Geçtiğimiz günlerde Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin, yani kısa adları ile BRIC ülkeleri diye anılan ülkeler, yanlarına Güney Afrika'yı da alarak 'genişletilmiş BRIC' yani BRICS adı altında Çin'in Hainan adasında üçüncü 'Gelişen Ülke Zirve Toplantısını' yaptılar (South Africa=S).
Geçmişte ilk bu tür toplantı 1963 yılında Çin tarafından sağlanan finansman ile Endonezya'nın Jakarta adasında Başkan Sukarno tarafından (Suharto öncesindeki Endonezya başkanıydı ve ülkemize de sık sık gelirdi, hatta İstanbul'da hastalık bile kapmıştı) yapılmış ve bir de sportif turnuva organize edilmiş, toplantının adı da 'Yeni Gelişen Güçler Toplantısı' olmuştu. Daha sonra Goldman Sachs adlı finans kuruluşu BRIC kısaltmasını yaratmış ve en son da Güney Afrika'nın da katılımı ile BRICS yani 'genişletilmiş grup' oluşmuştu.
Batı gözlüğü ile yapılan medya yorumlarında (örneğin Int. Herald Tribune yorumcusu Philip Bowring) BRICS ülkelerinin önemli bir ajandaları olmadığı, platformun esas gündem maddesinin ise sanayileşmiş Batı'nın ve ABD'nin gücüne karşı diklenecek bir ortam yaratmak olduğu vurgulanıyor.
Bu arada biraz da nifak tohumu ekilmeye çalışılıyor. Örneğin Batı medyası grubun temel dinamiğinin listedeki Çin hariç dört ülkenin Çin'e yüksek oranda emtia satan ülkeler oldukları (kömür, gaz, demir cevheri ve soya gibi şeyler) ve Çin'in de bu ülkelerin sattıkları emtia ürünlerinin fiyatlarının artmasını sağlayan talebin kaynağı olduğunu, karşılığında BRICS ülkelerinin de Çin'den imalat sanayi ürünlerini aldığını ve Çin'in de bu ülkelere doğrudan sermaye yatırımı yaparak destek verdiğini vurguluyorlar. Global emtia fiyatlarındaki çok yüksek artışa rağmen de Brezilya dışındaki BRICS ülkelerinin cari denge fazlası vermediğini, hatta Hindistan'ın Çin'e karşı yılda 25 milyar dolarlık dış ticaret açığı taşıdığını vurguluyorlar.
Ayrıca G. Afrika'nın orijinal dörtlüye eklenmesinin bir Afrika ülkesini de üye yapma diplomasisinden kaynaklandığı vurgulanıyor. Aslında Güney Afrika diğerlerine nazaran ekonomik anlamda çok küçük bir ülke!
Örneğin Endonezya, Türkiye, Güney Kore ve Meksika aslında G. Afrika'dan kat kat büyük ve ekonomik açıdan önemli ülkeler, ama bu beşliye davetli değiller.
BRICS ülkeleri ise Çin'in temel türküsü olan emtia fiyatlarındaki volatilite, döviz kurlarındaki aşırı dalgalanma ve piyasaların dış ticarete ve sermaye hareketlerine fazla açık olmasından kaynaklanan sorunlar konusundaki 'şikayet korosuna' katılıyorlar. Ama Çin'in döviz kuru politikasından kendilerinin aslında zarar gördüklerini de gündeme getirmiyorlar.
YENİ ÜYE KARARI ALINMADI
ANCAK grubun toplantıya katılan liderleri, Çin'den Başkan Jintao, Hindistan Başbakanı Singh, Rusya Başkanı Medvedev, G. Afrika Başkanı Zuma ve Brezilya Başkanı Rousseff üye listesinin gelişmesini arzu ettiklerini, ama henüz bunun nasıl bir sürece tabi olması gerektiği konusunda karar veremediklerini açıkladılar. Yani BRICS, yeni üyeler konusunda karar alamadı.
Rakip grup sanayileşmiş Batı kontrolündeki G-20 toplantılarında ve IMF-Dünya Bankası'nı raporlarındaysa Türkiye diğer gelişen ülkeler Endonezya, G. Kore ve Meksika gibileri ile beraber, sık sık bir ekonomik başarı hikayesi olarak gündeme getiriliyor.
Yani BRICS aslında bölünmüş ve yolları giderek ayrılan ve zıtlaşan grupların olduğu bir dünyada alt ve aykırı bir kümelenme!