Dev Galapagos kaplumbağası çeşidi Chelonoidis phantasticus’un epey değişik bir kıssası var. Bilinen son üyesi 1906’da, Fernandina Adası’nda dolaşan yalnız bir erkekti. Lakin tam 113 yıl sonra, kuşağının büsbütün tükendiği düşünülürken, 2019 yılında ikinci bir yalnız kaplumbağa ortaya çıktı: Kendi adasının kraliçesi üzere görünen, takma ismi Fernanda olan 50 yaşında bir dişi.
Sürpriz keşif, C. phantasticus’un bilinen üyelerini birden ikiye katladı, lakin genomlarının çok benzeri olduğu kanıtlansa da (erkek şu anda California Bilim Akademisi’nde duruyor) çok farklı görünüyor olmaları evrim biyologlarını şaşırttı. Fernanda’nın kabuğu, kabuğu eyerli bir kaplumbağanınkine emsal biçimde çıkıntı yapan erkeğe nazaran nispeten küçük ve pürüzsüzdü.
Fernanda’nın keşfi, Communications Biology’de yayınlanan “Galapagos devi kaplumbağa Chelonoidis phantasticus’un kuşağı tükenmemiştir” başlıklı bir makalede raporlandı.
Yale Ekoloji ve Evrimsel Biyoloji Kısmı kıdemli araştırmacısı ve öğretim vazifelisi olan kıdemli muharrir Adalgisa Caccone, bir açıklamada “Canlı bir örneğin bulunması umut veriyor ve birçok gizem hala devam ettiği için yeni soruları da ortaya çıkarıyor. Fernantina’da üreme programı başlatmak için esarete geri getirilebilecek daha fazla kaplumbağa var mı? Kaplumbağalar Fernandina’yı nasıl kolonileştirdi? Ve başka dev Galapagos kaplumbağalarıyla evrimsel bağlantıları nedir?”
25 volkanik patlamaya karşın…
Galapagos Adaları’nın en ulaşılmazı olduğuna inanılan uzak Fernandina Adası‘ndaki volkanik aktivite nedeniyle C. phantasticus’un jenerasyonunun tükendiği düşünülüyordu. Bu adada son 200 yıl içerisinde yaklaşık 25 volkanik patlama yaşandı ve kaçmak için çok az yer bulunduğundan ötürü C. phantasticus üzere yavaş hareket eden bir cins için çok berbat bir yuva alanı olması bekleniyordu. Fakat tekrar de Fernanda yarım asırdır adada yaşıyordu.
Benzer genomlara karşın, araştırmacılar, anneden kalıtılan mitokondriyal DNA’da (hücrenin güç merkezinin” genetik kod) birkaç farklılık tespit ettiler. Bu yüzden, farklılıklarının bir kısmı, örneğin bir C. phantasticus erkeği ve bir C. nigra dişisi üzere iki Galapagos kaplumbağa çeşidinden oluşturulmuş melez bir bireyden kaynaklanıyor olabilir.
Örnek olarak verilen bu cinslerin ikincisi artık soyu tükenmiş ve farklı bir adadan geliyor, lakin çiftleşip mitokondriyal DNA’sını gelecek jenerasyonlara bırakacak kadar uzun mühlet Fernandina’da kalmış olabilir. Müellifler, gerçek C. phantasticus’un kim olduğunu ve melezin kim olabileceğini belirlemek istiyor, lakin bunun için daha fazla kaplumbağa gerekiyor.
Farklılıklarının bir diğer nedeni de Fernandina Adası’ndaki ömrün güç olması olabilir.
Caccone, “Fernanda küçük. Şu anda sıhhati âlâ, sağlıklı bir halde yaşıyor, fakat küçük bir yetişkin, bu yüzden morfolojik olarak müzede bulunan erkek örnekten çok farklı görünüyor” dedi ve ekledi: “Muhtemelen yiyecek seçeneklerinin bodur büyüme ile ilgisi var. Bu hayvan ayrılmış bir bitki örtüsünde bulunuyordu ve bu muhtemelen onun büyümesini etkiledi.“
Fernandina’daki sarsıntılı vakitlere karşın, adadaki kaplumbağa pislikleri, burada bulabileceğiniz öteki Galapagos devleri olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle, Galapagos Ulusal Parkı ve Galapagos Müdafaa Alanı, Fernanda’nın birtakım akrabalarını bulma ve hatta muhtemelen tipleri müdafaa umuduyla (şiddet içermeyen) bir dev kaplumbağa avına çıkmayı planlıyor.