat bu ne müvekkilinin haklarının savunulmasına ne de adaletin gerçekleşmesine hizmet eder.
Çapraz sorguya başka türlü istenilen amaca ulaşılamadığı takdirde başvurulur. Çapraz sorguyu tam olarak kontrol etmek ve sonucunu tayin etmek mümkün değildir. Çapraz sorgu, başvuranın aleyhine de gelişebilir.
TANIK/BİLİRKİŞİLERİN ÖZELLİKLERİ NE OLMALIDIR?
Tanık / Bilirkişilerin görüşü bir uzmanlık görüşü olarak sunulduğunda, ilk olarak gerekli nitelikleri taşıdığı kanıtlanmalı, sonra güvenilir verilere ve gerçeklere dayandığı hakkında yargıçları tatmin etmelidir.
Uzman görüşü geçerli bilimsel veriler ve metodoloji ile desteklenmelidir.
Mahkeme, bir kanıt bilimsel yöntemlerle açık ve güvenilir şekilde ortaya konmuşsa, bunu bilimsel kanıt olarak kabul edilebilir bulmalıdır.
Güvenilirlik; test edilebilirlik (başarıyla tekrarlanabilen bir yöntem olması), hata oranlan(sonuçlan dar bir aralıkta sınırlayan yöntem olması) ve yayınlama / yorumlar (bilimsel topluluğun yöntemi kabul etmesi) gibi bazı şeffaf faktörlere dayanmalıdır.
Yasa yargıçlara hangi kanıtın bilimsel olduğunu belirleme yetkisi vermiştir.
Bir meslek sahibinin özel bilgilere sahip olması durumunda uzman tanıklığına izin verilmesi gerekir.
Sertifikayla belgelenmek kaydıyla uzmanlaşmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Belli eğitim programlarından geçen personel kendi alanında bilirkişi olabilmelidir
Uzmanlar hem güçlü hem de yanıltıcı tanıklar olabilir. Bu açıdan duruşma yargıcı aşağıdakilere dikkat eder.
Uzmanın kendi fikirlerini formüle etmede kullandığı teknik ve süreçlerdeki güvenirlilik doğrulanmalıdır.
Desteksiz spekülasyonlar ya da sübjektif gerçekleri içeren fikirleri ayıklanmalıdır.
İfadenin bilimsel metotlar ve prosedürlere dayandığı doğrulanmalıdır.
Bu süreçte duruşmada bilirkişi uzmanın teori ya da tekniğinin az ya da çok test edilir olup olmadığı, herhangi bir yayında bu duruma uygun bir emsal olup olmadığı, bilinen ya da potansiyel görülen hata payının ne kadar olduğu ve ilgili bilimsel topluluklarca kabul görüp görmediği tartışılabilir.
Uzman ifadesi ancak yetkin gerçekler ve verilerle desteklendiği takdirde geçerlidir.
Müvekkilin serbest kalmasını sağlamalı için, bilirkişinin yetersizliği, yada suç işlediğini düşündürmek amacıyla avukat bilirkişiye yüklenebilir. Unutulmamalıdır ki “en iyi savunma saldırıdır”. Bu durumda Müdafi, müvekkilin ne kadar iyi insan olduğunu değil, bilirkişinin olumsuzluklarını yansıtmak amacım güdecektir.
Tanığın / Bilirkişinin açıklamasının değerini düşürmek ve tanığın güvenilirliğini sorgulamak amacıyla davanın sonucundan beklediği kişisel veya ekonomik bir yarar olup oluşuna ilişkin sorular sorulabilir.
Tanığın önceki beyanları ile şimdiki beyanları arasındaki çelişkiler, tanığın sesinin kötülüğü veya tanığın daha önceki hükümlülüğü belirtilebilir.
Çapraz sorguda suiistimal, gerçek dışılık, eski hükümlülük, ruh hastalığı, uyuşturucu bağımlılığı ve çıkar karşılığı iş yapmalar ileri sürülebilir.
Beraatla sonuçlanmış ithamlar çapraz sorguya konu olmazlar.
Onur kırma ve taciz kastıyla çapraz sorgu yapılamaz.
Tanığın duruşmada yeminli olarak yaptığı açıklamasının doğruluğuna test etmek amacıyla önceki her çeşit ifadesi; sözlü veya yazılı, yeminli veya yeminsiz oluşuna bakılmaksızın kullanılabilir.
Çapraz sorgu, ancak müdafi bulunan davalarda olur. Sanığın böyle bir sorguya hakkı, yoktur Eğer sanık, bir müdafi tarafından temsil edilmiyorsa ona bu hakkın hatırlatılır.
ÇAPRAZ SORGUDA HAZIRLANMA
Etkili bir çapraz sorgu uygulaması için asıl olan çok iyi hazırlanmaktır.
Taraflar bir ön hazırlık yapmalıdır.
Ön hazırlığa yeterli zaman ayrılmalıdır.
Ön hazırlıkta, önemli hususlar üzerinde yeterince çalışılmalı ve davanın genel olarak olgunlaşması sağlanmalıdır.
Çapraz sorgu yapacak olan taraf bir dava teorisi geliştirmelidir.
Dava teorisine dayanan bir strateji geliştirilmelidir. (muhakemenin yürütülmesi plânı)
Plan, çapraz sorgulamada üzerinde durulacak ana noktalan ve uygulanacak noktalan içermelidir.
Plân, tanığın gerçekte ne söylediğine ve nasıl söylediğine göre değişiklik yapılabilecek esneklikte olmalıdır.
Plan, sorulacak sorular listesi değil, bir rehber niteliğinde olmalıdır.
Bütün dava son derece ayrıntılı olarak incelenip bir kronoloji ve özet hazırlanmalıdır.
İspatlamaya çalışılan net bir şekilde belirlenmelidir.
Her bir tanık / bilirkişi için ayrı ayrı birer soru listesi hazırlanmalıdır.
Duruşmadan 1-2 gün önce taraflar kendi tanıklarını sorgulamalıdır.
ÇAPRAZ SORGU NE ZAMAN UYGULANIR ?
Gerçekten gerekli olduğu zaman. Amaçsız çapraz sorgu, zaman kaybından başka bir şey değildir ve uygulayan tarafa zarar verir.
Tanığın beyanı tam ve doğru kabul ediliyorsa, o tanığı çapraz sorguya almaktansa hiç dokunmamak daha yararlı olabilir.
Aynı şekilde fazla önemli olmayan bir tanığın çapraz sorguya alınması, onu gereksiz yere, olduğundan daha önemli hale getirebilir.
ÇAPRAZ SORGU ÇEŞİTLERİ
Çapraz sorgulamanın amacı, tanık açıklamalarının değerini kuvvetlendirmek veya zayıflatmak olabilir.
Yapıcı çapraz sorgunun amacı, tanık açıklamasının desteklenmesidir.
Yıkıcı çapraz sorgu, tanığın aleyhteki açıklamalarının etkisini zayıflatmak, eğer mümkünse ortadan kaldırmak amacıyla yapılır.
Çaba raporu ya hatalı ve gerçeklikten yoksun ya da tanığı/bilirkişiyi güvenilmez olarak göstermek içindir.
Hakimin kafasının karışması, savunmanın işine yarar ve şüpheden sanık yararlanır.
Bilirkişinin beyanına karşılık, hazırladığı rapor veya yazının hemen öne sürülmesi, aykırılığı açıklaması ve geri adım atması için fırsat yaratır. Bu yüzden tecrübeli çapraz sorgulayıcılar genellikle tanığın sözlerini birkaç kez tekrarlatıp dil sürçmesi veya yanlış anlama ile açıklamasına imkân kalmayacak duruma getirdikten sonra, tanığın yazdıklarını ileri sürerler veya tanığın yazdıkları ila söyledikleri arasındaki çelişkiyi kapanış konuşmasında işlerler.
ÇAPRAZ SORGUDA YÖNTEMLER
Çapraz sorguya tanık açıklamasının gerçek dışı olduğuna ilişkin saldırı ile başlanabilir ve böylelikle zordan kolaya doğru bir sıra izlenebilir.
Bu yöntem, tanığın kafasını karıştırıp sonraki açıklamalarında kuşkuya düşürebilir. Bu yöntemin uygulanmasında hızlı soru sormak, sorgulamaya sert başlamak, çelişkileri ortaya çıkarmak, tutarsızlığı ve imkânsızlığı göstermek ve çatışan bilgileri karşı karsıya getirmek yöntemleri kullanılır.
Çapraz sorguda, açık bir sıralama da uygulanabilir. Açık sıralama, açıklığa kavuşturulmuş yardımcı delillere dayanabilir ve tanıkta güven uyandırmayı amaçlar. Böyle bir çapraz sorguya, avutucu bir şekilde başlanır ve önceki ifadesinin bittiği yerden devam edilir. Bilirkişi şaşırır. Yaklaşım çok hoştur. Kendisine çok saldın olacağı şeklinde aldığı uyanlar boş çıkmıştır. Evet, evet diye başlanıp , ritme kapıldığında aniden tuzak soru gelebilir. Avukatın sorulan açık ve net dinlenmelidir. Sorunun sonuna dek beklenmeli, hemen yanıt verilmemelidir.
