Sual: Avret mahalli ne demektir? Namazda nasıl dikkat etmeli?
CEVAP
Bir kimsenin açması, başkasına göstermesi ve başkasının bakması haram olan yerlerine (Avret mahalli) denir. Erkeklerin avret mahalli göbekten, diz altına kadardır. Diz avrettir. Buraları açık iken kılınan namaz kabul olmaz. Namaz kılarken, vücudun diğer kısımlarını [kolları, başı, ayakları] örtmek, erkeklere sünnettir. Buraları açık namaz kılmaları, mekruhtur.
Kadınların avuç içlerinden ve yüzlerinden başka her yerleri, ellerinin üstü, saçları ve ayakları dört mezhepte de avrettir. Bunun için kadınlara (Avret) denilmiştir. Buralarını örtmesi farzdır. Avret uzuvlarından herhangi birinin dörtte biri, bir rükün açık kalırsa, namaz bozulur. Azı açılırsa bozulmaz. Namazı mekruh olur. İnce olup, içindeki uzvun şekli veya rengi görünen kumaş, yok demektir.
Yorgan altında çıplak yatan bir hasta, başı yorgan içinde iken, ima ile namaz kılınca, çıplak kılmış olur. Başını yorgandan çıkarıp kılarsa, yorganla örtülü kılmış olup, caiz olur.
Kadınların, namaz dışında, yalnız iken, diz ve göbek arasını örtmesi farz olup, sırtını ve karnını örtmesi vacip, başka yerlerini örtmesi edeptir.
Erkek erkeğin ve kadın kadının avret yerlerine de bakmaları haramdır. Erkeklerin kadınlara ve kadınların, erkeklerin avret yerlerine bakmaları haram olduğu gibi, erkeklerin erkeğin avret yerine ve kadınların kadının avret yerine bakmaları da haramdır. Erkeğin erkek için ve kadın için avret mahalli, diz ile göbek arasıdır. Hanefi’de diz avrettir, göbek avret değildir. Kadının kadın için avret mahalli de böyledir. Kadının yabancı erkek için avret mahalli ise, ellerinden ve yüzünden başka bütün bedenidir. Yabancı kadının avret yerine şehvetsiz de bakmak haramdır.
Bir erkek, nikahla alması ebedi haram olan, onsekiz (mahrem) kadının, başına, yüzüne, gerdanına, kollarına, dizden aşağı bacağına, şehvetten emin ise bakabilir. Bu kimse, göğüslerine, koltuklarına, uyluklarına, dizlerine ve sırtına bakamaz.
Bir kadın için, amca, hala, teyze ve dayı çocukları da yabancı erkek gibidir. Enişte, kayın biraderi de yabancı erkektir. Bunlarla konuşması, şakalaşması ve bir yerde bulunması haramdır. Erkeklerin de amca, hala, teyze ve dayı kızları ile ve baldız ve yenge ile konuşmaları haramdır.
Bir erkek, mahrem olan 18 kadın ile ölünceye kadar evlenemez. Bunlarla konuşabilir. Yalnız olarak bir yerde bulunabilir. Kadın da, 18 erkek ile evlenemez.
Bakılması günah olan yerler
Sual: Kadının kadına, erkeğin erkeğe avret yeri neresidir?
CEVAP
İbni Âbidin hazretleri buyuruyor ki: İnsanların, birbirine görünmesi ve bakması dört türlüdür:
1- Erkeğin kadına,
2- Kadının erkeğe,
3- Erkeğin erkeğe,
4- Kadının kadına bakmasıdır.
Erkeğin kadına bakması da dörde ayrılır:
1- Erkeğin yabancı hür kadına,
2- Kendi hanımına,
3- Kendi cariyesine,
4- Bakması caiz olan 18 akrabasına ve başkasının cariyesine bakması.
Erkeklerin yabancı kadının yüzünden ve avuçlarının içinden ve dışından başka yerine bakmaları dört mezhepte de haramdır. Kızların yüzlerine şehvetle bakmaları da haramdır. İktidardan düşmüş yaşlı ve hadım edilmiş olan erkeklerin de, kadınlara bakması haramdır.
Kendi hanımına tepeden tırnağa kadar bakması ve hanımının ona bakması caizdir.
Erkeğin erkeğe, yalnız göbekle diz arasına bakması haramdır.
Erkeğin avret mahalli, üç mezhepte, göbekle diz arasıdır. Hanefî’de diz avrettir. Göbek avret değildir. Şâfiî’de göbek avrettir, diz avret değildir. Mâlikî’de her ikisi de avret değildir. Hanbelî ve Mâlikî’nin bir rivayetinde, erkeğin yalnız seveteyni avrettir. (Mizan-ül-kübra) [Seveteyn, ön ve arka avret yerine denir.]
Erkek, nikâhla alması ebedî, sonsuz haram olan on sekiz kadının başına, yüzüne, gerdanına, kollarına, dizden aşağı bacağına, şehvetten eminse bakabilir. Göğüslerine, koltuk ve böğürlerine, uyluk ve dizlerine ve sırtına bakamaz. (S. Ebediyye)
Sual: Hamama veya kaplıcalara gidince, erkekler kısa şortla duruyorlar. Erkeğin avret yeri diz ile göbek arası olduğuna göre, buraları açık durmak günah değil midir? Tedavi maksadı ile kaplıcaya gidilince caiz olur mu?
CEVAP
Hamama, kaplıcaya giden kimsenin diz ile göbek arasını, dizleri de örtmesi farzdır.
Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Allah’a ve ahirete inanan hamama peştamal ile örtülü girsin, peştamalsız girmesin!) [Nesai]
(Erkeklerin ahir zamanda hamama gitmeleri haram olur. Hamamlarda avret yerleri açık olanlar bulunur. Avret yerini açana ve başkasının avret yerine bakana Allah lanet eylesin!) [F. Bilgiler]
(Erkeklerin dizleri ile göbekleri arası avrettir.) [R. Nasıhin]
Peygamber efendimiz, hamamdan sakınılmasını buyurunca, oradakiler, (Ya Resulallah, hamam kirleri temizlediği gibi, hastalara da şifalı olur) dedikleri zaman, onlara (Hamama avret yerleri örtülü olarak girin!) buyurdu. (Hakim)
Kadınların da tedavi maksadı ile örtülü olarak hamama girmesi caizdir. (İbni Mace)
Sual: Kadınların birbirlerine avret yeri nasıldır? Hürmet-i müsahere yabancılarla da olur mu?
CEVAP
Kadınların birbirlerine avret yeri, erkeğin erkeğe avret yeri gibidir. Müslüman kadının, gayrimüslim ve fâsık kadınların ve dinsiz amca ve dayının yanında örtünmesi üç mezhepte farzdır, Hanbeli’de caizdir.
Maliki ve Hanbeli'de erkeğin avret yeri yalnız seveteyndir. Hanefi ve Şafii’de ise göbek ile diz arasıdır. Hanefi’de diz; Şafii’de ise göbek avrettir. Hanbeli’nin farklı yönü şöyledir: Erkeğin erkeğe avret yeri, diz ile göbek arası değil, sadece seveteyn, yani sadece iki avret mahallidir. Kadının kadına avret yeri diğer mezhepler gibi, diz ile göbek arasıdır. Ancak diğer mezheplerden farklı olarak, kâfir kadınlarına da, göbek ile diz arası hariç, diğer yerlerini göstermesi caizdir. Diğer üç mezhepte caiz değildir.
Hürmet-i müsahere, ana baba ile olduğu gibi yabancı insanlarla da olur. Mesela yabancı bir kadına şehvetle dokunmak, yanlışlıkla bile olsa, hürmet-i müsahereye sebep olur. Yani o kadının anası ile ve kızları ile o erkeğin evlenmesi Hanefi ve Hanbeli’ye göre haramdır. Bir kız da, bir erkeğe şehvetle dokunsa, o erkeğin babası ve oğlu ile evlenmesi haram olur. Şafii ve Maliki’de hürmet-i müsahere yoktur.
Sual: Uyluk ne demektir?
CEVAP
Diz ile göbek arasındaki yere uyluk denir. Yani bacağın kalın olan yeri. Bazı yerlerde yanlış olarak baldır derler. Halbuki baldır diz ile ayak arasına denir. Erkekler de, kadınlar da birbirlerinin uyluklarına bakamazlar.
