B3 vitamini, Niyasin, Nikotinik asit suda çözünür bir vitamindir. Türevleri olan NADH, NADPH, NAD ve NAD+ hücrelerde enerji metabolizması, nükleik asit, protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasında gereksinim duyulan zorunlu bir vitamindir. Vitamin B3 terimine niyasinamit de dahil edilir çünkü bu bileşik vücuda alındıktan sonra niyasine dönüşür.
Niyasinin aşırı eksikliği insanlarda pellegra adı verilen ve sinir sisteminde fonksiyon bozukluğu, mide-bağırsak sistemi bozukluğu, ishal, zihin bulanıklığı, depresyon, ve ağır dermatit ve çeşitli cilt lezyonları ile karakterize bir hastalık oluşur. Niyasinin kısmî eksikliği ise metabolizma yavaşlamasına ve soğuğa dayanıksızlığa yol açar.
Niyasinin aşırı miktrada kullanımı ölümcül olabilir. 36 saat zarfında 11 tane 500 mg'lık hap alan bir kişinin kustuğu, iki gün zarfında 5 hap alan bir diğer kişinin ise birkaç dakika boyunca tepkisiz olduğu kaydedilmiştir. Çok yüksek niyasin kullanımında niyasin makulopatisi denen makula ve retina kalınlaşması meydana gelir, bunun sonucunda bulanık görme ve körlük olur.
Niyasinin önerilen günlük dozajı, çocuklarda 2–12 mg, kadınlarda 14, erkeklerde 16 mg, hamile ve emziren kadınlarda 18 mg'dır.
Günde 20 mg'dan fazla niyasin ciltte kızarmalara neden olabilir. Bu kızarmalar yanma, kaşıntı ve ağrı ile beraber olabilir, yüz, kollar ve göğüse yayılır. Genellikle zararsızdır ve 20 dakika ile bir saat arasında kendiliğinden geçer. Bir bardak su içilmesi de yardımcı olacaktır.
Niyasin kan dolaşımını düzenler, sağlıklı bir deri sağlar ve santral sinir sisteminin çalışmasına yardımcı olur. Beyin ve hafızanın ileri fonksiyonlarını denetlemesinden dolayı şizofreni ve diğer zihinsel hastalıklarda tedavi edici rol oynar. Son olarak yeterli B3 düzeyleri insülin ile östrojen, projesteron ve testosteron gibi cinsiyet hormonlarının sentezi için hayati rol oynamaktadır.
Kan trigliseridini düşürebildiği için doktorlar tarafından antihiperlipidemik ilaç olarak kullanılmaktadır. Ancak niyasinin kullanımında doz ayarlaması mutlaka doktor tarafından yapılmalıdır.
Gebelikte niyasin dikkatle kullanılmalıdır. Yüksek dozlarda saf nikotinik asit mide ülserleri, gut, glokom diyabet ve karaciğerhastalıklarında sağlık problemlerini arttırabilirler.
Yetersiz beslenmeden kaynaklanan B3 vitamini eksikliği gelişmiş ülkelerde çok nadir olarak görülür. B3 vitamini eksikliğinin klinik semptomları genellikle “3 D’ler” olarak kategorize edilir: dermatit (deri döküntüleri), diyare veya demans. Teşhis genellikle kliniktir ve yüksek dozda niasin ile beslenme takviyesi, semptomları gidermekte genellikle başarılıdır.
• Pellagra – cilt iltihabı, halüsinasyonlar, sindirim rahatsızlığı ile karakterize edilir. Genellikle beslenme yetersizliği olan kişilerde veya alkolik hastalarda bulunur; döküntü, stomatit, ishal ve zihinsel sorunlar olabilir.
• Mukoza zarının şişmesi – ağız, vajina ve üretrayı etkileyen semptomlar yaşanabilir. Özellikle ağızda kronik ağrıya neden olabilir, ağızda salivasyon artar ve dilin ödemi artar.
• Farklı lezyon çeşidi gösteren deri belirtileri görülür.
• Gastrointestinal (sindirim) bozukluklar – belirtiler yemek borusunda yanma, karın rahatsızlığı, kabızlık, mide bulantısı, kusma ve diyare olabilir.
• Bilinç bozukluğu, bilişsel düşüş (demans), yönelim bozukluğu, konfüzyon, depresyon, mani veya paranoya yaşanabilir.
Niyasinin keşfi, nikotinin yükseltgenmesi sonucu olmuştur. Ona verilecek ismin nikotini çağrıştırmaması amaçlandığı için nikotinik asit + vitamin 'den türetilmiştir. Eski metinlerde niyasin için vitamin PP adının (İngilizce "pellegra preventing" (pellegra önleyici) teriminden kısaltması) kullanıldığını görülebilir.
Sekiz farklı B vitamininden biri olan B3 vitamini ''niasin'' olarak da bilinir ve suda çözünebilme özelliği vardır.
Östrojen, progesteron ve testosteron gibi cinsiyet hormonlarının salgılanmasına yardımcı olur.
B3 vitamini daha sağlıklı bir sinir sistemi ve beyin fonksiyonlarının daha iyi çalışmasını sağlar.
B3 vitaimini yağların sindirilme sürecine yardımcı olur, sindirim sistemini bu sayede rahatlatır. Sindirim sisteminde meydana gelebilecek rahatsızlıkları oluşmasını engeller.
B3 vitamini ağız bölgesinde çıkabilecek yaraların ve kötü kokulu nefesin oluşmasnı önler.
Migrenden dolayı meydana gelebilecek baş ağrılarının ihtimali azaltır ve iyileştirme sürecinde yardımcı olur.
Yüksek tanisyonun düşürülmesine yardımcı olur. Yüksek tansiyon şikayeti olan insanların tedavi sürecinde kullanılması tavsiye edilir.
B3 vitamini dolaşım sisteminin daha rahat bir şekilde gerçekleşmesini sağlar. Eksikliğinde Raynaud hastalığının görülme ihtimali artar.
Kolestorol seviyesini düşürdüğü için damarlarda oluşabilecek tıkanıkları engeller, kalp ve damar hastalıklarının meydana gelme riskini azaltır.
B3 vitamini ishal problemlerinin düzeltilmesine yardımcı olur.
B3 vitamini cildin daha sağlıklı bir hal alması için fayda sağlar. B3 vitamini eksikliğinde pellegra adı verilen deri üstünde meydana gelen bir hastalık oluşur.
Bu hastalığın oluşmaması için B3 vitamini düzenli almak gerekir. Ayrıca B3 vitamini eksikliğinde cilt güneşe maruz kaldığında hızlı bir şekilde etkilenir ve olumsuz gelişmeler belirir.
Karbonhidrat, protein ve yağların vücutta kullanılmasına yardımcı oluğu için enerji üretimi için gerekli olan bir vitamindir.
B3 vitamini eksikliğinde zihin bulanıklığı, beyin fonksiyonlarında rahatsızlıklar gibi sinirsel sistemde problemler oluşur. Ayrıca niasin eksikliği sonucunda depresyon gibi psikolojik sorunlar da meydana gelir.
Beyin ve sinirsel sistem üzerinde olumlu etkileri olduğu için Alzheimer hastalığının meydana gelmesini azaltıcı etkileri vardır.
Somon balığı, ton balığı, sığır ve kuzu eti, hindi, tavuk, kuşkonmaz, Süt, Peynir, Yumurta, Patates, Kahve
İncir ve buğday başlıca B3 vitamini kaynaklarıdır.
Aşağıda belirtilen yüzdeler, yetişkin erkekler için günlük 16 mg, yetişkin kadınlar için de günde yaklaşık 14 mg dır: