Psikolojik stres, kötü sağlığa önemli bir katkıda bulunan olarak bilinir. Bağışıklık baskılanması, kanser gelişimi ve kardiyovasküler hastalıklarda bir dizi başka koşul arasında rol oynar. Hayattaki belirli dönemlerin, sevilen birinin ölümünün ardından yas tutmak gibi muazzam psikolojik strese neden olduğu bilinse de, hafife aldığımız günlük olaylar bile ruh sağlığı ve refahını etkileyebilir. Stresin bizi etkilemesine izin verme şeklimiz, büyük ölçüde bireysel başa çıkma becerilerine ve stres yönetimine bağlıdır. Stresi ortadan kaldırmak veya ondan kaçınmak her zaman mümkün değildir ve stresin olumsuz sağlık etkilerini en aza indirmek için herkes uygun stres yönetimini anlamalıdır.
Psikolojik stres nedir?
Psikolojik stres, yaşamdaki faaliyetlerden ve olaylardan kaynaklanan zihinsel ve/veya duygusal gerginliktir. Hayal kırıklığı, endişe, öfke, üzüntü ve benzeri gibi bir dizi duyguyu ortaya çıkarabilir. Bu farklı duygular, onu tetikleyen bir yaşam olayı gibi herhangi bir uyaranın olmamasına rağmen bazen belirli zihinsel sağlık durumlarında mevcuttur. İster bir sınav için uzun saatler çalışmak, ister zorlu bir patronla uğraşmak veya arabada çığlık atan çocuklarla etrafta dolaşmak olsun, genellikle psikolojik stres çevresel uyaranların bir sonucudur.
Stresle nasıl başa çıktığımız, temel neden kadar önemlidir. Bazı insanlar, açıkça tepki göstermeden veya yaşamlarını etkilemesine izin vermeden stresi yönetme konusunda doğal bir eğilime sahip gibi görünüyor. Bu insanlar, zaman zaman duygularını bastırıyor olsalar da, iyi başa çıkma becerilerine ve stresi yönetmenin etkili yollarına sahip olabilirler. Diğer insanlar, aşırı duygusal patlamalar ve günlük işleyişin bozulması ile hayattaki küçük streslere bile aşırı tepki verebilir. Bazen etkiler belirgin değildir ve birçok insan stresin belirtilerinin farkında değildir .
Stres Türleri ve Stresörler
Stres genel olarak fiziksel veya psikolojik (zihinsel ve duygusal) olarak sınıflandırılabilir. Psikolojik stres ile ilgili olarak, hem fizyolojik hem de psikolojik reaksiyonlara neden olur. Stresin veya tetikleyicinin nedeni stres etkeni olarak adlandırılır. Bu stresörler psikolojik bakış açısına göre farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Çevre psikolojisi açısından stresör türleri şunları içerir:
- Günlük sorunlar/tehlikeler
- ortam
- Başlıca yaşam olayları
- felaket olaylar
Günlük Sorunlar
Bu tür stres çoğumuzun yaşadığı şeydir. Aslında, bir kişinin şehirlerde ve diğer kentsel alanlarda modern yaşamda neredeyse günlük olarak bundan kaçması pek olası değildir. Genellikle kısa sürelidir ancak doğası gereği kroniktir. Bu, stres etkeninin gün içinde kısa bir süre devam ettiği, ancak neredeyse günlük olarak tekrarlama eğiliminde olduğu anlamına gelir. Örnek: kilitli trafik.
ortam
Bu tür stres etkeni her zaman olduğu kadar açık değildir, ancak genellikle süreklidir. Aynı anda bir kişiyi veya birçok kişiyi etkiler. Çoğu insan bir süre sonra ortamdaki stres faktörlerine alışır ve bunu asla bir stres kaynağı olarak tanımlamaz. Çoğu insan zamanla bununla başa çıksa da, yine de bir etkisi vardır. Örnek: Bir demiryolu hattının yakınında yaşamaktan kaynaklanan gürültü kirliliği.