Gerginlik nedeniyle bir an önce bitirilip gitme isteği yüzünden cümlenin ortasında yanıt verilmemelidir.
YENİ ANLAMLAR
Tanığı dinleten tarafın yaptığı sorgulamada elde edilen açıklamalar doğruysa, yapılacak iş, çapraz sorgulama sırasında bunlardan yeni anlamlar çıkarmaktır.
Yeni anlamlar çıkarma, bir bakıma dolaylı olarak yeni bulgular üretmektir. Bunlar tanığın algılamalarından veya yorumlamalarından dikkatlice çıkarılabilir.
Uygulamada, hissedişe dayalı açıklamaların doğruluğunu tespit etmek için çok Katı testler uygulamak kolay değildir. Dikkatle yöneltilen yönlendirici sorulana tanığın önceki ifadesinde küçük düzeltmeler yapması, biraz da baskı yapılarak arzu edilen yeni anlama doğru sevk edilebilir.
SORULACAK SORULARIN SEÇİMİ
Sorular, çapraz sorguyu seçmekten beklenen sonuçlan doğurabilmektedir. Tanıklara mahkemeyi kandıracak, yanlış yönlendirecek, cevaplan bulunamayacak veya tahmin edilemeyecek sorular sorulmamalıdır. Sorular küçük adımlar halinde, kontrollü ve dikkatli bir şekilde sorulmalı; ortak bir duyarlılığın, taktiğin ve dilin doğal kullanımı olmalıdır.
Mantıksız veya hukuka aykırı sorulara, çapraz sorguda yer yoktur
Çapraz sorguda serbest anlatım, tanığın gerçekleri olduğundan daha önemli ya da yanlış göstermesine sebep olacağından, kontrollü sorular tercih edilir.
Çapraz sorguda yönlendirici ve ipucu verici soruların sorulması mümkündür. Böylelikle tanığın doğrudan yanıtı istenen konuya gelmesi sağlanır.
Soru, çapraz sorguyu yapanın kişisel yorumlarını üstü kapalı bir şekilde ihtiva edebilir, hatta biraz alay içerebilir. Örneğin “gerçekten üst kattaki pencereden atladığınızı mı ima ediyorsunuz?”
TANIK / BİLİRKİŞİNİN GÜVENİLİRLİĞİ
Bir tanığın / bilirkişinin uzman hekim aracılığıyla fiziksel ya da akli özrü nedeniyle sunduğu tanıklığın inanılmaz olduğu gösterilebilir.
TANIK / BİLİRKİŞİNİN YANIT VERMEYECEĞİ DURUMLAR
Özel hayatın gizliliği, meslek sırrı, kamu yaran gibi nedenlerle ayrıcalık kurumu kapsamına giren bazı hususlarda, tanıkların yöneltilen sorulara yanıt vermeme hakkı vardır. Doktor İte hasta, avukat ile müvekkil, kan ile koca arasındaki ilişkiler buna örnektir.
BILIRKIŞILERIN ÇAPRAZ SORGUDA DIKKAT ETMESI GEREKEN DURUMLAR
Bilirkişi, mahkemenin uzmanlığını anlamasını sağlamalı ve tarafsız şekilde işinin yapacağını göstermelidir.
Bilirkişinin raporunu hazırlarken ucuza kaçmaması gerekir. Görevi her şeyi belgelemektir. Hangi belgenin duruşma sırasında önemli olduğu bilinemez.
Hatanız varsa, söylendiğinde verdiğiniz tepki güvenilirliğinizi zedeler.
Her ne olursa olsun, hile bile yapsanız doğruyu söyleyin
Doğruluğundan emin olmadığınız bir konuyu savunmayın.
Tahminde bulunmayın.
Eğer bir Şemada yer gösterilmesi istenirse bir nokta değil bir daire gösterilmelidir. Bir tanık bîr nokta, diğer başka bir nokta gösterilebilir.
Bilemediğinizi söylemekten endişelenmeyin. En kötü durum bitmiyorum demek yerine uydurulduğunda çıkar.
Bir olay için her türlü kanıt değerlidir. Rapor düzenlemek her şey demek değildir. Bunu sunmak da önemlidir.
Bir savunma avukatı, o davada bilirkişiden daha iyi çalışmıştır. Bilirkişiyi oyuna getirmeye çalışacaklardır
Yapılan hatalar bilirkişinin güvenilirliğini azaltır. Yetersizliği gündeme gelebilir.
Gerek teslim etmeden önce, gerekse ifadeden önce raporunuzu baştan sona ezberlemeniz gerekir.
Sesinizle ve vücut dilinizle kendinize olan güveni gösterin.
Mantıklı ve düzgün bir şekilde sorulara cevap verin.
Sadece sorulara yanıt verin, siz soru sormayın.
Çapraz sorgulayıcının zamanını harcayın ama bunu çok abartmayın.
Değişik anlamlar yüklü sorutan yanıtlamayın.
Savunma size çelişen bir ifade söyletmeye çalışabilir. Savunma avukatının sorusunu tekrarlatmaktan çekinmeyin.
Yanıtınızı vermeden önce dikkatlice düşünün. Söyleyeceğiniz şeylerin doğruluğundan kendinizin sorumlu tutulacağınızı unutmayın.
Anlamını tam olarak kavrayamadığınız sorulara dikkatli yanıt verin. Ancak bu soru ile ilgili koşullar, tam olarak bilmediğiniz tüm sorulan yanıtsız bırakmanızı gerektirmez.
Gönüllü olarak bilgi vermeyin.
Çapraz Sorguyu yapan kişinin bir sonraki sorusunu tahmin etseniz bile, bunu belli etmeyin.
Sorguyu yapan kişiyle tartışmaya girmeyin.
Bir sorunun gerektiği gibi kısa ve öz sorulmadığı durumlarda, “Tam olarak ne sorduğunuzu anlayamadım.” diyerek yanıt verin
Gereksiz açıklama ve konuşmalar yapmayın.
Çoğu zaman, siz bir konuşmaya başladığınızda karşı taraf kibarca “Lütfen artık konuya girebilir miyiz?” diyerek sizi yargıcın önünde küçük düşürmeye çalışabilir.
Kesin emin olmadığınızda yada hatırlamadığınızda tahminde bulunmayın. Tam hatırlayamıyorsanız notlanma bakabilir miyim diyebilirsiniz.
Gereksiz detaylardan kaçının, ne kadar çok detaya girerseniz o kadar çok soruyla karşılaşırsınız
Olayı mümkün olduğunca sade ve direkt olarak anlatın. dolaylı yollan kullanmayın
Kabalığa Kibarlıkla Karşılık Verin. Tahrik edici sorularla karşılaştığınızda strese kapılmayın ve saldırgan davranışlarda bulunmayın.
Karşı tarafın düşmanca ve saldırgan bir tavır takınması halinde, ona aynı şekilde cevap vermeyin.
Savunma avukatının tuzak soruşturma dikkat edin. Aynı yanıtlara ait iki farklı şekilde soru sorulabilir. Su tip «oralar tuzak sorulardır. Yanıt verirken yanlış anlaşılacak şekilde değil net ve açık konuşun.
Sizinle aynı konuda ifade verecek kişilerle duruşma öncesi görüşün ve caydırıcı ifade vermemek için olayı kronolojik sıraya göre tekrar gözden geçirin
Mahkemeye çok aç ya da çok tok olarak gitmeyin.
Tüm zaman boyunca yargıca bakın. Şunu unutmamak gerekir ki; çapraz sorgunun amacı yargıcı ikna etmektir, karşı tarafı değil.
Mahkemenin bir savaş alanı olmadığını unutmayın.
Gördükleriniz ile duyduklarınızı birbirlerinden ayırın. Duyduklarınızı görmüş gibi anlatmayın.
Bilirkişi beden dilini iyi kullanmalıdır.
Genzinizi temizleyin, su için, tuvalet İhtiyacınız varsa ara isteyin. Tuvalet ihtiyacı gerekliyse ileri geri sallanmak yerine izin istenmelidir.
Mahkemeye bilirkişinin girdiği anda bir çok kişi kendisini izliyor olacaktır. Bilirkişi avukatın kendisiyle ilgili soruyu nereye götüreceğini anlayıp önceden açıklama yaparak önünü kesebilir. Açıktama yapmadan önce soruya cevap verin, evet ya da hayır diye cevaplanması, gereken soruya uzun uzun anlatmaya başlamak yanlıştır. Taraflardan birinin avukatıymış gibi görünürsünüz. Tarafsızlığım lekeler öncelikle “evet teorik olarak bu mümkündür. Ama pratik açıdan bunun böyle olmadığına dair 4 sebep açıklamama izin verin” diye vereceğiniz ifade üzerine hakim merak edip izin verecektir.
Unutulmamalıdır ki çapraz sorgu, tanık/bilirkişi ile avukat arasında beyinsel bir düellodan ibarettir.