Bileşik ve Bileşik Formülleri
Birden fazla farklı cins atomun belirli oranda bir araya gelmesiyle bileşiklerin oluştuğunu biliyorsunuz. Bir bileşiği veya molekülü göstermek için kullanılan sembol ve sayılara formül adı verilir. Örneğin karbondioksit bileşiği, CO2 formülü ile belirtilir. Her bileşik bir formülle gösterilir. Bir formülde o bileşiği oluşturan elementlerin sembolleri ve atom sayıları yer alır. Bileşikler saf maddelerdir. Bileşik formülleri yazılırken o bileşiği oluşturan element atomlarının sayısı da sembolünün sağ alt köşesine yazılarak belirtilir. Bir bileşikte yer alan elementin sayısı 1 ise sembolünün sağ alt köşesine hiçbir sayı yazılmaz çünkü elementin sembolü sayısının bir olduğunu belirtir.
Kükürtdioksit, kükürt ve oksijen elementlerinden oluşur. Kükürt için “S”, oksijen için “O” sembolleri kükürtdioksidin formülünü yazmak için kullanılır ve bu semboller yan yana yazılır. Ancak bildiğiniz gibi kükürtdioksit belirli sayıda kükürt ve oksijen atomundan oluşur. Bu bileşiğin formülü “SO2” şeklinde yazılır. Oksijen sembolünün sağ alt köşesindeki “2” rakamı, bu molekülde “2” oksijen atomu bulunduğunu gösterir.
Kükürt atomu bir tane olduğu için kükürtün sembolü aynı zamanda bu molekülde 1 kükürt atomu bulunduğu anlamına gelir. Bazı elementlerin molekül yapılı olduğunu öğrendiniz. Molekül yapılı elementlerin de moleküllerinin kaç atomdan oluştuğunu göstermek için formül kullanılır. Örneğin oksijen, hidrojen gibi elementlerin molekülleri iki atomludur. Bu nedenle hidrojen elementinin molekül formulü H2, oksijenin molekül formülü O2’dir. Molekül yapıda olmayan elementlerin formülü yoktur. Bu elementler sadece sembollerle gösterilir. Demir, bakır, sodyum gibi elementler molekül yapılı değildir.
Sodyum klorür ve kalsiyum oksit; molekül yapılı olmayan, bileşiklerdir. Bu tür bileşikler atom ya da atom grupları düzenli bir yığın hâlinde bir araya gelerek bileşiği oluşturur. Bu bileşiklerin formülü yazılırken bileşiği oluşturan elementlere ve bileşik oluşurken bir araya gelen atom sayılarına bakılır. Örneğin sodyum klorürün formülü, NaCI şeklinde yazılır. Bu formül bileşiğin sodyum (Na) ve klor (Cl) elementlerinden oluştuğunu ve bir sodyum atomunun bir klor atomuyla bağlandığını gösterir.
Kalsiyum oksit bileşiği kalsiyum (Ca) ve oksijen (O) elementlerinden oluşur. Bu bileşikte kalsiyum ve oksijen elementleri de belli oranda bir araya gelmişlerdir. Formülü CaO şeklinde yazılır. Bu formül de CaO bileşiğinin kalsiyum (Ca) ile oksijen (O) elementlerinden oluştuğunu ve bir kalsiyum atomunun bir oksijen atomuyla bağlandığını gösterir.
- Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
Bazı bileşiklerin adlarını ve formüllerini aşağıdaki tabloda inceleyebilirsiniz.
Bileşik olarak adlandırılan maddeler günlük hayatımızda birçok alanda kullanılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bileşiklerden bazılarının kullanım alanlarına örnekler verilmiştir. Tabloyu inceleyiniz.
Aşağıda bazı bileşiklerin tanecik modelleri ve formülleri verilmiştir.
• Her bir bileşik hangi elementlerden oluşmuştur?
- Cevap:
Karbondioksit: karbon ve su
Amonyak: Hidrojen ve sodyum
Su: Oksijen ve hidrojen
Hidrojen florür: Hidrojen ve flor
Hidrojen klorür: Hidrojen ve klor
Tuz: Sodyum ve klor
• Hangi bileşikler molekül yapılıdır?
- Cevap: Hidrojen, oksijen ve karbon gibi elementlerin karıştığı bileşikler molekül yapılıdırlar.
• Her bir molekül yapılı bileşiğin bir molekülünde kaç atom bulunur?
- Cevap: Moleküller yapılarında birden fazla atom içerirler. Bir molekül aynı iki atomun bağlanması sonucu ya da farklı sayılarda farklı atomların bağlanması sonucu da oluşabilirler. Bir su molekülü 3 atomdan oluşur; iki hidrojen ve bir oksijen. Bir hidrojen peroksit molekülü iki hidrojen ve 2 oksijen atomundan oluşur.
“7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 113-114 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz 🙂