Depremler evini yerle bir ettikten sonra Raghad, son üç yıldır evi olarak gördüğü Türkiye’nin güneyindeki Antakya’dan kaçtı.
26 yaşındaki Suriyeli mülteci, babası Suriye iç savaşı sırasında kaybolunca dört küçük kız kardeşi, annesi ve dört yaşındaki yeğeniyle birlikte burada yaşıyordu. 6 Şubat’ta depremler vurduğunda, ailesini güvenli bir yere götürme görevini üstlendi.
Raghad, pijamalarından başka bir şey giymeden ailesini soğuk gecede yönlendirdi, ta ki bir otobüs şoförünü 2.000 lira (106 $) alarak onları geniş aile sahibi oldukları tek yer olan İstanbul’a götürmeye ikna edene kadar.
Karla kaplı, bozuk yollarda 17 saatlik bir yolculuğun ardından İstanbul’da bir gönüllünün sağladığı pansiyonda yaşıyorlar. Raghad’ın amcası ve İstanbul’da yaşayan Suriyeli nişanlısı tarafından destekleniyorlar. Ancak depremlerin hemen ardından yayınlanan bir hükümet direktifi nedeniyle Raghad’ın iki ay içinde Antakya’ya geri dönmek zorunda kalma olasılığı vardır.
Raghad, El Cezire’ye “Gidecek hiçbir yerimiz yok” dedi. “Evimiz yerle bir edildi. Geri dönersek, sokakta ya da çadırda olacağız.”
Raghad, kendisinin ve ailesinin sahip olduğu her şeyin depremler sırasında birkaç saniye içinde kaybolduğunu söyledi. Büyükbabasından kalan miras parası, eğitim sertifikaları, pasaportu ve en değerli varlığı olarak gördüğü Mart ayındaki düğününde giymeyi planladığı beyaz elbise gitmişti.
“Sadece bir gece önce almıştım,” dedi. “Duvarlar etrafımızda yıkılmaya başlarken dolap kapısında asılı olduğunu gördüm.”
geçici politika
Hükümet tahminlerine göre, bu ay meydana gelen depremlerle harap olan Türkiye’nin güneyindeki 10 ilinde 1,7 milyondan fazla Suriyeli mülteci yaşıyordu.
Raghad’ın ailesi gibi çoğu, geçici veya uluslararası koruma statüsüne güveniyor ve bu da onları kayıtlı ikamet ettikleri illerle sınırlıyor. Depremler olana kadar diğer illere izinsiz seyahat edemiyorlardı.
Depremlerin ertesi günü Türk makamları, 10 ildeki mültecilerin kendi barınma yerlerini sağlamaları halinde 90 güne kadar İstanbul dışındaki diğer şehirlere veya illere seyahat etmelerine izin veren bir yönerge yayınladı.
Ancak depremlerin ardından ilk günlerde çok sayıda mültecinin İstanbul’a kaçmasının ardından, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü kararını vaka bazında revize ederek, daha önce büyükşehire gelmiş ailelerin 60 güne kadar kalmalarına izin verdi.
13 Şubat’ta İçişleri Bakanlığı, en kötü etkilenen beş ilden (Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Adıyaman ve Malatya) herhangi birinde yaşayan uluslararası veya geçici koruma altındaki kişilere diğer ülkelere seyahat etmeleri için 60 günlük muafiyet veren ikinci bir yönerge yayınladı. izin istemeden iller.
Başka bir ile geldiklerinde ise 60 günlük konaklama izni için Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’ne başvurmaları beklenmektedir. Depremin vurduğu diğer beş ilde (Adana, Osmaniye, Şanlıurfa, Kilis ve Diyarbakır) bulunanların yola çıkmadan önce seyahat izni almaları gerekiyor.
İkinci direktifin birinci direktifi geçersiz kılıp kılmadığını göreceğiz ve Al Jazeera’nin yetkililerden açıklama istemeye yönelik çok sayıda girişimi yanıtsız kaldı.
