... konulu sunumlar: "Proje fikrinin belirlenmesi Projeye kaynak bulunması Projenin izlenmesi ve değerlendirilmesi Projenin uygulanması Proje fikrinin analiz edilmesi, ilgi."— Sunum transkripti:
1
Proje fikrinin belirlenmesi Projeye kaynak bulunması Projenin izlenmesi ve değerlendirilmesi Projenin uygulanması Proje fikrinin analiz edilmesi, ilgi sahipleriyle toplantılar Projenin planlanması PROJE GELİŞTİRME VE PROJE YÖNETİMİ Mantıksal Çerçeve Tablosu
2
Mantıksal Çerçeve Mantıksal çerçeve, 1970'li yıllarda geliştirilmiş ve halen birçok kalkınma ajansı tarafından uygulanan bir planlama yöntemidir. Projenin amacını, çıktılarını, uygulama adımlarını ve ilgili varsayımları ve proje ile ilgili ön koşulları birbirleriyle ilişkilendirerek farklı seviyelerde sunan bir matriks formattır. Mantıksal çerçeve proje devam ettiği süre içinde planlanan hedeflere ulaşıldığına dair değerlendirme yapma olanağı sağlayan kullanışlı bir araç olarak da değerlendirilebilir.
3
Mantıksal Çerçeve Tablosu Planlama süreci sonunda ortaya çıkan ürün, özünde bir tablodur. Mantıksal çerçeve ismi verilen bu tablo, proje ile ilgili hemen hemen bütün bilgileri kısa ve öz bir biçimde sunar. Projenin incelenmesinde ve değerlendirilmesinde kullanılan önemli kriterler, bu tabloda yer alan, ölçülebilir göstergelerdir.
4
Bir projenin; Neden yürütülecek olduğunu, Neyi başarmayı hedeflediğini, Başarıya hangi yollarla ulaşılacağını, Başarıya ulaşılmasında hangi dışsal koşulların etkin olduğunu, ve Başarının ölçülmesinde kullanılacak gösterge ve ölçütleri ve bunlarla ilgili bilginin nerede bulunacağını, “mantıksal çerçeve tablosu” nda bulmak mümkündür. Bir projenin; Neden yürütülecek olduğunu, Neyi başarmayı hedeflediğini, Başarıya hangi yollarla ulaşılacağını, Başarıya ulaşılmasında hangi dışsal koşulların etkin olduğunu, ve Başarının ölçülmesinde kullanılacak gösterge ve ölçütleri ve bunlarla ilgili bilginin nerede bulunacağını, “mantıksal çerçeve tablosu” nda bulmak mümkündür.
5
Mantıksal Çerçeve Tablosu 16 kutudan oluşur: Satırlar: Projede neler yapılmak istendiğini anlatır, ara ç larla ama ç lar arasındaki bağlantıyı kurar Ana amacı ( Genel ama ç = Uzun vadeli sonu ç lar ) Projenin hedefleri ( Ö zel ama ç = Orta vadeli sonu ç lar ) Sonuçlar ( G ö zlenebilen sonu ç lar = Kısa vadeli sonu ç lar) Uygulama adımları ( Faaliyetler) S ü tunlar: Her sonucu ve hedefin etkilerinin ö l çü lmesi, bilgi kaynakları ve altlarında yatan varsayımları birbiriyle bağlantılandırır. M ü dahale mantığı Objektif olarak doğrulanabilir başarı g ö stergeleri Doğrulama kaynakları ve ara ç ları Varsayımlar- dışsal koşullar
6
Mantıksal Çerçeve Tablosu - Hedeflerin Mantıksal Düzeni HEDEFLERGÖSTERGELERDOĞRULAMA KAYNAKLARI DIŞSAL KOŞULLAR Ana Hedef Projenin çözümlenmesine yardımcı olacağı büyük sorun Ana hedefin gerçekleşip gerçekleşmediğini ölçmede kullanılan nicel değerler Göstergeleri değerlendirme sırasında kullanılacak ya da kanıtlayacak kaynaklar ve yöntemler Hedeflerin uzun vadede sürdürülebilirliğinin sağlanması için varlığı gerekli olan dışsal koşullar Proje Hedefi Proje ile edinilen kazanç, proje alanı veya hedef grubu üzerindeki etki ya da değişiklik Proje hedefinin gerçekleşip gerçekleşmediğini ölçmede kullanılan nicel değerler Göstergeleri değerlendirme sırasında kullanılacak ya da kanıtlanacak kaynaklar ve yöntemler Projenin hedefinin ana hedefe hizmet edebilmesi için gerekli olan dışsal