“Çağdaşların adaletsizliği çoğu zaman birçok büyük insandır, ancak çok azı bu gerçeği Barclay kadar yaşadı.”
VI Kharkevich
VI Kharkevich
Ünlü Rus komutanı eski İskoç Berkeley ailesinin bir temsilcisiydi. 1621'te Berkeley-of Tolly klanından iki erkek kardeş anavatanlarını terk ederek dünyayı dolaştı. Yıllar sonra torunları Riga'ya yerleşti. Eylül ayında, 1721, Büyük Kuzey Savaşı'nı sona erdiren Çar Peter I'in yetkili temsilcileri tarafından imzalandı. Diğer şeylerin yanı sıra, İsveç, Riga ile birlikte Rusya Livonia'ya göre daha düşüktü. Rus çarının asası altındaki yeni topraklar ve şehirlerle, aralarında Barclay klanının temsilcileri olan binlerce yeni konu geçti. Bunlardan biri, 1726 doğumlu Weingold-Gotthard, daha sonra Rus ordusunda görev yaptı ve teğmen olarak emekli oldu. Köylüleri veya toprakları olmayan fakir subay, Litvanya'daki Pamusys köyüne yerleşti. Burada Aralık ayında 1761 (diğer kaynaklara göre, 1757’te, Riga’da) Michael adında üçüncü bir oğlu vardı. Babasının ikinci isminin Rusça'ya çevrilmesi, “Tanrı'nın verilmiş olması” anlamına geldiğinden daha sonra Barclay de Tolly'nin adı Mikhail Bogdanovich idi.
Çocuk üç yaşındayken ailesi onu St. Petersburg'a götürdü. Kuzeydeki başkentte, ana amcasının evinde yaşadı - Rus ordusunun ustabaşı Von Vermelen. Amca fonları ayırmadı ve onun için mükemmel öğretmenler bulamadı ve yeğeni onu hizmete hazırlarken çok zaman harcadı. Küçük yaşlardan itibaren, küçük Misha harika bir hafıza ve titizlikle, matematiğe yetenekleriyle ve hikayeler. Ayrıca, Barclay'in yaşam boyu farklılığı: doğrudanlık, dürüstlük, sebat ve gurur. Altı yıl içinde oğlan, amcası tarafından yönetilen Novotroitsk Cuirassier Alayı'na kaydoldu. Barclay de Tolly, Pskov Carabinierine'de on dört yaşında hizmet vermeye başladı. Bu arada, eğitimi çoğu subaydan çok daha kapsamlıydı. İki yıllık kusursuz hizmet ve ısrarcı bir çalışmadan sonra, on altı yaşındaki Mikhail bir subay rütbesini aldı ve on yıl sonra bir kaptan oldu. 1788'te komutanı General Korgen Prens Anhalt Barclay ile birlikte ilk düşmanlık tiyatrosuna - Ochakov'a gitti.
Kale, Haziran 1788’tan itibaren Potemkin ordusuyla çevriliydi ve genel saldırı Aralık ayında sert donlarla başladı. Bir saldırı sütununa Prens Anhalt başkanlık etti. Savaşçıları Türkleri, yeniden yapılanmanın yardımcı alan takviyesinden çıkardılar ve daha sonra onları duvarlara bastırdılar. Mikhail Bogdanovich'in ön sırada olduğu sert bir süngü savaşından sonra askerler kaleye girdi. Bu arada, altı metre derinliğindeki kalenin önündeki hendek cesetlerle doluydu - bu savaşın ısısı inanılmaz derecede şiddetliydi. Ochakov'u ele geçirmek için, genç adam ilk ödülünü aldı - Dördüncü Derece Vladimir Nişanı ve ilk personel subayının ikinci büyük rütbesi.
Temmuz ayında, Güney Ordusu Potemkin 1789 yavaş yavaş Türk kale Bender'a taşındı. Eylül ayının ortalarında, Bender'den 23 kilometrede bulunan Kaushany kasabasına yaklaşan ordunun ilerleyişi düşman tahkimatlarına saldırdı. Genç bir saniyenin olduğu dekolte, Binbaşı Barclay, ünlü Kazak Matvey Platov tarafından yönetildi. Askerleri Türkleri dağdı, komutanlarını yakaladı ve Kaushanları işgal etti. Birkaç hafta sonra Mikhail Bogdanovich'in hizmetine devam ettiği Platov, Akkerman kalesini işgal etti. Bu zafer daha da önemliydi - 89 toplar ve 32 pankartlar Rus birliklerinin ödülleri oldu. Ve yakında Bender kavga etmeden teslim oldu. Türkiye'ye yardım geleneğine göre, kuzey müttefiki İsveç koştu. Bu bağlamda, 1790'in baharında, Başkomutan Earl Stroganov, Prens Anhalt'a Vyborg'un batısındaki iyi tahkim edilmiş Kernikoski köyünü ele geçirme talimatı verdi. Bu savaşta, Barclay komutanın yanındaydı. Saldırı sırasında top mermisi prensin bacağını kopardı. Ölmek üzere kılıcını o zamandan beri ayrılmayan Mikhail Bogdanovich'e sundu.
