Çocuklarda göz tembelliği sorunu yaygındır. Bir göz beyne diğerine göre daha az net görüntüler verir. Beyin daha güçlü gözü tercih eder ve görme yeteneği düzgün gelişemez. Burada hastalığın nasıl teşhis edilip tedavi edilebileceğini öğrenebilirsiniz.
Bir bakışta
- Göz tembelliği sorunu olan insanlarda gözler kalıcı olarak farklı netlikteki görüntüleri beyne iletir, böylece tek tip bir görsel izlenim ortaya çıkmaz.
- Çocuklukta beyin daha net gören gözü tercih eder.
- Şaşı olan çocukların yüzde 60 ila 70'inde göz tembelliği gelişirken, şaşı olmayan çocuklarda bu oran yüzde 2'dir.
- Almanya'daki tüm çocukların yaklaşık yüzde 4 ila 6'sının etkilendiği tahmin edilmektedir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Göz tembelliği nedir?
Genellikle her iki gözün beyne gönderdiği görüntüler eşit olarak işlenir. Bu, ideal görüş için ön koşullardan biridir. Ancak çocuklarda beyin bazen daha net görüntüler sağladığı için tek gözü tercih eder. Beyin daha sonra zayıf gözün görüntülerini ihmal eder: Görme düzgün bir şekilde gelişemez. Durum buysa, doktorlar göz tembelliğinden veya ambliyopiden (Yunanca "donuk göz" anlamına gelir) bahseder.
Göz tembelliği nasıl anlaşılır?
Bir çocuk şaşı bakıyorsa veya göz hastalığı belirtileri varsa, göz doktoruna görünmek önemlidir. Çocuklar nesneleri zor görebildiğinde de bu göz tembelliğinin bir göstergesi olabilir. Daha sonra oyuncakları veya başka şeyleri net görebilmek için sık sık gözlerine çok yakın tutarlar veya her zaman başlarını bir tarafa çevirirler.
Göz tembelliğine ne sebep olur?
Göz tembelliği, gözler sürekli olarak beyne farklı netlikte görüntüler ilettiğinde gelişir, böylece tek tip bir görsel izlenim ortaya çıkmaz. Göz tembelliğinin en yaygın nedeni şaşılıktır (şaşılık). Şaşı çocuklar bir gözle dümdüz ileriyi görürken diğer göz farklı bir yöne bakar ve tamamen farklı bir görüntü görür. Beyin daha sonra genellikle daha zayıf veya şaşı gözün görüntülerini siler, böylece çift görüntü ortaya çıkmaz.
Şaşı çocukların yaklaşık yüzde 60 ila 70'i göz tembelliği geliştirir. Gözleri şaşı olmayan çocuklarda ise oran yüzde 2'dir.
Kırma kusurları da genellikle göz tembelliği nedenidir. Bu durumlarda, bir gözün retinasındaki görüntü odak dışındadır. Üç tür kırma kusuru vardır:
- Yakını görme: Göz sadece yakındaki nesneleri net olarak görebilir.
- Uzağı görme: Göz sadece uzaktaki nesneleri net olarak görür.
- Astigmatizm: Mercek veya kornea deforme olduğu için göz her şeyi bulanık görür. Kornea deformasyonu da söz konusu olabilir.
Göz tembelliği durumunun görülme sıklığı nedir?
Göz tembelliği çocuklarda yaygındır. Almanya'daki tüm çocukların yaklaşık yüzde 4 ila 6'sının etkilendiği tahmin edilmektedir. Kural olarak, göz tembelliği 8 yaşından önce gelişir.
Göz tembelliği tarama yoluyla nasıl erken teşhis edilir?
Doktorlar, görme yeteneğinin esas olarak yaşamın ilk 5 yılında geliştiğini varsayar. Bu nedenle, bir göz tembelliği mümkün olduğunca erken teşhis edilmeli ve tedavi edilmelidir. Bu şekilde, ömür boyu sürecek bir görme bozukluğunun yanı sıra okulda ve sosyal gelişimde ortaya çıkabilecek sorunlar da önlenebilir.
2008'de, yasal sağlık sigortası (U7a) olan tüm okul öncesi çağındaki çocuklar için ek bir tarama muayenesi başlatılmıştır. Bunun amacı, özellikle görme zayıflığını tespit etmektir. Muayene, diğer pediatrik tarama muayenelerine (U muayeneleri) ek olarak yapılır ve 34 ila 36 aylık küçük çocuklara yöneliktir.
Göz tembelliği nasıl teşhis edilir?
Göz doktorları çocuklarda göz tembelliğini birkaç yöntemle teşhis edebilir:
- Doktorlar, bir çocuğun ne kadar iyi görebildiğini kontrol etmek için göz çizelgelerini kullanabilir. Hangi göz testinin kullanılacağı diğer faktörlerin yanı sıra çocuğun yaşına da bağlıdır. Bebekler ve küçük çocuklar için özel testler vardır.
- Hafif bir şaşılık her zaman çıplak gözle görülemez. Bir çocuğun şaşı olup olmadığı, gözlerin konumu incelenerek belirlenebilir: Örneğin, gözlerin birbiri ardına kapatıldığı bir testle. Doktor diğer gözün hareket edip etmediğini kontrol eder.
- Zayıf görmenin diğer nedenleri (örneğin mercekte bulanıklaşma) fizik muayene ile belirlenebilir. Skiaskopi adı verilen yöntemde, özel bir alet (skiaskop) ile göze bir ışık demeti yönlendirilir. Retinanın ışığı nasıl yansıttığı kontrol edilir. Işığın gözlerdeki kırılması, ışık huzmesi içinde çeşitli düzeltici lensler tutularak kesin olarak belirlenebilir.
Genellikle bu muayeneler risksizdir. Bir skiaskopide, hastalara genellikle göz bebeklerini genişleten göz damlaları verilir. Bu damlalar bazen gözlerde batma veya cilt tahrişine neden olur.
Göz tembelliği nasıl tedavi edilir?
Göz tembelliği sorunu gözlükle hemen düzeltilemez. Zayıf gözün görüşü farklı şekillerde geliştirilebilir. Bu başarılı olmazsa, tedavi genellikle en azından görmede daha fazla bozulmayı önleyebilir. Bazı durumlarda, birkaç hafta süren tedavi yeterlidir. Bununla birlikte, bazı diğer çocukların bazen önemli ölçüde daha uzun süre tedavi edilmesi gerekir.
Göz tembelliğinin ek bir nedeni varsa, örneğin göz kapağı düşükse, önce bu tedavi edilir.
Göz tembelliğinin nasıl tedavi edileceği hakkında daha detaylı bilgileri gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.
- Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG). Früherkennungsuntersuchung von Sehstörungen bei Kindern bis zur Vollendung des 6. Lebensjahres: Abschlussbericht; Auftrag S05-02. 01.04.2008. (IQWiG-Berichte; Band 32). Aufgerufen am 14.06.2020.
- Jefferis JM, Connor AJ, Clarke MP. Amblyopia. BMJ 2015; 351: h5811. Aufgerufen am 14.06.2020.
- West S, Williams C. Amblyopia in children (aged 7 years or less). BMJ Clin Evid 2016: pii: 0709. Aufgerufen am 14.06.2020.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.Tarih: