Boya çeşitleri ve bileşimleri nelerdir? Doğal ve kimyasal boyalar, özellikleri ve kullanımları hakkında bilgi. Boyaların özellikleri nelerdir?
BOYA , diğer malzemelere boyama yoluyla renk vermek için kullanılan maddedir. Pamuk, yün, ipek ve keten gibi doğal lifleri ve naylon, selüloz asetat ve polyester gibi sentetik lifleri renklendirmek için boyalar kullanılır. Ayrıca deri, ahşap, yiyecek, kağıt gibi diğer maddelerde ve fotoğrafçılıkta kullanılırlar. Evde kullanılan boyalar sanayide kullanılan boyalarla aynıdır ve aynı yöntemlerle uygulanır.
Boyalar ve Diğer Renkli Maddeler.
Değil, tüm renkli bileşikler boya gibi davranacaktır; örneğin, indigo ve kırmızsı boyadır, ancak kırmızı demir oksit ve ultramarin değildir. Boyama işleminde boyanın bir solüsyonu yapılır ve substrat adı verilen boyanacak malzeme solüsyonun içine konur. Çözeltiden gelen renkli madde, absorpsiyon işlemi ile alt-tabakaya aktarılır; boyanın çözeltiden uzaklaştırılmasına bitkinlik denir. Bu, tüm boyama işlemlerinin genel bir açıklamasıdır. Belirli bir durumda, belirli bir boya türünün substrat ile etkileşimini kolaylaştırmak için boya çözeltisine boyama yardımcıları eklenir. Tipik boyama yardımcıları arasında asitler, alkaliler ve ıslatıcı maddeler bulunur. Kırmızı demir oksit ve ultramarin pigment örnekleridir. Bu maddeler plastik ve kauçuk değildir.
Bir boyanın bir substrat tarafından absorplanması süreci, malzeme ile boya molekülleri arasında bağların oluşumuna yol açan kimyasal veya fiziksel bir etkileşim olduğunu ima eder. Dolayısıyla bir boyanın davranışı hem kimyasal yapısına hem de substratın yapısına bağlıdır.
Boyaların Rengi.
Farklı moleküler sistemler, ışığı farklı enerji seviyelerinde veya dalga boylarında emer. Hangi dalga boylarının emildiği ve hangilerinin yansıtıldığı bir nesnenin rengini belirler. Boyalarda renk açısından, ışık enerjisinin absorpsiyonu, boyanın moleküler ölçekte optik filtre görevi görmesine bağlıdır. Bu eylemden birincil olarak sorumlu olan boya molekülünün parçasına kromojen denir. Normalde bir kromojen, belirli bir kromojenden çeşitli gölgeler elde edilebilecek şekilde ışık absorpsiyonunu çeşitli şekillerde değiştiren ikame grupları taşıyan bir molekülün parçasıdır. Bu nedenle, boya üretim tarihinin çoğu, farklı kromojenlerin hazırlanması ile ilgilidir.
Organik boyalara rengini veren ışık absorpsiyon özellikleri boyaların elektron yapılarından kaynaklanmaktadır. Boya moleküllerinin konjuge sistemiyle ilişkili delokalize elektronlardan oluşan bir atmosfer, boya rengini belirler. Işık enerjisinin absorpsiyonu, etkileşime girdiği elektronların enerji seviyesine bağlıdır, böylece farklı kimyasal yapılar farklı renklere yol açar.
Delokalize elektronlar, boya moleküllerini kumaşlara bağlayan, dağılım kuvvetleri olarak bilinen moleküller arası çekim kuvvetlerinin gelişiminde de rol oynar. Boya moleküllerinin kumaş substratlarına bağlanmasında diğer moleküller arası kuvvetlerin de rol oynadığı düşünülmektedir. Bu tür kuvvetler, moleküllerin zıt yüklü kısımları arasındaki kulombik veya elektrostatik kuvvetleri, hidrojen bağını ve hidrofobik bağları içerir. İkincisi, suyun özel fiziksel ve kimyasal özelliklerinden kaynaklanan bir tür etkileşimdir.
Boyalar tarafından ışık absorpsiyonunun incelenmesi, renk tahmini ve hesaplama açısından her zaman ilgi uyandırmıştır; boyalar tarafından ışık absorpsiyonu, ilgili fotokimyasal reaksiyonlar açısından da incelenmiştir. Basit boya moleküllerinin bile karmaşıklığı, renk ve moleküler yapı ile ilgili genel bir teorinin gelişmesini engellemiştir; bununla birlikte, moleküler yapı ve renk arasında, bir grup ilgili bileşik içinde iyi çalışan bir dizi yarı deneysel ilişki geliştirilmiştir.
Renklerin hesaplanması ve tahmini, endüstride büyük önem taşımaktadır ve renk karışımının doğasında bulunan ilişkilerin analog veya dijital bilgisayarlarda hesaplanmasını sağlayan bir dizi yöntem geliştirilmiştir. Bu gelişmeler, renk kullanımıyla ilgili tüm endüstrilerde büyük değişiklikler getiriyor.
Boyaların Haslığı.
Yıkama sırasında ve ışığa maruz kalma sırasındaki renk haslığı sorunları, renk kimyagerleri için her zaman büyük bir zorluk teşkil etmiştir. Bir substrat tarafından çoğu boyanın absorpsiyonu tersine çevrilebilir bir işlemdir. Boyama işleminde, belirli bir süre sonra, boyanın lif tarafından emilim hızının desorpsiyon hızına (lif tarafından boya kaybı) eşit olduğu bir denge kurulur. Boyanmış elyaf yıkandığında, yeni bir denge oluşur, bu da, boyanın net bir desorpsiyonunun olduğu ve belki de diğer eşyaların boyanmasıyla birlikte gölge derinliğinde bir kayıp olduğu anlamına gelir. Bu işlem, yıkama sırasında substrattan yavaşça yayılan büyük moleküllü boyalar yaparak sınırlandırılabilir; substrat ile güçlü bağlar oluşturan boyalar kullanarak; ve azoik boyalar gibi çözünmeyen ve yıkanamayan pigmentler oluşturan maddeler kullanarak.
DOĞAL BOYALAR
Tarih öncesi dönemlerden, ilk sentetik boyanın geliştirildiği 1800’lerin ortalarına kadar, boyama, indigo, safran ve kına gibi doğal boyalarla yapıldı. Çok çeşitli doğal renklendirici maddeler kullanılmıştır. Şap mordanlı kök ekstresi gibi bazıları mükemmel sonuçlar verirken, diğerleri çok zayıftı.
Logwood ve kök boya gibi doğal renklendirici maddelerin çoğu, geçiş metallerinin iyonlarıyla biraz çözünür kompleksler oluşturur. Bunun nedeni, bu tür metal iyonlarını şelatlayabilen hidroksil ve diğer grupları içermeleridir. İlk boyacılar, tekstil ürünlerine doğal olarak oluşan çeşitli tuzlarla ön işlemden geçirmenin veya onları “mordanlaştırmanın” mümkün olduğunu buldular. Mordan, boyama işleminde elyaf üzerinde şelatlı bir kompleks oluşturur. Bir alüminyum sülfat bileşiği olan şap, sıklıkla kullanılan bir mordandır.
Aynı bitki özü boyaları ile farklı tuzların kullanılmasının farklı renklere yol açtığı ve böylece daha geniş bir renk yelpazesi sağladığı bulunmuştur. Bu tür boyaların ürettiği gölge, su kaynağındaki safsızlıklardan da etkilenir, böylece bazı durumlarda belirli bir renk tonu belirli ilçeler ve hatta köylerle ilişkilendirilir.
Doğal boyaların en önemlilerinden biri de indigo bitkilerinin yapraklarında bulunan renklendirici maddelerdi. Bu madde suda çözünür ancak çözünmeyen indigo pigmentine oksitlenir. Pigment daha sonra çeşitli indirgeme ajanları ile indirgenebilir, çözeltiden substrata uygulanabilir ve daha sonra mavi bir malzeme üretmek için yeniden oksitlenebilir. Çivit renginin ön indirgemesi, vatting olarak bilinir; boya, tekne boyalarının erken bir örneğidir.
19. yüzyılın sonunda, indigonun ticari sentezi için bir yöntem icat edilmişti. Kök boyanın (alizarin boyası) senteziyle birleştiğinde, bu, ticari malzeme olarak doğal boyaların etkili sonu oldu.
SENTETİK BOYALAR
1856’da Londra’daki Royal College of Chemistry’de İngiliz kimyager Sir William Henry Perkin, kinin sentezlemeye çalıştı. Perkin, araştırmasının bir parçası olarak, anilin sülfatı potasyum dikromat ile oksitledi. Neyse ki, ortaya çıktığı gibi, Perkin’in anilini bir kirlilik olarak bir miktar toluidin içeriyordu ve sonuç olarak Perkin, hazırladığı siyah katrandan ilk sentetik boyayı, leylak rengini çıkarmayı başardı.
Temel Boyalar.
İlk sentetik boyalar, temel boyalar sınıfına giriyordu; yani renkli moleküller katyonlardı (pozitif elektrik yükü taşıyorlardı). Bu boya türü, anyonik gruplar (karboksil grupları gibi negatif gruplar) içeren yün, ipek ve naylon gibi malzemelere kolayca uygulanır. Selülozik malzemeleri boyamak için bazik boyalar kullanılabilir, ancak bu malzemeler az sayıda anyonik grup içerdiğinden, elyafa negatif yük veren mordanlar kullanılmalıdır.
İngiltere’de leylak renginin ticari üretimi, teknik ömrü on yıldan fazla sürmemesine rağmen, organik kimya endüstrisinin başlangıcına işaret ediyordu. İngiltere, Fransa ve Almanya’daki laboratuvarlardan gelen yeni ürün seliyle yerini aldı. Diğer erken bazik boyalar macenta ve rosanilin’i içeriyordu. Temel boyalar genellikle zayıf ışık haslığı ile karakterize edilir ve nispeten az kullanılır. Ancak modern gelişmeler, akrilio liflerinin boyanmasında büyük önem taşıyan hızlı bazik boyalar üretmiştir.
Asit Boyalar.
1862’de fenil rosanilinin, sülfonik asit grubunu dahil etmek için uygun koşullar altında sülfürik asit ile muamele edilebileceği gözlemlendi. Bu şekilde oluşturulan boyalar anyoniktir ve bu nedenle asit boyalar olarak adlandırılır. Asit boyalar suda çözünürdür ve bazik boyaların birçok eksikliğinden muzdarip değildir. Yün, ipek ve bazı sentetik liflerde kullanılırlar.
Azo Boyaları.
Bir sonraki büyük buluş, 1870’lerin sonlarında sentetik boyaların oluşumunda diazo reaksiyonunun kullanılmasıyla geldi. Diazo reaksiyonu, Alman kimyager Peter Griess tarafından 1858’de aromatik aminlerin (R’NHa) uygun koşullar altında kolayca diazonyum bileşiklerine (R’N = N’Cl) dönüştürülebileceğini gözlemlediğinde keşfedilmişti. Daha sonra diazonyum bileşiklerinin fenoller ve diğer aromatik moleküller ile birleşerek azo boyaları (RN=NROH) oluşturabileceği bulundu.
Keşfedilmelerinden bu yana 2 milyondan fazla azo boyası hazırlanmıştır. İlkleri, yün ve ipek boyama için mükemmel özelliklere sahipti, ancak selülozik kumaşlar için çok az değere sahipti.
Bazı azo boyalar mordanlarla birlikte kullanılır. Bu durumda, hem ışık hem de yaş haslığı elde etmek için boyalarla birlikte şelatlama metalleri kullanılır. Şelatlama grubu olmadan azo grubu fotokimyasal saldırıya açıktır ve kromojen yok edilebilir. Bu olasılık, bir metal atomunu şelatlamak için moleküle bir şelatlama sistemi, genellikle o-o’ dihidroksi azo sistemi dahil edilerek önemli ölçüde azaltılabilir.
Azo nitrojen atomlarının şelat sistemine dahil olması, kimyasal ve fotokimyasal aktiviteye karşı önemli bir stabilizasyon sağlar ve çok iyi ışık haslığı verir. Selülozik malzemelerin boyanmasında, o-o’ dihidroksi azo direkt boyalar için metalize edici bir ajan olarak bakırın kullanımı, ışık haslığını iyileştirmek için geliştirilmiştir. Yün gibi protein substratlarında, metalize edici ajan olarak krom kullanıldığında, yüksek ıslak haslık ve ışık haslığı da elde edilir, çünkü krom atomu yün ile reaksiyona girerek boya ve lif arasında etkili bir kimyasal bağ oluşturur.
Elyafın eski mordanlama sistemi, 20. yüzyılın üretim talepleri için uygun değildi ve iki modifiye teknik geliştirildi. Krom sonrası işlemde, boya elyaf üzerine boşaltıldı ve daha sonra aynı banyoda bir son işlemde metal iyonları ile şelatlandı; metakrom işleminde boya ve potasyum dikromat aynı anda uygulandı. Dikromat, aynı zamanda emilen boya tarafından şelatlanan üç değerlikli krom iyonlarını vermek üzere yün tarafından indirgenmiştir.
Doğrudan Boyalar.
1884’te Alman bilim adamı P. Bôttinger, bir boyanın kimyasal yapısı ile selüloz için afinitesi veya kalıcılığı arasındaki ilişkiyi araştırdı; bu araştırma, kongo kırmızısı olan bis-azo boyasının piyasaya sürülmesiyle sonuçlandı. Bu, elyafın bir mordanla ön işlemi olmaksızın doğrudan selüloza uygulanabilen yeni bir doğrudan boya sınıfının ilkiydi.
Azoik Boyalar.
Bu sırada, çözünmeyen bir azo pigmentinin doğrudan lif üzerinde sentezlenmesi için girişimlerde bulunuldu. Selülozik substratlara aromatik bir fenol uygulandı ve uygun durulamadan sonra kumaş bir diazonyum tuzu solüsyonu ile işlemden geçirilerek pigment kristallerinin fiber boşluklarında tutulduğu billiant pigmentli bir malzeme elde edildi. Bu türden ilk boya, vacan-sein kırmızısıydı. Zitscher ve Laska’nın önemli ölçüde daha yüksek bir naph-thol ürettikleri 1911’e kadar bu alanda çok az gelişme oldu.
İndigo Boyaları.
İndigo üzerine yapılan araştırmalardan indigo türevleri hazırlandı ve bir dizi indigo tekne boyası üretildi. 1901’de Alman kimyager René Bohn, aminoantrakinondan türetilen glisine indigo/sodamid füzyonunu uygulayarak indigo’nun antrakinon analogunu yapmaya çalıştı. Sonuç, çok üstün ıslak ve ışık haslığı özelliklerine sahip bir tekne boyası olan yeni bir çok halkalı kinonoid yapı olan indanthron oldu. O zamandan beri, benzer özelliklere sahip yeni sentetik tekne boyaları üretildi, böylece selülozik kumaşlar üzerinde hızlı boyamalar çok çeşitli tonlarda üretilebilir.
Sentetik Elyaflar için Boyalar.
1920’lerde sentetik elyaf endüstrisinin ortaya çıkmasıyla boyamada birçok yeni sorun ortaya çıktı. O zamanlar selüloz asetat kullanışlı bir tekstil malzemesi olarak kabul edildi, ancak mevcut boyalarla tatmin edici bir şekilde boyanamadığı için ticari geleceği tehlikeye girdi. Daha yakın zamanda üretilmiş elyaf olan polipropilen de bu zorluğu ortaya çıkarmıştır.
Selüloz asetatın, sulu bir boya banyosunda tatmin edici bir şekilde dağıtılabilmeleri koşuluyla, suda çok düşük çözünürlüğe sahip basit aminoazo bileşikleri ile boyanabileceği bulunmuştur. Tatmin edici turuncu ve kırmızı tonların üretimi kolayca elde edildi, ancak sorunun tam çözümü ancak uygun şekilde dağılmış aminoantrakinon mavisi boyaları hazırlayan İngiliz kimyagerler Baddiley ve Shep-erdson’ın çalışmalarıyla ortaya çıktı. Bu yeni sınıf olarak adlandırılan dispers boyalar, suda çok az çözünürler ve aslında çözeltiden boyarlar.
1920’lerden beri suni ve sentetik lifler artan miktarda ve çeşitte üretilmiştir. 1960’ların ortalarına gelindiğinde suni ve sentetik liflerin tüketimi yünün tüketimini geçmiştir. Çoğunlukla bu lifler, dispers boyalarla boyama için özellikle uygundur ve bu tür boyaların haslıklarının geliştirilmesinde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir.
Zayıf polar bir boya molekülü kullanmanın sonuçlarından biri, birleşik boyanın sıklıkla önemli bir buhar basıncına sahip olmasıdır. Böyle bir boyanın bir örneği CI Disperse Orange 15’tir. Bu, sıcak presleme işlemleri sırasında boyanın buharlaşabileceği süblimasyon haslığı sorununa yol açabilmesine rağmen, aynı zamanda kuru ısı boyama işlemlerinin geliştirilmesini mümkün kılmıştır. boyanın uçuculuğunu kullanın. Araştırma, tamamen kuru buhar fazlı bir boyama işleminin kalıp olasılığını araştırdı. Geliştirilmiş süblimasyon haslığı, daha yüksek moleküler ağırlıklı veya artan polariteli boyaların kullanılmasıyla elde edilir. Bu boyalar, elyaf içinde daha yavaş dağıldıkları için boyamada kullanımları daha zordur.
Eski selüloz asetat liflerinin renk haslığı gereksinimleri katı değildi. Bu daha sonraki lifler için geçerli değildi. Selüloz asetattan sonra geliştirilen bir sonraki önemli sentetik elyaf olan naylon, asit veya dispers boyalarla boyanabilir. Asit boyalar, haslık gereken yerlerde kullanılır. Ancak polyester, poliakrilik ve polipropilen lifler hızlı sonuç verebilmek için yeni boyaların geliştirilmesini gerektirdi.
Polyester lifleri iyonik boyalarla boyanamaz ve polyester yüksek kaliteli bir lif olduğu için yüksek haslık gerekir. Bu elyafın artan önemi, süblimleşme hızında ve yıkama hızında dispers boyaların geliştirilmesi için ana teşvik sağlamıştır.
Poliakrilik lifler karakter olarak anyoniktir ve hem dispers (iyonik olmayan) hem de bazik (katyonik) boyalarla boyanabilir. Ancak lifler yüksek sıcaklıklarda boyanamaz ve bu nedenle bazik boyalarla haslık sağlanmalıdır. Bu sentetik lifler ortaya çıkana kadar, zayıf ışık haslıkları nedeniyle bazik boyaların önemi azalıyordu. Bununla birlikte, akrilik lifler, birçok bazik boya ile boyamalara iyi ışık haslığı verme gibi şaşırtıcı bir özelliğe sahiptir. Bu, polimerin nispeten yüksek elektrik iletkenliği ile bağlantılı olabilir.
Polipropilen başka bir problem sunar; dispers boyalarla çok kolaylıkla boyanırken, iyonik boyalar bunun için önemli bir kalıcılık göstermez. Bununla birlikte, dispers boyalar poliDronilenden neredeyse uygulandıkları kadar kolay bir şekilde çıkarılır. Modifiye edilmiş polipropilenlerin ve uygun boyaların üretimi konusunda önemli araştırmalar yapılmıştır. Şimdiye kadarki en başarılı yaklaşım, hızlı bir boyama elde etmek için uygun boyalarla şelat oluşturabilen polimer metal iyonlarının dahil edilmesi olmuştur.
Metal Kompleks Boyalar.
1945’ten sonraki dönemdeki en önemli gelişmeler 1:2 krom kompleks boyaların artan önemi ve tamamen yeni bir elyaf reaktif boya sınıfının ortaya çıkması olmuştur. Bir molekül metal ile birleştirilmiş iki molekül boya içeren 1:2 metal kompleks boyaları, mordan boyaların mantıksal bir gelişimidir. 1925 gibi erken bir tarihte, şelatlama grupları içeren bazı boyaların, krom ile çözünebilir 1:1 kompleksler oluşturduğu, yani bir boya molekülünün bir metal atomu ile birleştiği bulunmuştur. Bu boyalar, yün üzerinde iyi boyamalar elde etmek için kuvvetli asit koşulları altında uygulanabildi ve sonraki yirmi yılda oldukça başarılı bir şekilde kullanıldılar.
Onların gelişimi, yün için önceden şekillendirilmiş metal kompleks boyaların kullanımı üzerinde daha fazla çalışmayı teşvik etti ve 1940’larda 1:2 komplekslerin kullanımına ilişkin araştırmalar oldukça ilerlemişti. Bu boyalar yüksek bir kalıcılığa sahiptir ve yeterince kontrol edilebilir boyama oranları elde etmek için neredeyse nötr bir boyarmadde içinde uygulanmaları gerekir. 1:2 metal kompleks boyalarının uygulanmasının, olağan sülfonik asit çözücü gruplar yerine sülfonamid ve metilsülfonil grupları gibi zayıf polar grupların eklenmesiyle basitleştirildiği bulunmuştur.
Bu tip boya çeşitleri, uyumlu boyama davranışına sahip seçilmiş boyalardan özenle oluşturulmuştur ve muhtemelen bu şekilde tasarlanan ilk boya serisidir. Önceki yaklaşım, aynı genel yöntemle uygulanan geniş boya aralıkları oluşturmaktı ve bu aralıklardan kullanıcılar tarafından uyumlu gruplar seçilebiliyordu.
Fiber-Reaktif Boyalar.
