03.08.2012 - 01:00 | Son Güncelleme: 03.08.2012 - 01:00
French Kiss(*)
Fransız yazar, düşünür, filozof, politikacı ve müzik teorisyeni; Jean-Jacques Rousseau 1712de Cenevrede dünyaya geldi. Bu sene doğumunun 300. yılı dolayısıyla Cenevrede düzenlenen sergi hayatından ve eserlerinden oluşuyor. Sergi, dünün ve bugünün Türkiyesiyle olan ilişkiler açısından da önem taşımakta.
Fransız yazar, düşünür, filozof, politikacı ve müzik teorisyeni; Jean-Jacques Rousseau 1712de Cenevrede dünyaya geldi. Bu sene doğumunun 300. yılı dolayısıyla Cenevrede düzenlenen sergi hayatından ve eserlerinden oluşuyor. Sergi, dünün ve bugünün Türkiyesiyle olan ilişkiler açısından da önem taşımakta.
İstanbuldaki Fransız Sarayına taşınan Rousseau ve Türkiye, Düşler ve Kuramlar Sergisinden derlenen panolarda anlatılan yazar, saatçi bir ailenin oğlu. Babası İsaac Rousseau 1705te ilk oğullarının doğmasından sonra Saray Saatçisi olarak İstanbula Topkapı Sarayına gelir. Rousseau eğitime ve hayat gailelerine İstanbuldan başlayarak Avrupanın çeşitli ülkelerinde devam eder.
Jean-Jacques Rousseaunun eserlerindeki karmaşıklık onun; birbiriyle çelişen ve çatışan çok karşıt düşüncelerle yorumlanmasına neden olmuştur. Bu sebeple Rousseau anlaşılması güç bir düşünür olarak anılır.
Rousseau, doğru bir siyasal toplumun temellerini ortaya koyabilmek için olguların bir yana bırakılması gerektiğini belirtir. Çünkü ona göre salt olgulardan hareket edildiğinde, çıkarlar, yararlar ön plana yerleştirilmekte ve böylece adalet, hukuk ayaklar altına alınmaktadır. Rousseau, güçlünün haklı kabul edildiği, siyasal toplumun kökenine olguları yerleştiren, olgusal verileri ve kuramları eleştirmektedir. Yasaların olmadığı bir yerde devletten söz edilemeyeceğini, yasaların, halkın tümü için geçerli olması gerektiğini savunmuştur.
Rousseauya göre yurttaşlar olmadan erdem, erdem olmadan özgürlük, özgürlük olmadan devlet olamaz. Ayrıca devletin temelinde dinin de olması gerektiğini, devletin iktidara değil, halka ait olduğunu savunur ve ulus-devlet anlayışını benimser.
Siyasi düşünce, ampirik düzeniyle hukukun kural düzeninin birbirinden kesinlikle ayırt edilmesi gibi net bir ilkeye ve yöntem kurallarına dayanır. Rousseau, klasik siyasal düşüncenin altında yatan doğal durum ile medeni durum arasındaki zıtlığı, birbirinden ayırarak, kökten değiştirmektedir.
Bu çifte kurumsal sonuçtan hareketle Rousseau, en önemli felsefi eseri olan Toplum Sözleşmesinde (1762) siyasal hukukun ilkelerini kökünden ele almıştır. Burada söz konusu olan, her bir vatandaşın şahsını ve mallarını ortak gücün tümüyle koruyan bir genel irade bulmaktadır; böylece birey, herkesle birleşmiş olsa da ancak kendisine itaat edecek ve eskisi gibi özgür kalacaktır. Genel iradenin mutlak gücüne dayanan ve gerçek bir demokrasinin hukuki şartlarını ve düzenlenme biçimini ortaya koyan bu anlaşma, modern siyaset biliminin temel metnidir. Toplum Sözleşmesinin sansüre uğramasına rağmen ün kazanması sonucu olarak Rousseau, tüm Avrupadan anayasa taslakları hazırlamak üzere davetler almış, özellikle Korsika (1764) ve Polonyada (1771) yazdığı metinlerde tezlerinin yerel gerçeklere ve söz konusu halkların milli karakterlerine uyarlamıştır.
(*)Fransız Öpücüğü