Beyazıt Sahaflar Çarşısı
- Yer : İstanbul, Fatih, Beyazıt
İstanbul Beyazıt Camii’nin arka tarafında bulunan, yıllardan beri İstanbul sahaf kültürünün yerleştiği Beyazıt Sahaflar Çarşısı, günümüzde Kapalı Çarşı’nın Fesçiler Kapısı ile Beyazıt Camii arasındaki sahada yer almaktadır. Osmanlı’da geçmişi 15. yüzyıla kadar dayanan sahaflık geleneğinin devamı niteliğinde olan sahaflar Kapalı Çarşı yapıldıktan sonra, medrese avlularında talebelerin ihtiyacını karşılamak için buraya yerleşti. Evliya Çelebi'nin kayıtlarına göre, Kapalı Çarşı içerisinde elli kadar sahaf dükkânı bulunuyor ve buralarda yaklaşık üç yüz kişi çalışıyordu. İstanbul sahafları, 1894 yılı depreminden önce, şimdiki yerleri olan Hakkaklar Çarşısı'na geçmeye başlamıştır. Deprem sonrası Kapalı Çarşı içerisindeki onarım uzayınca çoğu Hakkaklar Çarşısı'na yerleşmiştir. Bu yerleşim 1910'lu yıllara kadar sürmüştür. Sahaf dükkânları buralarda artınca bölge zaman içerisinde Sahaflar Çarşısı olarak anılmaya başlanmıştır.
1950 yılında gerçekleşen yangın sonrasında Sahaflar Çarşısı, belediye tarafından tamamen yıkılmış ve betonarme olarak yeniden inşa ettirilmiştir. Yangın çıkmadan önce çarşıda sahaflar dışında; çorapçı, tespihçi, saatçi, kolonyacı ve berber dükkânları da bulunuyordu. Sahaflar Çarşısı'nın yangından önceki halini gösteren en önemli resim, o dönemde Hayat Tarih Mecmuası'nda ressam Münif Fehim tarafından yapılan resimdir. 1952 yılında yaptırılan yeni çarşı için belediye yalnızca kitap satılmasını şart koşmuştur. Beyazıt Camii ve cami imareti arasında kalan çarşının biri meydana, diğerinin ise Çadırcılar sokağına açılan kemerli iki girişi vardır. Beyazıt Meydanı'nda sürekli ortaya çıkan seyyar kitapçıları önlemek için, 1977 yılında Belediye tarafından onlara Sahaflar Çarşısı'nda geçici olarak yer gösterilmiştir. Sergiciler zamanla orada kalıcı olarak bulunmaya devam etmişlerdir. İlerleyen zamanlarda yine Belediye tarafından, Sahaflar Çarşısı'nın Beyazıt Meydanı tarafındaki girişine 1981 yılında, taş baskıdan malzemelerin sergilendiği bir vitrin yaptırmıştır. Çarşının ortasında ise ilk Türk matbaasının kurucusu olan İbrahim Müteferrika'nın büstü bulunuyor. Sahaflar Çarşısı, günümüzde kitap meraklıları tarafından hala ziyaret edilen yerler arasındadır.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Ü.Melda Ermiş, Sahaflar Çarşısı, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2008, cilt.35, sf.510-511
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Necip Fazıl Kısakürek
Cumhuriyet dönemi edebiyat tarihi içerisinde politik düşünceleri ve sivri çıkışlarıyla tanınan Necip Fazıl Kısakürek, ''O ve Ben'' adlı otobiyografisinde İstanbul Çemberlitaş’ta mahkeme reisliğinden emekli dedesi Mehmed Hilmi Efendi’nin konağında doğduğunu ifade eder. Asıl adı Ahmed Necip olan yazar, hayatı boyunca en çok yaptığı iki işten biri olan okumayı babasından öğrendi. Düzenli bir eğitim hayatı olmayan Necip Fazıl’ın yurt içi eğitimindeki son durağı İstanbul Darülfünun’u Felsefe bölümü oldu. Burada eğitimini tamamlamadan Paris’e Felsefe eğitimi almak için gitti. Ancak hayatı boyunca iyi bir öğrenci olamayan yazar, Paris’te de iyi bir öğrenci olamayınca geri dönerek İstanbul ve Anadolu’da memuriyet ve müfettişlik yaptı.