1956 yılında ticari olarak kullanılmaya başlanan reaktif boyaların önemi o kadar hızlı artmaktadır ki, yakın gelecekte en önemli boya sınıfı haline gelebilirler. Şimdiye kadar tartışılan tüm boyalar, boyama sırasında substrat tarafından geri dönüşümlü olarak emilir. Tek istisna mordan boyalardır, ancak metal atomları ve substrat arasındaki kimyasal bağlantı olasılığına rağmen bunlar bile uygun işlemle değişmeden geri kazanılabilir. Bu, kararsız bir atom veya grup taşıyan bir boya molekülüne sahip olan fiber reaktif boyalar için geçerli değildir; bu boyalar, boyanın renkli kalıntısı ile elyaf arasında kararlı kovalent olarak bağlı bileşikler oluşturabilir.
Elyaf reaktif boyalar ilk olarak 1894 yılında, viskoz rayon üretiminde önemli bir ara madde olan selüloz ksantatı keşfeden İngiliz bilim adamları CF Cross ve EJ Bevan tarafından araştırıldı. Selülozun, soda selüloz adı verilen bir selüloz tuzu oluşturmak için güçlü kostik soda ile reaksiyona girebileceğini ve bunun çeşitli asilleme reaktifleri ile kolayca reaksiyona girebileceğini gözlemlediler.
Bu başlangıç noktasından hareketle Cross ve Bevan, selüloza kimyasal olarak bağlı olan ve o sırada mevcut olan yaygın azo boyalarından daha hızlı olan bir azo boyası sentezledi. Ancak, süreçleri çok karmaşıktı ve endüstriyel olarak çok az değeri vardı. İngiliz kimyagerler ID Rattee ve WE Stephen’ın 1953’teki araştırmaları, sistemin fiziksel kimyasının doğru bir şekilde anlaşılması temelinde ılıman koşullar altında oldukça verimli bir reaksiyon üretti. Bu araştırmalar birçok ülkede yoğun bir şekilde sürdürülmekte ve bunun sonucunda lif reaktif boyalar selülozik lifler için en önemli boya sınıfını oluşturmaktadır.
Mevcut elyaf reaktif boya araştırmalarının ana hedefi, selülozik elyaflar için boyalar olmuştur. Bu en önemli tekstil elyafıdır ve elyaf reaktif boyaların geliştirilmesinden önce tüm tonları kapsayan uyumlu bir boya yelpazesi ile boyanması en zor elyaftı. Azo sistemine dayalı doğrudan pamuk boyaları, parlak tonlarda ve iyi mavilerde yetersiz kalırken, kinon sistemlerine dayalı tekne boyaları çok zayıf kırmızılar sağladı.
Selüloz için elyaf reaktif boyaların kullanımındaki çok hızlı genişlemenin iki nedeni vardır. Birincisi, uygulanmaları çok kolaydır ve özellikle düşük maliyetli, yüksek üretim yöntemleriyle uygulamaya uygundurlar. İkincisi, yaş işleme haslıkları sadece boya ve lif arasındaki kimyasal bağın stabilitesine bağlıdır. Böylece, molekülün boya rengini belirleyen kısmı olan kromojenler, gölgelerine ve ışık, ağartıcı ve diğer maddeler tarafından doğrudan kimyasal saldırılara karşı kararlılıklarına göre seçilebilir. Kromojen, azo veya antrakinonoid gibi herhangi bir uygun tipte olabilir; metal atomlarını şelatlayabilir; hatta katyonik veya iyonik olmayabilir. İyonik olmayan reaktif boyalar, içerdiği amino gruplarıyla reaksiyona girerek naylona uygulanmak üzere geliştirilmiştir.
Yün ve naylon için lif reaktif boyaların geliştirilmesi üzerine araştırmalar bir miktar başarı ile yapılmıştır. Yün ve naylon üzerinde çok çeşitli tonlarda yüksek yaş haslığı elde etmek geleneksel boyalar kullanılarak mümkündür; sonuç olarak teknik teşvik, selüloz için boyalar durumunda olduğundan daha az olmuştur. Minimum bakım gerektiren yünlü kumaşlardaki son gelişmeler, çok hızlı yün boyalarına olan ihtiyacı doğurmaktadır ve elyaf reaktif boyalar, soruna çözüm sağlayabilir. Hızlı boyaların üretimine ilişkin mevcut araştırmalar, elyaf üzerinde polimerize olan ancak onunla mutlaka reaksiyona girmeyen boyaları içerir.