Kernikoski Savaşı’ndaki farklılıktan dolayı Barclay, Başbakan oldu ve St. Petersburg Grenadier Alayı’nda sona erdi. 1794’te, alay taburuna komuta eden, Vilno’nun saldırı sırasında kendisini ayırt ettiği Polonya’ya gitti. İsyancılara karşı verilen savaşlarda Mikhail Bogdanovich, dördüncü sınıfın George Emrini ve teğmen albay rütbesini hak etti. Dört yıl sonra komutasına bir jäger alayı alan bir albay oldu. O zamana kadar gelecek komutanın profesyonel ve ahlaki ilkeleri oluşturulmuştu. Kârlı bir ülkeye sahip olmayan fakir bir aileden ne de mütevazı bir maaşla yaşayan küfürden gelen Mihail Bogdanoviç, astlarına kibarca davrandı. Boş zamanlarında suçluluk, haritalar ve bürokrasiyi değil akıllı konuşmayı, askeri bilim çalışmalarını ve okumayı tercih etti. Yermolov onun hakkında böyle bir inceleme bıraktı: “Yüceltmeden önce, son derece sınırlı, kısıtlı ihtiyaçları ve kısıtlanmış arzuları vardı. Boş zamanımı faydalı aktiviteler için kullandım ve kendimi bilgiyle zenginleştirdim. Her bakımdan ılımlı, durumunda iddiasız, alışkanlıktan uzak, homurdanmadan kusurları çekiyor. Yeteneklerin üstünlüğü, sıra dışı insanlardan biri olmamakla birlikte, iyi yeteneklerine haksız yere değer veriyor ve bu nedenle kendine güvenmiyor ... ”.
Jaeger alayları seçilen askerler tarafından toplandı - tüfek ve düşmanın arkasına baskın yapabilen izciler, hızlı süngü saldırıları, çok kilometrelik geçitler. Koruculardan savaş eğitimi önemli bir yer aldı. Mart ayında, alayın mükemmel eğitimi için 1799 "Barclay de Tolly büyük generallere terfi etti, ancak sekiz yıl alay komutanı olarak kalan yeni bir pozisyon almadı. Bu arada Mikhail Bogdanovich, alayıyla birlikte, 1805'ta Napolyon'a karşı ilk kampanyayı yaptı, ancak cephe hattına ulaşmak için zamanı yoktu - kışlık dairelere geri dönme emriyle birlikte geldi. haber Austerlitz'deki yenilgi hakkında. Bu Barclay yürüyüşü son barış oldu - uzun ve zor savaşların zamanıydı.
Napolyon'un Prusya ile yeni bir savaş başlatmasıyla altı aydan kısa bir sürede. Rusya da çatışmaya çekildi. Kasım ayının ortasında, Fransızlar Prusyalıları Auerstedt ve Jena'nın yakınında ezdi ve Ruslar Napolyon'la yalnız kaldılar. Vistülün kıyılarına ilerleyen avangardlardan biri Barclay tarafından yönetildi ve burada Napolyon’un marşallarıyla ilk kez savaştı. Varşova'yı işgal eden ve nehri zorlayan düşman birlikleri, Pultusk'ta yoğunlaşan Rus kuvvetlerini çembere sokmaya çalıştı, ancak planları Pultusk savaşında Bennigsen ordusunun sağ kanadının ucunu yönlendiren Mikhail Bogdanovich tarafından engellendi. Komutasına göre, ilk kez beş alay, Polonya'nın en büyük generallerinden Lanna'nın Bennigsen'in ana güçlerini kırmasını engelleyerek iki kez düşmanlığa giren Polonyalı Binicilik, Tengin Silahşörler ve üç Avukat) oldu. Savaşta gösterilen cesaret için, Barclay üçüncü sınıfa George verildi.
Ocak ayında, Polonya'dan 1807 Rusları Doğu Prusya'ya taşındı. Jankov, Landsberg ve Gough’a göre, Mikhail Bogdanovich son derece inatçı savaşlarda Napolyon’un önderliğindeki Fransız kuvvetlerinin saldırılarını engelledi ve ordunun geri kalanının Preisish-Eylau’da toplanmasına izin verdi. Mihail Bogdanoviç'ten başkomutan Bennigsen'e ilginç bir mesaj: “... İktidardaki bu eşitsizlikle, bütün gücü faydasız kaybetmemek için önceden geri çekilirdim. Ancak, memurlardan ordunun ana kısmının henüz kurulmadığını, yürüyüşe geçtiğini ve herhangi bir pozisyon almadığını sordu. Bu nedenle kendimi feda etmek benim görevim olduğunu düşündüm ... ”. Tüm bunlar Barclay'dı - fedakarlık, dürüstlük ve cesaretle istekliydi.
Ocak ayının sonunda Mikhail Bogdanovich alaylarını, Soult kolordu tarafından saldırıya uğradığı Preussis-Eylau altına aldı. Saldırıyı reddetti, ancak patlamadan sonra kendisi de ağır yaralandı. Bilinçsiz bir durumda, savaştan çıkarıldı ve tedavi için Memel'e gönderildi. Barclay'ın eli korkunç şekilde şekil değiştirdi - bazı cerrahlar amputasyon konusunda ısrar etti, diğerleri ise karmaşık bir operasyon yürütmeyi teklif etti. O sırada, Mikhail Bogdanovich eşi Elena Ivanovna'nın gözetiminde iken, Memel'e burada, Prusyalı Kralı Friedrich-Wilhelm III'ü ziyaret etmek için Memel'e geldi, burada kendisi, Alexander I. kendisi, generalinin kritik durumunu öğrendikten sonra, kişisel doktoru Jacob Willy'i gönderdi. Acil bir operasyon yapmış olan, askeri bir 32'in elinden bir parça kemik çıkardı. Bu arada, anestezi yoktu ve Mikhail Bogdanovich cesaretle bu prosedürü ertelemek zorunda kaldı. Daha sonra imparator generali ziyaret etti. Barclay'ın, İskender'e egemenlik için çok ilginç görünen bazı düşünceleri dile getirdiği bir konuşma yapıldı - Çar'ın ziyaretinden sonra, Mikhail Bogdanovich, teğmenlere ve ikinci dereceden Vladimir'e terfi etti.
Barclay gücünü yeniden kazanırken, Tilsit'te barış imzalandı. Rusya'nın dış politikası çok değişti - savaş İngiltere ile, Avusturya ve İsveç ile başladı. Ayrıca, düşmanlıklar Pers ve Türkiye ile de bitmedi. Rus ordusunun sayısı 400 000 kişiyi aştı, ancak her biri sayıldı. Benzer bir konumda, General Barclay işsiz kalamadı - iyileşdikten sonra Finlandiya'ya gitti ve altıncı piyade bölünmesini yönetti. Mart ayında, bölümü 1809, Bothnia Körfezi'nden geçiş yaptı. Aynı zamanda, Mikhail Bogdanovich, son derece riskli bir operasyonu ustalıkla hazırlamayı başaran mükemmel bir organizatör olduğunu kanıtladı. Askerlere ek üniforma verildi, buz üzerindeki geçişin yangın çıkmadan gizlilik içinde gerçekleşeceğini göz önünde bulundurarak yiyecek de düzenlendi. Tüm atlar özel çivili at nallarıyla ayakkabılıydı, yükleme kutularının tekerlekleri ve yarıkları kesilmeyecek şekilde kesildi. İki gün boyunca, Barclay'ın bölünmesi İsveç'in Umea kentine teslim olan ve İsveç'in teslim olmasına yol açan kavga etmeden yaklaşık yüz kilometre mesafedeydi. Kampanyada, 1809, komutanın bir özelliği daha ortaya çıktı - düşmana, özellikle de sivillere karşı insancıl bir tutum. Mihail Bogdanoviç'in askerleri İsveç topraklarına girdiğinde, “Kazanılan şerefle uğraşma ve yabancıların onur duyacağı yabancı bir ülkede bir hatıra bırakma” gibi bir askeri emir verdi. Mart ayındaki başarısı için 1809, Piyade Genel Komutanlığı görevine atandı ve aynı zamanda Finlandiya'daki Başkomutanı olarak atandı.
Büyük bir savaş ilerliyordu ve ülkenin savunmasının sorunları bilgili ve zeki bir profesyonelin eline geçecekti. 1810'in başlangıcında, Alexander, Savaş Bakanı görevinden, yerine Barclay'ı atayan, alaycı ve sert bir yönetici olan Arakcheev'i kaldırdım. Faaliyetinin ilk günlerinden Mikhail Bogdanovich savaşa hazırlıklara başladı. Her şeyden önce ordunun yapısını değiştirdi, hepsini üç birliğe (süvari, piyade ve topçu silahı da dahil olmak üzere her biri bir araya getirdi ve süvari, piyade ve topçu gibi) ve her türlü taktiksel görevi çözebildi. Barclay, savaştan önce on sekiz süvari ve piyade birliği rezervi ve dört topçu teçhizatı rezervi organize ederek rezervlere büyük önem verdi. Kalelerin güçlendirilmesine büyük dikkat gösterdi, ancak Napolyon'un işgali sırasında faaliyetlerin çoğu eksik kaldı. Buna rağmen, düşman Fransız ordusunun arkasında kalan Bobruisk kalesini ele geçiremedi. Ayrıca, 1812'in ilk yarısında önemli dış politika eylemleri gerçekleştirildi - Mart sonunda (Barclay zaferleriyle) İsveçlilerle müttefik bir antlaşma onaylandı ve Mayıs ortasında (Kutuzov zaferleriyle) Türklerle barış antlaşması yapıldı. Bu antlaşmalar, Rusya'nın güney ve kuzey yanlarında bulunan iki devletin tarafsızlığını sağlamıştır.
Mihail Bogdanoviç, askerlerin yeni komuta ve kontrol yöntemlerini içeren büyük bir askeri yasama belgesindeki çalışmalar için çok zaman ve çaba harcadı. Bu belge - “Büyük aktif bir ordunun yönetim kurumu” - askeri bakanlık tarafından yürütülen faaliyetleri özetledi. Savaş Bakanı ayrıca, doğada sistemik olan düzenli istihbarat örgütlenmesi için bir dizi önlem yürüttü. 1812'in başında, doğrudan Savaş Bakanına rapor veren, sıkı gizlilik içinde çalışan ve yıllık bakanlık raporlarında görünmeyen bir Özel Şansölye kuruldu. Özel Şansölye çalışmaları üç alanda yol açtı - Napolyon’un ajanlarının aranması ve tasfiyesi, komşu ülkelerdeki düşman birlikleri hakkında bilgi toplanması ve yurtdışında stratejik bilgilerin alınması. Vatanseverlik Savaşı'ndan kısa bir süre önce, Napolyon’un General Jacques Loriston’ı Barclay de Tolly’ye şu açıklamayı yaptı: “Elli beş yaşında bir adam olan Savaş Bakanı, büyük bir kardeşi olan büyük bir işçi, mükemmel bir üne sahiptir.”
1812'in baharında, Napolyon’un “büyük ordusu” yavaş yavaş Rusya sınırına doğru ilerlemeye başladı. Görkemli asker kitleleri harekete geçti - müttefiklerle birlikte, 600 binden fazla insan doğuya yürüyüşe katıldı. Savaştan önce Rus ordusunun toplam sayısı da büyüktü - 590 bin kişi. Ancak Napolyon’un güçlerinin aksine, Rus birlikleri, Avusturya, Polonya ve Prusya’yla batı sınırlarına ek olarak, Kafkaslar ve Moldova’da Türkiye sınırında, Finlandiya’da, Kırım’da, İran’la sınırında ve ülkenin sayısız garnizonunda Kamçatka’ya dağılmış durumdaydı.
Mart ayında, 1812 Barclay, savaş bakanlığı görevinden ayrılarak birinci ordunun komutanının haklarını üstlendiği Vilna kentinin kuzey başkentini terk etti. Nisan ayının başlarında, krala şöyle yazdı: “Şu anda sahip olmadıkları operasyon planlarını yapması için kolordu ve ordunun başkanları için gerekli.” Devlete cevap olarak “çizilen planlar” gönderilmedi ve bu sırada savaş eşikteydi. Nisan ayı ortasında, 1812 Alexander Vilna'ya geldi ve ana dairede uzun toplantılar başladı. Tartışmaların ortasında, Rus hizmetinde Prusyalı bir askeri teorisyen olan General Pfoul'un planı yapıldı. Barclay ona karşıydı, ama kral sessiz kaldı. Bu durumun belirsizliği, Dışişleri Bakanı Şişkov'un notlarında şöyle yazıyordu: “Egemen Barclay'ı genel müdür olarak konuşur ve Barclay, sadece çarın emirlerinin yöneticisi olduğunu söyler. İskender anlaşılabilir - korkunç bir şekilde bütün orduyu yönetmeyi ve kazanan Bonaparte'nin zaferini kazanmayı istedi, ancak yenilgi korkusu imparatoru bu adımdan durdurdu. Başkomutan olmaya cesaret edemeyen İskender, daha kötüsü, onun yerine kimseyi tayin etmedi.
Haziran ayının ortasında, "büyük ordu" Neman'ı geçmeye başladı. Bunun haberi birkaç saat sonra Vilna'da geldi. Baloda sessiz olan hakim, komutan Barclay'i sessizce dinledi ve kısa bir süre sonra Mikhail Bogdanovich'e, ilk orduyu Vilna'dan 70 kilometrede bulunan Sventsianlara geri çekme emri gönderdi. İkinci Bagration ordusunun Vileyka'ya taşınması emredildi. Ertesi gün, Barclay de Tolly, bölümlerin ve kolordu komutanlarına emir gönderdi, her şeyden önce düşman tarafından kesilen hiçbir parçanın olmamasına dikkat etti. Bu arada, ilk ordu kusursuz bir şekilde geri çekildi, arka savaşlara öncülük etti, düşmana ani darbeler uyguladı ve onu geçitlerde gözaltına aldı. Örneğin, ilk günlerde Yakov Kulnev komutasındaki ilk kolordu arkadaki muhafızı bin mahk tookm aldı ve tüm gün Vilkomir savaşında Mareşal Oudinot saldırısını başarıyla engelledi. Gelecekteki Decembrist Glinka'nın bu yürüyüş manevrasına katılan bir kişi, günlüğüne şöyle dedi: “Barclay, en ufak bir dekolte ile kendisini kesmesine izin vermedi, tek bir konvoy kaybetmedi, tek bir top değil.”
