Gezegen yüzeyinde ve içinde çekim alanı nasıl hesaplanır? Gezegen yüzeyi ve içi çekim alanı konu anlatımı, formüller.
Gezegen Yüzeyinde ve İçinde Çekim Alanı
Gezegenin yarıçapı R ise yüzeyindeki çekim alanı,
olacağından çekim alanı; kütleyle doğru orantılı, yarıçap karesiyle ters orantılıdır. Yani, kütlesi büyük gezegenlerin çekim alanı daha büyük ; buna karşılık yarıçapları büyük gezegenlerin çekim alanı ise zayıf denebilir. Ancak burada bir şey var, onu gözardı etmeyelim : Gezegenin kütlesiyle yarıçapı arasında da bir ilişki vardır. Gezegenin yarıçapı büyükse kütlesi de büyüktür. O halde yarıçapın büyük olması kütleyi büyüteceği için çekim alanını artırır, öte yandan yarıçapın büyümesi uzaklığı artırmış gibi olacağından çekim alanını zayıflatır. Bu çelişkiyi nasıl açıklarız? Bunun için şöyle düşünelim : Gezegenin kütle yapısını türdeş kabul edelim. Bu durumda sabit bir ortalama özkütlesi olur. Gezegenin özkütlesi ρ , yarıçapı R ise hacmi 4 π R³ /3 olacağından kütlesi
olur. Bu değer yukarıdaki bağıntıda yerine konursa,
elde edilir. Parantez içindeki niceliklerin hepsi birer sabit olduğundan
şeklinde yazılabilir. Bu da çekim alanı şiddetinin, yarıçapla doğru orantılı olduğu sonucunu verir. Gerçekten de gezegen yüzeyinden merkeze doğru gidildikçe çekim alanı zayıflar, merkezde sıfır olur. O halde gezegenin çekim alanı, merkezden yüzeye kadar artar; yüzeyden uzaklaşmaya başlayınca yeniden azalır. Çekim alanının merkezden uzaklığa bağlı değişimi, Şekilde verilen grafikteki gibidir. Bu değişimden anlaşılacağı üzere, yerçekimi şiddeti, en büyük değerine gezegen yüzeyinde ulaşır.