Cilt Çatlağı Neden Oluşur? Nasıl Tedavi Edilir?
Cilt, vücudun en büyük organıdır ve ihtiyaç duyulduğunda genişlemek ve esnemek için olağanüstü bir yeteneğe sahiptir. Güçlü ve elastiktir, ancak destekleyici dokular çok fazla ya da çok hızlı gerilirlerse zarar görebilirler. Cildin bu hızlı genişlemesi çatlaklara yol açabilir. Cilt çatlağı, neredeyse her yaştaki erkek ve kadınları ve cilt tiplerini etkileyen yaygın bir sorundur. Kadınların 90% kadarı hamilelik sırasında çatlak izi geliştirir. Ayrıca ergenlik çağında genç kızların 70%’inde, ergenlik çağında özellikle spor yapan genç erkeklerin 40%’nda da cilt çatlağı görülebilmektedir.
Cilt Çatlağı Neden Oluşur?
Vücudun değişik bölgelerinde kilo artışı nedeniyle cildin alt dokularında oluşan yoğun ve sürekli gerilme ciltteki bazı hücrelerden kimyasal maddelerin ortaya çıkmasını uyarır. Sonrasında dermis tabakasında bulunan ve cildin dayanıklılığını, diriliğini ve yapısal bütünlüğünü sağlayan kolajen ve elastin lifler zarar görür.
Risk faktörleri nelerdir?
Kimde ve neye göre oluştuğu belli değildir. Bazı insanlar genetik ya da belirli hormon düzeyleri nedeniyle cilt çatlağına maruz kalmaya daha eğilimli olabilirler. Yani öncelikle genetik yatkınlık ön plandadır.
American Journal of Obstetrics and Gynecology Dergisi’nde yapılan bir araştırma, hamilelik döneminde daha fazla kilo alan kadınlarda olduğu gibi, daha genç yaşta hamile olan kadınların da daha sık çatlak geliştirme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Vücutta steroid hormonu seviyelerinin yükselmesi, Cushing hastalığı olan insanlar, daha çok risk altındadır. Benzer şekilde, steroid ilacı kullanan veya topikal steroid kremleri yanlış ve uzun süre kullanan kişilerde de steroid hormonlarının cildin kolajenini zayıflatması nedeni ile çilt çatlakları oluşabilir. Yine büyüme döneminde , hamilelerde, spor yapan gençlerde de sık görülmektedir.
Çatlaklara engel olunabilir mi?
Çatlaklara engel olabilmek için karın, göğüs ve bacakları esnemeye alıştırmak gereklidir. Çeşitli losyon ve yağlar cildin esnemesine yardımcı olur. Ayrıca bu bölgelere masaj yapılması kan dolaşımını hızlandıracağından çatlaklara karşı koruyucu olabilir. Düzenli egzersiz cilt ve kasların oksijenle beslenmesi ve hücrelerin güçlenmesi açısından önemlidir. Ayrıca dengeli beslenmek ve bol su içmek de cildin sağlıklı bir yapıya sahip olmasında ve kendini korumasında önemli bir faktördür. Hızlı kilo alıp verme dönemlerinde oluştuğu düşünülürse kilo alımının dengede olması da önemlidir.
Cilt Çatlağının Tedavisi
Fiziksel olarak ağrılı olmamasına rağmen, çatlaklar bir kişinin özgüvenini etkileyebilir. Psikolojik etkileri nedeniyle, uzmanlar yıllarca bu çatlaklar için etkili bir tedavi bulmaya çalışmış ne yazık ki, tamamen yok olması için herhangi bir tedavi gösterilememiştir. Bununla birlikte her geçen gün çatlakları tedavi etmenin yeni yolları ortaya çıkmaktadır ve bunların bir kısmı oldukça umut verici olmuştur.
Retin-A
Çalışmalar 0.1%’lik tretinoin (retinoik asit) kreminin erken dönemlerinde cilt çatlağının azalmasına yardımcı olduğunu göstermiştir. Bu preparat kızarıklık ve soyulma gibi yan etkilere neden olabilir. Hamile kadınlar tarafından geniş alanlara uygulanması uygun değildir. Etkisini kolajen sentezini uyararak gösterir. Yeni çatlaklarda kullanıldığında etkileri daha başarılı olduğu için çatlakların erken döneminde kullanılması önerilmektedir. Çatlaklar beyaza veya gümüş rengine döndüğünde etkinliği sınırlıdır.
Fraksiyonel Karbondioksit Lazer Tedavisi
Fraksiyonel Karbondioksit Lazer tedavisi, cilt çatlaklarının tedavisinde kolajen uyarımını tetikleyerek etkisini gösteren başarılı bir uygulamadır. Bu tedaviler tecrübeli bir dermatoloğun uygulaması gereken işlemlerdir.
Amerikan Dermatolojik Cerrahi Derneği (ASDS), lazer ya da ışık tedavisini, çatlakların görünümünü önemli ölçüde iyileştiren tek kanıtlanmış yöntem olarak önermektedir. Tam sonuç almak için birden fazla seans gerekecektir.
Altın İğne Radyofrekans Sistemi:
Altın İğneli Radyo frekans uygulamasında radyofrekans cihazının başlığında bulunan altın kaplama iğneler, cilde temas edince ani bir hareket ile cilt içerisine giriş yapar. Cilt üzerinde yaptıkları fraksiyonel mikro delikler vasıtası ile radyofrekans enerjisini cilt altına ileterek kolajen sentezinin artmasını sağlar ve bu şekilde atrofik alanın düzeltilmesi hedeflenir.
Broad Band Light Terapi ( BB Lazer Tedavisi)
Tedavinin temelinde ışık sistemi vardır. Cilde temas eden başlık ile ışık enerjisi vücutta ısıya dönüşür ve bu ısı da kolajen sentezini uyarır. Özellikle çatlakların ilk oluştuğu dönemde çok başarılıdır. Oldukça güvenli, konforlu ve ekonomik bir tedavidir. Tekrarlayan uygulamalar gerekir.
Mezoterapi
Kolajenin sentezini uyaran maddeler içeren mezoterapi yöntemi medikal estetik uygulamalarında sıklıkla uygulanmaktadır. Tekrarlayan uygulamalar gerektirir. Diğer sistemler ile kombin edildiğinde oldukça başarılıdır.
Piyasadaki bazı kremlerin, yağların ve diğer topikal cilt ürünlerinin, çatlağı önlediği veya azalttığı iddia ediliyor. Popüler malzemeler arasında kakao yağı, zeytinyağı ve badem yağı bulunur.
Çoğu klinik çalışma, topikal cilt bakım ürünleriyle cilt çatlağının önlenmesinin tek başına başarılı olmadığını bulmuştur. Ayrıca, izlerin ortaya çıkmasından sonra nemlendiricilerin veya kremlerin uygulanması, görünüm üzerinde bir etkiye sahip değildir.
Her ne kadar çatlak kremleri etkili olmasa da, düzgün bir şekilde yapılan cilt bakımı, cildin iyi görünmesine ve sağlıklı kalmasına yardımcı olabilir. Amerikan Dermatoloji Akademisi şunları önermektedir:
- Uygun güneş koruması: Güneş kremi tek başına çatlağı önleyemez, ancak cildin genel sağlığını ve görünümünü iyileştirir. Güneşe maruz kalmak, mevcut yara izlerini daha belirgin yapabilir. Ayrıca, güneşe maruz kalmak, cildin kolajen liflerini parçalayabilir ve bir kişinin daha fazla çatlak tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden olabilir.
- Cildi nemlendirmek: Banyodan hemen sonra bir nemlendirici kullanarak, cilt hala nemliyken, ürünlerin daha iyi nüfuz etmesini ve cildin yumuşak ve esnek olmasını sağlayabilirsiniz. Gebe kadınlar, karın üzerindeki derinin hızla genişlemesi nedeniyle kaşıntıya eğilimli olduğunu fark edebilirler ve nemlendiriciler sıklıkla bir miktar rahatlama sağlar.
Cilt çatlakları tamamen önlenemez, ancak sağlıklı bir yaşam tarzı riski azaltabilir. Bol miktarda su içmek, çeşitli besleyici gıdalar tüketmek ve düzenli egzersiz yapmak, genel olarak sağlıklı kalmanızı teşvik edebilir.
Hamilelik sırasında ani kilo değişimlerinden kaçınmak ve sağlıklı ve kademeli kilo almaya çalışmak da yararlıdır.