Vakalarımızdan Bir Örnek:
Anjiyo, kalp damarlarında darlık ya da tıkanıklık olup olmadığını anlamak için en sık şu nedenlerle yapılır:
- Kalp damarında sorun olduğunu düşündüren göğüs ağrısı tipi (örneğin; dinlenme esnasında değil de yürürken göğüste ağrı, yanma ya da baskı hissinin olması)
- Ön inceleme testlerinde (EKG, EKO, efor testi veya sintigrafi) normal olmayan bazı bulgular
- Sanal anjiyo sonucunun net olmaması
- Kalp krizi
- Kalp yetersizliği
- Bazı ritim bozukluğu türleri
Anjiyo ile hastada herhangi bir iyileşme sağlanmaz. Çünkü, damara bir müdahalede bulunulmaz; damarın sadece görüntülemesi yapılır. Stent ise dar ya da tıkalı damarı açmada kullanılır. Yani, anjiyo bir tanı yöntemiyken, stent bir tedavi yöntemidir.
Her girişimsel işlem gibi anjiyonun da riskleri vardır. Ciddi komplikasyonların her biri her 1000 kişiden 2’sinde gerçekleşir. Risk aslında kişiden kişiye değişir. Örneğin, kalp krizi sırasında acil yapılan anjiyolar veya ek olarak başka organlarında da ciddi hastalığı olan hastalara yapılan anjiyolar anjiyoyu en tecrübeli hekimler yapsa bile daha risklidir. Ama, anjiyo yapmamak yani kalp damar darlığı ve olası tedavilerden kaçınmak çok daha riskli olabilir. Bu nedenle, anjiyo yapmak yine de mantıklı olabilir. Bu risk-fayda dengesinin analizine göre anjiyo yapıp yapmamaya karar verilir.
Olası komplikasyonlar şunlardır:
- Kasık ya da el bileği damarı hasarı: Giriş yerinde hafif morarma olması normaldir. Kasık ya da el bileği damarında ciddi kanama veya tıkanıklık gelişebilir. Dolayısıyla, kan takviyesi ya da acil damar ameliyatı nadiren gerekebilir.
- Kalpte ritim bozukluğu: Kendiliğinden geçen kısa süreli ritim bozuklukları sık görülür ama önemi yoktur. Nadiren bilinci bozan, ilaç ya da elektroşok gerektiren acil durumlar gelişebilir.
- Böbrek yetersizliği: Anjiyoda görüntü elde etmemizi sağlayan kontrast adı verilen boya ortalamada her 100 hastanın 5’inde böbrekleri bozabilir. Risk halihazırda böbrek sorunu olanlarda daha da fazladır. Örneğin, ileri evre böbrek yetersizliğinde risk 5 kat fazladır. Genellikle damardan sıvı takviyesiyle tamamen düzelir. Çok nadiren geçici diyaliz gerekebilir.
- Alerji: Kullanılan kontrast boyaya bağlı nadiren alerji gelişebilir. Ciltte kaşıntılı kızarıklıklar oluşabilir, geçicidir. Çok nadiren alerjik reaksiyonlar solunumu engelleyecek kadar ciddi olur.
- Kalp krizi: Hastanın damarları çok narinse kateter bu damarlara zarar verebilir. Bu riski önceden anlamak genellikle mümkün değildir. Bu, nadiren kalp krizine neden olabilir ve hastanın acilen kalp ameliyatına alınması gerekebilir.
- Felç: Nadiren, kalbe ulaşmamızı sağlayan damarların narin bölgelerinden kateterin dokunmasıyla kopan küçük yağlar veya pıhtılar beyin damarlarına kaçabilir; geçici ya da kalıcı felç gelişebilir.
- Kalp damarı çatlaması, yırtılması veya patlaması: Nadiren bu sorunlar gelişebilir. Çoğu durumda işlem esnasında yapılan acil müdahalelerle sorun çözülür. Çok nadiren acil ameliyat gerekebilir.
- Ölüm: Yapılan acil müdahaleler işe yaramayıp çok nadiren hasta hayatını kaybedebilir.
Kaygılanmakta haklı olabilirsiniz, ama unutmayın:
- Bu komplikasyonlar çok nadir gelişir.
- Önemli olan anjiyonun gerçekten gerekli olup olmadığıdır. Eğer güncel bilimsel verilere ve kılavuzlara uygun bir şekilde anjiyo kararı verilmişse bu işlemden kaçmak aslında kendinizi kalp krizi ve ani ölüm gibi risklere çok daha fazla maruz bırakmak anlamına gelir.
Anjiyoda kullanılan boyayı vücuttan böbrekler atacağı için böbreklerinizin iyi çalışıp çalışmadığını anlamak önemlidir. Bu nedenle kan tahlili yapılır. Kanama riski ve enfeksiyon varlığı da kan tahliliyle değerlendirilir.
Genellikle 30 dk. Ancak, bazen damara giriş yerinin ya da kalp damarlarının anatomik özellikleri kompleks olabilir. Bu durumda işlem süresi uzar.
İşlem boyunca hasta uyanıktır. Ancak, ağrı duyulmaması için damar giriş yeri uyuşturulur. Hastanın stresini azaltmak için rahatlatıcı ilaçlar da verilebilir.
Çoğu hasta kasık yoluyla anjiyodan 5-6 saat, el bileği yoluyla anjiyodan ise 2-3 saat sonra taburcu olur.
- Çoğu hastaya hem koldan (el bileği yolu) hem de bacaktan (kasık yolu) anjiyo yapılabilir. Ama, mümkün olduğunca el bileği tercih edilmelidir. Çünkü, el bileği hasta için daha konforludur. Sırt üstü uzun süre yatma zorunluluğu yoktur. En sık görülen komplikasyon olan kanama da el bileğinde kasığa göre daha az olur.
- Her işlem teknik olarak el bileğinden yapmaya uygun değildir. Hem el bileği anatomisinin uygun olması (örneğin çok ince çapta ya da kıvrımlı olmaması) hem de doktorun el bileği yolunda tecrübeli olması gerekir.
- Bazı hastalarda klinik ve anatomik nedenlerle mecburen kasık yolu ya da mecburen el bileği yolunu kullanmak gerekebilir.
- İster kasık ister el bileği olsun kalbe uygulanan işlem değişmez.