Norveç Sığınmacılar Örgütü genel sekreteri Paal Nesse, bir kişiye bir Avrupa ülkesinde mülteci statüsü verildiğinde, “o ülke içinde serbestçe hareket edebilmesi gerektiğini” söyledi.
Mülteci sözleşmesini kayıtsız şartsız onaylayan diğer ülkelere kıyasla Türkiye’nin hukuk sisteminde bazı eksiklikler var” dedi. “Türkiye’nin mülteci sözleşmesini yorumlaması coğrafyaya dayalı sınırlamalar getirmiştir – yalnızca Türkiye’deki Avrupalılar sığınma talebinde bulunma hakkına sahiptir, ancak Türkiye Suriyeliler için bir istisna yaparak, kayıt olduklarında mülteci olmalarına izin vermiştir.”
Türkiye’nin hareket kısıtlamaları kararının muhtemelen ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik zorluklarla ilgili olduğunu da sözlerine ekledi. İstanbul ve diğer büyük şehirlere sürüklenen mülteci sayısını sınırlamanın bir yolu olabilir” dedi.
“Gerçekçi değil”
Suriyeli aktivistler ve insan hakları örgütleri, mülteci ailelerin bu kadar kısa sürede Türkiye’nin güneyindeki hayatlarını yeniden kuramayacaklarını söyleyerek, hükümetin direktiflerini “insanlık dışı” ve “gerçek dışı” olmakla suçladılar.
İnsan Hakları İzleme Örgütü Türkiye Direktörü Emma Sinclair-Webb, “Bu 60 ila 90 günlük mühlet gerçekçi değil çünkü o zamana kadar hiçbir uzun vadeli çözüm mevcut olmayacak” dedi.
“Bunlar [decisions] kitlesel bir ülke içinde yer değiştirmenin geçici duraklarıdır” dedi. “Şu anda depremden etkilenen illerde güvenli barınma, altyapı eksikliği ve büyük ölçüde azalan istihdam yok.”
Sinclair-Webb, Türk hükümetine “insanların hayatlarını sürdürmek ve yeniden inşa etmek için eğitim ve istihdama erişim ile istikrarlı yaşam koşulları oluşturma haklarına saygı duyan daha sürdürülebilir, uzun vadeli bir politika” tasarlaması çağrısında bulundu.
Türkiye’de mülteci hakları konusunda çalışan Suriyeli aktivist Taha Elgazi, kararı “keyfi ve insanlık dışı” olarak nitelendirdi.
“Suriyeli mülteciler nereye dönecek? Moloz yığınları mı?” O sordu.
‘Kolaylaştırma’ kısıtlama değil
Suriyeli bir üye ve Suriye-Türkiye Ortak Komitesi iletişim direktörü Enas Al-Najjar’a göre, direktifler depremlerden etkilenen Suriyeli mültecilerin hareket etmesine ve seyahat etmesine yardımcı olmak için alınan ilk yanıttı.
Al-Najjar, Türkiye içişleri bakanlığı ve muhalefetteki Suriye Ulusal Koalisyonu adına 2019 yılında oluşturulan komitede Türkiye içişleri bakan yardımcısı ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü başkanının da yer aldığını söyledi.
Bu eleştiriler benim için sürpriz oldu” dedi. “Biz [members of the committee] bu izni istedi. Fikir, insanların ailelerinin bulunduğu bölgelere seyahatlerini kolaylaştırmanın bir yolu olarak, sokaklarda kimsenin kalmamasını sağlamaktı.”
Kararı, depremlerin olduğu ilk gece Suriyeli mültecilerin havaalanları ve otogarlardan ayrılamadıklarından şikayet ederek komiteye ulaşmalarının ardından aradıklarını söyledi.
Kararların, ezici bir duruma ve depremlerden sonra büyük bir konaklama talebine yanıt vermek için yalnızca “bir başlangıç planı” olduğunu da sözlerine ekledi.
Al-Najjar, “Hızlı çözümler bulmaya çalışıyorduk” dedi. “Üç ay sonra ne olacağını henüz görmedik, özellikle yeniden yapılanma bir yıl sürecek. Bu direktifler yenilenebilir.”
Elgazi, 60 veya 90 günlük muafiyet süresinin en az bir yıla uzatılması çağrısına ek olarak, hükümetin yabancı ikamet izinlerini belirli mahallelerde nüfusun yüzde 25’ine sınırlayan kota konusunda da alarm verdi.
Elgazi, bu yasanın Temmuz ayında yürürlüğe girdiğinde, içişleri bakanlığının ülke genelinde en az 1.200 mahalleyi oraya taşınmak isteyen yabancılara etkin bir şekilde kapattığını söyledi.
“Bu [the quota] Türkiye’nin güneyinden yerinden edilen Suriyeli mültecilerin karşı karşıya olduğu en büyük acil sorundur” dedi.
Aileleri orada olduğu için yabancılara kapalı mahallelere düşerlerse oturma izni alamayacaklar” dedi. Bu da eğitim ve sağlık dahil olmak üzere sosyal ve kamu hizmetlerine erişimlerini kesecek” dedi.
Al-Najjar, kotanın geçici olarak askıya alındığını ve depremlerden etkilenen insanların ailelerinin olduğu yerde yaşamalarına izin verildiğini söyledi.
Al Jazeera’ya “Ancak, ikametgahlarını bu mahallelere devredemiyorlar, bu yüzden endişe üç ay sonra ne yapacaklar” dedi.
Al Jazeera, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığı yetkililerine yorum için telefon ve e-posta yoluyla soru gönderdi ancak bir yanıt alamadı.
Suriye karşıtlığı artıyor
Ankara, ülkelerinde iç savaşın patlak verdiği 2011 yılından bu yana sınırı geçerek Türkiye’ye gelen Suriyeli mültecileri barındırmak için 40 milyar dolardan fazla para harcadığını söylüyor. Türkiye dünyanın en büyük mültecisine ev sahipliği yaparken çoğu Türk vatandaşı Suriyeli mültecileri ülkelerine kabul etti. nüfus.
Ancak son yıllarda yaşanan mali kriz ve ekonomik gerileme, bazı Türk vatandaşları tarafından iş rekabeti olarak görülen yaklaşık dört milyon Suriyeli mülteciye yönelik öfkeyi ve kamuoyunda hoşnutsuzluğu körükledi.
Depremlerin ardından Suriyelilerin hırsızlık ve yağma yaptığı iddiaları yayıldığından beri, Türkiye’de Suriyelilere yönelik kızgınlık son bir hafta içinde arttı. Türk sosyal medyasında Suriye karşıtı sloganlar yeniden ortaya çıktı ve aşırı sağcı politikacılar Suriyelilerin sınır dışı edilmesi çağrısında bulunmaya devam etti.
Mayıs ayında yapılacak genel seçimler öncesinde göçmen karşıtı duyguların Türk hükümeti üzerindeki baskısını artırmasıyla Elgazi, durumun önümüzdeki altı ay içinde Suriyeli mülteciler için daha da zorlaşmasını bekliyor.
Depremden bu yana ortaya çıkan durum ve yükselen Suriye karşıtı söylem, mülteci aileleri yalnızca Suriye’ye dönmeye veya Avrupa’ya göç etmeye itecektir” uyarısında bulundu. Depremlerden sağ kurtulan yüzlerce Suriyeli aile, çoktan sınırı geçerek savaşın parçaladığı Suriye’ye geri döndü.
Raghad için ailesi için planlar yapmak imkansız görünüyor. Suriye’deki savaş nedeniyle onlarca kez alt üst oluş yaşamış olsalar da bu seferki en ağırı.
Al Jazeera’ya, “Daha önce her yerinden edilişimizde, hala ne bekleyeceğime dair bir fikrim vardı” dedi. “Ama bu sefer, sırada ne olduğu hakkında hiçbir fikrim yok.”