-
Theodor W. Adorno
Alman felsefeci, sosyolog ve estetik kuramcısı Theodor Wiesengrund Adorno, Frankfurt Okulu’nun kurucularındandır. Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Adorno Frankfurt’ta dünyaya geldi. Annesi müzik sanatçısı, babası ise tüccardı. Küçük yaşlardan itibaren piyano eğitimi aldı ve beste çalışmalarında bulundu. Yüksek eğitimi Frankfurt Üniversitesi’nde tamamlayan Adorno daha sonra Husserl’in fenomenolojisi üzerine hazırladığı tezle doktor unvanı aldı. 1925 yılında yaratıcı müziğin merkezi olan Viyana’ya gitti ve buradaki öğrenimi sırasında yenilikçi müzik dergilerine yazılar yazdı. Gidişinden üç yıl sonra ise Frankfurt Üniversitesi’ne döndü ve Kierkegaard’ın estetiği üzerine yazdığı çalışmayla doçent oldu. Hitler’in iktidara gelmesi üzerine Almanya’yı terk etti ve önce İngiltere’deki Merton College’da, daha sonra da ABD’deki Princeton ve Berkeley üniversitelerinde öğretim ve üyeliği yaptı. 1950 yılında doğduğu kente döndü ve öldüğü zamana kadar Frankfurt Üniversitesi’nde dersler verdi.
-
Doktor Nâzım Bey
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucu liderlerinden Nazım Bey Selanik’te dünyaya geldi. İlk eğitimini doğduğu şehirde alan Nazım Bey, daha sonra rüştiyeyi bitirdikten sonra Askerî Tıbbiye İdâdîsi’ne, ardından Mekteb-i Tıbbiyye’ye girdi. Öğrencilik yıllarında Namık Kemal’in fikirlerinin etkisinde kaldı. Öğrenimini tamamlamak için Paris Tıp Fakültesi’ne kaydolan Nazım Bey, Paris’te Ahmed Rıza Bey’in İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti’ne katılmasını sağlayarak onunla birlikte siyasi çalışmalara başladı. İttihatçı gençleri bir arada tutmak adına Meşveret Gazetesi’ni çıkarttı. Mezuniyetinin ardından Paris Hastanesi’nde çalışmaya devam eden Nazım Bey, siyasi faaliyetlerinden ötürü vatan haini ilan edildi. Yazılarında örgütlü muhalefet tezini işleyen Nâzım Bey 1894’te Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti’nin kurulmasında etkili oldu. Ahmed Rıza Bey başkanlığındaki cemiyetin kurucu üyeleri arasında yer aldı.
-
-
Hafız Osman
Aklam-ı sitede (hat sanatında kullanılan 6 yazı şekli) devir açan bir hattat olarak kabul edilen Hafız Osman, Haseki Sultan Camii müezzini Ali Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi ve küçük yaşta hafız oldu. Hat sanatına merak saldı ve bu alanda eğitim aldı. Bu konuda oldukça istekli olan Hafız Osman, on sekiz gibi genç bir yaşta icazet aldı. Sonradan Şeyh Hamdullah üslubunu öğrenmek için dönemin en iyi hocalarından olan Nefeszade Seyyid İsmail Efendi'ye yeniden öğrenci oldu. Şeyh Hamdullah’ın eserlerini incelemeye başladı ve onun sarayda bulunan eserlerini taklit ederek bu alandaki yetkinliğini daha da artırdı. Mısır, Edirne ve Bursa gibi pek çok yerde bulundu. Sultan ll. Mustafa'ya hüsn-i hat muallimi tayin edildi. Şehzadeliği süresince lll. Ahmed'e de hat hocalığı yaptı. Ölümünden 3-4 yıl kadar önce felç geçirmiş olsa bile eserlerinde bozulma bulunmamaktadır.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun