Jocasta kompleksi, Yunan mitolojisindeki Jocasta adlı karakterden türetilmiş bir terimdir. Jocasta, kral Laios’un karısı ve Oedipus’un annesidir. Oedipus, babasını öldürüp annesiyle evlendiğini bilmeden Thebai kralı olur. Bu trajik öykü, psikanaliz kuramında Oedipus kompleksinin temelini oluşturur. Oedipus kompleksi, erkek çocukların annelerine karşı cinsel ilgi duyması ve babalarını rakip olarak görmesi durumudur.
Jocasta kompleksi ise Oedipus kompleksinin tersidir. Jocasta kompleksi, anne olan kadınların oğullarına karşı cinsel ilgi duyması ve kocalarını rakip olarak görmesi durumudur. Bu durum, annenin oğlunu aşırı koruyucu ve bağımlı bir şekilde yetiştirmesi ve oğlunun da annesine bağlanmasıyla ortaya çıkar. Jocasta kompleksi olan anneler, oğullarının hayatına müdahale eder, onların başka kadınlarla ilişki kurmasını engeller veya onaylamaz. Jocasta kompleksi olan oğullar ise annelerine sadık kalır, onların isteklerini yerine getirir ve başka kadınlarla ilişki kurmakta zorlanır.
Jocasta kompleksi, psikolojik bir bozukluk olarak kabul edilir. Jocasta kompleksi olan anneler ve oğulların psikoterapi alması gerekir. Psikoterapi sürecinde, annenin oğluna karşı duyduğu cinsel ilginin nedenleri araştırılır, oğlunun bağımsız bir birey olduğu ve kendi hayatını kurması gerektiği vurgulanır. Oğlun da annesine karşı duyduğu bağımlılığın nedenleri araştırılır, annesinden ayrılmanın doğal bir süreç olduğu ve başka kadınlarla sağlıklı ilişkiler kurabileceği anlatılır. Psikoterapi sayesinde, anne-oğul ilişkisi normal sınırlara çekilir ve her iki taraf da mutlu ve huzurlu bir yaşam sürer.