This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Eğer sürekli olarak yenilenmeselerdi, bütün hücreler 330 gün içinde ölecekti. Su, vücudun %69'unu teşkil eder. Normal bir insanda yaklaşık 47 litre su vardır. Teneffüs, terleme ve boşaltım ile her gün 2.4 litre su kaybedilir. Su, vücuttaki çoğu dokunun %20 ile %80'ini ,beyin dokusunun ise %85'ini oluşturur. Eğer 73 kilogramlık bir insanın vücudundaki suyun tamamı çıkarılacak olsaydı, geriye sadece 29 kilogramlık bir vücut kalacaktı. Su dışında vücutta birçok madde daha mevcuttur. Mesela normal bir vücutta, küçük bir sundurmayı yıkayacak kadar sönmüş kireç, 7 büyük sabun kalıbı yapacak kadar yağ, orta boy bir kavanozu dolduracak kadar şeker, 6 tuzluğu dolduracak kadar tuz, 9 bin kurşun kalem yapacak kadar karbon(13kg), 2 bin 2 yüz tane kibrit yapacak kadar fosfor, 25 milimetrelik bir çivi yapacak kadar demir, bir kaşık sülfür ve 30 gram diğer metaller bulunur. Piramitlerin sırrı * Pramitlerin her biri 20 ton olan taşlardan inşa edilmiştir. Bu taşlar temin etmek için en yakın mesafe yüzlerce kilometre uzaklıktadır. Bu taşların nasıl getirildiği bilinmemektedir. * Pramit kimin adına yapıldıysa, onun bulunduğu odaya, yılda sadece 2 kez güneş girmektedir.(Doğdugu ve tahta tahta çıktığı günler) * Mumyalarda radyoaktif madde bulunuyor. Bu yüzden mumyaları ilk kez bulan 12 bilim adamı kanserden ölmüştür. * Pramitlerin içerisinde ultra sound, radar, sonar gibi cihazlar çalışmamaktadır. * Kirletilmiş suyu, birkaç gün pramit'in içine bırakırsanız suyu arıtılmış olarak bulursunuz. * Pramit'in içerisinde süt birkaç gün süreyle taze kalır ve sonunda bozulmadan yoğurt haline gelir. * Bitkiler pramit'in içinde daha hızlı büyürler. * Pramit'in içine bırakılmış su 5 hafta süreyle bekletildikten sonra yüz losyonu olarak kullanılabilir. * Çöp bidonu içindeki yemek artıkları hiç koku yapmadan pramit içinde mumyalaşır. * Kesik, yanık, sıyrık gibi yaralar büyükçe bir pramit'in içinde daha cabuk iyileşme eğilimi gösterir. *Pramitlerin bazı odalarının içinde ne olduğu hakkında bir bilgi yoktur araştırmacıların çoğu ya içinde kayboldu ya da aynı yerde birkaç tur attılar. Ancak içlerini göremediler. *Pramitlerin içi yazın soğuk, kışın sıcak olur. Topkapı Sarayı’ndaki yasak nasıl delindi? Topkapı Sarayı’nın hazine dairesinden hiçbir şey dışarı çıkamazdı. 2. Abdülhamit, kızı Ayşe’ye taç yaptırmak için model olarak kullanılmak üzere 3. Mehmet’in muhteşem sorgucunu saray kâhyasından istedi. Kâhya padişahtan muayyen vadeli bir senet almadan sorgucu vermedi. Bu tutum Abdülhamit’in çok hoşuna gitti. Kâhyaya 100 altın hediye etti. Süresi geldiğinde sorgucu kâhyaya iade edip vermiş olduğu senedi geri aldı. Padişahların sihirli bitkisi neydi? “Anber” çok eskiden beri hükümdar hazinelerine giren, hükümdarlar arasında hediye olarak alınıp yollanan kıymetli bir hediyeydi. Osmanlı’da erkeklik gücünü artırıcı bir iksir
olarak kullanılan bu madde belli miktarda ilaç olarak yendiği gibi, padişahlar tarafından anber kaplar, kadehler, tesbihler, pencere perdeleri ve hatta anberden yapılmış gömlekler olarak kullanılırdı. Rum Ateşi’ni kimleri yaktı? 2. Sultan Mehmet İstanbul’u kuşattığı zaman donanması boğazı geçerken donanmanın üzerine Galata’daki şimdiki Yer Altı Camii’nin bulunduğu yerden, Saray Burnu’ndan ve Kız Kulesi’nden “Rum Ateşi” denilen özel bir karışımdan yapılmış, çok zor sönen ateş yağdırılmıştı. Fetih gerçekleştirilip İstanbul alındıktan sonra padişahların tahta çıkışlarında ve bayramlarda Kız Kulesi’ne yerleştirilen toplar bu kez şenlik için ateşlenmeye başladı.
Türkiye’de ilk demiryolu ne zaman yapıldı? Sultan Abdülaziz yenilikçi bir padişahtı. Yapmış olduğu Avrupa seyahatinde gördüğü demiryollarına çok imrenmiş, İstanbul’a dönüşünde İstanbul – Edirne demiryolunun yapımı için bir demiryolu şirketine yetki vermiştir. Ancak yapım sırasında demiryolunun Topkapı Sarayı’nın bahçesinden geçmesi gündeme gelince çevresindekiler bu duruma karşı çıkmışlardı. Bu itirazları tebessümle karşılayan Abdülaziz “tren saraydan değil isterse üstümden geçsin yeter ki bu demiryolu yapılsın” diyerek bu konudaki isteğinin ne denli güçlü olduğunu gösterdi.
ABD meclisindeki padişah kimdir? ABD Temsilciler Meclisi’nin salonunun duvarlarında dünyaya ün salmış kanun koyucularından 23 tanesinin mermerden yapılmış kabartma portresi asılıdır. Bunlardan biri de ünlü heykeltraş Joseph Kiselewski tarafından yapılan Kanuni Sultan Süleyman portresidir.
Ağaç kesenleri affetmeyen padişah kimdi? Kanuni Sultan Süleyman’ın büyük bir ağaç sevgisi vardı. Avrupa’ya yaptığı seferlerden birinde bir yeniçerinin bir armut ağacının dalını kırdığını görünce yeniçerinin kendi yayının kirişi ile bu ağaca asılmasını emretmişti.
45 gün süren deprem ne zaman oldu? İstanbul’un en korkunç depremlerinden biri 14 Eylül 1509’da yaşandı. Sarsıntılar 45 gün sürüp ortalığı harabeye çevirirken deniz dalgaları Galata Surları’nı aşarak şehirde bir tufan görüntüsü yarattı.
Giyotin nasıl bulundu? Kafa keserek mahkumların hayatına son veren “giyotin” adlı ölüm makinesi bir doktorun insan sevgisi yüzünden icat edilmiştir. Dr. Guillotin o yıllarda Fransız devriminin getirdiği eşitlik ilkesine uygun olarak mahkumların ölümününde eşitlik ilkesine uygun olarak yerine getirilmesini öngörüyordu. Bu yüzden projesini çizdiği yüksekten düşen büyük bir bıçaktan ibaret makine onun ismi ile anılmaya başladı.
Herkül’e benzeyen padişah kimdi? 4. Murat bedensel olarak olağanüstü güçlü bir adamdı. Çok iyi silah kullanır, iyi dövüşür, bir ok atışta kalkanı delerdi. Yanında bulunan silahtar Musa Paşa’yı zaman zaman sağ eliyle kuşağından yakalayarak havaya kaldırır, bir müddet dolaştırdıktan sonra tekrar yere indirirdi.
Osmanlı’da nevruz nasıl kutlanırdı? Farsça “yeni gün” anlamına gelen Nevruz Osmanlı’da da şenliklerle kutlanırdı. Baharın başlangıcı kabul edilen Nevruz ile birlikte herkes birbirine Nevruziye denen kıymetli hediyeler verir, yine Nevruziye denen içinde sandal ağacı, anber, gül suyu, zencefil gibi türlü baharatların bulunduğu çok kuvvetli ve nefis bir macun özel olarak hazırlanarak padişaha ve devlet büyüklerine ikram edilirdi.
Anıtkabir’in altından ne çıktı? Anıtkabir, Atatürk’ün “Buradan Ankara ne güzel görünüyor” dediği Rasattepe’de 9 Eylül 1944 yılında atılan temel çalışmalarıyla başlamıştı. İnşaat çalışmaları sırasında yapılan kazılarda buranın Frigyalılar’a ait eski bir mezar alanı olduğu bulunan mezarlardan anlaşılmıştı. Ata’nın bu kabire nakli ölümünden ancak 15 sene sonra gerçekleşti.
Denizaltıdan düzenlenen ilk suikast kimeydi? İttihat ve Terakki’nin son sadrazamı Talat bey, trenle Ankara’ya giderken Tuzla’yı geçtikten bir müddet sonra suikaste uğramıştı. Kıyı boyu giden trene birden bire Tuzla açıklarında suyun üstüne çıkan bir denzialtından ateş açılmış, Talat Bey’e bir şey olmamasına rağmen trenin yola devam edecek hali kalmamıştı. Denizaltının ve suikastın kimler tarafından yapıldığı tüm araştırmalara rağmen bulunamamıştı.
Logaritmayı kim buldu? Logaritmayı ilk kez 1730 – 1790 yılları arası yaşayan bir Türk bilgini olan Gelenbevi
Elmastan yapılan camii hangisidir? Süleymaniye Camii’nin sağdaki küçük minaresi Cevahirli Minare olarak bilinir. Bu muazzam caminin küçük minaresinin yapıtaşları arasında elmas madeni de vardır. Ne kadar güçlü olduğunu ölmek üzereyken başından geçen bir olayla son kez kanıtlamıştır. Bu perçeme mali güçlerine göre boncuk ya da pahalı inciler takarlardı.. ancak bunu pratik bir uygulama sayıp fazla önemsemediğinden kimseye bahsetmemişti. Gelenbevi İsmail Efendi matematikle uğraşırken sayı değerlerini ondalık bölümlere göre düzenleyip hesapları son derece kolaylaştıran bir sistemi kendiliğinden bulmuş. Kriz anında dayandığı dokuz çubuklu demir parmaklığı kağıt gibi birbirinin içine geçirmişti. Elmasların kullanılma nedeni İran Şahı’nın. .. Kara Mehmet bir semt kahvehanesinde kalp krizi geçirerek ölmüştür.İsmail Efendi bulmuştu. Kimsenin baş edemediği Rabia’nın ölümü biraz acı oldu. Bu. Civelek kime denir? Civelek tüysüz yeniçerilere verilen isimdir. Ancak Sultan Süleyman elmasların parasını karşılayacaklarını belirtti ve minarenin yapımında kullanılmalarını emretti. Bir çengele asıldı ve halkın gözü önünde ölüme terk edildi. Göğüs perçemini kim bırakırdı? Eski kabadayılar göğüslerini ustura ile tıraş ederler. Osmanlı döneminde yüzleri pürüzsüz ve tüysüz olan civelek gençler pamuk ipliğinden bir peçe örterek sokağa çıkarlardı. Batı’da kullanılan “logaritma” idi. yalnız bir tutam kıl bırakmayı ihmal etmezlerdi. Çubuklar öylesine iç içe geçmişti ki daha sonra onları demir küskü ile açmak isteyenler başarılı olamadılar. Elmaslar caminin yapımı sırasında para biterse kullanılması için gönderilmişti. Buna ‘göğüs perçemi’ derlerdi. Cevahir mücevher anlamına gelir. Voyvoda Rabia kimdir? 17’nci Yüzyılda yaşadığı öne sürülen ve zalimliğiyle ünlü Bosnalı İbrahim Voyvoda aslında 18 yaşında Rabia adlı bir kızdı. Kanuni Sultan Süleyman’a bir çekmece dolusu elmas yollayarak yaptığı jesttir. Kara Mehmet kimdir? Kara Mehmet halk arasında gücüyle ün yapmış bir pehlivandır.
‘Unutma bizi dolması’ nedir? Eskiden ramazanda meyhaneler zorunlu olarak kapatılırdı. Bayram arifesinde meyhaneciler gedikli müşterilerinin evlerine midye ya da uskumru dolmaları gönderirlerdi. Bir sakatlık olursa hareketi yapan dalkavuğu tedavi ettirmeye mecburdu. tersaneye manda verirlerdi. Sahibinin yerine askerlik süresini dolduran mandalar bir terhis tezkeresi verilir. ellerin ve ayakların domuz topu şeklinde bağlanması 40 paraydı. Bu dolapları mandalar çekerdi. Bir fındık sıçanını kuyruğu dışarıda kalacak şekilde dalkavuğun ağzına sokma 400 para. Bu iş için tersanelerde ayrı bir bölük. Mesela dalkavuğa atılan her tokatın bedeli 30 para. merdivenden yuvarlamanın ücreti 180 paraydı. Köyüne veya kasabasına dönen mandalar coşkulu bir törenle karşılanırlardı. Baba Cafer kimdir? Eskiden borçları olanlar Baba Cafer Zindanı’na atılırlardı. narhları olan bir esnaf kuruluşuydu. borçlarını ödemeleri için halka yalvarırlardı. Pırpırı Kıyafet’i kimler giyerdi? 19’uncu Yüzyılın başlarında İstanbullu gençler arasında kabadayılığın o zamanki diğer bir şekli olan Külhani dolaşmak moda olmuştu. Dalkavuklar kendilerine yapılan her türlü hakarete tahammül eden bu işi meslek edinen insanlara verilen isimdi. Dalkavuklara yapılan her muzipliğin bir tarifesi vardı. bacaklarını açıkta bırakan kalyoncu mintanı giyer. Bu ikramlara ‘unutma bizi dolması’ denirdi. Ölüm olursa masraflar işi yaptıranlar tarafından karşılanıyordu. kollarını sıvar. Bu kişiler başlarına üç metre boyunda şal sarar. . bölüğün başında da Manda Ağası bulunurdu. Bu kıyafete ‘Pırpırı Kıyafet’ denirdi. Baba Cafer’den bir borçlu kurtarmak büyük sevap sayılırdı. Mesleği küfür yemek olan esnaf kimdi? Dalkavukluk eskiden nizamnameleri. Hapsedilen borçlular zindanın tek penceresinden yardım isterler. Mandadan asker olur mu? Eskiden tersane havuzlarına gemi alınınca havuzların suyu büyük bostan dolapları ile boşaltılırdı. bu tezkereler sırmalı kordonlarla boynuzlarının arasına asılırdı. vücutlarına çeşitli dövmeler yaptırarak etrafa hava atarlardı. Kurası tersaneye çıkan erkekler askerlik yapmamak için bedel olarak para ödemez. kahyaları.
Kaşıkçı da Elması çok ucuz bir bedele kuyumcuya sattı. yüzyılın sonra İstanbul’un belediye reislerinden Hüseyin Bey. Seyyar sırtındaki ekmek küfeleriyle bekledi. Hemen o gün saraya alınan çocuk sonradan tarihimizin meşhur Serasker Rıza Paşa’sı olmuştur. Sultan IV. Osmanlı ordusunun ilk gemisini kim yaptı İlk gemi. . Bu sanatkar asker sonralarda adını yaptığı eserlerle duyuracak olan Mimar Sinan'dı. Mehmet tarafından hazineye alındı. Haliç'i gemi direkleri üzerinden iple geçen kimdi? 18. Hadise anlaşılınca Elmas. açılış törenini devrin müftüsünün yapmış olmasıdır. Adam Elmas'ı iki tahta kaşık karşılığı bir kaşıkçıya devretti. Gericiler heykeli protesto ederek törene katılanları ‘Taş Dikenler’ olarak adlandırmışlardır. İlginç olan. kahvede iskambil oynamaya giden bir seyyar ekmekçiyi cezalandırmak için atının yerine bağlattı. yüzyılda Üçüncü Ahmet’in oğlu Şehzade Mustafa’nın sünnet düğününde bir cambaz Haliç’i gemi direkleri üzerinde gerilen bir ipte geçti. yüzyılda. Osmanlı ordusunun Doğu seferi sırasında bir yeniçeri askeri tarafından yapılmıştı. Mehmet zamanında fakir bir adam tarafından İstanbul Yenikapı’da bir çömleğin içinde bulundu. Bu heykel 1937’de yine Sivas Valisi Nazmi Toker tarafından kaldırılmıştır. Bu büst 1914-1918 arasında Sivas Valisi Muammer Bey’in girişimiyle Hafik-Zara yolu üzerinde yapılmıştır. 16. Van gölünde.Türkiye’nin ilk heykeli nerede dikildi? Türkiye’nin ilk heykeli 10 metre uzunluğundaki Osman Gazi büstüdür. Kaşıkçı Elması nasıl bulundu ? Osmanlı hazinesinin meşhur “Kaşıkçı Elması” IV. Belediye reisi kumar oynayanlara ne yapıyordu? 19. Serasker Rıza Paşa kimdir? Bir gün ikinci Mahmut Mısır Çarşışı’nda halk arasında gezinirken uğradığı bir dükkanda kendisine kahve getiren sevimli bir kahveci çırağını çok sevdi.
. Kendini yukarı çektiğinde altındaki atı da havaya kaldırdı. dökük kıyafetli gençlerin bile elinde görülürdü. "Kahraman koç"un sonu ne oldu ? 17. Kibar ve zengin gençler o zamanın kabadayılarından sayılan Levent’lerin külhanbeyi kıyafetlerini giyerler. Rengarenk ipek püsküllü şemsiyeler yalın ayaklı. Kız kulesi ne zaman "aydınlandı" ? Kız kulesine ilk deniz feneri üçüncü Ahmet devrinde Sadrazam Nevşehirli İbrahim Paşa’nın emri ile konuldu. Onlarla beraber fırlayan koç da sahiplerini yalnız bırakmamış iri boynuzları ile önüne çıkan düşman askerini yaralayarak. Bu gazi ve cengaver koç Budin’de büyük bir şöhret kazandı. Yangının ardından kule bu kez kagir olarak yapıldı. yüzyılda gençlerin gözde aksesuarı neydi? 18. kendini tutturmadan askerlerle beraber Budin’e gelmişti. yüzyıl sonlarında İstanbul gençleri arasında şemsiye modası çıkmıştı.18. İkinci Viyana Kuşatması ile başlayan felaketli devirde kale Almanlar tarafından kuşatıldı. O zaman ahşap olan kulenin içindeki fener ağır yağlar ile yakılırdı. Ağa'nın bu harekete etrafındakileri şaşkına çevirdi. yüzyılda Macaristan’ın Sobatzka Kalesi’nin Osmanlı muhafızları çok sevdikleri bir koçu özenle besliyorlardı. Bu sözlere çok öfkelenen Ağa. at üstünde şemsiye açarak dolaşırlardı. at üstündeki ihtiyar çarşının kapısından sarkan zincirlere kolları ile sarılıp aynı anda bacaklarını altındaki atın karnına doladı. "baba sende kiriş gerecek kuvvet varmı ki ok alıyorsun ?" diye laf attı. Ancak ne yazık ki aynı yılın kurban bayramında kesildi! Ünlü okçu kuvvetini nasıl kanıtladı? Kanuni Sultan Süleyman zamanında okçulardan ok satın alan ünlü Kemankeşler soyundan 80 yaşındaki Ahmet Ağa'ya bir okçu çırağı. Kurtuluş imkanı göremeyen askerler bir sabah vakti kaleden fırlayarak düşmanı yarıp Budin yoluna doğru yöneldiler. Bir gün fenerin yakıldığı büyük kandil tutuşarak ahşap kule bir meşale gibi yandı.
Yıldırım düşerken çok şaşırtıcı bir şey oluyor. Lavabodan su niçin sağa dönerek boşalıyor? Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tıkacı aniden çekin. Bu elektrik enerjisi bulutların üst katmanlarında pozitif (+). Ardından yine yukarıdan yere iner ve iki taraf arasındaki potansiyel farkı sıfırlanana kadar bu olay 10-12 kez tekrarlanabilir. Tabii içinde buharlaşan suyu da yukarı taşıyarak. . bir lavabodan boşalan suda. Hiroşima'ya atılan atom bombasından 100 kat daha fazla enerji açığa çıkarmaktadır.Yıldırım nasıl düşüyor? Gökyüzünde yılda 3 milyar şimşek veya yıldırım oluşmaktadır. Bu yükselen hava yaklaşık 2-3 kilometreye ulaşınca havanın soğuk katmanlarına rast geliyor. Bu bulutlar daha sonra hava akımları ile 20 bin metreye kadar tırmanabiliyorlar. Yıldırımın bu andaki ısısı 30 bni derece olup güneşin yüzeyindeki ısının 5 katı kadardır. Bilim insanları buna "Coriolis" kuvveti diyorlar. Bir değişle yılın herhangi bir zamanında dünyanın üstünde 2 bin yıldırım bulutu vardır ve dünyamıza her saniyede 100 yıldırım düşmektedir. Bu dönüş yönü kuzey yarımkürede sağa doğru. Her şey güneş ışıkları ile yeryüzünde ısınan havanın yükselmesi ile başlıyor. Soğuk havalarda nefes verince nefesimiz nasıl buharlaşıyorsa aynen o şekilde buharlaşıyor ve gördüğümüz bulutu oluşturuyor. döne döne bir hortum oluşturacak şekilde boşalacaktır. Yıldırım düşmesi insanlar için tehlikeli olmasın rağmen insan yaşamına faydası da vardır. yani saat yönünde. alt katmanlarında ise negatif (-) yüklü olarak birikiyor. İşte yıldırımın havadan yere mi. Yerden de buluta doğru bir boşalma oluyor. yoksa yeren havaya mı oluştuğunu yaratan soru bu. Her iki yarımkürede böyle birbirine ters yönde hava akımlarının ve okyanus akıntılarının olduğu herkes tarafından kabul ediliyor da. Güçlü bir fırtına. Yıldırımlar yeryüzündeki bitkiler için faydalı maddeler olan nitratlar ve oksijenin de yeryüzüne inmesine neden olurlar. Yerden 100 metre yükseklikte bu iki akım birleşiyor ve iletkenliği çok fazla olan bir koridor oluşuyor. İşte bundan sonra yıldırımı hiçbir şey durduramaz. Bu koridordan yerden göğe doğru neredeyse ışık hızının üçte biri hızla yükselen akım yıldırımın göze gelen şiddetli ışığını da yaratır.Aslı tam bilinmemesine rağmen bulutların bu yükselişleri sırasında içlerinde oluşan buz kristallerinin birbirlerine sürtünerek bir statik elektrik enerjisi açığa çıkardıkları öne sürülüyor. Bu gök olayı insanlığın ilk tarihlerinden itibaren ilahi bir işaret olarak görülmüştür. yani kısa devre yapıyor. Kim bilir? Belki bir gün gelecek yıldırımları da enerji kaynağı olarak kullanmayı öğranaceğiz. pozitif yük hızla buluta doğru onu nötr hale getirmek için yükselir. Su düz olarak delikten boşalmayacak. Yağmur bulutlarının alt yüzeylerindeki büyük negatif yük içindeki elektronları iterek oarayı da pozitif yüklü hale getiriyor ve bu yük saniyede bin kilometre hızla toprağa iniyor. Bulutun içindeki yük havayı iyonize edecek güce ulaştığında şimşek oluşuyor. böyle küçük bir ortamda dünyanın dönüşünün etkili olup olmayacağı tartışma konusu. güney yarımkürede ise tam tersidir.
. Halbuki sadece Samanyolu galaksisinde 100 milyar yıldız olduğu tahmin edilmektedir. Venüs. Kuzey yarımkürede sağa. dünyamız. Örneğin. Güneş sistemimizin dışındaki mesafeler ise inanılmaz. Bu nedenle çok uzak olan yıldızlar gökyüzünde "sabit" dururken. Güneş ışıklarının dünyamıza gelmek için 8 dakikada aldığı bu yolu. Güneş sistemimizde bile mesafeler o kadar büyüktür ki. diğerleri de ideal şartlarda 50 kere deney yapın ve görün diyorlar. Haydi banyoya. Bu durumda ekvatordaki bulutlar da kutupdakilere nazaran hızlı dönmektedirler. Mars. hava akımlarının üzerinde bulundukları yerle birlikte hareket etmelerinin etkileriyle oluşan bir tabiat olayıdır. Zaten güneş sistemimizde bulunmalarına rağmen Neptün ve Plüto teleskop kullanmadan dünyamızdan görülemezler. ancak birer nokta olarak gözükürler.güney doğrultusunda hareket eden hava akımları ve okyanus akıntıları bu durumdan etkilenirler. dünya yüzünde büyük bir ölçekte okyanusların dibindeki sürtünme ve bulutların. Aynı şekilde kuzey kutbundan hemen hemen hareketsiz bir konumdan tam güneye atılan bir mermi 45 paralelinde dünya dönüş hızı daha çok olduğundan bu sefer hedefin batısına düşecektir. Güneş Neptün'e o kadar uzaktır ki. Yani kuzey yarımkürede kuzeye veya güneye atılan her şey atanın konumuna göre sağa gitmektedir. Satürn. Küçük bir teleskopla 25 milyon yıldız görülebilir. dünyamıza 8 dakikada gelen güneş ışığı. gezegenler sürekli yer değiştirirler. . Ekvatordaki biri.Dünya kendi etrafında dönerken her tarafındaki hız aynı değildir. Jüpiter. bilimsel deney yapmaya. Neptün ve Plüto'dur. güneyde sola dönerler. güneş sistemimiz içinde bizimle beraber güneşin etrafında dönüyor olmalarıdır. Ancak bu. Bilim insanları bunun lavabo veya küvet gibi nispeten mikro ölçüde de mümkün olup olmadığını hala tartışıyorlar. lavabonun ve suyun gittiği yerin yapısının etken olduğunu söylüyorlar.! Yıldızların ışıkları gece niçin kırpışıyor? Geceleri gökyüzünde gördüğümüz yıldızların birçoğu bizim güneşimizden de büyüktürler ama o kadar uzaktadırlar ki. Bu durum güney yarımkürede ise sola doğru gerçekleşmektedir. Ama örneğin ABD'deki Mount Palomar gözlem evindeki teleskopla tüm gökyüzü taranabilse 2 milyar yıldız görülebilir. B'yi ise onun tam kuzeyinde 45 derece paralelinde iki nokta olarak düşünelim. bir günde dünya çapı kadar yani 40 bin kilometre giderken bir diğer ifade ile saatte 1670 kilometre hızla yol alırken. A'yı ekvatorda. Yani biz bu galaksiyi bu kadar yıl evvelki hali ile görüyoruz. atış sırasında ekvatorun dönüş hızı B noktasına göre neredeyse iki kat olacağından mermi B noktasının doğusuna gidecektir. Bu gezegenler güneşe yakınlık sırası ile Merkür.. Andromeda galaksinin ışığı dünyaya 2. Bir kısmı burada suyun musluktan çıkış şekil ve hızının. Bir top mermisini A'dan tam kuzeye nişanlayıp attığımızda.2 milyon yılda ulaşmaktadır. Aynı şekilde gökyüzünde asılı gibi duran bulutlar rüzgarın etkisini katmazsanız yere göre hareketsizdirler ama altlarındaki kara parçası ile birlikte dönerler. tam kutuptaki bir insan sıfır hızla sadece kendi etrafında dönmektedir. lavaboya düştüğü noktanın. Gezegenlerin yıldızlardan farkları. Her iki yarımkürede kuzey . bu gezegenden bakıldığında görünümü parlak bir yıldızdan farksızdır. Şimdi ne yapıyorlar acaba? Aysız berrak bir gecede gökyüzünde gözle görülebilen yıldız sayısı 7 bindir. saatte bin kilometre hızla giden modern bir jet uçağı ancak 17 yıl civarında gidebilirdi. Uranüs. Neptün'e ancak 4 saatte ulaşır.
Yeryüzünde nispeten ılınan hava devamlı olarak yükselme meylindedir. çok uzaktan geliyor olmaları ve atmosferimizdir. Ama güneşin atmosferimizde yansıyan ışınları onları görmemize mani oluyor. biz ayın hep bir yüzünü görürüz ama ay dünya ile güneş arasındayken bize bakan yüzü karanlık. Ampulü de. Ama ayın olduğu bölgede ışık yeterli ise geceki gibi çok parlak olmasa da onu görebiliriz. Şimşek vaya yıldırım etraflarındaki havayı saniyenin milyonda biri kadar bir sürede 30 bin dereceye kadar ısıtırlar. yıldırım ve gök gürültüsü nadiren olur. Atmosferimiz olmasaydı gökyüzü gündüzleri de karanlık olacak. Normal atmosfer basıncının neredeyse 100 misli bir basınçla. . yani kesik kesik gelirler. Ay dünyamıza çok yakın olduğundan gökyüzünde görüntü olarak yıldızlardan çok büyük görünür. Güneş kadar ışık saçmıyor ama yine de gökyüzündeki en parlak yıldızdan bin kat daha fazla ışık yansıtabiliyor. aynayı da birlikte gördüğümüz durum ise aynı gündüz görünme durumudur. alçak seviyelerde ise nem de fazla olduğundan şimşek. yıldırım ve sonucunda gök gürültüsü olayı daha az görülür. Ayı. Bu aynen ses hızını geçen uçaklarda olduğu gibi kulağımıza bir nevi patlama sesi olarak ulaşır. Niçin gök gürlüyor? Kış aylarında kar yağarken şimşek. Güneşi büyük bir ampül. Genellikle "ayın karanlık yüzü" diye kullanılan deyiş şekli yanlıştır. Aslında parlak yıldızların olduğu bölgede gökyüzünün parlaklığı da biraz daha farklıdır ama bu farkı pek algılayamayız. yani aynadan yansıyan ışığını görebiliriz. Biz gökyüzde aya baktığımızda sadece onun güneşten yansıttığı ışığı görüyoruz. Ayın yüzeyi bir asfalt yol yüzeyi gibi yansıtıcıdır. Gerçi görülebilir gezegenlerden gelen ışılar da yükselen hava dalgaları ile kırılır ama onların ışıkları daha güçlü olduklarından gözümüze ulaşmada kesinti olmaz ve göz kırpmazlar. hava ılık ve nemli iken yükselen havanın etkisiyle olur. Güneşi göremeyiz. Gündüz havanın aydınlığı yıldızların parıltısını yok eder. Hatta hava şartlarının olumlu olduğu durumlarda hava aydınlıkken Venüs gezegenini bile görebiliriz. Bu evimizdeki sıcak radyatörün veya bir ateşin ya da yazın çok sıcak yolların üzerindeki yükselen havanın arkasındaki şekillerin görüntüsünü dalgalandırmasına benzer. ses hızından çok hızlı ses dalgaları yayar. Yıldırım ve gök gürültüsünü en çok yaz aylarında. geceleri olan durumdur. Isınan bu hava aniden genleşir. genişler. Ayın dünyamız etrafındaki dönüş süresi ile kendi etrafındaki dönüş süresi hemen hemen aynı olduğundan. güneşle birlikta yıldızları da görebilecektik. güneşe bakan arka yüzü aydınlıktır. Yıldızların zayıf ışıkları bu yükselen hava dalgası içinde kırılırlar. Gündüzleri de periyoduna bağlı olarak ay da tepemizde. ayı da büyük bir ayna olarak düşünebiliriz. çünkü dünyamız ondan gelen ışığı bloke etmiştir. bütün yıldızlar da.Yıldızların göz kırpıyormuş gibi ışıklarının kırpışmasını sebebi. Bu durum gece de devam eder. Bazı durumlarda ampülün ışığını dğrudan görmesek bile. Koyu renktedir ama tam siyahta değildir. Bu. Eğer konumuna göre güneşten iyi ışık alabilirse gündüzleri de gökyüzünde rahatlıla görünebilir. Niçin ayı bazen gündüz de görüyoruz? Ay sadece gece görülebilir diye bir şey yok. Kış aylarında havanın alçak ve yüksek kısımları arasında ısı farkı az. Bazen gözümüze tam olarak ulaşmazlar. Doğrusunun "ayın arka yüzü" olması gerekir. aynanın yansıttığı ışığını görebiliriz.
ama soğuksa yere kadar kar tanesi olarak inmeyi başarabilirler. bulut ile yer arasındaki hava sıcaklığıdır. bu aşamayı atlayarak doğrudan buz kristali haline dönüşür. çok yüksekliklerdeki soğuk hava tabakalarına ulaşabilir ve kar yağışı meydana gelebilir. Bu şartlarda kar kesinlikle oluşamaz. yükselen su buharı. Hafiflikleri nedeniyle yere o kadar yavaş inerler ki 3 bin metreden inmeleri 2 saat alabilir. 0. Isınan hava ile yükselen su buharı. hava akımları ile daha da yükelerek 12 bin metre civarında -50 derece hava sıcaklığında buz kristallerine dönüşür. su buharı yeryüzünden yükselebilir. Her bir koldan 3 ve 12'li kollar çıkar. Niçin kar yağıyor? Kış aylarında güneş ışınları olmadığı için. Kar kristalleri altıgen bir şekil içindedirler. bir kısmı kar. Hava 3 derece gibi biraz ısınınca. Doğal kar tanelerinin ortasında çekirdek olarak toz parçacılarının olduğunu biliyoruz. bir kısmı yağmur damlası halinde düşerler. Yıldırımın ilk çakışından sonraki yukarı doğru olan dönüş çıkışında. Yıldırım veya şimşeğin görülmesi ile gök gürlemesinin duyulması arasında geçen süre saniye olarak ölçülür ve üçe bölünürse uzaklık kilometre olarak bulunabilir. İlk olarak 1975'de Berkeley. Kar tanesinin oluşumu hakikaten bir tabiat mucizesidir. Buradaki güçlü hava akımları ile bu buz kristalleri de birleşerek buz tanelerini oluşturur. Genel kanının aksine kar yağması havayı ısıtmaz. Eğer bulut ile yer arasındaki hava sıcaksa bu kar taneleri yere düşene kadar yağmur tanesi haline dönüşebilirler. İçine alamadığı su ya "don" şeklinde yeryüzünde kalır ya da "kırağı" oluşur. California Üniversitesinden Prof. Bazen bulutun altındaki sıcaklık öyledir ki. Bu madde sayesinde daha hafif ve kuru kar tanelerinin üretilmesi sağlandı ve Norveç'te yapılan 1994 kış olimpiyatlarında çok yaygın olarak kullanıldı. Eğer bunlar olmazsa saf su -40 derecede bile kristalleşemiyor. Gök gürlemesi normal şartlarda 24 kilometreden daha fazla mesafelerden işitilmez. Steve Lindow "snomax" denilen bir proteini toz parçacıları yerine kullanarak suni kar üretmeyi başardı. Yani yağmur veya kar yağmasını belirleyen ana unsur. elektrik akımı daha güçlü olduğundan kulağımıza gelen ikinci ses birincisinden güçlüdür. Biz de sanki kar yağdığı için hava ısınmış gibi algılarız. Gerçi bazı kayak merkezlerinde. Çünkü gök gürültüsünün sesi bize ses hzı ile ulaşırken. yıldırım da tek bir olay değil bir seri olayın birleşimidirler. Bu dizilişin sebebinin oksijen atomlarının diziliş şekli olduğu sanılıyor. Şimşek de.Buna gök gürlemesi diyoruz. bulutların bulundukları yüksekliklerde hava sıcaklığı çok düşük olunca. Dolu yağışı daha ziyade ılıman iklimlerde ve bahar aylarında görülğr.1 milimetre çapındaki buz kristalleri birbirlerine yapışarak kar tanelerini oluştururlar. Çok soğuk havanın içine su alma kapasitesi daha azdır. biz buna "sulu sepken" diyoruz. Buz taneleri ağırlıkları nedeniyle o kadar hızlı düşerler ki bulut ile yer arasındaki sıcaklık ne olursa olsun eriyecek zaman bulamazlar. şimşek ve yıldırımın görüntüsü gözümüze ışık hızıyla ulaşır. Çapı 5 milimetreden büyük dolular halinde . kar yağışı yetersiz olduğu zamanlarda suni kar üretiliyor ama bu görüldüğü kadar kolay değil. aksine ısınan hava karın yağmasına sebep olur. sublime denilen şekilde sıvı hale geçmeden.
Ancak bulutun içindeki su damlacıklarının tümü yağmur olarak yeryüzüne inmiyor. Bu da çok normal.5 milimetreden 6. 5. Suni yağmur yaratabilmek için günümüzde bazı teknolojiler geliştirildi ki. Aslında tüm bu şartların oluşması çok enderdir ve bu nedenle dolu yağışı hem çok az görülür. Bunun hepsinin bir anda yeryüzüne indiğini düşünebiliyor musunuz? Dünyamızda yağmurun çoğu. temeli su damlacıklarının yapışabilmesi için çekirdek görevi yapabilecek tozları bulutun içine gönderebilmektir. yani yüzde 78'i okyanusların üzerine yağıyor. Niçin yağmur yağıyor? Heralde siz de haberlerin sonunda hava durumunu merakla izliyorsunuzdur. yaklaşık 1 kilometre çapındaki bir bulutun hacmi 4 . hem de çok kısa sürer. bulut oluşturup sonra yağmur olarak yeryüzüne dönen su buharının havada geçen bu macerası ortalama 8 gün sürüyor. hatta günlerce sürebilir. Bugüne kadar dünyamızda tespit edilmiş en yoğun yağış 26 Kasım 1970'de Guadaloupe'de olmuş. yani başımızın üzerindeki havada 13 milyar ton su buharı bulunuyor. Bu işte de en iyi olan İsrailliler. Bir nulutun en fazla yarısı yağmur olarak yağabilir ve bu da normalde 30 dakika sürer ama bulut devamlı olarak yeniden oluştuğundan yağmur saatlerce.81 santimetre yağmur yağmıştır. Yağmurun oluşabilmesi için ana etkenlerden biri olan toz parçacıklarının. Yeryüzünden buharlaşıp. Bunun için bulut uçak veya helikopterden gümüş iyodür ile bombalanıyor. Yani aslında şemsiyenizi açabilmeniz için yeterli süre vardır. çünkü havanın içindeki su miktarının kaynağı hemen hemen aynı oranda okyanuslardan geliyor. yani gaz haline geçiyor. büyüdükçe büyüyorlar. Bu arada rüzgara bağlı olarak bulutlar devamlı hareket ettiklerinden yağmur çok geniş bir alana yağabilir. Atmosferde. Güneş ışığının etkisi ile yeryüzünden su buharlaşıyor.0 milimetre yarı-çapındaki bir yağmur damlasının 1800 metre yükseklikteki bir bulutun çıkıp başınızın üstüne düşmesi için geçen zaman yaklaşık 3 dakikadır.35 milimetreye kadar değişebiliyor. Bulutları oluşturan bu su damlacıkları hemen yakınlarındakilerle sürekli birleşiyorlar. bazı yerlerde de caddelerde sandallarla dolaşılıp. ağırlıkları artıyor. Acaba yarın yağmur yağacak mı? Şemsiyemi yanıma alayım mı? Yağmur günlük yaşantımızın çok önemli bir parçasıdır. yeterli ağırlığa ulaşınca yer çekiminin etkisi ile yere düşmeye başlıyorlar. Yükseldikçe hava soğuyor ve hava basıncı azalıyor.yeryüzüne ulaşırlar. Bulutlar nasıl oluşuyor? Tepenizde gördüğünüz orta büyüklükte. Onlar bu yöntemle yağmur miktarını yüzde 13 oranında artırabilmişler. eşyaları kurtarmaya uğraşırlar. Su buharı soğudukça havadaki toz parçacıklarına tutunarak su dalası haline dönüşüyor ve bunların milyonlarcası havada birleşerek gözümüze bulut olarak görünüyorlar. sadece bir dakikada 3. Peki nasıl oluyor da başımıza böyle göklerden sular geliyor? Aslında mekanizma basit. Bu durumda havadan hafif olduğundan atmosferde yükseliyor. Bazı yerlerde kuraklıktan yağmur duasına çıkılırken. yani hava kirliliğinin artması ise tam tersi etki yapıyor. bu durumda damlacıklar küçülüyor ve yağmur olarak yere düşmeyi başaramıyorlar. Yağmur damlalarının yarı-çapları 0. sel basan evlerden.
Ayrıca iki tane de yükseklik kategorisi var. gibi o kadar çok etken vardır ki.6 derece ile Antartika Vostok istasyonunda ölçülmüştür. koruduğu için sürekli kar ve buzlarla örtülüdür. basınç. Sanılmasın ki güney kutbu devamlı kar yağışı aldığı için dünyanın en soğuk yeridir.b. kümeler halinde olanlara 'kümülüs'. Bulutların bu kadar ağarlığa rağmen gökyüzünde asılı kalabilmelerinin sebebi bu damlacıkların çok küçük olmalarıdır. Genelde üç ana grupta toplanırlar. Bulutlar şekillerine ve yüksekliklerine göre sınıflandırılırlar. Havadaki sıcaklık yatay olarak genellikle aynıdır. Antartika daima karla kaplı olmasına rağmen dünyanın en az yağış alan çöllerinden daha kuraktır. (İnsan saçı 100 mikrometredir.) Ortalama bir yağmur damlasının oluşabilmesi için bunlardan milyonlarcasının birleşmesi gerekir. yani bin kez daha ağırdır. Bulutun tabanı yerden 2 bin-6 bin metre yükseklikte ise ön ismi 'alto'. Isınan yeryüzünden buharlaşan su. Çünkü güney kutbu deniz seviyesinden daha yüksektir. bu tip bulutların tabanları üst taraflarına nazaran daha koyu renktedirler. Bu nedenle de bulutlar içerlerindeki yağmur taneleri iyice oluşup. Su damlacıkları birleşip büyüdükçe. yani kalınlaştıkça ışığı daha az yansıtırlar. havadan hafif minik su buharları şeklinde doğruca gökyüzüne yükselir. ağırlaşıp yere düşene kadar tepemizde gezinip dururlar. Çünkü oluşumlarına etki eden hava akımları. havadaki toz miktarı v. tutam tutam. çok değişken olan atmosferde iki yerde bütün bu şartları eşit olarak sağlamak mümkün değildir. Gittikçe büyüyerek ağırlaşan bu damlalar bulutun altında toplandığından. Bu sınıflandırmaya göre. gri hatta siyaha yakın renkte görünür. Bulutun ortası ile üst kenarı arasındaki ısı farklı olduğu ve üst tarafında su damlası oluşumu devam ettiği için üst taraflar kıvrımlıdır. nimbüs' gibi isimler ekleniyor. çapları birkaç mikrometredir. Soğuk hava çok uzun aralıklar da olsa düşen her yağışı dondurup. Ortalama sıcaklık olarak güney kutbu eksi 49 derece ile kuzey kutbundan 2 derece daha soğuktur. ince. Bulutun oluşumunda başlangıçta oluşan su damlacıkları o kadar küçüktür ki. Peki nasıl oluyor da bu kadar su başımıza kovadan dökülür gibi dökülmüyor. Yağmur bulutlarına da diğerlerinden ayırmak için 'nimbo. Hiçbir bulut diğeri ile şekil ve hacim olarak aynı değildir. Bu nedenle havanın içine suyu alabileceği yükseklik yatay olarak hemen hemen aynı olduğundan bulutların altları daha düzdür. ufukta tabaka halinde görünenlere de 'stratus' deniliyor.milyar metreküptür ve içinde 1-5 milyon kilogram su vardır. bu kadar tonlarca ağırlık havada durabiliyor? Gerçekten bulutlar gökyüzünün inanılmaz ve harika süsleridir. buzlar denizinaltında 600 metre derinliğe kadar iner. Her ne kadar bir kilometre çapındaki bir bulutta en azından 1000 ton su varsa da bu hacimdeki hava 1 milyon tondur. bu nedenle de yağmur bulutları daha koyu. 6 bin metreden daha yükseklikte ise de 'sirro' oluyor. Yaşam . sıcaklık. Yaşanmış en düşük ve en yüksek sıcaklık kaç derecedir? Şimdiye kadar dünyamızda tespit edilebilen en düşük sıcaklık güney kutbunda eksi 89. Belirli bir yükseklikte basınç azaldığı. üzerlerine gelen ışıkları doğrudan yansıtırlar ve bu tip bulutlar pamuk gibi beyaz görünürler. Dünyadaki buzların yüzde 90'ı güney kutbundadır. ufak bulutlara 'sirüs'. Başlangıçta bu damlalar o kadar küçüktür ki. Aslında yağmur yağarken yağmur damlası oluşma işlemi devam ettiğinden bulut içindeki suyu boşaltıp bir anda kaybolmaz. hava da soğuduğu için minik su damlacıkları haline geçerler ve bulutları oluştururlar. güneşten daha az ışık alır ve güneşin gittiği zamanlarda bu ışığın getirdiği ısıyı süratle kaybeder.
Bilindiği gibi. aksine sıfır derecenin altına soğutulduğunda donar ve buz olarak hacmi azalacağına artar. güneş ışığı alamayacaklarından eriyemeyeceklerdi. Yaşamımızın ayrılmaz bir parçası olan su. Dünyamızda ölçülebilecek en düşük soğukluk eksi 273 derecedir. yani daha ağır olsaydı. okyanuslardaki su düzeyi 100 metre artar ve tabii dünya haritası da önemli bir şekilde değişirdi. yoğunluğunun azlığı nedeni ile suyun üzerinde kalır. Dünyada bugüne kadar saptanabilen en yüksek sıcaklık gölgede 58 derece olarak 13 Eylül 1922 tarihinde Libya'da El-Azizia'da ölçülmüştür. Bildiğimiz her şey fizik kurallarına uyar. dünyamızın hatta gökyüzündeki yıldızların hareketlerinin şimdiye kadar keşfedilen ve bilinen fizik kuralları ile izahı mümkündür. hacminin yüzde 9'u oranında genişler. gece ve gündüz arasındaki ısı farklarını azaltırlar ve yaz günlerindeki güneş . suya doymuş havada 25 derece bile bunalma hissi verebilir. Ancak havanın içine alabileceği su miktarının bir sınırı vardır. genleşir. kendi aralarında 105 derecelik bir açı meydana getirirler. Fizik kurallarına göre bir madde ısıtıldığında genişler. İnsanlar terleyince ter buharlaşıp havaya karışamaz ve artık terleyemezler. suyun içinde dibe batardı. Ancak buz. Buzda su molekülleri olağanüstü gevşek bir oluşum içinde yer alırlar. bilimsel formülü 'H2O' olan su. Böylece yıllar süren birikimlerle her tarafı buzlar kaplayacak ve buzullar devri başlayabilecekti. Bu durumda buzlar altlarındaki suların donmalarına engel oldukları için dünyamızdaki ani ısı değişikliklerini de önlerler. nemli. Ancak su su hidrojen atomlarının dipol bağlantıları nedeni ile sıfır derecede donar. Göremeyiz ama havanın içinde su da. Dünay üzerindeki ortalama sıcaklık 5-10 derece artsa Grönland ve Antartika'daki buzullar erir. Kuzey kutbu. Yapı olarak iki hidrojen atomunu birleştiren başka elementler de vardır ve onlar fizik kurallarına uyarlar. İşte bu fizik yasalarına aykırı özellik dünyamızdaki yaşamı sağlar. Bu iki hidrojen atomu. arada deliklerin kaldığı bir yapıya sahiptir.5 santimetre kalınlığında bir su tabakası kaplardı. daha doğrusu su buharı da vardır. Çok kuru bir havada 35 derecede terleyebildiğiniz için fazla bir rahatsızlık duymaya bilirseniz de. Soğutulduğunda da büzüşür. Eğer buz sudan daha yoğun. Buz. Bir şey hariç. artı 100 derecede gaz haline geçer. Bundan daha düşük sıcaklıkta moleküller hareket edemeyeceği için buna 'mutlak sıfır' denilir. Tabii en yüksek sıcaklık insanı en fazla raatsız eden sıcaklık anlamına gelmez. yani rutubetin çok önemlibir yolu vardır. yani hacmi azalır. çekirdeğinin. Kuzey kutbunda bulabileceğiniz her taş mutlaka göktaşıdır. göllerde ve nehirlerdeki dibe batan buzlar. Suyun hacmi. Soğuk bölgelerde denizlerde. atomun. çevremizdeki her şeyin. oksijen atomu ile birleştiklerinde. rahatlayamazlar. denizin üstünde yüzen bir buz kütlesidir. Ancak su bu kurala uymaz. donarken de hacmi küçüleceğine büyür. Örneğin aynı yapıdaki 'H2S' eksi 83 derecede donar ve eksi 60 derecede gaz haline geçer. Bu suya doyma seviyesine gelince hava artık içine su alamaz. Burada havadaki nemin. donunca niçin küçülmüyor? Günümüzde ilim o kadar gelimiştir ki. iki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluşmuştur. Atmosferde bulunan su miktarı toplanabilseydi. altında hiçbir kara parçası olmaksızın. Saf su buza dönüşürken.ancak buz parçalarının kıyılarında penguen ve fok sürüleri olarak görülür. dünya yüzeyini 2.
Yeryüzünde ısınan havanın yükseldiği doğrudur. ışınların yeryüzünde yansıması ile olur. Eğer buz sudan daha ağır olmuş olsaydı. hidrojen atomlarının arasındaki açıya biraz dokundu. bir dağın tepesine çıkmakla bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. kilometreye gelene kadar tekrar düşüşe geçiyor. Dağ zirvelerinde ise ne bu sıcaklığı yere tekar yansıtacak bulut vardır. Bu durum dünyamızdaki ısıyı pek etkilemez. (Everest: 8. Deniz suyu niçin tuzludur? . tabakaya girince ta 88.ışığı ile kolayca erirler. güneş ile dünya arasındaki mesafeyi düşünürsek. Güneş dünyamızdan 149. Bu nedenle dağların etekleri bile serin olur. Yani dünya zaten bir yıl içinde güneşe 5 milyon kilometre yaklaşıp uzaklaşmaktadır. Bu tabakanın sonunda. kilometrede -80 derecelere kadar düşüyor. Dikkat ederseniz bulutsuz geceler.846) Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresinden dönmesinden dolayı. güneşe 12 bin kilometre yaklaşıp uzaklaşıyoruz. Belki de başlangıçtaki buzul devrinde öyleydi de. en uzaklaştığı mesafe ise 152 milyon kilometredir. Bundan sonra sıcaklık değişiminin akıl almaz dansı başlıyor. bulutlu gecelerden daha soğuktur. kilometreler arasında hava ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçe artıyor. Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor? Dünyamızdaki ısının kaynağı güneş olduğuna göre ve bir dağın tepesi güneşe daha yakın iken orada hava niçin daha soğuk oluyor? Öncelikle şunu söyleyelim ki. 48. gezegenimizdeki tüm su rezervleri donmuş olurdu. Yani Everest'in dibi ile tepesi arasında 50 dereceden fazla sıcaklık farkı olması doğal. burada ısınıp yükselen bir hava tabakası bile oluşamaz. Ondan sonra yükseldikçe nemli havda her kilometrede yaklaşık 6-7 derece düşer.5 kilometre yol kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaşayabileceğimizbir ortamı yaratacak şekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inanılmaz. Çünkü bulutlar yerden gelen ısıyı tekrar yere yansıtırlar. mühim olan ışınların dik gelmesidir. dünyanın çapı kadar. Güneşin dünyamızda yarattığı sıcaklık. kilometreyi geçip 3. ve 48. Ayrıca dağdaki kayalarla birlikte kar ve buz da güneş ışınlarını fazla emmez ve çoğunu yansıtırlar. Dağ tepesinin soğuk olmasının bir başka nedenidağ yüzeylerinin şekilleri dolayısıyla güneş ışınlarını dik alamamalarıdır. buzun suyun üstündekalmasını sağladı ve dünyamızı bizim için yaşanır hale getirdi. Elips şeklindeki yörüngesinde dünya güneşin etrafında dönerken güneşe en fazla yaklaştığı mesafe 147 milyon. ama hava bu enerjisini yükselirken harcar ve dağın tepesine ulaştığında çevre hava ısısı ile aynı ısı derecesine gelir. Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11. tekrar sıfır dereceye kadar çıkıyor. Güneşin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan ışığın 149. Bu sıcaklık düşüşü atmosferin birinci katmanına kadar böyle sürüyor. Yani yeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye kadar düşüyor. Yeryüzünün ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. tabiat ana kendi koyduğu kurallara aykırı olarak. yani 88.5 milyon kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksek dağın yüksekliği 9 kilometreyi bile bulmaz. ne de onu tutacak yoğunlukta atmosfer. Bundan sonra da sürekli yükselişe geçerek güneşe yaklaştıkça artıyor.
kuyunun kenarına iyi tutunamazsak. yani başladığımız noktadan yaklaşık 13 bin kilometre sonra hızımız sıfırlanır. Arzın merkezine seyahat nasıl olurdu? Eğer dünyanın merkezinden geçen ve öbür tarafa açılan bir kuyu kazabilseydik ve de bu kuyunun ağzından içeri atlasaydık ne olurdu? Kesin olan bir şey var ki. Öyleyse bu yüksek miktardaki tuz başlangıçta denizlere nereden gelmiştir? Bilim insanları da tam olarak bilemiyorlar ve emin değiller ama iyi bir tahminleri var.Yirminci yüzyılın başlarında bilim insanları bu konuyu çok basit bir şekilde açıklıyorlardı. okyanus tabanındaki kayalar tarafından emilerek veya deniz suyunun çözeltisinden ayrılıp çökelti haline gelerek bir şekilde deniz suyunun içinden eksilmektedir. Bu açıklamaya göre. Kuyudan atladığımızda süratimiz gittikçe artar. Her ne kadar denizlerdeki tuz oranı bölgelere ve zamana göre değişiklik gösterse de içindeki belli başlı elementlerin yoğunluklarının yüz milyonlarca yıl hemen hemen aynı kaldıkları bilinmektedir. Yüz milyonlarca yıl. ama ilk hızla merkezi geçer öbür uca doğrun seyahate devame ederdik. her gördüğünüz kuyunun içine atlamayın! Gökyüzü neden mavidir? . Bilim insanları bu teoriden yola çıkarak dünyanın yaşının da hesap edilebileceğine inanıyorlardı. başlangıçta hava sürtünmesini hesaba katmadığımızı söylemiştik. okyanusların diplerindeki çatlaklar ve volkanlar yolu ile denize karıştığını ve bu ikisinin birleşerek denizin tuzunu oluşturduklarını tahmin ediyorlar. Ama unutmayalım ki. ama aynı zamanda denizdeki diğer kimyasallarlaa birleşerek. Ama hala niçin denizlerin gittikçe tuzlu olmadığının cevabını alabilmiş değiliz. ağırlığımız sıfır olur. erimiş magma içinde eriyip yok olacaktık. Siz. Ancak nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz oranı mukayese edilerek yapılan hesaplamalarda dünyanın yaşı 300 milyon yıl çıktı. Yataklarındaki bu minarelleri ve içlerinde tuz buluna kayaları erezyona uğratarak okyanuslara taşırlar. Bilim insanları Sodyum'un ilk teoride olduğu gibi nehirler yolu ile karalardan denizlere taşındığını. Ayrıca bu teoriye göre denizlerdeki tuzun her geçen yıl artması gerekir.5 milyar küsur yaşındadır. merkezi geçtikten sonra gittikçe yavaşlamaya başlar. kuyunun öbür ucunda. bu boş kuyuda yapacağımız yolculuk nasıl olurdu. Bu minareller içinde en çok olanı kimya dilinde sodyum klorür (NaCl) diye adlandırılan bildiğimiz sofra tuzudur ve bir daha karaya geri dönmez. Sodyum (Na) ve Klor (Cl). Sürtünme nedeni ile her seferinde merkezden daha az uzaklaşır ve sonunda merkezde hareketsiz kalırdık. dünyanın merkezine ulaştığımızda. her ne kadar nehirlerin suları tatlı ise de içlerinde bir miktar da erimiş mineral vardır. eksilme ve ilave etme yolu ile deniz suyunun tuzluluk oranını hep aynı tutan bu müthiş ayar gerçekten çok etkileyici. gerisin geriye düşer ve bu hareket kuyunun iki ucu arasında sonsuza kadar devam ederdi. Dünyanın merkezine ulaştığımızda ağırlığımız sıfırlandı. Klor'un ise dünya tarihinin ilk dönemlerinde. Biz yine de magmayı ve hava sürtünmesibi unutup. Dünyamız ise gerçekte 4. ona bakalım. yer kabuğu ile yer merkezi arasında kalan katmanlardan. Bilim insanları bunun açıklamasını da şöyle yapıyorlar: Tuz nehirler yolu ile denizlere ilave edilmektedir. Tuz iki çeşit atomdan yapılmıştır. İnsanı dünyanın merkezine çeken yer çekimi bu noktada her yönde aynı olduğundan. siz olun.
anında yanar ve bu yangın diğerlerine incirleme yayılır. puding ve hatta çok ince testere talaşlarında bile oluşabilir. o anda tepesinde bulunduğu yerlerde kırmızı dışındaki renkler atmosfer tarafından emildiği için gökyüzü mavi. Güneşten çıkarak atmosferimize kadar yol alan güneş ışınlarının çoğunluğu teğet geçerken. Eğer evinizde kristal bir avize varsa. Ölüme ve fazla zarara yol açmayan bu patlamadan sonra konu unutuldu gitti. güneşi de beyaz-sarı karışımı bir renkte görürüz. bir lambanın un tozunu tutuşturması sonucu oldu.Bu işin daha ilginç bir yanı var. turuncu ve kırmızı renklerin karışımıdır. Silolarda insanların çalıştıkları yerlerde tutuşmak . güneşi yine parlak bembeyaz renkte görecek ancak bütün gökyüzü geceleri olduğu gibi karanlık olacak. yani bir renk değildir. Bilindiği gibi. Bu da toz bulutunda. insanlık tarihinin ana gıdası ekmeğimizin en önemli girdisi olan unun çok ciddi bir şekilde yanarak patlayabileceğini kime söyleseniz herhalde şaka kabul eder gülerdi. bütün renklerin karışımıdır. açısı nedeniyle gözümüze ulaştığı mesafe de uzandığından. batma noktasına doğru gelmeye başlayınca. mavi. Peki aslında beyaz renk olan güneş ışınları yukarıda bahsedilenler nedeniyle sarı renk görülüyor da. Atmosferimiz olmasaydı. Havada toz olarak asılı duran karbonhidratın miktarı. Bu durumda biz gökyüzünü mavi renkte görürken. Çünkü o bir karbonhidrat. 30 kişi de yaralanınca gülmeler durdu. 1988'de hububat bulunan yerlere belirli bir emniyet standardı getiren kuralların uygulanmasına başlanmasına rağmen 90'lı yıllarda sadece ABD'de undan kaynaklanan ortalama yılda 13 patlama oldu. 1981'de ABD'de büyük bir hububat silosu infilak edip. Bu. güneş ufka yaklaşıp batarken nasıl turuncu. Un niçin çok tehlikeli bir patlayıcıdır? Tarihte kayda geçen ilk un patlaması 1785 yılında İtalya'da Turiri'de bir ekmek fırınında. ortama da bağlı olarak. hiç düşündünüz mü? Çoğunuzun sarı diyeceğine eminim. Güneş ışığı beyazdır. bir parçasını annenize belli etmeden alın ve güneşe doğru tutun. ışınları ona bakanlara da çok yol kat ederek ulaşır. Güneşin ışığı ne renktir. 9 kişi ölüp. bir kısmı atmosferimiz tarafından emilir. kırmızı tarafındakine göre daha fazla dağılırlar ve atmosferde çoğunlukla mavi renk kırılarak yeryüzüne yansıtılır. Un tozları o kadar küçüktür ki. Benzer durum şeker. hatta kıpkırmızı bir renk alabiliyor? Güneş ufukta alçaldığı zaman. onlar tarafından daha çok yansıtılması ve dağatılması demektir. yeşil. Modern günlerimizin başlangıcında. Bu ışık atmosferden geçerken mor tarafındaki ışıklar. Kristalin ışığı kırarak aynı gökkuşağının renkleri gibi ayrıştırdığını göreceksiniz. Peki nasıl oluyor da un bu kadar tehlikeli bir şekilde patlayabiliyor? Sebebi basit. güneşle beraber diğer yıldızlar da görünüyor olacaktı. bir metreküpte 50 gramı aşınca herhangi bir şekilde tutuşturulduğunda patlar. yanıcı madde (burada un oluyor) ve tutuşturucu. sarı. patlayıcı bir güç oluşturur. güneş sarı renkte görüldüğü halde. Hava (içindeki oksijen). güneşi ufukta görenlere kırmızı ve biraz da turuncu renkler ulaşır. Böylece güneş ufukta alçalmaya. ışınların havada daha çok molekül ve parçacık arasından geçmesi. Bir yangının çıkması için üç şeyin bir arada olması gerekir. güneşin beyaz ışığı aslında mor. Bunun ispatı ise çok kolaydır.
Bu da bazı yiyeceklerin meyve mi. Patlayan mısırın gizemini yaratan iki faktör vardır: Mısır tanesinin içinin çok güzel bir ısı geçiş özelliğive müthiş bir mekanik . kendi tohumu veya tohumları bulunan yiyecektir. Bu olay için tonlarca un gerekir. Tabii burada unutulmaması gereken patlamaya sebep verenin yanıcı maddenin havada asılı duran toz miktarı olduğudur. karabiber ağacın meyvesi. Örneğin. Amerika kıtasına kadar uzanıyor. Bu durumda domates meyve midir. üzüm. domates. Onlara göre meyve. Açık havada ise patlama olmaz ama yine de tehlikeli bir alevlenme olur. biz bitkilerin değişik kısımlarını yeriz. Bu arada belirtmekte fayda var. lahana. maydanoz yetiştiği bitkinin yaprak kısmı iken. domates. hatta aslında bir çiçek olan karnabahar bilen birer sebzedir. yoksa yere serilen unda böyle bir tehlike yoktur. pazarda. bilinçsizce yapılan bir kaynak. salatalık (hıyar) ve benzeri gıda maddeleri teknik olarak meyvedir. Kolomb kıtaya ayak bastığında yerlilerin mısır kültürünü gördü. üzüm ve muz meyve olarak kabul edilirlerken. Patlamış mısır nasıl patlıyor? Patlamış mısırın hikayesi beş bin yıl evveline. Hamur yoğurmak için balkona çıkmanıza hiç gerek yok! Domates niçin meyvedir? Genellikle meyveler çiğ olarak (tabii yıkandıktan sonra). şeftali. Silolarda tutuşmaya sebep olan şeyler. yani patetes. Hanımlar. kesinlikle ikincisinden daha sağlıklıdır. pazar anlayışına göre. tarçın kabuğu. yani botanistler. Üstelik yerliler mısırı bir çeşit şişe geçirerek. asansörler ve konveyörlerin mekanizmalarından çıkan kıvılcımlar olabilir. Amerika kıtasının keşfinden sonra Avrupa'ya getirilen ürünlerin içinde en ünlüleri patlamış mısır ve tütündü. bir kesme işlemi. Ancak bilim insanları. endişelenmeyin. Çarşı. yoksa sebze mi olduklarına dair karışıklıklara yol açar. soğan. bunun yanında tencere yemeği olarak dolması da yapılır. sarımsak gibi bitki köklerri. havuç. Birincisine çok fazla yağ ve tuz ilave etmezseniz. ama asıl ilgi 1510'lu yıllarda Güney Amerika'da terör estiren Hernanda Cortes'in Aztek'lerin dini ayinlerde ipe dizilmiş patlamış mısırları yediklerini görmesi ile başladı. marul gibi bitki yaprakları. Bu tanıma göre kayısı. tabiatta bulunduğu şekilde yenilen ve tadı tatlı olan yiyecekler meyvedir. susam ise bitkisinin tohumudur. yoksa sebze mi? Genel kanının ikincisi olmasına rağmen aslında domates bir meyvedir. sigara. tekrar tekrar ısıtarak veya kızgın kuma gömerek değişik şekillerde patlatarak yiyorlardı.için gereken metreküpte en az 50 gram un tozu miktarına pek ulaşılamaz. marketlerde elma. taze fasulye. içinde etli veya kuru. Ancak tüm mısır taneleri patlamaz. kabak ve patates. sebze reyonlarında bulunur. Şüphesiz ortamın da çok önemi vardır. Patlamanın yarattığı büyük basınç boşalacak yer bulamazsa binayı bile yıkabilir. Geriye kalanlar. Örneğin domates salatada çiğ olarak yenilebilir. çilek. Amerika yerlileri gıda için kullanılacak mısır ile içi daha sulu olan patlayabilir mısırların arasındaki farkı biliyorlardı. şalgam. sebzeler ise pişirildikten sonra yenilir. taze fasulye. çoğunluğunu çekirdek diye adlandırdığımız. kurabiye veya börek yapmak için aldığınız bir kilo undan 50 gramı havaya uçmaz. sebze-meyve ayrımını böyle yapmıyorlar. Çarşıda.
150 derecenin altında ısıtırsanız.diyeceğiz) yarattığı bir sorundur. Elmaların ve pateteslerin kesildiklerinde kararmalrı işte bu enzimlerden birinin 'polifenol oksidaz' diye adlandırılanın (biz kısaca -PPO. Çekirdeksiz meyve yetiştirebilmek için çalışmalarını sürdüren genetik mühendisleri. Meyve işleyicilerini. Bir mısır tanesinin ideal bir şekilde patlayabilmesi için. kesilme yüzeyindeki hücreler de bölünür. her hücrede binlerce enzim olduğunu da biliyorsunuz demektir. Isınma süresince gittikçe arrtan bu basınç. Bir mısırı iğneyle delerseniz. Elma kesilince niçin kararıyor? Meyve ve sebzelerin bazılarında kesildiklerinde. patetes gibi birçok sebze ve meyve bu özelliği gösterir. içi dışına gelir. C vitamini kararmayı önleyebilir. ayva.mukavemete. Bu nedenle meyve ve sebze işleyen yerlerde kabuklar soyulduktan veya dilimleme işlemi yapıldıktan sonra meyve ve sebzeler limon tuzu içeren suya atılır. bir fırında veya güneş altında bekletirseniz. Bütün enzimlerin ortak özelliği 75 derece sıcaklığın üzerinde etkisiz hale gelmeleridir. Bunun altındaki oranlarda yine patlar ama kısmeen açılır. Yani ısıtmak da bir çaredir. salata hazırlayıcılarını. normal mısır tanelerine göre daha düzenlidir. Meyvenin kararan kısmına limon dökerseniz. taninin oksijen ile temasını önler ve kararma hızını azaltır. etrafında kalın ve su geçirmez bir kabuk olduğu görülür. sonunda kalın kabuğun adeta infilak ederek yırtılmasına yol açar. yani tanenin içindeki yumuşak kısım dışarı çıkarak yenilebilir kısmı oluşturur. Bu tip sebze ve meyveler haşlandıklarında enzimlerin faaliyetleri durur ve 'enzimatik esmerleşme' denilen bu olay görülmez. ancak sudan çıkarıldıklarında yine koyulaşmaya devam ederler. Eğer canlılardaki hücre yapısını biliyorsanız. Şimdi müjdemizi verelim. Belki biraz ekmeğin oluşumunu buna benzetebiliriz. Bu enzim. Elma. armut. meyve sineğinin oluşumu ve b esmerleşme üzerine de . içindeki C vitamini. basınçlı bir su buharı oluşturur. yani sağlamlığa sahip kabuğu. Mısırın içerisindeki su oranını artırmak için. tanenin içi de süratle ısınır ve içindeki su. Bu sayede ısı normal tanelere oranla neredeyse iki misli hızla içine yayılabilir. havanın oksijeni alıp. Yere düşen elmaların yüzeyinde oluşan kahverengi noktaların nedeni de aynıdır. ev kadınlarını deli eden bu olayın da çaresi bulundu. kabukları soyulduğunda veya herhangi bir şekilde zedelendiklerinde farklı tonlarda renk değişimleri oluşur. elmada bulunan 'tanin' adlı kimyasalla birleştirerek kararmaya neden olur. Enzimler hücrenin yaşaması için gerekli her türlü görevi yerine getirirler. Mısıra dikkatli bakıldığında. Elmayı kestiğiniz veya kabuğunu soyduğunuz zaman. içinde en az yüzde 14 oranında su olması gerekir. Bu özelliği tabiatta başka hiçbir şeyde göremezsiniz. basınç ve infilakın hiçbiri gerçekleşmez. Kalın kabuk ısıtıldığında. Kahverengi renge dönüşmeyi önlemenin bir yolu onları keser kesmez bir suya koymak ve hava ile ilişkilerini kesmektir. yani PPO. Buradaki PPO'lar havanın oksijeni ile birleşerek aynen demirin paslanması gibi bir renk değişimi olayı yaratırlar. yukarıda bahsedilen suyun buharlaşması. kapalı bir ortamda üzerine su serpiştirilmesi ve beklemeye bırakılmasının faydalı olacağı söylenir ama bu işlem mısırın içindeki su oaranını en fazla yüzde 1 artırır. Tanenin bu iç kısımlarındaki moleküllerin sıralanış biçimi. açılır. istenen sonuç alınamaz. Tane ilk boyutundan yaklaşık 30 misli büyür. Bunun altında iki tabaka daha vardır.
Diyet kola suda nasıl yüzebiliyor? Tabii evinizdeki teneke kutu kolaları suya atıp. Bira içince tuvalete gitme ihtiyacını hissettiren "antidiuretic" denilen bir hormondur. Pratikte uygulandığında büyük bir ekonomik fayda da sağlayacak bu araştırma sonuçları. Vücudumuzda üretilen bu hormon idrar miktarını ayarlar ve doğrudan olmasada da kanımızdaki su miktarını etkiler. limon ve mandalinada esmerleşme olayı görülmez. Bu arada biradan da bahsetmeden geçemeyeceğiz. Yani bir kolayı tatlandırmak için 10 çay kaşığı şeker koymanız gerekiyorsa. yüzme bilip bilmediklerini test etmek gibi bir merakınız yoksa bilemezsiniz. Suya atılan bir teneke kutu diyet kola batmaz ama aynı hacim ve ebattaki normal kola batar. Bileşimlerinde okside olabilecek enzim bulunmayan turunçgillerde. Arşimet'e göre ortalama yoğunluğu sudan az olan her şey yüzebilir. yani portakal. Peki diyet kola yüzmeyi nasıl öğrendi? Her iki kolayı da suya koyduğunuzda (attığınızda değil) diyet kola yüzeye doğru çıkar ama. kesildiklerinde benzer esmerleşmeyi gösteren ağaçlara da uygulanacak ve böylece kağıt üretimindeki bir sorun daha ortadan kalkacaktır. Neredeyse içilen bira kadarı tuvalete bırakılıp. Ama bu güzel içkinin küçük bir kusuru vardır. Yüzeye çıkayım mı. onun ortalama yoğunluğunu. İki bardağı bitirene kadar en az iki kere tuvalete gitmek zorunda kalınır. şekerden 2 yüz kez daha tatlıdır. hepsinin farklı derinliklerde kaldıklarını göreceksiniz. daha çok dolanlar daha ağır olabilirler. Gerçekten "aspartame" denilen tatlandırıcı. Kutu biralar eğer üzerlerinde yasal minimum miktar kadar doldurulurlarsa. aynı tatlılığı bir çay kaşığının yirmide biri kadar suni tatlandırıcı katarak verebilirsiniz. Bira içenler niçin sık sık tuvalete giderler? Bira. diyet kolalarda kullanılan suni tatlandırıcıların yoğunluklarının şekere göre daha az olması ve bu nedenle de bir kutuda daha az miktarda kullanılmaları şeklinde izah ediyorlar. Susuz kaldığımız zaman "ADH" böbreklerimize sinyal gönderip idrar üretimini durdurtur. Kutunun kenarında yazan hacim miktarı yasal olarak en az olanıdır. suyun yoğunluğunun biraz altına indirir. . gidilir. biraları minimumdan değil de. Aslında diyet kola ve kutunun yapıldığı alüminyumun yoğunlukları ayrı ayrı sudan fazladır ama kutunun içindeki hava ve gaz kabarcıkları. yasadan çekilmeleri nedeni ile. çıkmayayım mı dercesine salınır durur. içlerindeki hava ve karbondioksit sayesinde yüzebilirler. Evinizdeki aynı hacimdeki teneke kutu biraları suya koyun. biraz fazla doldurmayı tercih ettiklerinden kutuların çoğunluğu suda dibe gider. Biz buna kısaca "ADH" diyeceğiz. insanlığın en eski ve en güzel içeceklerinden biridir. Aslında bu olayın biranın sıvı kısmı ile pek alakası yoktur.gittiler. klasik kola da taş gibi dibe oturmaz. Ancak üreticiler. Doldurma sistemindeki hassasiyet pek iyi değilse. Bunun doğruluğunu ABD'deki kola üreticilerinin yetkilileride onaylamışlardır. Özellikle beyaz üzümden şarap ve şeker kamışından şeker elde etmede sorun olan bu esmerleşmeyi genetikçiler enzim klonloyarak önlemeyi başardılar. Bunun nedeni suyun kaldırma gücünden ziyade tüketici yasalarıdır. Üreticilerin bu durumu.
Durum buna uygun değilse sabah kalkıldığında bir sürahi su içilir. zaman ve enerji kaybı en aza indirilmiş olur. Bu hormonu etkileyen bir diğer önemli madde de kafeindir. vitamin eksikliği problemlerinin yaşandığı tespit edilmiştri. Bu konu kimya ilminin kapsamına girer. Et yemenin insan sağlığı üzerine olumsuz etkisi olduğu gibi damakta tat alma hissini de bozmaktadır. Vücudumuzdaki bu hormonu en çok etkileyen maddelerden biri de alkoldür. pişirmenin lezzete yaptığı katkının büyüklüğü ortaya çıkar.Böylece su harcaması kesilerek kanıızdaki su miktarı korunur ve plazmadaki tuz miktarının yükselmesine mani olunur. ot da. Ayrıca pişirilen yiyeceklerde. yani etyemezler lobisine göre. Örneğin şekeri yeteri kadar ısıtırsanız rengi kahverengiye dönmeye başlar ve etrafa çok güzel bir koku yayılır. pişirildikçe yiyecekler yumuşamakta. İnsanlar et de yer. yemek ve hazım kolaylaşmaktadır. Yanlarına sadece iyi pişirilmiş et alarak yola çıkan kutup kaşiflerinde. Bunu sadece birkaç değişik koku türü taşıyan buğday ve arpa ile karşılaştırırsak. Pişmiş bir biftekte en az 6 yüz değişik ve hoşumuza giden koku türü oluştuğu ileri sürülüyor. Buna karşı vücutta susama ile birlikte acıkma duyusu da uyarılır. ahududunda ise 200 koku çeşidi bir aradadır. İnsanlar yiyeceklerini niçin pişirerek yerler? Vejetaryenler. Yani "ADH" vücudumuzdaki su ve tuz miktarını dengeleyen. bünyelerinde bulunan şeker ve amino asitler parçalanır ve her biri ayrı tat ve kokuya sahip yeni moleküller oluştururlar. bazı hoş olmayan kokular ve sağlığımıza zararlı toksik bakteriler de yok olmaktadır. Ama niçin pişirerek? İnsandan başka yiyeceğini pişirerek yiyen. Yiyeceklerin pişirilmeleri sırasında. Ancak etoburların gözleri önde. Kaybedilen suya karşı gece yarısı yemek yeme ihtiyacı duyulur. sağlığımıza zararlı bakterilerin yanında. hidrojen ve oksijen atomları. Birayı bolca içince. vücudumuz için gerekli vitamimler de ölür. ot oburların ise yanda olur teorisine göre. insanı tuvalete gitmeye mecbur bırakırlar ve vücudun kurumasına sebep olurlar. Genel açılamalara göre. insanın ot obur olduğunu iddia etmek biraz haksızlık olur. havanın içindeki oksijen ile reaksiyona geçerek. Aslında aynı durum tüm alkollü içeceklerde de geçerlidir. ağzımıza ve burnumuza hoş gelen yüzlerce moleküler yapı oluşturular. aynı miktarda su içildiğinde bu kadar tuvalet ihtiyacı duyulmaz. Tabiattaki hali ile çok koku türüne sahip yiyecekler sadece meyvelerdir. Yiyecekler ısıtıldıkça. Bu nedenle . Şeker moleküllerinin içindeki karbon. Bu durumda böbrekler idrar üretip üretmeyeceklerine karar veremezler ve sonunda üretmeye devam ederler. Bir çilekte yaklaşık 300. bilinen hiçbir hayvan türü yoktur. Bu görüş insanların pişmiş yiyeceklerden niçin daha çok tat aldıklarını tam olarak açıklayamaz. et yemek insan doğasında yoktur. İçilme zamanı ve miktarı biraya eşdeğer olduğunda ayı etki onlarda da görülür. koruyucu bir işlev görür. Bu şekilde onları küçük parçalara ayırarak yiyebildiğimiz için. Halk arasında idrar söktürücü adı da verilen bazı maddeler "ADH"nin salgılanmasına mani olur. Kahve ile birlikte yeterli kafein alındığında "ADH" salgılanması durur ve böbrekler idrar üretmeye devam eder. Mevcut dengenin bozulduğunu bilmeden suyu dışarı atarlar. içindeki alkol nedeni ile "ADH"den sinyal de gelmeyince böbrekler fazla mesai yaparak vücuttaki suyu idrar haline getirirler. Görüldüğü gibi içiki içmenin sonuçlarından birisi de vücudun kurumasıdır. ama aynı sürede. Tabii biranın sıvı kısmının da buna katkısı vardır.
soğanı ağlaya ağlaya doğramaya devam edeceksiniz. Soğan besleyici bir gıda olamsının yanı sıra müthiş bir aromatik özelliği de sahiptir. Kimya ilminin karışık kelimeleri aklımızı karıştırmadan esasa geçersek. özellikle sıcak iklim kuşaklarında yetiştirilmekte ve tüketilmektedir. Soğanın tarihi o kadar eskiye gitmektedir ki. Bu bileşimler çok dengeli değillerdir. Hamburgerin adı nereden geliyor? "Ham" kelimesinin İngilizce'deki anlamı "domuızun bacağının üst kısmından tuzlanarak ve kurutularak yapılan yemek" demektir. ancak aroma tek başına kükürtlü maddelerden kaynaklanmamaktadır. Günümüzde ise dünyanın her yerinde. dudaklar arasına bir limon dilimi. Tost ve kahve makinelerinde veya mangalda çok ısıtılan her şeyde vitaminler yok olur ama lezzet artar. Bu kadar çok önlem seçeneğinin içinde.pişirilmiş yiyeceğin yanında salata. Bir başka görüş ise soğan doğrarken ağızdan nefes almayı tavsiye ediyor. Bu görüşe göre gaz nefesimizle birlikte burnumuza girip gözümüze yaklaşmak yerine doğrudan ciğerlerimize girer ve çıkarmış. aldığımız nefesteki sülfür gazını emdiğini iddia ediyorlar. dişler arasına bir kesme şeker veya dörtte bir dilim ekmek bulundurmayı önerenler de var. Yiyecekleri çok fazla sıcakken yemenin sindirim sistemimize verdiği zararın dışında hiçbir faydası yoktur. bu maddenin gözümüze değmesi ile bir çeşit hidroliz olur ve içinde eser miktarda bulunan sülfrik asit gözümüzü yakar ve yaşarmasına neden olur. Önce en ciddisini söyleyelim. keserken de ıslak tutmayıveya soğanı çeşmeden akan suyun altındfa kesmeyi öneriyorlar. Böylece ağzımıza alacağımız bu gibi şeylerin. meyve veya haşlanmış sebzeler de yiyerek bu vitamin açığı kapatılmalıdır. Hindistan ve Ortadoğu'da yiyecek olarak kullanıldığı tahmin ediliyor. Öyleyse hamburger domuz etinden yapıldığı için mi bu adı almıştır? Kesinlikle hayır! Hamburgerin tarihi Orta Asya'ya Tatar diye bilinen Türk toplumlarına . Bir soğanı kestiğinizde bunlardan "S1 propenylcysteinesulphoxide" adı verilen kısım çözülür ve gözlerimizi tahriş eden "proponal-S oxit" adlı kısmı ortaya çıkar. siz bir tanesini bile uygulamıyorsanız. Diğer görüşler ise. Soğan ve sarımsakta sülfür ihtiva eden amino asitlerin türevleri de vardır. Bu aromada içindeki kükürtlü maddelerin büyük etkisi vardır. yapacak bir şey yok. Bu nedenle de pişmiş soğanda hiç bulunmazlar ve göz yaşartamazlar. Bunu sağlamak için de dişlerimizin arasına bir metal kaşık koymak yeterliymiş. Örneğin çok düşük bir ısı işlemi sonucunda dahi tamamen yok olurlar. Soğan doğrarken gözlerimizin yaşlanmasını önlemek için. Bazı aşçılar soğanı kesmeden önce ıslatmayı. kayıtlı tarihten de önce Çin. Soğan doğrarken niçin gözümüz yaşarır? Soğanın anavatanının Güneydoğu Asya olduğu sanılıyor. Soğan doğrarken gözlerinizin yaşarmaması için önerilen birçok önlem vardır. soğanın doğranılmasına tepesinden başlanılması ve cücüğünün en sona bırakılması veya soğanı doğramadan önce yarım saat buzdolabında tutulması şeklinde. Soğan doğrarken deniz gözlüğü veya kontakt lens takılmasının faydalı olacağını ileri sürenler de var.
Biberin yakıcılığı. Hamburger etinden yapılan köftelerin ismi burada hamburger olarak yerleşti. hamburgerin ismi de "Salisbury Bifteği" olarak değiştirilmeye çalışıldı. ama tutmadı. Buna karşın. Salisbury sağlıklı bir yaşam için günde üç kere. bağırsaklarda emilimin azalmasına yol açar.kadar uzanır. Salisbury hamburgeri İngiltere'ye getiri. Bu arada belirtelim ki. uzun seferlerde atın hareketleri sonucunda bu etin bir şekilde az da olsa piştiğini ve daha kolay çiğnenebilir hale geldiğini keşfettiler. tatlının tersidir ve acıya örnek olarak kiwinin ya da greyfurdun tadı gösterilebilir. Biber neden acıdır? Biber acı değildir. Biberlerin yakıcılık veren maddesi yağlı olduğu için. yüzyılda bir fizikçi aynı zamanda yemek geliştirme uzmanı olan Dr. Yani tarihin hiçbir safhasında hamburgerin içinde domuz eti olmadı. Asya steplerindeki uzun seferlerinin sonunda bu eti eğerin altından çıkarttıklarında onatuz. Biberden ağzımız yanınca çoğumuz hemen su içeriz ve bir işe yaramadığını görürüz. biber ve soğan da ilave ettiler ve sonunda bugünkü bilinen "Tatar Bifteği" ortaya çıktı. diğer kansorejen maddelerle birlikte alındığında. karaciğer kanserinin ortaya çıkmasında. hızlandırıcı rolü olduğu konusunda ciddi kuşkular vardır. Ekmek bu yağı absorbe der . yenildikçe yakıcılığı daha çok hissedilir. Birinci Dünya Svaşı sonrası ABD'de İngilizcede'ki Alman kökenli kelimeleri ayıklamak için yapılan çalışmada. Bu maddenin büyük bir kısmı. Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda. içinde bulunan kapsaisin adı verilen bir tür bileşikten kaynaklanır. O zamanlar savaşçı Tatar atları çiğ et yiyorlardı. ticaret amacıyla gittiği Orta Asya'da 19. Bu nedenle ucu pek yakıcı olamayan biberin. buna da örnek olarak nane veya mentol gösterilebilir. Diğer yolla ise. Yıllar geçtikçe. Biber acı değil yakıcıdır. Yine 19. yüzyılın sonlarında Alman göçmenleri ile Amerika'ya gitti. Gerisin geriye Türkiye'ye döndüğünde ise tarihinin atalarımıza dayandığını bilmeyenler geleneksel damak tadımıza uygun olmadığını ileri sürdüler. biberin içindeki kapsaisin maddesi. ne kadar su içerseniz için onunla birleşmez. cilde temas ettiğinde tahrişe de yol açar. Almanya'nın Hamburg şehrinden bir tüccar. En iyi metot ekmek yemektir. Hamburger Amanya'yı iki yolla terk eder. Acı. Peki nasıl oluyor da. Bunun tersi ise serinletici olup. Bu şekilde hazırlanan hamburgere İngiltere'de "Salisbury Bifteği" adı verildi. insanda tükürük salgısını da artırır. Kapsaisin maddesi bibere yakıcılık vermekle kalmaz. 19. yağ ve su kesinlikle birbirlerine kaarışmaz. J. H. Hatta bu özelliğinden dolayı bazı romatizma ilaçlarının formüllerinde de kullanılır. Yeşil biber kırmızı olanından daha yakıcı değildir. bibrin yakıcı tesirini su gideremiyor? Sebebi basit. yüzyılın ortalarında Tatar Bifteği'ni görür ve Almanya'ya getirerek Hamburg bifteği olarak sunar. Zamanla bu eti eğerlerinin altına koyduklarında. Daha sonraları bir aşçı bu eti kızartarak servie sunar ve ona "Hamburg'a ait" anlamında hamburger adını verir. biberin etli kısmında ve tohumlarında bulunur. Biberler A ve C vitaminleri bakımından çok zengin olup. sıcak havada yenilen yakıcı biberler insanı terletirler ve terin buharlaşmasıyla insanda bir serinlik hissi duyulur. solunum ve kan basıncında değişimler yaratır. Yakıcı biberler koyu renkli ve çok sivri uçludur. önden sıcak su ile yıkanmış biftek yenilmesi gerektiğine inanıyordu.
Rakı da diğer alkol içeren sıvılar gibi yağı çözer ve sorunu giderir. Hava yastıkları sıkıştırılmış veya basınç altındaki havanın veya bir gazın salıverilmesiyle şişmezler. süratle şişmenin sağlanması. Bu tehlikeyi önlemek için hava yastığı üreticileri kimyasal reaksiyonda sodyum ile birleşebilecek bir gaz daha kullanabiliyorlar ki. biberin yağı ile karışarak ağzı temizler. Birincisi yastığın kendisi ki.ve mideye taşır. Demirin bol olması. yani NaN3. kolay ve ucuz elde edilmesi nedeniyle çeliğin de kullanımı çok yaygındır. Bir saniye sonra yastık üzerindeki özel delikler vasıtası ile kendi kendine söner ve kazazedeye devamlı baskı yapılmasına mani olur. İkinci olarak yastığa ne zaman şişeceğini bildiren. Bu reaksiyondan da yine ortaya nitrojen çıkar. açığa çıkan nitrojen hava yastığına dolarak şişirir. Normal şartlarda durağan olan bu molekül ısıtılınca anında ayrışır ve ortaya nitrojen gazı çıkar. Aslında hava yastıkları İkinci Dünya Savaşı sırasında uçakların yere çakılmalarında bir önlem olarak tasarlanmış ve ilk patent o zamanlarda alınmıştı. Su ile birleşince vücuda bilhassa gözlere. Bir diğer etkili yol da süt içmektir. NaN3 çözülür. adı artık çeliktir. Bu da yeterli değilse rakı içilmesi önerilir. demirde olan zayıf bir nokta vardır. Aslında sürücü tarafındaki hava yastığı diğerlerinden farklıdır. sertlik ve mekanik özellikler elde edilir ki. Burada ilginç olan sensörün çarpmayı algılaması ile yastığın şişmesi arasında geçen zamandır. Onun içine yüzde 2'ye kadar karbon katılması ile inanılmaz bir mukavemet. Sadece 30 milisaniye yani 0.. bu da potasyum nitrattır (KNO3). yani 130 gramından 67 litre nitrojen çıkabilir. Arabalarda hava yastıkları nasıl çalışıyor? Hava yastıkları 80'li yılların başında ortaya çıktıklarından beri binlerce hayatı kurtarmışlardır. Paslanma. Saf demir bir bakır kadar yumuşaktır. Bir kimyasal reaksiyonun sonucunda şişerler. Hava yastıklarının arabalara uygulanmasında birçok problemle karşılaşıldı. Hava yastığında üç ana parça vardır. ama sonuçları ertesi sabah ortaya çıkacak başka sorunlar getirir. Paslanmaz çelik niçin paslanmaz? Çelik ile demir arasında çok az bir fark vardır. buruna ve ağza ağır tahribat verebilir.. arabanın ön tarafında bir sensör vardır. Çok az miktarından. Son olarak da şişme sistemi vardır. diğer bir deyişle oksidasyon. Diğerleri tipik bir silindir şeklinde iken sürücü tarafındaki direksiyonun ortasına uyacak şekildedir. Basınçlı havanın araba içinde muhafazası. çok reaktiftir. Ancak bu ayrışmadan ortaya bir de sodyum (Na) çıkar ki. Ancak çelikte de. Bir tuğla duvara yaklaşık saatte 15-25 kilometre süratlşe çarpıldığında oluşacak kuvvet karşısında sinyal verecek şekilde ayarlanmıştır. Günlük hayatımızda kullanılan eşyaların paslanması sonucu her yıl dünyada milyonlarca . Bu kimyasal reaksiyonun ana maddesi "sodyum azide"dir. Arabanın önündeki sensör belli bir seviyenin üstündeki çarpmada.030 saniye. Sütün içindeki kasein maddesi bir deterjan görevini üüstlenir. ani şişme sırasında yastığın patlamasının veya kişiye zarar vermesinin önlenmesi vs. ince naylon iplikten yapılmış ve konsolda bir silindir üzerine sarılmıştır.
Ancak onlarda malzemem ile oksijenin birleşmesinden oluşan çok ince bir tabaka. Kışın kar nedeni ile yollarına tuz dökülen yerler ve deniz kenarlarında paslanma daha hızlı olur. pirinç. Paslanmanın hızını artıran faktörlerden bir diğeri de tuzdur. Tüfek namluları için çeşitli metalleri birleştirerek deneyler yaparken bazılarının paslanmaya karşı dirençli olduklarını gördü. COLOR: #000000. Paslanmaz çelikten önce. alüminyum. Reaksiyondaki su miktarı pasın rengini de belirler. İlk paslanmaz çeliği Harry Brearley. paslanmanın ilerlemesini önler. paslanmayı önlemek için malzeme boyanıyor veya galvaniz kaplanıyordu. Bu orana ve eklenecek nikel. 100 kat fazlası 20 dB. Başka reaksiyon olmaz. Örneğin. Bu seviyenin 10 kat fazlası 10 dB. Helvetica. Paslanmaz çeliğin içinde yüzde 10-30 krom vardır. İnsan kulağının işitebileceği en düşük ses seviyesi yani sessizlik 0 (sıfır) dB'dir. FONT-WEIGHT: normal } . sadece görüntü değil mukavemetin de bozulmasıdır. Bu nedenle pasın rengi siyah veya çok koyu kahverengi olabildiği gibi sarımtrak da olabilir. bronz gibi. alüminyum. malzemenin rengi hemen hemrn değişmez. Bu nedenle malzemenin bir yerinde başlayan paslanma boyanın altından geçerek diğer bir yerde ortaya çıkabilir.dolar boşa gitmektedir. atom boyutlarının birbirine yakın olmasından dolayı oksijenle çok kolay ve süratli birleşirler. o da bunu sanayicilere kabul ettirebilmek için uzun bir uğraş verdi. paslanmanın malzemenin içine nüfuz etmesi. Krom gibi bazı metaller. Desibel seviyesi matematik dilinde "eksponenşıl" denilen şekilde (aynen deprem ölçüsü "rihter"de de olduğu gibi) katlanarak artar. İnsan kulağı aralarında bir dB fark olan sesleri bile ayırt edebilir. titanyum. sülfür. Halbuki jet motorunun sesi insanın işitebileceği yumuşak bir fısıldamadan bir trilyon kat daha fazladır. Sadece demir ve çelik değil diğer metaller de paslanır. Paslanmayı kısaca demirin havadaki oksijen ile birleşmesi olarak tanımlayabiliriz. Bu tabaka zedelense bile tekrar oluşur. fosfor ve benzeri elemanlara bağlı olarak kullanım yeri değişir. Kulağımız en hafif bir yaprak hışırtısından. çelik artık paslanmaz. O da elektrokimyasal reaksiyonun hızını artırır. Bu çözümler de özellikle sağlık ve gıda sektöründe başka sorunlar yaratıyordu. Bu tabaka o kadar incedir ki. Aslında bu elektro kimyasal bir reaksiyondur. En yüksek ses hangisidir? Sesin seviyesini ölçmede kullanılan birim Desibel'dir ve kısaca dB olarak yazılır. 1913 yılında tesadüfen keşfetti. Krom belli bir oranda çeliğe katılırsa yine aynı olay olur. jet motorunun yüksek sesine kadar her şeyi işitebilir. FONT-FAMILY: Arial. 1000 kat fazlası 30 dB'dir ve böyle artarak gider. Bu kaybın büyük bir kısmı demir ve çeliğin paslanmasından dolayıdır. bakır. daha oluşur oluşmaz malzemenin hava ile temasını keserek koruyucu bir rol oynar. Her büyük buluşta olduğu gibi. Paslanmada havadaki nemin de etkisi büyüktür. FONT-SIZE: 10px. Şimdi bazı seslerin seviyelerine bakalım. Kalınlığı birkaç atom olacak kadar çok ince ama çok sağlam bir tabaka oluştururlar. Demirdeki paslanmanın özelliği onun ve oksijen atomlarının boyutlarındaki büyük farktan dolayı yüzeyde sağlam bir birleşme olmaması. sans-serif. İnsan kulağı inanılmaz şekilde hassas olduğundan bu dB ölçüsü de biraz tuhaftır.
000.000. Kaynaktan uzaklaştıkçabu seviyeler mesafeye bağlı olarak düşer. Biri yukarıda belirttiğimiz şiddeti veya seviyesi. 85 dB''in üzerindeki sesler işitme duyusunun kaybına yol açabilir.000.000.000 Herz arasındaki sesleri algılayabilir. .000.000.000 1.000 10.000 1. Tabii bu süreye de bağlıdır.000.000 1. 10 saat 95 dB seviyesindeki sese maruz kalmak zarar verebilirken. İnsan kulağı 20 ile 20.000.000.000. 20.Sesin şiddet faktörü 1.000.000.000 10.000. Ve bu da "Herz" birimi ile ifade edilir. Sesin iki temel özelliği vardır. hafif fısıltı Yaprak hışırtısı 0 İşitmenin alt sınırı Yukarıdaki bütün ses seviyeleri kaynağın yakınından alınmıştır.0 00. Ses hava dalgaları ile yayıldığından bir saniyedeki dalga sayısı frekansını verir.000.000.000 100. çok kısa sürede 120 dB''lik bir ses seviyesi kulağa zarar vermez.000 1.000.000. diğeri de frekansı.000.000 Ses seviyesi (dB) 180 150 120 110 Sesin kaynağı Roket sesi Jet uçağının kalkışı Gök gürültüsü Klakson sesi (1 metreden) 10.000.0 00 1.000 10 1 110 110 80 70 60 40 30 10 Metro istasyonu Mutfak blenderi Saç kurutucusu Otobandaki trafik Normal konuşma Oturma odası Kütüphane. Sesin şiddeti ile frekansı arasında bir bağlantı yoktur.000''in üstü ultrasonik sesler olup bu sesleri insan kulağı algılayamaz.000 100.000.
Yaban arıları evlerinde olmadığından durup kovanı incelemeye başladı. Kağıtların arasındaki kalite farkını kullanılan lifin türü. Bağdat'a ise 793 yılında ulaşan Ts'ai Lun'un kağıt yapma metodu. 85 dB''in üstü insan kulağı için zararlı iken bebeklerin ağlaması 100 dB''in de üstündedir. kimyasallar. herhalde Ts'ai Lun demezsiniz. Edison. Ama O'dur. Ts'ai Lun günümüzden yaklaşık 2000 yıl önce Çin'de yaşayan bir memurdu ve MS 105 yılında bugünkü kullanılan hali ile kağıdı icat etti. Einstein. Bumerang nasıl geri gelebiliyor? Bilinenin aksine bütün bumeranglar geri gelmezler. Fırlatana geri dönebilen bumeranglar . Yeterli hammadde bulmakta zorlanıldı. İlk kağıt makinesi 1798 yılında yapıldı. Kağıt nasıl yapılıyor? Kleopatra. Aslında insanlar MÖ 3500 yıllarında bile üzerine yazı yazabilecek çeşitli şeyler kullanıyorlardı. Günümüzde kağıt üretimi yüksek teknoloji ile ve tam otomatik olarak yapılabilmektedir ama işlemin adı esas olarak değişmemiştir. kenevir ve kumaş parçalarını suyla karıştırarak ezdi. burada mide sıvıları ve salyaları ile karıştırıyorlar ve kovanlarını yapmada kullanıyorlardı.Sesin bir kulağımıza gelmesi ile öbürüne gelmesi arasında saniyenin milyonda biri kadar bir süre olamasına rağmen sinir sistemimiz bunu beynimize ulaştırır ve sesin hangi yönden geldiğini algılarız. Reaumur arıların sindirim sistemini de inceleyerek buluşunu 1719 yılında Fransız Kraliyet Akademisi'ne sundu. Kesin tarih bilinmiyor ama yaklaşık 18. lapa haline getirdi. Peki onlar paçavra kullanmadan kovanı nasıl yapıyorlardı? Sadece paçavra değil. Özellikle matbaanın icadı ile birlikte kağıda olan ihtiyaç gittikçe büyüdü. Kısa bir gözlem sonucunda gördü ki. presleyerek suyunu çıkardı ve bu ince tabakayı kuruması için güneşin altında ipe astı. Ayrıca bu şekilde kağıt imalatı çok zaman alıyordu ve dünyanı bir çözüme ihtiyacı vardı. lapanın hazırlanışı. yüzyılın başlarında Fransız bilimci Rene . yaban arıları ince dalları veya çürümüş kütükleri kemirir gibi ağızlarına alıyorlar. Kağıdın icadı sonraki devirlerde Çinlileri dünyanın en gelişmiş kültürünün sahibi yaptı. Ts'ai Lun. Arılar insanların bilmediği neyi biliyorlardı? Aslında her şey çok basitti. Avrupa'da ilk kağıt ancak 1151 yılında İspanya'da yapılabildi. Anneler. Ancak bu geniş bir kayışın dönerek fıçıdaki lapayı aldığı ve ince kağıt haline getirdiği. her dönüşte tek bir kağıt yapabilen basit bir makine idi. babalar bebeklerinizi ağlatmayın. Silindirli makine çok geçmeden 1809 yılında John Dickinson tarafından ilan edildi. Bütün bu kişilerin içinde insanlık tarihinin gelişimine en büyük faydası olan kimdir dersek. Dutağacı kabuğu. sonra zararı size dokunabilir.Antonie Ferchault de Reaumur ormanda ağaçların arasında yürürken bir yaban arısı kovanı gördü. Her ne kadar liflerin elde edilmesinde ağaçlar ana kaynak ise de özellik taşıayn kağıtların yapılmasında günümüzde sentetik lifler de kullanılmaktadır. kimyasal veya mekanik metotlar belirler. Birden kovanın kağıttan yapılmış olduğunu gördü. ateş ve karıştırma tanklarını da kullanmıyorlardı. Konfiçyüs. Orta Asya'ya 751. Şaşırtıcıdır ki. içine katılan malzemeler.
Bumerangın iki kolunun ucu yapılırken veya yapıldıktan sonra kül ile ısıtılarak birbirinin aksi istikamete kıvrılır. Kaçmak için dalışa geçiyorlar ve sonunda ağaçlar arasına gerilmiş ağlara takılıyorlar. Ciddi anlamda ilk atlamanın şerefi ise Fransız Andre-Jack-ques Garnerin'e aittir. Geri dönebilen bumerangların. buluşunu o seviyedeki bir yükseklikten. Aslında bugün Avustralya'yı ilk keşfedenler kanguruları görünce çok şaşırmış ve Aborijinlere bunların isimlerini sormuşlar. Savaşlarda çok ağır yaralanmalara ve ölümlere sebep olurlar. Ancak o. mesafe. Eğer bir ucu yere çarpacak şekilde atılırsa. Bumerangın nasıl geri döndüğü günümüzün bilim insanları tarafından tam anlaşılmış değildir. Bu fikri hayata ilk geçiren kişi ise Fransa'da 1783 yılında LouisSabestian Lenomand olmuştur. bu acayip hayvana kanguru ismini vermişlerdir. Günümüzde ki paraşüte benzer bir şeyler geliştirilmiş ama oyuncak olmaktan öteye geçememiştir. 45 metrelik bir daire veya elips çizerek yörüngesini tamamlar. hız ve yakalama kategorilerinde spor olarak hala yapılıyor. balonla hemen hemen aynı tarihlerde ama çok ayrı çalışmalarla icat edilmiştir. Bumerangın yerdeki gölgesini gören kuşlar arkalarında yırtıcı bir kuş olduğunu sanıyorlar. Leonardo da Vinci'nin de bu konudaki çalışmaları biliniyor. Hatta bazılarının ucu tesiri arttırmak için kanca şekllinde yapılır. Lenomand 4. Paraşütle ilk nasıl atlanıldı. Dönüşün aerodinamik kaldırma gücü ile üç eksende yaptığı cayroskobik dönüşün birleşiminin yarattığı sanılmaktadır. diğerlerinin uçuş şekillerinin gözlemlenerek veya tamamen tesadüf sonucunda geliştirildiği sanılıyor. Halbuki kanguru Aborijin lisanında "bilmiyorum" demektir. onlar da "kanguru" cevabını verince. omuzlarına birer adet bir çeşit şemsiye bağlayarak ilk deneyimini yapmıştır.5 metre yükseklikteki bir ağaçtan. onunla havadan ilk kimin atladığıdır. yangın çıkan bir binadan atlayarak kaçmak için düşünmüştü. Günümüzde başta ABD'de olmak üzere bazı ülkelerde. kim atladı? Aslında en çok merak edilen paraşütün icadından çok. Av hayvanlarıı öldürmede kullanılırlar. Bumerang fırlatma. Aborijinlerin bumerangla kuş avlamaları ise ilginç. kuş sürülerinin uçuş yüksekliğinin üzerine fırlatıyorlar. 1769 . yere çarpan bir mermi gibi müthiş bir hızla dönerek yükselir. Bu tipler daha uzun ve ağırdırlar. Bumerangı. hedefe yakınlık.sadece Avustralya yerlileri Aborijinler tarafından spor olarak veya kuş sürelerini avlamakta kullanılırlar. fırlatanın yakınına düşer. ağırlıkları da 350 gram civarındadır. güney Hindistan'da. Kim böyle bir şeyi ilk defa denemeye cesaret etmiştir? Sanıldığının aksine paraşüt uçaktan sonra değil. Bumerang yere parelel veya biraz aşağı doğru atılırsa biraz sonra yükselişe geçerek. Endonezya'da (Borneo) ve Amerika'da yerliler tarafından tarihin ilk çağlarında itibaren kullanıldığı biliniyor. Aborijinlerin yaptıkları geri dönebilen bumeranglar ise hafif ve ince olup toplam uzunlukları 50 . yaklaşık bir yüzyıldan fazla bir zaman önce. 15 metre yüksekliğe kadar tırmanır. Bumerang İngilizce'de "boomerang" lan ismi de Aborijinlerin kullandığı isimden türemiştir. tarihte kaydedilmiş en eski sporlardan biridir. Paraşüt fikri eski Çin'e kadar gider.75 santimetre. Bumerang şeklinde ancak geri dönme özelliği olmyan benzerlerinin Abojinler gibi Mısır'da. Aborijinlerin tarih öncesi zamandan beri bumerangları kullandıkları biliniyor.
Örneğin tipik bir floresan lamba devamlı açık bırakıldığında 50 bin saat çalışabilir. Yani floresanlar daha az enerji sağlayıp. Bu ışınları da tüpün iç yüzeyine kaplanmış olan fosfor tozlarına çarparak görülen parlak ışığı oluşturur. Önceleri ketenden yapılan paraşütler. Uçaktan ilk atlayışı gerçekleştiren ise 1912 yılında. Bu buhar elektrik yüklenerek gözle görülmeyen ültraviyole ışınları saçmaya başlar. Aynı evin içinde banyoda yumuşak ışığı ile floresan galip gelebilirken. Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru paraşütün uçak pilotlarının da can dostu olduğu anlaşılmıştır. yaklaşık yüzde 75 enerji tasarrufu sağlarlar. mahsur kalan birliklere ikmal malzemesi göndermek. Işık tek bir noktadan değil de tüpün her tarafından geldiği için daha fazla dağılır. Bunun esas sebebi ise evlerdeki tercihin değişmesi değil. Bu ilk paraşüt şemsiye şeklindeydi. elektrik giderlerinin azaltılaması gereken yoğun yaşamın olduğu işyerleri ve okullardı. Garnerin daha sonra birçok gösteri atlayışı yapmış. ajanları indirmek gibi birçok alanda kullanılmışlardır. çapı yedi metreydi ve ketenden yapılmıştı. Birinci Dünya Savaşı başlarında uçaktan paraşütle atlamanın pratik olmadığı görüşü hakim olduğundan. sonraaları ipekten yapılmaya başlanıldı. Uzun mücadele sonunda zafer floresanın oldu. elektrik düğmesine baıldığında. Bu arkın enerjisi tüpün içindeki civayı buharlaştırır. Halbuki bu miktardaki enerjiyi bir saatlik açık durumdaancak harcarlar. sadece gözetleme balonlarında görevli olanların. . İkinci Dünya Savaşı'nda ise uçak ebatlarının büyümesi ve teknolojilerinin gelişmesi ile insanların ve birliklerin yere indirilmeleri dışında silahları indirmek. Normal ampüllerde açılıp kapamanın ciddi bir etkisi yoktur. Floresan lambalar niçin daha ekonomiktir? Floresan lambalar ilk olarak 1939 yılında. daha çok ışık verirler. ABD Kara Kuvvetleri'nden Yüzbaşı Albert Berry oldu. Floresan lambalar ilk açılışları sırasında çok elektrik çekerler. Amerikan evlerinin elektrikle ayınlatılmasından yaklaşık 60 yıl sonra oortaya çıkan floresan lambanın bilinen ampül ile savaşı günümüze kadar sürdü. Piyasa satış fiyatları daha yüksektir ama en az on misli daha uzun ömre sahiptirler. İngiltere'de iki yıl hapis yatmış ve dönüşünde 1797 yılında ilk atlayışını bin metreden bir balondan yapmıştır. uçak saldırılarından kaçışlarında çok yaygın olarak kullanılmıştır. yatak odasında mücadeleyi rpmantik ışığı ile ampül kazandı. Üç saatlik aralarla kapanıp açıldığında ömrü 20 bin saate düşer.Paris doğumlu Garnerin Fransız ordusunda 1793 yılında müfettiş olmuş. 18 Watt'lık bir floresan lamba. NewYork Dünya Fuarı'nda "General Electric" tarafından sergileni. Floresan lambalarda. Sonuç olarak floresan lambaları bir saat sonra açacaksanız hiç kapatmamanız daha ekonomik olabilir. hatta bir keresinde 1802 yılında İngiltere'de 2 bin 400 metreden atlamıştır. 75 Watt'lık bir ampül kadar ışık verebilir. Ayrıca çok sık açıp kapama ile ömürleri de kısalır. transformerden geçen elektrik. Mavimsi ışıkları daha yumuşaktır ve gözleri yormaz. tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir ark oluşturur.
birçok fotoğraf makinesinde. Helikopterlerin arka pervaneleri ne işe yarar? Günümüz taşıtları içinde en çok yönlü ve şaşırtıcı olanı helikopterdir. ışığa duyarlı kılcal damar ağlarından oluşan ağ tabakasıdır. kedi. İşte flaşla çekilen fotoğraflarda görülen bu kırmızılık retina tabakasındaki kılcal damarların görüntüsüdür. Köpek. flaşın ışığı bunların arasında daha az oranda gözümüze girer ve kırmızı göz olayı yaratmaz. flaş makinesinin bünyesinde ve objektife birkaç santim mesafededir. yani retinalarında ayna gibi. Gözbebeğimiz ise bu kadar kısa zamanda küçülmeye fırsat bulamaz. Mavi onlar için özellikle önemlidir. Aslında ayırt edemeyiz ama floresanın ültraviyole içeren arkı saniyede 120 kez çakar. gözlerin kırmızı çıkmasının önlenmesinin bir yolu da flaşı objektiften olabildiğince uzak tutmaktır. gözün bu kırmızı görüntüsünü azaltacak önlemler alınmıştır. Üç boyutta da . Bu nedenle evdeki çiçekler için floresan lambalar daha faydalıdır. Fotoğraflarda gözler niçin kırmızı çıkıyor? Geceleri flaşla çekilen fotoğroflarda genellikle gözler kırmızı çıkar. Geceleri flaşlı fotoğraflarda. ışığın kırmızı ve mavi kısmını absorbe ederler. Eğer karanlıkta gözlerine el lambası veya araba farı gibi bir ışık tutarsanz. İkincisi. Bu titreşimleri lambaya doğrudan baktığınızda göremezsiniz ama gözünüzün köşesinden baktığınızda görebilirsiniz. yansıtıcı özel bir tabaka vardır. geyik. kan damarlarından meydana gelmiş ve ortasında göz bebeğinin bulunduğu damar tabakadır.Bazı insanların floresan tipi ışıklara duyarlıkları vardır. Bu makinelerde flaş iki kere çakar. Üçüncü tabakada retina adı verilen. İnsanların gözlerinin retinasında ise böyle bir yansıtıcı tabaka yoktur. karaca gibi hayvanların gözlerinin arkasında. Flaşın ışığı göze gelip yansıyarak geri döndüğünde doğrudan objektife gelir. Birinci çakış resim çekilmeden az önce olur ve gözbebeğinin küçülerek gözdeki yansımayı azaltmasına zaman tanır. Günümüzde. İkincisi de tam fotoğraf çekilirken olur ki. Işık doğrudan retinaya ulaşır ve oradan da doğrudan kılcal damarların görüntüsü yansır. Peki fotoğraftaki güzelliği bozan bu olay nasıl olur? Niçin her zaman olmaz? Niçin gündüzleri flaşla çekilen fotoğraflarda olmaz? Gözümüz iç içe geçmiş üç tabakadan oluşur. Evlerdeki çiçekler genellikle yeşi yapraklı olup. Bu damarlar sayesinde fazla ışıkta göz bebeğimiz küçülür. bu ışık gözlerinin içinden yansır ve gözleri karanlıkta pırıl pırıl parlar. Ampul ışığında mavi renk çok azdır. karanlıkta ise daha çok ışık alabilmek için büyür ama bu hareketi oldukça yavaş yapar. gözbebeği olması gereken durumu almıştır zaten. Günümüzde fotoğraf makineleri o kadar küçülmüştür ki. En dışarıdaki gözümüzü koruyan ve göz akı da denilen sert tabakadır. Başka bir önlem de odadaki bütün ışıkları açarak gözbebeğinin önceden küçülmesini sağlamaktır. Işığın bu frekansı bazı insanlarda migren denilen baş ağrıları yaratabilir. Gündüzleri ise gözümüze dışarıdan. Fotoğraf makinesinin flaşı çok kısa bir zamanda çok kuvvetli bir ışık verir. her yönden ışık geldiği için.
Yerden 10 bin metreden fazla yükseklikte normal şartlarda hava çok temizdir. Ancak helikopterlerin uçma mekanizmaları uçaklara göre oldkça karışık. Bir bulutun oluşabilmesi için. dönen kanatlar helikopteri kaldırmaya çalışır. motorun içinde daha da koyu hale gelerek dışarıdaki çok soğk havanın üzerine püskürtülür. Uçaklarda gerekli gücü motor sağlar ama asıl havada kalabilmelerini sağlayan kanatlarıdır. çocukların gökyüzüne bakarak en sık sordukları sorulardan biridir. buz haline geçmesidir. Yerde iken sorun yoktr ama havalanınca helikopterin gövdesi. Yani buhar halindeki suyun. havada asılı durabilmeleri ve geri geri uçabilmeleridir. ana motor çalıştırılınca. yeryüzünden buharlaşan suyu absorbe edemeyecek. bir de bulutu oluşturacak su damlacıklarının etraflarında tutunabilecekleri toz parçacıklarının olması gereklidir. Helikopterleri çaklardan ayıran önemli özellikler. Bu motorların aldıkları hava ile birlikte giren su buharı. Helikopterlerde ise havada kalmayı sağlayan motora bağlı pervanelerdir. insan yapısı buluttan başka bir şey . öne geldiklerinde daha küçük ise ileri doğru hareket. Hareketini ana motordan bir şaft ile alır ve altındaki dişli kutusu vasıtası ile dönmesi gereken devire döner. yani bir bulutun oluşması için gereken şartlardan biri eksiktir. uçağın motorlarından çıkan duman olduğunu söylemiş ama aynı yükseklikte öan her uçakta aynı şeyin olmadığını açıklayamamıştır. Helikopterlerin havada hareketsiz kalabilmeleri için pervanelerin açıları da sabit olmalıdır. Kuyruktaki pervaneyi döndüren ayrı bir motor yoktur. Bunun için de inanılmaz derecede dayanıklı olması gerekir. Bu açıları tüm kanatlarda aynı anda değiştirmekle alçalmave yükselme sağlanır. Kim bilir kaçımız. Bu ilave gücü sağlamanın en kolay yolu. hiç toz yoktur. dönüş yönüne dik ilave ir pervane koymaktır. Onları bir çeşit dönen kanat olarak düşünebiliriz. doğrudan donması. tersi durumda da geriye doğru hareket sağlanır. İşin asıl sırrı ise ana pervanenin dönen kanatlarının eğiklik açılarının bir tam tur süresince değişmesidir. Bilindiği gibi jet uçaklarının motorları. sıvı hale geçmeden.hareket edebilmesi. Aslında uçakların arkalarında bıraktıkları bulut. Buna teknik dilde ''sublime'' olma olayı denir. Buna kuyruk rotoru aynen çak pervanesi gibi bir itiş gücü yaratır ve helikopterin gövdesinin dönmesini dengeleyerek sabit kalmasını sağlar. Ana pervane ise çok önemlidir. ön taraflarından havayı alarak. kaçamak cevaplar vermiş. arka taraflarındaki küçük çaptaki egzozdan büyük bir basınç ile dışarı verirler. Kanatlar arka arkaya geldiklerinde açıları büyük. pervanenin dönüş yönünün tersine dönmeye başlar. İşte burada bu hareketi durdurabilecek ilave bir güce ihtiyaç vardır. Kuyruk pervanesinde kanatların eğimlerinin. hemen hemen her yere gidebilmesi nedenleri ile uçaklarla yapılamayan birçok özel görevlerde de kullanılabilirler. havanın. yani içine alamayacak kadar düşük sıcaklık ve basınçta olması. Helikopterleri tam olarak kontrol edebilmek için ana ve kuyruk pervanelerinin ayarlanabilir olmaları gerekir. Bir helikopterde iki veya daha fazla kanat olabilir. dönmeyi o sağlar. ileri ve geri gitmeyi. Kanatlara hafif bir açı verilip. üretim maliyetleri de daha yüksektir. Uçaklar arkalarında niçin bulut bırakıyorlar? Bu. yani açılarının ayarlanması ile helikopterin kendi ekseni etrafında dönebilmesi sağlanır. yakıt ile yakar ve işlev tamamlandıktan sonra. Yükseklik değiştirmeyi.
Sıcak havada daha akıcı olan reçel. hava sıcaklığı ve vasınç düştükçe. hava artık su buharını içine alamaz hale gelir. Deniz seviyesinde. Bu nedenle bu kaçak kimyasal reaksiyonu en aza ve yavaşa indirebilmek için. Yeri gelmişken söyleyelim. döner kısımlarının olduğu yataklarda kaslınlaşmış yağın direnci ile karşılaşır. Esasınnda akla şu soru gelebilir. Bu sorunun temel üç nedeni vardır ve birleştiklerinde sabahın köründe. nem miktarı. Buradan hemen buharlaşan su. Kalem pillerin içindeki debir çeşit kimyasal reaksiyondur. Bunu yazın güneş gören bir kaldırıma su döktüğünüzde görebilirsiniz. gölgedeki kaldırıma döküldüğünde kolayca buharlaşamaz. bji ateşlendiğinde tutuşması da zor olur.değildir. Yükseklik arttıkça. arkadaki arabaların farlarının ışıklarının sizi rahatsız etmeden nasıl arkayı görebildiğinizi hiç merak ettiniz mi? Eğer evinizde gece ışıklar açık ve dışarısı karanlık iken pencerenin önünde . yüksek sıcaklık ve basınçta buharlaşan suyu hava kolayca absorbe eder. Bu sayede bir bulutun oluşması için üç şart da yerine getirilmiş olur ve motorların gerisinde uzun. Ancak bulutun oluşması için bir üçüncü şart daha vardı. Özellikle kuru pillerin kullanılmadıkları zamanlarda bile çok az da olsa elektrik kaçırdıkları bilinir. Arabamızın aynaları niçin farklı gösteriyor? Önce dikiz aynası ile başlayalım. Benzin de soğuk havada kolayca buharlaşamayınca. Soğuk havada verdiğimiz nefes havada nasıl buharlaşıyorsa onun gibi bir şeydir. Esasında alçak irtifada uçan uçaklarda da aynı şey oluşur.Buna örnek olarak reçeli gösterebiliriz. Benzin de diğer sıvılar gibi soğuk havada daha az buharlaşır. Cep radyonuzun pillerinin ömrünü uzatmak için buz dolabında saklanılması tavsiye edilir. İlave edelim ki. pillerin kullanılmadıkları zamanlarda buz dolabında muhafaza edilmeleri tavsiye edilir. Dikiz aynasını gece konumuna getirince. buzdolabına konulup konulmamaları pek bir şey fark ettirmez. Böylece anahtarı çevirdiğinizde motorunuz. Pillerin buz dolabına konulamaları ömürlerini artırabilir ancak kullanma sırasında tam performans alabilmek açısından piller oda sıcaklığında olmalıdır. Zaten günümüzün gelişmiş pilleri.n buz dolabına konulup çıkartıldığında kavonazdan daha zor akar. Motor yağı soğuk havada kalınlaşır. Öyleyse bir çeşit pil olan akü soğuk havada doğru dürüst niçin çalışmaz? Araba aküsünden elektrik elde edilmesi de diğer pillerde oldğu gibi kimyasal bir reaksiyonndur. kışın çok soğuk geçtiği yerlerde. nyani toz parçacıkları. Ancak soğuk havada bu reaksiyon yavaşlar ve marş motorunuza gerekenden daha az güçte elektrik gelir. ince bir bulut oluşur. Soğuk havalarda akü de sorun çıkartır. bu olayda uçağın ve motorlarının cinsi ve kapasitesinin hiçbir etkisi yoktur. motorlardan su buharı salınır ama düşük ısı. özellikle sabahları soğuk havada arabaların motorunu çalıştırabilmek sorun olur. Bu da motorun ilk hareketi için gerekenden daha yavaş dönmesine neden olur. o kadar uzun muhafaza ömrüne sahiplerdir ki. İşte burada toz parçacıklarının görevini. rüzgar yönü gibi etkenler tam oluşmadığı için uçakların arkasında beyaz bulut oluşmaz. çağın motorlarından egzost olarak çıkan yakıt parçacıkları yerine getirir. soğuk havada insanater döktürürler. bir süre orada kalır. Soğuk havada arabamız niçin zor çalışıyor? Ülkemizin her tarafında olmasa bile. yani soğuk ortam pil için iyidir.
bu aynanın yüzeyinin de çok büyük olması gerekir. açılı hale gelen ayna kısmı ise arabanızın tavanını gösterir. son zamanlarda yeni arabalarda sağdaki aynaya ''arabalar göründüğünden daha yakındırlar'' şekklinde bir ikaz yazılmaya başlanıldı. 8 ve 9 rakamları dizilmiştir. Normal gündüz konumunda ayna kısmı dik durumdadır ve camdan geçen ışıklar brada yansıyarak arkanızı görmenizi sağlarlar. Ama daha şaşırtıcı bir tespit ise. Dikiz aynasında arka arkaya ama birbirine açılı. 2 ve 3 rakamları yer alırken bilgisayarımızda ve hesap makinemizde tam tersi şekilde 7. camdan aksinizi bir aynaya yakın netlikte görebilirsiniz. şimdi yeni bir dikiz aynası geliştirdiklerini söylüyorlar. Birçok sürücü arabalarının sağ ve sol tarafındaki aynalardaki görüntülerin farklılıklarına dikkat etmez. Dikiz aynalarında da b özellik kullanılır.durursanız. Ancak bu hali ile sağ taraftaki ayna arkayı daha geniş açıdan görme ve özellikle sağ arka kör noktayı daha iyi izleme imkanını sağlar. 80'li yıllarda kullanıcıların istekleri doğrultusunda başlayan bu farklı görüntülü ayna konulmasının getirebileceği sakıncalar göz önüne alınarak. Dikiz aynasını gece konumuna getirince. telefondaki dizilişin onlara daha kolay geldiği ve daha süratli uygulayabildikleri saptanmıştır. tuşlamayı bakmadan yapabilmeyi sağlar. Yine gözden kaçan bir ayrıntı ise tuşların diziliş şeklidir. Sağ taraftaki ayna düz değil bombelidir ve cisimleri daha küçük gösterir. önde düz bir cam. Şüphesiz sağ tarafa da bire bir ölçekte gösteren bir düz ayna konulabilir ama burayı bombeli aynadaki kadar çok geniş açıdangösterebilmesi için. Bu çıkıntılar klavyeye bakmadan yazanlarda her iki elin klavyenin ortasını bulmasında yardımcı olur. General Motors ilgilileri. telefondaki tuşların içinde "1" ve "0"ın üstünde hiç harf yoktur. en süratli hesaplamayı esas almışlardır. Bu pozisyonda ayna kısmı tamamen karanlık olan arabanın tavanını camın arkasına yansıtır ve evdeki cam örneğinde oldğu gibi. Ancak ev kadınları arasında yapılan bir araştırmada. Büyük bir ihtimalle bilgisayarınızdaki klavyede "F" ve "J" ya da "A" ve "K" tuşlarında da böyle birer çıkntı lduğunu fark etmemişsinizdir. dikiz aynasının cam kısmından arkadan gelen ışıkları nispeten az ve gözlerinizi rahatsız etmeyecek şekilde görebilirsiniz. Bu da sürücülerin arkalarındaki araba daha uzaktaymış gibi algılamalarına sebep olr. 'V' şeklinde. arkada ise normal düz bir ayna vardır. Bu diziliş şeklinde hesap makinelerini ve bilgisayarları yapanlar. Bunda sadece tek bir yansıtıcı yüzey olacak ve üzerindeki özel film tabakası sayesinde geceleri parlak far ışıklarını düşük düzeyde yansıtacak. Telefondaki tuşlarda en üst sırada 1. düz ayna olup arkadaki arabaların gerçek boyut ve uzaklıklarını gösterir. birçok telefonda mevcut harflerin içinde "Q" ve . cam kısmı dik duruma gelir. Telefon tuşlarında niçin çıkıntılar var? Günümüzde hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen cep telefonlarının "5" tuşu üzerindeki çıkıntıya hiç dikkat ettiniz mi? Bu çıkntı en ortadaki tuşu el yoprdamı ile bularak. Bilmem hiç dikkat ettiniz mi. Genellikle sürücü tarafındaki ayna. hızlı tuşlama pek önemli kabul edilmemiştir. Tarihi çok daha eski olan telefonun baçlangcında ise.
"0" ise bilindiğ gibi dahili santrallerde operatöre ulaşmada. Eğer bu "0" tuşunun üzerinde harf olsaydı. "Z" ise 9 tuşunda kendilerine yer bulabilmiş durumdalar. namludan 20 . silahın ucuna takılan boru gibi çok basit bir madeni parça ile neredeyse işitilemeyecek kadar. daha üçüncü harfte bu servislerden birine otomatik olarak bağlanabilir ve bunların santrallerini lüzumsuz işgal edebilirdiniz. bu sesi azaltmanın tek yolu boşalan gazın tek bir delikten değil de. bu balonu iğne ile patlattığınızda yüksek bir ses çıkar. normal bir şarabın mantarı çıkartıldığında az bir ses çıkar. Kurşunu silahtan atabilmek için. çok düşük bir seviyeye indirilebilmektedir. . Çünkü şampanya şişesinde mantarın arkasında sıkıştırılmış basınçlı gaz bulunmaktadır. eğer 1 tuşunun üzerinde de harfler olsaydı. Şimdiki cep telefonlarında "1" ve "0"ın üzerinde hala harf yok ama teknolijinin gelişmesi sayesinde. şehirlerarası numaralarda ve cep telefnlarında ilk çevrilen numaradır. Halbuki balonun ağzını çok az açarak basınçlı havanın rahatça boşalmasını sağlarsanız. Her iki örnekte de görüldüğü gibi. Bir diğer örnek de şarap şişeleridir. üç haneli numaralar verildiği için. çok az bir ses çıkar. Gerçekten de susturucular silahın sesini çok aza indirirler ve de çok basit bir prensibe göre çalışırlar. kurşunun arkasındaki barut ateşlenir. ortaya bir patlama sesi çıkmaktadır. cep telefonunuzla bir mesaj gönderirken. daha büyük bir delikten boşalmasını sağlamaktır. Kurşun da namludan çıkarken arkasında şampanya örneğinde olduğu gibi basınçlı gaz olmadığından. Ateşlenen barut çok yüksek basınçlı ve hacimli bir sıcak gaz ortaya çıkarır. kurşunun mermiyi terk etmesiyle birlikte yüksek bir ses çıkarmasına yol açar. Kurşunun arasındaki sıkıştırılmış. Namlunun ucuna vidalanan ve üzerinde delikler bulunan susturucunun hacmi.30 kat daha fazladır. Bir balon düşünün. geriye kalan sekiz tuşa 24 harf yerleştirebilmiş ve bu durumda İngilizce'de en az kullanılan "Q" ve "Z" harfleri tuşların üzerinde yer alamamıştır. Kurşun mermiden çıktığında. Silah susturucuları nasıl çalışır? Filmlerde görmüşsünüzdür. basınçlı sıcak gaz anında buraya boşalır ve basıncı yaklaşık santimetrekarede 15 kilograma kadar düşer. Gazın basıncı fonksiyonel olarak size gerekli olduğu için. kapalı bir yerde sıkıştırılmış bir gaz aniden küçük bir delikten salınıverise. Kurşunun arkasındaki yaklaşık santimetrekarede 200 kilogram olan basınç. Aslıjda kulaklara zarar verebilecek kadar yüksek olan silah sesi. Günümüzde yaygın olarak acil servis (112). bir tuşa dört harf konulabildiğinden "Q" 7 tuşuna. şampanyanın mantarının patlatılmasında olduğu gibi. polis imdat (155) ve alo trafik (154) gibi acil hizmetlere 1 ile başlayan. Köpüklü şarap veya şampanya şişelerinin mantarları çıkartıldığında çok yüksek bir ses çıkmasına rağmen. bir şişenin mantarının çekilip çıkarıldığında oluşan sese benzer bir olay olur. Alt tarafı balonun içindeki basınçlı havayı boşaltmışsınızdır. Tabii telefonun üzerinde zaten on tane olan rakam tuşlarının ikisine harf koymayınca. Bu gazın basıncı kurşunu namluya doğru iter."Z" harflerinin bulunmamasıdır. daha o harfe basar basmaz doğrudan santrale bağlanacak ve santrallerin kilitlenmesine sebep olabilecektik. İşte silah susturucularının arkasında yatan temel fikir budur. yangın ihbar (110).
normal bir şarap şişesi mantarı çıkarılıyormuş gibi. Kalp atışının hızının artması. Barkodlar önceleri marketler için. yalan farklı davranabildiklerinden. Daha sonra gerçek sorular sorulamya başlanılır ve sinyaller kayda alınmaya devam edilir. bu kodlaeı veren uluslararası bir konseyden kendi ürünlerine tahsis ettirebilirler. Aynı kod birden fazla çeşitteki ürün . İyi eğitilmiş bir uzman grafiklere bakınca nerede yalan söylediğini derhal anlayabilir. Barkod nedir? Bu günlerde çarşı pazardan aldığınız her şeyin üzerinde bir etiket var. doğruyu söyleyip söylemediğinin kontrol edildiğini görmüş veya okumuşsunuzdur. · Terleme miktarı. Gördüğünüz gibi. üreticiler yılık bir ücret karşılığında. Bu etikette kalınlıkları farklı dikey çizgiler ve bazı numaralar bulunuyor. Ancak sistem o kadar başarılı oldu ki. bir barkodda iki kısım vardır.6 adet sensör bağlanır. 2) İnsnların okuyabildiği 12 adet rakam. "Polygraph" denilen bir alet ile sanığa 4 . · Nefes alış hızı. kayda alınır. Kasiyerler bu malın etiketli tarafını bir camın üzerinden geçiriyor veya etikete bir ışık tutarak. fiyatlarını otomatik olarak yazar kasalarına geçiriyorlar. 1) Makinenin opkuduğu dikey çizgiler kısmı. bazen yanıltıcı olabilir ve kesin delil kabul edilmez. Bu sensörlerle sanığın. · Kan basıncı (tansiyonu). Bazı yalan makinelerinde kol ve bacak hareketleri de kaydedilir. Şimdi. bu test mükemmele ulaşmış değildir. İlk altı rakam eşyanın tanmım numarası olup. süpermarketten aldığınız ve üzerinde barkd olan herhangi bir malı elinize alın ve bu bir tip etikete bakarak anlatacaklarımızı dinleyin. süratle her tiptesatılan eşyaya konulmaya başlanıldı. Hatta ABD'de FBI veya CIA gibi çok önemli devlet görevlerine alınmaya aday memurlara da bu test uygulanmaktadır. hangi sorularda sinyallerin değiştiğini tespit eder. Yaln makinesi testi başlasığında. bizde pek olmasa da ABD'de polis sorgulamalarında gerektiğinde bir sanığın yalan makinesine bağlanarak. insnların soruları yorumlamaları ve tepkileri farklı olduğundan. · Nabzı. sanığa önce 3 veya 4 basit soru sorulur. Bu şekilde sanığın verdiği sinyallerin düzeni öğrenilir. Yalan makinesi nasıl çalışır? Televizyondan veya gazetelerden. Bu sensörlerden gelen çeşitli sinyaller. dönmekte olan bir kağıdın üzerine grafik olarak kaydedilir. Her şeye rağmen. çok az bir ses çıkarır. tansiyonun yükselmesi ve terleme genellikle yalan söylemenin belirtileridir. Test sürsince ve sonrasında bir uzman grafikleri sürekli kontrol altında tutarak. İkinci gruptaki ilk beş raklam malzeme numarasıdır. işlemlerini hızlandırmaları ve stoklarını daha iyi kontrol edebilmeleri için hazırlanmıştı.
buradaki bilgisayar barkod numaralarına göre girilmiş ve her zaman değiştirilebilir fiyat bilgisini derhal kasaya gönderir. Bu frekanstaki radyo dalgalarının ilginç bir özelliği vardır. kumaş aniden ısınır ve içerdeki havayı da ısıtır. Çeşitli kalınlıktaki dikey. diğer fırınlardaki gibi sıcak olmayıp. bir rakamı temsil eder yani altlarındaki rakamın bilgisyar tarafından okunmasını sağlarlar. bir çeşit sağlamasını yapar. malın fiyatı ile ilgili herhangi bir bilgi yoktur.için kullanılmaz. oksijen ve nitrojen tarafından emilmedikleri için. Örneğin. kekin içi hala nemli iken dışını kurutur ve kahverengi bir kabuğun oluşmasına yol açar. Bu da ısınan hava tesiri ile yiyecekte. her biri. seramik gibi malzemeler. oda sıcaklığındadır. hep kontrol altında tutulur. depoda ne kadar kaldığı. Sağdaki en son rakam ise kontrol numarasıdır. Kumaş yanmasa da normal bir fırında olacağı gibi kumaşın yüzeyinde kırışık bir kabuk oluşur. Bu doğru değildir. nitrojen ve oksijen gibi gazlarca emilmezler ve tekrar gerisin geriye yansıtılırlar. Bu merkez mağazadaki malların fiyatlarını her zaman değiştirebilme imkanı sağlar. Mikrodalga fırınlar yiyeceği nasıl pişirir? Diyelim ki. kızarmış bir kabuk oluşmasına mani olur. yiyecekte farklı sıcaklıkta noktalar oluşabilir. normal bir fırında bir keki pişiriyorsunuz. kekin daha içi ısınmamışkenn. yiyeceği içinden dışına doğru ısıttığını duyarsınız. giysilerinizdenbirini koyarsanız. her değişik paketlemede. 12'lik veya 24 adet bulunması durumunda bile farklı kod verilir. Böylece markette ne kadar mal satıldığı. yani yiyeceğin üzerine gönderilen mikrodalgalar 2. Yani üreticinin sattığı her değişik üründe. Tabii ki bazı sınırlamalar da vardır. Su ve yağ molekülleri yiyeceğin her tarafına dağılmış olmaları sebebi ile. Görüldüğü gibi. Radyo dalgaları yiyeceğin daha kalın ve yoğun kısımlarından farklı şekilde direnç görerek geçtiklerinden.500 megahertz frekansındaki radyo dalgaları boyutunda olup. Kasiyer barkodu taradığında sinyal sistem içinde bir merkeze gider. Ama siz fırını yanlışlıkla 250 dereceye ayarlarsanız. Bu numara bütün taranan dikey çizgilerle hafızaya alınan bilgilerin. çeşitli kombinasynlarda dizilerek. frekansları FM radyo bandı frekansının yaklaşık 20 mislidir. Sık sık mikrodalga fırınların. Fırının içinde ısınan kuru hava da. Hatta kutu kolanın bir kolide 6'lık. Dalgalar doğrudan yiyeceğin yağ ve su moleküllerini etkilerler. Su. . ısınma da aynı zamanda her yerde olur. cam. mikrodalga fırında bulunan ve çoğunlukla bu gazları içeren hava da. yağ. dışının yanmasıdır. Normal bir fırında. barkodun üzerinde. kalın ve ince çizgiler ile aralarındaki boşluklar. olacak olan. Bir mikrodalga fırına. teneke kola ile şişe kolanın kod numaraları farklıdır. Kekler normal olarak 170-180 derecede pişirilirler. Bir mikrodalga fırında kullnılan. Yani yiyeceğin dışından başlayıp içine doğru ilerleyen veya tam tersi yönde bir ısınma söz konusu değildir. şeker tarafından çok rahat emilmelerine rağmen plastik. Radyo frekansındaki bu mikrodalgalar. ısı önce yemeğin piştiği kap sonrada yemeğin dışı ile temas eder ve oradan içine doğru yayılır. hatta paketlerin koli olarak tekrar paketlenmelerinde hep değişik malzeme numarası verilir.
O kadar basittir ki. Yani frekans olarak 400 saykılın altında ve 3400 saykılın üstündeki sesleri sistem kabul etmez. ana yapısı yüzyıldır değişmemiştir. fincanın içindeki suyun ısısı. Telefon sistemi o kadar basittir ki. . evimizin bir ucuna bir aparat. suyun kaynama noktasını geçtiği halde. Bu işin üzerine giderek 1840'lı yıllarda Paris'te ilk kuru temizleme işletmesini açmıştı. telefona gerekli akım santralden sağlandığı için. birçok kumaş türünde su etkili olmayabilir. santralden kırmızı kablo ile verilen. Kuru temizleme nasıl yapılıyor? Giysilerinizi evde çamaşır makinesinde yıkarken kirleri çözen madde sudur. diğer ucuna bir başka aparat koyup. suyun kaynamadığını. yaklaşık bu 9 voltluk akımın karşı tarafa değişik kuvvetlerle gitmesini sağlar. Joly Belin adında bir Fransız. bazılarının sesleri telefonda daha farklı gelir. genellikle biri kırmızı. Peki telefon santralının cereyanı kesilirse ne olur? Bu duruma karşı santrallerde çok büyük bir batarya sistemi bulunmaktadır. sesinizin dalgaları. çalışmaya devam edecektir. kırmızı kablo vasıtası ile santralden telefonumuza 6 ile 12 volt arası. cereyanın kesilme durumunda bütün telefon şebekelerini beslerler ve telefonların çalışmasını sağlarlar. Ayrıca bir de yedek elektrik jeneratörü vardır ki. Telefonlarımızı duvardaki duylara ve oradan da santrallere bağlayan. Aslında olay kuru ortamda yapılmamaktadır. Kuru temizlemede suyun yerine bir petrol ürünü kullanılır. Ancak örneğin yünlü kumaşlarda olduğu gibi. bu defa tam tersi olur ve bu değişik akımlar titreşim yolu ile sese çevrilir. yok farz eder. Eğer 1920'li yıllardan kalma bir antika telefon bulabilirseniz. diğeri yeşil iki kablo vardır. fişini duvardaki deliğe takın. Bu telefonlarla kendi aralarında rahatça görüşme yapılabilir. telefon evimizdeki en basit cihazdır.Daha ilginci. Telefon konuşmasını ileten bu çok zayıf akımı çok uzaklara taşıyabilmek için bir frekans limitlemesi yapılmıştır. Cereyan kesilince telefonlar nasıl çalışıyor? Size şaşırtıcı gelebilir ama. Telefonun çalışabilmesi için gerekli 6-12 volt akımın telefon santralınden gelen bakır telle sağlandığını belirtmiştik. İnsanlarda ıslaklık. Yeşil kablo konuşma için ortak hat olup. Bu suyu fırından alır. Karşı tarafta kulaklıkta da. suyla temas anlamında algılandığından bu işleme kuru temizleme denilmektedir. Bu nedenle evinizde cereyan kesilse bile. kendi interkom sisteminizi yaratmış olursunuz. Eğer basit bir granüllü ahizeye sahipseniz. bu granülleri az veya çok sıkıştırarak. içine bir kahve kaşığı sokar veya onu içinde kahve bulunan bir kaba dökerseniz. Bu nedenledir ki. bunları birbirlerine araya dokuz voltluk bir pil ve bir rezistör koyarak bağlarsınız. Başlangıçta kuru temizlemede çözücü madde olarak gaz ve kerosen kullanılıyordu. gayet iyi çalışır. hava kabarcıklarının çıkmadığını görürsünüz. bir mikrodalga fırını içine bir kahve fincanı içinde su koyarsanız. aniden kabarcıklarla kaynayacakve hatta taşacaktır. 30 miliamper seviyesinde bir akım gelir. kazara giysisinin üzerine kerosen dökmüş ve bunun giysisinin üzerindeki lekeyi temizlediğini hayretle görmüştü.
köprü yıkılmasın diye. Çözücü buharlaşmasın. tam en üst noktaya ulaşmadan salıncağı itmeye kalkışırsanız. bardak rezonansa girer ve sonuçta çatlayabilir veya kırılabilir. Salıncak örneğinde olduğu gibi. Bu şekilde temizlenen giysiler. kuru temizleyicide su yerine bu çözücü ile yıkanır. diyelim ki. Siz de dışardan bir kuvvet. İster inanın. Havada milyonda yüz partikül olunca zararlı etkileri görülmeye başlanılan bu çözücünün oranının. nedir bu rezonans? Salıncakta bir çocuğu salladığınızı düşünün. çekme ve deformasyon tehlikesinden korumak içindir. otomobilden. on beş dakika tutulmsı ile milyonda 350'ye ulaştığı tespit edilmiştir. beraberinde baş ağrısı ve mide bulantısı riskini de getirdiğinizi unutmayın. Üretici firmaların. Salıncak size gelirken. Bu iki frekans çakıştı ve salıncak da bu nedenle gittikçe hızlandı. rezonans sonucunda direksiyon şiddetli sarsılmaya başlar. her seferinde aynı kuvvetle itseniz bile. yürüyüş adımlarının frekansları köprünün tabii frekansı ile çakışıp. Salıncak kendi tabii frekansı ile. ütülenince yeni gibi dururlar. Cisimlere kendi tabii frekansları ile çakışan bir frekansta her hangi bir kuvvet uygularsanzı rezonans denilen kontrolsüz bir ortam oluşabilir. Eğer önünüzde duran bir bardağa. giysilerin etiketlerine "sadece kuru temizleme" şeklinde ikaz yazmalarının ana sebebi. Kuru temizlemenin tek avantajı kumaşların çekmelerine ve şekillerini kaybetmelerine yol açmamasıdır. kuru temizleme yapılmış bir giysinin. Kuru temizleme yapılan giysileri eve getirdiğinizde. Otomobilde direksiyon mekanizması ile amortisörlerdeki titreşim aynı frekansa gelince. itmeyi hep en üst noktada yaparsanız. kapaşı bir arabaya konulup. her cismin bir kendi tabii frekansı vardır. daha doğrusu bir ses dalgası gönderebilirseniz. devir sayıları ve benzeri faktörleri . köprülerden uygun adım yürüyüşle geçmezler. Elbiseler. garanti süresince geri almak zorunda odukları giysileri. ister inanmayın birçok kumaş türü kuru temizleme gerektirmez. Özellikle ipek ve suni ipekten yapılmış giysiler güvenli bir şekilde elde yıkanabilirler. askerler bir köprüden geçerlerken. Reonansını tutturabilirseniz sadece bardak değil başka birçok şeyi kırabilirsiniz. yaylanmalarını ve ağırlıklarını. Mühendisler araba dizaynında parçaların biçimlerini. Hatta ünlü tenör Cruso'nun bunu başardığı rivayet edilir. köprü dizaynına kadar mühendislerin en çok zorlandıkları konulardan biridir. vücudumuzun önemli organları ve sinir sistemimiz üzerinde zararlı etkileri vardır. Şarkı söyleyerek bir bardak nasıl kırılır? Yapılabilir ve teorik olarak mümkündür. Hatta bu nedenle. havayı kirletmesin ve tekrar kullanılabilsin diye her seferinde bir yerde toplanır. fakat aynı frekansta bir kuvvet uyguladınız. dakikada 30 salınım yaparak sallanıyordu. İnsanlar günlük yaşamlarında pek farketmemelerine rağmen rezonans olayı. bardağın tabii frekansı ile sesin frekansı çakışarak. salıncak gittikçe hızlanacaktır. onun tabii frekansına uyan bir frekansta bağırabilirseniz.Günümüzde ise hemen hemen tüm dünyada "perkloroetilen" veya kısaca "perk" diye tanımlanan bir çözücü kullanılmaktadır. onu yavaşlatırsınız. Ancak salıncak size doğru gelirken. Peki öyleyse. Kuru temizlemede kullanılan bu "perk" isimli madde çok toksik olup.. bardaktaki titreşimi kontrolsüz bir şekilde artırır.
Yeniler eskilerle karışmasın diye farklı numaralar verildi. Bizde ise buna pek dikkat edilmedi. onları kısımlara göre bölüp. Zamanla şehirler çok büyüyünce. yani 212 iken.göze alıp rezonansı en aza indirmeye çalışırlar. Telefon şehir kodları nasıl veriliyor? Türkiye'deki telefon şehir kodları listesine bakarsanız. Bu sisteme göre bugün Türkiye'de üçüncü en kısa kod 222 ile Eskişehir iken. birbirine komşu şehirlerin kodlarının çok farklı. Bir kere yarasa uçabilen tek memeli hayvandır. yeni kod numaraları vermek ihtiyacı doğdu. Çünkü yarasalar insanlardan uzaklarda. Dünyada dokuz yüz değişik yarasa çeşidi olduğu biliniyor. Peki bu rezonansın hiç iyi bir yönü yok mu? Var elbette. Örneğin kodu 212 olan NewYork ikiye bölününce. yoksa 216 mı. Bu nedenle. Yarasalar yönlerini bulmak ve beslenmek için çok yüksek titreşimli ses dalgaları yayarlar. Kadranlı telefonlarda 9'u çevirmek için. Kadran da otomatik olarak geri dönerek eski konumuna geliyor ve bir tek numara çevirme işlemi tamalanıyordu. sonuna kadar kadranı çevirmeniz ve bırakmanız gerekiyordu. İnanılmaz özelliklere ve örnek bir toplumsal dayanışmaya sahiptirler. Bunun nedeni. ben 212 mi Avrupa yakasıydı. Örneğin. NewYork ve İstanbul'un kod numaraları aynı. Zararlı böcekleri yiyerek insanlığa faydaları dokunur. Şüphesiz bugünkü tuşlu telefonlar çok hızlı çalıştıklarından. Örneğin radyo istasyon dalgalarını araken bu dalgaları yakalarsanız. numaraları aramak bakımından bir zaman farkı yok. en çok telefon kullanılan şehirlerine verilmiştir. Yarasalar tabiatın harikulade yaratıklarından biridir. Chicago ve Ankara'nın da 312'dir. yani ultrasonik oldukları için insanlar . Dünyada nüfus sayısı olarak da ikinci sıradadırlar. Bu işlemde 1'i çevirmek 9'u çevirmekten. 212'yi çevirmek 989'u çevirmekten çok daha kısa bir sürede gerçekleşiyor ve santraller daha az meşgul oluyorlardı. genellikle mağara kovuklarında yaşar ve geceleri zifiri karanlıkta ortaya çıkarlar. ikinci kısma 718 kodu verildi. en uzun süren kod ise 448 ile Batman'dır. kendi alıcınız ile birbirini tuttuğu an rezonansa girer. kod sisteminin tuşlu telefonlar yaygınlaşmadan önce kadranlı telefonlara göre kurulmuş olmasıdır. Dünyanın en küçük memelisi de bir yarasa türüdür. kod numaraları yakın olan şehirlerin ise birbirlerinden çok uzak olduklarını görürsünüz. Bu ses dalgalarının frekansları 20 binin üzerinde. Kan ile beslenmeleri insanların gözünde onları vampir ile özdeşleştirmiş. avakado gibi ticari değeri yüksek ağaçların çoğalmaları için polenlerinin taşınmasında en önemli rolü yarasalar oynar. Halbuki yarasaların çoğu kan ile beslenmez. hep korkulan bir hayvan olmuşlardır. İlk olarak Tayland'da keşfedilen bu minik yarasa 2-3 gram ağırlığında ve bir yaban arısı büyüklüğündedir. Yarasalar niçin kan emer? Çoğumuz belki hayatımızda hiç yarasa görmemişizdir. genliği artar ve bu istayonu işitmeye başlarsınız. 212 gibi kısa süre tutan kod numaraları ülkenin en büyük. Şimdi gelelim yarasaların şaşırtıcı özelliklerine. hala karıştırırım. Muz. hizasındaki deliğe parmağınızı sokup. Sadece bir yarasa bir saat içinde üç yüz böcek yiyebilir.
kar toprağın üzerini kaplar. kusarak kan da verir. sürüngenlerde. vücut ısısında ve metabolizmanın çalışmasında ciddi bir fark yoktur. Bu konuda kuşlar ve balıklar avantajlıdır. Hatta devamlı gönderdiği ses dalgaları sayesinde onun hareketini de izleyebilir. hiç düşündünüz mü? Bir kısmı daha ılıman yerlere göçeler. Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir hayvanı (hibernatör) gördüğünüde. Bir dakika içinde sadece brkaç kez nefes alırlar. Her gece vücut ağırlığının en az yarısı kadar kan içmek zorundadırlar. enerji tasarrufu sağlar. Hatta bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek için tüyler beyazlaşır. günler kısalır. Kış uykusuna yatan hayvanlar. Vampir yarasalar arka arkaya iki gece kan içmedikleri takdirde ölürler. Hatta yetişkin yarasaların. Kış uykusu bu zor mevsimde hayvanın enerji ihtiyacını azaltır. Bu ultrasonik sesler yerdeki avdan yansıyarak yarasaya geri gelir. Buna bilim dilinde ''hibernasyon'' diyorlar. daha kalın yeni tüyler çıkarırlar. Vücut ısıları sıfır dereceye kadar düşebilir. yapraklar renk değiştirir ve yere düşerler. ölmüş olduğunu sanabilirsiniz. sıcak evlerine gelirler. Salgısında bulunan pıhtılaşmayı önleyici bir madde 20-30 dakika kanın sürekli akmasını sağlar ve beslenme gerçekleşir. dişilerini arayan erkek kurbağaların seslerinden büyüklüklerini ve iyi bir av olup olmadıklarını anında saptayabilirler. Hayvanlar niçin kış uykusuna yatarlar? Kış mevsimi yaklaştıkça. yani tam karanlığı beklerler. ölmek üzere olan bir başkasına ağızdan kan verip onu kurtardıkları görülmüştür. Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi vardır: Havanın çok soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Bazıları yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınak bulurlar. Sıcak kanlı memeli hayvanların kanları ile beslenen yarasalar genellikle atları sığırlara tercih ederler. Oysa kış uykusu. ay varsa onun kayboluşunu. sıcak arabalarında. Gerçi ayılar kışın mağaralarda uzun uzun uyurlar ama bu kış uykusu değildir. Yarasalar gece ava çıkmak için. Soğuk havada yaşayabilmek için hayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı kış günlerinde yiyecek bulma imkanı azalır. hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye kadar gelmeleri şeklinde tanımlanabilir. Vücut ısısının ortam sıcaklığına düştüğü bu durumu birçok balık türünde. emzirmenin yanında yavruya takviye olarak. hırkalar giyerler. İşitme sistemi il ebu geri gelen sesi algılayan yarasa avının bulunduğu yeri kesinlikle saptar. Üzerlerine kazaklar. Normal canlılarda uyanıkken ve uyku halindeyken. Bazıları kendilerini kışa adapte ederler. Daha doğrusu kış uykusu bir çeşit uyku değildir. Havalar ısındığında ise vücudun normal düzene geçmesi sadece birkaç saat alır. uyku süresince kendi vücutlarındaki yağı tükettikleri gibi . Bu yetersiz kalırsa bir başkası yardımcı olur. Toplumsal dayanışmanın bu kadar güçlü olduğu az canlı topluluğu vardır. Yarasaların bazılarının bir çeşit sonar olan bu sistemi o kadar gelişmiştir ki. hava soğur. hissedilmez bile. kurbağalarda.bunları duyamaz. İyi de. Bir kez kanını emdikleri hayvanla karşılaşırlarsa diğerlerini bırakıp yine ona saldırırlar. tabiatta doğal ortamda yaşayan hayvanlar kışı nasıl geçirir. Bazıları da toprakta derin tüneller açarlar ama bazıları için de kış mevsimini uyuyarak geçirmekten başka çare yoktur. kalp atış hızı o kadar düşüktür ki. İnsanlar sıcak alışveriş merkezlerinde ihtiyaçlarını alıp. Genellikle ayıların kış uykusuna yattıkları bilinir ama bu doğru değildir. kuşlarda ve memelilerde görebiliyoruz. Doğumdan sonra anne. Kış uykusu bildiğimiz şekilde uymak değildir.
Bazıları ise yuvalarının üstünü öyle sağlam kapatırlar ki. Karıncalar fırında ışınların daha az olduğu bölgeleri hissederler. Tabii ki bu süre çok uzarsa onlar da ölürler ama dayanma süreleri inanılmazdır. karıncalar çöp ve yaprak parçalarına ve yukarıda belirtildiği gibi birbirlerine tutunup yüzebilirler. nefes alamadığımız için oksijenlikten ölürüz ama su karıncaların çok ince olan nefes tüplerinden içeri giremez.ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stok ettikleri yiyeceği yiyenler de vardır. Sudan çıkardığınızda ölü gibi görünür ama birkaç saat içinde kendine gelir. Kış uyksu kış boyunca sürmez. Bu maddeyi yapay olarak elde etmeyi hala başaramayan bilim insanlarının örümcek çiftliği . insanlara zarar vermemeleri için özel tedbirler alınır. Örümcek ağları kendine yüksek hızla çarpan nesneleri yırtılmadan esneyerek frenler. Yağmuru hissedince yuvalarına giriyorlar ve giriş yollarını tıkıyorlar. yüksekte ve mümkün olduğunca kuru tutuluyor. Aynı çaptaki bir çelik telden iki kat daha güçlü olan bu doku ne kadar çekilirse çekilsin orjinal durumuna dönecek kadar esnektir. Örümcek ağının esneme kapasitesi bugün yapay olarak üretilmiş en iyi telin neredeyse dört katıdır. Çok şiddetli yağmurdan sonra oluşan çamur tünellerini kapattığı zaman ise yuvalarını yeniden inşa etmek zorunda kalırlar. Yuvanın girişine bağlı ve buradaki suyu alıp başka tarafa verebilen birçok tünel daha inşa ederler. Biz insanlar böyle suya batırılırsak. Ne var ki. Bu nokta hemen hemen fırının ortasıır. Zaten sıcak bölgelere girseler de. suyun içine batırın. Tekrar gerisin geriye yaylanmadığından nesne ters yöne fırlamaz. saatlerce tutun ölmez. Örümcek ağının çok özel nitelikleri olan sağlamlık ve esneklik bugüne kadar taklit edilemedi. sel sularının bir evin çatısının üstünden aşması gibi geçip giderler. Karınca yuvaları inşaat tekniği olarak örnektirler. yuva su ile dolarsa. her tarafı eşit pişsin diye ortada dönen bir tabla üzerine konulur. fırın çalıştığı sürece bir zarar gelmeyeceğini biliyor muydunuz? Mikrodalga fırınlarında ışın yolculuğu bir noktaya göre ayarlıdır. Bu nedenle yiyecek. yapışır kalır. Ancak bir mikrodalga fırınına girmiş karıncaya. Yağmurda karıncalara niçin bir şey olmuyor? Bir karıncayı alın. Ateş karıncası denilen bir türünde ise karıncalar birbirlerine tutunarak sel sularının üstünde yüzüyorlar. Hayvanlar havaların soğumaya başlaması ile birkaç günlük bir uyku periyoduna girerler. Bir yerde karaya vurup çıkıyorlar. Tabii kraliçe karınca ortada. vücut yüzey alanlarının hacimlerine oranla yüksek olması nedeni ile ılık bölgeyi bulana kadar kendilerine zarar gelmez Örümcek ağının özelliği nedir? Örümcekler günümüz teknolojisinin bile çözemediği inanılmaz canlılardır. Karbondioksitten narkoz yemiş gibi olurlar. Gündelik hayatta artık yaygın olarak kullanılan mikrodalga fırınları kapaklarında kaçak yapmamaları. Bu kaybın yüzde doksanına periyodik olarak uyanmalardaki ısı üretimi ve enerji kaybı sebep olurken geri kalan yüzde on kayıp ise uyku sırasında olur. karıncalar yağmur ve seller altında bu şekilde nefeslerini tutarak mücadele vermiyorlar. Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağarlıklarının yüzde kırkına yakınını kaybederler. Kış mevsiminin şartları ağırlaştıkça bu periyotlar uzar. Yine de bir aksilik olr.
kurup. dairesel kısımları. Bu. Bu iki farklı bilgi beyinde çelişki yaratır ve beyin. Örümceklerin birçok türünde erkeğine göre 4 – 5 kat büyük olan dişinin çiftleştikten sonra erkeğini yediği doğrudur. fareleri ve hatta küçük yılanları yakalayıp yiyecek kadar güçlüdür. Neden yükseklik korkusu olur? Yükseklik korkusu. Ama olağan dışı bir harekette. Beyin bunları yorumlamakta zorlanır. Dünyada 34 bin örümcek cinsi tepit edilmiştir. genellikle düşmekten korkma ya da boşluktan tedirgin olma diye bilinir. Ama tam da böyle değildir. Hava sıcaklığı 30 derece . kendi evlatlarını üretebilmek için kendilerini dişiye kurban etmeleridir. kahverengi örümcek gibi çok az türü insana zarar verebilir. İnsan ısıya karşı çok hassastır. ipliklerini aldıklarını biliyor muydunuz? Yaklaşık 2. Vücutları iki parça olup arka kısmındaki bezlerden ağ üretimi başlar. bütün bu unsurlar kesişir. İşte insan çok yüksek bir yerde durduğu zaman. Ancak bu erkeklerin bir gecelik zevk uğruna katlandıkları bir sonuç değil. Ağın ana yapısı. Ağdaki ipliklerin de cinsleri yerlerine göre farklıdır. Örümceklerin hepsinde zehir bezleri vardır. diğer böceklerden farklı olarak sekiz bacağa ve sekiz göze sahiptirler.5 santimetre boyundaki bu örümceklerden günde hayvan başına 320 metre (yaklaşık 3-5 gram) iplik elde ediliyor ve bu iplikler ABD ordusuna kurşun geçirmez yelek yapmada kullanılıyor. Kutuplardaki hayvanlar nasıl yaşıyorlar? Bütün memelilerin vücutlarının ısı derecesi 35-38 derece aralığındadır. Uçabilenlerde bu birkaç derece daha yüksektir. Halbuki. değişik sinirler tarafından bu hareketle ilgili olarak beyne yollanan bilgiler çelişki yaratır. kertenkeleleri. kendi nesillerini devam ettirebilmek. Örümcekler. Aşağı bakan göz. vücudun pozisyonunu netleştiremez. avı yakalayacak kısmı için elastikiyetleri ve sağlamlıkları farklı ipler üretir. İnsanın dengesi birkaç unsur tarafından belirlenir. Büyüme safhasında bir bacak kırılırsa yerine yenisi gelebilir. ayaklar sert bir şeyin üstünde durdukları için "yere dokunuyorum" mesajını verir. Olağan hareketler sırasında. yerin uzaklığını saptayamaz ve beyne kesin bilgi yollayamaz. Görme. Örümcek ağını amacına göre farklı şekillerde örer. ama karadul örümceği. Yani her cins örümcek farklı özellikler taşır. Deyim yerindeyse beynin "kafasi karışır". Yumurtaların sarmalanması için ürettiği yumuşak iplik onu aynı zamanda bir uçurtma gibi uçurabilir. Örümcek ağının her tarafı yapıştırıcı değildir. örümcekleri sağarak. buradaki çok ince deliklerden sıvı ve damlalar halinde verilen ağ malzemesi dışarı çıkar çıkmaz donar. dokunma ve duyma. Dünyanın en büyük örümceği ise Güney Amerika’nın kuzey kısmında yaşayan “Goliath Trantula” isimli dev örümcektir. böyle bir karışıklık meydana gelir. Kurban ağa yakalanınca yapışkan kısmı bildiklerinden kendileri de ağa yakalanmadan onun yanına kadar giderler. Kurbağaları. Erkeğinin bacağının boyu 25 santimetreyi bulur. esasında bir denge sorunudur.
Çok soğuk iklimlerde yaşayan hayvanların yaşam nedenleri araştırılırken hep kürkleri üzerinde durulmuştur. Ortalama bir karıncanın vücudunun hacmine göre ağırlığı. Sinekler tavanda yürürken. Ama bu da. Bu güce karşı gelen tuzlar ayrıca yapıştırıcı. altı bacaklarından ikisi hareketlidir. tropik bölge de yaşayana nazaran on kat daha fazla ısı meydana getirmek veya vücut örtüsü on kat daha fazla koruyucu olmak zorundadır. Oysa hayvanların giysileri yoktur. bu balıkların derilerindeki buz kristallerinin donma derecesini düşüren bir protein olduğu tespit edilmiş. Ne yazık ki. Ancak yüzeyin yağ çözücü. diğeri de kürk denilen vücut örtüleridir. Bilim insanları bu örnekten yararlanarak. Hatta toprakta yaşayan bazı türleri düz bir zemine . Ancak buralarda vücuda sıcak kan ileten atar damarlar kılcal damarlar vasıtası ile deriye daha yakın olan toplar damarları ısıtırlar. Öğlen güneşinde zıp zıp zıplayan çekirge. Kutup bölgesinde yaşayan bir canlı. sıcak kanlı hayvanların kendilerini çok soğuk ortama nasıl adapte ettiklerinin sırrı hala tam çözülmüş değil. uçak kanatlarını ve yolları buzdan kurtarabileceklerini düşündüler ama henüz geniş çaplı üretimi zor görülmektedir.olunca denize girer de. Çoğunun ayak ve burun gibi kısımları görevlerini yapabilmek için açıkta bırakılmıştır. sabah serinliğinde hareketleri ağırlaştığından çok rahat yakalanabilir. sıfır ve sıfır altı derecedeki ortamda donmamalarının sırrının. Dünyamızda bulunan her canlı organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak. camlarda hatta tavanlarda baş aşağı bu kadar rahat hareket etmeleri. Köpekler eksi 40 derecede kutuplarda kızak çeker. bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. sinekler ağır sayılmazlar ve onları yere çeken güç pek önemli değildir. Sinekler tavanda nasıl yürüyebiliyorlar? Sineklerin duvarlarda. hatta genetik mühendisleri laboratuar ortamında bu proteini üreten geni yaratmayı başarmışlardır. Kutuplarda. beş derece üzerine palto giyer. Kendi vücut ısısından çok daha düşük ısı koşullarında yaşayabilmek için canlıların iki silahı vardır. örneğin solvent gibi bir madde ile kaplanmamış olması gerekir. Diğer dört bacak daima sabit durumdadır. sineğe nazaran daha fazladır. Üstelik domuzlar hiç kürkleri olmamasına rağmen deri altı yağ tabakaları sayesinde vücut ısılarından 20 derece daha düşük ısı ortamlarından hiç etkilenmezler. Vücutlarının hacimlerine oranla. buzlu sularda balıklar çırılçıplak yüzerler. Biri vücut ısılarını ayarlamaları. insana bir faydası vardır. yer çekimi yasasına meydan okurmuşcasına davranışları hep merak konusu olmuş. meyve ağaçlarını dondan. Aslında ısıdan etkilenmek sadece insana mahsus değildir. Güneşin bulut arkasına girmesi ile havadaki iki derecelik ısı düşüşü uçan sineği zor yürür hale getirebilir. buzlu sularda yaşayan balıkların. Halbuki burada yaşayan hayvanların kürkleri ile ılımann bölgelerde yaşayan hemcinslerinin kürkleri arasında çok ciddi bir fark yoktur. Bu sayede buzun üstünde yürüyen bu tür hayvanların ayakları üşümez. Zaten dünyamızda üzeri tamamen kürkle kaplı hiçbir hayvan yoktur. Karıncalarda ise durum biraz farklıdır. yağlı bir madde salgılarlar. Sinekler ayaklarındaki bu yüzlerce vantuz ve salgıları sayesinde her türlü yüzeyde gezinebilirler. Bu arada şunu söyleyelim ki. hayvanın tüm vücudunun üşümeden bu soğuk ortamda nasıl yaşayabildiğini açıklayamaz. kendi tabiatı ve eko sistemi içinde. sinek diye küçümsememek gerekir.
ayakları aşağıda uçan bir sineğin tepetakla konabilmesi için bir yerde takla atması. İdrar kahverengi veya kola renginde ise karaciğer veya safrakesesi problemi. ya da kanlı ise. İdrarın normal rengi açık sarıdır. Sıvı veya katı olsun yemek borusundan içeri girip. Bu otlar ineğin dört odalı midesinde çözülür ve moleküllere ayrılır. Eğer idrarınızın rengi yeşil veya mavi ise bu duruma hemen hemen kesinlikle gıda boyaları neden olmuştur. sinekler tam konma anında. Çok az da olsa aldığımız gıdalar dışkının rengini etkiliyebilir. Yeşil ot yiyen ineklerin sütleri niçin beyazdır? Hayvanların yedikleri gıdaların renklerinin. asıl merak edilen konu sineklerin tavanda nasıl yürüyebildiklerinden çok oraya nasıl konduklarıdır. iltahaplanma veya idrar sisteminde kanama olabilir. sinekler tavana konarken yandan değil. sirklerdeki trapezciler gibi geriye yarım ters takla atmaktadırlar. Vücudumuzu terk eden sıvı maddelerin. Bu renkteki değişiklikler muhakkak bir şeylerin iyi gitmediğini gösterir. İdrar metabolik artıkların dolaşım sistemi ile taşınmasıyla böbreklerde oluşur.bile tırmanamazlar. Boyalar zarar vermeden vücuttan çıkar. sindirim sistemimizi boydan boya geçen gıdalar eğer metabolizmada iyi parçalamazlarsa bunun sonucu dışkıda görülebilir. ne zaman ve nasıl? Uzun süre inanılan teoriye göre. Bu durumda hemen doktora gitmek gerekir. çok hafif olduklarından duvarlarda yürüyebilirler. neresinden çıkarsa çıksın. Ancak eğer dışkı belirgin bir şekilde normalden açık veya koyu renkte ise. Dışkıdaki renk. başı yukarıda. uçuş konumunu değiştirmesi gerekir. Ancak fazlaları vücuttan atılan vitaminler veya bazı doğal ve suni gıda boyaları da idrarda bunlara benzer renk değişikliklerine neden olabilir. yani idrar ve terin renginin de içilen sıvı rengi ve kimyasal yapısı ile bir alakası yoktur. saniyede birçok film çekebilen kameralar sayesinde ortaya çıktı ve sineklerin bir sırrı daha açığa kavuştu. Sütün renginin beyaz olmasının nedeninin içinde çözünmüş halde bulunan kalsiyum kasinat (caseinate)tır. Örneğin vücudumuz pancara koyu kırmızı rengi veren maddeyi bazen parçalayamaz ve pancar yedikten sonra dışkı kırmızımsı bir renk alabilir. Bu nedenle dışkı bazen yeşilimsi de olabilir. Safra suyu aslında yeşil renktedir fakat gıdalarla karıştıkça kahverengi renk alır. Öyle ya. Bu teorinin yanlış olduğu. Peki o zaman dışkı niçin kahverengi. . ancak yüksek süratli. Sonra sıra ile diğer ayaklarını da koyarak vücutlarının tavanda tutunmasını sağlamaktadırlar. ön ayaklarını başlarının üzerine çekerek ters dönmekte ve tavana önce ön ayakları ile dokunmaktadırlar. Buna en iyi örnek inektir. yuvarlanan bir varil gibi yandan yarım dönüş yapıyorlardı. Endişe edilecek bir durum değildir. derhal doktora başvurulmalıdır. şekil ve kıvam değişikliklerinin çoğu son zamanlarındaki bir beslenme değişikliği ya da geçici bir sindirim bozukluğuna dayanır. Ama idrar öyle değildir. idrar niçin açık sarı renktedir? Dışkının kahverengi olmasının sebebi bağırsaklarda hazmı sağlayan sıvılar. Bir ineğin en çok yediği yeşil renkli otlardır. bu daha ciddi bir durumu gösterir. Evlerimize giren küçük karıncalar. Belki böyle şeyler ilginizi çekmiyor olabilir ama. özellikler de safra suydur. Çekilen filmlerden görüldü ki. moleküllerin ise renkleri yoktur. kırmızı ise enfeksiyon. çıkan şeyin rengi ile bir alakası yoktur. Tavana yaklaşınca. ama nerede.
yedi katlı binalardan düşenlerde ciddi sakatlıklar. ölmeyip. Gerçi bir kule atlayıcısı. Örneğin yaklaşık bin metre yüksekliğindeki. yani yere doğru döner. kendilerine gelir ve gevşerler. hatta ölüm vakaları görülmüştür. Bilim insanları bunu da "limiz hızı" ile izah ediyorlar. tartışmaya açık çeşitli görüşler vardır. kendi ekseni etrafında döner ama bu tramplen veya kuleyi terk ederken ayakları ile başlattığı bir dönme hareketidir. Havadan yere düşen cisimler. Birinci görüşe gore. Sonra kütlelerine bağlı olarak belirli bir mesafede hızdaki bu artış durur ve "limit hız" denilen sabit bir hızla yere düşmeye devam ederler.Kediler nasıl hep dört ayak üstüne düşerler? Bilimsel olarak izahı biraz zor. her iki şekilde de hayvan hastanalerine uğramamış kedilerin sayıları bilinmiyor. başını yere bakacak şekilde döndürür. kuyruğunu da bacaklarının arasına çeker. tüm vücutlarını paraşüt gibi kullanarak. Yapılan deney ve gözlemlerde bir kedinin alçak bir yerden düşmesinin. martılar. artık hep aynı hızda düşerler ve stresi atlatıp. yağmur damlaları kafamıza kurşun gibi düşebilirlerdi. havuza düşmeden önce havada birkaç kez takla atar. Avustralya'da yaşayan uçan sincapların uçuşuna benzer şekilde. önce gittikçe artan bir hızla yere düşerler. hayvan hastanelerine gelen kediler göz önüne alınarak ortaya çıkartılmıştır. hızını da frenler ve inişin yumuşak olmasını sağlar. Bu teoriye göre yüksekten düşen kediler. Başlangıçta bahsettiğimiz dönme hareketini yaptıktan sonra. otuz iki katlı bir binanın tepesinden düşen bir kediye hiçbir şey olmazken. pelikanlar gibi büyük su kuşları da filo olarak toplu halde giderken ‘V’ şekli oluşturarak uçarlar. Böylece paraşüt etkisi yaratarak. Yüksekten düşüp de ölen veya alçaktan düşüp. Kuşlar niçin v şeklinde uçuyorlar? Sadece kazlar değil. Tabii bütün bu deney sonuçlerı ve teoriler. Biz bunlardan en çok rağbet gören ikisinden bahsedelim. yaralanma olasılığını en aza indirerek. Yani bir gökdelenenin tepesinden atılan madeni bir paranın yere düşme anındaki hızı ile uçaktan atılan (aynı) paranın hızı arasında bir fark yoktur. Sırtüstü düşen bir kedi önce bacaklarını kendisine. çünkü bu "limit hız" olmasaydı ve cisimler gittikçe artan bir hızla düşmeye devam etmeselerdi. ona açısal bir dönme hareketi kazandıramazsınız. İyi ki de yoktur. bir arkadaki kuşa gelecek rüzgarı ve hava direncini engeller ve daha az enerji sarf etmesini sağlar. . sürünün ‘V’ şeklinde uçmasının amacı enerji tasarrufudur. yere inerler. yüksek bir yerden düşmesine göre çok daha fazla hasar yaratacağı tespit edilmiştir. Bu uçuş şekli ile öncelikle en öndeki kuş. olay yerini terk eden. yaklaşık saatte yüz kilometre sürate gelince limit hıza ulaşırlar. Belli bir noktada tam tersini yaparak bacaklarını ve kuyruğunu açar ve vücudu tam ters yöne. Bilime göre düşen bir cisme dışarıdan bir kuvvet uygulayamazsanız. Bunun nedeni ile ilgili kesin olmayan.
bu nedenle öndeki kuşu görmenin önemli olmadığını zaten sürüyü kuşların bağırışlarının bir arada tuttuğunu ileri sürüyorlar. Bu uçuş şekli ile sürünün fertlerinin birbirini görerek. Bilim insanları. Ayakta dururken dizlerini kilitlemeleri ve uyumaları mümkündür. Bu kuşun şeklinin daha ziyade büyük kuşlarda görülmesinin nedeni de bunların büyük kanatları ile yarattıkları hava hareketinin büyüklüğü ve arkadaki kuşun işine yarayabilmesidir. 25 kuşluk bir filonun bu şekilde uçarak. onun kestiği rüzgar ve hava akımının avantajı ile daha az yatık harcamayı amaçlar. genellikle hasta oldukları veya doğum yapacakları zaman. Siz bunu denerseniz. beyninizin üstüne düşmeniz kesindir. atların ayakta iken daha rahat olduklarını ve daha az enerji sarf ettiklerini söylüyorlar. Ancak bu teoriye gore her kuşun öndeki ile aynı mesafe ve açıdan uçması ve senkronize yani eş zamanlı kanat çırpması gerekir ki. yani bir girdap yaratır. Kuşlar konuşabilseler de anlatsalar! Atlar nasıl ayakta uyuyabiliyorlar? Amerikan kovboy filmlerinde. İkinci bir görüşe gore ise. 70’li yıllarda yapılan bir araştırma sonucunda. uçuş mesafesinin yüzde 75 artırabildiği ileri sürülmüştür. Çok basit gibi görülen bu olayın bile sebebi tam öğrenilmiş değil. binilmeye hazır vaziyette durduklarını seyrederiz.Bunun bir başka örneği de bisiklet takım yarışlarında birbiri arkasına saklanarak giden ve sık sık en öndekini değiştiren yarışmacılarda da görülür. kaybolmadan bir arada kalması sağlanır. Atlar günlerce. belki de görüşlerin bileşimi. Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar? İnsanların dokundukları anda kömür oldukları binlerce volt cereyan taşıyan elektrik tellerine konan kuşlar nasıl oluyor da cereyana kapılmıyorlar? Çünkü . kuşların gözleri başlarının yanındadır. atlar nadiren yatarlar. dolayısıyla tam önlerini göremezler. yani hepsi doğru. öndeki kuş kanadını çırptığında. bu gerçekte mümkün değildir. Doğrudur. Bu görüşe karşı olanlar ise kuşların geceleri de uçtuklarını. Bu şekilde uçan kuşlarda da sık sık en öndeki liderin değiştiği ileri sürülmektedir. kanadının ucunda bir hava boşluğu. Yine bu görüşe gore. arkadaki kuş buraya yükselen havayı kanatlarının altında bularak ve daha az enerji sarf ederek yüksekliğini muhafaza eder. hatta haftalarca yere yatmadan ayakta durabilirler ve yol gidebilirler. Çünkü atın vücudu bir hayli büyüktür ve yatarken nefes almasında iç organları kimi güçlüklere yol açar. Araba yarışlarında da arkadaki araba öndekine mümkün olduğunca yaklaşarak. atların geceleri kamplarda veya gündüz barların önünde daima ayakta.
lambayı yakıp.topraklanmamışlardır. iki ayakları arasındaki teli tercih eder. ter ve ısı özelliklerini saptarlar. Bulabildikleri her canlının kanını emerler. elektrik akımı kuşun gövdesi ve direk yolu ile toprağa geçer ve kuş ölür. yüksek voltaj taşıyan. Elektrik akımı direnci sevmez. Dişi sivrisinekler insanın nefes verirken çıkardığı karbondioksit bulutu içinde. Dişiler de insanların kanlarını kendi yumurtalarını üretebilmek için protein sağlayabilmek amacıyla emerler. Yumurta üretme gibi bir dertleri olmadığından insanları sokmazlar. Elektik onların vücudundan geçmektense. Bazılarının ‘sivrisinek bana dokunmaz’ demelerinin esas nedeni ter ve . topraktan eve döner. Yüksek enerji hatlarının direklerinde oturan kuşların telleri gagalama alışkanlıkları vardır. İnsanların kanlarını emerek yaşayan sivrisinek türlerinin yalnız dişileri kan emer. kablonun içindeki iki telden biri ile çıkan akım. ileri geri hareketler yaparak bu bilgileri değerlendirirler.insan bulunmayan yerlerde yaşamlarını idame ettirmezlerdi. Elektrik telleri üzerine konan kuşların toprakla alakaları yoktur. Erkekler çiçek özleri ile beslenirler. oradan da son derece iletken olan su birikintisine geçerek. Zaten aksi olsaydı dünyanın her yerinde bulunabilen bu yaratıklar ormanda. Tüm bu ‘çünkü’lerin anlamı esasında aynı yola çıkar. Alıcılar ile nem. Dişi sivrisinekler avlarının yerlerini duyargaları ve üç çift bacaklarındaki alıcılarla bulurlar. görevini yaptıktan sonar diğer nötr telden geri döner. Eğer bu arada kuş kazara elektril tellerini taşıyan direğe temas ederse. Elektriğin. çıplak elektrik telleri üzerinde durabilirler. Bir su birikintisi içinde iseniz ve elektrikli bir tele dokunursanız. hatta deniz yüzeyine gelen balıklar bile ellerinden kurtulamaz. Kuşlar da bu nedenle bütün gün boyu. fakat sonraki yumurtaları için kana ihtiyaçları vardır. Eve dönmek için daima en kısa ve kolay yolu tercih eder. direkler ve destekler topraktan izole edilerek kuşlar ölümden kurtarıldı. akım telden en kolay yol olan vücudunuza girer.dağda. Çünkü tam bir devre meydana getirmezler. elektronların komşu atomlara çarpıp onları titreştirmesi ile iletilen bir enerji olduğunu hepimiz biliyoruz. kendisine kuş vücudundan daha az direnç gösteren. Sivrisinekler insanı niçin sokar? Dünyada yaklaşık üç bin sivrisinek türü olduğu bilinmektedir. Bunların çoğu insana saldırmaz. Bir zamanlar Almanya’da bu şekilde kuş ölümleri o kadar arttı ki. avın yararlı olacağına karar verirlerse eyleme geçerler. Sivrisineğin duyargaları bir santigradın binde biri kadar sıcaklık değişimleri algılayabilecek kadar hassastır. Onlar elektriğin evine dönmesi için bir kısa yol yaratmazlar. Bir jeneratörden. Birçok cinste dişi sivrisinekler en azından ilk yumurtalarını kana ihtiyaç duymadan üretebilirler. Çünkü kısa devre yaratmazlar.
Sivrisinekte ağzın altındaki kesede iki tüp. Mısır ve hatta Kore ve Çin medeniyetlerinde görülür. Yapılan deneylerde bu rengin insanlarda kan basıncını yükseltip. İlk çağlardan itibaren boğa. kalori değerleri ve beslenme dengesi değil. . yani kızmak için bu kadar sebep varken. Bunun nedeninin de kırmızının. Bu tükürük insan kanının pıhtılaşmasını önler. iki de neşter olarak kullandığı testere ağızlı bıçak vardır. çok sık nefes alış-verişi gerektirecek fiziksel hareketler yapmamamız. Sivrisinekleri tahrik eden şey nefesinizdeki karbondioksit oranı ile derinizdeki ısı ve nem oranı olduğundan. Niçin böcek yemiyoruz? Böcek yeme fikrinin insanda oluşturduğu tek duygu iğrenme duygusudur. gürültülü ve çok sıcak bir ortamda.nefes kokularının sivrisinek için cazip ve özendirici olmamasıdır. özellikle geceleri sivrisinek hücumlarını geçiştirebilmek için. Boğa güreşinde matador boğayı eline aldığı şapkasını şalını sallayarak kızdırır. dayanıklılığın ve verimliliğin simgesi olmuştur. hayvanın gücü yatmaktadır. Tüm bu geleneklerin temelinde. Roma. sırtınıza saplanmış onca kılıcın acısı içinde. Boğalar arenada kırmızı rengi görünce asabileşmezler. deposu kanınızla dolu olarak. Eğer bir dakika içinde hala fark etmediyseniz. Aslında boğa güreşi geleneği İspanya'dan doğmuş değildir. dinler. teninizi serin ve kuru tutmanız gerektiğini unutmayın. kuvvetin. böylece ikinci tüpü sokarak. Çünkü boğalar renk körüdür ve kırmızıyı diğer renklerden ayırt edemezler. Etrafınızdaki çığlık atan binlerce insanın ortasında. bir de şapkasını şalını sallaya sallaya üstünüze gelen bir adam varsa. Kırmızı renk boğaları niçin kızdırır? Aslında kırmızı renk hiçbir boğayı kızdırmaz. İspanya'da boğaların kırmızı renge saldırdığı inancı. sırf rengi kırmızı diye bir bez parçasına kızar mıydınız? Boğa güreşi hakkında bilinen yanlışlar sadece bu kadar değil. Önce bıçaklarla deride delik açar. Halbuki başlıklarda bu renk boğayı kızdırmak için değil. Kırmızı renk aslında insanları etkiler. Kendinizi boğanın yerine koyun. tozlu. Boğa güreşinin ilk versiyonu antik Yunan. kafayı bulmuş şekilde derinizden ayrılır. Avrupa ülkeleri içinde feodal düzeni en son terk eden bu ülkede de kalıcı olduğu sanılmaktadır. kanın rengi olduğu sanılmaktadır. Boğaya Persliler taparlar. Boğanın kırmızı şala saldırdığı inancı yanlıştır. seyircilere hoş görüntü verebilmek için seçilmişti. matadorların kırmızı başlık kullanmaları nedni ile yaygınlaşmıştır. Afrika Zuluları ise öldürüp safrasını içerlerdi. sıvı kanı size farkettirmeden kolayca emer. Sivrisinek sanıldığı gibi içi delik ve sivri uçlu bir boruyu deriye sokarak kanı emmez. Bu geleneğin bir şekilde İspanya'ya geldiği. sonra tüplerden biri ile tükürüklerini bu deliğin içine akıtır. gelenekler kısacası kültürler belirler. kalp atışını hızlandırdığı saptanmıştır. İnsanların gıda tüketim alışkanlıklarını.
Ancak tüm konuşma olayının organizatörü beyindeki bir bölgedir. Sesimizin oluşmasının ana nedeni şüphesiz ses tellerimizdir. sığır eti yüzde 20 ve kuzu eti yüzde 17 zengindir. Burada düşüncenin ana yapısı oluşturulur. bunlar bir araya gelince iki insanın konuşmasının aynı olma ihtimali yok denecek kadar azdır. örümcek yüzde 64. Tüylü böcekler boğazı tahriş eder. iyi bir pişirme gerekir. çekirge yüzde 50-75. Ayrıca kişinin karekteri. içlerinde bol miktarda kalsiyum. Hatta her bireyin konuşması o kadar kendine özgüdür ki. demir. bizi dikkatli okuyan ve evlerindeki kalorifer böceğinin ekonomik değerini anlayan okurlara. yalnız veya diğer besin maddeleri ile veya soslarla karıştırılıp yenmektedir. renkli böcekler ise çoğunlukla zehirlidir. Konuşurken nefes veririz. Dudağımız. Karasinekler ve hamamböcekleri gibi böcekler çoğunlukla bakteri taşırlar. Protein içeriği bakımından. havanın akışı ve hızı. Kadınların erkeklere göre avantajları ses tellerinin daha uzun olmalarıdır. dolayısıyla tüketim için gerekli olan miktarın temininin zor olamasından kaynaklanmaktadır. . dişlerimiz. Aslında öyle veya böyle bütün böcekler parazit taşıdıklarından. Bilinçli bir konuşma söz konusu değildir. dilimiz olamsaydı ortaya anlaşılmaz rahatsız edici bir gürültü çıkardı. Şaka bir yana. açar açmaz "merhaba" deyişinden karşımızdaki kişiyi tanıyabiliriz. çeşitli minareller ve vitamin vardır. besi hayvancılığına ayrılan otlaklar bugün orman olarak korunabilecekti! Niçin her insanın sesi farklı? İnsan sesi. telefonda sesin alttan ve üstten belirli frekansları yok edilmesine rağmen. tavuk yüzde 23. Avrupalılar böcek yemez ama Afrika'da değişik çekirge türleri ve iri kelebek tırtılları yenir. Böcekler bol miktarda protein ve yağsız sığır etinden daha az yağ içerirler. daha doğrusu insan konuşması oluşurken katkıda bulunan o kadar çok şey vardır ki. Tayland'da bir tür iri su böceği. Bundan sonra söyleyeceklerimiz. Eğer böcek yemeye karar vermişseniz. İnsanların böcek yeme alışkanlığını kazanamamalarının sebebi muhtemelen. Tabii ki ses tellerimiz sesimizin tınısını tek başlarına belirleyemezler. Hayvanlarda ise beyinde böyle bir bölge yoktur. muhabbet kuşu hatta karga türlerinin konuşmaları onların ezberleme ve tekrar edebilme yetenekleridir. yumuşakça ve kabukluları yemesine karşın. çünkü ölü böcekler çok çabuk bozulurlar. Halen dünyamızda. bunları yememek gerekir. ağız ve dudak yapısı da konuşmada etkin faktörlerdir. Ses tellerimizin boyu sesimizin kalınlığını belirler. Ne kadar uzunsalar ses o kadar ince çıkar. Genetik olarak insanan en yakın olan şempanzelerin bile dil ve damak yapıları nedeni ile insan gibi konuşmaları mümkün değildir. karınca yüzde 24. insan gıdası olarak beş yüz civarında böcek türü yenilmeklte. kulak ve gözlerden gelen sinyallerle birleştirilir ve boğaza sinyal olarak gönderilir. onları sağlıklı olarak yakalamalı ve derhal işleme koymalısınız. atalarımız böcek yiyici idi. böceklerin boyutlarının küçük. balık yüzde 21. Bu nefes konuşmanın karekteristiğini etkileyen en az 11 noktadan geçer. Yeni Gine'de ağustos böceği.Günümüz insanları birkaç omurgalı. insanlar sağlıklı bir şekilde böcek yiyebilme alışkanlığına kavuşsalardı. Japonya'da kızartılmış yaban arısı. Bazı papağan. bunun yüzde 40'ı Meksika'da tüketilmektedir.
Yirmi yaş dişimiz niçin geç çıkıyor? İnsan vücudundaki bazı organların günümüzde pek işlevleri olmamasına rağmen insanlık tarihinin başlangıcında önemli roller oynadıkları sanılıyor. Bir kere cisimleri dişi ve erkek olarak ayırmıyoruz. işbirliği daha doğrusu kültür ve bilgileri gelecek nesillere aktarma ihtiyacından doğduğu sanılıyor. ağız ve diğer şekillerin çok az fark göstermelerine rağmen hepsi birleşince nasıl bir insan diğerine benzemiyorsa. Yirmi yaş dişleri bu sırayı biraz geçirerek takip eder. İnsanlık geliştikçe yirmi yaş dişine de çenemizde o kadar az yer kalıyor. Vücudumuz sanki başka şeyler de yapabilmek için yaratılmış gibidir. Günümüze kadar altı bin dil geliştirilmiş. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı. dilin arka kısmı ile de "k" ve "g" seslerini çıkarıyorlar. iş işten geçtikten sonra yapar. Erkek ve kadınların el yazıları farklı mıdır? El yazısına bakarak yazanın kadın mı. dizlerimiz olması gerekenden çok büyüktür. Görevleri sadece çiğnemek olmasına rağmen dişlerimizin içinde sinirler de vardır. çoğu kez problem de yaratırlar ve diş hekimlerince derhal çekilmeleri önerilir. oluşumunda katkıda bulunan şeylerin çeşitliliği açısından konuşmamız da öyledir. İnsan yüzündeki kaş. diş hekimleri de o dişi kurtarmak için önce sinirini alırlar. dilin ön kısmı ile "t" ve "d". Aynı şekilde apandisitin de başlangıçta ot yiyen atalarımızın otlarını sindirmekte kullandıkları. Örneğin çok ilginç yerlerimizde kıllar vardır. Yerine tam oturmadığından çürüyebiliyor. iltihap yapabiliyor. Dilin ilk insanlarda. ses uyumu var ve bir ad veya fiil kökünden değişik eklerle yeni kelimeler türetebiliyoruz. yani insanın evriminde çene gittikçe küçülüyor. Onlar döküldükten sonra ön dişler ve köpek dişleri çıkar sonra da azı dişleri. Önce süt dişleri çıkar. Bütün bu olaylar olurken de çenemiz gelişmeye devam eder. en çok kullanılan kelimelerin daha az sayıda harfle yazılamalarıdır. yoksa erkek mi olduğunu tespit edemezsiniz. Vücudumuzun bazı bölgelerinde bulunan tüy ve kılların ana görevleri koku üretip özellikle erkek ve dişi arasında iletişim kurmaktı. Bir fonksiyonu olmadığından da diş hekimleri çekip almayı tercih ediyorlar. ağrı ve ısıyı beynimize iletirler. ayaklarımızda bu kadar parmağa ihtiyaç var mıdır. ama zamanla otlamaktan vazgeçtikleri için körelen bir organ olduğu sanılıyor. ancak 20 yaşını geçtikten sonra yirmi yaş dişlerine çene kemiğimizde yer açılır. göz. Her iki dudakları ile "p" ve "b". Yani dişimiz çürürse sinir bir problem olduğu konusunda beynimizi ikaz eder ama nedense bu ikazı diş çürdükten. Bu sinirler dişlerimizle ilgili acı. Aslında çiğnemede pek fonksiyonu da olmayan bu dişler bize henüz yiyeceği pişirerek yemeyi keşfedemeyen atalarımızın mirasıdır. Bu nedenle bazı insanlarda bu dişler hiç çıkmadan gömülü olarak kalabiliyor. apandisitimiz vücudumuzda ne arıyor? Kılların nedeninin ilk insanların duygularını sadece sesle değil hareket ve koku ile de iletmeleri olduğu sanılıyor. Zaten diğer bütün dişlerimiz de aynı anda çıkmaz.Dünyanın dört bir yanında farklı lisanlar konuşuluyor ama tüm bu insanlar ağızlarında benzer sesler çıkarıyorlar. Bir el . Yabancıların "akıl dişi" de dedikleri yirmi yaş dişleri geç çıktıkları gibi. Altay dilleri ailesine giren Türkçe'mizde bazı ilginç özellikler var. dudak ve dişleri ile "f" ve "v". burun. Onların çiğ yiyecekleri yemek için daha kuvvetli bir çeneye ve dişlere ihtiyaçları vardı.
Aslında çok azımız düşündüğümüz gibi yazarız. El yazısı insandan insana değişir. El yazımız düşüncemizden ziyade kişiliğimizi yansıtır. yazanın kişiliği. Eğitimli ve tecrübeli bir analizci yüzde 85-95 doğrulukla yazının sahibi (cinsiyeti değil) hakkında bilgi verebilmektedir. El ve ayak tırnaklarımız. bir . hissi durumu. Burada tırnak çok inceleşir ve yarım ay şeklinde beyaz bir renk alır. Her çocuğa ilkokulda harflerin yazılması belirli bir kalıpta öğretilmesine rağmen. açıklığı. Zamanla insan olgunluğa erişince kendi kişiliğine özel ve bakıldığında yazanın kim olduğunu ele verecek yazı stili oluşur. El yazısı analizi kişinin şuuraltında yatanlar hakkında az çok ipucu verebilir ama bu da bir noktaya kadardır. Bu analizcilere iş başvurularında. Onlar olmasaydı derimizin yumuşak tabakası ile eşyaları tutup kaldıramazdık. savunmada ve saldırıda kullandıkları için bunların sivri oldukları. Bu bölüm baş parmaklarda çok belirgindir. Çoğu kez bu sahte imzalar kolaylıkla ayırt edilebilir. Özellikle el tırnaklarımız parmaklarımız için çok önemlidir. buradan da yazı tarzı ile kişilik arasında bir bağlantı olabileceğini saptamışlardır. Derideki yatakları ile irtibatı biten tırnaklar beyazlaşır ve kesilmeyi beklerler. din ve hatta yazanın solak mı. insanların tırnaklarının ise geçirdikleri evrim sonucunda düzleştiği ileri sürülüyor. Tırnaklarımız nasıl uzuyor? Hayvanlar pençelerini toprağı kazmada. korkuları ve savunması. ancak sahte imzayı atan hakkında bilgi edinilemez. akıl durumu. firmalara ve devlete adam almada hatta mahkemenin yaptırdığı tatbikatlarda başvurulmaktadır. El yazısını analiz etme artık sosyal bir bilim dalı olarak kabul edilmektedir. Sahtekar taklit ettiği imzaya kendi yazı stilinden de bir şeyler katar. imzayı çok incelemiş. çocuklar çok kısa sürede kendi bireysel özelliklerini harflere ve yazı şekillerine yansıtırlar. Gerçi kadınların ve erkeklerin el yazılarında ayrı ayrı bazı karakterleri benzer şekilde kullandıkları bilinmektedir ama bu tüm bir yazı hakkında tatmin edici bir fikir vermez. diğer parmaklarda çok olabilir de. Sahte imzayı atan. motivasyonu. Halbuki bu kısmın da küçük objeleri tutmak. El yazısından sadece cinsiyet değil ırk. Tırnaklarımız parmaklarımızı mekanik dış tehlikelere karşı korurlar. olmayabilir de ama serçe parmağımızda pek görülmez. yoksa sağ elini mi kullandığı da tespit edilemez. hayal gücü ve uyumluluğu gibi bir çok konuda fikir sahibi olunabilir ama cinsiyeti konusunda bir karar verilemez. karakteri. İkisinin de görülen kısımları ölü hücrelerden oluşmuştur ve komposizyonlardaki ana madde keratindir. Sahte imzalar da benzer bir konudur. Bazı sinirkası reaksiyonlarının benzer kişiliklere ve beyin ikazlarına sahip insanlarda olduğunu görmüşler. imzayı atış şeklini ve kalem hareketlerinin sırasını çok iyi uygulamışsa bile imzanın sahte olduğu tespit edilebilir. Bu sayede yanlardan bağlı oldukları halde uzadıkça rahatlıkla ilerler. Bu konu nörobiyoloji dalında çalışanların da ilgisini çekmiş ve bilim adamları sinirkaslarının reaksiyonlarını sınıflandırmaya çalışmışlardır. Bu nedenle de aynen saçlarımız gibi tırnaklarımızı keserken de acı duymayız. Genel anlamda tırnaklarımız saçlarımızla ortak bir özellik gösterir. Kökteki hücreler ölü bir hücre olan keratin üretirler ve yeni hücreler üredikçe ölü tırnağı dışarı doğru iterler. derimizin altındaki. enerjisi.yazısının analizi sonucu. tırnak diplerine çok yakın köklerinden çıkarlar. Tırnaklarımız deriye her iki yandan elastik fiberlerle bağlıdırlar.
Ancak bu süreç içinde hepsi aynı anda beyazlaşmadığından. kalınlaşır ve incelirler. Hatta bazı tarihçiler Kraliçe Marie Antoinette'nin giyotine gideceği günün gecesinde saçlarının hepsinin bembeyaz olduğunu yazarlar. Kıvırcık bir saçı kestiğimizde kesitinin . bir süre sonra da tekrar eski rengine döndüğü söylenir. sivilce sıkmak gibi çok ciddi fonksiyonları vardır. kırmızı. yani haftada ortalama 0. İnsanlar arasında bir şok veya aşırı gerilim geçiren birinin saçlarının bir gecede bayazlaştığı. Kılların ortasındaki sıvı kaybolur. Buradan parmak ne kadar uzunsa. Saçlar boyasız hale gelir.5-3. Çok ileri yaşlarda neredeyse yarı yarıya düşer. Yaşlandıkça derimiz saçalarımızı ve vücudumuzdaki diğer kılları eskisi gibi sağlıklı olarak üretemez. Genç yaşlarda bu boşlukta saça renk veren melanini bir arada tutan bir sıvı vardır. daha doğrusu onu oluşturan kısım psikolojik değişmelere de duyarlıdır. Bütün saçlarımızın beyaza dönüşme süreci on ila yirmi yıl sürebilir. Troid bezi. yaşlılığın ve güçsüzlüğün belirtisi olarak görmüşler ve bir şekilde saçlarını boyamışlardır. mevcut saçın değil. En hızlı uzayan tırnak orta parmaktakidir. Dışarıdan çok basit bir yapıymış gibi görünen tırnaklarımız aslında çok karışık ve bugün bile tam olarak anlaşılamamış bir yapıya sahiptirler. kumral vs. dalgalı veya düz olmasını da ebeveynlerimizden aldığımız genler belirliyor. dolayısıyla saçların bir gecede beyazlaşmasının mümkün olmadığı görülüyor. uzun süren yüksek ateşte. beyaz renge yani asıl rengine dönüşür. daha hızlı. oradaki tırnak da o kadar hızlı uzar sonucunu çıkartabiliriz. Tırnaklardaki uzama hızı yaş ilerledikçe yavaşlar. Aslında her bir saç telinin rengi ya siyahtır (sarı. Bu arada bir şeyi daha belirtelim. lekeler oluşur. Elimizdeki tırnakların ayaktakilerle tek farkı. tarih boyu savaş kahramanları. yani deforme olurlar. Yani her bir saç teli yavaş yavaş grileşip beyazlaşmaz. beyazların sayısı arttıkça bütün saç gittikçe açılan gri renkte görülür.tarafımızı karıştırmak.5-0.6 milimetre hızla uzamalarıdır. saçlarımızın kıvırcık. Bütün tırnaklar sıcak havada soğuğa nazaran daha hızlı uzarlar. Tırnak.) ya da beyaz. Saçların beyazlaşması insanlık tarihinde nedense hep sorun olmuştur. Kimileri onu olgunluğun ve bilgeliğin simgesi olarak görürken. Yani kesilmezlerse yılda 2. Saçların devamlı uzadığı.0 santimetre uzunluğa ulaşabilirler. şeker gibi hastalıklarda ve aşırı stres veya şok gibi durumlarda kişinin renkli saçları bu süreçte tamamen dökülebilir ve geriye sadece daha önceden beyazlaşmış saçlar kalabilir. boya hücreleri de tutunamadığından sadece hava kalır. İşin ilginç tarafı boya hücreleri bazen üretime hız verirler. belirli bir süre sonra dökülüp alttan yeni saç geldiği hatırlanacak olursa. Ancak bilim insanları bu olayın birkaç haftalık bir süreçte olabileceğini söylüyorlar. ortası boş olan ve içinde melanin denilen boya pigmentleri bulunan bir tüpten başka bir şey değildir. Bu özellikler tırnaklarımızı sağlık durumumuzu ortaya koyan önemli ipuçları haline getirir. Gittikçe beyazlaşan saçlar geçici bir süre tekrar biraz koyulaşmış gibi görünebilirler. Stresli zamanlarda. Diğer saçlarla birlikte beyazların yerine de daha gür ve siyah saçlar çıkabilir. zararlı içkiler alındığında çatlarlar. Ayak tırnaklarının uzama hızı bunun dörtte biri kadardır. Saçlarımız niçin beyazlaşıyor? Aslında bir saç teli. Bebeklerde de tırnak uzama hızı yetişkinlere göre daha yavaştır. ancak yeni gelecek saçın beyaz olabileceği.
Kıvırcık saçlılar. Hava onun dar kanallarından türbülans oluşturarak geçerken hem ısısı ayarlanır. Tabii beraberinde burnumuzdaki toz gibi yabancı maddeler ve soğuk algınlığı yaratan mikroplar da. En çok alerjik etkilenmedir ama toz. Bazı ailelerde üç kere hapşırılırken. Biz bunun pek farkına varmayız. arkasını dönüp. Hapşırma sayısının da genlerle nakledildiğini ileri süren bilim insanları var. uyumaya devam etmesi gibi. saçlarınızı boşuna ütülemeyin. Aslında burnumuz nefes almamızda çok önemli bir görev yapar. Hapşırmadan önce sanki bir yerimiz ısırılmış gibi sinir uçlarının ikaz göndermesi sonucu. Gerilim halinde ciğerlerin alıp verdiği . burnumuzdan önce bir salgı gelir. Bir dakikalık sürede ciğerlerin aldığı hava ile kalbin pompaladığı kan aynı hacimde. Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı? Vücudumuzda yaşantımız boyunca hiç durmadan çalışan bir kasımız vardır. İşte bu saç kesitlerinden dolayı bazı saçlar dümdüz uzarken bazıları hemen kıvrılmaya başlar. düz saçın kesitinin ise daire olduğunu görebilirsiniz. Hapşırma burun kanallarındaki sinirlerin uyarılması sonucu oluşan psikolojik bir reaksiyondur. İnsanlara hapşırdıktan sonra "çok yaşa " deme adetinin kökenin Hıristiyanların "God bless you" yani "Tanrı seni takdis etsin" veya "Tanrının hayır duası üzerinde olsun" cümlesine dayanmaktadır. parfümler hatta aniden ışığa bakma gibi başka bir çok nedenleri daha vardır. Yani tek bir kastan oluşan kalbimiz. sesli bir şekilde ağızdan ve burundan nefes vermektir. Niçin hapşırıyoruz? Hapşırma. saçın yapısını yani kesitinin şeklini değiştirmeden kalıcı bir düz saça sahip olmanız mümkün değil. Buradaki sinirlerin uyarılmasının nedenleri değişiktir. duman. Ses tellerinin olduğu bölüm önce kapanır ve buradaki havanın basıncı iyice yükselir. Dünya nüfusunun en az yüzde 18'i bu hassasiyete sahip. Bu salgının ardından beyine giden ikaz neticesinde baş ve boynumuzdaki kaslar uyarılarak ani nefes boşanması olayı yaşanır. Sonra aniden açılarak hava yüksek bir sesle dışarı verilir. elle yayılanlardan çok daha az olduğunu saptamış bulunmaktadır. Uyku sırasında özellikle rüya safhasında sinir sisteminin bazı elemanları kapalı olduğundan normal şartlarda hapşırma olmaz.dikdörtgene yakın olduğunu. Bunu bilim insaları vücudumuzda bir acı veya ağrı duyduğumuzda gözlerimizi kapatmamıza bağlıyor. Uyurken ayağını gıdıkladığımız kişinin ayağını çekip. Kalbimiz nefes ile alınan oksijeni akciğerlerimizde alan kanı vücudumuzun her noktasına pompalar. Ancak bu beyin tarafından tehlike olarak algılanmaz. irade dışı. Hapşırma refleksinin detayları tam bilinmese de kesin olarak bilinen bir şey var. hem de içindeki toz burada filtre edilir. Altıncı yüzyılda hapşıranlara vücutlarındaki şeytanı attıkları için tebrik anlamında söylenen bu söz büyük veba salgını başlayınca Papa tarafından söylenmesi zorunlu kılındı ve kanunlaştırıldı. Güneş ışığı ile karşılaşınca hapşırmanın genetik olduğu ileri sürülüyor. Ancak tıp bilimi hapşırma ile yayılan mikropların. Kibarlık olsun diye hapşırığı tutmaya çalışmak ise kesinlikle tavsiye edilmiyor. Hapşırırken gözlerinizi açık tutamazsınız. yaklaşık altı litredir. bazılarında seklizinci de duruyormuş. dalgalı saçın elips. Uyarı çok kuvvetli ise olabilir ama anında uyanılır. ani.
kalbin kan kapasitesini aşar. Kanın style="FONTAlınabileceği FAMILY: Verdana. AB Kanın Verilebileceği Grup . Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvarlar üretilir. Grup Geneva. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin eder. Bu alyuvarlar sadece 120 gün yaşarlar. Şimdi kim kimden kan alabilir. Bu gruplamada bazıları birbileri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan alabilir veya verebilir. kedilerde ise 2 farklı kan grubu tespit edilmiştir. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı antigenleri gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya. Bu alyuvarların yüzeylerinde "antigen" denilen proteinler ve lipidler vardır. 0 0 B. kim kime kan verebilir ona bakalım. Bu gruplamada kanlar A. Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyuşmuyor? İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır. 0 A B AB 0 B. böbrek rahatsızlıklarına hatta ölüme sebep olabilirler. insan vücudunda yarım tondan fazla alyuvar üretilir. Ortalama bir yaşam süreci boyunca. B. yani kırmızı kan hücreleri. köpeklerde 7. Aslında bilinen üç yüz kan grubu vardır ama AB0 adı verilen en yaygın gruplama sistemi. domuzlarda 16. İnsanın dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. ineklerde 12. Kanımızda yabancı maddeleri. 0 A. AB. AB ve 0(sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar. sansserif. FONT-SIZE: smaller"> Kan Grubu A. mikropları tespit edip bunlarla savaşan hücrelerimiz. ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı veya yokluğu üzerine kurulmuştur.hava. Arial. B. AB. bir diğer deyişle alyuvarlar vardır. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya kökenli ABD'li bilimci Karl Landsteiner ortaya çıkarmıştır. B. AB AB A. Helvetica. 0 A. Örneğin.
Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, 0 grubu ise herkese kan verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan depolanır. İnsanlar nasıl yüzebiliyor? Bir cismin suyun üstünde kalabilmesi için sudan hafif olması gerekir. Ancak 120 kiloluk bir insanın suda çok rahat sırt üstü yattığını, çok zayıf bir kişinin ise suyun üstünde kalabilmek için debelendiğini çok kez görmüşsünüzdür. Burada önemli olan ağırlık değil yoğunluktur. Yani cismin hacim olarak bir santimetreküpünün veya bir litresinin ağırlığıdır. İki konuyu birbirinden ayırt etmek lazımdır. Yüzme bilmek insanın suda bir noktadan diğerine bir şekilde gidebilmesidir ki, bunu insanın karadaki yürümesine vaya koşamasına benzetebiliriz. Suyun üstünde kalmak ise karada ayakta durmak gibidir. Doğuştan bu yetenek bize verilmiştir. Suyun yoğunluğu, yani bir litresinin ağırlığı bir kilogram olduğundan sadece 1.00 olarak gösterilir. Kemiklerimizin yoğunluğu 1.80, adelelerimizin 1.05, vücudumuzdaki yağların 0.94, ciğerlerimizdeki havanın ise 0.00'dır. Bu yoğunlukların vücudumuzdaki miktarlarına göre ortalaması alınınca, ortalama bir insanın vücudunun yoğunluğunun sudan biraz az olduğu görülür. Yani istesek bile suyun dibinde kalamayız, su bizi yukarı iter. Bu sadece insanlar için geçerli değildir. Memeli hayvanların, koyunlar da dahil olmak üzere çoğunluğu suyun üstünde kalabilir. İnsanlarda çok adeleli olanlarla, bir deri bir kemik olanların yoğunlukları daha yüksektir ve suyun üstünde kalmaları pek rahat değildir. Kadınların vücutlarında erkeklere oranla daha çok yağ bulunduğundan, yoğunlukları nispeten azdır ve su oranları daha rahat taşır. Yüzme sporu yapanlarda ise durum farklıdır. Özellikle erkeklerin uzun boylu ve ince olmaları gerekir. Bu yapıda olanların vücutlarını yoğunlukları ortalama insandan daha fazladır ama onlar için önemli olan, suyu geri çekerek ileri hareketi sağlayacak olan kas gücü ve suya en az direnci gösterecek vücut yapısıdır. Tuzlu su, tatlı sudan biraz daha yoğundur. Bu yüzden denizde yüzmek, tatlı su dolu bir havuzda yüzmekten rahattır ve tuzlu suda daha hızlı yüzülebilir. Bütün diğer kara sporlarının aksine, yüzmede kadınların performansı erkeklere çok yakındır. Şüphesiz bunun nendeni ise kadınların erkeklere göre yoğunluklarının daha az olması ve böylece suyun onlara sağladığı kolaylıktır. Bazı ülkelerde havuzda, suyun içinde doğum yaptırıldığını medyada izlemişsinizdir. Doğan bebekler sağlıklı olarak suyun üzerine gelebilmekte, daha sonraki gelişmelerinde, suyun altında çok rahat hareket edebilmektedirler. Suyun içinde olmak onlar için değişik değil, zaten alışık oldukları bir ortamdır. Niçin gülüyoruz? Böyle de soru mu olur, tabii ki fıkralara, komik laflara ve olaylara gülüyoruz diyebilirsiniz. Ama araştırmalar olayın bu kadar basit olmadığını gösteriyor. Tabii sizler de haklı
olabilirsiniz. Gülmek araştırmacılar tarafından yıllarca araştırıldığı kadar karmaşık olmayıp, ilkel atalarımızdan kalan, çevremize uyum ve sosyal hayatı paylaşmakla ilgili bir davranış biçimi de olabilir. Bebekler doğar doğmaz içgüdüsel olarak ağlarlar ama ancak dört hafta sonra gülmeye başlarlar. Anne ve babanın bundan mutluluk duyduğunu hissettikçe bebeklerin gülmeleri fazlalaşır. Gülmek bir çeşit dışa vurum gibidir. Gülerken kalp atışı hızlanır, derin nefes alınır, beyin tarafından "endorfin" denilen kimyasallar salgılanır. Endorfin ise vücudumuzda gerginliği, ağrıyı azaltır. Gülmek de üzüntü veya öfke gibi bir boşalma yoludur, ancak bunun niçin böyle olduğu tam olarak bilinmiyor. Şüphesiz hepimiz güldükten sonra kendimizi daha iyi hissediyoruz. Gülerken bedendeki gerginlik, kaslardaki denetimin yitirildiği noktaya kadar azaldığından, sandalyeden düşebiliyoruz veya bir çok olayda kendimizi tutamıyoruz. Gülmek sosyal ilişkilerde mutluluğu paylaşmak gibi görülebilir ama her zaman mutluluk ifadesi değildir. Hepimiz patronumuzun yaptığı bir şakaya (pek komik olmasa bile) gülme eğilimindeyizdir. Yani güç, karşısında daima tebessüm eden yüzler görür. Çok yüksek sesle gülmek, gelebilecek tehlikelere karşı sinirsel bir reaksiyon da olabilir. İki insan arasındaki bir mücadelede, bir oyunda güçlü olan zayıfı ezerken de gülebilir. Yani gülmek, gücün ve saldırganlığın bir göstergesi de olabilir. Gülerken insanın yüz ifadesinden mutlu olduğunu herkes anlar ama o yüz ifadesi ile arkasında yatan duygular arasındaki ilişkiyi psikologlar bile hala tam olarak izah edemiyorlar. Hala bir müsabakayı kazanıp mutluluktan gülmesi gerekenlerin niçin gözyaşları içinde ağladıklarının, ağlaması gereken bir yerde bir insanın yine gözyaşları içinde kahkahalarla niçin güldüğünün sebebi anlaşılmış değildir. Anacak bu arada kahkaha ile gülmekle, gülümsemeyi ayırt etmek gerekir. Gülümsemek kesinlikle insanın, karşısındaki için iyi şeyler hissetmese bile kendisi için bir mutluluk ifadesidir. Yapılan bir araştırmaya göre insanlar 50'li yıllarda günde ortalama 18 dakika gülerken, bu süre günümüzde 6 dakikaya düşmüş bulunmaktadır. Yetişkinlerin günde ortalama 60, çocukların ise 500 kez güldüğü ve bir gülüşün 6 saniye sürdüğü araştırmacılar tarafından saptanmıştır. Taşıt tutması nasıl oluyor? Ne kadar hızla ve ne kadar uzak mesafeye gitmelerine bağlı olmadan, insanlar hareket halindeki vasıtaların içinde mide bulandırıcı bir rahatsızlık hissederler. Dış kulağımızın görevi işitmeyi sağlamaktır ama iç kulağımız dengemizden sorumludur. Hareket halinde olduğumuzda, iç kulağımızın içindeki sıvı çalkalanır ve sinir sistemimiz vasıtası ile beynimize sinyal gider. Eğer arabanın içinde bir şey okuyorsanız veya arabanın içinde bir şeye bakıyorsanız, gözlerden beyne hareket halinde olmadığınız sinyali gider ama iç kulaklarınızdan giden sinyal farklıdır. O, vücudunuzdaki sarsıntıdan dolayı hareket halinde olduğunuzu bildirir. Bu iki sinyal arasındaki fark, halk arasında "araba tutması" diye adlandırılan, mide bulandırıcı etkiyi yaratır. Aslında dalgalı denizde seyreden bir gemideki insanı deniz tutması ne ise hareket halindeki bir arabanın içindeki insanı taşıt tutması da aynı şeydir. Denizdeki hareket tam anlamı ile üç boyutlu olduğundan etkisi daha fazladır. Baş ağrısı, baş dönmesi, nabızdaki artış ve mide bölgesindeki baskı hissi ile kusma ihtiyacı en belirgin özelliklerdir. Bunlara ilaveten deniz tutmasında, bulantıdan önce stres hormanları da salgılanmaya başladıklarından
rahatsızlık ve panik hissi iyice kuvvetlenmektedir. Arabada iken gözlerinizle, bir uzağa, bir yakına bakarsanız, bu taşıt tutma probleminize yardımcı olabilir. Bu nedenlerdir ki, arabayı kullananlarda taşıt tutması olayı görülmez. Çünkü araba, kullananın kontrolü altındadır. Sürücü arabanın ne zaman duracağını veya hızlanacağını, ne yöne dönüleceğini bilmektedir. Taşıt tutması gençlerde daha çok görülür, çünkü yaşlandıkça ve çok seyahat ettikçe, iç kulağın hareketlere karşı hassasiyeti azalır. Bir görüşe göre, taşıt tutmasındaki denge bozukluğu, bulanık görme gibi belirtilerde beyine gönderilen sinyaller, zehirlenince beyine yollanan sinyallerle aynı. Bu nedenle de beyin mideye kusma ve içindeki zehri boşaltma emrini veriyor. Taşıt tutmasına karşı önerilerimiz şöyle: Kitap okumayın, zihniniz başka şeylerle meşgul olsun. Olay aslında beyinde oluştuğundan, onu başka bir şeyle meşgul edin. Zihinsel veya kelime oyunları oynayın. Mide bozucu şeyler yemeyin, çok gerekirse bunun için üretilmiş ilaçları, kulak arkasına yapıştırılan bantları kullanın. Çinli doktorlar yüzyıllardır taşıt tutmasına karşı akapuntur tedavisi uyguyorlar. Bu uygulamadan siyah ve beyaz insanların yüzde 50-60'ı etkilendiği halde Asyalıların hemen hepsi etkileniyor. Bu farkın da sinir sistemindeki bir genetik temele dayandığı sanılıyor. Niçin hıçkırırız? Akciğerlerimiz kaburgalarımızın içinde birer torba gibi dururlar. Nefes aldığımızda bu torbalar içerlerine alabildikleri kadar hava alarak şişerler. Göğsümüzü karnımızdan ayıran ve akciğerlerimizin altına bitişik büyük bir kas olan diyafram, büzüşerek ciğerlerimizin genişlemesini sağlar, nefes almamıza yardımcı olur. Süratli yemek yenildiğinde, yutkunma neticesinde yemek ile birlikte bir miktar da hava alınır. Hıçkırık, yiyeceğin yüzeyine yapışarak sindirim sistemine giren bu havayı atmak için sistemin gösterdiği bir tepkidir. Diyafram süratle büzüşerek, çok ani ve hızlı nefes almamızı sağlar. Bu arada boğazımızın üst tarafında, ses tellerimizin bulunduğu kısımda bir kapanma olur ve buradan geçen hava bir an bloke edilir. Bu da "hıck" şeklinde bir sesin çıkmasına neden olur. Midedeki bir olayla diyaframın ilişkisi, bu iki organdaki sinirlerin birbirine çok yakın hatta iç içe geçmiş olmalarındandır. Bu nedenle en çok yemekten sonra hıçkırırız. Sindirim işlemi bittikten sonra hıçkırık olmaz. Hıçkırığı önlemek için çok çeşitli öneriler vardır. Baş aşağı durmak, yavaş yavaş su içmek, kolları yukarıda tutmak, nefesi tutmak, ileride bir noktaya bakarak derin nefes almak, buzlu su içmek, nefesi tutarak üç kere yutkunmak, nane yutmak, parmağı kulağa bastırarak su içmek ve korkutmak gibi. Bunlardan korkutarak insanı şok etmek, dolayısıyla sinir sistemini etkilemek, derin nefes almak ve de kandaki düşük karbondioksit seviyesinin hıçkırığın oluşumunu hızlandırdığı bilindiğinden nefesi tutmak en mantıklı önlemlerdir. Aslında ise bu önlemlerin hiçbirine gerek yoktur. Hıçkırıklar yaklaşık beş saniyede bir olur ve genellikle bir dakikadan fazla sürmezler. Siz önlemlerle uğraşırken, o zaten kendi kendine kesilir. Hıçkırığı kesmek için kabul edilen genel görüş hiçbir önlemin hıçkırığı kesmediğidir. Ancak aylarca süren istisnai durumlarda, muhakkak tıbbi müdahale gerekir, hatta bu durumlarda sinirler üzerinde operasyon yapılması bile gündeme gelebilir. Çok miktarda biber yemek gibi kimyasal yanmaların, enfeksiyonların ve ülser gibi hastalıkların da hıçkırığı meydana getirebilecekeleri ileri sürülüyor. Hıçkırık süresince bir şey yememekte ve içmemekte fayda vardır, çünkü bu sırada tekrar fazla hava alınabilir.
Uyanık ve hareketsiz durumdaki bir insanın beyni. örneğin parmaklarınızda. İnsan gece uykudayken çeşitli zamanlarda beklenmeyen şeyler oluşur. İnsanda en derin ve uyandırılmasının en zor olduğu uyku zamanında. Geceleri iyi bir uyku çekebilmek için. Uyku sırasında ise beyin. salınımı iki kez fazla olan "beta" dalgaları yayar. REM uykusu safhasında köpeklerin çoğunda. hıçkırık o kadar azalır. hatta rahatsız oluruz ama nedense bunu yapanlar hallerinden memnun görünürler. hem REM. beyin artık "delta" dalgaları yaymaya başlamıştır. Bu tip eklem yerlerinde. bacaklarda ve yüz kaslarında seğirmeler de görülebilir. Hareketli bir insanın beyni ise. nitrojen ve karbondioksit gazları bulunur. Uykudan önce alınan alkol de beyinin dalga yayma sistemini ve düzenini etkiler. Düzenli bir uyku için insan her zaman aynı saatte yatmalı.5'tan azdır. beyin dalagaları uyanık bir insanınki kadar hızlanır. hafta sonları da dahil aynı saatte uyanmalıdır. Bu kapsülün içinde kemiklerin hareketleri sırasında buraları yağlayan bir sıvı vardır. REM safhası dışındaki uykularda insanlar genellikle rüya görmezler. REM kısmı uyku süresinin yüzde 25 kadarını kapsamalıdır. insanların ise bir kısmında. "Teta" dalagalarını salınımı saniyede 3. yemeğe konsantre olun. Bu sıvının içinde erimiş halde oksijen. Normal uykudaki bir REM veya rüya bölümü 5 ila 30 dakika sürer. yani çıtlatırlar. gözlerinin öne ve arkaya hızla titrediğini görürsünüz. salınımları çok daha az olan iki yür dalgayı.5 ila 7 arasında olup. İnsanın uykusu derinleştikçe. iki kemiğin birleştiği yerde bir bağlantı kapsülü vardır. Uyurken beynimizde neler oluyor? Eğer bir insanın başına "elektroensephalograf" (ezberlemeniz gerekmez!) adını taşıyan bir cihaz bağlarsanız. yemek yerken karbonatlı içki içmeyin. Vücudumuzda en kolay çıtlatabileceğimiz eklem yerlerimiz parmaklarımızdır. hem de bunun dışındaki safhaların birlikte yaşanması gereklidir. İçindeki . Uyku ilaçları daha çabuk ve derin uyumanızı sağlayabilirler ama uykunuzun ve özellikle de REM kısmının kalitesini değiştirirler. rüyasını çok canlı hatırlar ve anlatabilir. Rüya REM uykusu safhasında olur. Şimdi geldik işin en ilginç yönüne. saniyede on kez salınım yapan "alfa" dalgaları yayar. Bu safhadaki bir insanı uyandırırsanız. o insanın yaydığı beyin dalgalarını kaydedebilirsiniz. Parmaklarımız niçin çıtlar? Bazı insanlar her iki elinin parmaklarını birbirine geçirerek ve onları gererek ses çıkartırlar. "delta" dalgalarınınki saniyede 3. çok konuşmayın ve gülmeyin. En çok ve kolaylıkla çıtlattığımız yerler vücudumuzda en çok bulunan sürtünmeli eklem yerleridir. kollarda. çok miktarda yemeyin. Parmaklarımız gerilince ve eklem yerlerimiz düzleşince bu kapsül de gerilir. İngilizce'deki "Hızlı Göz Hareketleri" kelimelerinin baş harflerinden alınarak "REM" uykusu da denilen ve insanların çoğunluğunda bir gecede 3-5 kez görülen bu safhada. beyin dalgaları da yavaşlar. "teta" ve "delta" dalgalarını yayar. Bir insanı veya bir köpeği REM uykuları sırasında seyrederseniz. Yemeğe saygınız ne kadar artarsa. Çoğumuzun buradan gelen sesin kemiklerden geldiğini sanırız.Hıçkırığı önlemek için en iyisi yemeği yavaş yiyin.