Yalnızken avret yerini açmak
Sual: Kimse yokken, erkek şortla oturabilir mi?
CEVAP
Hayır duramaz. Zaruretsiz şortla durması haram olur.
Kimse yokken de, ihtiyaçsız avret yerini açmamalı. Mesela, kıyafet değiştirirken, peştamal gibi bir şey sarıp da değiştirmeli. Yahut Hanbelî mezhebinde, erkeklerin avret yeri, sadece seveteyn [ön ve arka edep yeri] olduğu için, buralar kapalıysa, Hanbelî taklit edilerek giyinmeli.
Banyoda da, bir peştamal ile örtünmelidir. Peştamal yoksa, Hanbeli taklit edilerek şortla da yıkanılabilir.
Sual: Avret yeri nedir? Kadın, evinde yalnız iken, şortla durabilir mi?
CEVAP
Müslümanın namaz kılarken açması veya her zaman başkasına göstermesi ve başkasının da bakması haram olan yerlerine Avret yeri denir. Namaz dışında da, avret yerini, kendinden ve başkasından örtmek farzdır.
Kadınların, namaz dışında, yalnız iken, diz ve göbek arasını örtmesi farz olup, sırtını ve karnını örtmesi vacib, başka yerlerini örtmesi edeptir. Evde yalnız iken, başı açık dolaşabilir. Görünmesi caiz olan 18 erkek yanında, ince baş örtüsü örtmeleri evladır. İyi olur. Yalnız iken avret yeri, ancak özür ile açılabilir. Mesela tuvalette açılır. Yalnız olarak guslederken açmak mekruh olur, caiz veya küçük yerde caiz olur denildi. Namaz dışında, necasetli elbise ile de örtünmek lazım olur. (Redd-ül muhtar)
Sual: Çocukların kaç yaşından sonra göbek ile diz arasına bakmak caiz olmaz?
CEVAP
Erkek çocukların, on yaşına kadar, kızların ise, gösterişli oluncaya kadar galiz yani kaba avret yerlerine, bundan sonra, bütün avret yerlerine bakmak caiz değildir.
Sual: Müslüman kadınların birbirine olan avret yeri ile gayrimüslim kadınlara karşı olan avret yeri farklı mıdır?
CEVAP
Farklıdır. Müslüman kadınların birbirlerine avret yeri, erkeğin erkeğe avret yeri gibidir. Yani diz ile göbek arasıdır. Gayrimüslim kadın yabancı erkek gibidir. Müslüman kadının, kâfir, mürted veya fâsık kadın yanında da örtünmesi farzdır. Onların yanında saçlarını ve kollarını açmak zorunda kalınca, Hanbeli mezhebini taklit etmesi gerekir. Hanbeli mezhebinde, kâfir kadınlarının karşısında örtünmek gerekmez. Sadece diz ile göbek arasını kapatmaları yeter.
Sual: Müslüman kadın, yabancı erkekler hariç, kimlerin yanında başını ve kollarını açamaz?
CEVAP
Müslüman kadın, mürted amca ve dayının, kâfir ve fâsık kadınların yanında açık duramaz. Örtünmesi farz olur. Müslüman kadınların yanında ise, göbek ile diz arasını örtmesi farzdır.
Kâfir ve fâsık kadınlar yanında açık durmak zorunda kalan kadın, Hanbeli mezhebini taklit ederse, saç ve kollarını açması günah olmaz.
Sual: Anne, hala, teyze, yeğen gibi yakınlarımızın nerelerine bakabiliriz?
CEVAP
Erkek, nikahla alması ebedi, sonsuz haram olan [mahrem akraba olan] 18 kadının başına, yüzüne, gerdanına, kollarına, dizden aşağı bacağına, şehvetten emin ise, bakabilir. Göğüs, koltuk ve yanlarına [böğürlerine], uyluk ve dizlerine ve sırtına bakamaz. Kadınların buralarına da galiz yani kaba avret yerleri denir. Her kadının, buralarını namazda, yabancı erkeklerin yanında, şekli belli olmamak üzere geniş olarak örtmeleri lazımdır. (S. Ebediyye)
Seveteyn [ön ve arka] dört mezhepte de galiz [kaba] avrettir. Dört mezhepte de buraları örtmek farzdır. (İbni Abidin)
Çocukların avret yeri
Sual: Büluğa ermemiş olan çocukların, bakılması caiz olmayan avret mahalli neresidir?
CEVAP
Konuşmaya başlamamış olan küçük çocukların avret mahalli, yalnız seveteyn yani ön ve arka avret yeridir. Konuşan çocukların avret yerlerine, lüzumsuz olarak bakmak mekruhtur. Erkek çocukların, 10 yaşına kadar, kızların ise gösterişli oluncaya kadar kaba avret yerlerine, bundan sonra, bütün avret yerlerine bakmak caiz değildir. (S. Ebediyye)
Kız çocuğu, yedi yaşından sonra gösterişli sayılır.
Yatalak anneye hizmet
Sual: Annesi yatalak hasta olan erkek kimsenin, annesinin altını temizlemesinde mahzur var mıdır?
CEVAP
Böyle hizmetleri bir kadına yaptırmalıdır. İmkân olmazsa, mecburen oğlu da yapar.
Mahrem akrabalar
Sual: Bir erkek, annesinin veya diğer mahrem akrabalarının nerelerine bakabilir?
CEVAP
Erkek, annesinin ve nikâhla alması sonsuz haram olan diğer on yedi kadının başına, yüzüne, gerdanına, kollarına, dizden aşağı bacağına, şehvetten eminse bakabilir. Göğüslerine, koltuk ve yanlarına [böğürlerine], uyluğuna, dizlerine ve sırtına bakamaz. Kadınların buralarına kaba avret yerleri denir. (S. Ebediyye)
Kollarına bakmak
Sual: Yabancı kadınların sıkı, dar olan, kaba olmayan avret yerlerine mesela kollarına, dizden altına bakmak da mı haramdır?
CEVAP
Evet, bu kısımlarına da şehvetle bakmak haramdır.
Ayak tırnakları ve saçları
Sual: Kadınların ayak tırnakları ve saçları vücuttan ayrıldıktan sonra, bunlara yabancı erkeğin bakması caiz midir?
CEVAP
Caiz değildir. Bunları gömmek lazımdır.
Kadın kadına oturmak
Sual: Yazın, kadın kadına otururken askılı, sırtı açık elbise giymekte mahzur var mıdır?
CEVAP
Kadınların, namaz dışında, yalnız iken, diz ve göbek arasını örtmesi farz olup, sırtını ve karnını örtmesi vacib, başka yerlerini örtmesi edeptir. Evde yalnız iken, başı açık dolaşabilir. (Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye)
Anneye dokunmak
Sual: Bir oğul olarak, annemin sırt gibi bakmam haram olan yerlerine masaj yapmam ve annemin göğüslerinin altındaki yaraya ilaç sürmem günah olur mu?
CEVAP
Kitaplarda, (Bakması haram olan yere, zaruretsiz dokunmak da, haramdır) buyuruluyor. Zaruretsiz sırtına masaj yapamazsınız, göğsüne ilaç da süremezsiniz.
Erkek, nikâhla alması ebedi, sonsuz haram olan on sekiz kadının göğüslerine, koltuk ve yanlarına [böğürlerine], uyluk ve dizlerine ve sırtına bakamaz. (S. Ebediyye)
Fâsık mahremler
Sual: Kadın, fâsık bayanların yanında başı açık duramıyor. Fâsık olan abi, amca, dayı gibi mahrem akrabaların yanında açık durulabilir mi?
CEVAP
Fâsık olan yani imanı olduğu hâlde, açıkça günah işleyen, ama bunların günah olduğunu bilen; amca, dayı, abi gibi mahrem akrabaların yanında, başı açık durulabilir. Eğer bunlar Müslümanlığa inanmıyorlarsa veya Müslümanlığın bazı hükümlerini beğenmiyorlarsa, yanlarında başı açık durulmaz.
Sual: Avret mahalli ne demektir?
Cevap: Erkeklerin ve kadınların namazda ve her yerde örtmesi lazım olan yerlerine Avret mahalli denir. Avret mahallini açmak ve başkasının avret mahalline bakmak haramdır, günahtır.