“Gece büyük, buruşuk bir zürafa vardı odada. Zürafa bağırıyordu çünkü onun buruşuğunu almıştım elinden. Sonra sustu. Ve sonra ben buruşmuş zürafanın üzerine bindim.”
Babası: “Ne? Buruşuk bir zürafa mı? Nasıldı zürafa?
Hans: “Evet.” (Hemen bir kağıt alıp, çiziktiriyor be bana) “İşte böyle buruşuktu” diyor.
Baba: “Buruşuk zürafanın üzerine mi bindin? Nasıl yani?
Hans yere oturup, gösteriyor.
Baba: “Peki neden bizim odamıza geldin?”
Hans: “Bende bilmiyorum.”
Baba: “Korktun mu?”
Hans: “Hayır kesinlikle.”
Baba: “Rüyanda mı gördün zürafayı?”
Hans: “Hayır düşündüm- hepsini düşündüm, önceden uyanmıştım.”
Baba: “Ne demek buruşuk zürafa? Zürafayı bir kağıt gibi buruşturamayız biliyorsun.”
Hans: “Biliyorum ama öyle düşündüm. Buruşuk zürafa yerde yatıyordu, ben onu aldım, ellerimle aldım.”
Freud’un Çocukta Fobinin Analizi kitabında yer verdiği bu hastalık ve tedavi hikayesinde çocuğun çizimlerini ve o çizimlere verilen cevapları not alan baba Richard çocuk analizinde çizimlerin çalışılması konusunda bir ilk ve dönüm noktası olmuştur.
8-9 yaşına kadar olan çocuklara bir kalem verirsiniz ve oran, orantı, renk düşünmeksizin çizmeye başlar. Bu bilinçli düşünce ve mantık sansürüne takılmayan çizimler, bilinçaltından esintiler içerir. İşte bu çizimler çocuğun duygusal dünyasının aynasıdır. Gerçeklikle bağlantılı olan korkuları, ilişki türlerini, beden algısını, arzu ve fantazileri temsil eder. Terapötik ortamda bu çizimler “metin öncesi” olarak yorumlanır ve çocuğun iç dünyasına giden kapı için bir anahtar, bir başlangıç oluşturur.
Boşanmış ebeveynlere sahip olan Azra’nın semptomu ellerini ve ayaklarını yırtarcasına kaşımasıydı. Dermatolog ve çocuk doktorlarının araştırmaları sonucunda hiçbir alerji veya organ sorunu bulunmamış, psikiyatriden merkezimize yönlendirilmişti. Benimle olan ilk görüşmesinde Azra bir resim çizer. Bbu resimde anne, baba ve çocuk, arka taraflarında da iki dağ arasında kendini tam gösteremeyen bir güneş vardır. Baba kağıdın en solunda, anne ona en uzak yer olan resmin en sağında ve çocuk da hemen annenin yanında yer alır. Babanın elleri ve belden aşağısı bir ayı kadar vahşi resmedilmiştir. Daha dikkatli incelendiğinde baba ve çocukta bazı benzerlikler dikkat çeker. Çocuğun eteğinin rengi ile babanın ayaklarını oluşturan postun rengi aynıdır. Ve çocuğun ayakkabılarından uzun tırnaklar görünmektedir. Çocuk annenin yanında yer alsa da uzun saçları bir rüzgar esiyormuşcasına babaya doğru savrulmaktadır.
(bahsedilen resmi; cocukergenterapisi instagram hesabından görüntüleyebilirsiniz)
Terapötik sorular daha sorulmadan bile bu resme bakılarak, bu çocuğun yaşadığı tüm duygu ve çatışmaları yorumlamak değil ama görmek mümkün. Bu resimde; çocuğun dağların arkasına sakladığı güneş, canavarlaşan baba, etek ve ayaklar ile baba özdeşimi, saçlarındaki eğimle babaya duyulan özlem, mutsuzluk gibi birçok malzeme ortaya konmakta ve terapi sırasında işlenecek malzeme sunmaktadır.
O halde çocuğun kendini anlatma veya rahatlatma tekniği olan bu çizimler öylesine ve anlamdan uzak değildir. Bir tür duygusal tiyatro gibi, zihnin ilerleyebileceği yapıcı gelişim sürecinde his ve anlam oluşturacak (Meltzer, 1984) gerçek yaşam öyküsünü anlatan bir tiyatro oyunu gibi canlı hale gelirler.
Kaynak:
Freud, S. (2013) Çocukta Fobinin Analizi, Say Yayınları
Meltzer, D. (1984) Dream Life, Perth: Clunie Press
Uzm. Psikolog Duygu Karakulak Takvim