Tanım
Kekemelik, bir konuşma bozukluğudur. Konuşma sırasında akışın kesilmesi birçok insanda gözlemlenir. Örneğin bazı kelimeler kişi tarafından tekrarlanabilir veya kelimelerin ardından konuşma sırasında ‘eee…’ tarzında sesler eklenilebilir. Bu akış bozuklukları çok yoğun olmadığı ve iletişimi engellemediği sürece normal kabul edilebilir. Bahsedilen konuşma bozukluğu, iletişimi güçleştiren, kekemelik şeklinde bir problem olabilir. Kişi sesleri, heceleri veya kelimeleri tekrarlayabilir veya uzatabilir. Kekemelik konuşmanın doğal akışını bozar. Bu gibi konuşma bozukluklarına bazı çabalar tarzda hareketler de eşlik edebilir. Bu hareketler; hızlı göz kırpma, dudakların titremesi şeklinde olabilir. Kekemelik, insanlarla iletişimi güçleştirebilir ve çoğunlukla kişinin yaşam kalitesini etkiler. Kekeleme semptomları kişinin günlük hayatında farklılıklar gösterir. Toplum önünde veya telefonda konuşurken kekemelik ağırlaşabilir. Şarkı söylerken, okurken veya belirli bir ahenk içinde bir başkasıyla aynı şeyi aynı anda söylerken ise kekemelik azalabilir ve hatta kaybolabilir. Kekemelikte en genel özellik, konuşmanın akıcı olmamasıdır.
Kekemelik genelde çocukluk çağında başlar. Küçük çocuklarda sık görülür ve konuşmaya başlama sürecinin doğal bir parçası olarak kabul edilir. Bune gelişimsel kekemelik denir. Ancak bazı olgularda hayat boyu devam eder.
Kekeme hastalarda iletişim problemleri en sık evde, okulda ve işte görülür. Bazı kişiler çekindikleri için bir takım aktivitelerde yer almaktan kaçınırlar. Bazen ise kişiler kekemelik problemi yüzünden bir takım aktivitelerden mahrum bırakıldıklarını düşünebilirler. Çekincelerin sebebi diğer insanların bu duruma verecekleri tepkiden duyulan kaygıdır. Bazı kişiler konuşma bozukluklarını gizlemek için takıldıkları yerde ne diyeceklerini unutmuş gibi yapıp kelimelerin yerlerini değiştirirler veya konuşmayı yarıda bırakabilirler. Kekemeliğin, bir kişinin günlük hayatının etkilenme derecesini, bu bozukluğa kişinin kendisinin ve etrafındakilerin gösterdiği tepki belirler.
Semptomlar
Kekemelik semptomları ve bulguları şöyle sıralanabilir:
Bir kelimeyi, cümleyi veya söz öbeğini söylemeye başlamada zorluk, bir kelime bir bölümünü uzatma; bir sesin, hecenin veya kelimenin tekrarlanması,
belirli hecelerde kısa susmalar ve duraksamalar, ‘eee…’ gibi ekstra seslerin kullanımı, kelime üretirken yüzde ve vücudun üst bölümünde zorlanma belirtileri, konuşma kaygısı, etkili şekilde iletişim kurma becerisinde kısıtlılık.
Bu konuşma bozukluğu semptom ve bulgularına eşlik eden gözle görülebilen bazı hareketler ise şöyle sıralanabilir:
Hızlı göz kırpma, çenede ve dudakta titremeler, yüzde tikler, başta ani hareketler, yumruk sıkmak.
Kekemelik tanısını koymak bazı hastalarda sanıldığı kadar kolay olmayabilir. Teşhisin tam ve doğru konulması aşamasında konuşma-dil patologları devreye girer. Çocuklarda kekemeliğin devamlılığı konusunda doğru tanı ve teşhisin ayrı bir önemi vardır. Konuşma değerlendirmesi sırasında hastayı zorlayan farklı durumlarda ortaya çıkan çeşitli konuşma bozuklukları uzmanlar tarafından kaydedilir. Hastanın, konuşma bozukluğuyla nasıl başa çıktığı da tespit edilir çünkü tanısal ve tedavi yönünden önemi vardır.
Sebepleri
Kekemeliğin sebepleri henüz tam olarak bilinmemektedir. Gelişim sırasında olan kekemelik çocukluk çağında olur ve en sık gözlemlenen kekemeliktir. İlerleyen dönemde düzelmesi beklenir. Nörojenik kekemelik ise; bir inme sonucu olabilir, kafa travmasına bağlı olabilir veya beyne zarar veren herhangi başka bir durumdan kaynaklanabilir. Üçüncü sırada psikojenik kekemelik sayılabilir. Psikojenik kekemelik, duygusal bir travma sonrası olabilir.
Tedavi
Kekemelik tedavi programlarının çoğu davranışsal tedavi merkezlidir. Bu tedavi programları, kişiye sözlü iletişimini geliştirmesi için çeşitli davranış ve becerilerin öğretilmesini hedefler. Örneğin birçok konuşma-dil patoloğu, kekeleyen hastalara konuşma hızlarını nasıl kontrol edebileceklerini öğretirler. Kişilere daha yavaş ve fiziksel olarak daha rahat konuşmaları öğretilebilir. Nefes alış verişlerinin düzenlenmesi de bu tedavi programlarının bir parçasıdır. Kısa kelime öbekleri kullanarak ve kısa cümleler kurarak normalden daha yavaş bir tempoda konuşma ile kişilere konuşmalarını nasıl kontrol edebilecekleri öğretilir. Zamanla kişiler, zor durumlarda dahi daha akıcı bir şekilde daha hızlı ve daha uzun cümleler kurabilecek hale gelebilirler. Genel tedavinin ardından, kekemeliğin geri dönmesini engellemek için takip ve koruma tedavileri şarttır.
[yasr_visitor_votes size=”large”]