Kuzgunlar, plan yapıyor, takas yapıyor, hatta iradelerine hakim olabiliyor
BİRİNE "kuş beyinli" demeden önce iki kez düşünün, Hatta siz hiçbir şey düşünmeyin ve direkt bu yazıyı okuyun.
Kargagillerin ve kuzgunların akıllı olduklarını biliyorduk da bu kadar akıllı olduklarını bilmiyorduk.
İsveç Lund Üniversitesi'nde, hem de bir Türk'ün yaptığı yeni bir araştırma, kuzgunların farklı tip olayları önceden planlayabildiğini hatta ileride daha iyisini alabileceğini bildiği bir ödülü almayı reddederek iradelerine hakim olabildiklerini gösterdi. Bu kapasiteye sadece insanların ve büyük insansı maymunların sahip olduğu düşünülürdü. Kuşlarda da bulunması şaşırttı.
Science dergisinde yayınlanan araştırma bilimsel adı "corvus corax" olan kuzgunların, geçmişteki tecrübelerine dayanarak gelecekteki olayların biçimi, zamanı ve yerini sezebildiklerini gösterdi.
Geleceği sezebilen diğer hayvanlar bir işi yapabilmek için alet kullanabiliyor ya da bu aletleri yapabiliyor, takas davranışlarına girebiliyor ya da irade kullanabiliyor. Önceki deneylerde büyük maymunlar bunları yaptılar ama küçük maymunlar yapamadı.
BİR TÜRK ARAŞTIRMACININ DENEYİ
Kuzgun zekâsı konusunda daha fazla bilgi edinebilmek için İsveç'in Lund Üniversitesi'nde Bilişsel Bilim Departmanı araştırmacıları Can Kabadayı ve Mathias Osvath, ikisi erkek üçü dişi beş kuzgunu bir dizi deneyden geçirdiler. Bu deneyler, kuzgunların doğal yaşamda normal olarak yapmayacakları bazı görevleri - alet kullanarak ya da insanlarla alışverişe girerek - yerine getirmek için kuş beyinlerini kullanıp kullanmayacaklarını görmek amacıyla yapıldı. Araştırmacılar, ayrıca kuzgunların 15 dakika sonra ya da 17 saat gibi uzun bir süre sonra meydana gelecek bir olay hakkında karar verip veremeyeceğini anlamak için de deney yapıldı. Son olarak kuşların gelecek için karar verirken iradesini de test ettiler.
GELECEK İÇİN PLAN YAPABİLİYORLAR
İlk deneyde Kabadayı ve Osvath kuzgunlara basit bir aletle bir bulmaca kutusunu açmayı öğrettiler. Kuzgunlar içindeki ödülü almak için bu kutuyu açtılar. Daha sonra kutu önlerinden alındı ve bir saat sonra kuzgunların önüne seçenek olarak açacak aletini ve "akıl karıştırıcı" cisimler koydular. Beş kuştan hemen hemen hepsi de akıl karıştırıcı cisimleri önemsemeyerek, bulmaca kutusu olmadığı halde doğru aleti seçtiler. 15 dakika sonra kuzgunlara bumaca kutusu verildiğinde yüzde 86 başarı oranıyla aleti kullanarak kutuyu açtılar. Tekrar kutuyu vermek için kuzgunların 17 saat bekletildiği ikinci deneyde de aynı sonuçlar alındı.
Bu iki testin gösterdiği bir sonuç da kuzgunların yüzde 78 başarı oranıyla daha sonra ödül alabilmek için kullanabilecekleri bir anahtarı seçme kabiliyetleri oldu.
TAKAS YETENEKLERİ VAR
İşin büyüleyici yanı kuzgunlar alışveriş deneylerinde orangutanlar, bonomolar ve şempanzelerden daha iyi performans gösterdiler. Araştırmacılar raporlarına, "Bu deneyler gösterdi ki, kuzgunlar bir aleti veya aldıktan 15 dakika sonra da, 17 saat sonra da olsa takas edebilecekleri işe yarar bir anahtarı, seçebiliyor, saklayabiliyor ve daha sonra kullanabiliyor" diye yazdı.
İRADELERİ VAR
Üçüncü ve dördüncü deneyde de (yine kısa ve uzun aralar verilerek) kuzgunların önüne doğru alet, kafa karıştırıcı cisimler ve hemen yiyebileceği bir ödül koydular. Kuzgunların sadece birini seçmelerine izin verildi. Burada önemli nokta, hemen alabilecekleri ödül kutudaki ödül kadar lezzetli değildi ve kuzgunlar bunu biliyorlardı. Kuzgunlar büyük maymunlarda da görüldüğü gibi açacak aletini seçerek iradelerini ortaya koydular.
Bu deneyin çok önemli bir çalışma olduğunu vergulayan Tuebingen Üniversitesi'nden Nörolog Andreas Nieder, "Harekete geçmeden önce biraz düşünmek zekânın özünde vardır ve kargagillerin neden bu kadar zeki olduğunu belki de bu bize anlatıyor" diye değerlendirdi.