Furonküller, karbonküller, apseler ve sivilceler - hepsinin iltihaplı ciltle ilgisi vardır, ancak bunlar farklıdır. Örneğin bir furonkül irin sivilcesine benzer, ancak cildin daha derinlerine nüfuz etmiştir ve çok daha acı vericidir. Furonkül varsa, genellikle tıbbi tedaviye başvurmak mantıklıdır.
Bir bakışta
- Furonkül, bakterilerin neden olduğu irinli bir cilt iltihabıdır.
- Furonkülde kıl folikülü ve çevresindeki bağ dokusu iltihaplanır.
- Birkaç furonkül birleşirse, bir karbonkül oluşur.
- Bir furonkülü asla kendiniz sıkmayın - özellikle de yüzünüzde ise.
- Bağışıklık sistemi zayıflamışsa, furonkül veya diğer cilt enfeksiyonları riski artar.
- Cilt enfeksiyonu için aile doktoruna başvuran yaklaşık 100 kişiden 3'ünde furonkül vardır.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Furonkül nedir?
Furonkül, bakterilerin neden olduğu irinli bir cilt iltihabıdır. Çok büyük bir irinli sivilceye benzer. Furonkül cildin daha derin katmanlarında bulunur ve irinli sivilceden çok daha fazla acı vericidir.
Furonküllerde kıl kökü ve çevresindeki bağ dokusu iltihaplanır. Kıl folikülü bir saç, bir saç kökü, bir sebum bezi ve kılı düzeltebilen küçük bir kas içerir. Kıl folikülüne saç folikülü de denir. Bu nedenle furonküldeki iltihaplanmaya "derin folikülit" ve perifolikülit de denir.
Bir enfeksiyon meydana geldiğinde, furonküldeki cilt dokusu ölür. İrinle dolu, apse olarak adlandırılan bir boşluk yaratılır. Furonkülden dolayı cilt apsesi gelişebilir. Bununla birlikte, ciddi derecede iltihaplı bir böcek ısırığından veya kontamine bir iğne ile yapılan bir enjeksiyondan da apse oluşması mümkündür. Birkaç furonkül kaynaştığında, bir karbonkül oluşur.
Bazen bir furonkül sorunsuz bir şekilde kendi kendine iyileşir. Bununla birlikte, tıbbi tedavi genellikle yararlıdır. İyileşmeyi hızlandırabilir, ağrıyı hafifletebilir ve komplikasyonlara karşı koruyabilir.
Furonkülün semptomları nelerdir?
Furonkül şu şekilde fark edilir: Kiraz çekirdeği ila ceviz büyüklüğünde ağrılı bir şişliğiniz vardır. Şişlik dokunulduğunda sıcaktır ve kızarır. İrin ciltte sarımsı parıldayabilir. Birden fazla furonkülden bir karbonkül gelişirse, iltihaplanma da ateşi tetikleyebilir. Bu durumda kendinizi zayıf ve hırpalanmış hissedersiniz.
Furonkül esas olarak yüz, boyun ve ensede gelişir. Ancak vücudun diğer bölgelerinde de oluşabilirler: koltuk altlarında veya kasıkta, sırtta, kasık bölgesinde, kalçalarda ve uyluklarda.
Furonkül neden olur?
Furonküllerin nedeni bakterilerdir. Çoğu zaman staphylococcus aureus adı verilen patojendir. Birçok insanda bu bakteri herhangi bir soruna neden olmadan oluşur - ciltte veya örneğin burun mukozasında.
Bağışıklık sistemi zayıfladığında, furonkül veya diğer cilt enfeksiyonları riski artar. Örneğin diyabeti, kronik bir enfeksiyonu veya kanseri olan birinde, sağlıklı bir kişiden daha sık furonkül görülmesi daha olasıdır. Alerjik astım, cilt egzaması ve iltihaplı bir konjonktiva gibi bazı alerjiler de furonkül riskini artırır.
Furonkülün görülme sıklığı nedir?
Cilt enfeksiyonları çok yaygındır. Çoğu cilt enfeksiyonunun başka bir nedeni vardır. Cilt enfeksiyonu nedeniyle aile doktoruna başvuran yaklaşık 100 kişiden 3'ünde furonkül vardır.
Bir furonkül oluşursa, saatler ila günler boyunca sürer. Birkaç gün sonra irin, kızarmış ve şişmiş yumrudan çıkacaktır. Bu olduğunda, furonkül birkaç hafta içinde - ya kendi kendine ya da tedaviden sonra - iyileşir. Küçük bir cilt izi kalır.
Bazen bir furonkül boşalmadan da iyileşir. Daha sonra irin vücut tarafından parçalanır.
Furonkülde ne olur?
Bir furonkülü sıkar veya çizerseniz, bakteriler vücuttaki kan damarları ve lenf damarları yoluyla yayılabilir. Örneğin, kırmızı bir şerit furonkülden dışarı doğru uzuyorsa, iltihap lenfatik sistem boyunca hareket ediyor demektir ve lenfanjit söz konusudur. Aynı zamanda, etkilenen bölgedeki lenf düğümleri ağrılı bir şekilde iltihaplanabilir. Buna lenfadenit denir.