faktörler Sonuçlar Hedefle ulaşırken projeden elde edilecek çıktılar, ulaşılacak sonuçlar Sonuçlara ulaşılıp ulaşılamadığının ölçülmesinde kullanılan nicel değerler Göstergeleri değerlendirme sırasında kullanılacak ya da kanıtlayacak kaynaklar ve yöntemler Proje sürecini kesintiye uğratabilecek ancak projenin kontrolü dışında etmenler Faaliyetler Projenin amacına ulaşmasını sağlayacak ölçülebilir çıktıları elde etmek için planlanmış görevleri Girdiler Faaliyetin gerçekleşmesi için gerekli olan teknik ve insani kaynakların nicelik ve zaman açısından tanımlanması Bütçe Kullanılacak kaynağı gösterir. Planlama Faaliyetlerin ulaşması gereken sonuçlar üretebilmesi için gerekli olan dışsal faktörler
7
Mantıksal Çerçeve Öğeleri (1) Genel Geniş ulusal/sektör Hedeflerhedefi – neden önemli ÖzelHedef kitle için özel hedefler faydalar - niçin gerekli FaaliyetlerBir proje ne yapar; proje hizmetleri ve bileşenleri SonuçlarProjenin neden olacağı değişimler
8
Mantıksal Çerçeve Öğeleri (2) GöstergelerBaşarıyı nitelik, nicelik ve zaman açısından ölçmek için gerekli bilgi Kaynaklar Para, personel, bilgi VarsayımlarProje kontrolü dışındaki faktörler projeyi etkileyebilirler. ÖnkoşullarProjenin hedeflerine ulaşmasını sağlayacak şartlar
9
Mantıksal Çerçeve Matrisi 1 23 Genel Hedefler Proje Amacı Sonuçlar Faaliyetler Varsayımlar Doğrulanabilir Göstergeler Doğrulama Kaynak ve Araçları Araçlar Doğrulanabilir Göstergeler Doğrulama Kaynak ve Araçları Maliyetler Varsayımlar Ön Koşullar Doğrulama Kaynak ve Araçları
10
Sütun1 - Müdahale Mantığı Müdahale mantığı aşağıdakileri tanımlar : Projenin ne yapmak istediğini Faaliyetler, sonuçlar ve hedefler arasındaki nedensel ilişki nedir?
11
Müdahale Mantığı Kaynaklar Faaliyetler Sonuçlar Genel hedefler Özel hedef EĞER yeterli kaynaklar sağlanırsa, faaliyetler gerçekleşebilir. EĞER özel hedef elde edilirse, bu genel hedefe katkı olur. EĞER sonuçlar elde edilirse, özel hedefe ulaşılabilinir. EĞER faaliyetler gerçekleşirse, sonuçlar elde edilebilir.
12
Örnek – Müdahale Mantığı (1) Kaynaklar Faaliyetler Sonuçlar Genel hedefler Özel Hedef Kriz sonucu işsiz kalan işçilerin istihdam edilebilirliğini artırmaya katkıda bulunmak Adana’da işçilerin piyasa niteliklerini yenilemek 100 işsiz kalan işçi yeni nitelikler elde etti İşsizlerin seçimi 3 aylık eğitim verilmesi 2 aylık yerel fabrikalarda çalışma 18 adam ay insan kaynağı 3 ay eğitim salonunun kiralanması
13
Örnek – Müdahale Mantığı (2) Kaynaklar Faaliyetler Sonuçlar Genel Hedefler Özel hedef X bölgesinin kırsal kesiminde istihdam yaratma ve girişimciliğin artırımına katkıda bulunmak İşsiz kişilere kendi işlerini kurmak konusunda yardımcı olmak Kendi işini kurmak konusunda destek almış 50 işsiz İşsizlerin seçimi Küçük işletmelerin yönetimi ve pazarlama konusunda 2 aylık eğitim verme İş planı hazırlama konusunda danışmanlık İnsan kaynakları, eğitim faaliyetleri vb..
14
Faaliyet nedir? Projenin amacına ulaşması ve gerekli dönüşümün sağlanması için gereken bütün işlerdir. Her faaliyet somut bir işlemdir. Bir projenin zaman çizelgesi ve bütçesinin temelini faaliyetler oluşturur. Faaliyetler programın amacı değildir.Amaca ulaşmak için uygun araçlardır. Projelerde tüm dikkatin faaliyetlere yoğunlaşıp amacın ihmal edilmesi en çok karşılaşılan hatalardandır. Eğer faaliyetler iyi planlanır ve uygulanırsa çıktılara ulaşılabilir. Bunlar da amaca ulaşılmasına katkıda bulunacaktır.
15
Faaliyet Planlamasının Aşamaları Ana faaliyetlerin oluşturulması Faaliyetlerin detaylandırılması Sınırlandırılması Başlama ve bitiş sürelerinin saptanması Toplam sürenin ve kritik faaliyetlerin belirlenmesi Sorumluların saptanması
16
Sütun 3&4 Göstergeler ve Doğrulama Kaynakları Sütun 3&4 Göstergeler ve Doğrulama Kaynakları Sonuçlar/ Özel/ Genel Hedefler Göstergeler Bilgi Kaynak ve Araçları Başarıyı tanımak/ölçmek için olan yöntemlerin tanımlanması Bilgiyi nereden alacağız?
17
Mantıksal Çerçeve: Göstergeler Projenin başarıya ulaştığını gösteren, proje amacı ve çıktılarının nitelik, nicelik, mekân, hedef gruplar ve süre bakımından ölçü kriterleridir; başarı kriteri olarak da adlandırılabilir. Göstergelerin tanımlanması için şu sorular sorulabilir: "Proje çıktısı olan ürün ya da hizmetin niteliği ve niceliği nedir?" "Bu ürünler nasıl dağıtılacak ya da sunulacak?" "Üründen kimler faydalanacak?" "Ürün ne kadar süre içinde hazır hale gelecek?" "Çıktı nerede üretilecek ve nerede kullanılacak?"
18
Göstergeler Başarı / ilerlemenin nasıl gösterebileceğini belirler. Kabul edilebilir performans standartları tanımlar Paydaşlara proje hedeflerinin açık tanımı ve ortak anlayışını sağlar. Proje izleme, değerlendirme ve düzeltici tedbirleri belirleme konusunda temel sağlar.
19
Doğrulama Kaynakları Beklenen bilgi kaynaklarını açık özellikleri Belirtiniz: Bilgi nasıl toplanacak (yöntem)? Bilgi toplamadan kim sorumlu olacak? Ne zaman / hangi sıklıkla bilgi sağlanacak?
20
Göstergelerin Gerekli Öğeleri Ölçülebilir ve özel olmalıdırlar: – Nitelik (Ne?) – Hedef grup (Nerede / Kim?) – Yer (Nerede?) – Miktar (Ne kadar?) – Zaman (ne zaman?) ‘ölçmediğin şeyi kontrol edemezsin’ ‘ölçmediğin şeyi kontrol edemezsin’
21
Genel Hedef Göstergesi Genel Hedef: Genel Hedef: Genç nüfusun istihdamın artırılmasına katkıda bulunmak Ne ?İşsizlik oranının azaltılması Kim?Lise mezunu genç işsizler Nerede?Adana bölgesinde Ne kadar? %23’den %20’ye Ne zaman? 2006’nın sonuna kadar Kaynak : IşKUR işsizlik veritabanı
22
Özel Hedef Göstergeleri Özel Hedef : Özel Hedef : Adana bölgesindeki genç lise mezunu işsizlerin istihdam edilebilirliğini artırmak Ne kadar? % 50 Kim? Eğitilmiş genç lise mezunu işsizler Ne? Yeni elde edilmiş nitelikte iş bulmak Ne zaman? Proje bitiminden 12 ay sonrasına kadar Kaynak: Proje değerlendirmesinden elde edilen sonuçlar
23
Sonuç için Gösterge Sonuç: Sonuç: Artmış mesleki nitelik Ne kadar? % 70 Kim? Eğitilmiş genç lise mezunu işsizler Ne? Eğitim sonundaki sınavı başarıyla geçenler Ne zaman? Proje sonunda Kaynak:Proje izleme raporları
24
Sütun 4 - Varsayımlar Genel / Özel Hedefler Sonuçlar Varsayımlar Projenin başarılı olması için varolması gereken dış faktörler … “ dış faktörler olarak varsayımımız projeden etkilenmeyen ancak projenin uygulamasını ve sonuçlarını etkileyecek olmalıdır. ”
25
Mantıksal Çerçeve: Varsayımlar Proje planlaması dışında kalan, proje ile doğrudan müdahalesi mümkün olmayan dış etkenlerdir. Varsayımların hazırlanması projenin başarıya ulaşmasında etkilidir. Projede, hizmet sağlayan diğer kurumların vereceği veya verdiği hizmetler de varsayımlar içinde dikkate alınması gereken unsurlardır. Varsayımlar kısaca şu sorunun cevabıdır: "Projenin etkide bulunmadığı ama projenin uygulamasını ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini etkileyebilecek dış faktörler nelerdir?" Projenin başarıya ulaşmasında zorunlu bir faktör eğer gerçekleştirilemez ya da ulaşılamaz durumdaysa, projenin yeniden tasarlanması gerekmektedir.
26
Varsayımlar Varolan ancak proje yöneticilerinin kontrolünün dışında olan dış faktörler Riskleri değerlendirmede ve stratejileri değiştirmede yardımcı olur Uygunluk ve olasılıkları değerlendirir.
27
Riskler Riskler Riskler – Proje hedef ve sonuçlarının başarısını negatif yönde etkileyebilecek tüm iç ve dış faktörler Eğiticilerin Yetişkin eğitiminde deneyim eksikliği olması Eğiticilerin eğitilmesi Risk Muhtemel faaliyet Kayıt dışı sektörde çalışması nedeniyle işsizin eğitime düzenli olarak katılamaması Eğitimin akşam saatlerinde düzenlenmesi Şirketlerin eğitilmiş özürlü kişileri işe almakla ilgili olmamaları Şirketlerle doğrudan iletişime geçilmesi; yasanın uygulanması için kampanya başlatılması
28
Riskler ve Varsayımlar Proje metodolojisi projenin risklerini yeterince belirtmelidir Proje bölgesinde sahipsiz gençlerin- çocukların duyum gerçekleşmemesinden dolayı eğitime katılamaması a)Eğer başka bir çözüm mümkün değilse, bu çocuklara ayrı program düzenleyin. b)Proje bölgesinde belediye bilgilendirme hizmeti vermeyi kabul eder. Risk Muhtemel faaliyetler Proje varsayımı: ”Proje bölgesinde belediyenin gençlere eğitim hizmeti sunacağı”
29
Mantıksal Çerçeveye hangi varsayımlar dahil edilmelidir? I. Varsayımlar : a. Projeye doğrudan bağlı olmalıdırlar; b. Yönetimin kontrolünün ötesinde ( Projede öngörülemeyen faaliyetler); c. Proje faaliyetlerinin elde edilmesi için işe yaramalılar. d. Mümkün ancak kesin olmayanlar
30
Örnek – Eğitim Projesi Dış Faktör dahil edilecek mi? Niçin? İyi havaHAYIR önemli değil Proje sonuçları için önemli değil Politik istikrarHAYIR neredeyse kesin Önemli ancak neredeyse kesin Yerel idareler ile iyi ilişkilerEVET Önemli ve mümkün (ancak kesin değil) Aktif olarak iş arayan uzun dönem işsizlerHAYIR gerçekleşmesi imkansız Önemli, ancak projede buna ulaşmak için herhangi bir faaliyet düzenlenmemiş ise, gerçekleşmesi imkansız
31
ve Genel Hedef = Özel Hedef + Varsayımlar (Proje, eğer özel hedefe ulaşılır ve varsayımlar gerçekleşirse genel hedefe katkıda bulunur. ve Özel Hedef = Sonuçlar + Varsayımlar (Özel hedefe, eğer sonuçlar elde edilirse ve varsayımlar gerçekleşirse ulaşılır. ve Sonuçlar = Faaliyetler + Varsayımlar (Sonuçlar, eğer faaliyetler uygulamaya geçer ve varsayımlar gerçekleşirse elde edilir. Özetle- Proje Müdahale Mantığı ve Varsayımlar
32
Proje Müdahale Mantığı ve Varsayımlar Genel Hedefler Özel Hedefler Sonuçlar FaaliyetlerVarsayımlar Önkoşullar Varsayımlar + + +
33
Faaliyetler Sonuçlar Genel hedefler Özel hedef Özürlü kişilerin işgücü piyasasına entegrasyonu 30 işsiz özürlü kişiyi iş bulma konusunda desteklemek 40 özürlü kişi yerel kuruluşlar tarafından talep edilen yeni mesleki nitelikler edinir. Eğitimin verilmesi İş aramaya destek Şirketlerin eğitim almış kişileri işe alması Örnek Kursiyerlerin istikrarlı sağlık durumları Özürlü kişileri istihdam etmek zorunluluğu getiren yasanın yürürlüğe girmesi Eğitim binasının tadilatının tamamlanması Önkoşullar Varsayımlar Müdahale Mantığı
34
Kontrol sorular Tüm anahtar proje bileşenlerini dahil ettiniz mi? Detaylandırma seviyesi yeterli mi? İlişkiler açıkça belirtilmiş mi? Nedensel etkileri açıkça belirttiniz mi? Tüm varsayımları ve önkoşulları uygun şekilde tanımladınız mı?