Bu olay eklem yerindeki hacmi yaklaşık yüzde 15-20 arttırır. Diğer bir görüşe göre ise sürekli olarak bunu yapanlarda ve bunu alışkanlık haline getirenlerde. Ama sonraları beynimizin sağ yarısının da idrak. Günümüzde bile solak doğan çocuklar. bir elini veya ayağını diğerine göre öncelikli kullanmaz. Her azınlığın başına geldiği gibi solaklar toplumda bazı zorluklarla karşılaşmışlar. Evet geldik en çok merak edilen soruya! Parmaklarımızı çıtlatmak vücudumuz için zaralı mıdır? Bu konuda elde çok az bilimsel çalışma sonucu vardır. Bu sorunun tatmin edici bir cevabı da henüz yoktur. Ayrıca detaylı çalışmalar göstermiştir ki. bu durum tabiatın kurallarına daha uygun olabailirdi. dolayısı ile elin kavrama gücü azalmaktadır. dünyada her şeyi kendilerine göre ayarlamışlardır. hatta tarihin karanlık çağlarında şeytanla bile özleştirilmişlerdir. bütün önemli kumandaları bu tarafın üstlendiği sanılıyordu. silahlarda boş kovanların fırlayış yönü. parmaklar şişmekte. katılımla bir ilgisinin bulunmadığı da kesin. ancak tek yumurta ikizlerinin bile yüzde onunun farklı ellerini kullanmaları şaşırtıcıdır. hatta tuvaletteki muslukların . Bilindiği gibi. yargılama. Eğer parmaklarınızı çıtlattığınız anda röntgenini de çekerseniz. Bir süre beklemeniz gerekir. bu kapsülün boyu ile sınırlıdır. çünkü gaz kabarcıklarının sıvı içerisinde tekrar oluşması biraz zaman alır. Dünyada tarih boyunca. çıtırdama sırasında iki ayrı ses duyulmaktadır. Bu durumun genetik olmadığı. İkinci sesin ise kapsülün uzama sınırına vardığında çıktığı sanılıyor. Aynı parmağınızı arka arkaya çıtlatamazsınız. sıvı daha da genleşir ve eklem yerinin hareket kabiliyetini arttırır. Tüm bu açıklamalar. deneylerle ispatlanmasına rağmen. Solakların oranı hakkında çeşiti görüşler var. beynimizin her iki yarısı değişik yetenekleri kontrol eder.sıvının basıncı azalır ve gaz kabarcıkları patlamaya başlar. kültür ve ırk farkı olmaksızın insanlar arasında sağ elini kullananlar hep çoğunlukta olmuşlardır. Bebeklerin rahimdeki pozisyonlarıyla ilgili teoriler var ama kanıtlanmış değil. yazmamıza da kumanda ettiği. Sağ ellerini kullananlar için hayat daha kolaydır. Şüphesiz ki eklem yerinin gerilmesi. daha çok sağ ellerini kullandıkları henüz bilinmiyor. hafıza gibi çok önemli işlevlere kumanda ettiği. Patlayan kabarcıklar neticesinde gazlar bu sıvıyı terk eder. eklemler etrafındaki yumuşak doku zarar görmekte. İnsanların niçin bazıları solaktır? İnsanların çoğunun niçin. eklem içinde oluşan gaz kabarcıklarını görebilirsiniz. beynin her. Bilim insanları yıllardır bunun nedenini arayıp durmaktadır. Onlar daha iyi organize olmuşlar. Genel görüş bunun 1/9 oranında olduğu şeklindedir. iki yarısının da birbirinden üstün olmadığı ve her iki tarafın da eşit değerde görevler üstlendiği görüldü. Eğer dünya nüfusunun yarısı solak olsaydı veya dünyada hiç solak olmasaydı. İşte kulağımıza gelenler bu seslerdir. Birincisinin gaz kabarcıklarının patlaması olduğu biliniyor. İnsanın dışında hiçbir yaratık. Bir görüşe göre parmak çıtlatmanın eklem yerlerimizdeki sıvıya bir tesiri yoktur. Arabaların vitesleri. aileleri tarafından sağ elleri ile yazmaya zorlanmaktadırlar. Önceleri beynimizin sol yarısının konuşma yeteneğimize kumanda ettiği bilindiğinden. acımasız bir üstünlük kurmuşlar. yine de bu kadar küçük gaz miktatının bu kadar büyük bir ses çıkartabilmesinin nedeni hala anlaşılmış değildir.
Hatta aort damarları kesildiğinde bile kanama olmaz. görüntünün ince ayarını yapan basit bir mercektir. Bunu biliyoruz. kalp atışları. Analşılıyor ki. teknolojinin gelişip. İnsanlar niçin dondurularak saklanamıyor? Tedavisi günümüzde mümkün olmayan hastaları ölmeden önce dondurup. havadan gelecek ışığa göre yoğunluğu ayarlanmış gözümüzde tam kırılmaz. solun ise soluk gibi bir sıfatın kökünü oluşturma dışında sadece bir nota ile isim benzerliği vardır. hücredeki zar ve proteinlerin yapıları bozulmamalıdır. metabolizmada ne gibi aksaklıklar görülebileceği hala bilinmemektedir. Gözümüzün dışbükey şeklindeki dış yüzeyi sadece bir mercek görevi görür. Ayrı bir sorun da suyun donduğu vakit . farklı yoğunluktaki cisimlerden geçerken kırılır.yeri bile hep sağ ellilere göre tasarlanmıştır. Işığın sudaki hızı. tedavi imkanlarının üzerinde çok çalıştıkları bir konudur ve bilim insanlarını bu araştırmalara iten sebep kurbağalardır. hem de sağlıklı. görüntü retinada tam odaklaşamaz ve suyun altında cisimleri flu görürüz. Doğada bazı cins kurbağalar kış uykusu süresince donarlar. önce kalp atmaya başlar ve kurbağa hayata geri döner. Yapılan araştırmalarda kurbağaların aniden donmadıkları. arka taraftaki retina tabakasına odaklayamaz. Bir memelinin hücresinin dondurularak saklanabilmesi için. Türkçe'de de öyle değil mi? Sağ hem canlı ve hayatta anlamında kullanılır. Ancak suyun yoğunluğu farklı olduğundan buradan gelen ışık. Bu mercek olmadan gözümüz ışığı alıp. Bunun için de dondurma işlemine hücre dışı sıvılardan başlanılmalı. zayıf ve kullanışsız anlamında eski İngilizce'de kullanılan "lyft" kelimesinden türetilmiştir. 24 saat süresince kan ve hücrelerinin arasındaki su dondukça geriye donma noktası düşük bir tip antifriz çözelti bıraktıkları ve glikoz üretimlerini çok yükselttikleri tespit edilmiştir. gelen ışık kırılma sonucunda gözümüzün arkasındaki retinada odaklaşır. Sağ anlamındaki "right" ise haklılık ve doğruluk anlamında da kullanılır. suyun içinde görme işlevinde bir aksama olmaktadır. İngilizce'de sol anlamındaki "left" kelimesi. sadece hücre aralarındaki ve kandaki su donmalı. sağlam gibi sıfatların kökünü oluşturur. gözümüzü geçerkenki hızı ile yaklaşık aynıdır. Donmuş kan. Oysa insanda bu oranda şeker yükselmesine mani olacak birçok mekanizma vardır ve iyi çalışmalarının sonucu ise şeker hastalığıdır. besin ve oksijen taşıyamayacağından. gözümüzün önünde deniz gözlüğünün içindeki hava olmadıkça. Suyun altında niçin bulanık görürüz? Denize dalıp gözlerimizi açtığımızda etrafı bulanık görürüz ama deniz gözlüğünü takınca her şey netleşir. Eğer su ile gözümüz arasına bir cam koyar ve arkasında havanın bulunduğu bir boşluk bırakırsak. hücrenin içinde oluşan buzun en az seviyede olması gerekir. nefes alışları ve kan dolaşımları tamamen durur. Hücre içindeki suyun tamamen donması ölüme yol açar. Buzlar çözüldükten sonra. sudan havaya geçen ışık oradan gözümüze gelerek normal olaraka kırılır ve görüntü de retina da net olarak odaklaşır. Gözümüzün yoğunluğu ve dışbükeyliği öyle ayarlanmıştır ki. havadan suya veya prizmanın içinden geçerken olduğu gibi. Yani gözümüzün dışı bir görme elemanından ziyade. Işık.
Bu noktalarda oksijeni hücrelere devreden kanımız. Hayati tehlike yaratır. Tabi ki bu durum toplardamarlar kesildiğinde kanın koyu kırmızı veya mor renkte akacağı anlamına gelmez. bir kısmının da yansıtılması ile ilgilidir. oksijenle birleşerek bilinen parlak kan rengini oluşturur. Kanımız hücrelerde oksijeni terk edip. sperm ve beyaz kan hücreleri. karbondioksiti alıp geri dönerken yani toplardamarlarımızda iken rengi koyu kırmızı hatta biraz mora yakındır. Toplardamarlarda ise kanın basıncı düşük. et kalınlığı az olduğu için içindeki kanın rengini daha çok yansıtan ve deriye daha yakın olan toplardamarlardır. Hücrelerimize oksijeni kanımız taşır. hedefe ulaşıldığında bırakan özel bir molekül vardır. Herhangi bir atardamar kesildiğinde kan daha hızlı dışarı çıkar. ondaki zengin oksijeni alır ve rengi yine bilinen kan rengine dönüşür. Üstelik bu organlar soğuk ortamda saklanmakta ama dondurulmamaktadır. Aynı anne ve babanın çocukları niçin farklı oluyor? . Bu nedenle derimizde gördüğümüz damarların çoğu. tekrar ısıtılıp canlandırmanın yolu henüz bilinmiyor. kanın rengini veya renginin tonunu içinde oksijen olup olmaması tayin eder. yani alyuvarları çevreleyen ve aslında demir içeren bir protein olan hemoglobin. Derimizde mavi renk gibi yüksek enerjiye sahip dalga boyundaki ışıklar daha çok yansıtılıp gözümüze geldiği için damarlarımız mavi renkte görülür. Bir kaza veya ameliyat olmadıkça atardamarlarınızı pek göremezsiniz. kalp tarafından emilerek tekrar oksijen depolayabilmesi için akciğerlerimize pompalanır ve çevrim böyle devam eder. hızı da daha yavaştır. Bu tehlikeye karşı atardamarlarımız daha kalın çeperli yapılmış ve derimizin altında daha derinlere yerleştirilmişlerdir. Kanımız oksijeni havadan aldığımız nefesin sonucunda akciğerlerimizden alır ve vücudumuzun her bir noktasına ulaştırır. damarlarda taşıyarak. Ancak bunların hücre sayıları çok azdır. Aslında artık günümüzde insanın yumurta hücreleri. bütün bir vücudu dondurarak saklama konusunda bilim insanları pek iyimser değiller ama çalışmalar devam ediyor. deri ve korneası dondurularak saklanabilmektedir. Nakil için böbrekler ve karaciğer buz içinde saklanır ama bunun da süresi en fazla 2-3 gündür. Damarlarımızın mavi renkte görünmesi. Kanımızın içinde oksijen moleküllerini tutup. Bu yüzden kan damarları parçalanabilir. Atardamarlarda kalp tarafından pompalanan kanın vücudun her yerine süratle ulaşabilmesi için basınç yüksektir. Vücudumuzda gördüğümüz damarların hemen hemen tümüne yakını daha koyu renkli kanı taşıyan toplardamarlardır. kan kaybı süratli ve çok olur. vücudumuza gelen ışığın bir kısmının derimizde emilmesi. doku yapısı bozulabilir. Damarlarımızın çeperleri ve kan hücreleri renksiz olduklarından. Kesilme yerinden akan kan derhal hava ile temas edip. Daha doğrusu insanı dondurup saklamak şüphesiz mümkün de.genişlemesidir. Kanımız kırmızı iken damarlarımız niçin mavi? Yaşamımızın sürebilmesi için vücudumuzdaki her bir hücrenin oksijene ihtiyacı vardır. hücre zarı yırtılabilir. Halen bir organ bile dondurulup saklanmadığına göre. Kırmızı kan hücrelerini.
birbirinin tamamen aynı "X" şeklindeki kromozomları taşır. Her anne ve baba iki tam gene sahiptir. Örneğin babada iki uzun boy geni (U/U). İnsanlarda kahverengi göz rengi.Çocukların oluşumunu anne ve babadan aldıkları kromozomlar belirliyorsa. Koyu renk gözlü çiftlerin çocukları nasıl açık renk gözlü olabiliyor? Genlerin ana mekanizması çok basittir. diğerinden kahverengi göz genini aldı ise gözlerinin biri mavi diğeri kahverengi olmayacağına göre bu genlerden biri üstün gelecektir. görme yeteneği ve saçlılık hakim genler iken mavi göz. Anne ve babadaki her iki gen de hakim gen ise sonuç aynı olacaktır. k/U. Mavi göz rengi gibi mücadeleyi kaybeden gene de saklı (recessive) gen denilmektedir. Son yılların gözde konusu DNA ile ilgili olarak gazetelerde ve dergilerde çizilen resimlerden belki dikkatinizi çekmiştir. k/k) gen yapısı oluşacak yani üç çocuk uzun boylu olurken bir tanesi kısa boylu kalacaktır. her çocukta mutlaka bir uzun ve bir kısa boy geni (U/k) olacak ve uzun boy hakim gen olduğundan her çocuk uzun boylu olacaktır. Saklı gen bu mücadelede ancak her iki tarafın geni de saklı gen ise galip çıkabilir. İnsanlarda koyu renk göz geni hakim gendir. Sperm yeni bebeğin kromozomunun bir yarısını taşır. Kadın veya erkek olsun her insanın bir set kromozomu vardır ve her kromozom birleştikleri zaman "X" harfini oluşturan iki parçadan ibarettir. Annenin yumurtalarında da aynı şey olunca. diğeri de babasından gelir. aynı anne ve babadan olan çocukların da birbirinin aynı olması gerekmez mi? Üreme konusunda tabiat müthiş şaşırtıcıdır. İşte rakibine karşı daima üstün gelen bu genlere hakim (dominant) gen adı verilir. Baba ile annenin kromozomları da kendi anne ve babalarının kromozomlarından gelmiştir. bu iki yakasından biri anneden. Tabiatta çocukların oluşumu ile ilgili özel bir sistem dizayn edilmiştir. Bu ikili DNA'nın birbirine sıkıca sarılmış iki koludur. doğan her çocuk dört kişinin. yumurta diğerini. Saklı gen çocuğun DNA sarmalında kalıp. Bir insanın kromozomunun. Eğer anne ve babadan alınan genler aynı ise. Ancak bir taraftan mavi göz. Babası mavi. Ve bunlardan birini çocuğuna geçirir. Kendisi ile aynı genetik yapıda biri ile evlenirse yukarıdaki uzun boy-kısa boy örneğinde . kendi anne ve babasının kromozomlarının birer yarısını rasgele. Ama hangi yarısı gelmiştir? İşte doğanın müthiş düzeninin ipucu da buradadır. Uzun boy ve kısa boy genlerinde hakim olan uzun boydur.Çocuğun gözlerinin rengi mavi olacaktır. Esas soru şudur: Sperm ve yumurtadaki DNA nereden gelmektedir? Babadaki her hücre. her insanda bir set kromozom varsa ve de bu kromozomlar zamanla değişmiyorsa. çocukların her birinde muhtemelen (U/U. Anne için de bu aynıdır. Yukarıda bahsi geçen çocuğun gözleri kahverengi olacaktır. annesi kahverengi gözlü çocuk kahverengi olur ama mavi renk göz geni saklı olarak durur. yani bir kurala bağlı olmadan alır. onun çocuklarına da geçebilir. yani çocuk her iki taraftan da mavi göz genini aldı ise problem yoktur. babaanne ve her iki dedesinin (dolayısıyla onların da ebeveynlerinin) genlerinin rasgele karıştırılmış şekilden oluşur ve her çocuk farklı fiziksel ve psikolojik özellikler gösterir. Ortadan "X" şeklinde bağlı bu yeni kromozomun her iki yarısı da komple bir gen setini taşır. U/k. renk körlüğü ve kellik saklı genlerdir. Babada sperm hücreleri oluşurken. Bu çocuklar (U/k) gen yapılı biri ile evlenirlerse. annede ise iki kısa boy geni (k/k) varsa. Sperm. yani anneanne. yumurta ile birleşerek yeni bir insanın oluşumunu sağlar.
büyük bir kısmı da ancak dikkatli bakınca farkedilen kıl ve tüylerle kaplıdır. Örneğin İsatnbul'dan saat 12:00'de havalanır. ancak ışık ve sıcaklık gibi dış etkenlerden de etkilenir. uyuma. sizin vücut saatiniz hala İstanbul'a ayarlıdır. Bu tüy ve kılların dibinde "sebum" adı verilen yağ bezleri vardır. Örneğin İstanbul ile Newyork arasında yedi zaman bölgesi vardır ve aynı anda İstanbul'da saat 14:00 iken. Dünya dönüşü 24 saatte tamamlandığından. Eğer İstanbul'dan Newyork'a uçarsanız.olduğu gibi anne ve baba kahverengi gözlü olamlarına rağmen çocuklardan biri mavi gözlü olabilir. kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerinde çalışır. Küçük çocukların pek etkilenmediği jet-lag olayından en çok etkilenenler ise günlük yaşantısı düzenli ve rutin işler yaparak yaşayanlardır. yani bir saatlik bir zaman değişimine alışması bir gün almaktadır. Newyork'ta sabah 07:00'dir. Jet-lag olayının doğuya doğru mu. vücut ısısı. vücut saatiniz 20:00'dedir ama Newyork saat 13:00'ü yaşamakadır. yoksa batıya doğru mu seyahatte daha çok görüldüğü tartışma konusudur. yeterli sıvı içecek alınamaması. su geçirmez keratin bir tabaka oluşturur ve suyun derimizden içeri girmesini önleyerek derimizi yumuşak tutar. Jet-lag olayı uçma mesafesine değil. Jet-lag olayı nedir? Bütün hayvanların vücutlarının. Bunların çıkardığı yağ. Ayrıca parmaklarımızın uçları ve ayaklarımızın tabanları kalın bir deri tabakası ile . içki içilmesi. Vücudunuzun saati ortama göre yedi saat ileridedir. özellikle okuma. üreme zamanı gibi periyodik fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik bir iç saatleri vardır. İşte bu olaya jet-lag denilir. Dolayısıyla koruyucu keratin tabaka da yoktur. Şüphesiz bu insanların çoğunluğunun yapısına ve yaşam düzeyine bağlıdır. gecikmedir. akşam olmasına bile daha yedi-sekiz saat vardır. bir kısmı gözle görülebilen. yavaşlatmaya göre daha fazla zorlandığı görülmektedir. Bu durumda uçuştan sonra insanda yorgunluk duyulmakta. insanın vücut saatini hızlandırmada. NASA'ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine. aynı zaman bölgesinde kuzey-güney mesafesinde gidilince jet-lag olayı görülmemektedir. Karnınız acıkacak. Banyodan sonra ellerimiz niçin buruşur? Bütün vücudumuz. biraz sonra uykunuz gelecektir ama. Belki de en çok kullanılan yerler olmaları nedeniyle vücudumuzda sadece parmak uçlarımız ve tabanlarımızda kıl veya tüy yoktur. "Lag"in İngilizce'de anlamı geri kalma. Uçaktaki havanın kuru olması. insanlarda jet-lag'a karşı direnç kırıcı diğer etkenlerdir. Bu saatlerin çoğu. araba kullanma ve iş görüşmeleri gibi konularda motivasyon ve konsantrasyon eksikliği görülmektedir. çoğunluğun doğuya doğru yapılan uçuşlarda daha çok rahatsız olduğu. Aynı mesafe. Bu durumda İstanbul'dan Newyork'a gidince vücut kendini ancak yedi gün sonra adapte edebilmektedir. sekiz saatlik bir uçuştan sonra Newyork'a varırsanız. Bu durum Mendel kurallarına uygun olup mavi gözlü çocukları olan kahverengi gözlü anne ve babaların paniğe kapılmalarına ve ortada başka bir neden aramalarına gerek yoktur. dünya yüzeyi kuzeyden güneye her biri 1 saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüştür. seyehat süresince hareketin kısıtlı olması. kaç zaman bölgesinden geçtiğinize bağlıdır. farklı iklimde farklı yemekler. Yapılan anketler sonucunda.
Vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor? Vücudumuzun ısısını korumasına kış aylarında üzerimize giysiler giyerek biz yardımcı oluyoruz ama sıcak yaz aylarında üzerimizde çıkaracak bir şey kalmayınca vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor? Sıcak yaz aylarında vücudumuz ısısını terleme yolu ile koruyor ve ayarlıyor. Adı da "hipotalamus". osmos denilen daha sulu bir maddenin daha koyu bir maddenin içine girişi sonucunda derimizin altına su girer ve bu su burada kendine yer bulmak ister. çünkü hesaba göre kanında 40(60*0. Alkolün ne kadarı trafikte zararlıdır? Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testinden ağza atılacak bir şekerle veya sakızla kurtulmak mümkün değildir. Bu da ciddi kazalara yol açar. nefesteki dolayısıyla kandaki alkol miktarı ölçülür. Bu katsayılar arasındaki farkın nedeni. İnsanlarda bir litre kandaki alkol oranı 0. aynı vücut ölçüleri ve yağ oaranlarına sahip bir kadın ve erkek üzerinde yapılan deneylerde. Bu kokuların nedenleri ağza veya boğaza bulaşan alkol. kadınların daha çabuk sarhoş olmaları ve sarhoşluğun daha uzun sürmesinin gözlemlenmesidir.6 katsayısının çarpılamsı ile hesaplanabilir. Ayrıca derimizin altında yumak görünümlü 2 milyon ter bezi ve bu bezlerin her santimetrekaresinde 400 ince kanal var. Cihaza üflemeyle dışarı verilen havanın 2. her ne kadar alkolün yüzde 20'si midede.000 santimetreküpü kanda bulunan alkol miktarını gösterir. Böylece akciğerlere ulaşarak nefesle beraber çevreye yayılırlar.1 gr/litre alkol çıkar.7.7)=0. Bu ter bezleri de ince kanallar . Tüm bu alkol ve kokulu yiyeceklerin molekülleri midedeki hazım sırasında mide duvarından geçerek kana karışır. bükülür yani büzüşür. trafikteki yasal limiti aşar. ağızda dişlerin arasında kalan yiyecekler değildir. Ancak buradaki kalın derimizin genleşerek bu suya ayırabileceği fazla yeri olmadığı için. soğan benzeri keskin kokulu yiyecekleri yediğimizde nefesimiz kokar. Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testlerinde. sürücü bilincine hakim olamaz. Bu kokular mideden de gelmez. aynen yazın çok sıcak havalarda yollardaki asfaltlarda olduğu gibi eğilir. Parmaklarımızın uçları ve tabanlarımız suyun altında belli bir süre kalıp iyice ıslanırsa. Beynimizde terlemeyi düzenleyen özel bir bez var. kadınlarda alkolün midede daha az parçalanarak kana karışım oranının yüzde 30 daha fazla olması. Bir kadeh sek rakı veya iki bardak şarap kanda 40 gram alkol bulunması anlamına gelir. Böyle bir doz 75 kilo ağırlığındaki erkekte 40(75*0. Bu oran. ciltteki ter bezlerini uyarır. Çevre ısısının artması ile beyin. dişlerimizi fırçalayalım. alınan alkol miktarının kişinin ağırlığına bölünmesi ve erkeklerde 0. yüzde 80'i ince bağırsaklarda kana karışsa da. kadınlarda ise 0. Alkol aldığımızda veya sarımsak. Onlar ağzın yıkanması ile gideribilir. şeker yiyelim veya sakız çiğneyelim fark etmez.76 gr/litre sonucunu verir ki.6)=1. çünkü yiyecek gitmediği zamanlarda yemek borusunun ucu hep kapalıdır.kaplanmıştır. bu kokuyu tam olarak gideremeyiz.5 gramı geçtikten sonra refleksler yavaşlar. Bu miktarda alkolü 60 kilo ağırlığındaki bir kadın aldığında suçlu olur. İstediğimiz kadar ağzımızı yıkayalım.
Her insanın vücut ısısı." Cevabın kolay olduğunu. Nefes verirken bile terleriz. Aynı çevre ısısında bazıları rahatsız olur ve aşırı terler. hatalar artar. insana kaslarını ve diğer dokularını onarma. Cilt üzerine çıkan bu sıvı buharlaşırken vücudun ısısını da alır. İngiltere'de 70 yaşında bir kadının. ertesi gün adrenalin nedeni ile bütün aktivitelerimiz yavaşlamaktadır. düşük çevre sıcaklıklarında kendilerini daha rahat hissederler. bir gece dahi uyuyamasak.vasıtası ile. göstermez. deri üzerine gözle görülemeyecek kadar az bir sıvı salgılarlar. Niçin uyuyoruz? İşte hayatımızla ilgili son derece önemli bir soruya bir süpriz cevap daha! "Hiç kimse bilmiyor. Aynen esen bir akşam rüzgarından. Terleme ve dolaşm sistemlerinin termostat düğmesi daha düşük derecelere ayarlanmış insanlar. anahtarı kapatarak enerji tassarrufu yaparız. insan beynine hafızasındaki bilgileri düzenleme. Gözle görülen ve görülmeyen omak üzere iki çeşit terleme vardır. Bu nedenle günde dört-beş kez yerine üç öğün yemekle yetinebiliriz. Aslında normalde. İşte size çeşitli teoriler. İki gece üst üste uyumayan insanda ise durum daha kötüdür. daha doğrusu önceden ayarlanmış ortalama vücut ısısı aynı değildir. Fareler üzerinde yapılan deneylerde bir canlıyı uyanık tutmaya çalışmakla ölümüne neden olunabileceği ispatlanmıştır.5 saat uyuyarak ertesi gün tam performans ile hayatını sürdürebildiği gözlemlenmiştir. Diğeri de yüzümüzde. 38 dereceye ayarlanmış bir insana göre. . enerji tüketimimizin miktarını azaltır. Bu arada çıkan su buharı gözle görülmez. Dikkat ve konsantrasyon düşer. hepimizin bildiği gibi. Ayrıca arka arkaya geceleri yetersiz uyuyanlarda da benzeri problemler gözlemlenmiştir. hatta bir keresinde 56 saat uyanık kaldıktan sonra sadece 1. her gece bir saat uyuyarak. ensemizde ve özellikle koltuk altlarımızda yoğun olarak bulunan ter bezlerinin salgıları sonucu oluşan terlemelerdir. bazıları da bir rahatsızlık belirtisi. kimileri de kapalı. çevresindeki sıcaklık yükselmelerine daha hassastır. hallerinden memnun otururlar. diğeri ise bağışıklık sistemimiz için gerekli olan kimyasalların salgılanmasıdır. Uyku. ama bilimsel araştırmalar bunu göstermiyor. bunun tıbbi bir açıklaması var mıdır acaba? Tıbbi değilse bile basit bir açıklaması vardır. uykuda enerjimizi sarj ettiğimizi söyleyebilirsiniz. Yapılan araştırmalarda. Üç günden sonra insan hayal görmeye başlayabilir. Uyku. Vücudu 36 dereceye ayarlanmış bir insan. yaşlanan veya ölen hücrelerini yenileme şansı verir. serinletici bir fandan veya kapı önüne dökülen bir sudan sonra duyulan serinlik hissi gibi cilt soğur. Uyku. Gece karanlığında zaten hiçbir şey yapamayacağımızdan. Böylece vücudumuzun bir şekilde soğuması sağlanmış olur. Peki. Uyku süresince oluştuğu gözlemlenen diğer iki olaydan biri çocukların büyüme hormanlarının gelişmesi. gereksizleri unutma ve arşlivleme şansı verir. Kimileri sıcak yaz günlerini severken. Rüyalar da bu işlemin bir parçasıdır. Daha sonra ise artık insan gerçekle ilişkisini keser. düşünce berraklığı kaybolur. Fakat soru hala yerinde duruyor! "Niçin uyuyoruz?" Kimse bilmiyor. puslu kış günlerini sever.
Uyuyan bir insanda aşağıdaki durumlar gözlemlenir. sabahları kendimizi iyi hissettiğmiz. derin uykuda koltuktan düşebilirsiniz. Diğer organlardaki enerji harcamasını kısarak. İnsanların uyku ihtiyacı yaşlandıkça azalır. Vahşi doğada yaşayan hayvanlar için bu düzgün ve etrafa ilgisiz. Uyuyan bir insan ile komada olan bir hasta arasındaki en önemli fark. yatarken rüya görebilmektedirler. köpekler kısa aralıklarla bütün gün uyurlar. · Gözleri kapalıdır. Uyku hakkında tüm bildiğimiz. sürüngenlerin rüya görmedikleri. hem de karada yaşayanların da belirli sürelerde aktivitelerini yavaşlattıkları. ancak onların da bazıları gece. Örneğin insan bir kere ve uzun süre uyurken. bu durumun insanın evrimi süresince oluştuğu sanılmaktadır. İlginç olan noktalardan biri şu ki. Beyin dalgaları üzerinde yapılan çalışmalar sonucu. Hayvanların bazıları uyku için geceyi tercih ederken. memelilerin ise hepsinin uykularında rüya gördükleri saptanmıştır. on sekiz yaşında 10 saate düşer. beyin hücre aktiviteleri için gerekli olan enerjiyi artırabilir. uykuda olanın yeterli bir dış müdahale ile uyandırılabilmesidir. kuşların çok az. Sürüngenler. bütün gün çalışan beynin bir şarj süresi olabilir. dört yaşında 12 saate. Uyku nedir? Uyku insan hayatında sırrı tam olarak çözülememiş enteresan bir olaydır. · Yatarak uyur. Yetişkinler uyku için .(Eğer bir koltukta otururken uyumuşsanız. · Çok yüksek bir ses olmadıkça. geceleri iyi bir uyursak. Diğer bir deyişle uyuyan insan çevresinde oluşan şeylerin çoğuna ilgisizdir. Bunlara ilave olarak kalp atışı yavaşlar ve beyinde rüya denilen çok ilginç olaylar oluşur. bazıları gündüzü tercih eder. inekler ayakta uyurken değil de. bazıları gündüz hareketsiz kalıyor. Onlar da uykularında kısa süreler için de olsa çevreleri ile ilişkilerini keserler. hem de beynimizin yeni bir gün için kendisini tazelediği olgusudur. Uykunun nasıl olduğunu bir bakıma hepimiz biliriz. fakat hiçbir zaman çevre ile ilgilerini kesmedikleri biliniyor. Böceklerin ise uyuyup uyumadıkları bilinmiyor. hiçbir şeyi işitmez. Bazı balıkların ve kurbağa gibi hem suda. hem vücudumuzun. yaklaşık sekiz saatlik uyuma periyodu pek mümkün görünmemekte.) · Bir veya iki saatte bir kendi vücudunu elleri ile kontrol eder. Yeni doğmuş bir bebeğin uyku ihtiyacı günde 20 saat iken. kuşlar ve memeliler hepsi uyurlar.Uyku. · Adeleler tamamen gevşemiştir. · Daha yavaş ve ritmik olarak nefes alır. Hayvanların uyku süreçleri de farklıdır.
Saçalarımız üç aylık bir uzamanın ardından bir durma evresi geçirir ve bu sırada alttan gelen yeni saçlar eskilerini atar. Gerçekte saçımız da uzamasını bir süre sonra durdurur ama bunun için bayağı uzun bir süre geçer. Bizler sadece saçımızın. Renklerden nasıl etkileniriz? Renklerin insan davranışını ve psikolojisini önemli ölçüde etkilediği bugün kesinleşmiştir. Eğer kesmezseniz bir metre hatta daha da fazla bir uzunluğa ulaşabilir. belirli bir sürenin sonunda da alttan yenileri gelir. Vücudumuzdaki diğer kıllar ise derimizi serin tutar. Yeni hücreler oluştukça. Bu nedenle kıllar kısa bir süre içinde uzar. Bu sürecin de sonunda kılların yine büyüdüğü "büyüme süreci" gelir ve böyle devam eder. Buna "durma süreci" denir. Bu süreye "büyüme süreci" denir. yani dökülmelerine sebep olur. Durma sürecinde kıl kopar ve alttan gelen bir yenisi yerini alır. ısı kaybını önler. Silindir ve . eskilerini torbalardan dışarı iterler ve bu hücreler dışarı itildikçe canlı olma özelliklerini kaybederler. Aslında gözümüze gelen görüntü iki çeşit görme hücresi aracılığı ile tanınır. Sonra büyüme bir süre için durur.yedi-dokuz saate ihtiyaç duyarlar ama. Vücudumuzdaki kılların her biri topraktaki çim gibi. sakalımızın. Saçlarımız niçin uzuyor? Çünkü aksi taktirde berberler işsiz kalırdı! Ha. bacaklarımız ve diğer yerlerdeki kıllarımızın uzamadığını düşünürüz. kirpiklerimiz küçük parçaların gözümüze girmelerine engel olurlar. koltuklatlarında ve genital bölgelerimizdeki kılların uzadığını. odaların renk ve ışık düzenlerinin değiştirilmesi ile bazı öğrencilerin zeka düzeylerinin ve disiplin sorunlarının olumlu biçimde etkilendiği tespit edilmiştir. yani ölürler ve de kıllarımızın ve saçlarımızın bizim görebildiğimiz kısmını oluştururlar. Saç ve kıllarımızın her birinin büyüme ve durma süreçlerine başlama zamanları farklı olduğu için. derimizin altındaki kendi torbasında yetişir ve büyür. Kollarımızdaki kılları oluşturan hücrelerin büyüme süreci birkaç ay olarak programlanmıştır. Bu torbalardaki yeni saç hücreleri kılların köklerini oluşturur. kollarımız. Yani bir kılın veya saç telinin ulaşabileceği en uzun boyutu bu büyüme sürecinin uzunluğu belirler. vücudumuzda kıl olur. kıl torbasında belirli bir sürede yeni kıl hücreleri üretilir. Saçlarımız başımızı yazın güneşten. Burun ve kulaklarımızdaki kıllar tozların girmesini önler. Ancak insan gözünün ışık ve rengi algılayan ağ tabakasını görme sinirleri vasıtasıyla bunu beyne ilettikten sonra beyinde nasıl fizyolojik etkiler yarattığını renkbilimciler henüz açıklayamıyor. Bu yola bir insan her gün 70-100 arasında saç teli döker. Diğer taraftan saçlarımızın büyüme süreci iki seneden altı seneye kadar değişir. Kanada'da bir okulda yapılşan deneyde. genelde 6 saat yeterlidir. bir santimetre civarında bir uzunluğa geldiklerinde artık uzamazlar. gider. kışın soğuktan korurlar. Bunu banyo yaptıktan sonra lavaboya dökülen saçlarınızdan anlayabilirsiniz. hepsi birden aynı anda dökülmediklerinden devamlı olarak başımızda saç. ha! Şaka bir yana vücudumuzdaki kılların çok önemli görevleri vardır. Vücudumuzun hangi kısmında olduklarına bağlı olarak. Hayvanlarda bu süreçler aynı zamanda başalyıp bittiğinden onlar yılın belirli zamanlarında tüylerini dökerler. Kaşlarımız terimizin.
Bir insan gıdıklanınca. terlemenin çoğaldığı. kırmızı. sarı renkli duvarlar ise daha geniş gösterir. böcek yürümesi gibi olaylara hassas olan bu lifcikler. bulaşan kan rengini belli etmeyeceği için mantıken kırmızı giysi kullanmaları gerekirken. Gözümüzde yedi milyon konik ve 100 milyon kadar silindirik hücre vardır. kaşınmaya olan tepkisi gibi. çocuklar ise mavi. kırmızı. turuncu ve sarı gibi sıcak renklere bakanlarda tansiyonun yükseldiği. Bir binada sarı renge boyanmış bir tavan. Bunun nedeni. Kliniklerin sıcak renklere boyanması.çomak şeklinde olanlar ışığı. sinyalleri beyne gönderirler. teskin edici mavi ve yeşil renkler tercih edilir. Renge duyarlı konik hücreler ağ tabakasının ortasında. hatta bazen dokunulmadan gıdıklanırız. Gıdıklanmanın fiziksel olduğu kadar psikolojik yanı da vardır. Aslında bir renk olmayan. İnsan beyni vücuda gelen uyarıların hangisinin insanın bizzat kendisinden. Başkaları tarafından. Bu nedenle gece gökyüzünde gözümüzün kenarından gördüğümüz bir yıldızı. Ancak araştırmacılar bu sinyallerin beyinde nereye kaydedildiğinden emin değiller. asırlar boyu tehlikenin ve tahribatın simgesi olmuştur. buraların çok hassas bölgeler olmalarıdır. Erkeler yeşil. pembe gibi açık-uçuk renkleri. Beynin gıdıklanmaya tepkisi. elimizin yanması gibi acil refleks gerektiren dışarıdan gelen uyarılara öncelik verir. ışığa duyarlı silindirik hücreler ise kenarında daha yoğundur. nabız ve kalp atışı hızlanır. açık mavi. gönülsüz yapılan bir tepkidir. hangisinin dışarıdan geldiğini ayırt eder ve ona göre öncelik verir. Ayaküstü hazır yiyecek satan dükkanların duvarları iştah açtıran portakal rengine boyanırken yarış arabalarında kırmızı veya turuncu-sarı renkler tercih edilir. koni şeklinde olanlar ise rengi algılarlar. Aynı şekilde gözümüzün kenarıyla baktığımız şekillerde renkler kaybolur. yeşil. Araştırmalar insanların en çok mavi rengi sevdiklerini. Çünkü burada ışığa hassas silindirik hücreler daha az olduğundan görüntü kaybolur. deniz mavisi. Örneğin. Özellikle tüyle okşama. mavi rengin ise tam tersi etki yarattığı belirlenmiştir. odayı daha yüksek. beynin uyanıklığı fazlalaşır. Bu nedenle bir başkası tarafından gıdıklandığımızda reaksiyon gösteririz ama kendi kendimizi gıdıklamaya çalıştığımızda beyin bu noktalardaki hassasiyeti azalttığından gıdıklanmayız. Kırmızı renk kan rengidir. Gıdıklanma ile kan basıncı artarken. Yapılan deneylerde. nabzın ve solunumun hızlandığı. ama kendi kendimizi gıdıklayamayız. Bazıları gıdıklanmaya karşı çok hassasken bazıları etkilenmez bile. beyaz rengin hastalarda yarattığı hüzün duygusunu azaltır. İnsanların daha çok gıdıklandıkları yerler. pembe renge bakan kişilerin rahatladıkları. sarı ve turuncu gibi canlı renkleri daha çok sevmektedirler. ona doğrudan bakınca göremeyiz. turuncu ve koyu mor renkleri tercih ederken. . Ameliyathanelerde. bunu kırmızı ve yeşilin takip ettiğini göstermektedir. Gıdıklanma başlangıçta zevkli olabilirse de sürdürüldüğünde korku ve paniğe dönüşebilir. Trafik ışılarında "dur" sinyali olarak kullanılmasının nedeni de budur. avuç içi ve koltuk altı gibi bölgelerdir. derinin yüzeyinde bulunan küçük sinir lifcikleri harekete geçer. kadınlar firuze yeşili. daha doğrusu renksizlik olan siyah da makam araçlarının klasik rengidir. Niçin gıdıklanıyoruz? Gıdıklanmak rahatsız edici olduğu kadar eğlendiricidir de. ayak altı.
insan ömrü konusunda ciddi bir ipucu verememiştir. Ancak farklı türlerdeki bu davranış biçimi. gün geçtikçe başta böbrek ve kalp olmak üzere sağlıklı hücrelerimize zarar vermektedir. Önceleri esneme. Bugüne kadar kayda geçen en uzun insan ömrü. meyve sineklerinin genleri ile oynayarak daha uzun ömürlü sinekler yaratmayı başarmışlardır. ömrümüz süresince biyolojik aktivitemizde ortaya çıkan bazı kimyasal reaksiyonlar. metabolizması yüksek. farelerin metabolizmik hızları insandan daha yüksektir. İnsan vücudunda. kapalı ağızla esnemek mümkün değildir. Bilimciler insanların 150 yıla kadar yaşayabileceklerine inanıyorlar. fareler ve birçok canlı türü de esner. savunma sistemlerinin daha güçlü olması ve yağ depolama kabiliyetleri bakımından açlığa dayanıklı olmalarıdır. Japon Shigechiyo Izumi'ye aittir. ancak onun önemli bir fonksiyonu olmadığı tespit edilmiştir. Ancak ilk çağlarda insan ömrü ortalama 30-40 yıl iken günümüzde 75 yıla ulaşması.Niçin yaşlanıyoruz? Her insan vücudu zaman geçtikçe yaşlanır. yaşlanmayı çok az da olsa geciktirdikleri gözlemlenmektedir. Bir başka teoriye göre ise. Meyve sineği üzerinde yapılan araştırmalar. Örneğin. Son zamanlarda adlarından sıklıkla söz edilen E ve C vitaminlerinin de. kediler. yeni hücre oluşturabilmelerinin de sayısı sınırlıdır. genetik programlamamızla ömrümüz önceden belirlenmiştir. aynı fonksiyona yönelik olabilir mi? Örneğin insanların gülme olarak yaptığı yüzdeki kas hareketi diğer bazı canlılarda korkunun ifadesi olabilmektedir. antioksidan grubunda yer alarak. Bir başka saptama da. Bu amaçla bilimciler. Yapılan araştırmalarda. Bu kişi 120 yıl 137 gün yaşamıştır. yeterli sayıda hücre öldükten sonra organlar gereken düzeyde çalışmıyor ve insan ölüyor. ancak genetik bakımdan insanlara daha yakın olan fareler üzerinde yapılan çalışmaların daha gerçekçi bilgiler verebileceği sanılmaktadır. En çok ve sık esnemenin olduğu zaman. İnsan ömrü her kişiye göre farklı olmakla birlikte günümüzde ortalama 75 yıla ulaşmıştır. yavaş yakanlara göre daha az yaşadıklarıdır. bu savı çürütmektedir. Program. Bu uzun ömürlü sineklerin diğerlerinden farkları oksitlenmeyi önleyen enzim nedeniyle. insanın yorgun olduğu zamanlarda kandaki oksijen miktarını artırmak için vücudun yaptığı bir solunum sistemi refleksi olarak düşünülüyordu. Sonuna kadar bölünebilen tek hücre kanser hücresidir. hem de ağzımızla nefes alabilmemize rağmen. solunum olayına kısa bir destek verdiği. kuşlar. yaşlanmaları ve ölmeleri üzerine çeşitli teoriler var. Neden esneriz? Sadece uykumuz gelince mi esneriz? Esneme bulaşıcı mıdır? Aslında esnemenin ve fizyolojisinin ardında yatan gerçek hala tam olarak bilinmemektedir. Ortalama bir esneme altı saniye sürer. Dolayısıyla aslında kanserin sırrının çözülmesi insanın yaşlanma olgusuna da ışık tutacaktır. yani oksijeni çok hızlı yakan canlıların. Hem burnumuzla. ama nadiren üç yıldan fazla yaşarlar. esnemenin. hücrelerin bölünerek. İnsanların büyümesi. sabah uykudan kalkma vaktidir. hücrelerimiz üzerinden yaşlanmamızı kontrol ediyor. Yapılan deneylerin sonucunda. Bir teoriye göre. Sadece insanlar değil. hayvanların daha çok dikkat gerektiren bir olayı karşılama .
kas sistemimiz ve dolaşım sistemimizle doğrudan ilgilidir. beyin. ince sinir sistemimizle.sırasında esnedikleri. İlkel atalarımız akşamları ateşin etrafında topluca otururken grubun lideri tüm dişlerini göstererek esner. oturumu kapatır. Günümüzde bu iş için daha karışık teknolojiler kullanılıyor. Derslerde canı sıkılan öğrencilerin değil de. İlki. onun gibi bir şey. Baş ağrısını ise diğerlerinden ayrı bir yere koymak gerekir. . İlk ikisi toplumca bilinen klasik ağrılardır. artık gecenin başladığı. Bu nedenle günümüzde esnemenin hiçbir faydası görülmemektedir ve önümüzdeki bir milyon yıl içinde ortadan kalkacağı sanılmaktadır. Ağrı. doktorun hastalığı teşhis etmesine yardım eder. organizmanın kendini sakinleştirmesidir. Örneğin. Dördüncü sınıf ağrılar ise. doğrudan kişinin ruhsal hali ile ilgili olan hayali ağrılardır. baş ağrılarının en yaygın nedenlerini oluşturmaktadır. parmağımıza inen bir çekiç darbesi sonucu duyulan ağrı. romatizma. bir kolun kesilmesinden yirmi yıl sonra olmayan kolda ağrı hissedilmesi olayları ile karşılaşılmıştır. En kuvvetli bir ağrının bile gerilim durumunda veya tam tersi olan uyku halinde ortadan kalkması. beyinde bulunduğunun saptanması olmuştur. Bir diğer görüşe göre de. ağrının denetiminde beynin ne kadar büyük bir rolü olduğunu gösterir. başın öne eğik olduğu konumda sürekli daktilo yazmak ve okumak gibi hareketlerin boyun ve baş kaslarını etkilemesi. telefonu çenenin altına sıkıştırarak konuşmak. kızgın demirlerle dağlama gibi başka bir ağrı uygulama da dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılmıştır. sınava girecek bir öğrencinin veya yarışa girecek bir atletin çok esnemesinin sebebi. Yani nasıl yemek yiyen bir insanı görünce acıkırsak. Grubun diğer üyeleri de esneyerek görüş birliği içinde olduklarını beyan ederlerdi. Nedeni hayalide olsa ağrı gerçektir. canı sıkıldığı halde uyumamaya çalışanların daha çok esnedikleri gözlemlenmiştir. ağrının. oluşum ve engelleme mekanizmasının omurilikte değil. Örneğin kimi kazalardan sonra kendileri ile konuşılan yaralı kazazedelerin hiç acı duymadıklarını söyledikleri çok görülür. öyleyse faydalıdır. Bu tip ağrıların yüzde 30'unun ilaç niyetine verilen etkisiz maddelerle giderildiği bilinmektedir. O zaman kadınlar niçin ağrılar içinde doğum yapar? Niçin çok ciddi bazı hastalıklarda ağrı hiç ortaya çıkmaz? Ağrılar dört sınıfa ayrılır. Tarih boyunca ağrıyı gidermek için. Ancak bu iletişimin sırları tam olarak çözülebilmiş değildir. Yapılan araştırmalara göre. vücudumuzun içinden kaynaklanan. tersine dış uyarılarda azalma olduğunda esnedikleri saptanmıştır. Esnemenin bulaşıcı olduğunu ileri süren bir görüşe göre ise ilk insanlardan kalma bir davranış olarak esnemekteyiz. Baba televizyonu uzaktan kumanda ile kapatıp koltuğundan kalkıyor. Ağır bir el çantası ya da omuz çantası taşımak. herkesin sabaha kadar yatması ve hareket etmemesi gerektiği sinyalini verirdi. Esneyen kişinin yüz hatlarında meydana gelen şekillenmenin. Esneme de gülme gibi bulaşıcıdır. İkincisi. Ağrı nedir? Ağrı olayı. Üçüncü sınıf ağrılar. sıcak su. insanların ise. diğer insanlar üzerinde esnemeyi teşvik edici bir etki uyandırdığı tahmin ediliyor. ağrılar. Bunların ortaya koyduğu en önemli yarar. migren vb. tuhaf ve mantıkdışı görülen ve olaydan çok uzun bir süre sonra ortaya çıkabilen ağrılardır. baş ağrılarının yüzde 90'ı kas ağrılarıdır.
Elektriğin öldürücü gücünün voltaj değil de akım miktarı olduğunu öne sürenlere göre akım doğrudan kalbi etkiliyor. bir elektrik akımının insana en tehlikeli frekans aralığı 50-60 HZ. haşhaştan elde edilen morfin ile söğüt kabuğundan elde edilen aspirindir.dir. Bize ağrı çektiren olayların çoğu hayvanlarda görülmez. UV ışınları görünmeyen. Bu maddeler ağrılı duyuyu uyarmak yerine. Zaten elektriğin kendisinin de tam bir tanımı yapılmış veya tek bir tanım üzerinde uzlaşma sağlanmış değil. Bunun için çok güneşli bir havada. Yani tuzlu bir suyun içinde iseniz. yüksek enerjili. Bu konuda elektrik mühendisleri ile fizikçiler arasında görüş ayrılığı var. Elektrik akımını evimizdeki su tesisatına benzetebiliriz. Ama az miktarda da olsa sinir sistemi üzerinde hasar bırakabiliyor. Suyun basıncı neyse "Volt" da odur. "Amper" de suyun miktarının karşılığıdır. Islanınca o da iletkenleşiyor.Ağrı üzerinde en etkili iki ilaç. Elektrik çarpmasının sonucu genellikle kalp durması olduğu için ilk yardım da ona göre yapılmalıdır. Süre uzarsa deride yaralar oluşur ve elektrik bu yaralardan daha çabuk geçer. Elektriğe nereden çarpıldığımız da önemlidir. kalp ritmini düzenlemek için yine elektro şok uygulanıyor. Sıvılar iyi iletkendirler. 100 miliampere gelince sinirler reaksiyon gösteriyor ve 100-300 miliamperde şok oluşuyor. kalbin ritmini bozar hatta durmasına neden olur. Elektrik insanı nasıl çarpıyor? İnsanların elektriğe çarpılmaları onun bir iletkeni haline gelmelerinden oluyor. bütün koruma görevi derimize kalıyor. Elektriğe çarpılınca şoka girmemizin nedeni kendi elektriğimizdir. ağrının hissedilmesini engeller. O da vücudumuzun her tarafında aynı kalınlıkta değil. Derimizden geçen elektrik akımı derhal sinir sistemimizi etkiler. Tabii bütün bu değerlendirmeler tam bir bilimsel sınıflandırma değil. Ne kadar ilginçtir ki. Elektriğe çarpılanlar eğer ölmezlerse. problemsiz olarak yaşayabiliyorlar. Elektriğe çarpılmada süre de önemlidir. Ağrı özellikle insanları ilgilendirir. genellikle hayatlarının geri kalan kısmını bu olayın izi kalmadan. Vücudumuzu içi sıvı dolu bir kap olarak düşünürsek. Güneşte cildimizin renginin değişmesini sağlayan güneş ışığının içindeki ültraviyole(UV) ışınlarıdır ki bunlar camdan geçemez. Sinir sistemimizin ürettiği elektrik ile dışardan çarpıldığımız elektrik karşılaşıp iç içe girince vücudumuzda kasılmalar ve titremeler yaratıyor. yani elektriği iyi iletirler. cereyan tüm vücudunuza birden değeceğinden mili değil mikroamper seviyesinde bile bir akımdan zarar görebilirsiniz. Elektrik çarpmasında voltajın değil de akımın şiddetinin yani amperin önemli olduğu ileri sürülüyor. Elektriğin elden ele veya elden ayağa geçmesi aradaki hayati organlarımıza zarar verebilir. kısa dalga boylu ve görebildiğimiz renk dağılımında mor rengin ötesinde yer alan ışınlardır. Bu düşünüşe göre bir ila beş miliamperde acı başlıyor. hele üzerinde bir yara varsa direnci tamamen yok oluyor. güneş tam karşıdan gelirken araba . Beyindeki nefes alma merkezini felç eder. Elektrikten çarpılıp şoka girenlere de. Evlerimizde 220 volt ve 50 Herz akım daima vardır. Camın arkasında güneşte bronzlaşabilir miyiz? Hayır.
yani vücudun melanin üretimini artırması. Alkol oldukça yavaş yakılır. Çok güneşli havalarda UV ışınları gözlerimize de çok zararlıdır. ciddi miktarda kana karıştığı ilk durak olan mideye gelir. Yeryüzünde üç kilometrekarelik bir tarlanın bir gün boyunca güneşten aldığı enerji. yinede güneş ışığının içindeki UV ışınlarının yarısını derimiz içine almaya devam edebilir. beyindeki görme. . Daha da devam edilirse. Alkoliklerde bu oran yüzde 50 olup ciddi beslenme bozuklukları görülür. vücudumuzu UV ışınlarının tehlikeli etkilerinden korumak içindir. Bu koyu pigmetler derimizin üst tabakalarına gelirler ve böylece derimizin rengi koyulaşır. kalp hastalığı ve kanser riskini de arttırır. Karaciğerde yakılan her bir gram alkol için 7. Gerçi bu tür. alkol ağız ve yemek borusu ile temas ettikten sonra. Her yıl yarım milyon insanda bu hastalık görülmektedir. derimizin güneş altında rengini değiştirmesi olayı aslında "derma" diye bilinen cildimizin ikinci tabakasındaki pigment hücrelerinin bir reaksiyonudur.kullandığımızda yüzümüz değil de açık olan pencereye yaslı kolumuz kızarır. Hiroşima üzerinde patlatılan atom bombasının salıverdiği enerjiye eşittir. Güneşe çıkmak zorunda kalınacaksa koruma faktörü yüksek krem ve yağlar kullanılmalıdır. Unutmayalım ki. Ama bir noktadan sonra bu da geçerli değildir.1 kilokalori açığa çıkar. Beyinde hücre kaybına yol açar. Güneş enerjisi tahmin edilenden çok daha güçlüdür. konuşma ve muhakeme ile ilgili sinir merkezleri etkilenmeye başlarlar. 100 gram saf alkolün vücutça yakılması yaklaşık 10 saat sürer. Nasıl sarhoş olunuyor? İlk yudumla birlikte. kalp kası zorlanır ve nabız artar. psikiyatrik bozukluklar başlar. Güneşin altında ne kadar yanmış olursak olalım. denge. Bu arada alkolün baskılayıcı etkilerini yenebilmek için. Bombadan enerji bir anda boşaltıldığından. vücudumuzdaki en ince deri göz kapaklarımızdadır. İçmeye devam edilirse. alkolün kandaki oranı alkol zehirlenmesi seviyesine ulaşır. Biraz daha içilirse şuur kaybı meydana gelebilir. derhal merkezi sinir sistemimizi etkilemeye başlar. derimizin rengi ne kadar koyulaşırsa koyulaşsın. Büyük bir kısmı ince bağırsaklarda kana geçen alkol. Bu hücreler UV ışınlarına maruz kaldıklarında "melanin" denilen daha koyu pigmentlerin miktarını arttırırlar. Yapılan araştırmalara göre ABD'de insanlar genel olarak kalori ihtiyacının yüzde 10'unu alkolden karşılamaktadır. Özellikle gençler arasında giderek artmaktadır. solunum yetmezliği nedeni ile ölüm kaçınılmaz olur. genellikle başarı ile tedavi edilmektedir ama ciğere veya beyine yayılabilecek çok daha kötü türleri de vardır. Bu nedenle gölgede kalmak da çare değildir. UV ışınlarını emer. Alkol karaciğer yetmezliği yanında. Aşırı UV ışınlarına maruz kalmak sonunda deri kanserine bile yol açabilir. UV ışınları cisimlerden de yansır. Melanin. şok dalgaları oluşmuş ve ölümcül olmuştur. Birkaç dakika sonra beyne geçerek sinir hücrelerini etkiler ve mesaj iletimini yavaşlatır. İnsan gölgede de yanabilir. Bizim bronzlaşma ve çok sağlıklı görünüyoruz diye beğendiğimiz. Ancak alkolün kana karışması en çok ince bağırsaklarda olur. uzun sürede beyin hücrelerindeki dejenerasyon artar.
yandıkça katı kısmının nereye gittiğini düşünmeyiz bile. Bu nedenle çok güneşli bir günde açık renk giymek kesinlikle faydalıdır. İşte fitil de mumun üst kısmında alevden dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır ve bu bölgede yanmanın devamını sağlar. hatta jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur. Ayin ve adakların vageçilmez malzemesidir. Bu ısınan havanın yerini alan hava bedevilerin serinlik hissi duymalarını sağlıyor. Tarihi bu kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın olarak kullanılan başka hiçbir şey yoktur. beyaz kumaşlara göre tenimizi 5 derece daha sıcak tutarlar. Bilindiği gibi hava iyi bir izolatördür. Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor? Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar.Ama alkolün en büyük etkisi. ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim. Yani kışın iki kat giyinildiğinde dıştakinin siyah. İnsanda romantik duygular uyandırdığı gibi. Siyah renk üzerinde hiçbir ışın yansımaz. giysi. sağlığı bozmasının yanında. şerefinize! Yazın niçin açık renk giysiler giyiyoruz? Yaz günleri. Bu şekilde güneşin ışığı tutulduğu gibi vücuttan da ısı kaybı olmaz. tüm dinlerde ruhani bir yeri vardır. Kışın üst üste giyinmenin asıl faydası iki giysi arasında hava tabakası oluşmasıdır. ten ve hava arasındaki ısı alışverişi için en ideal kombinasyondur. yani aslında siyah renk bir renk değildir. Çünkü mumun yanma sırrı burada gizlidir. hapishane ve hastaneleri doldurmasıdır. bir çeşit balmumu. Fitilin emici özelliği çok önemlidir. Mum tarihin ilk icatlarından biridir. Siyah renkli kumaşlar ışığın hepsini tuttuklarından. Kapalı bir yerde ise enfraruj ışınları nüfuz edemeyeceği için siyah rengin ısıyı daha fazla iletmesi avantaj yaratabilir. kumaş ile tenin arasındaki havayı ısıtıyor ama aynı anda bir havalandırma mekanizmasının da çalışmasını sağlıyor. Mısır'da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar bulunmuştur ama en yaygın kullanılışı ortaçağda Avrupa'da olmuştur. yani fitil. Bu özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar da aynı prensiple çalışırlar. Siyah giysiler güneşin tüm ışınlarını tenimize geçirirler ama beraberlerinde enfraruj ışınlarını da. Taeihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. Siyah renk ise tam aksine bütün ışınları emer. Beyaz renk güneş ışığı içinde bulunan bütün ışınları yansıtır yani bütün renklerin birleşimidir. Peki öyleyse Sina çöllerindeki bedeviler niçin siyah renkte giysi giymeyi tercih ediyorlar? Çünkü siyah renkli giysi. içteki giysinin ise beyaz renk olması gerçekten faydalıdır. Yani ısı iletkenliği iyi değildir. renksizliktir. içe siyah giymek. yani burada asıl yanan . Onu o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki. aileleri ve arkadaşlıkları parçalaması. Haydi. Belki de dışa beyaz. fitiline bir kibrit çaktığımızda onun nasıl yandığını. Mumun yapısında iki ana eleman vardır. Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit değildir. Birincisi yakıt görevini gören. Tabii kışın da tam tersi. Elinize herjangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda suyun sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı çıktığını renginin koyulaşmasından anlayabilirsiniz. sıcak günlerde genellikle beyaz veya açık renkli giysiler giyeriz.
Yani siz yine de yaklaşık saniyede 13-14 metre hızla yere düşmeye devam ediyorsunuz. Eğer su yüzeyine süratle çıkılırsa. Vurgun yemek nasıl olur? İnsanlar yüzyıllardır su altına sadece zevk veya merak için değil. geçimlerini sağlamak için de dalmışlardır. Sizi yerden kazımak zorunda kalabilirler. Yanan şey aslında mumun katı kısmı olduğundan mum tümüyle yanıp bittiğinde geriye pek bir şey kalmaz. bu erimiş balmumunu yukarı aleve doğru taşır. derine gittikçe. asansörü tutan tek bir kablo değildir. mercan. vücut ısısı düştüğünden kalbin atış hızı artar. Burada tekrar vurgun yediği derinlikteki basınç verilir ve dengeli olarak azaltılır. Siz de son saniyede yukarı zıplıyorsunuz. dokulara daha küçülmüş bir hacimle dağılırlar. asansörünüz bozuldu ve 60-70 km/saat. Oksijen dokularda kullanıldığından sorun yaratmaz. yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir yanıcıdırlar. Asansör düşerken zıplanılsa ne olur? Düşünün ki. Lütfen panik yapmayın. Bu şekilde vurgun yiyenler. Mum yapmada en çok arı balmumu. balmumu alevin sıcaklığında buharlaşır ve tutuşur. Mumlar çekme yöntemi ile. basıncın azalmasıyla bu gazlar da süratle genleşir. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca. Her şey tamamlandıktan sonra boya banyolarına sokulurlar ve en sonunda parlaklık kazandırmak için soğuk suya daldırırlar. İnsan vücudunun solunum ve dolaşım sistemi bu basınca ayarlıdır. akciğer kapasitesi dörtte birine düşer. ama özellikle azot gazı damarlarda süratle genleşerek. Fitil. benzin üretiminde petrolden çıkan bir yan ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan "stearin" kullanılır. her 10 metrede basınç 1 atmosfer daha artar. İdeal çıkış hızı dakikada 20 metre olup. inci. yani saniyede 18 metre hızla düşüyor. Bir başka önlem de vurgun yiyeni. pratikte eğitmenler bunu dalgıç adaylarına "yüzeye gelen en küçük hava kabarcığından daha hızlı çıkma" şeklinde öğretirler.ve ışığı veren fitil değil balmumunun kendisidir. akciğer yırtılması ve hatta felç gibi önemli vücut hasarlarına yol açar. . bilinç bulanıklığı başlar. damar tıkanıklığı. Parafin balmumları ham petrolden yapılır. Ancak suyun içinde. Bu kabloların her biri tek başına asansörün ağırlığını taşıyabilir. azot gibi gazlar. dökülerek veya pres edilerek yapılıyor. Vurgun yememek için yüzeye yavaş çıkılmalı. 30 metre derinliğe inildiğinde. süratle basınç odalarına alınırlar. İşter saniyede 18 metre. kan basıncı artar. hatta belirli derinliklerde beklenmelidir. aynı derinliğe tekrar indirmektir. Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların karışımı ile elde ediliyor. Yukarı zıplamanız olsa olsa saniyede 4-5 metre hızla olabilir. en azından 5 veya 6 kablo vardır. sonuç fark etmez. Derinde dış basıncın yüksek olmasından dolayı tüpten solunan havanın içindeki oksijen. mumun en üst tabakasının da erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya başlamasına sebep olursunuz. Deniz seviyesinde hava basıncı 1 atmosferdir. isterse 13 metre hızla yere düşün. Ancak tüple dalışında kendine özgü sorunları vardır. Bu nedenle yardımcı gereç kullanmadan 30 metrenin altına inmek tehlikelidir. sünger gibi şeyleri çıkarıp.
kasabaya dolaşır. muhakkak zikzaklar ouşur. Gazeteler niçin enine düzgün yırtılamıyor? Denerseniz göreceksiniz ki. Gazete kağıdının ana maddesinin ağaç olduğunu hepimiz biliyoruz. en önde oturanlara alanı çevreleyen ip tutturularak. halka anlamındadır. Boks yapılacak alana seyirciler daire şeklinde yerleştirilir. Bu sistemlerin hiçbiri çalışmazsa yine de iyimser olmaya çalışın. Bu lifler çok az su içeriyor ve üretim bandında. Sola kavis çizerek koştuklarında. Tabii bu durumda ve özellikle 400 metre koşularında solakların şansı biraz azalmış oluyor. Aslında geçmişte profesyonel boksta. Ancak sağdan sola yani enine yırttığınızda düzgün yırtamazsınız. İnglizce'de daire. yırtık. "ring" kelimesi. Enine yırtıldığında. hayati tehlikeyi önleyecek özel sistemler de bulunur. Yere dikilen kazıklara ip bağlanarak boks yeri belirlenmeye başlandı. oradaki yerli boksörlerle maç yaparlardı. ayakla yapılan hareketlerde de. lifler kağıtta uzunlamasına yer alıyor. Erkeklerin sadece %5'i. Bir gazete kağıdında ağacın lifleri yukarıdan aşağıya olacak şekilde gelir. Seyirci miktarı artınca bu usulü ugulamak zorlaştı. Tabii ki bu iş için en uygun şekil kare idi. İşte bu sebeple bir gazete sayfasını düşey olarak yırtarsanız. pistin köşelerinde koşucular haifif içe meylederek koştuları için sağ ayağa daha çok yük biner ve koşucu bu kuvvetli ayağı ile sola doğru daha rahat koşar. Özellikle kısa mesafe koşullarında. . Parmağa takılan yüzüğe bile bu nedenle "ring" denilir. Boks yapılan yerlerin dünyanın her yanında kare olmasına rağmen "ring" diye adlandırılmasının hikayesi işte bu! Atletler niçin saat yönünün aksine koşuyor? Sağ elini kullanan insanlar. her life rastlayışında yırtılma zikzak çizer. sağ ayak dışarıda kalır. bandın hareketi boyunca yayılıyor. boksörler grup halinde. Peki lifler niçin düşey doğrultuda? Bunun nedeni kağıdın üretiliş biçiminde yatıyor. hiç olmazsa hayatınızda bir kere. başkalarının boks yapılacak yere girmeleri önerilirdi. liflerin yolunu takip ederek düzgün bir şekilde aşağıya kadar iner. Bu nedenle de sağ bacakları daha güçlüdür. Çoğunluğun rahatı düşünüldüğü için de atletler pistte saat yönünün aksi yönde koşarlar. Hatta bazı asansör boşluklarında ilaveten yaylı veya yağlı. Boks ringleri niçin dört köşedir? Bilindiği gibi.Diyelim ki. Ayrıca sahnedekiboksöre meydan okuyan biri kafasını bu ipe çarparak dövüşmek istediğini belirtirdi. kasabadan. hiçbir katta durmadan doğrudan zemine inmiş oluyorsunuz. bir gazete sayfasını yukarıdan aşağıya düzgün olarak yırtabilirsiniz. kadınların ise %3'ü solaktır. bu kabloların hiçbiri görevini yapmadı. sağ bacaklarını öncelikle kullanırlar. Üretim bandı sonunda su kuruyor ama. asansörü durduracak bir başka fren donanımı daha vardır. İnsanların çoğu sağ ellerini kullanırlar.
Yutmadan önce ve sonra kılıcın steril hale getirilmesi de çok önemli bir husustur. böylece yutkunmaya mani olmaktır. çünkü her iki tarafı da keskin değildir. mekanik olarak derimizin üzerinden bunların alınmasını sağlamasıdır. kaburga kemiklerine de dikkat ederek. kurumuş ter. Sonunda bir gün kılıcı sokarken boğazı gevşeyebilir hale gelmiş. Sabunun özelliği. kireç taşını ısıtarak kiraç elde etmiş. . Kılıç ve alev yutmanın büyük ustalarından Dan Mannix. suyun derimize temasına mani olur. Gerçekten kılıcı yutarlar. Bu özellik haftalar boyu süren egzersizlerle kazanılabilir. Hatta Anadolu'da 4000 yıl evvel Hititlerin yaktıkları bitkilerin külleri ile ellerini temizledikleri bilinmektedir. ister inanmayın gösterilerde kılıcı yutanların yaptıkları numara sahte değildir. Suyu ve yağı(ne yağı olursa olsun) aynı kaba koyarsanız birbirlerine hiç karışmazlar aksine su ve yağ molekülleri arasında birbirlerini iten bir güç vardır. Hele bu numarayı yaparken konuşmayı profesyoneller düşünemezler bile.Sirklerde kılıcı nasıl yutuyorlar? İster inanın. Kılıcın ucu sivri gibi görünür ama midenizin tabanına ulaşamayacak boyda bir kılıç seçerseniz bu da problem yaratmaz. Normal bir deri üzerinde. kesme ihtimali olmayan bir kılıç ile çalıştığını söylüyor. Çok az da olsa katlanabilir kılıçları kullanan bazı hilebazlar ortaya çıkınca. kılıcı kabzasına kadar yutabilme yeteneğini kazanmış. Kılıcın boğazı kesme ihtimali yoktur. Sabunun bilinen tarihi 2000 yıldan da öncesine uzanır. Ana problem gırlak adelelerini rahatlatmayı öğrenmek. Sabun kiri nasıl gideriyor? Aslında sabun bir antiseptik. Birinci problem yutkunma refleksinden çıkmış. Kılıç yutmayı evde kendi kendine öğrenmeye kalkışmak son derece tehlikelidir. Oradaki kıvrımıda geçmeyi başardıktan sonra. Oluşan gri çamuru sıcak su dolu bir kazana dökerek keçi yağı ile saatlerce karıştırarak kaynatmışlardır. yani kördür. Sabun. Mannix bu işi başarabilmek için haftalar boyunca. Elimizi sadece su ile yıkadığımızda derimizin. bu ıslak kireci sıcak ağaç külleri üzerine püskürtüp sonrada karıştırmışlardır. çok ince kalınlıktaki. İşte burada sabun devreye girer ve aracılık rolünü üstlenir. soğumaya bırakmışlardır. kılıç boğazdan girerken boğazın büzüşmesi problemini halletmiş. üzerindeki yağ tabakası. Yine haftalarca öğle yameği yemeyerek. elektrik bağlantıları sadece bir tarafında bulunan. Tabii önce asbest bir kılıç kınını yutarak. Mannix ve asistanları işi öyle geliştirmişler ki. onu dağıtır ve tam anlamı ile temizlik sağlanamaz. yani mikrop öldürücü değildir. Soğuma sonucu sertleşen tabakayı parçalara bölerek sabun olark kullanmışlardır. Romalılar sabun yapabilmek için. günde en az bir saat. yağlı ifrazatlar ve toz vardır. Kirli kahverengi kalın bir tabaka oluşunca. Mannix işin en zor yanını geçtiğini zannederken esas zorlukla Adem Elma'sı denilen yerin arkasında karşılaşmış. Mannix kılıcı gerçekten yuttuğunu ispatlayacak başka numaralara geçmiş. kızarmış kılıçları yutma numaraları bile yapmışlar. bu konuda 1951 yılında bir kitap bile yazmıştır. tarihinin her döneminde ucuz ve kolay bulunabilen malzemelerden yapılmıştır. ışık vücudunun dışından da görülmüş. çeşitli bakteriler. ölü deri hücreleri. Elektrik verilip nepn lamba yanınca . Özel olarak imal edilmiş. "U" şeklindeki bir neon tübü yutmuş. kızgın. Böylece tip şeyleri gerçekten yuttuğunu ispatlamış.
sabunun sodyumun değişik bileşikleri ile yapılmış diğer adlarıdır. Musluktan akan su ile de uzaklaşır giderler. ve peyniri tuzlayarak saklıyorlardı. köpelkerinin yaşlarını insan yaşlarıyla karşılaştırabilmek için. Bu konuda üretilen çeşitli formüller var ama en basit ve akla yatkın olanı şu: Köpeğin birinci yaşı= 21 insan yaşı Köpeğin sonraki her yaşı:4 insan yaşı Buna göre 7 yaşında bir köpeğiniz varsa insan ömrüne göre. Eski Mısır'da ölülerin vücutları bozulmamaları için tuzla kaplanıyordu. Şampuan. Günümüzün modern marketlerinde ise sabunun. ve bakterilerin yiyeceği bozmalarıı önler. Romalılar eti. tıraş kremi ve kozmetikler.İşte sabun budur. Tuzlanan ette proteinler gevşer. hurma. boyalar. Ellerimizi ovuşturduğumuzda yağ ve kirler. 21+(6*4)=45 yaşındadır. bazı katkı maddeleri. ve koyun yağlarından elde edilen don yağları. deodoranlar. parfümler. Keçi yağı yerine de sığır. 2000 yıllarına kadar dayanan kayıtlar bulunmuştur. hatta Çin'de M. diğer ucu da bir alkali olan suyu çeker. Günümüzde alkali olarak kireç yerine genellikle kostik soda kullanılıyor. bakterilerin gelişmek için muhtaç oldukları nemli ortamı ortadan kaldırır. her köpek yaşının yedi insan yaşına eşit olduğunu varsayarlar. Günümüzde eti muhafaza etmek için. Bu hesaba devam edersek 10 yaşındaki bir köpeğin yaşı. diş macunu. 15 yaşındaki bir köpek ise 77 yaşındaki bir insanla aynı yaştadır. Tuz aynı zamanda bu bakterileri de kendisi doğrudan öldürür. Yani bir taraftan yağı severken diğer taraftan suyu sever. dolayısıyla içindeki bakteriler parçalanır. Eğer kostik soda yerine potasyum kullanılırsa. Et ve balığı tuzladığımızda aynen onları pişirmişiz gib bir kimyasal reaksiyon oluşur (lakerdayı hatırlayın). Her sabun kireç gibi bir alkali madde ile bir çeşit yağın karışımıdır. pamuk çekirdeği ve zeytinden elde edilen yağlar kullanılıyor. Tuz suyu çok seven bir kimyasaldır.. Bu hesap şekli akla uygundur. karidesi. Sabun molekülleri bu yağlı kirleri sararlar suyla birleştirirler ve artık çözünemez hale getirirler. Bir köpek yaşı yedi insan yaşına eşittir düşüncesi seksüel olgunluğa erişmiş bir yaşındaki köpekle 7 yaşındaki bir çocuk arasında farkı düşününce anlamsız kalıyor.. insanın 57 yaşına eştir. zeytini. . Neden Tuzlanır? Yiyeceği tuzlamak insanlık tarihinde bilinen en eski koruma metodur. Ellerin kurulanması ile de bakterilerin çok sevdiği nemli ortam ortadan kalkmış olur.Ö. Peki bu doğru mudur? Tam olarak değil. Yiyecekti suyu emerek. losyonlar ve raklamlarda söylenilen diğer maddeler eklenmiş hali ile karşılaşıyoruz. Sabun moleküllerinin bir ucu yağı. Bir köpek yaşı niçin yedi insan yaşına eşittir? Evlerinde köpek bulunduranlar. Alkali ve yağdan meydana gelen sabun da anne ve babasının özelliklerini taşır. balığı. daha yumuşak olan sıvı sabun elde edilir. Arkeolojik kazılarda bu usulün taş devrinde bile bilindiğine dair bulgular edilmiş. Aslında tuzlama bir tür pişirmedir. tuza kuvvetli bir bakteri düşmanı olan "potasyum nitrat" da eklenmektedir. bakteri giderici maddeler. kremler.
Boncukların dini amaçla ve duaları saymada kullanılmasına ilk olarak Hindistan'da. Hindu inanışında rastlanıyor.çözünür ki bu et ısıtıldığında olan olay ile aynıdır. avdan elde edeceği potansiyel enerji miktarını aştığı anda puma koşmaktan vazgeçer. Ama en çok ta hızlı ve kıvrak koşusu ile tanınır. Daha sonraları bu ip takılar kötülüklerden ve düşmanlardan koruması için savaşlarda da takılmaya başlandı. Hz. yani harcanan emek. Çünkü puma akıllı bir hayvandır ve koşarken harcadığı enerji miktarı. Birçok özelliği ile ünlüdür bu ormanların harika kedisi. yüzyılın sonlarına doğru rastlanmaktadır. Hatta belki Osman Gazi. kemik. bir tavşanın peşinden geçirdiği süre asla aynı değildir. İlk insanlar avladıkları avın parçalarını ip benzeri şeylere dizer. Hani vahşi kedilerin uzak atalarından. Tespihin ataları Hindistan'dan doğuya. Bu nedenle ceylanın peşinden fazla. Bu ölüm koşusu bazen pumanın . Hz. Hinduizm ve Budizm'de aynı olup hepsinde de duaları ve dualar arası bölümleri saymada kullanılır. Tespihin kullanış amacı Müslümanlık. Ne var ki. bir sonraki avda başarı getirmesi için üzerlerine takarlardı. Avının peşinedüştüğü andan itibaren giderek hızlanan ve vücudunun tüm eklem ve kaslarını ortaya koyan hareketlerini seyretmek bir zevktir. İslam'da Peygamber'in namaz kılarken . sonra Ortadoğu'ya. Niçin tespih çekiyoruz? Boncuk. Muhammed zamanında namaz ve dua sırasında hurma çekirdeği veya çakıl taşı kullanıldığı bazı hadislerden anlaşılmaktadır. ulaşılan sonuç ilişkisindeki dengeyi iyi saptamaktan geçiyor. Yani bir ceylan ele geçirmek için koştuğu süre ile. bazen ise hayatı için koşan kurbanın zaferi ile sonuçlanır. Bugün bile bazı taşların özel uğurlar getirdiklerine inananlar vardır. Muhammed'in tespih taşıdığına dair bir kayıt yoktur. taş gibi küçük parçaların bir ipe dizilmesi insanlık tarihi kadar eskidir. Başarının sırrı pumalıktan. yani bir tavşanın peşinden yıllarca koşan . "Aptal Puma Sendromu" Nedir? Pumayı bilirsiniz. Puma avının peşinden sürdürdüğü "ölüm koşusunu" her zaman avının cüssesine göre ayarlar. Yenilgiyi kabul edip başka av arar. Hristiyanlık (Katolik). Yaklaşık iki metre uzunluğundaki benekli yırtıcı. belki de Fatih Sultan Mehmet de tespih kullanmadılar. tavşanın peşinden çok daha az koşar. Tespihin İslam dünyasında ne zamandan beri kullanıldığı kesin olarak belli değildir. Arşivlerde tespih ile ilgili bilgilere ancak 16. Peki bir puma avının peşinden ne kadar koşar? İşte ormanların vahşi avcısını uygarlıkların kurucusu insan'a örnek yapacak olanda pumanın bu özelliğidir. İşte "aptal puma sendromu" bunun tersini yapan insanların ruh halini ifade etmek için. en sonunda da Avrupa'ya yayılıyor. sonra da yakaladığı avı bir öğünde bitiren akılsızlar için kullanılır.
çalışma yaşamının güçlükleriyle. Çeşitli malzemelerden yapılan tespihteki tane sayısı 33. oradan da Amerika'ya ve bütün dünyaya yayıldı. Tespih çekmenin daha çok kırsal kesimlerde yaygın olmasının nedeninin tespihin boş elleri meşgul edebilmeözelliği olduğu ileri sürülüyor. yayıldığı da bilinmiyor. dikkatimizi başka tarafa yöneltmek için tespih çekmenin çok etkili ve faydalı olduğunu söylüyorlar. Sıcak ayları tarımsal çalışma ile geçiren. Charles. endişeler ve korkularla sürekli basklı altında tutulduğunu. birbirlerine hediyeler verdiler. Elhamdülillah ve Allahüekber' kelimelerini 33'er defa tekrarlamanın hangi tarihte başlayıp. hastaları veya bir muradı olanları. beynimizin. . onu özgür bırakmak. bunun sonucunda sinir hücrelerinin aşırı yorulup yıprandığını ve beynimizn rahatlamak. Aslında tespih çekmek din adamlarına özgü bir davranışmış gibi algılanır ama halk arasında da neredeyse bir alışkanlık haline gelmiştir. 500 veya 1000 olabilir. 1 Nisan şakasının kökeni nedir? Her ne kadar Roma İmparatoru Julius Caesar (Sezar) milattan önce 46 yılında takvimin başlangıcını Ocak ayı olarak ilan ettiyse de. O zamanki iletişim şartlarında bazı insanların bundan haberi olmadı. 99. 500 veya 1000'lik tespihler daha ziyade tekkeler ve dergahlarda zikr için kullanılırlardı. bazıları ise bu kararı protesto etmek amacıyla eski adetlerine devam ettiler. Güneş'in Balık Burcu'nu terk ediyor olmasıdır. yapılmayacak bir partiye davet ettiler. Ancak günümüzde tespihi bir oyuncak veya el alışkanlığı olarak kullananlara. Bilim insaları. Adeti gittikçe süsleyerek. bahar aylarının başlangıç tarihi olarak da kabul edilen.sünneti olan 'Sübhanallah. Bu adetin İngiltere'ye ulaşması yaklaşık iki yüzyıl sürdü. 1 Nisan'da partiler düzenlediler. Ocak ayının yılın ilk ayı olmasına alışılınca. Bu günde diğerlerine sürpriz hediyeler verdiler. Günümüz biliminin tespih çekme alışkanlığına bakış açısı biraz değişik. Fransızlar l Nisan gününü kendi kültürlerinin bir parçası olarak görmeye başladılar. Diğerleri ise bunları Nisan aptalları olarak nitelendirip bu güne 'Bütün Aptalların Günü' adını verdiler. hatta tuttukları futbol takımının renklerine göre yapılmış tespihleri çekenlere sıkça rastlanmaktadır. onu anarken her isim için bir işaret olmak üzere ipe dizdiği bu 99 taneli şeye de 'tespih' adını vermiştir. takvimi değiştirerek yıl başlangıcını Ocak ayının birinci gününe aldı. gerçek olması mümkün olmayan haberler ürettiler. Tespih çekmek. zenginleştirerek ve yaygınlaştırarak devam ettirdiler. Yüce Yaratıcı'ya 99 ayrı isim veren İslami anlayış. 16. 1564 yılında Fransa Kralı IX. iyileşmeleri veya muratlarının olması için bu tespihlerin içinden geçirirlerdi. Yıllar sonra takvimin ayları yerine oturup. l Nisan şakalarının sembolünün 'Nisan Balığı' olmasının nedeni ise Mart ayının sonlarına doğru. sürekli ellerini kullanmaya alışmış kişilerin kış aylarında bu boşluğu tespihle doldurduklarına inanılıyor. Tekke şeyhleri. Mart ayının 25'inde başlardı. tespih tanelerini birer birer işaret parmağı ile baş parmak arasından geçirmektir. yüzyılın ortalarına kadar Avrupa'da yeni yıl geleneksel olarak. sallayarak veya çeşitli figürler meydana getirerek dolaşanlara. sorunlar.
Zaten tek kat olan şekli ve üzerindeki mumlar nedeniyle pasta görünüş olarak da düğün pastasından farklıdır. Daha sonraları bu adetin devamı olarak. yemek içindi. tatlı kekler yaptılar. Kekler şüphesiz gelinin başına atmak için değil. Pastanın kat kat yüksekliği biraz da sosyal statü olarak görüldüğünden gelin ile damat. kılıç gibi uzun bir bıçak kullanarak ancak kesebiliyorlar. Doğum günlerinde pasta kesmek adetinin ise tarihi kökeni ve amacı değişiktir. Zaman geçtikçe misafirler de evlerinden getirdikleri fındık. tarih boyunca bereket. İngiltere'de ise bu getirilenler üst üste yığılmaya başlandı. Ne zaman ki. evlenen çift tarafından bir pastanın kesilmesiyle başlanılması vazgeçilmez bir adet haline gelmiştir. İngiliz ve Fransız aşçılar arasındaki yaratıcılık. fıstık. yağlı çörekler ortaya çıktı. Evlenmemiş veya evlenmeyi bekleyen genç kızlar. doğurganlık ve mutluluk dileklerinin iletilmesinin zaman içinde gelişmiş bir şekli olduğundan bahsetmiştik. . düğün törenlerinde. düğüne getirilen keklerin bereket getirmesi için gelinin başı üstünde ufalanması. en dekoratif ve en lezzetli pastayı yapma yarışı süreci içinde düğün pastası adeti de yayıldıkça yayıldı. doğurganlık ve mutluluğun sembolü olduğundan başlangıçta. kurutulmuş meyveler ve bala bulanmış bademlerle düğün törenine katkıda bulunmaya başladılar. Buğday. Misafirler bunları evlerinde yapıp düğüne getirmeye başladılar. Gelinin başına buğday ve pirinç dökülmesi tekrar moda oldu. adet yine değişti. Doğum gününde pasta kesmek adeti nereden geliyor? Düğünlerde pasta kesmek adetinin. boylarını aşan bu pastaları. Yiyecek yığını ne kadar yüksekse o kadar iyi. iyi temenniler gelinin başına buğday dökülerek sunuluyordu. Evlenen çift bu yığının üzerinden birbirlerini öptükten sonra öncelik gelinde olmak üzere yiyecek tepeciğinin yenilmesine başlanıyordu. Romalılar devrinin başlangıcında aşçılar çok saygın bir meslek grubunu oluşturuyorlardı ve bu aşçılar milattan yaklaşık 100 yıl önce adeti biraz değiştirdiler. Ortaçağın başlarında ise bu adet bir süre unutuldu. Tıpkı günümüzde. ama bir şey atmayı alışkanlık haline getirenler bu tatlı kekleri de gelinin başına atmaya devam ettiler. düğün törenlerinin olmazsa olmazları arasına girdi. Adet hızla Avrupa'nın batısına. en iyi. yeni evlilere bereket. o kadar çok bereket habercisi idi.Düğünlerde niçin pasta kesiliyor? Günümüzde düğüne. İngiliz aşçılar kekleri bir çeşit biraya batırıp kendilerine has düğün pastalarını yarattılar. ardından da evlenen çiftin bu kek kırıntılarını birlikte yemesi gibi bir adet başladı. kısmetleri açılsın diye bu buğday duşunun kendilerinin de başlarına isabet etmesi için uğraşırlardı. oradan da İngiltere'ye geçti. gelinin elindeki buketten fırlattığı çiçekleri aynı inanışla yakalamaya çalışan genç kızlar gibi. Bu buğdaylarla küçük. dekoratif ve süslü bisküviler.
Akla daha yatkın gelen diğer bir görüşe göre ise çubukla yemek adeti Çinlilerin yiyeceklerini küçük parçalara bölüp yeme alışkanlıklarından ve buna bağlı olarak zaman içinde çok önemli bir ihtiyaçtan kaynaklanıyor. her şeyi tek elle yemek zorunda olan Çinlilerin bütün parmaklarının kirlenmesi sorununu çözdüğü için hızla yayılmış. Çinlilerin yemeklerinin bol soslu olduğunu söylemeye gerek yok. Zamanla etleri ve sebzeleri çok küçük parçalara bölüp. yüzyılda Almanya'da çocuklara gösterilen ilgi belki bugünkünden bile fazlaydı. Bu bir fazla mum. sevdiği yiyecekler hazırlanıyordu. çoğunluğu fildişi ve kemiktenmiş. çaresiz bambu kamışlarından yapılmış ince çubuklarla yemek yemeye alışmışlar.Pasta sözcüğünü hep günümüzdeki anlamı ile kullanıyoruz. O zamanlar çubukların çok azı ağaçtan. yağ içinde karıştırarak kızartmanın hem süratli pişmeyi hem de odundan tasarrufu sağladığını görmüşler. Üstü yanar mumlarla süslenmiş pasta (kek) eve getirildiğinde çocuk uyandırılıyor. Bir kutlama amacı ile ortaya çıkması ise Ortaçağda Almanya'da olmuştur. Doğum günü pastasının bilinen tarihi Helen uygarlıklarına kadar uzanır. yani yakacak sıkıntısı başlamış. Doğum günü kutlaması sabaha karşı. o gün istediği. Doğum günleri bir festival şeklinde kutlanıyordu. Şimdi artık ne metal ne de ağaç kıtlığı var. yemek yemek için de sadece diğer ellerini kullanabiliyorlarmış. O zamanlar ağaç sıkıntısı nedeniyle. Yani o zamanlarda doğum günü kutlamaları çocuklara yönelikti. kaşık ve benzeri şeyleri vermek zorunda kalan Çinliler ne yapsınlar. vakti zamanında Çin imparatorlarından biri halkın ayaklanmasından korktuğundan. Zaten onların yerini sentetik malzemeler çoktan . Ayrıca çocuğa bir çok hediyeler getiriliyor. Bir görüşe göre. 13. Yemeğin başında çocuk mumları üfleyerek söndürüyor ve şölen başlıyordu. bir gün sönecek hayatın ışığını simgeliyordu. eritilip silah olarak tekrar kullanılabilecek metal olan her şeyin toplanmasını emretmiş. gün ağarırken başlıyordu. şafakta. bu arada bir dilek tutmak. Pastanın üzerindeki mumların sayısı çocuğun yaşından bir fazla oluyordu. Yerken çubukları kullanmak. Ellerindeki bıçak. Günümüzde her yaştan insanın kutladığı doğum günü ve kesilen pasta işte o zamanların bir adetinin devamıdır. Doğum günü pastasının üstündeki mumları bir üfleyişte söndürmek. pastanın üstündeki mumların ise yemek vakti gelene kadar devamlı değiştirilerek sürekli yanar halde kalmaları sağlanıyordu. Aslında tarihi gelişimi içinde 'kek' demek daha doğru olur. yemek masası kullanmak zenginlere mahsus bir lüks olduğundan insanlar bir elleri ile yiyecek veya pirinç tabağını tutuyor. Yemek çubukları milattan bir yüzyıl önce doğmuş. eğer dilek gerçekleşirse bunu kimseye söylememek adetleri de o günlerden kalmadır Çinliler yiyeceklerini niçin çubuklarla yerler? Aslında nedeni tam bilinmiyor. Yemeği içindeki yağa atıp karıştırarak pişirmeye yarayan tava benzeri kaplar kullanılmadan önce yiyecekler odun ateşi üzerinde pişiriliyormuş. Nüfus çoğaldıkça artan yiyecek ihtiyacından dolayı ormanlar kesilip tarlalar açıldıkça bu sefer de odun.
bisküvi gibi yiyecekler de asılmaya başlanmış. dünyanın yaratıldığı ay olduğuna inanılan ve tabiatın canlanmasının müjdecisi olan Mart ayından Ocak ayına kaydırılması ile kutlanacak tarihler konusunda kafalar iyice karıştı. ekmek ve bisküvinin yerini rengarenk süsler aldı. Protestanlığın yayılması ile birlikte bunlara yanan mumlar da eklenmiştir. Yılbaşında çam ağacı süsleme adeti nereden geliyor? Yılbaşı günlerinde. plastik taklitlerini kullanıyor. O devirlerde doğanın yeşilliği ve ağaçlar sonsuz hayatın sembolleriydiler. Adet Avrupa'ya yayılırken aynı zamanda göçmenler tarafından Amerika'ya da taşınmıştır. Dünyanın Güneş etrafındaki bir turunu tamamladığı coğrafi bir konumdur. Çin imparatorunun veya odun yokluğunun yarattığı eziyete seve seve katlanıyorlar. İsa'nın doğum günü kabul edilerek -ki bu kesin değildir. Bir kaç günlük eğlence için çam ağaçlarını kesmiyor. Her ne kadar yılbaşı günlerinde bir çam ağacının süslenmesi tüm dünyada adet olduysa da bu günün dini bakımdan bir özelliği yoktur. gittikçe daha aydınlık günlerin geleceğinin müjdesi olan Aralık ayının bu günleri de törenlerle karşılanırdı. Aslında ağaçların ruhani törenlerde önemli bir sembol olarak yer alması adeti çok eskilere. Hıristiyanlık öncesi zamanlara. Benzer şekilde Kuzey Avrupa ülkelerinde de yine Hıristiyanlıktan çok daha önceki zamanlarda ağaçlar ruhani bakımdan kutsal kabul ediliyorlardı. özellikle çam ağaçları bu kutlamanın simgesi olmaya devam ettiler. hatta putlara ve doğaya tapınıldığı zamanlardaki Mısır ve Çin uygarlıklarına kadar uzanır. Almanların 'cennet ağacı' adını verdikleri ve Adem ile Havva'nın gizemli hikayesine dayanarak üzerini elmalarla donattıkları ağaç köknardı. çubuklarla yemeğe uğraşıp. Kuzey Avrupa'da kış aylarında sadece bir kaç saat süren gündüzler 21 Aralık'tan itibaren uzamaya başlarlar. Zamanla Kuzey Avrupa ülkelerinin 'karanlığın bitişi' ayin ve kutlamaları. halen de söylenmekte olan şarkı hangisidir diye .Noel kutlamalarına dönüştürüldü. yüzyıldan sonra bu ağaçlara sadece meyve değil ekmek. minik bir çam ağacı bulundurmak ve onu süslemek adetinin kökeninin Almanya olduğu ileri sürülür.almış durumda. diğer ülkelerdeki bir çok insan bile bir Çin lokantası bulup. Ne var ki bırakın Çin'i. Bu adet Avrupa'da güneye indikçe değişerek yayıldı. Bu arada ağaçlar. 15. Uygarlık ve teknolojinin ilerlemesi ile çam ağacı üzerindeki mumların yerlerini yanıp sönen minik renkli ampuller. Dünyanın en çok söylenen şarkısı hangisidir? Dünyada şimdiye kadar en çok söylenmiş. Günümüz insanı ağaçlara tapmamasına rağmen onların kıymetini daha iyi biliyor. Romalılar zamanında takvimin başlangıcının. evin bir köşesinde. elma. Uzun karanlık günlerin bittiğinin. Hıristiyan dünyasınca Hz.
müzikaller bu parçayı ya repertuarlarından çıkarttılar ya da şarkı şeklinde değil de düz okuma veya şiir şeklinde söylettiler. çiftçilerin hasadı havaya atıp savurmada kullandıkları dev çatalların isminden türemiştir. 1893'de ABD'de. Ticari amaçla kullanıldığı her yerde şirkete ödeme yapma zorunluluğu vardır. müziği ezbere bilinen bir şarkıdır. ilk defa 11. Bunların çok küçükleri Türkiye'de Çatal Höyük'de yapılan kazılarda bulunmuş ama ne işe yaradıkları. Doğum günü kutlayacakların bilgilerine sunulur. Aslında Latince çatal anlamına gelen kelime. konserlerde piyano çalıyordu. Bu miktarın yılda l milyon dolara yakın olduğu tahmin edilmektedir. şarkının bestesini kullanarak sözlerini 'Happy birthday to you' olarak değiştirdi. Bestenin gerçekten kendilerine ait olduğunu ispat etti ve şarkının tüm haklarına ailesinin sahip olmasını sağladı. Patty Hill. Şarkının sözlerini ise Mildred'in dokuz yaş küçük kız kardeşi Patty yazmıştı. Kentucky'de öğretmen iki kız kardeşin. Telefonla yarım milyon insana doğum günlerinde melodiyi dinleten tanıtım ve pazarlama şirketleri bundan vazgeçtiler.sorulsa hemen akla gelmeyebilir. bütün bir tarih boyunca yemek yerken eller kullanıldı. Şarkı zaman içinde o kadar yayıldı ki bestecileri bile unutuldu. Yemek yerken kullanılan parmak sayısı o kişinin statüsünü gösteriyordu. Günümüzde bu şarkının telif hakkı Warner/Chappel Müzik Şirketi'ne geçmiştir. Bu şarkı herkes tarafından çok tanıdık. Bu şarkı yaratılırken doğum günlerinde söyleneceği kimsenin aklına gelmemişti. Çatal konusunda kesin bilinen bir şey. Kardeşlerden şarkının müziğini yapan Mildred Hİll aynı zamanda kiliselerde org. yüzyılda Toskana'da (İtalya) ortaya . Ne zaman şarkı doğum günü formatında Broadway'de. Mildred 1916'da 57 yaşında öldükten birkaç yıl sonra bestelediği şarkı 'Happy Birthday' (Mutlu doğum günü) adı altında söylenmeye başlanacaktı.kullanıyorlardı. uzun bir hastalıktan sonra ama şarkısının dünya çapında bir doğum günü adeti olduğunu gördükten sonra öldü. bir müzikalde kullanılmaya başlandı. Bundan böyle şarkının ticari amaçla kullanıldığı her yerde Hill ailesine telif hakkı ödenmesi gerekecekti. Ne zamandan beri çatal ve kasık kullanıyoruz? Avrupa'da Rönesans başlangıcına. Tabii bunun da bir adabı vardı. diğer bir deyişle insanların titizliğin ve temizliğin farkına varmalarına kadar. milattan 400 yıl öncesinde sofralarda yemek yemede kullanılıp kullanılmadıkları tam anlaşılamamıştır. Bu haber tüm dünyayı şok etti. 78 yaşında. öğrencilerinin sabahları söylemeleri için besteledikleri bu şarkının orijinal adı da 'Good Morning to All' yani 'Herkese Günaydın' idi. Hill kardeşler şarkının telif haklarını 1893 yılında almışlardı. 'İyi ki doğdun -isim-' veya 'mutlu yıllar sana' şeklinde söylenen doğum günü şarkısı. Normal insanlar beş parmaklarını kullanırlarken asiller üç parmaklarını -yüzük parmağı kesinlikle kullanılmadan. o güne kadar sesi çıkmayan üçüncü kardeş Jessica mahkemeye başvurdu. Ancak Robert Coleman isimli biri. Onlar telif hakkı ödememek için yollar ararken Dr.
Eti sağ ellerindeki bıçakla kesip. Yemek yerken çatal niçin sol elde tutuluyor? Resmi yemeklerdeki en sıkıcı durumlardan biri de budur. Her zaman rahat hareket etmeyi seven Amerikalılar ise bu görgü kuralına pek uymazlar. Bu arada Fransız ihtilalinin biraz öncesinde Fransa'da yavaş yavaş dört uçlu çatallar kullanılmaya başlandı. aynı tabakta pilav da varsa. asalet ve statü göstergesi oldu. Çatalla birlikte sofralarda her insan için ayrı tabak ve bardak kullanmak adeti de gelişti. çatal kullanımı halka yayılınca da devam etti. Çatal . Daha sonraları sofralardaki bıçakların uçları yuvarlaklaştı. Yemekte eti kestikten sonra bıçağı masaya bırakarak çatalı soldan sağa alıp eti ağza götürmek. bazı toplumlarda ise bu davranış yemek adabı bakımından saygısızlık olarak karşılanır. Kaşıktaki en önemli gelişmeler sapının şeklinde olmuştur. Avrupa'da ve oradan yayılan kültürlerde. Hele etin yanında. çatala karşı gösterdikleri direnci kaşığa göstermemişlerdir. En eski zamanlara ait kazılarda bile.çıktığıdır. Sağ ellerini kullanan insanlar için sol elle çatala hükmetmeye çalışmak sıkıntı verir. Zamanla çatal kullanmak lüks. Bu. Çatal kullanılmaya başlanınca da aynı alışkanlık devam etti. 17. yemek süresince çatalın sol. Kaşık kesilen eti tutmaya yararken bıçak hem kesmeye hem de batırıp ağza götürmeye yarıyordu. toplumun tüm sınıflarına ve giderek dünyanın diğer yerlerine de yayıldı. taş. bıçağın sağ elde tutulması gelenek haline geldi. İnsanların yüzyıllar boyu süren. Eti kestikten sonra kaşığı sağ ele alıp eti ağza götürmek alışkanlığı başladı. Yemeğin temposunu düşürmek gibi bir görgü kuralları yoktu. ısırarak yemeye alışmış erkekler çatal kullanmayı kadınsı bir davranış olarak görüyorlardı. ellerindeki çatal ile bıçağı takas ettikten sonra sağ ellerine aldıkları çatalla yerler. Yiyeceği bıçakla tutup. 1700'lü yılların ortalarına kadar Amerika çatalsız bir toplumdu. Kaşığın kullanılmaya başlanması ise tarih kadar eskidir. İnsanlar yemek yerken sadece bıçak ve kaşık kullanıyorlardı. Yüzyıla kadar süren bu direnmenin bir başka cephesi daha vardı. Asil sınıfının her zaman zorlayıcı ve göslerişe yönelik nezaket kuralları. Bir görüşe göre Amerikalıların çatalı tutuş şekillerinin ardında rahatlık değil alışkanlık yatıyor. Yemeği yavaş yemek bazı toplumlarda yemeğe saygı ifadesi olarak görülürken. kemik. İki uçlu olan bu çatallara insanlar 'Tanrının bahşettiği yiyecek yine Tanrının verdiği parmaklarla yenilebilir' diye şiddetle karşı çıktılar. Avrupalılar ise aradaki bu kaşık kademesini hiç yaşamadılar. Sağ elini kullanan bir insan için bıçağı sol elle ileri geri hareket ettirip eti kesmek zordu ama sol elle çatalı ete batırıp ağza götürmeye alışılabiliyordu. yemek yerken çatal kullanmaya karşı direnme gibi tavırların tarihte örneği azdır. sol eldeki çatalla pirinç tanelerini düşürmeden ağza ulaştırmak gerçekten alışkanlık ister. bıçağı tekrar sağ ele almak ve bu hareketi yemek boyunca tekrarlamak yemek yeme hızını düşürür.bıçak ile yeme adabımızı. Avrupalılar çatalı ellerinde tutarlarken çatalın uçları yere . Yemeği ağza götürmek bakımından doğrudan bıçaktan çatala geçtiler. kökeni saray ve asil sınıfına dayanan Avrupa kültüründen almışızdır. ağaç veya madenden yapılmış kaşık veya benzeri şeylere rastlanmaktadır. İnsanlar. sonra çatalı sola. Bereket çorba kaşığı için böyle bir kural yok da sıcak çorbayı üstümüze başımıza dökmeden içebiliyoruz. şüphesiz sıvı bir şey içmek için eli kullanmanın iyi bir alternatif olmamasından kaynaklanmıştır.
Belirli havalarla insanın ruhsal durumu ve anti-sosyal davranışları arasında ilişki vardır. nem ve basınç yapılarını aniden değiştirdikleri için az çok insan hayatını etkilerler. Kuzeyden Kuzeydoğudan Doğudan Güneydoğudan Güneyden Güneybatıdan Batıdan Kuzeybatıdan YILDIZ POYRAZ GÜNDOĞUSU KEŞİŞLEME KIBLE LODOS GÜNBATISI KARAYEL Yani Lodos tam güneyden değil güneybatıdan eser. gece uykusuzluğuna. Yemeklen sonra tatlı yenilirken çatalın sağ elde olması ise hiçbir kültürde görgüsüzlük anlamına gelmiyor. İmbat. Lodoslu günlerde trafik kazalarının. Aslında estikleri yönlere göre adlandırılan sekiz ana rüzgar vardır. Lodos insanı niçin hasta eder? Çoğu insanlar sadece iki tür rüzgarın adını bilirler: Poyraz ve Lodos. ihtilaller ve halk ayaklanmalarının çoğu yılın bu bölümünde olmuştur. Genellikle nemini bırakmış olan kuru güney rüzgarları. İşte Lodos adı verilen bu kaprisli güney rüzgarları insanlarda ruhsal sıkıntı yaratır. Amerikalılar ise çatalı sağ elde uçları yukarı bakacak şekilde tutarlar.bakar. baş ve mide ağrılarının yanında huzursuzluk duygularına da yol açar. Aslın da havalar ısındıkça insanlar çevreleri ile daha ilgisiz ve enerjisiz olurlar ancak tarihte savaşlar. meltem gibi genellikle denizden karaya esen yerel rüzgarlar ise yöreye göre özel adlar alırlar. kalp krizlerinin. Genel olarak ilkbaharla beraber va yaza doğru suçların arttığını istatistikler göstermektedir. Baş dönmesine. özellikle güneşli havalarda iyice kızışır ve elektriklenirler. Rüzgarlar da iklim ve insan davranışını etkileyici faktörlerden biridir. rüzgarın insan üzerindeki elkisini belirler. sıcaklık. sıcak ve baş ağrısı getirir. Rüzgar üzerinden geçtiği bölgelerin iklimini de taşır. Yurdumuz ve benzeri bölgelerde belirli yönden esen rüzgarlar çoğu kez olağan iklimi. Lodos ise güneyden eser. Örneğin kutup bölgeleri ve civarlarında iklimler çok az farklı olduğu için rüzgar önemli bir rol oynamaz. erken doğumların ve hatta intiharların sayılarının arttığı . Poyraz kuzeyden eser soğuk getirir. astım nöbetlerinin. Bu iklimlerin rüzgarın estiği bölgedeki iklime göre farkı.
İnsanların çoğu bir barometre gibi havaya ve yağmur öncesine duyarlıdırlar. genellikle yağmur getirdiği için "Lodos'un gözü yaşlıdır" diye bir deyim vardır. her 12 kilometre gittikçe lisanın değiştiği söylenmekledir. (2) Ural-Altay dilleri. Ortadoğululara ve Hintlilere daha yakındırlar. Bu büyük göç dalgaları üç ana dil gurubunun oluşmasına yol açmışlardır. Teoriye göre milattan Önce 7500 yıllarında tarımın başlaması ve hayvancılığın gelişmesi ile birlikte Yakın Doğu'dan Avrupa'ya. Hindistan'da 800'den fazla dil konuşulmaktadır. çok büyük bir olasılıkla Yakın Doğu'da doğarak yayıldığı ve dünya üzerindeki iki toplum coğrafi olarak birbirinden ne kadar uzaksa genetik yapılarının da o kadar farklı olduğu düşüncesini doğrulamaktadır. Genetik bilimi. Öyleyse Armstrong'un Ay'a ayak basar basmaz diktiği bayrak nasıl dalgalanıp duruyor? Ay'da hava olmadığına göre hangi rüzgar bu bayrağı sürekli dalgalandırıyor? Ay'a gidildiğine inanmayanlar tarafından delil olarak ileri sürülen bu olay yolculuktan önce düşünülmüş. Hatta bu kalabalık ülkede. . Lodos'un insanlar üzerinde yarattığı etkilerin sebepleri ve Lodos rahatsızlıklarına ne gibi önlemler alınabileceği konusunda çalışmalar devam etmektedir. yani hava olmazsa rüzgar da olmaz. Çelişkili olmalarına ve tam tatminkar açıklaması yapılamamasına rağmen bu üç dil grubu şunlardır: (1) Hint-Avrupa dilleri. İnsanlar niçin değişik dillerde konuşuyorlar? Dünyadaki 6 milyar kişinin konuştuğu 3000'den fazla dil vardır ama dünya nüfusunun yarısı bu dillerden yalnızca 15'ini konuşmaktadır. insanlığın dünyanın belli bir noktasında. Kuzey Afrika'ya ve Hindistan'a büyük göçler olmuştur. ruhsal çöküntü ve sıkıntı belirtileri gösterirler. bir başka deyişle dillerin tarihsel oluşumuna dayanan bu sınıflandırmada. Lodos etkisi altında bulunan bir bölgeye yerleştirilenlerin ancak bir kaç yıl sonra rüzgarın etkisinden rahatsız olmaya başlamalarıdır. Avrupalılar ise Kuzey Afrikalılara. Yazı dili bütün Çin'de aynı olmasına rağmen halkın yüzde 70'i Mandarin dilini konuşur ve kuzeyde oturan bir kişi güneydekinin konuştuğunu anlamaz. İşin ilginç yanlarından biri de. Afrika'da 1000'e yakın dil konuşulmaktadır fakat 1 milyondan çok kişinin konuştuğu dillerin sayısı 30'u geçmez. Dünyanın bu genetik haritası ile konuşma lisanlarının yayılışı paralellik gösterir. ortak bir kökenden kaynaklandıkları varsayılan diller aynı öbeğe konulmuştur. Halk arasında. Rüzgar bir hava akımıdır.gözlemlenmiştir. Havanın dönmesinden çok az önce gerginlik. bayrak direğinin üstüne çok ince yatay bir çubuk tutturulmuş ve bayrak yandan ve üstten sabitlenmisti. Diller arasındaki akrabalığa. Örneğin Çin. Konu rüzgardan açılmışken güncel bir tartışmaya da değinmeden geçmeyelim. En çok sayıda insanın konuştuğu dil ise Çin'deki Mandarin dilidir. Japon gibi doğu milletleri genetik olarak birbirlerine. İlk bakışta bayrağın dalgalanıyormuş izlenimini veren bu durum fotoğrafa dikkatlice bakınca fark edilebiliyordu.
Türk dilleri Ural-Altay ailesinin Altay öbeğindedir. Diller ayrıca dilbilgisi yapılarına göre de dört sınıfa ayrılır: (1) Kelimelerin kısa kısa. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı. sadece at demekle yetinirken Türklerde atın cinsine. coğrafya. yani daha kısa olmalarıdır. bilimin uygulamak onu ilgilendirmiyordu. dil. kas. ten.). Lisanın zenginliğinde milletlerin yaşadığı ortamın ve kültürün etkisi vardır. aya. aritmetik. Pisagor tüm evrenin sayılar ve aralarındaki ilişkilere göre kurulduğuna inanıyordu. olumsuzluk gibi tüm durumların fiilin köküne ek gelmesiyle türetilen diller (Türkçe). O kendi devrine kadar gelişmiş bütün çalışmaları bir disiplin altında toplamış. Eskimo'lar ata. geometri. kiş-kiş. kişi. diz. Bir İngiliz tavuğunu "bili-bili" diye çağırırsanız anlamaz. İngilizler tavuğu "çak-çak" (chuck). Hami-Sami).Ö. bel. Demirci ustasının demir döverken kullandığı aletlere göre değişik . HamiSami dillerinin en belirgin örneği Arapça'dır. Ancak bizler de 'kar'a sadece kar derken Eskimo dilinde karın ve yağışını tanımlayan 32 kelime vardır. (2) Zaman. en çok kullanılan kelimelerin. gibi.. Finliler "fibi-fibu" diye çağırırlar ama hemen hemen bütün dillerde tavuğu kovalama sesleri birbirlerine benzer. (4) Sözcüklerle ekler birleştirilerek bir cümlenin tek sözcüğe dönüştürüldüğü diller (Eskimo). kuşkuş. Türkçe'deki baş. vb. Büyük dil öbeklerinin dışında sınıflandırılmalarına rağmen Kore. kol. (3) Dilbilgisi bağlantılarının fiil kökünde değişiklik yapılarak ifade edildiği diller (HintAvrupa. bel. Vietnam. Pisagor bilimi. Çin-Tibet ve Kafkasya dilleri. bilim için düşünüyor. kış-kış. Hayvanlara sesleniş bile dillere göre değişir. diş. 530-450) tarafından atılmıştır. Japon ve Eskimo dilleri de bu aileden gösterilir. müzik ve tabiat bilgisi olarak ayrı ayrı bilim dalları yaratmıştır. Müzik notaları nasıl bulunmuştur? Müzikteki matematiksel gizemi keşfederek yazıya dökmenin ilk temeli Pisagor (Pythagoras. vb. el. Bu nedenle 'bilgi seven' anlamındaki 'filozof' sözcüğünü ilk olarak o kullanmıştır. kıl. rengine göre değişik isimleri vardır. Afrika ve Amerika yerli dilleri bu ana sınıflandırmanın dışmdadırlar. kaş. yaşına. astronomi.(3) Hami-Sami dilleri. daha az kullanılanlara göre az sayıda harfle yazılmaları. saç. cümle içindeki yerlerine göre anlam yüklendikleri diller (Çin. Örneğin Eskimo dilinde "takusariartorumagaluarnerpa" kelimesi "onun bununla uğraşmaya gerçekten niyetli olduğunu sanıyor musunuz" anlamına gelir. kş-kş. kan.. ek almadan. Avustralya. Ayrıca hemen hemen bütün lisanlarda vücudun kısımlarının ve organlarının isimlerinin bir çoğu kısa kelimelerle ifade edilir. göz. M. boy. Pisagor'un müziğin içindeki matematiği bir demirci dükkanının önünden geçerken keşfettiği rivayet edilir. Biz kendisini okul sıralarından o meşhur dik üçgen teoremi ile hatırlarız ama Pisagor günümüzde ulaştığımız bilim seviyesinin babasıdır.
Gün ve ay isimleri nereden geliyor? Tavla oynayanlar Farsça altıya kadar saymasını bilirler (yek. yüzyılın başına kadar notalamadan habersizdi. Nota isimlerinden 'do'nun önceki ismi 'ut' idi. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediği bir müzik parçasını icra edebilmek için tek başına yeterli bir hale gelmiştir. çıkan sesleri incelemiş ve kayıtlar almış. G-sol. Yedinci notanın adı uzun zaman 'B' olarak kalmış. dükkanı kapattırarak ustaya çeşitli aletler kullandırmış. Arezzo'lu Guido'nun (Gui d'Arezzo) notalama sisteminin seslerin yüksekliğini kesin olarak belirtmeye başlamasıyla büyük bir ilerleme kaydedildi. yüzyılda Sanete Iohannes kelimelerinin baş harflerinden meydana gelen 'si' adını almıştır. F=fa. toplanma Ertesi . Batı müziği 9.sesler çıkarması Pisagor'un ilgisini çekmiş. Eserler kulak yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılıyor.) kesin biçimde belirlenebilir hale geldi. B=si-ing. 'Si' hariç diğer notaların isim babası Gui d'Arezzo'dur. İngilizce'de ve Almanca'da ise notalar harflerle gösterildi (C=do.-). yüzyılda 'do' olarak değiştirildi. 9. sol.Yemek. Sesli harfle başlayan bu isim.) ve süresi (birlik. dörtlük.. mi. Şimdi de yedi sayısını öğreniyoruz. penç. Halen Türkçe'de kullandığımız gün isimlerinin kökenlerinin neler olduklarını biliyor musunuz? Cuma Cumartesi Pazar Pazartesi Arapça Arapça Farsça Farsça Toplama. yüzyılın ikinci yarısında ilk notalama sistemi ortaya çıktı. D=re. ikilik.. zar yer Ertesi . du. yüzyılda notaların üzerine dizildiği beş çizgiden oluşan "porte"nin kullanılmasıyla notaların yüksekliği (do.Türkçe Ba . cihar. fa. şes). si. şiddet ve tını.. re. Do.-. icracıyı ezberden kurtararak hem müzik parçalarının uzamasına hem de çeşitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmış eserlerin katılmasıyla repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkan vermiştir. H=si-alm. se. re. E=mi. Notalamanın keşfi ve gelişimi müzik pratiğine olağanüstü bir gelişme ortamı yaratmıştır. şiddet ve tını ise notanın yanında ek kelimelerle belirtilmişler ve kısmen de yoruma açık bırakılmışlardır. bu arada değişime uğruyor. Arezzo bu adları Aziz Iohannes Battista ilahesindeki mısraların birinci hecelerinden alarak takmıştır. Almanya ve bazı ülkelerde 'ut' hala kullanılır.. Çeşitli sesleri belirtmek ve bunların birbirlerine karışmasını önlemek için sesleri temsil eden notalara özel isimler verildi. Farsça yedi 'heft' dir (veya hefte).. Yedi günlük 'hafta' ismi de buradan alınmıştır. notaları sırayla söylerken tutukluk yaptırdığından 12. A=la.... Aslında müziğin dört parametresi vardır: Yükseklik. la. zamanla unutulabiliyordu. Bunlardan ilk ikisi zamanla genel kabul gören bir takım işaretler sayesinde kağıt üzerine dökülebilmiş. süre. mi. Notalama. sonradan 13. 11.Türkçe .
Temmuz ve Eylül hemen hemen aynı telaffuzla Yahudi takviminde de yer alıyorlar. Nisan. Temmuz ve Eylül aylarının isimlerinin kökenleri Arapça ve Süryani-ce. Kasım ayının ise Arapça.beşinci gün Günümüzde kullandığımız ay isimlerinin geldikleri yerler de karışık.Salı Çarşamba Perşembe İbranice Farsça Farsça Üçüncü Cehar şenbe dördüncü gün Penç şenbe . Haziran. Gelin ayların isimleri ve kökenlerine bir göz atalım. Nisan. Hicri takvimdeki Arabi ay isimlerinin bugün hiçbirini kullanmamamıza rağmen yine de Şubat. Ocak Türkçe (Kışın evlerde ateş yakılan yer) Süryanice Latince (Mariîus – mitolojik isim Mars’tan) Süryanice Latice (Tanrıça Maria’nın ayı) Süryanice Arapça / Süryanice Latice (Roma İmparatoru Augustus’un adından) Süryanice Türkçe (Toprağı ekmekten) Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim . İşin daha ilginç yanı bunlardan Şubat.
titrek adımlarla birer birer ilerleyen. Zamanla bir günden uzun. yedinci günde de (cumartesi) dinlenmiştir. İslam dininin doğuşundan sonra da yine yedi günlük hafta süresi benimsendi. Takvimde yedi günlük haftanın resmiyet kazanması ise milattan sonra 327 yılında Roma İmparatoru I. Satrançta Şah niçin o kadar pasiftir? Satranç oyununda Şah koruma altındadır. bir aydan da kısa bir zaman birimine ihtiyaç duyuldu. 1792 yılında Fransa takvim yapısını değiştirerek 10 günü bir hafta kabul etti ama yürütemedi. Romalılar ise 8 günlük haftayı kullanmaya çalıştılar. Bir ay ise Ay'ın aynı evresinin gökyüzünde tekrar göründüğü zamana kadar geçen süredir. Constantinus'un çıkardığı bir emirle olmuştur. İsa'nın diriliş hatırasına yedinci günü değil de birinci günü. Rusya 1929'da 5 günlük hafta uygulamasına geçti. O sanki bir köşede korkudan sinmiş bir şekilde olanlara bakan. hutbede devlet ve günlük işleriyle ilgili açıklamalar yaptığı altıncı gün (cuma) dinlenme günü olarak kabul edildi. Bir hafta olarak kabul edilen yedi günlük sürenin kaynağı tam olarak bilinmiyor. yalnız Hz. Babilliler 7 günlük haftayı zaman birimi olarak kullanmaya başladılar. Çok eskilerde bu zaman birimleri insanların hayatlarını organize edebilmeleri için yeterliydi. sonra bir haftayı 6 güne çıkardı ve sonunda pes ederek 1940'da 7 günlük haftaya geri döndü. Çinliler ve Mısırlılar 10 günlük. ta Babilliler zamanından itibaren. İlk çağlarda bilinen beş gezegen ile Güneş ve Ay'ın toplam sayısının yedi oluşu bu sayıya gizemli ve uğurlu bir sayı olarak bakılmasına neden olmuştur. En kuvvetli tez bu sürenin Ay'ın evrelerinden kaynaklandığına dayanır. yedi günün bir hafta olarak seçilmesinde rol oynadığı ileri sürülüyor. Ay'ın dört evresinin (yeni ay. son dördün) sürelerine en yakın olan tam gün sayısı yedidir. Sonraları Yunanlılar. arada sırada 'hadi ne zaman rok . dolunay. Türkiye Cumhuriyeti'nde 27 Mayıs 1935 tarihinde yayımlanan bir kanunla tatil günü cumadan pazara alındı. Ancak bu doğal ve astronomik temelin yanı sıra astrolojik bir inanışın da. Hıristiyanlar haftayı Tevrat'taki şekliyle kabul ettiler. ilk dördün. namaz kıldığı. Muhamnıed'in müminleri mescitte toplayıp. Tevrat'ın yaratılış (tekvin) anlayışına göre Tanrı evreni 6 günde yaratmış. Daha sonraları dinlerde göklerin yedi kat oluşuna inanış.Kasım Aralık Arapça (Bölen) Türkçe (İki zaman dilimi arası) Bir hafta niçin 7 gündür? Bir gün Güneş'in doğduğu zamandan ertesi gün doğacağı zamana kadar geçen süredir. yani pazarı 'Tanrı Günü' olarak kabul ettiler. müzikteki ana nota ve tabiattaki ana renk sayılarının da yedi oluşu bu sayının gizemini iyice arttırmıştır. Ancak Hz.
Şah artık örneği çok az kalmış. fil. güçsüz monarşik hükümdarlar gibi köşesinden pek çıkamıyordu. savaş arabaları. atlayarak. Araplar oyuna 'şatranj' veya 'al-şah-mat' (şah ölü) ismini verdiler. yani hareket imkanları arttırıldı. Ancak şah oyunda hiçbir zaman ölmez. yıkılan krallıklar satranca da yansıyordu. satranç tahtasını oradan oraya dolaşarak. daha doğrusu Hinduların 'chaturunga' (şaturanga) isimli oyunundan geliştiği ileri sürülüyor. İlk oynanış şeklinde bugünkü hareket kabiliyetindeki bir vezir veya kraliçe yoktu. Avrupa'da ise şövalye olarak adlandırılmıştır. Bizdeki at Arapçada süvari. Avrupa savaşlarında fil kullanılmadığı için bu taşa piskopos (bishop) adı verilmiştir. süvariler ve piyade.yapacaksanız. Bir başka kural değişikliği ile satranç tahtasının karşı kenarına varabilen bir piyonun kraliçe (vezir) olabilmesi imkanı tanındı. şahlara satrançta niçin böyle pasif bir rol verilmiştir. Gerçi şahın yanında Araplar tarafından akıllı adam diye isimlendirilen bir taş vardı ama hareket imkanı çok kısıtlıydı. Satranç ismi Türkçeye Arapçadan girmiştir. Halbuki vezir. 'şatrang' oldu. çok çağdaş ve demokratik bir değişimdi. Taşların en güçsüzü ve alçak gönüîlüsü piyade. O zamanki Hint ordusu dört bölümden oluşuyordu. Bu taşın bizdeki adı vezir (bakan gibi bir şey) olduğu için bu hareketlilik normal görülebilir ama Batı ülkelerinin bu taşa kraliçe anlamında 'queen' adını verdiklerini düşünürseniz ortaya tuhaf bir durum çıkar. at ve piyon diyoruz. Sadece bir kere o da çapraz olmak koşuluyla ilerleyebiliyordu. Bugün bu dört kola. Vatanı olan karelerde kımıldayamaz hale gelince esir düşer. Avrupa'da gün geçtikçe gelişen demokrasi. Şaturanga Hindistan'dan önce İran'a geçti ve geçerken ismi. Arap orduları onu 1000 yıl kadar önce. Satrancın ilk olarak 6. yüzyıldan öncesine gittiği göz önüne alınırsa. anlaşılmaz. Gerçeği oyunda iken ikinci bir kraliçenin ortaya çıkması ise başlangıçta oyuncuların kafasını karıştırdı ama hangi şah bir yerine iki kraliçesinin olmasını istemez ki! Arabaların arka camları niçin tam açılamıyor? Bilindiği gibi pek çok model binek arabalarda arka kapıların camları dibine kadar tam . yüzyıl içinde Hindular tarafından oynanmaya başlanıldığı. ülkeden ülkeye satranç oyunu gittikçe gelişti ve bazı değişikliklere uğradı. Bununla belki o yıllarda Avrupa'da yaşayan güçlü kraliçelerin. o zamanlar daima ordularının başında savaşa giden krallara. krallarının daima yanında olup onları kollamaları şeklinde sosyal bir bağlantı kurulabilir. Yani medeniyetler satranç terimlerinde kendilerine göre bazı değişiklikler yapmışlardır. 'Chaturunga' sözcüğü Sanskritce'de 'dört kol'. Hele satrancın tarihinin 7. Bu. fethettikleri İspanya üzerinden Avrupa'ya getirdiler. kale. diğer taşlar gibi oyun tahtasının dışına çıkartılamaz. hatta karşı tarafın şahını mat ederek en son sözü söyleyebiliyordu. Bu şekli ile satranç oyunu çok yavaş oynanabildiğinden oyunu süratlendirmek için kraliçe (vezir) ve filin güçleri. yapın' diye inleyen bir insan görünüşü verir. son derecede etkin bir şekilde hareket etmektedir. rakibi yıpratarak. 'dört kollu ordu' veya 'dört silah' anlamına gelmektedir. Avrupa'ya ulaştığında vezirin ismi kraliçe oldu ama hareket imkanı hala kısıtlıydı. Asırdan asıra. işlerinde sebat eder ve başarı ile ilerlerse en güçlü taş olabiliyor. Filler. etkinlik sahaları genişletildi. zıplayarak.
diğer kapı(lar)da da bu şekle uyuluyordu. Performansı en yüksek arabayı yapabilmek için katlanılması gereken bir durumdur bu. boya ve boyadan önce kullanılan astar boya.açılamaz. Zamanla kaybolur ve arabaya asılan suni koku yayıcılardan hiçbirinin kokusu onun yerini tutamaz. Dikkat ederseniz orta ve küçük boy arabaların çoğunda arka tekerlekler arka kapılara çok yakındır. konsolda. Bu. Arabaları dizayn eden mühendisler bunu kullanıcıların çocuklarının arabadan sarkmamaları için tercih ettiklerini söylüyorlar. devamlı ve hareketli bir görüntü olarak görür. daha sonra gidebileceği bir yer yoktur. birçok kokunun birleşmesinden oluşan çok özel bir kokudur. Şimdi gelelim filmlerdeki tekerlekler meselesine. Filmlerde tekerlekler niçin ters döner? Bunun için önce şunu bilmemiz lazım. Arabaların arka camlarının tam açılmamasının içeriye egzos gazı. 'Yeni araba kokusu' denilen ve insanların hoşuna giden bu koku tek bir koku olmayıp. Peki arabalarımızın kapıları niçin arkadan öne doğru açılıyor? Bir sürücü olarak kapınızı hep sol elle açtığınız dikkatinizi çekti mi? Kapı arkadan öne doğru açıldığından zaten sağ elle hiç denemeyin sorun yaşarsınız. kapının düz devam eden kısmındaki yuvasına kadar inebilir. böcek veya gürültü girmesiyle ve arabanın emniyetiyle biri alakası yoktur. deri parçalarının ve döşemelerde kullanılan vinilin kokuları da karışır. şekilden dolayı zaten arka kapıdan inmek de daha zordur. Fotoğraf makinesinde her deklanşöre basışta film karesine bir görüntü kaydedilir. Ortaya çok özel ve taklidi imkansız bir koku çıkar. film kamerasında ise akan film üzerinde saniyede 24 görüntü karesi kaydedilir. Filim kamerası ile fotoğraf makinesi arasında teknik açıdan büyük bir fark yoktur. Hatta arka camların açılmaması için arabaya kilit dahi koyuyorlar. Gerçek ise farklıdır. Ancak insanların çoğu sağ ellerini kullandıklarından sürücü tarafındaki kapı önden arkaya açılır şekilde yapılıyor. Yaklaşık üçte bir mesafeye gelince dururlar. pencere ve kapılarda kullanılan lastik ve plastik malzemelerin kokularının bir karışımıdır. Bunu aynı hızda perdeye yansıtırsanız gözümüz arka arkaya gelen karelerdeki küçük farkları algılayamaz. Onlar ön camları tam açıp püfür püfür giderler. Kovboy filmlerindeki at arabalarının . Ön kapıda camın dibine kadar girmesi için yer varken arka kapılarda tekerleğin ve çamurluğunun konumlarından dolayı alt kısım daraldığından yer yoktur. izolasyon malzemelerinin. Bu nedenle ön ve arka kapıların şekilleri farklıdır. Bu nedenle kapıların arkadan öne doğru açılır şekilde yapılmasına başlandı. Bu koku. Bu durum hareket halinde iken aniden açılan kapının karşıdan gelen hava akımıyla kapanamamasına hatta kopmasına yol açabiliyordu. koltuklardaki kumaşın. Konu arabalardan açılmışken fabrikadan yeni çıkmış arabalardaki güzel kokudan da söz edelim. Tabii bu sürücüler için bir problem değildir. Artık kilit kazara boşalsa bile karşıdan gelen hava akımı kapının açılmasına müsaade etmiyordu. Bunlara yapıştırıcıların. Cam. Klimalı araç sayısı çoğalıp tüm camların kapalı tutulması durumu ortaya çıkınca arka camların tam açılamaması konusu gündemden iyice düşmüştür. Arabaların ilk yapıldıkları zamanlarda kapıların menteşe ve kilit sistemleri bugünkü kadar sağlam değildi.
Diğer sebep ise eski filmlerin çoğunluğunu oluşturan komedilerin bu şekilde gösterilmesinin filmi daha gülünç kılmasıdır. Vücut ağırlığını taşıyan ve hareketi sağlayan bu organın bakımı ayakkabı ile başlar. Çoğu ayakkabı 'taban' adı verilen ve kullanıldıkça eskiyen kalın bir alt parça ile 'saya' adı verilen ve ayağı saran daha ince bir üst parçadan oluşur. kadınlarda kürkten yapılmış giysiler görülüyor ama dünyadaki en eski ayakkabı izine.15 bin yıl öncelerine ait mağara resimlerinde erkeklerde deri. Ayağın taban kısmının yapısı oldukça karışıktır. Tekerlekleri saniyede 24 defa dönen ve hızla giden bir at arabasını düşünelim. Tekerleklerin dönüş hızına bağlı olarak filmin her karesi tekerleğin tam tur atmamış halini görüntülerse bu sefer de tekerlekler geri dönüyormuş gibi görünürler. İnsanın en hassas bölgelerinden biri olan bu bölgeyi korumak insan hayatı için çok önemlidir. Aslında bunun iki nedeni vardır. Gerçi İspanya'daki 12 . Sinema konusunda en çok merak edilenlerden biri de sessiz sinema zamanındaki eski filmlerde insanların niçin hızlı hareket ettikleridir. . Bu nedenle o zamanlarda. damar ve sinir yer almaktadır. Aracın hızı arttıkça perdede görüntüdeki tekerleğin dönüş hızı gittikçe yavaşlar. Vücudumuzdaki kasların içinde en güçlüsü tabanlarımızda bulunur. yani 1915 yılı civarında bile bazı komedi filmleri düşük hızda çekilir. yavaş hareket ettirilerek romantizm veya daha fazla şiddet etkisi yaratma yollarına başvuruluyor. Bunu saniyede 24 kare çeken bir kamera ile görüntülersek her kare tekerleğin aynı pozisyonunu aynı noktada görüntüleyeceği için gözümüz tekerleği duruyormuş gibi algılar. Yetişmiş bir insanın vücudunda 206 kemik vardır. daha doğrusu gözümüze öyle görünürler. Taban çukuru denilen içbükey bir kubbenin iki ucuna ve kenarlarına basılır. Burada birçok kas. kuruyan çamur içinde sertleşip günümüze kadar kalmış olarak Mezopotamya'da rastlanmıştır. saniyede 16 görüntü hızıyla oynatılarak karakterlerin daha komik görüntü vermeleri sağlanırdı. Ayakkabılar dünyada çok farklı iklimlerde yaşayan insanların yaşam şartlarına göre değişiklik gösterdiği gibi tarih boyunca moda da ayakkabıların şekilleri üzerinde çok etkili olmuştur. bunların neredeyse dörtte biri. Günümüzdeki filmlerde bile bazen karakterler hızlı hareket ettirilerek komedi. 62 adedi ayak ve bacaklarımızdadır. İnsan gövdesinde en ağır görev ayaklara düşer. Bunlar günümüzün saniyede 24 görüntü veren makinelerinde oynatıldığı zaman hareketler neredeyse yüzde elli hızlanmaktadır.veya trenlerin tekerlekleri aracın hareketi ile ileriye doğru dönmeye başlar. bir an durma noktasına gelir ve sonra araç ileri doğru gitmesine rağmen tekerlekler tersine dönmeye başlarlar. Ayak kemikleri yere düz basmaz. Birincisi ilk filmlerin saniyede 16 görüntü geçecek şekilde çekilmesidir. Gerek at arabaları ve gerekse trenlerde tekerleğin merkezi ile çevresi arasında bağlayıcı elemanlar olduğundan bunların pozisyonları ve sayıları daha değişik dönüş hızlarında da benzer görüntüyü vererek gözü iyice yanıltır. İnsanlar ne zamandan beri ayakkabı giyiyor? Ayak yere basarak vücudun tüm ağırlığını taşır. kiriş. Bu tekerlekler düz daire şeklinde bir kapakla kapatılmış olsalar bu görüntü yanılgısı olmayabilir.
Philadelphia'da başlandı. ilk ayakkabılar ham deri. 19. Sandaletlerin ise bu devirde sadece ev içinde giyildiği tahmin edilmektedir. Mısır sanat eserlerinde hükümdar ve tanrılar daima çıplak ayaklı olarak görülürler. üstünü güneş ve sıcaktan koruyorlardı. plan ve istalistiklerini de alt üst eder. sosyal. Altı lastik ayakkabılar ise ilk olarak 1916'da yine ABD'de yapıldı ve bunlara 'ket' (ked) adı verildi. yüzyıllarda bütün ayakkabıların topukları kırmızı renge boyanıyordu. yüzyıla kadar kadın ve erkek ayakkabıları farklı değildi. Diğer astronot ile daha sonra gidenlerin ayakkabıları şimdi neredeler acaba? Aynı tarih niçin her yıl farklı güne geliyor? Günlük yaşantımızı. yüzyıldan 15. Bu ayakkabılar ayağın altını kızgın kumlardan. Kadınlar için ilk bot 1840 yılında Kraliçe Victoria için dizayn edildi. Bağcıklı rahat yürüyüş ayakkabısı ise Birinci Dünya Savaşı sırasında ortaya çıktı. Bugün artık en ilkel topluluklarda bile insanlar bir çeşit ayakkabı giyiyor. Yüksekliği 15 santimetreyi bulan topuklu ayakkabıları Avrupa'da o yıllarda sadece üst sınıfa mensup insanlar (tabii iki kişinin yardımıyla) giyebiliyordu. Avrupa'da 16. aylardaki aktif iş günlerinin değişmesi nedeni ile tüm kurumların hesap. Bugün bazı Batı ülkelerinde yeni evlenen çiftin arabalarının arkasına ayakkabı bağlama adeti de o günlerden. Şimdi uzayda dolanıp duruyorlar. . Başta milli bayram. Avrupa'da 11. Avrupa'da 18. kız babasının damadına kızının ayakkabılarından birini vererek. çalışma hayatımızı.Günümüzdeki anlamı ve şekli ile ayakkabının ilk olarak sandalet şeklinde sıcak iklimli ülkelerde ortaya çıktığı sanılıyor. Ortadoğu bölgesinde ise ayağı kızgın kumlardan korumak amacı ile yüksekte tutabilmek için ayakkabılara topuk ilave edildi. Hititler bugün Anadolu'da çok az da olsa hala kullanılan çarıklara benzer ayakkabılar giyerlerdi. Dünyada kaç çift ayakkabı var bilinmiyor ama uzayda dolaşan bir çift olduğu biliniyor. kutlama ve tatil günleri olmak üzere aynı tarihin her yıl değişik günlere rast gelmesi sadece yıl içersinde sağlıklı planlama yapmamızı etkilemez. Ay'a ilk ayak basan astronot Neil Armstrong'un ayakkabıları dönüş yolculuğunda herhangi bir hastalık veya bilinmeyen bir kirlenme tehlikesine önlem olmak üzere dünyaya getirilmeyip uzaya bırakılmış. Ortaçağda kızı evlenen bir baba onun üzerindeki otoritesini evleneceği adama bir ayakkabı töreni ile devrediyordu. artık onun himayesine girdiğini belirtmesi adetinden kalmadır. Botlar ise ata binmenin yaygın olduğu soğuk ve dağlık bölgeler ile sıcak ve kumlu çöllerde ortaya çıktılar. Takvimle ilgili en büyük güçlüğümüz sürekli 'şu tarih hangi güne geliyor' sorusunu sormak zorunda kalışımızdır. ekonomik tüm aktivitelerimizi takvime göre düzenler ve planlarız. Osmanlı Türkleri'nde de deri işleme sanatının çok gelişmiş olması ve özellikle Yeniçeri Ocağı'nın at binmede uygun olan yumuşak deri çizmelere gösterdiği ihtiyaç yüzünden ayakkabıcılık çok gelişmiştir. yüzyıla kadar sivri burunlu ayakkabılar moda oldu. yüzyıla gelene kadar tüm dünyada her iki ayak için de eş ayakkabılar kullanıldığını yani ayakkabılarda sağ sol farkının olmadığını biliyor muydunuz? Sağ ve sol ayaklar için ayrı ayrı ayakkabı üretimine ilk olarak ABD'de. ve 17. kültürel. ayağın girebileceği şekilde bir zarf haline getirilerek yapılırdı.
günümüzde ülkelerin çoğunda kullanılan ve Gregoryan Takvimi olarak da bilinen Güneş Takvimi'ndeki aksaklıkları gidermek için biri milattan önce 46 yılında Jul Sezar. bu da ideal bir takvim düzenini pratikte zorlaştırmaktadır. 10 gün yaşanmadan atlanmış oldu. Nispeten daha doğruya yakın gibi görünen. Ay'ın evrelerine dayanan 29 ve 30'ar günlük 12 aydan oluşan Ay Takvimi'ni kullanmayı tercih ettiler. Papa'nın asıl önemli reformu 400'e böiünemeyen yüzyıllarda Şubat'ın 29 çekememesi idi. 5 saat. Bu sayede kullanılan takvim ile ideali arasındaki fark yılda 0.Bunun sorumlusu Dünya'nın Güneş'in etrafındaki dönme süresidir. Ancak bu bir yılın süresi bir günün tam katı olmadığından. Ardarda iki hilalin oluşması arasında geçen süre (29 gün. Parasal hesaplar karıştı. örneğin ilkbaharın başlangıcı ancak 1508 yılda bir aynı tarihe denk geliyordu. Çok eski çağlarda bile insanlar etkinliklerini Güneş'in görünür hareketlerine göre düzenlemişler. Bu sürenin olması gerekenden 0. 12 saat. Yoksa saçları yiyeceklerin içine . Günümüzde Ay Takvimi'ni kullanmaya devam eden İslam ülkelerinde ay süreleri hilalin gözle görülmesine bağlı olduğundan. Yani Şubat 2000 yılında 29 çekebilirken 2100. Bu takvimde bir yıl 354 gün olup mevsim tarihleri Güneş Takvimi'ne göre her yıl 11 gün kayıyordu. Aşçıbaşılar niçin o acayip şapkaları giyerler? Bir kere kafalarına bir şeyler giymeleri zorunludur. belli bir tarihin her yıl değişik güne rastlaması sorunu yine çözülemedi. Helen.00030 güne düşürülmüştü ki bu da 33. Eski Babil. 4 Ekim'den sonraki gün 15 Ekim kabul edildi. yani hilalin ilk gözlemlendiği aksam eski ay bitmiş. Bu. 2200 ve 2300 yıllarında çekemeyecekti. ayları değişik günlerde başlatabilirler. diğeri de milattan sonra 1582 yılında Papa Gregory XIII tarafından iki kez önemli değişiklik yapılmıştır. 48 dakika. Çin ve Hint medeniyetleri. değişikliğin kurulu düzende yaratacağı karışıklığı ve maliyeti göze alıp bu takvimi uygulama cesaretini gösterememektedir. 2.000 yılda l günlük kayma demektir ve çok önemli değildir. yani basit hali ile de olsa Güneş Takvimi'ni kullanmışlardır. Güneş Takvimi'ni ilk kullananlardan Mısırlılar'da bir yıl 365 gün (aslında 365 gün. 44 dakika. Bu takvimi İngiltere 1752'de. yıllar boyu birikerek 128 yılda fazladan bir gün yaratması sonucunu doğurmuştur. Dünya Takvim Reformu Birliği'nin (AWCR) bahsedilen tüm sorunları ve eksikleri ortadan kaldıracak çok kullanışlı ideal bir takvim önerisi var ama henüz hiçbir ülke. Sezar ardarda üç yılı 365 gün. Ne var ki ay sürelerinin eşit olmaması ve haftanın 7 gün olması nedenleri ile.0078 gün daha uzun olması. küsuratlar oluşmakta. Türkiye ise l Ocak 1926'da kabul etti.78 saniye) yine günün tam katı olmadığından Ay Takvimi'nin de çok sağlıklı olduğu söylenemez. özellikle Ramazan ayının son günü ve takip eden bayramın ilk günü için karışıklık yaratır. Rusya 1918'de. bir ayın kaç gün süreceği önceden bilinemez. halk 'on günümüzü geri isteriz' diye gösteriler yaptı. Aradaki bu farktan dolayı. Farklı İslam ülkeleri. dördüncü yılı ise 366 gün olarak saptamıştır. yeni ay başlamış sayıldığından. 1582 yılına gelindiğinde bu fark 10 günü bulunca Papa Gregory XIII takvimi 10 gün ileri aldı. o yıllarda Şubat 8 senede bir 29 gün olabilecekti. 46 saniye) kabul ediliyordu.
Daha sonra kol saatleri de yaygınlaşıp kurma yerleri yine '3' rakamının yanında olunca bunlar da sol kola takılır oldu. Mutfağın kalabalık ve hareketli yaşamında. saat üreticilerine kurma yeri solda olan bir saat üretmeleri için piyasadan bir talep hiç bir zaman gelmedi. Her iki taraf da durumdan memnun olduklarından. İlk anda insanların çoğunun sağ ellerini kullanmaları. güneş enerjili veya hareketle kendi kendine kurulan saatler kullanılıyor ve kurmalı saatler neredeyse tarihe karıştıysa da insanlar saatlerini sol bileklerine takmaya devam ediyorlar. saflık. Sağ ellerini kullanan insanların. Ama aşçıların bu kafanın üzerinde silindirik bir şekilde yükselen. İnsanlar bu saatleri zaten yeleklerinin sol tarafında bulunan ceplerinden sol elleri ile çıkarıp bakmaya ve sağ elleri ile kurmaya alıştılar. Bu saatlerin kurma düğmesi sağda '3' rakamının yanındaydı. Gelinliklerin beyaz olması ise barıştan ziyade saflığı ve masumiyeti simgeler. terlemeyi önler. hava şapkanın içinde rahatlıkla dolaşabilir ve aşçının kafasını serin tutar. Sık sık kurulması gereken bu saatleri cepten çıkartıp sol elle kurmak (hangi el daha baskın olursa olsun) çok zordu. Anneler günü ne zamandan beri kutlanıyor? Anneler gününün nereden kaynaklandığını anlatanlar günün yaratıcısı olarak hep annesini kaybetmiş olan küçük bir kızdan bahsederler. sağ kol düğmelerini iliklerken ne kadar zorlandıkları malumdur. Üç yıl sonra 9 Mayıs 1905'de de annesini kaybetti. özellikle mutfakların çok sıcak ortamlarında. iyi niyet ve barış duygulan uyandırır. İnsanlar saatlerini niçin sol kollarına takarlar? Özel bir durum veya farklı olmak düşüncesi yoksa insanların çoğunluğu saatlerini sol bileklerine takarlar. Muharebe sırasında barış mesajı göndermek isteyen birliklerin beyaz bayrak çekmelerinin nedeni de budur. Beyaz renk her yerde insanlarda temizlik. boyalı kumaşa göre daha hijyenik olarak kabul edilmesidir. Bu şapkaların beyaz. Peki sol ellerini daha çok kullanan solaklar da niçin saatlerini yine sol bileklerine takıyorlar? Saatin ilk kullanılma yıllarında insanlar çoğunlukla cep saati kullanıyorlardı. Bu tıp şapkalarda. Gerçekte ise bu fikri hayata geçiren Anna Jarvis annesini 1905 yılında kaybettiğinde 41 yaşındaydı. aynı tip giysiler içindeki aşçılar arasından aşçıbaşını ilk görüşte ayırt edebilmek için onun şapkası biraz daha uzun ve ucu kıvrımlıdır. bu kolun daha hareketli olması dolayısıyla saatin bir yerlere çarpıp zarar görme olasılığının da daha yüksek olması nedeniyle sol bileğe takılmasının tercih edildiği düşünülebilir. Philadelphia'da yaşamaya ve çalışmaya başladı. Sürekli annesi ile beraber yaşamasına rağmen öldüklen . Bu düşünce şüphesiz doğrudur. Arlık pilli. Zaten sağ ellerini kullananlar bu elleri meşgulken ister cep ister kol saati olsun saate sol kollarını kullanarak bakmayı tercih ediyorlardı. 1902 yılında babası ölünce annesi ile beraber ABD'de. ucu da balonumsu şekilde kıvrımlarla biten beyaz şapkaları giymelerinin asıl nedeni başkadır. yani boyasız olmalarının nedeni ise beyaz kumaşın.düşebilir. Asıl mesleği öğretmenlik olan 1864 doğumlu Anna Jarvis.
Fikir o kadar çok ve çabuk kabul gördü ki. bir çok eyalet ve şehirde anneler günü kutlamaları gayrı resmi olarak başlatılmıştı bile. Anna Jarvis sonunda muradına ermiş. şefkati ve sabrı ifade eden beyaz karanfil Amerika'da anneler gününün sembolü olarak kabul edildi. Jarvis. kampanyasını başarı ile sonuçlandırmıştı ama kendi hayatı pek mutlu sonla bitmedi. İlk anneler günü Jarvis'in annesinin 20 yıl süresince haftalık dini dersler verdiği Grafton'daki bir kilisede. asaleti. Çok kısa sürede diğer ülkelere de yayılan bu gün çiçek ve tebrik kartı satışlarının tavana vurduğu bir gün oldu. devekuşları kendilerini gizlemek için başlarını kuma gömecek kadar da aptal değillerdir. Başkan Wilson'ın da imzası ile Mayıs'ın ikinci pazarı 'Anneler Günü' olarak resmen ilan edildi. onun için de rahatlarmış. Dostları ona destek vererek son yılını sanatoryumda geçirmesini sağladılar. babalar itiraz etmedi. Senato onaylamadan çok önce. Sonunda 8 Mayıs 1914'te Senato'nun onayı. Fikir kabul gördü. Her anneler günü onun için bu yönden acı oldu. Güney Afrika'da 80 sene boyunca yapılan gözlemlerde böyle bir olay görülmemiştir. Daha ziyade dini ağırlıklı bir kutlama olarak düşündüğü bu günden ticari çıkar sağlamaya çalışanlara karşı hukuki savaş açtı. 10 Mayıs 1908'de. mutsuz. Onlar yetişkin devekuşları gibi hızlı . Jarvin her bir anneye ve çocuğa kendi annesinin en çok sevdiği çiçek olan karanfillerden birer tane verdi. Amerika'nın önde gelen bir giysi tüccarı da finansal desteği sağladı. 407 çocuk ve annesinin katılımı ile kutlandı. yarı görmez ve yalnız bir şekilde 1948'de 84 yaşında öldü. kuş dünyasının en akıllılarından olmasalar da. annesinin ölüm yıldönümünde arkadaşlarını evine çağırdı ve bu günün anneler günü olarak ülke çapında kutlanması fikrini ilk onlara açtı. Ülkemizde de Türk Kadınlar Birliği'nin girişimi ve önerisi üzerine 1955 yılından beri Mayıs ayının ikinci Pazar günü 'Anneler Günü' olarak kutlanmaktadır. Bu görüntünün asıl nedeni devekuşu yavrularının yırtıcı hayvanlarım saldırılarına karşı açık ve korumasız olmalarıdır. Davaların hepsini kaybetti. Güya devekuşu başını kuma gömünce düşmanlarını ve gelecek tehlikeyi görmez. Hiçbir devekuşu kafasını kuma gömmeye teşebbüs etmemiştir. devlet adamlarından din adamlarına kadar ulaşabildiği herkese bu fikrini iletti. İki sene sonra Mayıs'ın ikinci pazarında. Zaten bunu yaparlarsa boğulacakları da kesin. Bütün gelirlerini hatta ailesinden kalan evini bile kaybetti. Sıra anneler gününü "milli bir gün" olarak kabul ettirmeye gelmişti. Kalan hayatını adadığı. Bütün dünya annelerinin en azından senede bir gün mutlu olmalarını sağlayan Anna Jarvin. Devekuşları niçin başlarını kuma gömerler? Bu inanç ve görüşün nereden kaynaklandığı bilinmiyor. anneler memnun kaldı. O günden sonra. gözleri görmeyen kız kardeşi Elsinore'da 1944'de ölünce sağlığı da tehlikeye girdi. temizliği. Her ne kadar beyinleri gözlerinden küçük olsa da. Dünyadan elini eteğini çekti. Yoğun çalışmadan evlenmeye ve çocuk sahibi olmaya fırsat bulamadı.sonra "Ona hayatta iken gerekli ilgiyi gösteremediği"ne inanıyor ve bunun ezikliğini duyuyordu. tarihte tek bir kişi tarafından gerçekleştirilen en başarılı mektup yazma kampanyası ile gazete patronlarından işadamlarına.
Köşeye sıkıştıklarında ise kolay teslim olmazlar. yüksek ısı. çalkalama ve sabun -ki burada lifler arasında yağlayıcı görevi görür. Daha yumurtadan çıkar çıkmaz erişkin bir tavuk büyüklüğünde olan devekuşu yavrularının uzun boyunları genellikle bej rengindedir ve üzerlerinde siyah çizgiler vardır. Boylarının da avantajı ile çevreyi çok iyi gözleyebilirler. Ama kumaş ilk ölçülerine dönemez.koşup kaçamazlar. soğuk suda mı? Yünlü kumaşların veya giysilerin ıslanınca çekme olayı biraz karışıktır. Bu durumda otların aralarına başlarını soktuklarında vücutları görünürken boyun ve baş kısımları görülmez. Su. İşitme ve görme duyuları son derecede iyidir. hareketsiz kalıp çevreye uyum sağlayarak düşmanlarının dikkatlerinden kaçtıklarını ümit ederler.hepsi birden kumaşın çekmesini kolaylaştırır. Kumaş birkaç kere yıkandıktan sonra ölçüleri dengeye ulaşır ve bundan sonra ne kadar yıkanırsa yıkansın boyca kısalmaz. Bazen kumaşa giysi olarak . Ayrıca devekuşlarının dinlenirken boyun kaslarını rahatlatmak için veya çok sık olmasa da uyurken bazen bu pozisyonu aldıkları biliniyor. Görülmeyen başın kuma gömülmüş gibi insanlar tarafından algılanmasının nedenlerinden biri de bu olabilir. uzun boyunları sayesinde düşmanı yaklaştırmadan mücadele edebilirler. yani bir çeşit düğümler ilave edilir. Anne devekuşları bazen bütün vücutlarını. O halde kumaşlar yıkanınca niçin çekiyorlar? Islandıklarında mı çekiyorlar yoksa kururken mi? Pantolonun boyunu ayarlamadan önce kaç kere ıslatmalıyız? Sıcak suda mı daha çok çekerler. Kumaş ıslanınca yün lifleri şişerler. Bu renklerle ot renkleri ve gölgeleri karışarak iyi bir kamuflaj imkanı sağlar. Düşmanı diğer av adaylarından önce sezebilirler. Çok seri ve kuvvetli tekme atabilirler. Kumaşın çekme miktarı ipliklerin boyutlarına. kot kumaşı olmak üzere dokunurken dayanıklılığını arttırmak için tabii boylarındaki liflere bükümler. Kumaşlar yıkandıktan sonra niçin çeker? Bir kot pantolon aldığımızda hemen paçalarını boyumuza göre bastırıp giymek isteriz. kıvrımlarına ve kumaşın geçmişine bağlıdır. Çünkü pantolonun boyunu tekrar uzatmak artık mümkün değildir. Ama daha sonra daha ilk yıkamada kumaşın boyu ne kadar çeker endişesini yaşarız. bu pozisyonda kafalarını yere dayayıp düşmanlarının ayak seslerini dinledikleri de ileri sürülüyor.150 kilogramlık ağırlıklarına rağmen saatte 50 kilometre hızla koşabilirler. dokunma şekillerine. Liflerin bu genişlemesi ipliklerdeki bükümler arasındaki açıya da tesir eder ve iplerin boylarının kısalmasına neden olur. Üç metrelik boylarına ve 100 . Bir tehlikeyi sezdiklerinde aniden kendilerini bulundukları yere bırakarak. miktarlarına. Hatta bir görüşe göre. Bu tip uçamayan büyük kuşların başlarını kuma gömme gibi aptalca bir savunma sistemine zaten ihtiyaçları yoktur. Ham iplik. Kumaş yıkandıktan sonra kurutulduğunda şişmiş lifler eski durumlarına gelirler. Aslında kumaş ıslanınca lifler şişliğinden boyunun az bir miktar uzaması gerekir ama bükümlerin açılarındaki deformasyonun yarattığı çekme kuvveti daha fazla olduğundan sonuçta kumaş boydan kısalır. çünkü nem ve ısı şartları liflerin sadece boylarını değil çaplarını da değiştirirler. kanallarını da açarak toprak üzerine yatırırlar ve yavrularını güneşin kavurucu etkisinden korumaya çalışırlar.
kumaşın iki yüzünde halka gibi kıvrılmış iplikler bırakan. Cam neden saydamdır? Cam şaşılacak derecede basit bir maddedir. Banyodaki havlular niçin çabucak kokuyor? Banyodaki havlular yıkanıldıktan sonra. sabunlu suda kuvvetlice yıkanmaları. Ellerimizi yıkadığımızda sabunun görevi derimiz üzerindeki bakierileri gevşetmektir. sıcak hava üfleyen elektrikli kurutuculardan daha etkindirler. Çarşıdan alınan kot pantolonların boylarından emin olmak için. Ellerimizi bir havlu ile kuruladığımızda bu gevşemiş bakteriler de havluya geçer. çuha gibi kumaşların yüzeylerindeki ince tüylere verilen addır. Havluculuk. yani vücudumuz tertemiz iken kullanılır ve sadece vücudumuza değerler. Havluların diğer kumaşlardan farkını yaratan. Havlu kumaş yapımında daha çok pamuk ipliği kullanılır ve özel bir işlemden (apre) geçirilerek su emme gücü arttırılır. Fakat camın asıl şaşırtıcı özelliği ne tam bir sıvı ne de gerçek bir katı oluşudur. suyu kolayca emme özelliğini veren. Aslında sıvıya daha yakındır. ana çözgüden ayrı bir çözgüyle dokunur. Bu durumda kumaş ilerde yüzde birden fazla çekmez. Havlu ismi de Hav'lı kumaş anlamında Arapça'dan gelmektedir. su ile birlikte kirlerin ve bakterilerin gittiğini zannedelim. Zaten havası devamlı nemli olan banyolar küflenme için ideal ortamlardır. Bunun nedeni Bursa'da kadife dokumacılığının dünya çapında gelişmiş olmasıdır. kullanılan ipliğin cinsi ve daha önemlisi havlu kumaşının dokunuş biçimidir. Bundan sonraki sorun havalandırmadır. Hav'sız olarak yapılan ve peşkir de denilen keten havlular ise ayrı bir imalat konusudur. Daha ziyade halka açık yerlerde ve işyerlerinde tuvaletlerde kullanılan elektrikli el kurutucuları elleri kuruturlar ama bakteriler yine deride kalırlar. İstediğimiz kadar bol su ve sabunla yıkanalım. yine de vücudumuz üstünde ölü deri hücreleri kalır ve kurulanırken bunlar havluya geçer. yüzyılın başından itibaren Bursa'da gelişmiştir. sonra soğuk suyla durulanarak makinede kurutulmaları ve bu çevrimin üç kere tekrarı tavsiye ediliyor. Türkiye'de havluculuk 18. Aksi takdirde havluya sinmiş deri hücreleri süratle kokuşmaya başlarlar. Havlu kumaş. 'Hav' Arapça'da kadife. Buna rağmen birkaç gün içinde bu havlular kokmaya başlarlar. kadife dokumacılığınm bir yan ürünü olarak doğmuştur.dikilmeden önce özel bir çekme işlemi uygulanır. Bu nedenle banyoları yıkanma sırasında değil de az sonra açıp havalandırmak gerekmektedir. Bunun sebebi vücudumuz değil vücudumuzdaki ölü deri hücreleridir. tabii ki temiz olmak şartıyla. Dünyanın her köşesinde rahatça bulunabilen kum. kuvars ve sodadan meydana gelmiştir. çünkü atomik yapısındaki . Dolayısıyla ellerimizi sabunla yıkadıktan sonra kurulamadan ıslak bırakmanın temizlik bakımından pek faydası yoktur. paçaları bastırılmadan önce sıcak. Bu nedenle temizlik açısından havlular.
Bu nedenle bir cama baktığımızda arkasındakileri olduğu gibi görürüz. Kurşun bu tip bir cama çarptığında tabakaları tek tek delmeye başlar. doğrudan geçer.05 milimetreden 2 milimetreye kadar değişen kum tanelerinin şekilleri köşeli. Kum torbasına büyük bir kinetik enerji ile giren merminin enerjisi. aradaki bu boşluklar nedeni ile anında binlerce kum tanesine aktarılır. normal dış etkenlerde bile şeklini değiştirmez. her biri saydam olan küçük kristallerden oluşmuştur ama bunlardan büyük bir miktar bir kapta bir araya gelince gözümüze beyaz renkte görünürler. Çok kuvvetli mikroskoplarla yapılan incelemelerde bile camın yapısında hiç bir kristal oluşumuna rastlanmaz. su da saydamdır. hepsini tutup hiçbirini yansıtmadığında siyah renkle göründüğünü biliyoruz. Kar tanelerinde de aynı şey söz konusudur. Minik taneler üzerlerine gelen ışığı her yöne gelişigüzel yansıtırlar. Cama çok ağdalı bir sıvı diyebiliriz. O kadar ağdalıdır ki. Arada sırada görülen bazı kristaller ise camdaki kusurlardır. Benzeri durum tuzda da görülür. Camda ise bu özellik yoktur. Bir bakıma arabaların ön camlarına benzerler ama burada tabaka sayısı çok fazladır. Buradaki nöbetçileri olabilecek ani bir silahlı saldırıdan koruyabilmek için etrafına belirli yükseklikte kum torbaları dizilir. Bu kum torbaları bir çok kişiye biraz ilkelmiş gibi görünebilir ama bir çok malzemeden daha iyi ve daha pratik kurşun geçirmez siperlerdir. Kumun kurşun geçirmemesinin sırrı kum taneciklerindedir. . Kinetik enerjisini aniden bu şekilde kaybeden mermi de daha kum torbasını delip çıkamadan durup kalır. Nöbetçi kulübelerinde niçin kum torbaları var? Nöbetçi kulübeleri çevreyi iyi gözetleyebilmek için zeminden yüksekte inşa edilirler dolayısıyla iyi bir hedeftirler. Boyları 0. Bu şekilleri nedeni ile bir torbaya doldurulan kum taneleri arasında boşluklar kalır ve bu boşluklar birbirleri ile bağlantılıdırlar. yuvarlak veya karışıktır. öyleyse donmuş su olan kar taneleri niçin beyazdır ve niçin kar örtüsü saydam değildir. Her aktarışta diğer tanelere daha azalarak geçen enerji kısa sürede sönümlenir. Bir cismin üzerine gelen ışığın tümünü yansıttığında beyaz. cam ve plastik. sandviç şeklinde sıkıştırılarak imal edilirler. Cam saydamdır ancak kırıldığında. Işık sadece camın yüzeyini aşarken hafifçe kırılır. Enerji kimseye zarar vermeden cam ve plastik tabakalara geçer. Yani bu diziliş düzeni belli aralıklarla kendini tekrarlar. Aslında kurşun geçirmez camlarda da prensip aynıdır. Bir sıvıda iç sınırlar bulunmadığından camın içinden geçen bir ışık demeti kırılma ve yansımaya uğramaz. çünkü her bir cam parçası ışığı değişik yönde geçirmekledir. bir çok tabaka halinde. Kumların atomlarının kristal yapısı ise düzgündür. tuzla buz olduğunda yerdeki küçük cam parçaları yığını beyaz renkte görünür. Katı bir cisimde atomların bir diziliş düzeni vardır. Son tabakaya gelene kadar mermi bütün momentini ve enerjisini kaybeder. Bu nedenle kar taneleri de. kar örtüsü de beyaz renkte görünürler. Bu tip camlar. Cam saydamdır. Tuz.düzen sıvılardaki rasgele düzeni andırır.
Bardaktaki buzlar niçin birbirlerine yapışırlar? Buzun erimesi için sadece sıcaklık değil basınç da önemlidir. Dağlardaki buzulların sık sık kayma nedenleri de budur. Buzulun muazzam ağırlığının yarattığı basınç en alt tabakaların erimesine, orada kaygan bir su tabakası oluşmasına neden olur. Genellikle yemeklerde içkiye veya suya atılmak için bu küpçükler bir kap içersinde getirilir. Bir süre sonra bir tanesini almak istediğimizde, bir kaçı birbirlerine yapışmış olarak gelirler, bunları birbirlerinden ayırmak da hayli zor olur. Bir kabın içinde veya bardakta bulunan bazlar üst üste yığıldıklarında her biri altındakine değdiği noktada bir basınç oluşturur ve bu noktadaki çok küçük bir kısım erir. Buradan hareket eden su çok az yanda bu iki buz küpçüğünün birbirine en yakın olduğu noktada tekrar donar, iki küpçük arasında sanki kaynak yapılmış gibi çok güçlü bir bağ oluşturur. Artık ikisi tek bir parça gibi olduklarından bu noktadan tekrar erimeleri de mümkün değildir. Bir buz küpünü buzluktan doğrudan elimizle almaya kalkıştığımızda da elimize yapışır. Bu nedenle buzlukta suyu dondurmada kullanılan kapların çoğu plastiktir. Peki elimizi veya dilimizi bir buz parçasına veya çok soğuk bir metal yüzeye değdirince niçin yapışıp kalıyor? Bunun nedeni parmaklarımızın ve dilimizin ucunda daima çok ince bir nem tabakasının olmasıdır. Bu tabaka çok soğuk bir cisimle temas ettiğinde anında donar. Örneğin çok soğuk, sıfırın altındaki bir sıcaklıkta bir bayrak direğine dilinizle dokunursanız, metaller çok iyi iletken olduklarından direk hemen üzerindeki ısıyı dilin üzerindeki nem tabakasına yansıtır, dilin üzerindeki bu nem tabakasının donmasına sebep olur. Artık direk ile dilin arasında her iki yüzeye de yapışmış buzdan bir bağ vardır. Sonuç olarak çok soğuk havalarda dilinizle metal yüzeylere dokunmayın. Belki dilinizi çekerek kurtarabilirsiniz ama bir daha ömür boyu yediklerinizden tat alamazsınız.
Elmas gibi değerli bir taş cam kesmede nasıl kullanılıyor? Antik Çağ'da elmasın insanları görünmez yaptığına, kötü ruhları kovduğuna ve kadınları cinsel açıdan etkilediğine inanılıyordu. Günümüzde ise mücevherlerin bu kraliçesi, aşkın, çekiciliğin ve zenginliğin simgesidir. Elmas aslında saf karbondan başka bir şey değildir. Elması yakabilecek yüksek ısıya çıkılabilse hiç kül bırakmadan yanar. Tamamen karbon olan yapısına rağmen mineraller içinde en serti olanıdır. Genelde renksizdir ama hafif sarımsı gri veya yeşilimsi de olabilir. Işığı kırma, yansıtma ve renk dağıtma özelliği kuvvetlidir. Bu özelliklerinden dolayı çok kıymetlidir. Elmasın değeri rengine, saflığına ve işleniş şekline de bağlıdır. Peki elmas bu kadar değerli ve az bulunan bir mineral ise nasıl oluyor da cam kesmede, sert metalleri işleme ve delmede, torna ve matkap uçlarında bol miktarda kullanılabiliyor? Nasıl oluyor da en küçük bir parçası bile bir servet olan bu taş köşedeki camcının cam kesme bıçağının ucunda bulunabiliyor? Aslında elması iki ayrı şekilde düşünmek gerekmektedir: Süs taşı olarak ve endüstride. Süs taşı olan elmasın değeri dört 'C' ile belirlenir. Bunlar; 'Carat=ağırlık', 'Clarity=şeffaflık', 'Colour=renk' ve 'Cut=işleniş'dir. Doğada bulunan elmasın büyüklüğü çok seyrek olarak bir
santimetrenin üstündedir. Bugüne kadar bulunan en büyük elmas 621 gram gelen Cullian'dır. Süs taşı üretimlerinin yan ürünleri ile süs eşyasına uygun olmayan doğal elmaslar endüstride değerlendirilmektedir. Piyasadaki elmas uçlar aslında elmas kumu olarak adlandırılan bulanık elmaslardır. 'Karbonado' denilen bu ince taneli, kok görünümlü elmaslar sondaj makinelerinde en sert taşları bile delmede kullanılabilirler. Endüstrinin bu tür elmas uçlara olan talebi devamlı artarken, üretimin artmaması yapay elmas üretimini gündeme getirmiştir. Yapay elmas üretme tekniğinde prensip, yüksek basınç ve sıcaklıkla grafiti elmasa dönüştürmektir. Daha düşük basınçta da, gaz fazındaki karbondan yapay elmas elde edilebilmiş olup lens ve cam kaplamalarında, hoparlör diyafram kaplamalarında (paraziti azaltmada), optik aletler ve transistör telleri üretiminde ve diğer bir çok değişik alanlarda kullanılmaktadır. Süs elması olarak da 0,2 gramın üstünde yapay elmaslar elde edilebilmiştir ama maliyeti doğal elmas fiyatından on kat daha pahalıya gelmektedir. Peki, elmas ile pırlanta arasında ne fark var biliyor musunuz? İkisinin de aslı aynı, yani karbon kömüründen farksız taş parçaları. Çok yüksek basınç ve sıcaklıkta, yerin 150 - 200 kilometre derinliklerinde kristalleşmiş, daha sonra volkanik patlamalarla yeryüzüne itilmiş saf karbondan oluşmuşlardır. İşte bu saf karbon, kesim veya şekline göre elmas ya da pırlantaya dönüşür. Pırlanta daha parlak, kesim oranı daha fazla ve alt kısmı kubbe gibidir. Elmasın alt kısmı düz ve yüzey sayısı 12 ile 37 arasında değişirken, pırlantanın kesimi daha zordur ve yüzey sayısı 57'dir. Yani pırlanta elmastan daha değerlidir, daha ince isçiliktir. Renkli olanlarına 'fantezi' denilir ki fiyatları astronomiktir.
Saatin saniye göstergesi ne işe yarıyor? Bir süreyi ölçmek veya bir şeyi ayarlamak için saatimizin saniye göstergesine pek sık baktığımız söylenemez. Halbuki hemen hemen tüm kol saatlerinde saniye göstergesi vardır. Tık tık ilerleyen saniye göstergesinin belki de en önemli faydası, kımıldadıklarını gözle fark edemediğimiz o yavaş akrep ve yelkovanın yanında zamanın ne kadar hızlı akıp gittiğini bize göstermesidir. Günümüzde özellikle erkek kol saatlerinde bırakın saniyeyi, onda birini bile ölçebilen göstergeler var. Aslında saniyenin onda birinin yaşantımızda ne derecede etkili bir zaman süresi olduğunun farkına varamayız. Atletizmde kısa mesafe koşucularının yaptıkları derecelerin değerlendirilmesi dışında pek karşımıza çıkmaz. Saniyeden küçük zaman dilimleri biz insanlar için sıfır gibi bir şeydir. Bu süreleri insanlar son yüzyılın başından itibaren ölçmeye başladılar. Halbuki eski insanlar için zaman Güneş'in hareketi demekti. Hayat o kadar yavaştı ki dakikaların insan yaşamında hiçbir önemi yoktu. Bırakın tarihteki güneş ve kum saatlerini, 18. yüzyıla gelene kadar kullanılan saatlerde bile dakikayı gösteren yelkovan yoktu. Saniye ibresinin konulması ise 19. yüzyılın ortalarına rastlar. Günümüzde fizikçiler saniyenin milyarda birini bile ölçebilmektedirler. Aslında çevremizde saniyede değil, saniyenin binde birinde bile çok şeyler olmaktadır. Bu sürede bir tren 2 - 3, uçak 25, ses 33 santimetre yol alır. Dünya yörüngesi üzerinde 30
metre ilerlerken aynı sürede ışık 300 kilometre uzağa ulaşır. Canlılar dünyası için de saniyenin binde biri pek kısa bir süre sayılmaz. Henüz kan emmemişken, yani boş depo ile bir sivrisinek kanatlarını saniyede 1000 kere çırpar. Diğer bir deyişle saniyenin binde biri kadar bir zamanda kanatlarını kaldırır ve indirir. İnsanlar çok kısa bir zaman süresini belirtmek için göz kırpma süresini esas alır ve "göz açıp kapayıncaya kadar" derler. Halbuki göz kırpma 0,4 saniye, yani neredeyse yarım saniye kadar sürer, ama bu arada sivrisinek 400 kere kanat çırpmnıştır bile. Gelişen uçak teknolojisi sayesinde dünyada Güneş'in hareketlerine bağlı zaman kavramları da biraz kafa karıştırır hale geldi. Örneğin aralarında yeterli mesafe olan iki kent arasında batıya doğru uçan bir uçak, birinci kentten sabah 09:00'da kalkıp, binlerce kilometre yol katettikten sonra ikinci kente aynı gün yine sabah 09:00'da inebilir, tabii yerel saatle. Bu gelişmeler doğrultusunda zamanı ölçmek için artık Güneş'e de güven kalmadı. Çünkü Dünya üzerinde 77. paralelde saatte 450 kilometre hızla batıya doğru uçan bir uçakta bulunanlar Güneş'in hiç batmadığını, gökyüzünde hep aynı yerde asılı kalmış olacağını göreceklerdir. Bunun nedeni 77. paraleldeki bir noktanın, dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşü sırasında saatte 450 kilometre hızla doğuya doğru yol almasıdır. Yani gökyüzündeki Güneş ile uçağın hızları aynıdır. Yeryüzünden 250 - 300 kilometre yükseklikte bulunan astronotlar için Güneş 24 saat boyunca 16 kez doğar ve batar. Çünkü uzay aracı Dünya çevresindeki bir dönüşünü yaklaşık 90 dakikada tamamlar.
Niçin otellerin kapıları döner kapıdır? Özellikle içine girer girmez geniş bir alanla karşılaştığınız ve diğer katlara buradan merdiven veya asansörle çıktığınız, banka, otel veya benzeri binalarda ana giriş kapılarının döner kapı tipi olduğunu görmüş, belki de dört kanatlı olan bu kapıların bir gözüne acele ile iki kişi birden girmeye çalışıp zorluk yaşamışsınızdır. Döner kapıların tek amacı enerji tasarrufudur. Bu tip büyük binaların içerleri devamlı olarak ısıtılır ve ısınan hava sürekli yukarı doğru yükselir. Dışarıdaki soğuk hava kapının önünde onun yerini alabilmek için kapıyı açmanızı beklemektedir. Bina dışına açılan normal bir kapıyı açtığınızda dışarıdaki soğuk hava sert bir rüzgar şeklinde içeriye hücum eder. Bu arada içerde yükselmekte olan sıcak havanın az miktarda da olsa giren soğuk hava ile yer değiştirip açılan kapıdan dışarı kaçması mümkündür. Bu sırada binanın iç ısısı düşer, kazanlar veya klimalar daha sık devreye girer ve tekrar normal ısıya ulaşabilmek için belirli bir enerji (motorin, elektrik, vb.) harcanır. Özellikle çok kişinin sık sık girip çıktığı binalarda döner kapılar bu ısı kaybını en aza indirir. Döner dört kanattan ikisinin arasına girerken, kapılar dönüp önünüzdeki kanat sizin içeri girmeniz için yeterli aralığı sağladığında, arkanızdaki kanat soğuk havanın girişine mani olacak şekilde girişi kapamış durumdadır. Aynı şekilde karşı taraftaki diğer iki kapı da sıcak havanın dışarı çıkmasına mani olur ve içerinin ısısı korunmuş olur.
flütünden (aslında flüt benzeri bir çalgıdan) çıkardığı seslerle bir alakası yoktur. çift hörgüçlülerine ise Baktriane (Bactrian) devesi adı verilir. Hörgücünün tepesine kadar olan yüksekliği 2 metre iken Arap devesinin sadece bacak yüksekliği neredeyse 2 metredir. Yılan oynatıcısı elindeki flütü sağa sola sallayarak yılanın baktığı hedefin yerini sürekli değiştirir. guanako {lamanın irisi) gibi hayvanlar devenin akrabaları sayılabilirler. çok uzaktan görebilme ve koku alabilme yeteneklerine sahip olmuşlardır. Aslında yılanın sepetinden çıkıp. kuzey Afrika ülkelerine. Genelde develerin hörgüçlerinde su olduğuna. sütlerinden. yünlerinden ve derilerinden de faydalanılır. alpaka (bir cins koyun). Çift hörgüçlü deve daha yavaştır (3-5 kilometre/saat) ama bir günde kervan içinde durmadan 50 kilometre yol gidebilir. Yılan oynatıcısının yılanının sepetinden çıkartıp oynatmasının. Yılanlar titreşimlere karşı çok hassastırlar. Baktriane Afganistan'ın kuzeyinde bir yer olup bugün adı pek bilinmemesine rağmen çok çeşitli medeniyet ve kültürlere ev sahipliği yapmış. Öyle olsaydı deve . Güney Amerika'daki lama. Onu vücudunun üst kısmını yerden yükseltebilmek için yapar. Çünkü kobra yılanı bir taş gibi sağırdır. Kobra yılanları türünün hepsi bir değildir. dikelip aldığı pozisyon saldırı pozisyonudur. bu sayede çöllerde uzun süreli yolculuklara bu kadar dayanıklı olduklarına inanılır ama gerçek bu değildir. Yılan flüte doğru kafasını oynattıkça bu. yani topraktan gelen titreşimleri hissedebilir. Yaşadıkları kum fırtınalarına ve diğer olumsuz şartlara uyabilmek için iki sıra koruyucu kirpikleri ve tüylü kulak delikleri oluşmuş. Develerin tek hörgüçlülerine Arap devesi. Arap devesi 18 saat boyunca saatte 13-16 kilometre hızla yol alabilir. Yılan oynatıcıları genellikle gördükleri her şeye anında saldıran Kral Kobrası'nı tercih etmezler. İşitme organı ve buna bağlı sinirleri yoktur. Tarih içinde oradan Güney Amerika ve Asya'ya yayılmış. Develerin hörgüçlerinde ne var? Devenin ana yurdu Kuzey Amerika'dır. Bunlar aynı zamanda dünyanın en büyük zehirli yılanlarıdırlar. O sadece yerden. Kuzey Amerika kıtasında ise zamanla yok olmuştur. Sallanmayı kestiği an yere düşer. çok önemli tarihi geçmişi olan bir bölgedir. Boyları 5 metreyi geçer zaten en kuytu yerlerde yaşarlar ve diğer kobraların aksine insandan kaçarlar. Develerin yük hayvanı olmalarının yanında etlerinden. Sesleri duyması mümkün değildir.Hint fakiri kobra yılanını nasıl oynatıyor? Sadece Hindistan'a değil. Yılan oynatıcılarının tercihleri daha sakin olan ve yemeyi gözünün kesmediği büyüklükteki objelere saldırmayan Asya Kobrası'dır. Bu hareketi boyun kaburgalarını birbirlerinden ayırarak sağlar. Her iki cins deve de yük hayvanı olarak kullanılırlar. Aslında yılanın sallanması fiziksel bir olaydır. özellikle Fas'a gidenlerin en çok ilgisini çeken şeylerden biri de yılan oynatıcılarıdır. burun deliklerini açıp kapayabilme. onu bir tür hipnotize etmesinin. seyircilere sanki yılan dans ediyormuş izlenimini verir. Kobra gövdesinin ön bölümünü havaya diker ve boynunu yassıltarak genişletir.
Burası 30-35 kilogramlık bir yağ deposudur. İşçi arılar dünyaya geldikten sonra bir ay içinde kovanda bir iki günlük sürelerle temizlik. kandaki suyun pek etkilenmemesidir. balmumu yapma. Arılar da sonradan ellerinden alınan bu ürün fazlasını dert etmezler. Arılar niçin bal yaparlar? Tabii ki sadece insanlar yesinler diye değil. Genellikle bir çok hayvan ilerde enerji kaynağı olarak kullanmak üzere vücudunda yağ depolar ama develer bunu hörgüçlerinde yaparlar. Yiyecek bulamadıkları zaman buradan faydalanırlar. Develerin hörgüçlerinde sadece yağ bulunur.sol. Hörgücün bir ikinci işlevi de deveyi çölün kızgın güneşinden korumasıdır. Bu şekilde kış süresince sıcak ve aktif olarak kalabilirler. Develerin susuzluğa dayanıklı olmalarının nedeni su kayıplarının büyük bir kısmının dokularındaki sudan olması. kedi ve zürafa önce sağ taraftaki ön ve arka ayaklarını. yiyecek taşıma.sağ seklinde değil sol . Yeri gelmişken develerin bir başka özelliğine de değinelim. Ortalama bir kovanın kışlık bal ihtiyacı 9-13 kilogram kadardır. Arılar kendilerine yetebilecek miktardan 2-3 kat fazla bal üretebildiklerinden arıcılar da kovana şekerli şuruplar koyarak onlara bu ortamı hazırlarlar. larvaları besleme.vücudundan su tükettikçe hörgücünün de bir balon gibi porsuyup inmesi gerekirdi. saklama zamanı süresizdir. Buna karşın bir insan vücudundaki suyun yüzde 5'ini kaybedince görme duyusunda azalma başlar. yüzde 12'sini kaybedince de ölebilir. Arıların balı çiçeklerden topladıkları nektarı ağızlarındaki bir emzimle birleştirip altıgen biçiminde balmumundan yaptıkları hücrelere depoladıklarını biliyoruz. Hatta şiirdeki aruz vezninin ritminin Arap yarımadasındaki develerin bu yürüyüşlerindeki ritimden doğduğu bile rivayet edilir. Bunun için de önceden. onun performansını çok etkilemez. Burun mukozaları insana göre 100 kat daha büyüktür. sağ . hayvanlar arasında sadece deve. Artık arıcı için mahsul zamanı gelmiştir. Bu karışımın su oranının yüzde 17'ye kadar düşmesini bekledikten sonra hücrelerin ağızlarını yine bir balmumu tabakası ile kaplarlar. Bal arılarının bal yapma kapasiteleri ise uygun yer bulabildiklerinde bundan çok daha fazladır. İşte arıcılığın felsefesinde de bu yatar. Sonra uçuş . Koloni kış uykusuna yatmaz ama bir salkım gibi kümeleşir.sağ şeklinde. 40 dereceyi bulan sıcaklıklarda iki haftaya yakın susuz kalabilirler. Yani sol . Arılar böcek dünyasının en gelişmiş sosyal hayatına sahiptirler. Sen arılara imkan sağla. sonra sol taraflakileri atarak yürürler. farelerdedir. Bu konuda zürafa da her ikisiyle yarışabilir. Bir devenin vücudundaki toplam suyun yüzde 22'sinin kaybı halinde karnı çekilir. kasları büzüşür ama bu. yaz aylarında yeterli miktarda bal depo etmeleri gerekir. Develer zaten çölde suya az gereksinim duyarlar. Ancak bütün bu özelliklere rağmen susuzluğa dayanma rekoru develerde değil. onlar da hem kendileri hem de senin için bal üretsinler. Bal arıları eşek arılarından farklı olarak kışı koloni halinde geçirirler. Ağzı kapalı hücrelerdeki bal hiç bozulmaz. Bu sayede nefes verirken havada bulunan nemin üçte ikisini geri kazanabilirler. muhafızlık gibi değişik görevler yaparlar.
başlar. Ayrıca yer kürenin manyetik alanına karşı da hassastırlar. Arılar geceleri ortadan yok olurlar ama uyumazlar. geri dönebilir. Bir arı kovandan 7 kilometre uzağa gidip. Şüphesiz böyle bir yumurtayı yumurtlamak da tavuk için bir işkence olurdu. el kol hareketleri yaparak hızlı hareket etmemeniz önerilir. Bunun nedeni minik arının sokma tehlikesidir. çünkü arı tarafından sokulan insan ani bir hareketle arıyı fırlatınca arının iğnesi ile beraber zehir torbası ve ifrazat bezi de yırtılarak arıdan ayrılır ve soktuğu yerde kalır. Arılar polenleri. Bu nedenle tırnağın ucu ile bir an evvel iğneyi soktuğu yerden çıkarmakta fayda vardır. Yumurtanın niçin bir tarafı yuvarlak diğer tarafı sivridir? Eğer köşeli olsalardı kenarları dayanıklılık açısından çok zayıf olurdu. 2) Korkutuldukları zaman. Arılar insanı soktuktan sonra genellikle ölürler. Ancak arılar normal olarak kovanlarından ortalama bir kilometre kadar uzaklaşırlar. Arılar bu yolculuklarında yollarını güneşin pozisyonuna göre saptarlar. nektar. Gece boyu hareketsiz kalarak enerjilerini ertesi günkü yoğun işler için biriktirirler. Ultraviyole ışınlarını çok yansıtan çiçekler onlara daha parlak görünür. yumurtaların yuvada birbirlerine en yakın ve en az hava boşluğu bırakacak şekilde durmalarını sağlar. Arı zehrine alerjisi olan kimselerde arı sokmaları ağır tepkilere hatta ölüme yol açabilir. Ultraviyole ışınlarına karşı da çok duyarlıdırlar. Kış mevsiminde ise arkadan gelen gençler olmadığı için ömürleri 5-7 ay sürebilir. ince tarafı üstünde dairesel bir yol çizer ve . Buna karşın arı zehri bazı ağrılı hastalıkların özellikle romatizmanın tedavisinde kullanılır. İşçi arılar dişi olmalarına rağmen kısırdırlar. polen ve su toplanır. Gözleri polarize ışığa karşı o kadar hassastır ki çok kalın bir bulut tabakasının ardından gelen zayıf bir güneş ışığıyla bile kötü havalarda yollarını bulabilirler. Aslında dış yüzeyi en dayanaklı geometrik şekil küredir ama bu şekildeki bir yumurta da bulunduğu yerden yuvarlanıp gidince nerede duracağı belli olmaz. Bize bu derecede faydalı olan arılar etrafımızda dolaştıklarında veya balkonda kahvaltı sefası yaparken reçel tabağına konduklarında çoğu insan huzursuz olur. Hemen hemen tüm kuş yumurtalarının bir tarafı daha yuvarlak diğer tarafı da daha incedir. Kırmızı rengi hiç ayırt edemezler. Halbuki arılar sadece iki durumda canlılara saldırır ve sokarlar: l) Kolonilerine bir tehdit olduğunda korumak için. su ile karıştırıp larva halindeki yavruları beslemek için toplarlar. yavru yapma yetenekleri yoktur. Arılar renklerin çoğunu görürler. Böylece hem ısı kaybı önlenir hem de yuvadaki yerden en iyi şekilde faydalanılır. Işık dağılımında mavi ve ona yakın renkleri daha iyi görürler. İlginçtir ki bu kalan zehir torbasındaki kaslar arıdan ayrılsalar bile zehri pompalamaya bir süre devam ederler. Bu sekil. Yumurta yuvarlanıp gittiğinde düz gitmez. Bu nedenle arı kovanlarına çok yaklaşmamanız. çiçekler ziyaret edilir. İşçi arılar çalışma mevsiminde 4-8 hafta yaşarlar.
Tabiatla içice yaşarken diğer kuşların seslerini taklit edebilmeleri sayesinde onlarla daha iyi iletişim kurabilmişler ve çevreye daha iyi uyum sağlayabilmişlerdir. yumurtanın önündeki kas gevşek durumda iken arkasındaki kas kasılır. kuzgunlar. Papağanlar arasında en iyi konuşan tür olan Afrika Papağanları'nın gelişi ise daha sonradır. Beyinde oluşan düşünceler daha sonra dilimize ve dudaklarımıza aktarılır. Sürüngenlerde ise bu düzenek yoklur. Papağan ve benzeri kuşların yaptıkları da konuşma değil. daralır. karın boşluğunun derinliklerinde yer alması kuşların bu ses taklit özelliklerini daha anlaşılmaz bir hale getirmektedir. Yumurtanın şeklinin ve kalın kısmının önce çıkışının nedeni de budur. mükemmel bir ses tınısı ezberi ve tekrarıdır. kuşların yaptıkları konuşma değil. Hayvanlar bu nedenle konuşamaz. Onların yumurtaları çıkışta küresel şekildedir. Önce yumurta sarısı meydana gelir ve yumurta. Ses organlarının bu yeri dolayısıyla tavuk. Hem bunu hem de yumurtanın her iki tarafındaki farklı şeklini sağlayan yumurtanın çıkış yolu üzerindeki kaslardır. Pek alakasız gözükse de tavuğun içinde yumurtanın oluşmaya başlayabilmesi için önce güneş ışığının veya yapay bir ışığın tavuğun gözüne çarpması gerekir. Hormon burada bulunan binlerce yumurtadan birinin içine pirer ve o yumurtanın aniden çok hızlı bir şekilde büyümesini sağlar. üzerinde uğraşıldığında kargalar. Yani bu şekli ile yumurtanın düz bir yüzeyde yuvarlanarak kaybolup gitmesi mümkün değildir. Bu hormon kan dolaşımına girer ve bu yolla yumurtalığa taşınır. Genel tahminin aksine yumurtanın yuvarlak yani daha geniş tarafı önce çıkar. Kuşlar nasıl konuşabiliyorlar? Sadece papağan ve muhabbet kuşları değil. Hatta bir kaç kelime söyleyebilen serçe ve kanaryalar bile kayıtlara geçmiştir. Böylece göz yolu ile uyarılan tavuğun hipofiz bezi bir hormon salgılar. yüzyılın ortalarında . sesleri ezberlemeleri ve taklit etmeleridir. ördek gibi bazı kuşgiller kafaları kesildikten sonra da ötmeye devam ederler. Her insan ağzı ile konuşur ama konusabilmeyi sağlayan asıl organ beyindir. Kuşların ses organlarının memeli hayvanlardan çok farklı olarak gırtlakta değil de göğüs kafeslerinin dibinde. Asıl önemlisi bu şekli ile yumurtanın kuştan veya tavuktan daha rahat çıkmasıdır. saksağanlar ve sığırcıklar da konuşabilirler. Aslında bu. Muhabbet kumarı 19. Yumurta. Çıkışa kadar yumurta kabuğu da sertleşir ve bu haliyle dışarı çıkar. Buradaki dairesel kaslardan sırası ile geçerken. Bu ses taklit yeteneği bazı kuşların doğasında vardır. yumurta kanalını kesik kesik hareketlerle geçer. Konuşma denilince ilk akla gelen kuş olan papağanlar Avrupa'ya ilk olarak Büyük İskender tarafından Hindistan'dan getirilmişlerdir. döllenme organlarında geçirdiği aşamalardan sonra 24-25 saatte oluşumunu tamamlar. Yumurta bu kanalın başında iken küre şeklindedir.başladığı yere yakın bir noktada durur. İlerlemesi sırasında arkada kalan dairesel kaslar büzüşerek hem yumurtayı ileri iterler hem de bu kısmına baskı yaparak konik bir sekil almasına sebep olurlar. yumurta kanalına geçer.
Filleri diğer hayvanlardan ayıran bazı ilginç özellikleri vardır. Yapılan deneylerde fillerin zor öğrenen ama bir kere öğrenince ömür boyu unutmayan hayvanlar oldukları saptanmıştır. Bunlar sıcak kanı kulağın yüzeyine taşırlar ve sıcaklığın buradan havaya gitmesini sağlarlar. emir ve soru sözcüklerini öğrenmekten hoşlanırlar.Avustralya'dan Avrupa'ya getirilmişlerdir. Afrika filleri Asya fillerinden ortalama yüzde 5 daha büyüktürler. Filler parmak uçlarına basarak yürürler. Filin burnu değişikliğe uğrayarak uzamış.7 ton ağırlık ile bir Afrika filine aittir. Örneğin fil zıplayamayan tek memeli hayvandır. Fillerin en önemli özelliklerinden birinin kendilerine yapılan bir hareketi unutmadıkları olduğu söylenir. Papağanların insan seslerini ve hayvanların bağırışlarını son derece benzeterek taklit etme ve parmaklarını kullanabilme yeteneklerine rağmen çok gelişmiş bir tür oldukları söylenemez. Bir günde 30 kilometre yüzebilirler. Papağanlar insan isimleri. Bugüne kadar yaşayan fillerin içinde büyüklük rekoru 4. Asya'da özellikle Hindistan'da ise fillerin saklanabilecekleri ağaç gölgeleri çok olduğu için oralarda yaşayanların kulakları daha küçük ve üçgenimsidir. Bir papağan 500-600 kelime öğrenebilir. Bilindiği gibi filler çok büyük hayvanlardır ve havanın çok sıcak olduğu bölgelerde yaşarlar. Yani gülmek daha az yorucudur. selam. Filler. Kendisine . Fillerin kaslarının 40 bini hortumda bulunur. Böylece hayvancağız kulaklarını oynatarak kendini serinlemiş hisseder. kulaklar soğutucu görevi yaparlar. çünkü ayaklarının geri taraflarında kemik yoktur. ruhsal bakımdan kargagillerden daha az gelişmişlerdir. özellikle Asya filleri sakin ve uyumlu hayvanlardır. bu bölge sadece yağdan oluşmuştur. Afrika filleri çok az ağaç bulunan kurak yerlerde yaşadıklarından kulakları daha büyüktür. Bu hortumu ile fil bir ağacı devirebilir. yakalayıcı bir hortuma dönüşmüştür. surat asmak için ise 43 kasın çalışması gerekir. Fillerde dişler yeme değil de savunma amaçlı olup Asya fillerindekiler daha ince ve uzun ama daha hafiftirler. Bir insanın vücudundaki kasların sayısı 600 iken bir filin gövdesinde 50 bin kas vardır. bu arada hortumlarını şnorkel gibi kullanarak hava alabilirler. Fillerin kulakları niçin büyüktür? Fillerin kulaklarının büyüklüğünün daha iyi işitmeleri ile bir ilgisi yoktur. Uzmanlara göre papağanlar. yerdeki bir toplu iğneyi alabilir. Ayrıca fil insanın dışında başı üstünde amuda kalkabilen tek hayvandır. Suyun kokusunu 5 kilometre öleden alabilirler ve bir günde 250 litre su içebilirler. Ancak bugüne kadar sirklerde ölümcül kazalara aslan ve kaplanlardan çok filler yol açmışlardır.10 metre yükseklik ve 10. Bu inanış tam doğru değildir. İnsanda kalp tek bir kastan oluşmuşken gülmek için 17. Filin kulaklarında bir çok kan taşıyıcı damar vardır. Zamanla bazı kelimeleri unutur ve yerine yeni kelimeler öğrenir.
'Deve kini' tanımı işte bu nedenle kullanılır. ona etken olan diğer olayları veya faktörleri göremediğini veya görmek istemediğini anlatmak için kullanılır. Yani at gözlüğü ile bakmak insan için olumlu bir davranış değildir ama atlar için durum farklıdır. Kendisini döven kim olursa olsun fırsatını bulduğunda intikamını alır. ona etken olan diğer olayları veya faktörleri göremediğini veya görmek istemediğini anlatmak için kullanılır. Bu da at için cisimlerin mesafelerini tespit bakımından büyük bir zafiyet yaratır. şekil olarak bile gözlüğe benzemez. Özellikle avcı olmayan otobur hayvanlar için tehlikeyi uzaktan sezip. Bu nedenle de sürekli endişe içindedir. onların görüş kapasitelerini arttırmak için değil aksine azaltmak için takılır. Atın evcilleştirilmesi. Atlara niçin gözlük takıyorlar? 'Olaylara at gözlüğü ile bakmak' ifadesi bir kişinin bir olaya tek bir açıdan baktığını. onların görüş . Atlara niçin gözlük takıyorlar? 'Olaylara at gözlüğü ile bakmak' ifadesi bir kişinin bir olaya tek bir açıdan baktığını. binek hayvanı olarak daha uzak yerlere ulaşmasını sağlaması. Atlar her iki yandaki gözleri sayesinde hem Önlerini hem de arkalarını görme yeteneğine sahiptirler. Yarış atlarına koşu sırasında yandaki hemcinslerinden ürkmemeleri için yan taraflarını görmelerini engelleyecek gözlükler konulurken at arabalarını çekenlere sadece önlerini görmeleri. Ne var ki gözleri birbirlerinden çok uzaktadırlar. savaşlarda ölüme beraber gitmesi o kadar eskilere dayanır ki bildiğimiz atın yabani soyu hakkında hiçbir bilgi yoktur. Nesneleri neredeyse iki misli büyük gören at tehlikeyi olduğundan daha yakındaymış gibi algılar.yapılan kötü bir hareketi hiçbir zaman unutmayan hayvan devedir. Dayak yedikten yıllar sonra sahibini öldüren develer görülmüştür. renk ve mesafe. iyi bir mesafe tahmini yaparak kaçabilmek çok önemlidir. diğer yönlerde olan hareketlerden etkilenmemeleri için gözlük takılır. şekil olarak bile gözlüğe benzemez. Bugün steplerde yaşlı bir aygırın önderliğinde sürüler halinde yaşayan ve yabani olarak nitelendirilen atların evcil atlardan türeme oldukları herkes tarafından kabul edilir. Canlıların gözlerinin algılayıp beyine bildirdikleri üç ana husus vardır: Biçim. Aslında atlar için takılan gözlük. insanın dostu olarak en ağır işlerde yardımcı olması. At arkasından ya da yandan yaklaşan tehlikeyi görür ama tehlikenin ne kadar yakın veya uzakta olduğunu kavrayamaz. Aslında atlar için takılan gözlük.
geri kalanını ısı olarak yayıyorsa. bazı moleküllerin ayrışarak daha yüksek enerjili hale geçebildikleri ve bu fazla enerjiyi ışığa dönüştiirebildikleridir. insanın dostu olarak en ağır işlerde yardımcı olması.. Atlar her iki yandaki gözleri sayesinde hem Önlerini hem de arkalarını görme yeteneğine sahiptirler. Nesneleri neredeyse iki misli büyük gören at tehlikeyi olduğundan daha yakındaymış gibi algılar. At arkasından ya da yandan yaklaşan tehlikeyi görür ama tehlikenin ne kadar yakın veya uzakta olduğunu kavrayamaz. yanıp sönerek sarı-yeşil bir ışık veren bir böceği görmüşsünüzdür. Yanına yaklaşıldığında ışığını söndüren. savaşlarda ölüme beraber gitmesi o kadar eskilere dayanır ki bildiğimiz atın yabani soyu hakkında hiçbir bilgi yoktur. böceğin bu iş için kullandığı enerjinin tamamını ışığa dönüştürebildiğini tespit edince hayrete düştüler. Yani at gözlüğü ile bakmak insan için olumlu bir davranış değildir ama atlar için durum farklıdır. Aslında ateş böceklerinin ışık verme reaksiyonları o kadar hızlıdır ki bu fonksiyonun kademelerini incelemek hemen hemen imkansızdır. Yarış atlarına koşu sırasında yandaki hemcinslerinden ürkmemeleri için yan taraflarını görmelerini engelleyecek gözlükler konulurken at arabalarını çekenlere sadece önlerini görmeleri. Kesin olarak bilinen bunun moleküler seviyede kimyasal bir işlem olduğu. Aslında bu böceğin verdiği ışığın ateşle de sıcaklıkla da bir ilgisi yoktur. diğer yönlerde olan hareketlerden etkilenmemeleri için gözlük takılır. renk ve mesafe. Ne var ki gözleri birbirlerinden çok uzaktadırlar.kapasitelerini arttırmak için değil aksine azaltmak için takılır. Bunun bilimsel adı 'soğuk ışık'tır ki günümüz teknolojisi bu ışığı henüz yapay olarak üretmeyi başaramamıştır. Nasıl ki normal bir ampul kendisine verilen enerjinin yüzde 4'ünü. Canlıların gözlerinin algılayıp beyine bildirdikleri üç ana husus vardır: Biçim. Ateş böceği nasıl ışık saçıyor? Yaz gecelerinin karanlığında otların arasında veya havada uçarken parıldayan. iyi bir mesafe tahmini yaparak kaçabilmek çok önemlidir. Bu nedenle de sürekli endişe içindedir. Bilim insanları dünyada milyonlarca yıldır mevcut olan bu tabiat teknolojisinin önce çalışma mekanizmasını çözmek sonra da taklit ederek insanlık hizmetine sunabilmek için çalışmalarına hız vermişlerdir. Gelelim ateşböceğinin ışık üretme mekanizmasına. Bu da at için cisimlerin mesafelerini tespit bakımından büyük bir zafiyet yaratır. .. ateş böceğinde de benzer bir durum olduğunu sanan bilim insanları. binek hayvanı olarak daha uzak yerlere ulaşmasını sağlaması. Kısa bir zaman öncesine kadar sürtünme veya ısı olmadan ışık elde etmenin imkansız olduğuna inanılıyordu. florasan ampul ise yüzde 10'unu ışığa dönüştürebiliyor. Yani ışık üretim mekanizması hakkındaki bilgiler hala teoride kalmaktadırlar. Atın evcilleştirilmesi. Bugün steplerde yaşlı bir aygırın önderliğinde sürüler halinde yaşayan ve yabani olarak nitelendirilen atların evcil atlardan türeme oldukları herkes tarafından kabul edilir. gece karanlığında izini kaybettiren bu böceğin ismi ateş böceğidir. Özellikle avcı olmayan otobur hayvanlar için tehlikeyi uzaktan sezip.
İnsan en baştan beri böceklerle savaş halindedir. evimizde yaşamakta hatta kanımızı bile emebilmektedirler. Parlamayı sağlayan kimyasal maddeler sayesinde. başta dinazorlar olmak üzere. İkincisinin ise yapısındaki gizem çözülmesine rağmen sentetik olarak üretilmesi hala mümkün olamamıştır. Oysa böceklerin insanlarla savaşlarındaki başarılarının en önemli faktörlerinden biri de bu boyutlarındaki küçüklüktür. Bacak uzunluğu 1. Halbuki böcekler fare piresi ile yayılan veba mikrobu aracılığıyla tarihte 100 milyonun üzerinde insanın ölmesine sebep olmuşlardır. Böcekler mi üstündür. bakteri ve mikropların insana verdiği zarar ve zayiata tarih boyunca hiç bir savaş sebep olamamıştır. 247 metre uzağa atlayabilirdi. dünyanın asıl sahibi olduğumuzu zannederiz. Eğer insanoğlu kendi bedenine göre pire kadar kuvvetli olabilseydi bacak uzunluğu 90 santimetre olan ortalama bir insan 146 metre yüksekliğe sıçrayabilir. kolaylıkla kaçabilmekte. gıdamıza ortak olmakta. Bunlardan birincisinin kimyasal yapısı aydınlatılmış ve yapay olarak elde edilmiştir. böceğin ışık bölgesine yakın solunum organının ışık verme anında burayı oksijenle beslemesi gerektiği tespit edilmiştir. ışık elde elmede rol alan iki ana kimyasal madde üretilmekledir. Bu gizemli böceklerin 2 bin çeşidi olup erkekleri uçabilirken dişileri kanatsızdırlar. Böcekler bu bedenleri ile her yere girebilmekte. onlar çoğalma kapasiteleri ve farklılaşarak yeni türler çıkarma yetenekleri sayesinde günümüze kadar gelebilmişler. Oysa diğer canlılar bir yana insanlar böceklerle yaptığı savaştan bile galip çıkamamıştır. Bir kere böcekler. Muhteşem kas yapıları nedeni ile bir kaç milimetre boyunda olan bir sinek saniyede 330 kez kanat çırpabilir. Ateş böceklerinde üretilen iki kimyasalın birleşiminin de ışık vermeye tam olarak yetmediği. Erkekler dişileri aramak için geceleri uçarlar ve ışıklarını birbirleri ile iletişim kurmak için kullanırlar. bir çok canlı türü tabiattan silindikleri halde. Bilinmeyen bir başka ayrımı ise bu ışığı hangi şalterin açıp kapadığıdır. Böceklerin beden yapılarının küçük olması.Ateş böceğinin karın bölgesindeki ışık organında bulunan guddelerden. Bilim ve teknolojinin bu kadar gelişmesine rağmen insan bu savaşta nihai zafere ulaşamamıştır. onların çok kuvvetli bir kas sistemine ve inanılmaz fiziksel özelliklere sahip olmalarını sağlamıştır. küçük bir karınca ağırlığının 50 katı kadar bir yükü . insanlar mı? Biz insanlar kendimizi tabiattaki en mükemmel varlık olarak kabul eder. Ateş böcekleri geceleri 3 saat süreyle ışık verebilirler. İlk bakışta boyutlarının küçüklüğü böcekler için bir dezavantaj olarak görülebilir. Böceklerle taşınan virüs.2 milimetre olan bir pire 196 milimetre yüksekliğe sıçrar ve 330 milimetre uzaklığa rahatça atlar. saklanabilmekte. En iyi ışık verimini gelişmiş dişiler verir. O devirlerde onlarla birlikle yaşayan. kazara onu yiyen bir düşmanı kusmak zorunda kalır ve bir daha başka ateş böceği yemeye teşebbüs etmez. insanın ortaya çıkmasından milyonlarca yıl önce de dünyada yaşıyorlardı. Genellikle ısırarak zehirledikleri salyangozları yedikleri için kireçli toprakların olduğu nemli bölgelerde daha çok görünürler. okyanusların derinlikleri hariç dünyanın her köşesinde yaşamayı başarmışlardır.
Kuşlarda erkeklerin daha iri olmaları. Eğer dünyadaki bütün böcekler bir araya gelebilselerdi. Aslında tüm kuşlar memeli hayvanlardan daha güzel ve süslüdürler. Hayvanlar dünyasında güzellik ve renklilik önemli bir iletişim aracıdır. Böceklerin bir çoğu insan kemiğinden daha sert. İpeği yapan ipek böceği ya da balı yapan arı da birer böcektir. erkek aslanın yelesi. tabiatın dengesini bozmamaya çok dikkat etmemiz gerekmektedir. İnsanların aksine hayvanlarda erkek daha güzeldir. kuşların tüylerindeki melanin denilen bir maddeden kaynaklanmaktadır. Çekirgelerin sürü halindeki uçuşlarında 320 kilometrekarelik bir alanı kapladıkları görülmüştür. yaş ve cinsiyet konularında fikir verir. Bu özellikler ne kadar kuvvetliyse düşman o kadar ürküp çekinebilir. o yuvayı bırakıp daha başka kolay avlara yönelebilir. toprağın üstünde ve altında 65 milyon böcek yaşayabilmektedir. Ormanlık bir bölgede 4 bin 500 metrekarelik bir alanda. Dişiler kendilerini tabiat içinde veya yuvalarında gösterişsiz renkleri ile daha iyi saklayabilir. Bu. dişisinden görünüm ve ebat olarak farklıdır. horozun ibiği hep ya düşmana karşı veya sürü içinde liderlik yarışındaki rakiplerine karşı etkileyici bir silahtır.itebilir. güç. mekanik ve kimyasal dış etkenlere hatta aside dayanıklı bir dış iskelete veya beden duvarına sahiptirler. dünyamızda yaşayan tüm insanların ve hayvanların ağırlıklarının toplamından fazla olurdu. iyi ile kötüyü ayırt etmeye. düşmanların dikkatlerini çekmezken çoğunlukla erkekler hedef olurlar. Erkek geyiğin gösterişli boynuzları. Şükür ki tabiatın dengeleri hiçbir zaman buna müsaade etmez. parlak renkleri ve kuvvetli ötüşleri bir açıdan da yuvayı savunma sorumluluğunu taşımalarındandır. Onlar ömürlerinin büyük bir kısmını kuluçka devrinde geçirdiklerinden. daha dayanıklı ve hafif. Zaten şimdilik her iki taraf da belirgin bir üstünlük sağlamış değillerdir. Bir çift sineğin bıraktığı yumurtaların hepsi yaşasa ve bunlar erginleştikten sonra hepsi üremeye devam edebilse 5 ay içerisinde sayıları inanılmaz bir miktara ulaşırdı (l91'in yanına 18 tane sıfır koyun). Ayrıca böceklerin dünyada yaşadıkları yerlerde nüfus yoğunlukları da çoktur. kelebek şeklindeki kısacık . O halde dünyamızın bu üstün yaratıkları ile savaşla. Böcekler üreme bakımından da insanlardan çok üstündürler. Bu madde insanın saç ve derisinde de vardır ama miktarı kuşlardakine oranla çok azdır. Güzellik ve gösteriş sadece kelebeklerde güzel olma amacına yöneliktir. etkiler. Şimdiye kadar böceklerin hep zararlarını anlattık. Çevresindekilere büyüklük. Bu nedenle erkek cazip olmak zorundadır. bunların toplam ağırlığı. Kuşlar dünyasında niçin erkekler daha süslü? Hayvanlar aleminde genellikle dişiler erkeklerini seçerler. Sadece dış görünüşü ile değil kuşlarda olduğu gibi özellikle çiftleşme zamanında sesleriyle. Dişileri cezbetmek için bu kadar gösterişli olmak erkekleri düşmanları için çok kolay bulunan bir av haline getirir. yani ötüşleriyle de rakiplerinden üstün olmaları gerekir. Çiçeklerin ve meyvelerin çoğunun üremeleri böceklerin taşıdıkları tozlarla olur.
Patileri ile balıkları sudan dışarı atar. Köpekler böyle değillerdir. hakimiyet sahasının geniş olmasından ve daha fazla yiyecek imkanına sahip olmasındandır. onlar daha çok öterler. Şüphesiz dişi kuşlar da en çok öten erkeği tercih ederler. Kedilerin sudan uzak durmalarının diğer nedenleri. Ev kedileri. özellikle yavru olanları havuz veya . Köpekler insanlarda olduğu gibi ısı düzenlemesi için terlemezler. köpeklere kedilerden daha fazla zararlıdır. küçük kuşlar ve fareleri avlayarak yaşamış olmasıdır. Bu tercih tabii ki erkeğin sesinin güzel olmasından dolayı değil güçlü olmasından. Sahibi denize bir sopa veya küçük bir top attığında onu alıp geri getirmek için hiç düşünmeden.yaşamlarında bu kadar güzel olmaları da haklarıdır doğrusu. Mısır'da evcilleştirilmelerinden önce yaşadıkları ortam su kenarları idi. Çok yıkanırsalar deri kurur ve çatlar. Zaten eski Mısırlılarda kedileri evcilleştirme düşüncesini yaratan da bu fare yakalamadaki ustalıkları olmuştur. Ev kedisinin balık sevmesinin yanında kuşlara ve farelere de olan düşkünlüğünün nedeni evcilleştirilmeden önce Nil vadisinde balık. Su. Soğuk bölgelerde yaşayan kar leoparı gibi akrabaları da gerekirse suya girerler ama derin yerlere yaklaşmazlar. kedinin tüylerini ıslatır ve bu da kedinin soğuğa karşı olan direncini azaltır. Erkeklerini zengin ve güçlü oldukları için seçerler. kaplan. Bunu hem dişi kuşu davet hem de hakimiyetleri altında olan alanları belirtmek için yaparlar. Günümüzde bile kedinin kuzey Hindistan ve güneydoğu Asya'da yaşayan türleri ırmakların kenarlarında dolaşarak balık avlarlar. Şunu da ilave edelim ki. suya girmeyi. biraz kaprisli biraz da tembel olmaları ve suya girmenin menfaatleri açısından bir anlam ve amaç taşımamasıdır. Karaya çıktıklarında silkelenerek etraftakilere de duş yaptırırlar. Kedilerin sudan nefret ettikleri inancı doğru değildir. kurbağa. Bir taraflarına su değdiğinde bütün vücutlarını yalayarak temizlemek zorunda kalmaları da cabası. Aslında erkekler yiyecek bulmak için çok zaman harcamazlar. mutlu bir şekilde suya atlarlar. Ne var ki su. bu arada gerekirse tamamen suya da girerler. zaten temiz bir hayvan olmaları. Belki bu nedenle köpekler suya girdikten sonra tozlu topraklı yerlere gidip yatarlar. Köpek derisinde ter bezleri yoktur. Hayvanlar aleminde kuşların en çok ötenleri de erkeklerdir. Aslında kediler de diğer bir çok hayvan gibi suda gayet iyi yüzebilirler. jaguar gibi akrabaları sudan kaçınmazlar. sadece bol miktarda yağ bezi vardır. ısı ayarını solunum sistemleri ile yaparlar. Van ve Ankara kedileri diğer cinslere göre suyu daha çok severler. Tabiatın kanunu dişi kuşlar için de geçerlidir. Sıcak iklimlerde yaşayan aslan. memeli hayvan türleri içinde sadece yüzde 3'ü tek eşli iken kuş türleri içinde tek eşlilik oranı yüzde 90'dır. Eğer bulunduğu yerin hava şartlarına göre bu kedi için önemli ise ıslanmaktan kaçınır. Kaplan ve jaguarlar sudaki bir avı veya düşmanı yakalamak için hiç düşünmeden suya atlayabilirler. Kediler balık ve sütü niçin severler? Suyu. yıkanmayı sevmeyen kedilerin balığı niçin sevdiklerine gelmeden önce kediler sudan gerçekten mi nefret eder ona bir bakalım.
daha mutlu olmak için yüzlerce kilometre yol git. süt zevkinin ise Mısırlı bakıcıların yarattığı beslenme alışkanlığından kaynaklandığı anlaşılıyor. belki de göçmen kuşlar hayatlarında hiç kar görmediler. Günümüz kedilerinin balık merakının vahşi atalarından gelen genlerden. Kışın beslenemeyecekleri için göç ettikleri bilgisi genel anlamda doğrudur ama kuşların göçü sanıldığı kadar basitçe izah edilebilecek bir olay değildir. kuşların bu göç işini oturup düşünerek yapmadıkları bir gerçek.akvaryumlardaki balıklara karşı aynı eğilimi gösterirler. Kuşlar göç ettikten sonra niçin geri dönerler? Kuşların kış ayları gelirken niçin güneye. geceleri ise yıldızlardır. Yunanlı tarihçi Siculus eski Mısır'ı anlatırken kedi bakıcılarının onları ekmek ve sütle beslediklerinden. yiyeceksiz kalmadılar ama göçme işini tecrübeleriyle değil biyolojik takvimleri ve bunun tetiklediği hormonal değişimler sayesinde otomatik olarak yapıyorlar. ebeveynlerin işleri var. göçmen kuşların başlıca dayanak noktalan gündüz Güneş. Bu. uzun bir yolculuğa hazırlık olarak vücutlarında yağ depolama miktarlarını arttırdıkları. Ancak günümüzdeki görüşler.. kışı beklemeden hava şartlarındaki değişiklikleri hissettikleri an göç yollarına düştükleri şeklinde. Bu mevsimde gündüzlerin uzaması nedeniyle yiyecek arama sürelerinin artması ve ana besinleri olan böceklerin çoğalması da diğer sebepler. çocukların okulları. kuşların iç biyolojik takvimlerine göre belirli zamanlarda hormonal dengelerinin değiştiği. Örneğin dış görünüşü ile diğer kırlangıçların aynısı olan Kutup Denizi Kırlangıcı her yıl Arktika'dan . belirli bir ihtiyaç ve amaç uğruna yapılmıştır. dağlar gibi yeryüzündeki coğrafik şekilleri kullanıyorlar. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki. Kuşların göç ettikten sonra geri dönmeleri kadar. karlı ortamda yaşamadılar. Ekvator Afrikası'ndan dönen bir kuşun Doğu Anadolu'da bir ahırda bir evvelki yıl yaptığı yuvayı tekrar bulabilmesi de ilginçtir. Zaten bu düşünülmüş. Kuşların göç nedenlerinin atalarından. Birinci sebep. Bütün bu nedenlere rağmen geri dönüş sinyalini yine de biyolojik takvimlerinin verdiği biliniyor. Yakıt olarak vücutlarındaki yağı kullanan kuşların göç süresince kat ettikleri mesafeler de inanılmazdır. Soğuk havalar gelirken kuşların daha ılıman yerlere göç etmeleri tamam da göç ettikten sonra niçin tekrar geri dönüyorlar? Daha sıcak iklimlerde yaşamak. Nil nehrinden getirdikleri balıkları çiğ olarak yedirdiklerinden bahseder. buzul çağı zamanlarından kalma olduğunu ileri sürenler de var. Gerçi insanlarda da göçmenlik yaygın ama onlar göç ettikleri yerlerde kalırlar. biraz insanların yaz aylarında yazlığa gidip dönmelerine benziyor ama insanlarda durum farklı. ılıman bölgelere göç ettiklerinin nedeni herkes tarafından bilinir. sonra da gerisin geriye dön. bol yiyecek bulmak. yazın en sıcak günlerinde başlıyorlar. Belki kar yağışının geleceğini bilmiyorlar. şüphesiz baharda kuzey yarımkürenin ısınması. Hava kapalıysa akarsular. Bu arada güney yarımkürede bu kadar kuşu besleyecek yiyecek olmaması aksine kuş avlayarak beslenen hayvanların çok olması da ilkbahardaki geri dönüşe etken. Bu görüşlere göre kuşlar Eylül ayı civarında göçe başlasalar bile yağ depolamaya çok daha önce. Kuşların göç ettikten sonra baharda tekrar geri dönmelerini uzmanlar çeşitli sebeplere bağlıyorlar. Göçmen kuş türlerinin bir çoğunun yolculuklarında yerin manyetik alanından da faydalandıkları tespit edilmiştir. bu amaçla ıslanmaktan da pek kaçınmazlar.
Ancak bizler günlük hayatın hayhuyu içinde bu mükemmelliğin farkına varamayız.. bu dizide artarda yer alan sayılardır. 13 sol spiral bulunması tesadüf değildir elbette. Gerçi üçgen veya kare yapsalardı bu boşluklar olmayacaktı ama altıgenin bir başka özelliği daha vardır. l. 34.. mineral krislallerindeki geometrik yapılar ve değişmez açılar. işçi arılar fazla mesai yaparak ve daha fazla balmumu harcayarak bu boşlukları doldurmak zorunda kalacaklardı. Papatyanın ortasındaki sağ spirallerin sayısının 21. Ama birbirinin benzeri iklimde ve buzlarla kaplı bu iki yer arasında gidip gelmekte ne bulur bilinmez.. 610. 144.. 8 sol spiral oluşturması. Eğer beşgen. Kar taneciklerinin hepsi birbirlerinden farklı altıgen şekilleri.... Alanları aynı olan üçgen. tavus kuşunun kuyruğundaki lekeler. Dikkat ederseniz yukarıda verilen sağ. Himalaya çamının kozalaklarındaki pulların aynı şekilde 5 sağ. l.. 5. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış matematikçi Pacial Luca tabiatta daima kenarları arasında 1. Sayı ile 12. hatta insan vücudunun da bu oranda yaratıldığını ileri sürüyor.. geometrinin ve simetrinin en kusursuz örnekleri sadece bal peteklerinde değil doğanın her yerinde görülebilir.618 oranı bulunan bir dikdörtgen bulunduğunu... örümcek ağları. Leonardo Fibonacci (1170-1250) isimli büyük matematik ustası ta o yıllarda. 5. toplam 35 bin kilometre uçar. tüm bunlar görünümü olarak kusursuz olmalarına karşın müthiş bir matematik düzen de gösterirler. Kesiti düzgün altıgenler oluşturan prizma şeklindeki petek gözlerinin dipleri bir piramit oluşturarak sona ererler. sümüklü böceğin kabuğu.. Bu kadar ince duvar kalınlığına rağmen altıgen yapı nedeniyle büyük bir direnç kazanırlar ve arıların depoladıkları kilolarca balı rahatlıkla taşıyabilirler. Her bir gözün derinliği 3 santimetre.. 55. 8.. kare ve altıgen şekillerden toplam kenar uzunluğu en az olanı altıgendir. 21.. 377.. 13.... Arıların petek gözlerini kusursuz bir şekilde altıgen yapmalarının başka sebepleri de vardır. her sayının kendinden önce gelen iki sayının toplamı olduğu bir dizi geliştirdi. Arıların bal petekleri niçin altıgendir? Arılar doğanın gerçekten usta mimarlarıdırlar.. 89. 3. sol spirallerin ise 34 olması.. Bu dizinin ilginç bir yanı da on ikinci terimden yani 144'den sonraki ardışık sayıların birbirlerine oranlarının (233/144 = 377/233 = 610/377) 1. duvar kalınlığı ise milimetrenin yüzde beşi kadardır.. sekizgen veya daire şekillerini seçselerdi bitişik gözler arasında boşluklar kalacak. Kovanlardaki şekliyle dik duran her petekte.61803 olması. Sayı arasındaki oranların da bu sayıya çok yakın olmalarıdır...Antarktika'ya ve tersine 17 bin. . Aslında matematiğin. kara çam kozalaklarında ve ananas meyvesinde ise 8 sağ. mahkeme tarafından yakılma tehlikesine karşı da . Yani aynı miktarda balmumu ile daha çok altıgen odacığın kenarı çevrilebilir. 233. 2. petek gözleri yatayla sabit bir açı yapacak şekilde inşa edilirler. sol spiral sayıları. tohumların dizilişlerindeki spiraller. 15.
böcekler uyurlar mı? Sinekler ısıya çok hassastırlar. tehlikeyi haber veren. yiyeceği. Gün boyu kuşlardan duyabileceğiniz en büyük ses hacmi bu saatlere rastlar. diğerlerinin gözden kaybolmamaları için 'ben buradayım' mesajını veren. Havaların ısınmasıyla birlikte de aniden ortaya çıkıverirler. Horoz da her ne kadar uçamasa da bir kuş türü olduğundan onun da sabah ötüş nedeni aynidir. Buradan da sabah sabah ötmenin horozun biyolojik saatinde ayarlanmış olduğu anlaşılıyor. Güneş bir bulutun arkasına girdiğinde oluşan sıcaklık . Aslında horozlar gün boyu öterler ama gün ağarırken ötmeleri daha kuvvetli. Yazın karasinekler gece gündüz evlerimizin baş köşesinde dolanırlarken sivrisinekler gündüzleri ortada görünmezler. Horozların ötüş tempoları öğleden sonra saat 3'e doğru düşer.Leonardo da Vinci'nin çizimlerini göstererek meydan okuyordu. onun sesinin diğerlerinden daha güçlü olmasındandır. 'Her horoz kendi çöplüğünde öter' ifadesi bu bakımdan çok doğrudur. Acaba mesai saatlerinin dışında ne yaparlar? Sinekler. Kuşların büyük çoğunluğu da aynı saatlerde dallarda koro halinde ve kuvvetlice öterler. Zamanın heykeltraşlanın heykellerinde de bu oranı kullandıklarını belirtmeleri üzerine bu oran 'Tanrısal Oran' olarak da anılmaya başlandı. Bu sabah ötüşünün nedeni kuşun kendi hakimiyeti altındaki alanı belirtmesidir. Ortalık da iyice sessiz olunca çok uzaklardan bile duyulabilir. Gerek doğan Güneş'in ışığının etkisini gerekse yine aynı zamanda ötmeye başlayan diğer kuşların seslerinin etkilerini ölçmek amacıyla horozlar ışık ve ses geçirmez bir bölmeye konulmuşlar ama yine aynı saatte ötmeye başladıkları görülmüştür. Onlar kendileri için öterler. Öterek o gün boyu kendi alanı içinde olan kümesin ve tavukların yanına kimsenin özellikle diğer horozların yaklaşmamasını ikaz eder. insanları uyandırma arzusu ile bir ilgisi yoktur. daha canlıdır. gün doğarken ötmesinin. Evlerimizdeki sinekler kışın nereye gidiyorlar? Sineklerin her türü kışın ortadan kaybolur. Gerek horozun gerekse diğer kuşların gün içinde ötmelerinin nedeni ise farklıdır. Bu ötüşler. Horozların ötmeye başlamaları tam şafak vakti veya çok az öncedir. Sabah Güneş doğarken ötmek sadece horozlara mahsus değildir. Kulağa en çok horozun sesinin gelmesi. Horozlar niçin sabah erkenden öterler? Horozun sabah erkenden. zaman zaman da aşkını ifade eden iletişim ötüşleridir.
havadaki nem oranının düşük olması ve rüzgar. günün en azından 22 saatlik bölümünde ne yapıyorlar? Kuvvetli ışık. örneğin kedilerin. Bu durum basitçe diğer ayaklarını dinlendirme olarak yorumlanır ama asıl sebep başkadır. Kuşlar nasıl tek ayakları üzerinde uyuyabiliyor? Kuşların bacaklarının arkasında. İnsanların olduğu yerlerde yaşayan sivrisinekler çoğunlukla gece faaliyet gösterirler.değişikliğinden bile etkilenirler. çimenler ve ağaçlar üzerinde dinlenirler. sabaha karşı ve akşamüstü daha aktiftirler. Bu sayede kuşlar elektrik tellerinin üzerlerinde. Bahar aylarında gelişmiş birer karasinek olarak yaşantımıza katılırlar. Öyleyse sivrisinekler aktif olmadıkları. balıklar da. otlar. Kuş hareket edeceği vakit bacaklarını düzleştirir. Boş vakitlerinde çoğunluğu. Kuş uyuyacağı vakit bacaklarını kısar ve ağırlığı bu bağlantıya yüklenir. böceklerin uyuyup uyumadıkları ise uyumak fiilinin tanımına bağlıdır. ineklerin uykuları ve bu sırada beyinde oluşan elektriksel dalgalar konusunda ciddi araştırmalar yapılmıştır. Bunun sonucu pençelerini tünediği yer etrafında iyice kapatır. özellikle gelişmiş olanlarının yaşama şanslarını yok eder. köpeklerin. İşte bunun sebebi de kafalarından oluşacak ısı kaybını sıcacık tüylerinin altında önlemektir. Bazıları ise evlerin odalarında loş köşelerde kalırlar. Yani evinizde gördüğünüz sinekler geçen senekiler değillerdir. Kış günlerinde bazı bölgelerde sıfırın bile çok altına inen sıcaklıklar onların. Sineklerin. tendon gevşer ve kilit açılır. flamingo gibi uzun bacaklı olanlarının sadece uykuda değil uyanıkken de tek bacak üzerinde durmayı tercih etmeleridir. Bu kilitleme o kadar güçlüdür ki. Kuşların bacaklarında tüy yoktur. Lavra veya yumurta halindekiler ise yaşamaya devam ederler. Zaten uykunun gizemi de tam çözülmüş değildir. ayaklarının altına kadar uzanan 'fleksor tendonu' denilen bir kilitleme mekanizması vardır. Fakat bu arada beyinlerinde neler oluştuğunu kimse bilmiyor. Onların da bizim gibi uyudukları hatta rüya bile gördükleri kesin olarak biliniyor. evcil olanlar kafeslerinde incecik bir tel veya tahta parçası üzerinde düşmeden uyuyabilirler. işin bir başka ilginç boyutu da kuşların bir kısmının. buz veya soğuk sığ suların üzerlerine konduklarında. Renkleri ve boyutlarından dolayı onları oralarda fark etmek kolay değildir. özellikle leylek. Memeli hayvanların. Çoğu alacakaranlık saatlerinde. Hareketsiz kalıp. kuşun minik gövdesinin salınımına hiç bir şekilde müsaade etmez. dış ortamdan bağlantıyı koparmayı uyku olarak nitelendirirsek böcekler de uyur. vücutlarından önemli miktarda bir ısı enerjisini bacakları yoluyla kaybederler. Ancak bir karasineğin veya örümceğin beynine elektrik kabloları bağlayıp bir molekül boyutundaki beyinlerinde neler olup bittiğini araştırmak hala pratikte pek mümkün değil. onların çocuklarıdırlar. bitkiler. . Aktif oldukları bu süre bir veya en çok iki saati geçmez. Kar. Belki dikkat etmişsinizdir kuşların büyük bir kısmı uyurken kafalarını kanatlarının altına sokarlar. Bu nedenle tek bacakları üstünde durarak ciddi bir enerji tasarrufu sağlarlar. sivrisineklerin işe çıkmalarına mani olan en önemli faktörlerdir.
kayaların arası veya saklanabilecekleri herhangi bir yer olabilir. dışkıdır. Ortalıkta niçin ölü güvercin görmüyoruz? Genellikle hayvanlar kendilerini ölüme yakın hissettiklerinde ölümü beklemek için bir yerlere gizlenirler. Yavrularını gelişene kadar buralarda büyüttüler. Bu ürik asit toksik değildir. Yani yavrular uçabilecek hale gelince boyut olarak büyüklerinden farkları kalmaz. Zaten güvercin yavruları çok hızlı büyürler.Kuşların niçin hep havada pislediklerini düşündünüz mü hiç? Kuşların. Kısa bir süre içinde vücutları tüy ve teleklerle örtülür. Güvercinlerin ana yurdu Kuzey Afrika'dır. Buralarda yuvalarını kayalıkların üst noktalarına kuruyorlardı. Bu sayede aşağıdan gelecek düşmanlarını görebiliyorlardı. Öbür hayvanlar gibi yanlarında yavruları. Bu güç/ağırlık oranlarını korumaları için kuşlara tanınmış bir ayrıcalıktır. Hiç dikkat ettiniz mi? Bütün bu güvercinlerin boyutları üç aşağı beş yukarı aynıdır. Kafasına kuş pisliği isabet eden biri önce onu nasıl temizleyeceğini düşüneceğine en yakın piyango bayisini aramaya başlar. Böylece idrarlarını yaparken su kaybını da önlemiş olurlar. hayvanın kendisini güçsüz hissetmesi nedeniyle bir düşmanla karşılaştığında karşı koyamamak ve kaçamamak korkusudur. kendi vücutlarına zarar vermez {arabalarımızın boyalarını ise mahveder). çünkü kuşlar tuvaletlerini havada yani uçarken yaparlar. minik güvercinler yoktur. özellikle güvercinlerin yoğun olduğu yerlerde çok fazla kuş pisliği göremezsiniz. bir ağaç kovuğu. Yani kuşlarda idrar ve dışkı aynı anda aynı yerden atılır. güvercin. Bu da nedense insanlar tarafından bir uğur olarak kabul edilir. Onlar yeterince emniyetli görmedikleri ağaçlara yuva yapmazlar. Sokaklarda. Kuşların pisliği genellikle beyaz renktedir ama ortasındaki küçük siyah kısım. Kuşun idrarında üre değil suda çözülemeyen ürik asit bulunur. çatı gibi yüksek yerlerine kurdular. Sonradan başka bölgelere göç eden güvercinler bu içgüdüsel alışkanlıklarını buralarda da sürdürdüler. Bu. meydanlarda insanlardan hiç çekinmeden dolaşan güvercinler bazen balkonlarımıza bile konarlar. birinci ay sonunda uçarak anne ve babalarını izlerler. Ancak bu durum kuşların hiç dışkıları yok anlamına gelmez. karga gibi kuşlar da etrafta çok miktarda bulunmasına rağmen bunların ölülerine aynı nedenle hiç rastlayamazsınız. Saklandıkları yerlerde öldükten sonra da vücutları bir şekilde ya bir başka hayvan ya da böcekler tarafından yenilerek yok edilir veya kendi kendilerine çürüyerek toprağa karışırlar. Şehir hayatının bir parçası haline gelen serçe. Yuvalarını yüksek binaların pencere. . Bunun nedeni güvercinlerin yuva kurdukları yerlerdir. Buradaki içgüdü. Aslında üzerimize düşen kuşun dışkısı değil idrarıdır.
mürekkep akıtmayacak bir kaleme ihtiyaç duydu. Ortaçağda kağıdın üretimi ile beraber. Bilye mürekkebin yuvadan dışarı çıkmasını önler ama yuvasında döndükçe yüzeyine sıvanan mürekkebi kağıda verir. kaz. Halbuki bu kalemin ilk modeli 1880 yıllarında ortaya çıkmış ama pek rağbet görmemiş. temiz ve lekesiz bir yazı yazılmasını sağlar.7 milimetredir. Başlangıçta sadece havacılar tarafından kullanılırken kısa zamanda geniş halk tabakalarına da yayıldı. daha ince yazılar için 0. İkinci Dünya Savaşı'nda Amerikan Hava Kuvvetleri uçuş personeli için havada kullanabilecekleri. Tükenmez kalemdeki bilye uç. dolma kalem mürekkebinden daha farklı. Dolmakalemin haznesinde atmosferik basınç altında doldurulan mürekkep dışarıdaki basınç düşük olunca kendiliğinden akıp yazıları da. seri üretimine geçilememiştir. giysileri de berbat ediyordu. İlk insanlar sivriltilmiş çakmak taşları ile hayvan kemiklerinin üstüne resim kazırlardı. kuğu. Genellikle bir tükenmez kalemin 2-3 kilometre boyunda bir çizgi çizmeye yetecek kadar mürekkebi vardır. Bilye uçlu kalem aranan bu özelliklece sahipti. Mürekkepli metal kalemler aslında ta Romalılar devrinden beri biliniyordu ama John Mitchell adlı bir İngiliz 1822'de ilk kez makine yapımı çelik ucu imal etti. Mısır. bu nedenle de parmaklar daha fazla ve çabuk yorulurlar. Türkçeye Arapçadan geçen kalem sözcüğünün kaynağı 'kamış' anlamına gelen eski Yunanca 'kalamos' sözcüğüdür. pirinç uçtaki yuvaya yerleştirilmiş olan minik bir bilye aracılığı ile aktarılır. Uçaklar 2-3 bin metreye çıkınca hava basıncı oldukça azalır. Mürekkep uca sürekli ve düzgün olarak geldiğinden dolgun.Tükenmez kalemin dolmakalemden farkı nedir? Kalemin tarihi yazınınkinden de eskidir. karga gibi kuşların kanatlarındaki tüylerin mürekkebe daldırılması şeklinde kullanılan tüy kalemler yaygınlaştı. Alakasız gibi gözükse de tükenmez kalemin tekrar gündeme gelmesinde uçakların gelişmesinin etkisi olmuştur. Normal yazı kalemlerinde bu bilyenin çapı l milimetre. özel bir kimyasal birleşime sahip olup çabuk kuruyan türdendir. kağıt üzerinde dolma kalem ucundan çok daha az bir sürtünmeyle ve çok daha çabuk hareket edebildiğinden yazma hızı büyüktür ancak bilye ucun kağıt üzerine sürekli olarak değmesini sağlamak için kalemi daima kuvvetle bastırmak gerekir. Dolmakalemler ise sertleştirilmiş yapay kauçuğun elde edilmesinden sonra yapılabildi. Tükenmez kalem adı ile bilinen bilye uçlu kalemin son yılların bir buluşu olduğu sanılır. Yunan ve Roma medeniyetlerinde saz ve bambu gibi bitkilerin içi boş saplarından yapılmış kamış kalemler kullanılırken. Güneş ışığında kararan gözlük camları nasıl yapılıyor? . Tükenmez kalemlerde mürekkep kağıda. Tükenmez kalem mürekkebi.
Gözlük tekrar loş bir ortama götürüldüğünde. ortam çok ışıklı da olsa kararmazlar. Kristaller normalde şeffaf olup son derecede küçüktürler ve gözlük camına bakıldığında fark edilmezler. Sonraları kutular uçağın kuyruk kısmına konulmaya başlanıldı. mümkün olduğunca hafif malzemeden yapılmış olmalarına bağlıdır. uzun mesafelere az yakıtla ulaşabilmeleri. Dolayısıyla ultraviyole ışınlarını geçirmeyen camların arkasında. Fotokromatik camlar gördüğümüz ışığa değil ultraviyole ışınlarına hassastırlar ve reaksiyona girerler. Günümüzde ise merceğin milimetrenin binde 150'si kalınlığındaki kısmı bir banyoya daldırılarak fotokromatik tabaka kimyasal reaksiyon yolu ile merceğin bünyesine işleniyor.1 arasında gümüş kristalleri ihtiva eden özel camlardan yapılırlar. Çoğunlukla korkunç kaza enkazı arasından sağlam olarak bulunan bu kutular sayesinde kazanın nedenlerine ulaşılır. Tabii bu. Başlangıçta kutular kanatların birleşme noktasına yakın bir yere konuluyorlardı. denizin dibine gitse de hemen kokpit denilen pilot kabinindeki son konuşmaları kaydeden karakutular aranır. En ve boyları yaklaşık 25'er santimetre. Kutular o kadar sağlamdırlar ki. Bu gümüş parçacıkları sivri uçlu ve o kadar düzensiz şekillerdedirler ki gelen ışığı olduğu gibi absorbe ederler. Kokpitteki sesleri ve uçuş bilgilerini kaydeden her iki kutu da paslanmaz çelikten yapılır. arabaların içinde. Bu bölge uçağın en ağır kısmı olduğundan düşüş anında bu ağır parçalar kutuların üzerlerine düşerek zarar verebiliyorlardı. Gözlük camlarına bol miktarda ultraviyole ışın ihtiva eden güneş ışığı geldiği zaman kristallerdeki gümüş iyonları etkilenerek gümüş atomlarına dönüşür ve camın içinde küçük gümüş parçacıklar oluşturmaya başlarlar. . yaygın olarak kullanılmaya başlanılması ise 1990'lı yıllarda oldu. Bu tip gözlük camları fotokromik veya fotokromatik adı verilen ve yüzde 0. Bu malzemeler çoğunlukla alimünyum ve plastiktir.Güneş ışığına maruz kaldığında kararan gözlük camları ilk olarak 1960'ların sonlarında geliştirildi.01 ile 0. ince kısımlarda daha açık oluyordu. Başlarda gözlük camının tümü fotokromatik olarak yapılıyordu. Her iki yöndeki kimyasal reaksiyonlar da çok hızlı cereyan ederler. Eğer fotokromatik camlar tekrar eski haline dönmezlerse fırında kısa süre ile (çerçeveyi eritmeyecek kadar) ısıtılmaları önerilir. Tabii kararma olayı da camın kalın olduğu kısımlarda daha koyu. denize düşmüş bir uçağın kutuları 7 sene sonra çıkarılabilmiş ama buna rağmen kayıtlar sağlıklı olarak dinlenebilmiştir. Kutuların et kalınlıkları ise 6-7 milimetre kadardır. hiçbir rengi yansıtmazlar ve dolayısıyla kararırlar. Karakutu bu kadar sağlam malzemeden yapılıyorsa neden uçağın tümünde aynı malzeme kullanılmıyor? Uçakların rahatça havada kalabilmeleri. Bu siyah-beyaz fotoğrafçılıktaki partiküllerin oluşumuna benzer ve tamamen kimyasal bir reaksiyondur. Uçakları niçin karakutunun malzemesinden yapmıyorlar? Uçak kazalarında uçak paramparça olsa da. gümüş atomları tekrar birleşerek gümüş kristalleri haline dönüşürler ve gözlük camının rengi normale döner. derinlikleri 12-13 santimetredir. Kutular ayrıca ısıya ve yangına karşı tedbir olmak üzere plastikle çevrili sıvı köpük ile de donatılmışlardır. Sonraları merceklerin üzerleri milimetrenin binde beşi kalınlığında kaplanmaya başlandı.
Reflekslerde komuta omuriliktedir. Çekiçle vurulduğunda bacağın normalden fazla hareket etmesi tümörden kalsiyum eksikliğine kadar bir çok hastalığın habercisi olabilir. Omurilik ise bu basınca dayanabilmesi için kasların kasılması gerektiğini bildirir ve bacak tekrar geri hareket eder. Vücudumuzun her yanı sinirlerle örtülü olduğu halde sinir hücrelerinin gövdeleri yalnızca beyinde ve omurilikte bulunur. Bu rengin tercih edilmesinin sebebi enkaz arasından daha rahat fark edilmeleri içindir. Karakutuların renkleri kara değil turuncudur. Doktorlar niçin dizimize çekiçle vuruyorlar? Canlılarda yaşama savaşı her zaman en hızlı tepkileri olan türlerin yararına sonuçlandığından. Diz kapağı refleksinin sınanması özellikle omuriliğin işleyişi konusunda bilgi veren önemli bir tanı yöntemidir. Dize çekiçle vurularak yapılan kontrol tek başına tabii ki yeterli bilgi vermez. yani beyin devrede olmadan. Bütün vücuda dağılmış milyonlarca sinire karşılık beyinden ve omurilikten yalnızca 43 çift sinir çıkar. Bu alanda uzmanlaşmış bir doktor basit bir kaç testle sinir sisteminin işleyişine ve ne kadar sağlıklı olduğuna ilişkin pek çok bilgi edinebilir. Refleks bir uyarıya vücudun ani ve otomatik olarak cevap vermesidir. beynin denetiminden geçmeksizin. Uçağın malzemesini karakutu malzemesinden yapmak. Uçak kazalarının nedenleri değişiktir. Doktorlar bir ön bilgi almak için bu çabuk ve kolay testi yaptıktan sonra vücut üzerinde diğer muayene ve kontrollerine devam ederler. Uçak yere bir bütün halinde çarpsa da düşen bir asansörde olduğu gibi yolcular çarpmanın şiddetinden hayatlarını kaybederler. Bu reflekste de baldır kaslarındaki duyu sinirleri kasın genişlemesine tepki gösterirler ve yeni sinir sinyalleri oluşturarak kaslara hafif bir basınç uygulandığını ve gerildiklerini omuriliğe iletirler. Görüldüğü gibi refleks. Beyne bilgi gidebilir ama refleks olayında beyin aktif olarak rol oynamaz. Örneğin elimiz sıcak bir tencereye değdiğinde aniden çekmemiz bir reflekstir. en basit organizmalarda bile haber alma organları (duyu organları). hareket organları (kaslar) ve bunlar arasındaki ilişkiyi sağlayan organlar. . Bu nedenle de uçağın yapıldığı malzeme bu açıdan önemli değildir. parçalanma ve yangından zarar görme tehlikelerini önler ama ne yazık ki bu malzemeden yapılmış bir uçak da uçamaz. Bunlar merkezden ayrıldıkları sonra gitgide dallanarak vücudun her yanına dağılırlar. kası kemiğe bağlayan tendona minik lastik bir çekiçle sertçe vurursa bacağınız ileri doğru fırlar. Bir sandalyeye rahatça oturup bacak bacak üstüne atarken doktor dizkapağının hemen altına. yani sinir sistemi gelişmiştir. Uçağın içine sıvı köpük doldurmak elektronik aletleri koruyabilir ama insanların sadece ölüm nedenlerini değiştirir. doğrudan omuriliğin komutlarıyla gerçekleşmiştir. Havada bir şekilde infilak ederek düşen uçaklarda yolcuların kurtulma olasılığı yoktur.uçağın kuyruk kısmındaki koltuklar insanlar için daha emniyetlidir anlamına gelmez. ancak bu yer karakutuların uçağın enkazından en uzağa düşmesini sağlamaktadır.
basıncını ve nem oranını ölçen aletler vardır.Uçan balonlar ne kadar yükseğe çıkabilir? Bazen çocuğa alınan bir uçan balon elinden kaçabilir. Hep beraber havada yükselen balona bakakalınır. Kaç tane uçan balon bir insanı uçurabilir? Bu deneyi ilk olarak ABD Caiifornia'da Larry Walters. Hava tahmin balonlarına bağlı hava sıcaklığını. emniyet olsun diye de yere bir halatla bağlanmış. Tam yükselmeye başlarken yere bağlı halat kopmuş ve kontrolsuz bir şekilde 5 bin metreye kadar yükselmiş. Bu üstün başarısından dolayı takdir bekleyen Larry'e ulusal havacılık kurallarını ihlal etti diye . bildiğimiz çocuklar için olan uçan balonlarla değil meteoroloji balonları ile yapmıştır. Yükseldikçe hava basıncı azaldığından ve balonun iç basıncı dışındakinden daha yüksek kaldığından balon yükseldikçe şişmeye başlar. hacmine ve malzemenin kalınlığına bağlı olarak belirli bir yükseklikte patlar. Bu arada yanında bulunan telsizle yakından geçebilecek uçakları ikaz etmeyi de ihmal etmemiş. Onları bulanların ilgili makamlara götürmeleri artık aletlerin ne olduklarını anlamalarına veya insaflarına kalmıştır. çok az da olsa hava daha doğrusu helyum kaçırırlar. Balonları tek tek patlatarak inerken biraz da şanssızlığından. Bu balonlar yaklaşık 30 bin metre yükseklikte patlayacak şekilde yapılmışlardır. Havadan çok daha hafif helyum gazı ile şişirilen bu balonların ağızlarından kaçırdıklarını eve getirdiğimiz ve tavana yapışıkmış gibi havada duran balonun sabah olunca porsuyup yere inmiş olduğunu görünce anlarız. Bundan sonra yanında bulunan tabanca ile yüksekliği kontrol için balonları tek tek patlatmaya başlamış. Balonların belirli yükseklikte dış basıncın azlığına dayanamayıp patlamalarından bazı bilimsel gözlemlerde de faydalanılır. balonları bağlayan teller elektrik hatlarına takılmış ama sonunda yere sağ salim inmeyi başarmış. sepetinde insan taşıyan büyük balonlar 30 bin metreye. Hem üzerlerindeki değerler kaydedilir hem de oldukça pahalı olan bu ölçüm aletlerinin tekrar kullanılabilmeleri sağlanır. Bu ölçüm aletleri bir tarlanın ortasına. Sonunda balonun yapıldığı malzemeye. Bu balon havada ne kadar yükselecektir acaba? Uçan balonların doldurma uçları ne kadar iyi bağlanmış olursa olsun. Aletler açılan bir paraşütle yere yumuşak iniş yaparlar. Larry 42 tane balonu kendine bağlamış. Balonun ağzının ideal bir biçimde bağlanmış olduğunu kabul etsek bile havada yükselebileceği mesafe yine de sınırlıdır. bir ağacın tepesine veya bir vadi yatağına da düşebilirler. Küçük uçan balonlar en çok 10 bin metreye. bilim insanları tarafından içinde ölçüm aletleriyle birlikte yollanan araştırma balonları da 40 bin metreye kadar yükselebilirler. kendisi de alimünyum bir sandalyeye oturmuş.
500 kelime okuyan 3 saatte. Bu nedenle balon. Diyelim ki çocuğunuz 30 kilogram ağırlığında. Hindenburg zeplininin bu nedenle başına gelenlerden dolayı zeplinle yolculuk tarihe karışmıştır. Her biri 14 gram kaldırma gücündeki balonlardan 2. Bütün bu kötü alışkanlıklar okuma süresince ekstra bir güç sarfettirdiğinden okurken çabucak yorulmaya da sebep olurlar. Bu şekilde normal bir satın okumak için gözümüzü 8-12 kere hareket ettirmemiz gerekir.18 gramdır. dil. kiminin okurken dudakları kıpırdar. damak ve gırtlak gibi organların çalışmalarına hiç gerek yoktur.ilgililer çok kızmışlar ve cezalandırmaya karar vermişler. Bu kitabı dakikada 150 kelime okuyan bir kişi 10 saatte. Yani bir litre helyum. Helyum gazı kullanılarak tekrar eski günlerine dönmesi ümitle beklenmektedir. Kimi duyulacak şekilde (özellikle çocuklar) sesli okur. 30 santimetre çapındaki bir balonu tam küresel düşünüp hacmini hesap edersek 14. insanın sahip olduğu kapasiteye göre hayli yavaştır. Halbuki okuma sırasında ağız.09 gram olan hidrojen bu işler için idealdir ama çok yanıcıdır. hemen hemen saf nitrojen kadar yani 1. bir anda yanınızdan kaybolup havalandığını görebilirsiniz.150 tanesini alıp eline verirseniz. bin kelime okuyabilen .25 gramdır diyebiliriz. bir karikatüre bakarız ama bir yazıyı okuruz. dudak. patlamasına neden olabilir. 30 metre çapındaki bir balon ise 14 ton ağırlığı kaldırabilir. Helyumun bir litresi havadan l gram hafif olduğuna göre bu balon ucuna bağlanan 14 gram ağırlığı havaya kaldırabilir (balonun kendi ağırlığı ve ip ihmal edilerek). en ufak bir kıvılcım. beyin de değerlendirir. Gözümüz şekilleri görür. örneğin 400 sayfalık bir kitapta yaklaşık 96 bin kelime vardır. İnsanlar sadece göz ve beyin arasında olması gereken okuma işleminin arasına bazı lüzumsuz alışkanlıklar katarlar. zeplin türü hava araçlarının hacimleri çok büyüktür. Halbuki gözümüzün bir bakışında birden fazla kelimeyi görebildiğimizden aynı uzunluktaki bir kelimeyi 2-3 göz harekeli ile okumamız mümkündür. Hızlı okuma tekniği nedir? Bir resme. kimileri ise yazıyı içinden kelime kelime okur.137 santimetreküp yani 14 litre eder. bir litre havadan yaklaşık l gram daha hafiftir. Eğer daha büyük. Bir litre hava l gramdır diye bilinir ama onun yüzde 80'inin nitrojen olduğunu düşünürsek bir litre hava. Aslında bir litresinin ağırlığı 0. Yavaş okumamızın birinci nedeni gözümüzün görme alanını iyi kullanmamamız yani okurken her kelimeye tek tek bakmamızdır. Günümüzün baş döndürücü temposunda yavaş okuyarak zaman kaybetme lüksümüz yoktur. 3 metre çapında bir kaç balon bulabilir ve helyumla şişirebilirseniz 55 kilogram ağırlığındaki eşinizi kaldırmaya 4 tanesi yetecektir. Bu hikayenin gerisi bilinmiyor ama biz hesap yolu ile kaç uçan balon bir insanın ayağını yerden kesebilir bulabiliriz. Bir litre helyum 0. tabii teorik olarak. Aslında ikisi arasında bir fark yoktur. Ancak okumayı öğrenmeye başladığımızdan beri edindiğimiz ve hemen herkeste bulunduğu için farkına varamadığımız bazı alışkanlıklar nedeni ile okuma hızımız.
Yani radyasyon bir ışıktır. dakikada 2 bin 500 kelime okuyarak ABD'yi yöneten John Kennedy hızlı okuyarak daha iyi anlamanın mümkün olduğunun kanıtlarıdır. Bu ısı reaktörün etrafında dolaştırılan suyu buhar haline çevirir. Süratli okuma teknikleri ise paragraf okumak. petrol ürünleri kullanarak ısı enerjisi elde ediyorsak nükleer enerji de öyledir. Radyasyon nedir? Nükleer enerji denilince aklımıza Hiroşima ve Nagasaki'ye atılan atom bombaları. Gelelim radyasyona.. Prensip. Çernobil'deki nükleer santral kazası ve nükleer atıklar gelir.5 saatte bitirebilir. Radyasyon olayında üç ana ışık türü vardır: Alfa. Çok fazla kişisel yetenek gerektirmeyen hızlı okuma tekniği ile okumak. kömür. Sonunda türbinler de kendilerine bağli elektrik jeneratörlerini çevirerek elektrik üretirler. Uranyum santralde başka bir yakıta dönüşürken ortaya müthiş bir ısı çıkar. Nükleer enerjinin esasını anlamak için çok fazla fizik. Etrafındakilerden sürekli 'tane tane oku' veya 'yüksek sesle oku' direktiflerini alan bir çocuğun bu alışkanlığı zamanla kökleşmiş hale gelir. Yani tarihte kurşundan altın elde etmek için uğraşan simyacıların başaramadıkları işin benzeri uranyumda kendi kendine oluşur. Nükleer enerji ve onun sonucu radyasyon iyi amaçlarla kullanılmadıkları zaman insan neslini dünyadan silebilecek kadar tehlikelidirler. nükleer enerji ile çalışan uçak gemilerinde de. sütunun ortasından bir doğru boyunca sözleri aşağıya doğru kaydırmak yeterlidir. Türbinlere verilen buhar da türbinleri çevirir. Uranyum gibi kararsız elementler gerek atomik yapılarına müdahale edilerek gerekse tabiattaki halleri ile bir başka elemenle dönüşebilirler. Nasıl odun. nükleer atıklardan çıkmaz tabiatta da bol miktarda vardır. denizaltılarda da aynıdır. gama ışınları ise deriden ve . matematik bilmeye gerek yoktur.. Gözler diğer kelimelerin resimlerini çekecek ve beyne ileteceklerdir. Daha geniş sütunlarda da yine aynı şekilde ancak her satırda kelimeleri birer atlayarak yani 4-5 kelimelik bir satırda ikinci ve dördüncü kelimeleri okuyarak sütunu taramak yeterli olmaktadır. Tüm bu koşulları sağlayanlar rahatlıkla dakikada bin kelime okuma seviyesine çıkabilmektedirler. Nükleer santralarda kullanılan yakıtın en bilineni uranyumdur. Bu teknikte 3-4 kelimelik dar bir sütunu okuyorsanız. beta ve gama. Bunların içinde anlama bakımından sütun okuma en etkin olanıdır. Alfa ışınları deriden geçemezler. çapraz okumak gibi çeşitlidir. beta ışınları deriden çok az miktarda geçebilirler. Devamlı bir çalışma sonunda sütunu tamamıyla anladığınızı göreceksiniz. Sadece atom bombasından. Bu dönüşüm işi olurken uranyum atomunun içindeki bazı parçacıklar da ışık olarak yayılırlar. Basit fakat disiplinli bir eğitimle kazanılacak zaman muazzamdır. Okumamızı yavaşlatan en önemli psikolojik etken ise hızlı okursak anlayamayacağımızı zannetmemizdir. kimya. Halbuki dakikada 6 bin kelime okuyarak küçük yaşta üniversiteye giden Mariel Aragon. Yalnız ışıma yolu ile değil besinler yolu ile de vücuda girebilir. Kontrol altında kullanıldıkları zaman ise insan yaşamını iyileştirmekten sağlığa kadar bir çok konuda insanlığa bahşedilmiş birer lütufturlar.ise l. sütun okumak. konsantrasyonun yanında kültüre ve sürekli egzersiz yapmaya da bağlıdır.
bir de yapışkan gerekir. Aslında iki maddeyi birbirlerine ideal bir şekilde yaklaştırabilsek yapıştırıcı bile kullanmadan birbirlerine yapışabilirler. Mağara duvarlarına resim benzeri şekiller yapan atalarımız bunları duvarlara yumurta akı. tamamen temiz toz ve yağdan tamamen arındırılmış olmaları . kurumuş kan ve su bitkilerinin özleriyle sabitliyorlardı. lazerin tıpta kullanılması gibi. Sonraları. Tabii bu arada ışına maruz. en fazla miktarda bağ oluşturarak moleküllerin birleşmesini sağlamak için araya bir yapıştırıcı gerekir. Aslında günlük yaşantımızda radyasyonla iç içe yaşıyoruz. kalma süresi de önemlidir. Oysa son derecede pürüzsüz olarak görülen bir cismin bile yüzeyinde milimetrenin on binde dördü kadar yükseklikte girinti ve çıkıntılar vardır. milattan önce 3500 yıllarından başlayarak eski Mısırlılar ve Sümerler hayvan derilerini ve kemiklerini kaynatarak daha sağlam yapıştırıcılar yapmayı öğrendiler. Yapıştırıcının moleküllerinin diğer iki madde molekülleri ile birleşme eğilimi gösterir bir yapıda olmaları gerekmektedir. moleküller de atomlardan meydana gelirler. Vücut için sürekli gerekli olan hücre üreme mekanizmasını bozarlar.vücuttan geçebilirler. Bu durumda her iki malzeme aynı cins olsalar bile yüzeyleri hiçbir zaman ideal düzlükte olamayacağından. Yapıştırıcıların hikayesi tarih öncesi çağlara kadar uzanıyor. Vücudumuz hücrelerden. Radyasyon her an her yerde vardır hatta Güneş ışığında bile. Pratikte ise bu oluşumu sağlamak mümkün değildir. aradaki boşlukları doldurmak. kayalara ve gemilerin altındaki kesimlerine tutunan midye gibi çok iyi yapıştırıcı üreten canlıların sayısı az değildir. enfraruj ve ultraviyole tedavileri. Bu radyasyon ışınları isabet ettikleri atomların yapılarını bozarak sonunda hücrelerin ölmelerine sebep olurlar. Yaz mevsiminde deniz kenarında yapılan bilinçsiz güneşlenmelerde isteyerek aldığımız radyasyonun etkisi cilt kanserine yol açabilecek kadar tehlikeli olabilir. Alfa ve beta ışınları sadece yoğunlaştıkları organ üzerinde tahribat yaparlarken gama ışınları tüm organlara zarar verirler. yüzeylerin ıslanabilir. vücudun direncini yıkarlar. hücreler moleküllerden. Her iki maddenin yüzeylerindeki atomların farklı kutupları birbirlerini çekerler. Tabiatta evini yapan arı. Kanserin ışınla tedavisi. Burada en önemli görev yapıştırıcıdadır. Yapıştırıcının akıcı ancak kuruduğunda katılaşıp kolay kolay kopmayacak özellikte. Günümüzde imalatçılar yapıştırıcıları sentetik malzemeler kullanarak yapıyorlar. Yapıştırıcılar nasıl yapıştırıyor? Yapıştırıcıların sağladığı yapışma olayı aslında kimyasal bir reaksiyondan başka bir şey değildir. 250 temel maddeden binin çok üstünde özel türler üretiyorlar. Yapışma olayında benzer veya ayrı malzemeden iki madde. Radyasyonun insan bünyesi için faydalı olduğu durumlarda vardır. Atomların birbirlerini çekebilmeleri için iki cismin yüzeyleri arasındaki mesafenin milimetrenin 10 milyonda birini geçmemesi gerekir.
Tavlada ise her iki zarı attığınızda. şans ve kabiliyetin çok güzel dengelendiği. Sonraki hamleleri düşünmeyi zorlaştıracak şans faktörü oyuna eğlenceli bir yan katar. Günümüzde bilgisayarda. zaten 21 tane değişik pozisyon gelme olasılığı . Bir bilgisayarın herhangi bir oyunu bir insan kadar veya daha iyi oynayabilmesi için ya insandan daha akıllı olması yahut da belirli bir sürede insandan daha çok iş yapabilmesi gerekir. Tavla. Biri yapıştırıcı sıvının moleküllerini birleşmeye zorlar. Satranç oyununda her bir oyuncunun bir hamlede yapabileceği 20-30 değişik hareket vardır. Tavla o kadar bilinen bir oyundur ki. Tüpün içinde bunlar bir halatı birer ucundan çeken iki kişi gibidirler. Tüpün kapağı açıldıktan sonra ağız kısmında görülen ve tüpün kullanılması için delinen sızdırmaz kısım da yapıştırıcının hava ve nem alıp tüpün içine yapışmaması için alınmış bir tedbirdir. Peki nasıl oluyor da bu kadar güçlü olan yapıştırıcılar tüpün içinde tüpe yapışmadan durabiliyorlar? Bir çok yapıştırıcının içinde iki tür katkı malzemesi vardır. kırda. Yunanlılar ve daha sonra da Romalılar tarafından oynanıp Avrupa'ya yayıldığı biliniyor. Tüpün iç yüzeyi tamamen nötr olduğundan biri diğerine üstün gelemez. ihtimaller hesabını. hatta araya şans faktörünün de girmesi ile ondan daha zor bir oyundur. Yapıştırılacak yüzeylere yapıştırıcıdan ince bir tabaka sürülmesi tavsiye edilir çünkü fazlası yapıştırıcının kendi içinde bağlar oluşturup sertleşmesine yol açar. Tavlanın bilinen en eski oyunlardan biri olduğu. yüzyılda İngiltere'de tekrar düzenlenmiş. yapıştırıcı sertleşir ve sürüldüğü yere yapışır. 20. 1920'lerde ise çift zarla oynanmaya başlanmıştır. burada kurallarından bahsetmek bile ayıp olabilir. internet aracılığıyla dünyanın öbür ucundaki kişilerle tavla oynanabiliyor. stabilizer denilen diğeri de tersi. kaybettiğinizde de kötü şansınızı suçlayabilirsiniz. kazanmak için ikisinin de gerekli olduğu. Program bir insanın yapamayacağı kadar kısa bir sürede. 5 bin yıl evvel Mısırlılar tarafından oynanmaya başlandığı. Bilgisayarla karşılıklı tavla oynayabileceğiniz çok güzel programlar var.gerekmektedir. ilerde yapılabilecek hamleleri ve karşı oyunları hesaplayabilecek şekilde hazırlanır. Oyun programlarında genel strateji akıl üzerine kurulamaz. Ne var ki bu programlar amatör bir seviyeden öteye geçemiyorlar. Yapıştırıcı tüpten çıkınca havadaki nem stabilizer kısmının etkinliğini yok eder. toplumun her seviyesinde ve her yerde oynanabilen bir oyundur. denge halindedirler. Satranç ustası bilgisayar niçin iyi tavla oynayamıyor? İngilizce adı 'backgammon' olan. Bu günkü oynanış kuralları 17. Ancak tavla şampiyonları şansın yanında oyunda. Oyunu kazandığınızda bunu kabiliyetinize yorarken. bizde ise İtalyanca 'tavola'dan geçmiş ismi ile 'tavla' olarak bilinen oyun. tahayyül ve sezgi yeteneklerini hatta psikolojik faktörleri bile kullanırlar. kahvede oynanabilmesi bakımından basit bir halk oyunu olarak bilinmesine rağmen satranç gibi stratejik bir savaş oyunu olup en az onun kadar. yüzyılın başlarında. Satrançta olduğu gibi dünya şampiyonlarını bile yenebilecek programlar üretilemiyor.
Bu her bir pozisyon da en az 4-6 değişik şekilde oynanabileceği. Peki bunun . şimşeğin ışığının gökgürültüsünden önce gelmesi gibi. kritik yerlerde kapı alarak rakibin zarı ne gelirse gelsin onu oynatmama. Artının artı ile. Düşünebiliyor musunuz böyle bir konuşma sonunda gelecek telefon faturasını? Matematikte niçin (-2) ile (-2)'nin çarpım sonucu (+4)'dür? Aslında çok eğlenceli olabilecek matematik bizlere katı formüllerle ve mantığın kolay kabul edemeyeceği ifadelerle öğretilince bir kabus olup çıkıyor. eksinin eksi ile çarpım sonucu artı iken artı ile eksinin çarpım sonucu eksi oluyor. ses burada elektrik akımına çevrilir. Yani sesimiz telefonda ışık hızı ile değil de ses hızı ile gitseydi (ki bu mümkün değildir) 600 kilometre uzaklıktaki bir arkadaşımız konuştuklarımızı telefonda 3 dakika sonra duyabilirdi. Tavlada bir başka faktör de zamandır. İşte bu durum tavla oyununun herhangi bir anında çok ileriye bakmayı. sonraki hamleleri görebilmeyi ve tedbir almayı zorlaştırır. deniz seviyesinde. Bunun analizini yapabilmek bilgisayar için bile zordur.vardır. Halbuki tavlada her seferinde atılan zara bağlı olarak 21 değişik seçenek vardır. 5 kilometre uzaklıktaki bir arkadaşınızla telefonla konuşurken onun bulunduğu yerde gök gürlerse. Tabii bu arada pulları kırma. gökgürültüsünün telefondaki sesi de havadan gelen sesine göre daha önceden kulağımıza ulaşır. Ses hızı. gele atma gibi durumlar da göz önüne alınırsa. yazılım yapabilmek içinden çıkılmaz bir hale gelir. İşte bu nedenle programlamada arka arkaya olabilecekler için bir fonksiyon türetip. Dolayısıyla ses telefonda ışık hızı ile yol alır. kuru ve sıfır derecedeki havada saniyede 331. Bakır kablo içinde ise saniyede 3500 metre kadardır. Telefonda ses ne kadar hızlı gidiyor? Sesimiz telefonda ses hızı ile gitmez. Bilindiği gibi elektriğin hızı ışık hızı ile aynıdır. Telefonun ağız kısmı denilen mikrofona konuştuğumuzda. Satranç gibi oyunlarda. sadece bir kerede tavlada kaç değişik oyun oynama olasılığı olduğu ortaya çıkar. bir de çift atıldığında 4 kere oynanabileceği faktörlerini de hesaba katarsak. bilgisayarın tavla oyununda niçin çok başarılı olamadığı ortaya çıkar. bir kerede yapılabilecek hamleler hesaplanırken en mantıksız ve yapılmaması gereken hamleler çıkarıldığında geriye oynanması mümkün 5 bilemediniz 10 hareket kalır. Karşı tarafın telefonunda tekrar sese çevrilene kadar yolculuğunu elektrik akımı olarak yapar. bilgisayardan hala üstündür. Oyunun herhangi bir kademesindeki durumu kavramada geçen zaman açısından insan. En basit bir hesapta bile görülebilir ki tavlada 3 kere zarları atışta oynanabilecek pozisyon sayısı 250 milyona ulaşır.4 metredir.
Normal şartlarda. '-1' sıfırın eksi tarafındaki ilk sayı olarak düşünülebilir ama eşitlik içinde bu böyle değildir.mantıki izahı nedir? Yani -5 derece sıcaklıkla -8 derece sıcaklığı çarpınca sonuç +40 derece olup ortalık ısınıyor mu? Tabii bu bir şaka. Diyelim ki bayram tatilinin iki günü o haftanın perşembe ve cuma günlerine denk geldi ve tatil. kulaklarımız başta olmak üzere bunu hemen algılar. Üzerimizdeki atmosfer tabakasının ağırlığının yarattığı bu hayli yüksek basınç altında ezilmeyiz hatta hissetmeyiz bile. İşte basıncın. 10 milyon tutarında 10 tane bilet aldınız. Esas bilmemiz gereken (-2)x(-2)=(+4) diye bir eşitlik yazdığımızda. Bir eşitliğin başına '-2' yazdığınız zaman başlangıçta bu sizin sıfır noktasından iki kere geri sıçrayarak '-2' noktasına ulaşacağınız anlamına gelir. Bu hareket yapmanız gerekene göre negatif yani ters yönde bir harekettir. Sıfırdan '-2'ye sıçrama hareketini iki kere ters yönde (-2) yapıyorsunuz ve sonunda '+4' noktasına ulaşıyorsunuz. Bu basınç biraz artarsa (denize daldığımızda) veya biraz azalırsa (uçakta veya yüksek dağlara çıkıldığı zaman) vücudumuz. iş çarpmaya gelince biraz zorlaşıyor. Vücudumuz buna göre ayarlanmıştır. deniz seviyesinde. Her sefer bir milyonluk bir biletle yapılıyor. Bunun eşitlikteki yeri '-2' dir. Her gün bilet almak yerine iki gün süresince hiç bilet kullanmıyorsunuz. santimetrekareye l kilogram (l 000 gram) olan atmosfer basıncının altına düşmesine vakum denilir. bir beyan. İki kere negatif hareketi '-2' bilet üzerinde yapınca o hafta elinizde (-2)x(-2)=(+4) bilet kalıyor. Bir de bütün vücudun üzerinde olanı düşünün. havasızlık anlamında kullanılan 'vakum' terimi çoğu kez yanlış anlaşılır. Eğer sayıları bir çizgi üzerinde gösterirsek. Ama siz yapacağınız bu hareketin tam tersini yani negatifini iki defa yapıyorsunuz. Örneğin haftanın 5 günü işe otobüs ile gidip geliyorsunuz. bunun sadece rakamların ve önlerindeki işaretlerin belirlediği mantıksal bir denklem olmadığı. vücudumuzun her santimetrekaresi üzerinde l kilogram hava basıncı vardır. Ters bir kararın tersini yapınca doğruyu buluyorsunuz yani. Hala biraz karışık değil mi? Bir örnek daha verelim. İki günlük 4 bileti kullanmıyorsunuz. Vakumda. şaşırtmaca. Parmağınıza l kilogramlık bir yük taksanız zor taşırsınız ama parmağınızın minik bir bozuk para büyüklüğünde olan kısmı üzerinde her zaman bu ağırlık vardır. Çizginin neresinde olursanız olun bir adım geri atmaktır. yani hava basıncı atmosfer basıncından daha düşük olduğunda üzerimizdeki . Vakum nedir? Boşluk. Her gün gidişgeliş kullandıkça iki tanesi eksiliyor. bir ifade olduğudur. Siz bu işi 5 gün süresince yani 5 kere yaparsanız (-2)x(+5)=(-l0) olur ki biletler biter.8 kilogramlık (800 gram) bir basınç pratikte atmosfer basıncının ne kadar altında ise o kadar yani l 000-800= 200 milibar vakum olarak ifade edilir. bir adım geri atarak '+3'e gelmiş olursunuz. Bu sefer yapmanız gereken hareketi yapmıyorsunuz. Toplama ve çıkartmada nispeten kolay olan bu açıklama. Yani çizgide '+4' noktasında iseniz ve ona '-1' ilave ederseniz. Örneğin santimetrekarede 0.
sesi kapalı durumu ile sesin sonuna kadar açık durumu arasındaki fark pillerin ömürlerinin üçte bir kadar kısalmasına neden olur. Hesap makinesi açıldığında. Şişenin kapağında bir delik açarsanız dışarıdaki hava derhal içeri hücum eder. Radyonun sesi açılınca pili daha çabuk mu biter? Pille çalışan portatif radyolarda sesin yüksekliği pilin ömrünü etkiler. Radyo açık. teyp. Piller çalışmıyorken çok az da olsa kendilerini toparlayabildiklerinden. Havanın vakumlu ortama kaçmasını yaratacak bir hava basıncı yoktur. parçacıklar da o kadar küçüktürler ki yüzde 99.. şişenin içine dalmasına sebep üzerindeki atmosferik basınçtır. Pillerin kullanış şekilleri de ömürlerini belirler. atmosfer tabakamız da uzayın boşluğuna kaçıp gitmez. Bir ortamın hakiki yani mutlak vakumda olması için içinde molekül. Ses sonuna kadar açıldığında pillerden çekilen akım yüzde 30 artmaktadır. 16 bin metrede 0. Şüphesiz bu durum ilk çalıştırmada. Vücudumuzun iç basıncı atmosfer basıncına göre ayarlıdır. bu nedenle uzayda bile hakiki vakum vardır diyemiyoruz. pillerin ömürleri o kadar kısalır. bu pratikte mümkün değildir. bu nedenle uzayın boşluğu hava moleküllerini çekemez. Hakiki veya mutlak vakum tam sıfır hava basıncına ulaşmaktır ki. devamlı açık tutulduklarında. Uzayda bile hakiki vakum yoktur. Bir radyoyu 4 saat sürekli açık tutmak ile birer saatlik aralarla 4 kere açıp kapamak arasında da fark vardır. volkmen vb. Tabii dünyanın çekim gücünü de unutmamak lazım. hesap makinesi çalışıyorken en fazla güç çeken kısmıdır. için aynıdır.1 kilograma düşer. aynı toplam süre için ömürleri daha kısa olur. ve atomun diğer küçük parçacıklarından hiçbirinin olmaması gerekir. yani ilk hareket anında daha fazla akım çeken motorları çalıştıran piller için geçerli değildir. içerdeki vakumun yerini alır. Ne kadar çok rakamla. makineyi uzun süre açık tutmak mı pilin ömrünü daha çabuk bitirir. Uzayda 'neutrinus' denilen partiküller vardır..3 kilograma. yoksa yapılan işlemlerin yoğunluğu mu? Makinede hesapları yapan mikro işlemci. denge bozulacağından ve iç basıncımız fazla geleceğinden başta damarlarımız olmak üzere tüm organlarımız zarar görebilir. Elinize bir şişe alıp havasını boşaltıp. tersine. Dışımızdaki basınç düşerse. yapılan işlemin dışında akım çeken tek şey ekranın aydınlatmasıdır ki pilin ömrü üzerinde işlemler kadar etkili olamaz.9999. atom. Pille çalışan hesap makinelerinde.. vakumlu ortamına kaçmıyor? Örnekteki havanın. ağzını da sızdırmaz şekilde kapatırsanız şişenin içinde vakum oluşmuştur diyebiliriz. Atmosferin üst katmanlarına gittikçe de hava basıncı sıfıra yaklaşır. devam etmesi durumunda ise insanı ölüme götürebilir. Ancak uzay o kadar büyük. ne kadar çok işlem yapılırsa. O halde dünyamızı çevreleyen hava tabakası niçin uzayın boşluğuna. küçüğünden büyüğüne. . pille çalışan ve hapörleri olan bütün radyo. vakumdur diyebiliriz. Bu durum.basınç da azalmış yükümüz hafiflemiş olduğuna göre vücudumuz da daha rahat etmez mi? Hayır. elektron. Atmosferde 10 bin metreye çıkıldığında (yolcu uçaklarının normal uçuş yüksekliği) hava basıncı santimetrekarede 0.
İngiliz fizikçi Sir James Dewar.'in gemimizi kurtar (Save Our Ship). biraz daha uzunca basınca 'dııııt' sinyali gidiyordu. Everest'in tepesine çıkan dağcılar ve zeplin yolcuları oldu.S. Cismin ısısı başlangıçta ne ise o halde kalır. Vakumlu bir ortamda hava molekülleri de olmadığından ısı iletilemez. bir laboratuar aleti olarak sıvı ve gazları muhafaza etmek amacı ile tasarlandı. Sonraları bu tip cihazların genel ismi olarak herkes tarafından kullanılması kabul edildi. Dıştaki metal bir kap olup içteki genellikle bir cam şişedir. İçerden dışarıya. Kazanan isim Yunanca 'ısı' anlamına gelen 'Thermos' oldu. Toricelli'nin bugünkü termometrelerin atası olan civalı barometreyi icadından beri biliniyordu. soğukluğunu muhafaza eder. 1890'lı yıllardaki bu buluşunun patentini hiç bir zaman almadı ve bilimsel kuruluşlara bağışladı. İmdat çağrısı S. alanlar da mors alfabesini ezbere bildiklerinden bu 'bip' ve 'dııııt'larda hangi harfler olduğunu çözüyor ve normal yazıya dönüştürüyorlardı. dışardan içeriye ısı geçişi olmaz. soğuk su koyarsanız dışarıdan içeriye ısı giremeyeceği için su ısınmaz. Ne var ki yaratılan vakumu muhafaza edebilecek. harfleri hiç bir kelimenin baş harfinden oluşturulmamıştır.Termos nasıl sıcağı sıcak. Termos piknik çantasında unutulmaması gerekenlerin içinde en baştaki yerini aldı. Tam olmasa da üreticiler tarafından elde edilebilen tama yakın bir boşluk vardır. Hatta ismi için ödüllü bir yarışma dahi açtı.O. Dünyanın bir ucuna giderken bile kahveyi sıcak tutabilen termosa karşı insanların güven duyguları arttı.O. Bu bilgiler tamamıyla yanlış olup S. nokta ve çizgilerin değişik kombinasyonundan oluşuyor. Termosun daha çok tanınmasını ve evlerde yaygın olarak kullanılmasını sağlayanlar kuzey ve güney kutbuna giden kaşifler. Bir termosta iç içe geçmiş iki kap vardır. ruhumuzu kurtar {Save Our Soul) veya diğer sinyalleri durdur (Stop Other Signals) kelimelerinin baş harflerinden oluştuğunu sanır. 1643 yılından. Bu isim 1970 yılına kadar ticari bir marka olarak kaldı. Termosun içine kahve konulursa ısısı dışarı kaçamayacağı için kahve sıcak kalır. aynı zamanda da ısıyı iletmeyecek lastik türü malzemelerden o zamanlar kimsenin haberi yoktu. .S. Bilindiği gibi telgrafta mors alfabesi denilen sistemde her harf. İkisinin arasındaki hava ise boşaltılmıştır. Vakumlu yani havasız ortamın izolasyon özelliği. Bu sinyali gönderen maniple denilen alete tek dokunuşta karşıya nokta yani 'bip'. Termos başlangıçta kahve veya soğuk suyun sıcaklığını muhafaza etmek için değil.O. Dewar'ın Alman asistanı Reinhold Burger bu cihazdaki ticari geleceği iyi gördü ve 1903'de Almanya'da patentini aldı. Gönderenler de. soğuğu soğuk tutabiliyor? Tek sebebi var.S'in anlamı nedir? Çok kişi S. Tamamen telgraf zamanından kalmadır ve gemilerde de yakın zamana kadar telsiz telgraf kullanılıyordu. vakum yani boşluk.
Diğer bir örnek olarak 77 (LXXVII) sayısından 15'i (XV) çıkartalım. diğer ülkelerde 'Arap rakamları' diye bilinir. Gemiler. Avrupa'da Romen rakamlarından günümüz rakamlarına geçiş Ortaçağda olmuştur. LXX(70). Yani telsizde 'dıııt. Örneğin IX=(10-1)=9. büyükten küçüğe doğru ve soldan sağa yazılıp bunların hepsi toplanarak bulunur. Daha ziyade toplama ve çıkarma işi yapan tüccarlara Romen rakamları daha pratik geliyordu.S. bip. V(5). dııııt' sinyali aldığınızda hemen acil yardıma ihtiyacı olan biri olduğunu anlıyordunuz. IV(4). yani Roger'in 'R'si denilir.O. XL(40). bu şekilde 1999 sayısı olan MCMXCIX (1 000+900+90+9)=1999 olarak bulunuyor. Örneğin 68'den 16'yı çıkarmak için 68 yani 'LXVIII' rakamından 16'yı ifade eden 'XVI' rakamlarını silince geriye 'LII' yani 52 kalıyordu. Sonra konuşmalı iletişime geçilince 'Roger' olarak kullanılmaya başlanıldı. bip. R harfi ise mors alfabesinde başlangıçta 'anlama'nın kodu idi. Bu kelime Fransızca'da bana yardım et anlamındaki m'aidez kelimesinden türetilmiştir. bip. Hiç dikkat ettiniz mi. Yapılacak iş 77'nin içinden X ve V rakamlarını silmektir. tehlikeli bir durumda yardıma ihtiyaçları olduğunda 'mayday' (mey-dey) çağrısı yaparak durumlarını bildirirler. LX(60). üç çizgi olan S. VI(6). O yıllarda Avrupa'da hesap işleriyle uğraşanlar Romen rakamlarını hemen terk etmediler. II(2). XXX(30). X(10). dııııt. VII(7). herkes birbirine 'Roger' diye ismen hitap ediyormuş gibi çevirirler. Bursa'nın 'B'si denilirse Roger kelimesi de İngilizce'de 'R' harfinin tanımı için kullanılır. MDCLXVI sayısı neymiş bulalım: (M=1 000)+(D=500)+(C=100)+(L=50)+(X=10)+(V=5)+(I=1)=1966 Ancak günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor. büyük rakamdan önce gelen daha küçük rakam büyükten çıkartılıyor. VIII(8). XX(20). dünyanın büyük bir bölümünün ve bizim de kullandığımız rakam şekilleri. üç nokta. dııııt. Filmlerde görmüşsünüzdür. daha sonra İslami kültür yayılımı ile birlikte Avrupa'ya geçmiştir. Ancak Romen rakamlarında M'den büyük harf . LXXX(80). XXXX yerine XL kullanılıyor. M(1 000) Romen rakamaları her bir sayının karşılığı olan harfler.İmdat çağrısının çok kolay akılda tutulabilmesi için 1908'de üç çizgi. C(100). Halbuki 'roger' telsiz konuşmalarında 'anladım' anlamında kullanılır ve her iki taraf da cümlenin başında ve sonunda bu kelimeyi kullanırlar. Bir başka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar etmemek şeklinde. seçildi. L(50). dııııt. IX(9). özellikle uçaklar. Aslında bu nitelendirme yanlıştır. Bu rakamların kökeni yani ilk ortaya çıktığı yer Hindistan'dır ve buradan önce Arabistan'a. Nasıl bizde telefonda harfleri söylemek için Ankara'nın 'A'sı. Sonuç 'LXII yani 62'dir. IIII yerine IV. III(3). Filmleri tercüme edenlerin ABD bahriyesinde nasıl oluyor da bu kadar Roger bir araya geliyor diye uyanmamaları gerçekten ilginç! Romen rakamlarını hesaplamada niçin kullanmıyoruz? Zamanımızda. Filmleri tercüme edenler ise bu kelimeyi bir erkek ismi sandıklarından. filmlerde telsizle konuşan her kişinin ismi hep 'Roger' (rocır)dır. D(500). Bu arada Romen rakamları nelerdir bir görelim: I(1). dııııt.
novemdesilyon(60). O noktadan 7 derece yani kilometrelerce uzaklıktaki magnetik kutba varırsınız. yani güney kutbuna vardığınızı şaşırarak görürdünüz. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç rekabet güçleri kalmamıştır. İleriki yıllara hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen sayılara bir bakalım. Romen rakamlarında sıfır yoktur. nanilyon(30). milyar(9). kuindesilyon(48). dudesilyon(39). katrilyon(15). Rakam gösterildiği işaret kadar yani 'X' nerede olursa olsun '10'dur. güney kuzeye geliyor. Daha büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10'un katı olduğunu ifade etmek için parantez işaretleri kullanılıyor.olmadığından 1 000'den sonra örneğin 4 000 MMMM şeklinde yazılabiliyor. Bilim insanları magnetik kutupların yer değiştirmesinin 170 milyon yılda yaklaşık 300 defa tekrarlandığını. dış demir katmanlara ulaşarak dünyanın dönüşü ile beraber bir dinamo etkisi yaparak magnetik alanı meydana getirmiştir. Romen rakamlarında sayıdan önce 'bir' gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX) vardır. Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları yanında pratik bir kullanım yerleri yoktur. trilyon(12). seksdesilyon(51). Sayı isminin yanına bir parantez içindeki rakamlar o sayıda kaç tane sıfır olduğunu gösterir: Milyon(6). Bu büyük mıknatısın artı ve eksi uçları kuzey ve güney kutuplarındadır. desilyon(33). oktrilyon(27). gösterdiği noktaya magnetik kutup denir. Teorilere göre dünyanın merkezindeki sıvı halindeki çekirdek bölümündeki ısı. Halbuki günümüz rakamlarında '1' tek başına iken '1'dir ama sağdan ikinci haneye geçince '10' değerini. Pusulalar gerçekten kuzeyi mi gösteriyor? Dünyanın kendisi. Ancak bildiğimiz coğrafi kutuplarda değil. Pusulanın minik ucu tam kuzeyi göstermez. bugünkü konumuna en son 750 bin yıl önce geldiğini ileri sürmektedirler. iklimlerin değişmesi. milyar derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale geldik. Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen rakamlarının kullanılmaları mümkün değildir. çekirdeğindeki soğumamış kısımlarından dolayı dev bir mıknatıstır. Magnetik kutupların niçin ve nasıl yer değiştirdikleri henüz tam bilinmiyor. andesilyon(36). septrilyon(24). üçüncüye geçince '100' değerini alır. Bu magnetik kutupların yerleri de sabit değil. Eğer elinize bir pusula alıp zaman yolculuğu yapabilseydiniz. Sadece magnetik kutupların yer değiştirmelerinin değil dünyanın magnetik alanının bile başlangıçta nasıl oluştuğu tam açıklığa kavuşmuş değil. vijintilyon(63). zamanla değişiyor. septendesilyon(54). kuintrilyon(18). kuzey güneye. oktadesilyon(57). Olayın ilginçliği bu kadarla da bitmiyor. Bu olayın dünyada kraterlerin oluşması. Bilimin kesin olarak saptadığı bir sürpriz daha var. bazı canlı türlerinin yok olması gibi olaylarla yakın ilgisi olduğu sanılıyor. birkaç milyon yıl önce pusulanızın kuzey gösteren ucuna bakarak seyahat edince sizi penguenlerin büyük atalarının karşıladığım. . kattırdesilyon(45). Pusulanın gösterdiği kuzey yönünü devamlı takip ederseniz kuzey kutbuna hiçbir zaman ulaşamazsınız. tredesilyon(42). Günümüzde milyon. sekstrilyon(21).
Hepsi de bir dereceye kadar aynı işlevi görür ancak hiçbiri diğer tehlikeli yan etkileri bakımından tavsiye edilmez. Ancak bu sefer de alkolün kaynama noktası düşük olduğundan motor sıcakken sorun çıkardı. Donunca genişler ve yaptığı basınçla motor bloğunu çatlatabilir. yani bilinen tabiri ile arabamız hararet yaptığında varırız. Motordan aldığı ısı ile ısınan bu su da radyatörde havanın yardımıyla soğutulur. sonraları ise alkolde karar kılındı. Yani donma derecesini düşürmek için suya toz şeker. Motorun soğutma suyunun içine ne oranda antifiriz konulacağını. Tam emniyetli olması bakımından. olmuyor. herhangi bir arıza durumunda soğutma olayı yetersiz kaldığında. antifirizin kendisi yani saf antifiriz -12 derecede donuyor. Su donarken önce moleküllerinin hareketleri yavaşlar sonra da düzgün ve sabit bir pozisyona gelirler yani kristalleşirler. sıfırın çok altındaki derecelerde bile donmasına mani olacak 'anti-firiz' dediğimiz sıvı ilave edilir. Suyla karışabilen her şey onun sıfır derece olan donma noktasını düşürür. soğutma suyunun yerine niçin tamamen antifiriz doldurmuyoruz? Antifiriz oranı yüzde yüzü bulunca sıcaklık ne kadar düşerse düşsün maksimum korunma sağlanmış olmaz mı? Hayır. .Yerkürenin magnetik alanının şiddet ve doğrultusunu ölçmek için 1979 Ekim'inde uzaya gönderilen 'Magsat' uydusu 3 yıla yakın görev yapıp da yanmadan önce gönderebildiği en önemli bilgi. Suya yüzde 50 oranında katılmış antifiriz -37 derecede donarken. böyle giderse muhtemelen bin yıl sonra magnetik kutupların yerlerinin tekrar değişebileceği bigisiydi. katılarda (buzda) ise sabit ve düzgün bir yapıdadırlar. İşte antifirizin buradaki rolü. arabamız kapı önünde hareketsiz halde iken bu soğutma suyu da her su gibi donabilir. O halde ideal antifirizin donmayı önlemesi ama aynı zamanda da suyun kaynamasına sebep olmaması gerekiyordu. radyatörden buharlar çıktığında. Kışın soğuk aylarında. moleküllerinin su molekülleri ile birleşerek onların buz kristalleri oluşturmalarına mani olmaktır. o bölgede olabilecek en düşük hava sıcaklığı belirler. Günümüzde bu amaçla 'etilen glikol' denilen renksiz kimyasal bir sıvı kullanılıyor. O zaman şöyle düşünülebilir. Bilindiği gibi tüm sıvılarda olduğu gibi suda da moleküller serbest ve düzensiz halde. suyun ve buzun moleküler yapıları ve antifirizin bu yapılara olan etkisinden ileri geliyor. magnetik alanının şiddetinin gittikçe azaldığı. Kapalı bir çevrimde ve ideal ısı dengelerinde devamlı oluşan bu olayın farkına biz ancak. Suyun içine katılan kimyasalların donmayı önleme özelliği. Bu olayı önlemek için suyun içine. İlk otomobillerde şeker ve balın antifiriz olarak kullanılmaları denendi. her on yılda şiddetinden yaklaşık yüzde birini yitirdiği. Motor bloğu içinde devamlı dolaşan su ile motor soğutulur. hava sıcaklığı sıfırın altına düşünce. Antifiriz suyun donmasını nasıl önlüyor? Arabamızın motoru arabayı yürütecek gücü sağlarken bir yandan da ısı üretir. şurup hatta aküdeki asit bile konulabilir. Mantıken ters gelebilir ama belirli orandan fazla konulan antifiriz bu sefer de tamamen ters tepki veriyor.
Peki öyleyse ortada su yokken antifiriz kendi kendine niçin daha çabuk donuyor? Çünkü suya katıldığında antifirizin su moleküllerine yaptığını su da antifiriz moleküllerine yapar. Donmayı önlemek daha doğrusu geciktirmek iki taraflı çalışır, su da antifirizin donma derecesini düşürür. Sonuç olarak arabanın soğutma suyuna önerilenden fazla antifiriz konmasının hiçbir faydası yoktur aksine zararı vardır.
Ne zamandan beri insanlar gözlük kullanıyorlar? Şüphesiz tarih boyunca tüm insanlarda görme kusuru olmuştur. 13. yüzyılda gözlük ortaya çıkıncaya kadar gerek doğuştan gerekse sonradan göz bozukluğu olan insanlar, ömürlerini böyle geçirmeye, iş yapamamaya hatta evden dışarı çıkamamaya mahkumdular. Aslında gözlüğün ana malzemesi olan camın tarihi dört bin 500 yıl evveline kadar gidiyor. Antik dünya insanlarının optik hakkında bilgileri olduğu, camın belirli bir formunun cisimleri büyüttüğünü fark ettikleri biliniyor. Hatta milattan önce bin yıllarına ait, büyüteç olarak kullanılmış cam örneklerine Girit'teki kazılarda rastlanılmıştır. Ne var ki büyütecin cam haline gelmesi çok zaman aldı. Gözlüğü ilk bulan kişinin kim olduğu bilinmiyor. İnsanlık tarihinin büyük teşekkür borçlu olduğu, bu parlak buluşu gerçekleştiren kişinin kim olduğu bütün araştırmalara rağmen hala sırrını koruyor. Bu kişinin 1250 veya 1280 yıllarında Venedik'te yaşamış olması büyük bir olasılık, çünkü 13. yüzyılda, Ortaçağda Venedik, İtalya'da cam üretimiyle ünlü olan bir yerdi. İlk gözlüklerin mercekleri konveks, yani dışbükeydi ve sadece yakını görme problemi olanların işlerine yarıyordu. Uzağı görme sorunu olanların derdine çare olacak konkav (içbükey) merceklerin üretilmesi için yüzyıl geçmesi gerekecekti. Görüldüğü gibi gözlüğün tarih içindeki gelişmesi oldukça yavaştır. Uzağı görme sorununu yani miyopluğu düzeltecek merceklerin ancak 15. yüzyılda yapılabilmesinin sebebi o tarihlerde, gözlüğün daha çok yakını okuma amaçlı kullanılması, uzağı görememenin o kadar önemsenmemesi ve içbükey merceklerin imalinin daha zor ve pahalı olmalarıydı. Gözlük icat edildikten ancak 350 yıl sonra düşmeden yüzün ortasına tutturulabildi. Aslında bu gözlük tarihindeki en son ve önemli buluştu. Edward Scarlett 1730'da Londra'da sabit gözlük sapım icat etti. Saplar kafaya göre ayarlanabildiği için gözlük burun üzerine daha az ağırlık yapıyor, düşme tehlikesi de önlenmiş oluyordu. Ancak tüm bu yavaş gelişmeye karşın gözlüğün insanlığa hizmeti büyük oldu, en azından onların yaşama bağlılıklarını arttırdı. Matbaanın icadından, basılan kitap ve gazete sayısının artmasından sonra gözlük lüks olmaktan çıkıp tam bir ihtiyaç oldu. 14. yüzyıl ortalarında İtalyanlar gözlük camlarına belki şekillerindeki benzerlikten dolayı 'mercimek' anlamında 'lenticchie' adını verdiler. İngilizcesi de 'lentis' olan mercimek, yaklaşık iki yüzyıl gözlük camı anlamında da kullanıldı. Günümüzde kullanılan 'lens' adının kökeni de bu sebeple mercimeğe dayanıyor. İlk gözlükçü dükkanı 1783'de Philadelphia'da açıldı. Francis Mc Allister dükkanında gözlükleri bir sepetin içine yığıyor, müşteriler de bunları tek tek deneyerek gözlerine uygun
geleni alıyorlardı. İlk güneş gözlüklerinin 1430'lu yıllarda Çinliler tarafından kullanıldığını biliyor muydunuz? Ateşte dumanın isi ile kararttıkları gözlükler görme kusurlarını düzeltmek için değildi. Sanılacağı gibi Güneş'ten korunmak için de değildi. Çinliler başta mahkemeler olmak üzere bir çok yerde gözleri görünmesin, düşünceleri göz ifadelerinden belli olmasın diye bu koyu renkli gözlükleri takıyorlardı. Daha sonraları İtalya'dan Çin'e numaralı gözlükler de getirildi ama Çinliler onların da çoğunu iste kararttılar.
Beyaz ve kahverengi yumurtalar arasındaki fark nedir? Bakkaldan veya marketten yumurta alırken kabuğunun rengi sizin için önemli mi, bu konuda bir tercihiniz var mı? Sizce kabuk renkleri farklı olan yumurtaların içleri de besin değeri olarak farklı olabilir mi? Tavukların niçin bazılarının yumurtaları beyaz da bazılarının açık kahverengi? Bu konuda iki zıt ama ikisi de yanlış olan görüş var. Kabuktaki beyaz rengin, yumurtanın ideal oluşumunu tamamladığını gösterdiğini, bunun dışında bir renk değişiminin kalitede düşüş anlamına geldiğini iddia edenlerin yanı sıra kabuğun rengi ne kadar koyu ise besin açısından da o kadar değerli olduğunu ileri sürenler de var. Genellikle Avrupa ülkelerinde kahverengi yumurtalar makbul sayılırken ABD'de durum tam tersidir. Oysa her iki görüş de yanlıştır. Besin değeri, lezzet ve pişme karakteristikleri bakımından her iki renk yumurtanın da içi aynı değerdedir. Her iki yumurtada da aynı miktarda protein, mineral ve vitaminler (C vitamini hariç) vardır. Tabii tavuğun yediği yemin kalitesi de belirli farklar yaratabilir. Yumurtanın içi değil de kabuğunun rengi ile haklı olarak ilgilenenler sadece onları paketleyenler ve satanlardır, çünkü bir pakette hep aynı rengin olması müşteri tarafından tercih edilmektedir. Tabiatta yaşayan hayvanların yumurtalarını renkli veya koyu renkte hatta gölgeli ve çizgili şekilde yumurtlamalarının ana nedeni, bu yumurtaları yemek isteyen düşmanlarına karşı kamuflaj yaparak neslin devamını sağlamaktır. Yumurtaların kabuklarının renklerini, tavuğun kökenine, atalarının yaşadığı yerlere bağlayanlar da var. Bu görüşe göre Asya kökenli tavukların yumurtaları kahverengi, Akdeniz kıyıları kökenlilerin ise beyaz oluyormuş. Daha çok kabul gören bir diğer görüşe göre ise beyaz kabuklu yumurtalar beyaz ibikli ve kulak memesi beyaz olan tavuklar tarafından yumurtlanıyormuş. İbik ve kulak memesi kırmızı olanlar ise kahverengi kabukları olanları yumurtluyormuş. Kabuğu hangi renk olursa olsun işte size yumurta ile ilgili bazı faydalı bilgiler: Yumurtayı haşlayıp haşlamadığınızı unuttunuz. Masanın üstünde fırıldak gibi döndürün. Eğer hemen duruyorsa taze yani pişmemiş, biraz daha uzun süre dönmeye devam ediyorsa içi katı yani haşlanmış demektir. Yumurtanın tazeliğini merak ediyorsanız suya koyun, taze ise suda batacak, bayat ise yüzecektir. Yumurtada hemen hemen hayati tüm vitaminler vardır. Bulunmayan tek vitamin C vitaminidir. Yumurtanın besin değeri yüksek olan kısmı sarısıdır. Akı ve sarısı
karıştırılarak, omlet gibi pişirilen yumurtalarda, aktaki bazı maddeler sarıdaki vitaminlerin bir kısmının etkilerini yok ederler. Kalori açısından et ve süt ile mukayese edildiğinde 55 gramlık bir yumurta, 40 gram yağlı sığır etine veya 100 gram yağlı süte eşdeğerdedir.