Önemli Yaşam Olayları
Bu tür stres, bireyin ağır hastalığını veya sevilen birinin ölümünü içerir. Genellikle en zorlu stres türü olarak kabul edilir ve yönetmek ve sonunda üstesinden gelmek için iyi başa çıkma becerileri gerektirir. Birçok durumda kısa süreli olması gerekse de, bazı insanlar bunu uzun süreli yaşayabilir, örneğin kanser veya yıllarca uzun süreli yas tutma (komplike yas bozukluğu).
Afet Olayları
Bu tür stres aynı anda birçok insanı etkiler. Ani ve yoğundur. Bazen kısa süreli olabilir, diğer zamanlarda ise uzun süreli olabilir. Çoğu insan bu tür stresi çok zorlayıcı bulur ve çok azı sosyal destekle tek başına baş edebilir. Etkiler yıllar veya on yıllar sonra devam edebilir. Örnek: doğal afet veya savaş.
Strese Tepki
Şimdi Çevrimiçi Bir Doktora Sorun!
Vücudumuz strese farklı şekillerde tepki verir. Çoğu zaman fizyolojik bir tepki ve psikolojik bir tepki vardır.
Fizyolojik Reaksiyon
Strese verilen fizyolojik tepkide üç aşama vardır:
- Alarm : Vücut strese tepki vermek için harekete hazırdır. Bu aynı zamanda “savaş ya da kaç reaksiyonu” olarak da bilinir ve adrenalin gibi stres hormonları tarafından yönlendirilir.
- Direnç : Vücut, ilk alarm aşamasından çıktıktan sonra durumla başa çıkmaya çalışır. Bu aşama stres ortadan kalkana kadar devam eder veya kişi baş edemezse tükenme aşamasına geçebilir.
- Tükenme : Vücut artık stresle baş edemez ve farklı sistemler üzerinde yaygın etkiler yaratmaya başlar. Bir dizi olumsuz sağlık etkisine yol açabilir ve hatta bazı hastalıklara yol açabilir.
psikolojik tepki
Strese verilen psikolojik tepkide genel olarak iki aşama vardır:
- Bilişsel süreç : Bu aşamada kişi, geçmiş deneyimlere veya bilgilere dayanarak stresin tehlikelerini tahmin eder ve kendisini buna hazırlamanın yollarını bulmaya çalışır.
- Başa çıkma aşaması : Kişi, psikolojik düzeyde stresle başa çıkmak için en iyi başa çıkma mekanizmasını bulabilir ve stresin ortadan kalktığı veya ortadan kalktığı veya üstesinden gelinebileceği durumlarda bir değişiklik bekler.
Stres Yönetimi
Stres yönetimi modern tıbbın önemli bir parçası haline geldi. Stresörlerden tamamen kaçınılamaz ve insanlar bir ömür boyu bununla yüzleşebilir. Stres yönetiminin amacı, stresin fiziksel ve zihinsel sağlık ile duygusal refah üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlamaktır. Psikolojik stresi yönetmeyi öğrenmenin birçok yolu vardır ve ideal olarak bir ruh sağlığı uzmanının gözetiminde yapılmalıdır. Farklı önlemler farklı kişiler için faydalı olabilir.
Herhangi bir kişinin üstlenebileceği stresi yönetmenin ve azaltmanın basit yolları şunları içerir:
- Düzenli egzersiz yapmak
- Derin nefes
- Meditasyon veya yoga
- Spor gibi sosyal aktiviteler
- Evcil hayvanla vakit geçirmek
- bir hobi edinmek
- Tatile gidiyor
Tepki vermek ve stresle başa çıkmak için davranış kalıplarını öğrenin, yaşam boyu faydalı olabilecek başa çıkma becerileri olarak bilinir. Bir ruh sağlığı uzmanıyla bire bir veya grup destek seansları gibi diğer birçok kişiyle öğrenilebilir.