İlerleyen yaşla birlikte iştahta kademeli bir azalma genellikle endişe nedeni değildir. Çoğu yaşlı, ilerleyen yaşla birlikte daha düşük enerji gereksinimleri nedeniyle daha az yemek yiyecektir. Aslında bu, sağlık yaşlanmasının nispeten normal bir parçası olarak kabul edilir. Ancak, iştahtaki bu azalmanın altta yatan bir sorunun uyarı işareti olarak görülmesi gereken bir nokta vardır. Kilo kaybı, yorgunluk ve diğer semptomların yanı sıra iştahta ciddi bir azalmaya bir tıp uzmanının katılması gerekir.
Yaşlı insanlar neden daha az yer?
Bu, ilgili arkadaşlar, aile ve akrabalar arasında yaygın bir sorudur. Basit bir cevap yok çünkü yaşlı bir insanda iştahı etkileyen faktörler bir başkası için geçerli olmayabilir. Bu, özellikle patolojik nedenler (iştah kaybına neden olan hastalıklar) ve psikososyal faktörler söz konusu olduğunda geçerlidir. İştah kontrolü , beyindeki beslenme merkezlerinden hormonlara, kan şekeri seviyelerine ve sindirim sistemi ile merkezi sinir sistemi arasındaki sinir uyarılarına kadar birçok faktörü içeren kısa ve uzun vadeli karmaşık bir süreçtir.
Yaşlılarda iştahta orta derecede azalmanın normal yaşlanma süreçleriyle ilişkili olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Birincisi, büyüme hormonu gibi bazı hormonların seviyelerindeki düşüş ve emeklilik yıllarında yaygın olan düşük fiziksel aktivite seviyeleri nedeniyle dinlenme metabolik hızı yaşla birlikte azalır. İkincisi, yaşlanmanın bir parçası olarak kabul edilen gıda hazırlama, tat, çiğneme, yutma ve sindirim değişikliklerinin etkisidir.
Çay ve Tost Diyeti
Bazı yaşlı insanlar, vücut ağırlıklarını, sağlıklarını ve refahlarını etkileyebilecek önemli bir iştah azalması yaşayacaklardır. Çalışmalar, yaşlılarda vücut ağırlığının %10’undan fazlasının kaybının, kilo kaybından sonraki 6 ay içinde daha yüksek bir ölüm oranıyla bağlantılı olduğunu göstermiştir. Yaşlılarda iştahsızlık sorunu önemli bir geriatrik sorun olarak kabul edilmektedir. ‘Yaşlanma anoreksisi’ olarak bilinir ve genellikle dünya genelinde yaşlılar arasında yaygın olan ‘çay ve tost diyeti’ gibi kötü beslenme alışkanlıklarıyla ilişkilendirilir.
Çay ve tost diyeti, yaşlıların daha geleneksel yemeklerin yerini almak için tost yeme ve çay içme eğiliminde olduğu diyettir. Bir veya iki öğün için geçerli olabileceği gibi her öğün için de geçerli olabilir. Yetersiz beslenme kilo kaybına ve beslenme yetersizliklerine yol açabilir. Bazen bu tür bir diyeti tercih etmenin fiziksel ve psikolojik nedenleri olabilir. Bununla birlikte, yaşlıların geçim için çay ve tost diyetini neden seçtikleri konusunda finansal ve sosyal faktörlerin de dikkate alınabileceği artık bilinmektedir.
Yaşlılarda İştah Kaybının Nedenleri
Yaşlı insanlarda iştah kaybının nedenleri sayısız koşuldan kaynaklanabilir. Bu koşullardan bazıları aşağıda tartışılmıştır, ancak iştah kaybının açıkça tanımlanabilir bir nedeninin olmaması nadir değildir. Belirtildiği gibi, vücut ağırlığını ciddi şekilde etkiliyorsa veya sağlığı tehlikeye atıyorsa, iştah azalması bir sorun olarak kabul edilmez. Bu nedenle aile üyeleri ve bakıcıların yaşlılarda iştah sorunlarını tespit etmeleri ve buna bağlı kilo kaybı varsa tıbbi yardım almaları önemlidir.
Bozulmuş Duyular
İlerleyen yaşla birlikte azalan tat ve koku duyusu iştahı etkileyebilir. Görme duyusu bile iştah kontrolünde rol oynar. Benzer şekilde tat ve kokudaki diğer rahatsızlıklar da iştahı azaltabilir. Bu, tat alma bozukluğu olarak bilinen veya daha spesifik olarak ağızda kötü bir tat (cacogeusia) olarak bilinen tat anormalliklerini içerir. Disozmi ve kakozmi, koku alma duyusu ile benzer rahatsızlıklardır.
Çiğneme Sorunları
Bir dizi farklı ağız ve diş problemi çiğnemeyi etkileyebilir. Bu, yaşlılar arasında iştah azalmasının yaygın nedenlerinden biridir. Yetersiz dişler, kötü oturan protezler, çiğneme (çiğneme) kaslarının zayıflığı ve zayıf koordinasyonu, ağız ülserleri, yanan ağız sendromu, ağız kuruluğu ve temporomandibular (TME) sorunları içerir.
Gastrointestinal Hastalıklar
Şimdi Çevrimiçi Bir Doktora Sorun!
Bir dizi gastrointestinal durum iştah kaybı ile ortaya çıkabilir. Bazen bu koşullar yaşlılarda teşhis edilmez. Yutma ve gastrointestinal motilite sorunlarının yanı sıra yiyeceklerin sindirimi ve besinlerin emilimi ile ilgili sorunları içerebilir. Mide ekşimesi, karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, şişkinlik ve ishal gibi ilişkili gastrointestinal semptomlar yemek yemeyi azaltabilir.
Endokrin Bozuklukları
Endokrin sistem, bezleri ve hormonları içerir. Diabetes mellitus, yaşlılar arasında yaygın bir endokrin bozukluktur ve iştahsızlık semptomlardan biri olabilir. Ayrıca gastroparezi gibi diyabetik komplikasyonlar veya metformin gibi diyabetik ilaçların kullanımı ile ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir. İştah kaybıyla da ortaya çıkabilen başka endokrin hastalıkları da vardır.
Fiziksel kısıtlamalar
Göz önünde bulundurulması gereken bir diğer faktör, yaşlıların alışveriş yapma ve yiyecek hazırlama konusundaki fiziksel kısıtlamalarıdır. İlerleyen yaşın kırılganlığı veya el becerisini sınırlayan kas-iskelet sistemi bozuklukları ile ilişkili olabilir. Hareket kabiliyeti çok kısıtlı olan yaşlılar kasıtlı olarak yemek yemeyi tercih edebilir veya muhtemelen yiyecek bulma ve hazırlama zorluğu nedeniyle iştahsızlık yaşayabilir.
Akıl sağlığı
Depresyon, yaşlılarda iştah kaybının önde gelen nedenlerinden biri olarak kabul edilir. Yaşlılarda depresyon, iştah kaybının olduğu fiziksel ve sosyoekonomik faktörlerle örtüşebilecek bir takım nedenlerle ortaya çıkabilir. Demans, bağımlılık ve yeme bozuklukları, yaşlılarda normal iştahı etkileyebilecek diğer zihinsel sağlık durumlarıdır.
sosyoekonomik
Yaşlanma anoreksisi ile sosyoekonomik faktörler her zaman dikkate alınmaz. Emeklilik sırasında daha uzun yaşamanın veya yetersiz mali desteğe sahip olmanın etkileri, yaşlıları daha az yemeye zorlayabilir. Sosyal izolasyon ve fiziksel kısıtlamalarla yalnız yaşamak da yaşlılarda iştahta rol oynayabilir.
İlaç tedavisi
İştahsızlık, çeşitli ilaçların ortak yan etkilerinden biridir. Yaşlıların kronik hastalıklara yatkın olması ve bir veya birden fazla ilaçla uzun süreli tedavi gerektirmesi nedeniyle iştahsızlık ilaçlara bağlı olabilir. Bu ilaçlar iştah kontrolünü doğrudan etkilemeyebilir, bunun yerine normal iştahı etkileyebilecek gastrointestinal problemler gibi diğer durumlara katkıda bulunabilir.