Ancak, imparatorun komutanın emirlerine sürekli müdahale etmesi, meseleyi karmaşıklaştırdı. Mihail Bogdanoviç’in başı sayesinde Barclay’ın talimatlarıyla sık sık çelişen birçok emir verdi. Özellikle, İskender, kimsenin planlarına ithaf etmeden, Drissa kampına ilerlemenin hızlandırılmasını emretti. Haziran ayının sonunda Barclay ona şöyle yazdı: “Ordumuzla orada ne yapacağımızı anlamıyorum ... Düşmanın görüşünü kaybettik ve kampta hapsedildikten sonra onu her taraftan beklemek zorunda kalacağız”. Kral mektuba cevap vermedi ve emirlerinin görüşülmediğini açıkça belirtti. Kısa bir süre sonra, ilk ordu Drissa'ya (şimdi Verkhnedvinsk şehri) yaklaştı, ancak Bagration'nın kampa girmediği için devam etmesi kararlaştırıldı. Bununla birlikte, Drisse'deki kısa süreli varlığı iki önemli olayla kutlandı - bu yerde askerler on dokuz piyade taburu ve yirmi süvari filosu şeklindeki ilk ikmal ile beklendi ve kamp alanı merkezdeki çalışmaya başladı. Barpat'ın kararıyla Dorpat Üniversitesi profesörleri olan organizatörler, komutanın emir ve itirazlarını topluma ve birliklere, bilgi broşürlerine ve bültenlerine bastırdı, düşman savaşçılarına hitap ediyor. Daha sonra, yürüyen basımevi oluştuğunda, savaşın ilk tarihçisi olan bir askeri yazarlar çemberi oluşturdu.
Temmuz ayı başlarında ordu kamptan ayrıldı ve doğuya yöneldi. Bu sırada, İskender birlikleri terk etti ve Moskova'ya gitti. Mikhail Bogdanovich'e elveda derken, “Ordumu sana emanet ediyorum, başka bir tane almadığımı unutma, ve bu düşüncenin seni asla terk etmesine izin verme” dedi. Kralın sözlerini ayıran komutan her zaman hatırladı. Aslında, taktiklerinin özü oldu - orduyu kurtarmak, Rusya'yı kurtarmak. Ayrılmaktan sonra kral, Barclay'a, diğer orduların kendisine nezaret etmesiyle başkomutanın yetkisini vermedi. Mikhail Bogdanovich'in konumunun belirsizliği, Alexander'ın Arakcheev'den “ordunun işlerinin yönetimini üstlenmesini” istedi. Mevcut askeri bakanın altındaki anlaşılmaz ve belirsiz ifadeler, Barclay ile Arakcheyev arasında ondan hoşlanmayan çok sayıda sürtüşmeye yol açtı. Bu arada, birinci ve ikinci orduların birleşmesi gittikçe zorlaşıyordu - Fransızların ana güçleri aralarında sıkışmıştı ve Rusların geri çekilmeleri dışında hiçbir şey yoktu.
Napolyon Vitebsk'deyken Mikhail Bogdanovich ondan ayrıldı ve Smolensk'e gitti. Birçok Rus için bu manevra çok hoşnutsuzluk yarattı. Düşmanın Vitebsk önünde genel bir savaş yapmasının değerli olduğuna dair bir görüş vardı. Barov özellikle öfkeli - doğrudan ve dürüst bir adam, Suvorov'un bayraklarının altına kondu ve genç yaştaki taarruz taktiklerini sürdürdü, sürekli bir geri çekilme ile baş edemedi. Vitebsk’ten ilk ordunun geri çekilmesi Bagration’yı öfkeye soktu. Vitebsk'ten ayrılmanın Moskova'nın Napolyon'a yolunu açtığını savunarak Barclay'a suçlamalarla dolu bir mesaj gönderdi. Daha sonra, ilk ordunun genelkurmay başkanı Yermolov, Mikhail Bogdanovich hakkında şunları yazdı: “Mutsuz, çünkü kampanya lehine değil çünkü sürekli geri çekiliyor ... Onu kısmi değil, gerçek adaletle savunuyorum”. "Gerçek adalet" kelimesiyle, "büyük ordunun" yarısının Smolensk yakınlarında toplanmıştı - savaşın kırk gününde Fransızlar kaybetti ve iki yüz binden fazla insanı arka garnizonlarda bıraktı.
İlk ordunun Smolensk'e girmesinden kısa bir süre sonra Bagration da geldi. Peter Ivanovich ile tanışan komutanların buluşma sevinci tüm sıkıntı ve çekişmeleri bir kenara itti, Barclay onu dostane bir şekilde kucakladı. Orduların hemen hemen bütün askeri erkekler tarafından bağlantısı sadece büyük bir başarı olarak değil, aynı zamanda uzun zamandır beklenen genel savaş için vazgeçilmez bir koşul olarak algılanıyordu. Kısa süre sonra her iki ordu da düşmana doğru hareket etti. Bir dizi manevranın ardından, birincisi Porechensky kanalına, ikincisi - güneye, Rudnya'ya giderken kalktı. Üç gün sonra birlikler tam anlamıyla hareketsiz kaldı. Sonunda, Barclay, ana Fransız kuvvetlerinin, ikinci ordudan çok uzakta toplanmadığını öğrendi. Bu bağlamda, komutan Rudny yoluna gitmeyi gerekli bulmuş, Peter Ivanovich beklemeden Smolensk'e geri döndü. Her iki ordu da Ağustos 4 şehrine yaklaştı. Smolensk altında, 120 binlerce Rus, binlerce Napolyon'un askerleriyle 180 ile savaştı. Acı görüşmesinden sonra, Mikhail Bogdanovich genel savaş fikrini reddetti. Bagration’a Smolensk’ten ayrılma emrini vererek atıkları örtmeye devam etti. Savaş geceye kadar sürdü ve Fransızlar en ufak bir başarıya bile ulaşamadı. Barclay tekrar karşı saldırıya geçme sorununu gündeme getirmeden önce, koşulları tartıştıktan sonra komutan şehirden ayrılmasını emretti.
Kısa bir süre sonra kral Mikhail Bogdanovich'e Smolensk yakınlarındaki eylemleri için kendisini suçladığı bir mektup gönderdi. Şehirden ayrılmak nihayetinde Bagration ile olan ilişkileri bozdu - imparatora yazdığı mektuplarda, başka bir askeri komutan koymak istedi. Barclay'in otoritelerin, subayların ve tüm Rus ordusunun askerlerinin gözünde otoritesi çöküyordu. Yine bu sefer, başkomutan hakkındaki soru, kral tarafından İskender'e yakın altı kişiyi içeren özel olarak oluşturulan acil durum komitesine iletildi. Beş adayı tartıştılar, en son çıkan ise hemen tek haklı olarak tanınan Kutuzov'du. Üç gün sonra İskender bu soruya bir son verdim. Barclay, Chichagov, Bagration ve Tormasov'a derhal aşağıdaki ifadeler gönderildi: “Çeşitli önemli rahatsızlıklar ... dört ordunun hepsine bir şefi atamak görevini dayatıyor. Bunun için Prens Kutuzov'u seçtim ... ”. Görevlendirildikten sonra, Mikhail Illarionovich şahsen Barclay'a bir mektup yazdı. İçinde ortak çalışmalarının başarısı için umutlarını dile getirdi. Barclay ona şöyle cevap verdi: “Olağanüstü ve acımasız bir savaşta her şey bir hedefe katkıda bulunmalı ... Grace'in rehberliğinde şimdi bunu başarmak için gayret göstereceğiz ve Anavatan kurtulacak!”
Ağustos ayının ortalarında Tsarevo-Zaymishche kasabasında Barclay görünüşte sakince teslim oldu. Ancak, elbette ki gururu incindi. Mihail Illarionoviç askerleri savaşa hazırlarken buldu - alaylar pozisyon aldı, surlar inşa edildi, rezervler geldi. Başkomutan, fırtınalı kaçışla buluştu ve birliklerin etrafında sürdü ve ... geri çekilmelerini emretti.
23 August, ana Rus kuvvetleri, Yeni ve Eski Smolensk yollarının arasında bulunan devasa bir alana geldi. Borodino savaşından önceki gece, Barclay ve ilk ordunun topçu başkanı General Kutaisov, köylü bir kulübede geçti. Anılara göre, Mikhail Bogdanovich mutsuzdu, şafaktan hemen önce bütün gece yazdı ve unuttu, ceket cebinde yazılanları gizledi. Kutaisov, aksine, eğleniyor ve şaka yapıyordu. Ertesi gün öldürüldüğü sırada, bir topçu düzeni vasiyetini sürdürdü: “Topçu kendini feda etmeli. Sizi silahlarla götürmelerine izin verin, ancak son atışı destek alayım ... ".
İlk ordunun karargahı için savaş şafakta başladı. Adjutant Barclay şöyle yazdı: “Emirlerin tamamı, tam elbise üniformalı, siyah tüylü şapka ile bataryanın üzerindeydi ... Ayağımızdaki Borodino köyü cesur bir Yaşam Muhafızları Jäger alayı tarafından işgal edildi. Sis, doğrudan üzerinde ilerleyen düşman sütunlarını sakladı. Bölgeyi tepeden inceleyen general, alayın hemen köyden yürüdüğü, ondan sonra köprüyü yok ettiği emrini verdi ... Bu işten sonra, tepeden aşağıya inen general bütün çizgiyi dolaştı. Sakince ayakta durup grenciler onu selamladı. Ancak, Bonaparte sol kanattaki ana darbeyi vurdu ve belirleyici bir anda durumu doğru değerlendiren Mikhail Bogdanovich Bagration'a yardım gönderdi. Güçlendirme, Bagration askerleri zorlukla tutulduktan sonra geldi ve komutanları ölümcül şekilde yaralandı. Peter Ivanovich, Barclay’ın komutanına şunları aktardı: “Genel olarak ordunun kaderinin ve kurtuluşunun ona bağlı olduğunu söyle. Tanrı onu korusun. ” Bu sözler hem tam bir uzlaşma hem de komutanın yeteneklerinin Bagration'a tanınması anlamına geliyordu. İkinci ordunun komutası Konovnitsyn'i aldı ve Barclay, birliklerin düşmanın süvari kuvvetlerine karşı liderliğini sağladı. Yanına iki memur düştü ve dokuz kişi yaralandı, ancak görkemli bölüm zaferle sonuçlanana kadar savaştan çıkmadı. Alexander Pushkin, Barclay’e adanmış “Komutan” şiirinde, “Eski bir lider! genç bir savaşçı olarak, / İlk kez neşeli bir düdük sesi duydun, / Ateşe koştun, istenen ölümü aradın, - / Voshche! ". Akşam geç saatlerde Kutuzov, Mikhail Bogdanovich'e savaşın devamı için hazırlanmasını emretti. Komutan generallerine gerekli emirleri verdi, ancak gece yarısı geri çekilmek için yeni bir emir aldı.
Borodino'dan sonra, Bagration ordusunun kalıntıları Barclay ordusuyla birleşti, ancak konumu şartlıydı - başkomutan onun üzerinde durdu. Ve yakında emir, komutanın Savaş Bakanı görevinden alınmasına ilişkin geldi. Buna ek olarak, Mikhail Bogdanovich ateşle düştü ve Eylül ortasında Kutuzov'a işten çıkarma raporu gönderdi. Tarutinskaya pozisyonuna giriş gününde Mikhail Illarionovich dilekçesini verdi. Komutanlarına veda eden Barclay de Tolii şunları söyledi: “Müthiş bir şey yapıldı, sadece hasadı sallamak kaldı ... Mareşal'e korunmuş, ahlaki olmayan, iyi giyimli ve silahlı bir ordu verdim. Bu bana şimdi bana bir taş fırlatacak, sonra bana adalet verecek insanların minnettarlığını veriyor. ”
Dört aydan fazla bir süre ordunun dışında kalan Mikhail Bogdanovich, olan her şeyi kavramakla meşguldü. Bu düşüncelerin meyvesi derlediği “Notlar” haline geldi. Ve Kasım ayının başlarında, komutan aniden krala iade edilme dilekçesi verdi. Daha önce Amiral Chichagov başkanlığında üçüncü ordunun komutanlığına atandı.
Yakında savaş Avrupa'ya yayıldı. Nisan ayının başlarında, 1813 Torun'a teslim oldu ve Fransız vali kalenin anahtarlarını Barclay de Tolly'ye devretti. Kutuzov’un ölümünden üç hafta sonra Mikhail Bogdanovich’in askerleri Frankfurt’a der Oder’e girdi. Mayıs ayında, Saksonya'daki Konigswart yakınında saatlerce süren bir savaşta, yirmi üç binlik dekoltaj başkanının komutanı aniden Perry’in İtalyan bölünmesine saldırdı ve mağlup oldu. Sadece düşmanın mahkumları bölüm komutanını, 3 tugay generallerini ve 2000 askerlerini kaybetti. Bu savaş, Müttefik kuvvetler tarafından kaybedilen Bautzen savaşının başlangıcıydı. Bu arada, Bautzen Barclay altında, müttefik generallerden sadece biri hatasız oldu. Denis Davydov, atasözünün askerler arasında yürüdüğünü yazdı: “Barclay'e bak ve korkma”. Konigswart’ta kazanılan zafer için komutana Rus İmparatorluğu’nun en yüksek ödülü olan St. Ek olarak, Barclay, Kutuzov'un kombine Rus-Prusya ordusuna komuta ettiği Wittgenstein'ın yerine geçti. Bu seferki değişiklik dokuz ay öncesinden farklı bir şekilde gerçekleşti - Wittgenstein kendisi, Mikhail Bogdanovich'e evine, imparatora “kendisini üstünlerinin altında onurlandırmanın keyfi için” olduğunu söyledi. Aynı zamanda, Rusya, Prusya, Avusturya, İsveç ve İngiltere de dahil olmak üzere yeni bir Napolyon karşıtı koalisyon kuruldu. Tüm müttefik orduların başındaki komutan Bonaparte'nin eski müttefikiydi - Avusturya Schwarzenberg. Yeni şartlar altında, Barclay daha mütevazı bir görev aldı - ordulardan birinin parçası olarak Rus-Prusya rezervinin başı.