Konuya hakim olmayan kişiler lenfanjitteki kırmızı çizgileri kan zehirlenmesi (sepsis) belirtileri sanabilir Bu ciddi ve çok nadir görülen komplikasyon, ancak çok sayıda bakteri aynı anda kana girdiğinde ve vücutta hızla dağıldığında ortaya çıkar.
Önemli bilgi: Yüzünüzde - özellikle burun ve üst dudağın çevresinde - furonkül varsa, bakterilerin beyne taşınma riski vardır: Oradaki bakteriler daha sonra menenjite veya hayati tehlikesi olan ve sinüs ven trombozu adı verilen büyük kan damarlarında kan pıhtıları oluşumuna da neden olabilir.
Kişinin zayıf bir bağışıklık sistemi varsa, tekrar tekrar veya aynı anda birkaç yerde furonkül meydana gelebilir. Bu durumda bir furonkülozdan bahsedilebilir.
Öte yandan, komşu kıl köklerindeki birkaç furonkül daha büyük bir irin odağı oluşturmak için birleştiğinde bir karbonkül oluşur. Böyle bir karbonkül yaygın olarak boyunda görülür. Doku içinde bir furonkülden çok daha derine iner.
Furonküller nasıl fark edilir?
Doktor genellikle bir furonkülü tipik görünümünden ve etkilenenlerin tanımladığı semptomlardan tanır. Furonküller sıklıkla gelişirse, aynı anda birden fazla furonkül meydana gelirse veya olası komplikasyonlarla ilgili endişeler varsa, kan testleri veya irin yayması gibi başka testler de gerekli olabilir.
İrin, laboratuvarda incelenir. Bu iki nedenden dolayı yapılır: Bir yandan, tam olarak ne tür bakteri olduğunu belirleyebilmeniz için. Öte yandan antibiyotiklerin hedefe yönelik bir şekilde kullanılabilmesi için. Kan da incelenir. Bu, iltihabın halihazırda yayılıp yayılmadığını ve bakteriyel enfeksiyonları teşvik eden önceden var olan belirli koşulların bulunup bulunmadığını bulmaya yardımcı olur.
Furonkül ve karbonkül nasıl tedavi edilir?
Doktor küçük bir kesi ile irin apsesini açar. Daha sonra yara dezenfekte edilir ve içine bez şeritleri yerleştirilir. Bu şeritler irin emer ve onu boşaltır. Yara açık olarak iyileşir - bu nedenle dikişe gerek yoktur. Bir furonkül varsa, bunu asla kendiniz sıkmayın, hele de furonkül yüzünüzde ise.
Bir furonkül büyümeye devam ettiği sürece apse tam olarak gelişmemiştir. Doktor bunu hissedebilir. Bu aşamada, ya nemli ve sıcak kompreslerle ya da çekme merhemi ile olgunlaşma sürecini başlatmayı ya da hızlandırmayı deneyebilirsiniz.
Antibiyotikler, komplikasyonların ortaya çıkması muhtemel olduğunda veya komplikasyonlar zaten meydana geldiğinde gereklidir - örneğin, birkaç furonkülden bir karbonkül gelişmişse. Hastanede antibiyotikler bazen infüzyon şeklinde verilir.
Bir karbonkülde özellikle önemli olan irinin akabilmesi için kesmektir. Daha sonra daha büyük yara da antiseptik solüsyonlarla - birkaç kez - durulanır.
Furonkül ve karbonkül konusu ve bunların nasıl tedavi edileceği konusu ile ilgili ayrıntılı bilgiye gesundheitsinformation.de sitesinden erişebilirsiniz.
- Gesenhues S, Gesenhues A, Weltermann B. Praxisleitfaden Allgemeinmedizin. Urban und Fischer: Bad Wörishofen 2017.
- Miller LG, Eisenberg DF, Liu H, Chang CL, Wang Y, Luthra R et al. Incidence of skin and soft tissue infections in ambulatory and inpatient settings, 2005-2010. BMC Infect Dis 2015; 15: 362. Aufgerufen am 18.05.2020.
- Moll I. Duale Reihe Dermatologie. Thieme: Stuttgart 2016.
- Pschyrembel. Klinisches Wörterbuch. De Gruyter: Berlin 2017.
- Robert Koch-Institut (RKI). Staphylokokken-Erkrankungen, insbesondere Infektionen durch MRSA. 09.2009. Aufgerufen am 18.05.2020.
- Sterry W. Kurzlehrbuch Dermatologie. Thieme: Stuttgart 2011.
- Stevens DL, Bisno AL, Chambers HF, Dellinger EP, Goldstein EJ, Gorbach SL et al. Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections: 2014 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2014; 59(2): e10-52. Aufgerufen am 18.05.2020.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih: