Bu makale The Conversation’da da yayınlandı. Yazarlar, Global Voices’da ayrıca yayınlanması için özel izin verdiler.
Jason von Meding, David O.Prevatt ve Ksenia Chmutina tarafından
Dorian Kasırgası 1 Eylül 2019’da Bahamalar’daki Great Abaco Adası’na indiğinde, saatte 285 mil rüzgâr ve 6 metrelik bir fırtına dalgası yaşadı. Bir gün sonra, Grand Bahama’yı 24 saat boyunca harap etti.
Her iki adada da fırtına “kuşaksal yıkım” getirdi. Binlerce ev tesviye edildi, telekomünikasyon kuleleri yıkıldı, yollar ve kuyular ağır hasar gördü. Bahamalar’a maliyetin 7 milyar ABD dolarına kadar çıktığı tahmin ediliyor – ülkenin yıllık ekonomik çıktısının yarısından fazlası.
Ancak Dorian’ın yolundaki tüm yapılar ve topluluklar eşit şekilde etkilenmedi. Yapısal Olağanüstü Olaylar Keşif Ağı veya bu makalenin yazarlarının katıldığı bir araştırma grubu olan StEER, yapısal başarısızlık yaygın olsa da, yüksek rüzgara ve fırtına dalgalanmalarına direnmek için kasıtlı olarak inşa edilen evlerin çok daha iyi olduğunu keşfetti.
Sorun şu ki, Dorian gibi bir fırtınayı atlatabilecek bir eve herkesin erişimi yok. Abaco ve Grand Bahama’nın aynı olaydan farklı şekillerde etkilendikleri, toplumun tarihsel gelişiminde felaket etkilerinin nasıl kök saldığının bir başka örneğidir.
Bu, dünya çapında defalarca olur. Bahamalar’da ne olduğunu gerçekten anlamak – ve nasıl yeniden inşa edilmesi gerektiğini belirlemek için – burada toplumun nasıl geliştiğine bakmak gerekir.
Baskın (ve güvenli) anlatılar
Felaketlerin ardından medyaya hâkim olma eğiliminde olan bazı anlatılar: ölüm ve yıkım, kurtarmaya gelen kahramanlar ve sefaletten yararlandığı veya felaketten sorumlu oldukları iddia edilen “kötüler”. Son yıllarda, afetleri iklim değişikliğine bağlayan bir iklim çöküşü anlatısı da öne çıkmıştır.
Ancak bazen mevcut olmayan anlatıları inceleyerek daha da fazlasını öğrenebiliriz.
Belirli kişilere zarar veren sosyal yapılar aracılığıyla yaşanan adaletsizlik, ayrımcılık ve eşitsizliğin tarihsel bağlamı genellikle eksiktir. Bu bağlam, bugünün riskini bildirir.
Bahamalar’da, bu tür birikmiş riski en açık şekilde, damgalanan ve topluma tam katılımın önünde pek çok engelle karşılaşan Haiti diasporası ve Haitili Bahamalılar arasında görüyoruz.
Evet, doğa boyun eğmez gücünü depremler ve tsunamilerle gösterir. Ancak farklı etkileri bakımından afetler aslında adaletsizliğin sosyal ve politik tezahürleri olarak görülebilir. Bahamalar’da eşitsizlik, yoksulluk, siyasi ideoloji, sınıf ve güç ilişkileri, bazı insanları diğerlerinden çok daha savunmasız yapan eşitsiz risklerin birikmesine yol açıyor.
Her yetersiz bina için bir sosyal bağlam vardır.
Aynı fenomen Karayipler’de – Porto Riko, Haiti, Dominika’da – ve tüm dünyada uzun süreli bir sınıf ayrımı olarak ortaya çıkıyor.
Elbette, insanlar Karayip konutlarının genellikle kasırgalara hazırlıksız olduğunu biliyorlar. Bu, uzun süredir devam eden uygun olmayan yapısal tasarım seçimleri ve bina kurallarının sınırlı şekilde uygulanmasıyla bağlantılıdır. Bu sorunların her ikisinin de kağıt üzerinde çözüldüğü varsayılır, ancak en iyi teknik çözümler çoğu zaman sosyal ve politik gerçeklerle ve felaketlerin temel nedenleriyle boğuşmakta başarısız oluyor.
Dorian Kasırgasını, özellikle The Mudd gibi yerlerde epik bir felakete dönüştüren şey, her gün sağlıklı yaşam ve fırtına sırasında güvenliğe ulaşmak için gerekli kaynaklara erişimin olmamasıydı.
Bahamalar’da birikmiş risk
Avrupalılar 1492’de geldiklerinde, orada yaşayan yerli halklara zulmettiler. Karayipler hızla malların, paranın ve kölelerin kolonyal dolaşımını sürdürmek ve korumak için bir alana dönüştürüldü. 16. ve 19. yüzyıllar arasında tahminen 5 milyon Afrikalı köleleştirildi ve Karayipler’e nakledildi. Yarısı Bahamalar gibi İngiliz topraklarına girdi.
Kolonizasyon, bugün köleleştirilmiş insanların torunları arasında gördüğümüz kronik risk seviyeleri için koşulları yarattı.
Nasıl daha iyi yapabiliriz?
Dorian’ın iyileşme aşamasına geçmek ürkütücü. Etkilenen toplulukların sadece “normale” dönmek için değil, aynı zamanda yapısal adaletsizliği ele almak için desteğe ihtiyacı vardır. İklim değişikliği altında daha güçlü fırtına olasılığı – ve etkiler öncelikle en marjinal olanlara dağıtılıyor – artmaya devam ediyor.
İyileştirme ve yeniden yapılanmaya yönelik tarihsel ve sosyal açıdan bilinçli bir yaklaşım, yalnızca barınma ve altyapı ihtiyaçlarını değil, aynı zamanda daha geniş eşitlik ve adalet sorunlarını da ele alabilir.
Riskin kökenlerini anlamak, yeniden inşa etme (ya da yapmama) konusunda daha iyi kararlar verebilir. İronik olarak, en savunmasız olanlar çoğu zaman en çok maruz kalan alanlarda yaşamaktan başka çaresi kalmaz.
Optimum bina kodları, planlama politikaları ve tasarım stratejileri kritiktir. Kasırgaya dayanıklı ayrıntılı yapısal bilginin çoğu kanıtlanmıştır ve mevcuttur – küçük tasarım değişiklikleri önemli bir fark yaratır.
Ancak eşitliği sağlamak ve herkes için temel haklar ve erişim sağlamak için bir plan olmadan, çözümler çoğunlukla ayrıcalıklılara hizmet edecektir. Kolonyal yer değiştirme, bağımlılık ve dezavantaj modellerinin pekiştirilmesi muhtemeldir.
Dorian, son zamanlarda diğerleri gibi, bir canavar fırtınasıydı. Ancak felaketleri doğaya –ya da insan kaynaklı iklim değişikliğine- suçlamak, iktidara sahip olanların statükoyu sürdürmelerine ve kalkınmadaki başarısızlıkların sorumluluğundan kaçınmalarına izin verir.
Jason von Meding Florida Üniversitesi’ndeki Florida Yapılı Çevre Dayanıklılığı Enstitüsü’nde doçenttir ve Afetler: Deconstructed podcast’inin ev sahipliğini yapmaktadır. David O. Prevatt , Florida Üniversitesi’nde inşaat mühendisliği doçenti ve 1841667 numaralı Ulusal Bilim Vakfı Eager Ödülü’nün yardımcı yöneticisi ve ortak PI’sidir. Ksenia Chmutina , Loughborough Üniversitesi’nde Sürdürülebilir ve Dirençli Şehircilik alanında kıdemli öğretim görevlisi ve Afetler: Deconstructed podcast’inin ev sahipliğini yapıyor.
Kaynak https://globalvoices.org/2019/12/17/risk-rooted-in-colonial-era-weighs-on-bahamas-efforts-to-rebuild-after-hurricane-dorian/