Ağustos ortasındaki Dresden yakınlarındaki iki günlük bir savaşta, Schwarzenberg komutasındaki 1813 müttefikleri yenildi ve Bohemya'ya geri götürüldü. Geri çekilme birliklerini kesmek isteyen Fransızlar devam etmeye başladı, ancak hızlı bir manevra ile Barclay'in birlikleri yollarını kapattı, etrafını sardı ve yok etme savaşını empoze etti. Kulm köyü yakınlarında ortaya çıkan bu savaş, taktiksel yeteneklerin bir örneği olarak askeri sanat tarihinde kaldı. Otuz bininci Fransız ordusunun yenilmesi için Barclay, daha önce sadece Kutuzov'a layık görülen beşinci sınıfın George Emrini aldı. Kulm'daki yenilgi, Fransızları Leipzig'e çekilmeye zorladı ve “Milletler Savaşı” Ekim ayında savaşı Fransız topraklarına transfer etti.
1814’te Mikhail Bogdanovich, Arsis-sur-Aub’nın savaşlarında Brienne’de ve Fere-Champenois’in yakınında yer aldı. Mart ayının ortalarında askerleri Paris sokaklarına girdi. Zaferden sonra Barclay ile birliklerini gezen Alexander I, aniden komutanı elinden tuttu ve onu saha marşifi ünvanı ile kutladı. 18 Mayıs 1814 yeni Fransız hükümeti bir barış anlaşması imzaladı ve dört gün sonra Rus imparator Londra'ya gitti. Orada kralla birlikte yeni mareşal gitti. Önümüzdeki üç hafta, ordunun yürüyüş hayatına çok alışkın resepsiyonlar, festivaller ve toplarla doluydu. Ekim ayında, Varşova merkezindeki ilk ordunun komutasındaki 1814'i aldı. Mikhail Bogdanovich atamasından memnundu - St. Petersburg'dan uzakta, neredeyse tamamen bağımsızlık kazanmıştı. Bu yıllarda yaptığı çalışmaların en dikkat çekeni, komutanların, komutanların astları ile ilgili görevleri hakkındaki fikirlerini ortaya koyan “Talimatlar” idi. Hizmet ve sıkı bir disipline karşı vicdanlı bir tutum talep etmenin yanı sıra Barclay, keyfi davranma, zulüm ve şiddetin gelişmesine izin vermemek için insanlara dikkatle davranılmasını istedi.
1815'in baharında Avrupa'da Napolyon'un ortaya çıkmasından sonra, Barclay yürüdü. Ren'e ulaşmadan önce, Waterloo yakınlarındaki “Korsikalı canavarın” yenilgisini öğrendi. Bununla birlikte, ordu komutanı yürüyüşüne devam etti ve Temmuz ayında ikinci kez Paris'i işgal etti. Burada, siyasi nedenlerden dolayı, İskender müttefiklerine birliklerinin gücünü ve güzelliğini göstermeye karar verdi. Vertyu'daki büyük geçit töreni birkaç gün sürdü - 150 silahlı 550 bininci ordusu Barclay tarafından yönetildi. Bütün piyade taburları, süvari takımları ve topçu pilleri kusursuz yatak ve eğitim, manevraların koordinasyonu ve rafine hareketler gösterdi. Yermolov kardeşine şöyle yazdı: “Birliklerimizin durumu muhteşem. Bu yerde, bütün Avrupa birlikleri, ama Rus askeri gibi kimse yok! ” Devredilen ordunun mükemmel durumu için Mikhail Bogdanovich'e prens ünvanı verildi.
Ceketindeki sloganı şuydu: "Sadakat ve sabır."
1815 sonbaharında, Rus birliklerinin büyük kısmı vatanlarına geri döndü. Mogilev'de bulunan Barclay'ın merkezi. Komutan, 1815'ten sonra hemen hemen tüm kara kuvvetlerini 2 / 3 içeren ilk orduyu yönetmeye devam etti. 1818'in baharında Mikhail Bogdanovich tedavi için Avrupa'ya gitti. Onun yolu Prusya'dan geçti. Orada, elli altı yaşında bir Barclay hastalığa yakalandı ve 14 Mayıs'ta öldü. Kalbi Stilittsen (şu anda Kaliningrad bölgesindeki Nagornoye köyü) köyünün yakınlarındaki bir cehenneme gömüldü ve komutanın külleri şu anki Estonya'nın Jygeveste kasabasından çok uzakta olmayan Livonia'daki karısı ailesinin mülküne götürüldü. 1823’te bir dul, bugüne kadar hayatta kalan mezarına güzel bir türbe inşa etti.
V. Levchenko'nun "Yılın 1812'in Kahramanları" ve V.D. Melentyev "Mareşal Zaferi".