Düdüklü tencere yiyeceği nasıl çabuk pişiriyor? Tencere daha 14. yüzyılda hemen hemen tamamıyla bugünkü şeklini aldı. O zamanlar tencereler sadece yemek pişirmek için değil, su kaynatmak hatta içinde çamaşır yıkamak için bile kullanılıyordu. En eski tencereler dökme demirdendiler. Sonraları toprak, bakır, alimünyum, emaye ve camdan olanları da yapıldı Bakır tencerelerin, kullanış ve dayanma bakımından iyi olmalarına karşın sık sık kalaylanmaları gerekir. Alimünyum tencerelerin sakıncalı yanları ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alimünyum üzerine olan etkileridir. Sıcak-soğuk farkından etkilenip çatlasalar da en sağlıklı tencereler cam (payreks) olanlarıdır. Pişirme sırasında içleri görülebildiğinden sık sık kapaklarının açılması gerekmez, yiyeceğin vitamini kaçmaz. Düdüklü tencerelerin yan yüzleri basınca dayalı malzemeden yapılır. Kapakları ise ilginçtir. Çevrilince tencerenin ağzını içten sıkı sıkı kapatırlar ve buharın kaçmasına mani olurlar. Düdüklü tencerenin kapağında herhangi bir patlama tehlikesine karşı, istenen basınca, dolayısıyla pişme derecesine göre ayarlanabilen bir subap vardır. Basınç ayarlananın üstüne çıkınca subap açılır, buhar buradan dışarı kaçar, hızla çıkan buharın çıkardığı düdük sesi de etrafı olaydan haberdar eder. Düdüklü tencere ismini de bu nedenle almıştır. Düdüklü tencerenin pişirme prensibinde suyun kaynama özelliği yatar. Su 100 derecede kaynar demek tek başına doğru bir ifade değildir. Kaynama sıcaklığı atmosfer basıncı ile doğrudan ilgilidir. Basınç atmosfer basıncından düşükse, su daha düşük sıcaklıklarda da kaynayabilir veya basınç atmosfer basıncından yüksekse suyun kaynaması için daha yüksek sıcaklıklar gerekir. Normal tencere ısıtıldığında su 100 derecede kaynar ve tüm su kaynayana kadar bu sıcaklık sabit kalır, yemek de bu sıcaklık da pişer. Düdüklü tencerede ise buhar dışarı kaçamadığından tencerenin içindeki basınç gittikçe artar, dolayısıyla su 100 derecede kaynamaz, tenceredeki sıcaklık 130 dereceye kadar çıkar. Böylece pişirilmesi istenen besinlerin ısısı suyun kaynama derecesinden çok daha yükseğe çıkar. Bu yüksek sıcaklık yiyeceğe süratle nüfuz ederek, vitamin ve minerallerini kaybetmeden daha çabuk pişmesini sağlar. Bundan dolayı et haşlaması en çok yarım saatte, kuru sebzeler yirmi dakikada pişebilirler. Gelelim düdüklü tencerenin öyküsüne. 1682 yılının 12 Nisan akşamı Londra'da bir evde kraliyet sosyetesinden bir grup yemek yiyeceklerdir. Bu yemek o güne kadar yenmiş yemeklerden farklıdır çünkü davetlilerden Fransız mucit, 35 yaşlarındaki Deniş Papin, yemeği son buluşu olan, her tarafı kapalı, üzerinde emniyet vanası olan bir kap içinde pişirecektir. Papin, gazlarla ilgili ana kanunları formüle eden İrlandalı fizikçi Robert Boyle'nin asistanıdır ve kabın içindeki buhar basıncını arttırarak, yemeğin sıvı kısmının kaynama noktasını yükselten bu buluşunu 1679'da gerçekleştirmiştir. Yemekte bulunanlar pişen
Demir eksikliğinin anemi denilen kansızlık hastalığı yarattığı doğrudur ama çok demir almanın da insanın kuvvetlenmesiyle fazla bir alakası yoktur.etten o kadar memnun olmuşlardır ki. tencere patlayınca yiyecekleri duvarlarda seyretmek zorunda kalmışlardır. demirle kuvvet arasında ilişki kurarak demir eksikliğinin vücutta yarattığı zayıflık ve halsizliğin. yenilince doğrudan vücudumuza geçeceği ve vücudumuzu bu mineraller bakımından zenginleştirip kuvvetlendireceği anlamına gelmez. içindeki okzalik asitin verdiği ekşimsi tadı nedeniyle ıspanak yemeyi sevmeyen çocuklara bu yemeği sevdirmek. Ancak ıspanağı diğer yeşil sebzelerden ayıran. Örneğin ıspanakta bulunan okzalik asit. Her ne kadar çizgi roman kahramanlarının en eskilerinden olan Temel Reis zorda kalınca. ıspanak yemekle giderileceğine insanları inandırmaktır. Yapısının büyük bir kısmını su oluşturur. teneke kutu içinde satılan ıspanağın reklamını yapması dışında iki görüş daha var. Ayrıca bir mineralin bir sebzede çok bulunması. kalsiyumun vücut tarafından alınmasına mani olur. demir bakımından aşırı bir zenginlik de söz konusu değildir. bunda da bazı aksamalar olmuş. İkincisi ise ıspanakla demir. Ispanaktaki demir insanı gerçekten güçlü kılar mı? Ispanak. Gıdaların bileşimlerinde bulunan bazı maddeler. Vücudumuzun bir günlük demir ihtiyacını sadece ıspanaktan karşılayabilmek için yılda vücut ağırlığımızın iki misli kadar ıspanak yememiz gerekir ki bu da çok iyi bir fikir değildir. emniyet valfı sık sık tutukluk yapmış. pazuları şişip insan üstü bir güce sahip oluyor gibi görünüyorsa da ıspanağın içindeki gerek kalsiyumun gerekse demirin insan vücudu tarafından emilmesi zordur. Bu patlamalar düdüklü tencerenin neredeyse 150 yıl unutulmasına yol açmıştır. Ispanaktaki okzalik asit aşırı alındığında. Bu sorunu çözmek için parasal ödül vaat etmesi üzerine Fransız şef Nicholas Appert. Tekrar popüler olması ise Napoleon Bonaparte sayesinde olmuştur. idrarda toplanarak böbreklerde taş oluşumuna sebep olabilir. Gelelim ıspanağın niçin yoğurtla yenildiğine. Ispanak kalsiyum ve demir bakımından da zengindir. güzel bir akşam yemeği yemeye hazırlananlar. bu buharlı tencere süratle yayılmış. Temel Reis'in neden başka bir sebze değil de ıspanağı tercih ettiği konusunda. Özellikle C vitamini diğer sebzelere oranla daha fazladır hatta limon. Her icadın ilkinde olduğu gibi. 'Bir ordu midesi üzerinde hareket eder' diye bir vecizenin sahibi olan Napoleon askerlerine yiyecek ikmalini sağlıklı yapamamaktan şikayetçi idi. Bu nedenle ıspanaktaki demirin insana pek faydası yoktur. o gıdanın besin değerini azaltır. vitamin ve diğer besin maddeleri bakımından oldukça zengin bir sebzedir. Bu nedenle okzalik asitçe zengin olan . bir konserve kutusu açıp içindeki ıspanağı yiyince adeleleri. Papin'in buluşunu geliştirerek günümüzdekine benzer pratik bir düdüklü tencere yapmış ve tekrar yaygın olarak kullanılmasını sağlamıştır. Birincisi. hemen hemen bütün yiyeceklerin hatta pasta ve pudinglerin pişirilmelerinde bile kullanılmıştır. Eşit ağırlıklı bir hamburgerde de ıspanak kadar demir vardır. portakal gibi turunçgillere yakındır.
Zehirlenme. Balın bir türü olan delibal zehirlenmesi ise bir başka olaydır. yaşa bağlı olmadan tüm insanları etkileyebilir. Yetişkinlerde bu balın yenmesi sorun yaratmaz. hem de mide hala ancak anne sütünü hazmedebilecek durumdadır.gıdalarla yoğun olarak beslenildiğinde. kol. insanların tat vermesi için mi yoksa sağlıklarını düşündükleri için mi bu alışkanlığı kazandıkları bilinmiyor ama kalsiyum eksikliğini gidermesi açısından yoğurt ilavesi son derecede yararlı ve sağlıklıdır. semizotu. ishal. Ağzı sıkı kapalı kutuların oksijensiz ortamında canlanan bakteriler. Gerek vücudun savunma sistemi gerekse midenin asitli ortamı. eğer yiyecek iyi ısıtılmazsa zehirleyici toksinler üretirler. bebekler için zararlı olabilir mi? Bir yaşını geçmiş çocuklara balın bir zararı olamaz ama 12 aylıktan daha küçük bebeklere tavsiye edilmez. Bal. tabiatın arılar vasıtası ile bahşettiği bu muhteşem gıda bebekler için zehirleyici olabiliyor? 'Botulizm' kelimesi bir çeşit zehirlenmeyi tarif eder. Bu. durum çok ciddi sonuçlara yol açabilir. Botulin ise bakterilerin ortaya çıkardığı bir protein olup kaslardaki fiber doku yoluyla sinir hücrelerini istila eder. kramp ve felçler şeklinde belli eder. baş dönmesi hatta kol ve bacaklarda ağrı. 8 aydan sonra tehlike geçmiştir ama en iyisi. en çok teneke konserve kutularda saklanan gıdalarda görülür. kusma. vücudun kalsiyumu bol gıdalarla takviye edilmesi gerekir. bu bakterinin zarar vermesine müsaade etmezler. Botulizm bakterisi tabiatta bol bulunur ama havadaki oksijen tarafından hemen öldürülür. Bu balın bekletilmesi veya kaynatılması da zehirlenmeye çare değildir. Peki nasıl oluyor da. Ancak aktif olmadıkları zamanlarda bile oksijensiz bir ortamda yine hayat bulurlar. Genellikle ölümle sonuçlanmaz. pazı gibi gıdaların. Ispanak. bir kişinin bu baldan 50-100 gram yemesinden sonra ortaya çıkar ve kendini karın ağrısı. bebeğin sağlığını emniyete almak için bir yaşına kadar bal yedirmemektir. bacaklar ve boyunda güçsüzlük ortaya çıkabilir. Bebeklerde ise hem savunma sistemi yeterli gelismemiştir. ebegümeci. Arılar bal yapmak için nektar toplarlarken botulizm sporlarını da beraber alıp farkında olmadan bal yapımında kullanabilirler. sonucu ölüme yol açabilecek hasarlar verebilir. Zehirlenen bebek nefes alma ve yutkunma zorluğu çekebilir. Daha çok Karadeniz bölgesinde görülen bu zehirlenmenin nedeni arıların balı yaparken kara ağrı ve sarı ağrı adı verilen bitkilerin çiçeklerinden aldıkları toksindir. kalsiyum zengini yoğurt ile yenilme alışkanlığının kökeni veya bilinçli olarak başlatılıp başlatılmadığı. . Aslında botulin proteini bebeklere 6 aya kadar zarar verebilir.
Böylece bakteri ve mikropların gelişmesi önlenir. Gıdadaki su miktarının azalması bakteri ve mikropların yaşamalarına uygun olmayan bir ortam yaratır. Ancak sütte durum farklıdır. en fazla donma noktasına kadar soğutulur. Meyve ve sebzelerde bu sıcaklık +4 ile -2 derece arasındadır. Süte pastörizasyon işleminin uygulanmasının asıl amacı dayanıklı bir ürün elde etmekten ziyade verem mikrobunu öldürmektir. hatta bu durumda bozulma daha hızlı oluşur. Hangi yöntemin uygulanacağını gıdanın asit durumu belirler. Gıdaları yavaş yavaş dondurursak oluşan buz kristalleri hücre dokularını parçalayacağından. uzun süre saklayacaklarımızı da buzluk veya derin dondurucu dediğimiz kısmına koyuyoruz. Çünkü bir kere dondurulduktan sonra çözülen gıda artık steril değildir. Gıdaların normal hava şartlarında bozulmalarının nedeni. Ancak dokulardaki suyun donarak buza dönüşmesi sırasında hacim büyüdüğünden hücrelerdeki doku yapıları da bozulabilir. 100 derecenin altındaki ısıl uygulamalar ise pastörizasyon adını alır. mikropların kısacası mikro organizmaların gelişerek faaliyetlerini sürdürmeleridir. Gıdaları daha dayanıklı kılmak amacıyla uygulanan yöntemlerden pastörizasyon ve sterilizasyon ısıl uygulama ile muhafaza anlamına gelmektedirler. Isıtarak muhafaza ve kurutma gibi. Gıdalar genellikle -40 derecede dondurulur. Soğukta muhafazada. Bu yöntemde hücre suyunun donması ve hücrelerin ölmesinin sağlanmasına kadar sıcaklık düşürülür. bu ortamda gıdada bulunan bakterilerin. donma hızına bağlıdır. Her iki yöntemde de amaç daha işin başında bakteri ve mikropları öldürmektir.Gıdaları muhafaza etmek için niçin donduruyoruz? Bugün artık hemen hemen her evde buzdolabı var. Bu şekilde dondurulmuş gıdalar tüketiciye ulaşana kadar dondurulmuş durumda olmalı ve depolarda -18 derecenin üstüne çıkılmamalıdır. tekrar dondurmak da çare değildir. Bunun için düşük asitli gıdalar sterilize edilirlerken yüksek asitli gıdalar pastörize edilirler. su ortamdan uzaklaştırılır. buz kristallerinin büyümelerine fırsat bırakmayacak şekilde mümkün olduğunca hızlı olmalıdır (şok donma). Bu arada gıda muhafazasında tam tersi yollar da vardır. Bunu önlemek için donma olayının hızı çok iyi kontrol edilmelidir. Ancak yine de bazı kimyasal reaksiyonlar oluşur ve bunlar da renk koyulaşmasına ve gıdanın acılaşmasına yol açarlar. Asit oranı fazla gıdalarda bakteri ve mikropların ısıya dirençleri azalır. Hatta turşu kurmak bile bir muhafaza yöntemidir. Gıdaları soğukta veya dondurarak muhafaza en çok başvurulan ve püf noktaları olan yöntemlerdir. donma sırasında oluşan buz kristallerinin boyutları. yapısı bozulmuş olan bu gıda çözünme sırasında dışarıdan gelecek bakterilerin hücumuna karşı direnç gösteremez ve çabucak bozulur. -18 veya -20 derecede muhafaza edilir. Bu yöntemin en yaygın kullanma yeri buzdolabıdır ve dondurarak muhafaza ile karıştırılmaması gerekir. Kurutarak saklamada. gıdanın hücre suyu. biyokimyasal reaksiyonlar en aza indirilir. sterilizasyon gibi sık sık ismini duyduğumuz veya etiketlerin üzerlerinde gördüğümüz terimlerin anlamlarına bir bakalım. . O halde donma. Günümüzde gıdaların dondurularak saklanması çok yaygın bir şekilde uygulanan en iyi muhafaza yöntemidir. Dondurarak muhafazaya geçmeden önce pastörizasyon. Sterilizasyonda gıda 100 derecenin üzerinde ısıtılır. Günlük gıdalarımızı bozulmasınlar diye buzdolabında saklarken.
Arı yetiştiricileri bu safhada larvaları yok ederek. Hatta bu konuda çok ileri gidilirse ölüme yol açabilecek zehirlenmeler bile olabilir. Bu salgı ile beslenen yumurtalar 16 gün sonra arı olarak gözü terk ederler. yorgunluk sorunlarında. Çok besleyicidir. Kovanda ana arı adayı olmak demek ölüm demektir. ölümü halinde yerine geçebilecek ikinci bir arıya da izin vermez. Burada görev yine işçi arılara düşer. arı sütünü kaşıklarla gözlerden toplarlar. özellikle sinir sistemi hastalıklarında. Ana arı yok olunca koloninin kendisine süratle yeni bir ana arı edinmesi gerekecektir. Bu yumurtaların arı sütü ile beslenmesi. yağ. patatesin yeşillenmiş kısmının yaratabileceği zehirlenmenin yanında değerlendirmeye bile alınmaz. içinde yüzde dokuz karbon hidrat ve . Fakat havuçtan zehirlenme olayı o kadar azdır ki. Yüzde 65'İ su. Beyaz.Arı sütü nedir? Bir arı kolonisinde on binlerce işçi arı. Ana arının yok olmasına bir şekilde ölmesi neden olabileceği gibi arıcı tarafından da bilinçli olarak kovandan alınabilir. İşçi arılar üst çene bezlerinden beyaz renkte. şeker ve vitamin ihtiva eden kuru maddeden oluşmuştur. Piyasaya saf veya bala karıştırılmış halde. yeni ana arının arı sütü içinde doğuş ve gelişme evrelerini geçirmesi gerekmektedir. Ana arı kovanda tek olduğu gibi. yokluğunda iş düzeni ve üretim durur. Aslı yol kenarlarında. Beyaz ve sarı renkteki havuçlar yem olarak kullanılırlar.1 gram arı sütü alınabilir. İlk olarak bundan 3 bin yıl kadar önce Orta Asya'da Afganistan dolaylarında yetiştirilmiş. İnsan sadece havuç yerse teni turuncu olur mu? Evet doğrudur. buradan da Ortadoğu yoluyla dünyaya dağılmıştır. Havuç. Çiğ veya pişmiş olarak yenilebilir. Ana arı kovanın her şeyidir. hafif keskin koku ve tatta bir sıvı salgılarlar. Günümüzde tüketilen havuçların hemen hemen tümü Hollanda kökenlidir. Bu yeni ana arı eskisinin yumurtladığı son yumurtalardan çıkacaktır. pelte kıvamında. pembe ve sarı idiler. binlerce erkek arı ve sadece bir tane ana (kraliçe) arı vardır. İlk havuçların renkleri turuncu değildi. kıraç yerlerde yetişen yabani havuçtur. Her bir gözden yaklaşık 0. İşte arı sütü budur. doğrudan doğadan gelen önemli bir tabii gıdadır. yüzde 35'i ise protein. Turuncu veya kırmızımsı havuçlar 1600'lü yıllarda Hollandalılar tarafından geliştirilmişlerdir. draje veya tablet halinde sunulmaktadır. insana güç ve zindelik kazandırmada kullanılan. kısırlık ve damar sertliği tedavilerinde. Arı sütü. kökü yenilen otsu bir bitkidir.
sağlıklı büyümeye. Bu arada bir başka bilimci de balık etinin fosfor bakımından çok zengin olduğunu ortaya çıkarınca. Kaynatılarak içilen suyu ishale iyi gelir. Hatta bu düşüncelerini 'fosfor olmadan bir beyin sağlıklı çalışamaz' diyerek çok iddialı bir biçimde sundular. olsa bile fosforun fazlası insan . derimizi ve saçlarımızı canlı tutmaya yarar. Balık yemek zekayı arttırır mı? Beslenme uzmanları olumsuz hiçbir yanı bulunmayan balık etini hararetle tavsiye ederler. beynimize gerekli diğer kimyasal elemanların yanında fazladan bir faydasının olduğu ve beynin fonksiyonlarını arttırdığı saptanmamıştır. balıkta ciddi bir oranda fosfor yoktur. Sonuç olarak. tahıllar ve sebzelerin yanında balıklardan da sağlanır. Karoten sadece havuçta değil kavunda ve balkabağında da vardır. yüzyılda iki Alman kimya mühendisi. Fosfor vücutta kemiklerde ve dişlerde kalsiyumla birleşmiş halde bulunur. Havuç çok miktarda yenildiğinde cildi turuncu renge çeviren de bu karoten denilen turuncu renkli boya maddeleri. Ancak ısrarla aşırı havuç yenilmesine devam edilirse ciddi sonuçları görülebilir. Bol miktarda balık tüketilen ülkelerde yapılan sağlık ve yaşam suresi istatistikleri de bu görüşü destekler. yani pigmentlerdir. rengi sarı ve turuncu olan bütün meyve ve sebzelerde bulunur. Balıkta bol miktarda protein. beynin zihinsel aktivitesini yürütebilmesi için gerekli kimyasal elementin 'fosfor' olduğunu ileri sürdüler. Fosforun eksikliği çocuklarda kol ve bacak kemiklerinde biçim bozukluklarına. Bunlar yenildiğinde vücudumuz. yetişkinlerde ise kemik yumuşamasına neden olur. karoteni A-vitaminine çevirir. bu iki fikir birleşti ve balık etinin beyine dolayısıyla zeka gelişimine çok faydalı olduğu gibi genel bir inanış doğdu. Tuzlu suda yaşamasına rağmen balık etinde çok az tuz vardır. Yağlı balıklarda bulunan lipitlerin insan sağlığı üzerine hiçbir zararları olmadığı gibi vücudu kalp ve damar hastalıklarına karşı da korurlar. süt. Kandaki hemoglobin miktarını arttırarak kanın tazelenmesini sağlar. Hatta balıkların birçok türünü doktorlar tuzsuz yemek rejimlerinde önerirler. vitamin ve mineral tuzlar vardır. Aslında fosfor insan organizması için gerçekten gereklidir.karoten denilen boya maddesi bulunur. Zamanla bu tip ilaçların zehirlenmelere yol açtıkları tespit edildi ve kullanımdan kaldırıldılar. Günümüze kadar yapılan araştırmalarda fosforun. ayrıca geceleyin iyi görmeye yaradığı da ileri sürülüyor. Bu boya maddesi. Bir adet havuç vücudumuzun günlük A-vitamini ihtiyacının yüzde 220'sini karşılar. Eskiden fosforlu bitki yağı ve fosforlu balık yağı şeklinde insanlara sinir kuvvetlendirici ilaç olarak verilirdi. Eczacılıkta kullanılan fosfor ise beyaz fosfordur. enfeksiyonlara karşı vücuda direnç kazandırır. A pro-vitamini şeklinde havuçta bol miktarda bulunan karoten. 19. Aslında normal olarak yenildiğinde bir tesiri olmayan karoten çok miktarda yenilen havuç vasıtası ile aşırı alındığında cildin rengini de değiştirir ama bu geçicidir. Gereken miktar et.
. romatizmayı önleyici bir ilaçmış gibi yaparlarken. Müşteriler torbaların çayın kaynamasını kolaylaştırdıklarını keşfetmişlerdi. sonradan elde dikilmiş ipek torbaların bu iş için daha pratik ve ucuz olacaklarını düşündü. Şükür ki çay milattan önce 2737 yılında büyük Çin imparatoru Shen Nung tarafından tesadüfen de olsa keşfedildi. çaydanlık. ekonomistler ise çalışmaya harcanacak zamanın çay içmekle tüketildiğini ileri sürdüler. Shen Nung bir gün bahçede ağzı açık bir kapta su kaynatırken çalılıklardan bir kaç yaprak kaynayan suyun içine düştü. Fransız fizikçiler çayı asrın en münasebetsiz yeniliği diye nitelendirirlerken bir Alman doktor da 40 yaşından sonra çay içenlerin ölüme daha yakın olacaklarını iddia ediyordu. Çok geçmeden siparişler başladı ama şaşırtıcı olan esas malı değil torba içindeki örnek çayları sipariş etmeleriydi. Her ne kadar icadının tam farkına varmasa da poşet çayın mucidi Thomas Sullivan'dır. Günümüzde çayın yaygınlaşmasına en çok etki eden faktör poşet çayın icadıdır. çay fincanı. başlangıçta da ilaç muamelesi gördü.zekasını arttırmaz sadece çok ciddi zehirlenmelere yol açar. işyerlerinde çay paydosu. şehirlerarası otobüslerde çay molası olamazdı. İmparator merak edip suyun tadına bakınca çay keşfedilmiş oldu. Çayı kim keşfetti? Çaysız bir dünya nasıl olurdu acaba? Çay keşfedilmeseydi. Zamanla bu sefer de çayın aleyhine görüşler yayılmaya başladı. Kahve ve çay ticareti ile uğraşan Sullivan. mide ağrısı giderici. kaşığı. Çayın torba (poşet) içinde satımı o kadar geliştirildi ki Batı ülkelerinde tüketim oranı toplam çay tüketiminin yarısına ulaştı. hoş bir koku etrafa yayılmaya başladı. doktorlar biraz daha ileri giderek çaydan yapılan iksirin tüm hastalıklara karşı direnç kazandırdığını ve yaşlanmayı geciktirdiğini ileri sürüyorlardı. Çay ismi de Çincedeki "ça"dan geliyor. Çay bugün dünyada sudan sonra en çok içilen içecektir. İngiltere'de ise çay içmek alışkanlık haline gelince kadın dergileri ev kadınlarının çay yüzünden ev işlerine soğuk bakmaya başladıklarını. Miktar tam olarak bilinemiyor ama dünyada senede 2 milyon ton civarında çay tüketildiği tahmin ediliyor. Avrupa'ya gelişi 1610 yılını buldu. Halbuki o yıllarda çay Orta Asya'da o kadar değerliydi ki çay balyaları ticarette para yerine geçebiliyordu. Çayın Avrupa'ya geldiği ilk yıllarda tüccarlar satışını ateş düşürücü. Nung yaprakları suyun içinden toplayamadan yapraklar suda kaynamaya. harareti giderdiği ve uykuya olan isteği azalttığı şeklindeydi. Benzer şekilde çaya Ruslar "chay" Araplar "shaye" Japonlar “cha” diyorlar. İmparatorun kendi keşfi hakkındaki düşüncesi çayın susuzluğu bastırdığı. müşterilerine sık sık çay örnekleri gönderiyordu. Ancak bunların hiçbiri çayın dünyanın en favori içeceği olmasını önleyemedi. Başlangıçta bu iş için teneke kutuları kullanırken.
Buna göre soğuk bir şey yenildiğinde. Kafeinli içecekler içildiklerinde vücut tüm kafeini emer. Bu nedenle kafein üzerindeki araştırmalar kahve üzerinde yoğunlaşmıştır. Kafein sinir sistemine uyarıcı etki yapar. Bu kanın bir kısmı başımızın ön tarafından geliyor ve geldiği yerdeki acı/ağrı alıcılarını ikaz ediyor ve bu sebeple de ağrı başta duyuluyor.Kafeinin ne kadarı zararlıdır? İnsanların sıkılınca geleneksel olarak başvurdukları üç şey alkol. kalp hastalarının sol kollarında duydukları ağrı gibi. çay. uykuya olan reaksiyon zamanını uzatır. 'Beyin donması' veya 'dondurma başağrısı' da denilen bu ağrı. bir bardak çayda 60 miligram. çikolata. kalp çarpıntısı ve komadır. bunun nedeninin sinüslerimiz. Bir fincan kahvede 85-100 miligram. Diğer bir görüşe göre ise ağzımızın kenarlarında ve tavanında bulunan damarlardaki kan hücrelerinin akışı ağrıya neden oluyor. bu maddeler enerjiye çevrilerek vücut direncini arttırırlar. boşluklardaki hava aniden soğuyarak. Ancak kafein zehirlenmesi olabilmesi için günde 80-100 fincan kahve. Kafein kandaki yağ asitlerinin seviyesini arttırır. kakao ve kolalı içeceklerdir. Alkol alınmasına ve sigara içilmesine sağlık kuruluşlarınca karşı çıkılmasına karşılık kahve içme alışkanlığı hiç bir zaman benzeri eleştirilerle karşılaşmamıştır. yani burnumuzdan aldığımız havayı akciğere giderken nemlendiren. kusma. . uykusuzluk. kafeine bağlı. 5-10 gramlık kafein tozu erişkin bir kişiyi öldürebilmektedir. Ağrı ağızda değil de başta duyulmaktadır. kalp çarpıntısı gibi belirtiler görülebilir. o bölgeyi ısıtmak için soğuk kısma hücum ediyor. Bir görüş. nikotin ve kahvedir. kolalı içeceklerin litresinde ise 100-130 miligram kafein bulunur. Günlük hayatımızda başlıca kafein kaynakları. duyulduğu yerin farklı olduğu bir ağrı çeşididir. hastalandığımızda şişen. ağrıya hassas sinir uçlarını tetikliyor ve ağrının başta hissedilmesine sebep oluyor. Halbuki fazla miktarda kahve içimi de anormal zihinsel durumlar oluşturabilir. kafeinin birden kesilmesi kendine özgü olumsuz belirtiler ortaya çıkarabilir. burnumuzun üstündeki boşluklar olduğunu ileri sürüyor. Kafein zehirlenmesi belirtileri sıkıntı. Alınan miktarın en azından yarısının vücutta kullanılıp atılmasına kadar geçen zaman yaklaşık beş saattir. Kafein en çok kahvede bulunur. kandaki seviyesi 15-45 dakikada en yüksek seviyesine çıkar. orijini farklı. kahve. Aşırı kahve alımının şeker. huzursuzluk. Kalbin durması ve solunum yetersizliği nedeniyle ölüm bile meydana gelebilir. canlılığı arttırır. Soğuk bir şey yenildiğinde kan. bağırsak ve idrar yolları hastalıklarına da yol açtığı ileri sürülmüş ama bu hastalıkların hiçbirinin nedeni ile aşın kafein alımı arasındaki ilişki kanıtlanamamıştır. 125 bardak çay veya 200 kutu kolalı içecek içilmesi gerekmektedir ki bu da pratikte mümkün değildir. ishal. mide. çayda ise kahvenin yarısı ile beşte biri kadardır. Soğuk bir şey yediğimizde niçin başımız ağrıyor? İnsanların yaklaşık yüzde 30'unun dondurma gibi çok soğuk bir gıdayı yedikten veya soğuk bir içeceği çabucak içtikten sonra başları ağrır. gut. Bir insan kısa sürede 6-7 fincan kahve içerse.
Uzay araçları dünya üzerinde ortalama 165 ile 330 kilometre yükseklikte dönüp dururlar. Her iki durumda da bu yükseklik dünya etrafında dönen bir uzay aracı yüksekliğinin çok altındadır. Çin Seddi uzaydan bakıldığında görülebilir mi? Bu görüş nereden. hatta karla kaplı düzlüklerde temizlenmiş geniş yolları görebildiğini söylüyor. Çin Seddi 7. bunu düşünmenin bile çok saçma olduğunu ayrıca belirtmişlerdir. beyaz kısımlar (bulutlar). mavi kısımlar (okyanus ve denizler). Dünya yörüngesinde dönen uzay araçlarından dünyadaki pek çok şey görülebilir. Ay'a giden astronotlara ve bu görevler sırasında çekilen fotoğraflara göre. Bu iki duvarın arasındaki ortalama 6. Ay'dan bakınca dünyada görülenler. seddin uzaydan görülebilecek kadar belirgin şekil ve renk farkı oluşturmadığım. 6 bin kilometre uzunluğunda olan Çin Seddi. yüzyılda stratejik önemini kaybetmiştir. ortalama yüksekliği 7-8 metre olan iki duvardan oluşmuştur. Bırakın uzay araçlarını insan daha aya gitmeden önce bazı kişiler Çin Seddi'nin Ay'dan görülebildiğini iddia etmekteydiler. yüzyılda Hun Türklerine ve Moğollara karşı ülkenin kuzey sınırını oluşturmak ve korumak için parça parça yapılmaya başlanmıştır. kimden doğdu belli değil. Gözlemin yapıldığı yer olarak dünya üzerinde yörüngede dönen. ancak 250 kilometre yükseklikten Piramitleri ve Rusya'da Baykonur'daki Uzay Merkezini. en çok gitme rekorunun sahibi. sarımsı kısımlar (çöller) ile kahverengi ve yeşil kısımlardır (ormanlar ve bitki alanları). hiç bir uçuşunda Çin Seddi'ni göremediğini. . 6. Bir kere burada uzay denilince gezegenler ve ışık yılı bazında uzaklıktaki yıldızlar kastedilmiyor.Hangi görüşün tam doğru olduğu henüz kesinlik kazanmış değil. gören birisini de bilmediğini. birkaç atlının yan yana at koşturabileceği bir yol haline getirilmiştir. Yere düşen gölgesi de hesaba katıldığında bu mesafe 60 kilometreye çıkabilir ama burada atmosferin görüş mesafesine olan olumsuz etkisini de unutmamak gerekir. İdeal görüşe sahip bir insan. Çin Seddi milattan önce 3.5 metre genişliğindeki Çin Seddi'ni teleskop kullanmadan ancak 20 kilometre yükseklikten görebilir. Böylece hem gıdanın lezzeti daha iyi alınır hem de kimsenin başı ağrımaz.5 metre mesafe doldurulup taş döşenmiş. Zaten Neil Armstrong (Apollo-11) ve Jim Irwin (Apollo-15) Ay'dan Çin Seddi'nin görülmediğini. En iyisi soğuk gıdaları biraz daha yavaş yiyip. içmek ve ağızda biraz bekletip ısıtmak. Oysa dünyadaki insan yapısı şekiller ile akarsular gibi tabiat yapısı şekillerin çoğunluğu böyle değildir. insan yapısı uzay araçlarından çekilen fotoğraflar ve astronotların gözlemleri esas alınıyor. Bu yükseklikten ancak kilometrelerce düz olarak devam eden kanallar hatta otoyollar görülebilir. Gemini ve Uzay Mekikleri uçuşlarının da ilk komutanı olan John Young. Şüphesiz bu hiç de doğru değildir. Uzaya altı kere giderek.
yani saniyede 300 bin kilometre olduğunu varsayalım. Işık hızı ile yoluna devam eden uzay aracımız 3 milyon yıl sonra Samanyolu'nun ikizi olarak bilinen Andromeda galaksisini de geçerek galaksiler grubunun dışına çıkar ve daha büyük bir boşluğa dalar. Güneş'in sıcaklığından bir an evvel kurtulmak için yolumuza devam edersek 5. Bunlardan en yakın olanına 400 bin yıl sonra ulaşırız. Dünyadan hareket eder etmez. 'süt' veya 'sütlü yol' anlamında 'Milky way' adını vermişlerdir. Aslında biz dünyadan baktığımızda bu mesafeden 3-4 bin kat daha uzak gök cisimlerini de . Anadolumuzda ise bu yıldızlar topluluğu. bir saniyeden biraz fazla bir süre içinde Ay'ı sollar.5 saat sonra gezegenleri arkamızda bırakarak Güneş istemimizden çıkarız. Burada artık Güneş de gözden kaybolur. Neyse biz yolculuğumuza devam edelim. Bu hızı tahayyül edebilmek için bir silahları çıkan merminin hızının saniyede bir kaç kilometre olduğunu belirtelim.5 milyon yıllık. İçinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisine diğer ülkeler mitolojiden kaynaklanan. Şimdilik bilebildiğimiz kadarıyla evrenin büyüklüğünü daha iyi anlayabilmek için gelin hayali bir uzay aracı ile hayali bir uzay yolculuğuna çıkalım ve içinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisinin ikizi Andromeda galaksisine bir gidip gelelim. Onun için aracımızın hızının ışık hızı. Tabii bu uzay aracının hızı dünyamızdaki yolcu uçaklarınınki kadar. Bir kaç yüz bin yıl daha boşlukta gidip geriye baktığımızda 100 milyar yıldızdan oluşan Samanyolu'nu hızla dönen büyük bir girdap gibi görürüz. yani saatte bin kilometre civarında olursa. Dinozorlar 21. saman çalan bir hırsız kaçarken dökülen samanlara benzetilip 'Saman uğrusu' adı verilmiş bu ad zamanla Samanyolu'na dönüşmüştür. Yani Güneş. Bir turda dünyada olup bitenlere bakın.5 milyar yaşındadır ve Samanyolu'nda bir turunu 220 milyon yılda tamamlar. insanı andıran maymun kalıntıları ise 3. Biz bugün evren hakkında o zamanın insanının dünya hakkında bildiğinden daha çok şey biliyoruz. 20 bin yıl sonra içinde bulunduğumuz yıldız grubu Samanyolu'nun sınırına ulaşıp dışarı çıkarız. İnsanlık tarihi ise ancak 200 bin yıl evveline kadar gidebiliyor. Güneşimiz 4. Buraya kadar 6 milyar kilometre yol gelmişizdir ve geriye dönüp baktığımızda artık Dünya'nın yanında Ay'ı seçemeyiz. Güneş'e bile varmak yıllarca sürer. Buralardan artık Güneş sistemimizin devleri Jüpiter ve Satürn de dahil hiç bir gezegen gözle görülemez sadece Güneş sönük bir yıldız olarak gözümüze çarpar. tur bitmeden dünyadan silinip gittiler. Bu arada gözümüze bizim Samanyolu'na benzer başka yıldız grupları da çarpar. bugüne kadar galakside 20 turu tamamlamış bulunuyoruz.Evrende yolculuk nasıl olurdu? Böyle bir soruyu ilkçağlarda okyanus kıyısında yaşayan bir kişiye 'bu denizlerin sonuna yolculuk nasıl olurdu' diye sorsaydınız herhalde hayal gücünü bile kullanamazdı. 8 dakika sonra Güneş'te oluruz. yani Taş Devri' çizgi filmindeki Fred'in hiç bir zaman bir dinozoru olamadı. Madem hayali bir seyahat yapıyoruz. Afrika'da bulunan. burada geçen ömrümüzün de sınırlı olmadığını kabul edelim. gezegenler ve biz. Son tur başladığında dinozorlar dünyada ortaya çıkmışlardı. 22 milyon yıl sonra yirmi birinci tur da tamamlanmış olacaktır. 4 yıl 3 ay sonra Proxima Centauri'ye varırız. Güneş sisteminden çıkarken rotamızı en yakın yıldıza çevirelim.
gözlemleyebiliriz ama iyisi mi boşlukta kaybolmaktansa artık geri dönelim, evimize varmak için daha 3 milyon yıllık yolumuz var.
Dünya tarihinde bugüne kadar kaç insan yaşadı? Bunu kesin hatta yaklaşık olarak bilmek bile zor, çünkü evrim teorisi daha tam açıklığa kavuşmuş değil. İnsanı ne zamandan başlayarak insan nüfusuna dahil etmek gerekiyor hususu üzerinde bir fikir birliğine varılabilmiş değil. Maymunlar gibi ellerini ayak gibi kullandığı zamanlardan mı, iki ayağı üzerine kalkmayı başardığı zamandan beri mi, yoksa toplumsal yapıda belli bir üretim yapabildiği, yani diğer canlılardan ayrı olarak içgüdüleri yerine aklını kullanmaya başladığı zamandan beri mi insanı "insan" saymak gerekiyor belli değil. Tabii ilk insanlar da on binlerce yıl yiyecek bulma ve yaşama kaygılarından nüfus sayımına vakit ayıramadılar. Tahmini olarak bu sayının 60 milyar ile 110 milyar arasında olduğu sanılıyor. Kesin sayı vermeyi seven araştırmacılar ise dünyada 200 bin yıldan bu yana 70 milyar insanın doğup öldüğünü söylüyorlar. Şu anda dünya nüfusunun 6 milyarı geçtiği hesaba katılırsa şu fani dünyadan gelip geçmiş insanların neredeyse yüzde 10'u hala aramızda.
Uzay aracının içinde yer çekimi niçin sıfırdır? Uzay mekiğinin içindeki astronotların havada yüzer gibi dolaştıklarını, eşyaların ortalarda uçuştuklarını televizyonda görmüşsünüzdür. Uzay mekiğinin dönüp durduğu yükseklik, dünyanın boyutları ile mukayese edildiğinde o kadar da fazla değildir. Peki nasıl oluyor da bu kadar bir yükseklikte yer çekimi sıfırlanıyor? Koskoca Ay'ı bile yörüngesinde tutan dünyamızın çekim gücü, ufacık bir uzay aracına nasıl etkili olamıyor? Aslına uzay aracında da yer çekiminin yok olması söz konusu değildir. "Yerçekimsiz ortam" deyimi doğrudur ama bu, mekiğin yörüngesindeki uçuşundan doğan bir durumdur. Astronotları (veya kozmonotları) bu ortama alıştırmak için özel hazırlanmış yolcu uçaklarının kullanıldıklarını duymuşsunuzdur. Uçak belirli bir yüksekliğe gelince aniden ve hızla bir eğri çizerek yere doğru inişe geçer. Saniyeler süren bir sürede uçağın içinde yer çekimsiz ortam yaratılmış olur. Uzay mekiğinin ve uzay istasyonlarının dünya etrafında dönüşü, uçağın yaptığı hareketin veya çizdiği rotanın sürekli olan bir şeklidir. Yerden bakınca düz gidiyormuş gibi görünür ama uzay aracı devamlı düşüş halindedir. Eğer düz gitseydi (uzaydan baktığınızı düşünün) yörüngeden çıkar giderdi. Nasıl lunaparkta eğlence trenleri önce yükseğe çıkar sonra oradan hızla düşermiş gibi inerse, uzay aracının da dönüşü, aslında bu düşüş hareketinin devamlı bir halidir. Uzay araçlarının uçtukları yükseklikte şüphesiz yer çekimi vardır ama bu sadece aracı yörüngede tutmaya yarar. Dünya'dan Ay'a doğru düz bir hat üzerinde yolculuk yaptığınızı
düşünün. Ay ile Dünya arasında öyle bir nokta vardır ki burada Dünya'nın yerçekimi kuvveti biter Ay'ınki başlar. Yani uzayda nereye giderseniz gidin bir şeyin sizi çekmesinden kurtuluş yoktur.
Ay'sız Dünya nasıl olurdu? Güneş sistemimiz oluşurken koşullar çok az farklı olsaydı, bizler için her şey değişik olabilirdi. Dünyanın madde dağılımı, büyüklüğü, enerjisi, dönme ekseni açısı, atmosfer ve mevsimler çok farklı olabilirdi. Dünyamızda hayat belki yine gerçekleşebilirdi ama farklı şekilde. Bu hali ile sanki her şey, en ince detayına kadar insan için özel olarak hazırlanmış gibidir. Peki bu oluşum içinde ayın görevi nedir? Nasıl oluştuğu ve dünyanın yörüngesine nasıl girdiği hala büyük bir sır olan Ay'ın bu mükemmel düzen içindeki yeri nedir? Yaşamın oluşmasına ne katkısı vardır? Ay olmasaydı ne olurdu? Dünyadaki yaşam koşulları bakımından Ay'dan kaynaklanan hiçbir olumsuz etken yoktur. Yani Ay'ın varlığının hiç bir zararı yoktur. Ya yararı? Ay'ın dünya üzerindeki en büyük etkisi, çekim gücü nedeniyle onun kendi etrafındaki dönüş hızını yavaşlatıp, bildiğimiz günlük periyoduna getirmesidir. Ay'ın olmaması dünyanın dönüş hızının artmasına, yaklaşık 15 saatlik bir gün süresinin oluşmasına sebep olacak, günler kısalacak, canlılardaki biyolojik saat alt üst olacak, yaşam biçimleri ve yapılan farklılaşabilecek buna ayak uyduramayanlar yok olacak, fırtına, kasırga gibi atmosferik olaylar çok şiddetlenecekti. Neyi değiştireceği bilinmez ama Ay'ın yokluğunda artık Ay ve Güneş tutulmaları da olmazdı. Dünya üzerindeki gel-git olaylarının yüzde 70'i Ay'dan, diğer yüzde 30'u ise Güneş ve gezegenlerden kaynaklandığı için Ay olmayınca, gel-git olayları da yüzde 70 azalırdı. Denizlerdeki gel-git olayı en çok Kanada'da Fundy körfezinde meydana gelir. Bu sırada deniz 15,4 metre yükselir. Bu olay Manş sahillerinde 11,5 metre, Çanakkale Boğazı'nda 56 santimetre olup İstanbul Boğazı'nda pek hissedilmez. Ay'ın etkisiyle yalnız denizler değil karalar da hareketlenir. Kara parçalarında saptanan en büyük yükselme ise 50 santimetredir. Astronomik gözlemlerde nasıl atmosferimiz iyi görüş almamıza mani teşkil ediyorsa Ay'ın ışığı da öyledir. Öyleyse Ay'ın olmaması bu konuda faydalı olacaktı. Dünya'nın yörünge hareketindeki Ay'dan kaynaklanan küçük salınım hareketleri yavaş yavaş ortadan kalkacak ama dünyanın dönme ekseni bundan pek etkilenmeyecekti. Ay uzay boşluğunda başıboş gezen göktaşlarına karşı bir kalkan görevi yaptığından, yokluğunda dünya yüzeyine daha fazla göktaşı düşebilecekti. Ay olmayınca etkinliklerini geceleri Ay ışığında sürdürebilen bir çok canlı türü de bunu yapamayacaklardı. Ay olmasaydı insanların dolunaydan etkilenmesi ve kurt adam hikayeleri de ortadan kalkacak ama en önemlisi romantik çiftlerin el ele tutuşup seyrettikleri, gökyüzündeki o muhteşem manzara olmayacaktı.
Kuyruklu yıldızların niçin kuyrukları vardır? Kuyruklu yıldızların diğer gökcisimlerinden farklı ve gizemli şekilleri, aniden ortaya çıkıp bir süre sonra yok olmaları, onların tarih boyunca insanlar tarafından Tanrıların habercileri olarak algılanmalarına yol açmıştır. Onların ölüm ve felaket habercileri olduklarına, kuraklık, sel, açlık gibi büyük doğal afetlerin ve salgın hastalıkların hatta her iki dünya savaşının da o sıralarda görülen kuyruklu yıldızlardan kaynaklandığına inanılmıştır. Milattan önce 43 yılında Sezar'ın ölümünden sonra çok parlak bir kuyruklu yıldız görüldü ve onun Roma imparatorunun göğe yükselen ruhu olduğuna inanıldı. Böylece kuyruklu yıldızlardan ünlü kişilerin ölüm haberlerini almak gibi bir boş inanç daha yerleşti. Bilim insanları Güneş sistemimizden çok uzakta ama yine Güneş çekimine bağlı olarak bir yörüngede dönen, her birinin kütlesi ve boyutu dünyamızdan çok az olan kirli kar topu şeklinde milyarlarca kuyruklu yıldız olduğuna inanıyorlar. Bu görüşe göre başlangıçta görkemli kuyrukları olmayan bu gök cisimlerinden bazıları sistem içindeki karşılıklı çekim güçleri nedeni ile Güneş'e doğru hareket etmeye başlıyorlar. Güneş'e yaklaştıkça, dış katmanlarında donmuş halde bulunan uçucu gazlar (karbondioksit, su, metan amonyum, vb.) hızla buharlaşmaya başlıyor. Güneş'e yaklaştıkça cismin etrafını gaz bulutu olarak sarıyorlar. Güneş yüzeyinde devamlı patlamalar olduğundan ve uzaya büyük hızlarla gaz bulutları fırlatıldığından, cisim Güneş'e iyice yaklaştığında bunların etki alanına giriyor ve etrafındaki gaz bulutu Güneş'in tersi yöne doğru savrularak bir kuyruk görünümünü oluşturuyor. Bu nedenle kuyruklu yıldızların kuyruklarının yönleri hep Güneş yönünün ters tarafındadır. Kuyruklu yıldızın kuyruğunun parlaklığına Güneş ışınlarının, gaz bulutu ve parçacıklardan yansımaları neden olur. Aslında büyüklüklerine bağlı olarak kuyruklu yıldızlar kuyruklarından sürekli madde kaybederler. Sonunda gök taşları haline gelen kuyruklu yıldız kalıntıları, dünya yakınından geçerken bize akan yıldız yağmurları olarak görünürler. Eğer dünyamız bir kuyruklu yıldızın kuyruğu içinden geçerse ne olur? Bu, korkulacak bir şey değildir. Çünkü kuyruklu yıldızların kuyrukları yoğun değildir ve dünyanın bu kuyruk içinden geçmesi ona hiçbir şekilde etkide bulunmaz. Nitekim Halley kuyruklu yıldızı 1910'da geldiğinde, Dünya onun kuyruğunun içinden geçmişti ve bunun yeryüzüne bir zararı olmamıştı. Zamanımızda kuyruklu yıldızların normal gök cisimleri oldukları biliniyor. Bunlar çok büyük hacimli kuyruklarından dolayı korkutucu görünen aslında küçük ve hafif cisimlerdir. 12. yüzyılın ortalarından itibaren bilimin bunların yapılan ve ne olduklarını çözmeye başlamasından sonra halkın peşin hükümleri ve korkuları kaybolmaya başlamıştır.
Ay'ın nasıl oluştuğu niçin hala bilinemiyor? Ay'ın kütlesi Dünya'nın 81'de biri kadardır ve bir gezegen uydusu olabilmek için çok büyüktür. Güneş sistemimizde başka örneği yoktur. Gerçi Jüpiter, Satürn ve Neptün'ün de Ay'ın boyut ve kütlesine yakın uyduları vardır ama bu gezegenlerin kütleleri de dünyamızdan sırasıyla 318, 95 ve 12 kat daha çoktur. Bu durumda Ay'ın oluşumu özel bir
bilimsel verilere göre. Onca çalışma. Neil Armstrong'un aya ilk ayak basığından ve oraya ABD bayrağını . gaz. Öyle görünüyor ki. Ancak şurası mutlak ki. Yani hiçbir teori ayın oluşumuna ait tutarlı bir açıklama getirememiştir. Aya ilk ayak basmanın yanında 19691972 yılları arasında 12 ABD'li astronot ay yüzeyinde dolaştılar. neden büyük bir demir çekirdeğe sahip olmadığını ve kimyasal farklılığı açıklayamaz. Üçüncü teoriye göre. Ayrıca Dünya'mn ve Ay'ın yapılarındaki kimyasal birleşimlerin çok farklı olması ve bunun Ay'dan getirilen aytaşlarının analizleri sonucunda ispatlanması birinci teorinin doğruluğunu mümkün kılmamaktadır. Dünya ile karşılıklı çekim gücü sonucunda denizlerde gel-git olayını yarattığı ve Dünya'nın dönüşünü gittikçe yavaşlattığı biliniyor ama nereden geldi. biricik uydumuz Ay. Bu tez. Dünyamızın tek doğal uydusu. çekim alanına takılan bir gök cismi olduğudur. zamanla düzenli hareketleri ile takvimin oluşmasını da sağlamıştır. 1969 ile 1972 yılları arasında Apollo projesi kapsamında üzerinde insanlar dolaşıp. Bütün bu gelişmelere rağmen Ay'ın nasıl oluştuğu hala bilinmiyor. mümkün değildir. Niçin Ay'ı da bir eyaletleri ilan edip bayraklarına bir yıldız daha ilave etmediler? Aslında insanların çoğu tarafından. Yakınlığı nedeni ile gözlemlenmesi kolay olan Ay'ın 17. yakalamayı sağlayacak büyük enerji miktarını bugüne kadar bilinen hiç bir oluşumun sağlayamayacağı hesap edilmiştir. Ay genetik olarak dünyamızın yavrusu değil. binlerce yıl önceki uygarlıklar tarafından Tanrıça olarak değerlendirilirken. günümüz bilimindeki tüm gelişmelere ve bu yoldaki gayretlere rağmen. nasıl oluştu halen meçhul. emek. sırlarını şimdilik bize açıklamak istemiyor. birinci teorideki kimyasal birleşim farkını açıklar ama bu şekilde. Birincisi. Ayın oluşumu hakkında üç teori vardır. Ancak bu da Ay'ın yörünge uzaklığını. kim bilir? Ay'ın sahibi kimdir? Bu gün Ay yüzeyine dikilmiş tek bayrak ABD'ye ait. Yapılan hesaplamalara göre bu kopma olayının meydana gelebilmesi için Dünya'nın o zamanlar kendi ekseni etrafında iki saatte bir dönüş yapması gerekiyordu ki. dünyaya örnekler getirmelerine rağmen Ay'ın nasıl oluştuğu halen büyük bir sırdır. toplam 170 saat Ay'da kaldılar. dünyanın oluşumunun başlangıcında çok hızlı döndüğü ve bu nedenle bir parçasının koparak Ay'ı oluşturduğu şeklindedir. Bütün bunlar az şey değil. toz ve küçük taşlardan meydana gelen parçacıkların zamanla bir araya gelmesi sonucu oluşmuştur. Günümüzde Ay'ın tarihi çok iyi bilinmesine. Ay Dünya çevresinde dolanan. Dünyaya dönüşlerinde 400 kilogram kaya ve toprak örneği. 30 bin fotoğraf getirdiler. ayın hızını frenleyerek. Bu arada sağa sola kilometrelerce yürüyüş yaptılar. yüzyılın başından itibaren teleskopla incelenmesine de başlandı ve bu gelişim 1969 yılında Ay'a ilk defa bir insanın ayak basmasıyla son aşamasına geldi.problem niteliğini taşıyor. İkinci teori ise Ay'ın dünyanın yakınlarından geçerken. bu. Ay için sarf edilen ve katlanılan bunca şeye karşılık Ay'ın ABD'ye ait olması pek mantıksız gelmiyor. Nereden geldi. şu anda dışında ve içinde hiçbir faaliyet olmayan ölü bir gök cismi olduğu. bilgi. uzaydaki en yakın komşumuz Ay. para ve risk. Yaşının diğer gezegenler gibi dört küsur milyar yıl olduğu.
Bunlardan Dünya'nın yakınından geçerken çekim alanına girenler. Dünyada bilinen göktaşlarının en büyüğü ise güneybatı Afrika'da Grootfentein'de bulunan göktaşıdır ve kütlesi 80 ton kadardır. Sovyet Rusya ile ABD'nin uzaya gitme yarışına başlamaları ile birlikle uzayı sahiplenme konusu da gündeme geldi. Atmosfere girdiklerinde yanan ve çoğunlukla yok olan göktaşlarına "meteor" denilirken bunlardan yere ulaşmayı başaranlara da "meteorit" deniliyor. milyarlarca kilometre yol alan bir taş. Bu sırada içinizden bir dilek tutup. İşte kısmet diye buna denir! . çizgi gibi bir iz bırakırlar. yanarlar ve arkalarında parlak. Bugüne kadar dünyada 20 civarında insanın göktaşı isabeti nedeniyle yaralandığı tespit edilmiştir. Tüm dünyanın malı olarak kabul edilen Antarktika gibi uzay ve Ay kimseye ait değil veya herkese ait. o yıldızın öleceği ve ölmeden önce dilek dileyenin arzusunu yerine getireceği inanışı yaygındır. Halk arasında yıldız kayması diye tanımlanan bu olayın aslında yıldızlarla hiç bir ilgisi yoktur. uzay hiç bir şekilde ve hiç bir ulus tarafından sahiplenilemez. yanmadan yere kadar ulaşarak gelsin kafanıza düşsün. Sonunda tamamına yakını. İsteyen gidebilir. Dünya'ya düşen göktaşlarının incelenmeleri sonucu içlerinde dünyada var olmayan yeni bir elemente rastlanmamıştır. Sürtünmeden dolayı ısınırlar. bir yıldız kaydığında. atmosfere çok uygun bir açıdan girsin. Yıldız kayması nasıl oluyor? Geceleyin açık bir havada gökyüzünü seyrederken.dikmesinden beri Ay'ın ABD malı ve toprağı olduğu sanılıyor. Yıldızlar dünyadan milyarlarca kilometre ötedeki uzak güneşlerdir. Bu anlaşmaya göre. Ancak bu bayrak sembolik açıdan bir önem taşıyor ve şimdilik Ay kimseye ait değil. Çünkü insanlar arasında. Ay'ın ve diğer gökcisimlerinin ve uzayın araşlırılması ve kullanılması konusunda belirli kurallar getirildi. hızla atmosfere dalarlar. Yer atmosferine her yıl toplamı 15 bin ton olan 200 bin kadar göktaşı düştüğü kabul ediliyor. çeşitli renk ve parlaklıktaki yıldızların oluşturduğu o inanılmaz ve muhteşem manzaranın içinden bir yıldızın parlak bir çizgi çizerek kayıp gittiğini muhakkak görmüşsünüzdür. yani Ay'a seyahatten bir yıl önce yapılan uluslararası bir anlaşma ile çözüme ulaşıldı. Güneş sistemimizin içinde Güneş ve gezegenlerin çekim kuvvetleri arasında bir oraya bir buraya gezinen sayısız göktaşı vardır.5 milyar yıllık ömrü içinde gelen göktaşları sayesinde epeyce artmış olması gerekiyor. Ancak Dünya'nın bir çok yerinde de karalar üzerinde meteoritlerin yol açtığı izler ve çukurlar vardır. Sonunda 1968 yılında. düşüşün son anında görülen parlamayı takiben yok olurlar. Yani uzayda. Dünyamızın büyük bir kısmı okyanuslarla kaplı olduğundan yere ulaşabilen göktaşlarının çoğu da buralara düşerler. Bu hesaba göre yerin kütlesi 4. Ülkemizde rastlanan en büyük göktaşı 25 kilogram olup Domaniç yaylasında bulunmuştur. binlerce yıl boyunca. bu dileğin gerçekleşmesi için de gördüğünüzden kimseye bahsetmemişsinizdir herhalde.
Bazen bir uçaktan veya yüksek bir dağdan baktığımızda gökkuşağını tam daire şeklinde görmemiz de mümkün olabilmektedir. Zaten gökyüzünde sabit bir gökkuşağı oluşmuyor. Böylece parlaklıklarını yitiren ışıklardan oluşan ikinci gökkuşağı zar zor görülür. Işığın damlanın ön yüzünden değil de arka yüzünden yansımasının nedeni içbükey. Mor renk çemberin içinde kırmızı ise en dışındadır. İçinde renklere ayrıdır ve kürenin arka duvarına vurarak gerisin geriye yansır. Sarı gibi görünmesine rağmen güneş ışığı aslında beyazdır ve bütün renkler onun içindedir. Diğer renklerin sıralamaları da terstir. gördüğü gökkuşağı farklı yerde oluyor. Gökyüzünde gökkuşağı gördüğünüz vakit biliniz ki. biz ve yağmur damlaları. içbükey arka yüzden çeşitli açılarda yansımaları sonucu gözümüze sırayla dizili renklerden oluşmuş bir bant şeklinde görünüyorlar. İkinci kuşak pek dikkat çekmez. sarı. dışbükey mercek özelliklerindendir. Herkesin bakış yönüne göre. Yağmur damlaları burada ışığı renklerine ayıracak bir prizma görevi görürler. . İşte gökkuşağı bunlardan oluşur.Gökkuşağı niçin yuvarlaktır? Su damlası ve yakıcı güneş. yeşil. turuncu. muhakkak belirli bir açıda dizilmek zorundayız. Birinci kuşakta kırmızı renk şeridin en dışında iken ikinci kuşakta en içtedir. Yağmur damlasının içine girince kırmızı. Ama daha önemlisi milyonlarca yağmur damlasından yansıyan ışınların gözümüze geliş açıları mutlaka aynı olmalıdır ki biz gökkuşağını görebilelim. Yağmur damlalarından yansıyan ışınların gözümüzde odaklaşabilmeleri için bir daire şeklinde dizilmiş olmaları gerekir. mavi. Ayrışmış renkler. Yağmur ve güneş ile ilişkisi ilk olarak milattan önce 310 yıllarında Aristoteles tarafından ileri sürüldü. Biz de sadece o yağmur damlalarından gözümüze gelen renklerine ayrılmış ışınları görebildiğimizden gökkuşağını da yarım daire şeklinde görürüz. Bir ikinci zayıf kuşağın daha bulunmasının nedeni bazı güneş ışıklarının su damlasının iç yüzeyine bir kez değil iki kez çarpmalarıdır. Onu Tanrıların elçi-+lerinin geçmesi için yapılmış bir köprü olarak görüyorlardı. lacivert ve mor renklere ayrışır. Güneş ışığı bu kendi tarafındaki yüzeyinden doğrudan içine girer. Aslında o bölgedeki bütün yağmur damlaları gelen ışığı renklere ayrıştırarak yansıtırlar ama sadece bir yarım daire içinde olan yağmur damlalarından yansıyanlar gözümüze odaklaşırlar. Gökkuşağını görebilmek için Güneş. Güneşin paralel ışınları başınızın üstünden geçerek yağmur damlalarına çarparlar. Bunun içindir ki yedi renkli gökkuşağını sabah ve akşam yağışlarından sonra daha çok görürüz. Atalarımız gökkuşağından çok korkarlardı. Yağmur damlası çocukken oynadığımız misket veya bilye gibi küresel saydam bir şekildedir. Gökkuşağının görüldüğü yere doğru gidilince görülebildiği sürece kişiye hep aynı mesafede kalıyor. Altından geçenin cinsiyetinin değişeceği veya yere değdiği noktada bir küp altın gömülü olduğu lafları sadece şakalarda kullanılıyor. Günümüzde ise bir sır olmaktan çıktı. Güneş ne kadar yüksekse gökkuşağı dairesi de o kadar aşağı iner. o yağmur damlalarından oluşmaktadır ama güneş kesinlikle arkanızdadır. Genellikle fark edilmez ama gökkuşağı daima içice iki halkadan oluşur.
Eğer rüzgar yönünü de biliyorsanız o zaman kısa dönemler için pratik tahminler yapabilirsiniz. Bir çoklarımızın evinde termometre vardır da barometre yoktur. barometrenin durumu ve bunlara göre oluşabilecek hava durumlarına bir bakalım: Rüzgar yönü güneydoğukuzeydoğu Barometre yavaşça düşüyor hızla düşüyor Hava durumu 12-18 saat içinde yağmur rüzgar artacak. 12-24 saat içinde yağmur 1-2 gün için güzel hava. Olanların da çoğu için pek mana ifade etmez. Eğer 30'un altında ve düşmeye devam ediyorsa hava bulutlu ve rüzgarlı olacak. kenarlara doğru yayıiıyorlarsa basınç düşük demektir. . Atmosferdeki hava basıncındaki değişiklikler rüzgarları yaratırlar. bir de rüzgar yönünü gözlemleyerek hava tahminini rahatlıkla yapabilirsiniz. Eğer kahve üzerindeki kabarcık ve köpükler fincanın ortasında toplanıyorlarsa hava basıncı yüksek. Hava basıncını ölçmenin diğer pratik yolları da var. Bir fincan kahve de aynı işi görebilir. şimdilerde ise uydular vasıtası ile yapılıyor ama evinizde barometrenin düşüş veya yükselişini takip ederek. Çok sağlıklı hava tahminleri meteoroloji balonları.Barometre ne işe yarar? Barometre hava basıncını ölçmeye yarar. hava sıcaklığı yavaşça düşecek güney-güneydoğu yavaşça düşüyor hızla düşüyor güneybatı-kuzeybatı sabit hızla yükseliyor güneybatı-kuzeybatı sabit yavaşça düşüyor Diyelim ki evinizde bir barometre yok. Problem değil. Halbuki barometre hava tahmininde en önemli araçtır. Şimdi rüzgar yönleri. hatta fırtına gelebilecektir. 12 saat içinde yağmur 24 saat içinde yağmur rüzgar artacak. Örneğin barometre 30'un üstünde gösteriyor ve yükselmeye devam ediyorsa hava açık olacak ve rüzgar şiddeti azalacak demektir. Ancak hava basıncındaki değişiklik tek başına o günkü veya gelecek günlerde oluşacak hava durumları hakkında yeterli bilgi veremez. 2 gün içinde yağmur 2 gün için güzel hava.
Dünyamızdan bakınca Güneş sabitmiş gibi görünür ama o da kendi ekseni etrafında döner. Bizim güneşimiz de bunlardan farklı bir oluşum değil. sayısız göktaşı. okyanuslar kaynayıp buharlaşacak ve gezegenimiz bizim bildiğimiz türden bir hayatın var olduğu bir yer olmaktan çıkacaktır. Güneş tarafından saniyede yakılan hidrojen miktarı 564 milyon tondur. Bilim insanlarına göre Güneş'ten söz ederken yüzey kelimesini kullanmak hatalıdır çünkü Güneş tamamen gazdan oluşmuştur. Daha sonra genleşmeye başlayacak. Bunun yüzde 0. Güneş'in fotoğraflarında görülen keskin köşeler ise gazın yoğunluğunun birdenbire arttığı yerlerdir. Güneş bize çok yakın (150 milyon kilometre) olduğu için çok büyük ve parlak görünür. O zaman yeryüzündeki sıcaklık dayanılmaz bir yüksekliğe ulaşacak. yine Güneş'in etrafında dönen gezegen olarak kabul edilemeyecek kadar küçük 5 bin civarında astroit. toz ve parçalardan oluşur. bizim Güneş adını verdiğimiz tek bir yıldız ve onun etrafında dönen dokuz gezegen. Güneş bu sistemdeki enerjinin de tek güç kaynağıdır. bu gezegenlerin etrafında dönen 60'dan fazla uydu (Ay). Gezegenimizin de içinde bulunduğu Samanyolu galaksisinde tam 200 milyar güneş bulunuyor. Dönüş yönü dünyanınkine göre terstir. Arılar peteklerini neden altıgen yaparlar? Altıgen diğer çokgenlere gore kenar uzunluklarının toplamı en kısa olan şekildir. aynı şekilde ısı ve ışık vermeye devam edecektir. Güneş'in insanlar için gerekli olan enerjiyi daha ne kadar zaman sürdürebileceğini bilmek hakkımızdır. Yeryüzünde yaşam Güneş ışınlarına bağlı olduğuna göre.Güneş daha ne kadar süre ısı ve ışık verebilir? Güneş sistemimiz.5 günde tam dönüş yaparken daha kuzeydeki bir noktası 31 günde yapar. Yani kutuplarına gittikçe dönüş hızı yavaşlar. bu mesafenin 250 bin katı daha uzakta olduğu düşünülürse. Güneş'in ısı ve ışık olarak yaydığı enerji. merkezinin hemen çevresinde sürüp giden nükleer tepkime (hidrojen bombasında olduğu gibi) yani hidrojen atomlarının helyum atomlarına dönüşürken çıkardığı büyük enerjidir. Güneşten sonra bilinen en yakın yıldızın. Güneş'e baktığımızda katı bir maddeymiş gibi görürüz ama aslında yanan bir gaz kütlesinden başka bir şey değildir. Ancak 5 milyar yıl hayli uzun bir zaman süresidir. Bunu bilen arı peteğini altıgen yaparak en az malzemeyle en fazla peteği üretir. Katı bir cisim olmadığından ekvatoru üzerindeki bir nokta 24.7'si ise doğrudan enerjiye çevrilmekte. Üstelik tamamıyla sıradan bir yıldızdır. Böylelikle . ısı ve ışın yayınımına gitmektedir. şimdiden telaşa kapılmaya gerek yoktur. Güneş evreni dolduran milyarlarca yıldızdan biridir. sıcaklığı bugünküne göre yüzdde 20 artacak dev bir kızıl yıldıza dönüşecektir. Güneş'e burnumuzun dibinde diyebiliriz. Güneş'in şu andaki enerji durumunda önümüzdeki 5 milyar yılda önemli bir değişiklik olmayacak.
Ayrıca altıgenler. topografyasını belirler.malzeme tasarruflu kullanarak balmumu israfı önlemiş olur. Mümkünse bir kaç da çiçek olsun. enerjisini kaybeder. Plastik çiçeklerin de ağaç enerjisi vardır ancak belli bir süre sonra eskir. ***Kurutulmuş çiçeklerin de belli bir ömrü var. yeşilli yatak örtüleriyle. ***Yatağı pencerenin önüne koymak yanlıstır. Feng-Shui metodu yaşanan mekanlardaki enerjiyi. adınızda geçen g. sağlık ve bereketi sağlamak ve arttırmak üzere değerlendirmeyi amaçlar. şeklini. Uzun süre evlerinizde bulundurmayın. Çünkü evinizde gevşemeniz gerekiyor. etrafınızdaki sütun ya da üçgenlere sizin değil. huzur. Uyumak için önce kendinizi güvende hissetmelisiniz. . Tehdit altında kalan o olacaktır. Ve bu açı hiçbir zaman şaşmamamıştır. y ve ğ'lerin kuyruklarını torba gibi yapın. ***Önemli biriyle kritik bir görüşme yapıyorsanız. yumuşak hatlı koltuklar kullanın. Kendinizi güvende hissetmezsiniz. Yatağın üzerine yastıklar koyabilirsiniz. mutlaka yumuşak yastıklar kullanın. Metal enerjisini kırmalısınız. ***Evlerinizde kare değil de. Soyadınızı yazmak. yeryüzünün eğimini. onun yüzü dönük olsun. yapıldığı petekte üretilen balı muhafaza etmek açısından maksimum hacim sağlar. "rüzgâr . Bu sizin enerjinizi artıracak ve daha dinamik olmanıza yardımcı olacak. su. Bir arı kolonisi peteklerini yatayla 7-8 derecelik bir açı yapacak şekilde inşaa eder. Eğer koltuklarınızı değiştiremiyorsanız. Ertesi gün işinizden kovulma endişesi duyarsınız.Kelime anlamı ise.su" dur. bir süre sonra ekonomik olarak ferahladığınızı göreceksiniz. ***İmzanızda adınız ve soyadınız mutlaka olsun. Feng-Shui nedir? Feng Shui Çin'in 3500 yıllık uyumlu bir ortam yaratmak için kullandığı bir yöntemdir. akarsu posterleriyle değişik bir hava yaratabilirsiniz. ***Yatak odanıza arada sırada ateşi getirmek için bir mum yakın. Bunun nedeni peteğin içine bırakılan balın yere dökülmemesidir. Bu iki güç Çinliler'e göre. atalardan gelen enerjiyi de kullanmanız için gerekiyor. Feng-Shui'ye göre. ***Çok önemli bir toplantıya giderken kırmızı iç çamaşırı giyin. İmza atarken. ***Bembayaz bir eviniz varsa. Harflerin bu kuyruklarına "para torbası" deniyor. Çünkü cam kırılgandır ve güvensizlik yaratır. Mavili. bitkiler kullanmalısınız.
Çalışma ortamında belirli bir kişiyi hedef alan ve uzun süre devam eden olumsuz davranışlar olarak tanımlanıyor. Bu davranışlar o kişiyi bezdirmek ve işinden istifa etmesini sağlamak amacıyla yani bilinçli bir şekilde uygulanıyor. 'Mobbing' nedir? Mobbing İngilizce bir kelime. okul veya dini kurumlar gibi otoritenin pek de sıkı olmadığı ortamlarda rastlanıyor. Bu nedenle en çok hastane. Rüya görmenizi ve dingin uyanmanızı engelleyebilir. kullanmalıyız. İlk bilgisayar nasıl ortaya çıktı? . İlk kez 1984'te İsveçli psikolog Heinz Leymann'ın yaptığı bir araştırmayla gündeme geldi. yattığınız yerden kendinizi bir aynada görüyorsanız. hor görme anlamlarına geliyor. duygusallaştırır ve ağlama isteği verir. Belirsizlikten kaynaklanan otorite boşluğunda güçlü güçsüzü eziyor. onun iletişim fırsatlarını ortadan kaldırmayı ve iş başarısını düşürmeyi hedefliyor. Saldırma. uyanmak için başucunuzda klasik saatler kullanın. Altının daha özel ve iyi bir enerjisi vardır. ***Yatak odasında. Saldırılar kişinin itibarını zedelemeyi. ***Florasan ışık insan doğasına aykırıdır. Bir şirketin organizasyonundaki bozukluklar ve kötü yönetim otomatik olarak mobbing için ortam yaratıyor. bu uykunuzu bozabilir. 'İşyerinde ruhsal taciz' veya 'psikolojik terör' olarak Türkçe'ye çevriliyor. Depresyona yol açtığı için dikkatli kullanın.***Gümüs takı kullanmak insanı olumsuz yönde etkiler. aşağılama. ***Dijital saatler kalp ritmini etkiler. ***Balkonları depo olarak değerlendirmemeli. Şirketin üst yönetimi bu problemi çözmek yerine görmezlikten gelirse problem derinleşiyor ve büyüyor. Leymann 'mobbing'i bir ya da birkaç kişinin bir çalışana karşı sistematik olarak ve düşmanca yürüttüğü aktiviteler olarak tanımlıyor.
1946'da. kısa sürede günlük hayatın ayrılmaz bir parçası haline geldiler.000 sayıyı bir saniye içinde toplayabiliyordu. yani "hiçbir şey hiçten doğmaz". 460-370). bir tarafa doğru döndürülen dişli çarkların hareketinden faydalanmıştır.000 direnç ve 10. Amerikalı J. Sonraki yıllarda inanılmaz bir süratle geliştirilen bilgisayarlar. Böylece insanlar uzun süre alan ve oldukça karmaşık olan yorucu ve bıktırıcı işlerden kurtuldular. basımevlerinden uzay gemilerine kadar hemen bütün makina ve araçların kontrolünü de bilgisayarlar üstlenmeye başladı.000 kondansatörden oluşmuş 30 ton ağırlığındaki bu dev makina. elektron lambalarından oluşuyordu ve aynı yıllarda Busines Machines Corporation adlı firmanın yaptığı otomatik bilgisayardan çok daha hızlı çalışıyordu. Pascal bu makineyi tasarlarken. bir toplumun bütün bireylerinin bilgiye kolayca ulaşmaları ve onu tüketmeleri mümkün oldu. Babbage'nin Analitik Motor adını verdiği cihaz. Mekanist ve atomcu bir maddeciliğe dayanan felsefesine göre doğa.Ö. Doğa filozoflarının sonuncusu olan Demokritos. Presper Erchert ve John W.500 civarında elektron tüpü. Abdera'da doğdu. belli bir programlama içinde hesapları otomatik olarak yapabilmekteydi. bölünmez parçacıklar olan atomlardan oluşmuştur ve her şey sürekli hareket eden bu atomların çeşitli biçimlerde bir araya gelmelerinden oluşur. yüksek işlem hızına sahip tam elektronik ilk sayısal bilgisayarı geliştirdiler. 1941 yılında Berlin'de Kondrad Zuse tarafından geliştirilmiştir. on haneli 5. 1. özellikle matematikçilerle dostluk kurduktan sonra Atina'ya dönerek kendisini bütünüyle felsefeye adamıştır M. Mısır'da beş yıl kalan ve Asya'yı baştan başa dolaşan Demokritos. Onun yaptığı bilgisayar. Bilgi üretimi ve dolaşımı hızlandı. 420'ye doğru Abdera'da kendi felsefe okulunu kurmuştur. Bu gelişmeler sayesinde. Bilgi toplumunun oluşumunu hızlandıran bu gelişmelerin yanısıra.500 röle. bilgiyi çabuk ve doğru bir şekilde işleme ve saklama özellikleri nedeniyle.000 sene önce kullanılmıştır. Demokritos kimdir? Yunan filozofudur (M. Hesaplamada elektronik sistemin öncüsü İngiliz bilim adamı Charles Babbage'dir. çeşitli bilginlerle. 17. .Ö. Mauchly. Gerçek anlamda bilgisayarlar. 70. Otomatik hareketlerden yararlanan ilk toplama makinesini Blaise Pascal geliştirmiştir.İnsanoğlunun ilk hesap makinesi abaküslerdir ve abaküse benzeyen ilk araçlar bundan 3. Daha sonra Leibniz aynı prensiple çarpma işlemi de yapabilen bir makine daha geliştirmiştir.
Renkler. Kentucky Fried Chicken ve benzer . atomların boşlukta hareket edişleriydi. bizi kimi zaman neşeli. Pers ülkesine kral olmaktansa böyle bir doğal neden keşfetmiş olmayı yeğlediğini söylemişti. insanlar müzede yavaş hareket etmiş. Ona göre akıllı bir yaratık olan insanı. insanlık tarihinin başlangıcını merak etmiş ve insanların önceleri hayvanlarınkine benzer bir yaşam sürdüklerini ileri sürmüştür.Demokritos için. şirketlerin bunu nasıl kullandıkları ve bizle nasıl olnadıkları: KAHVERENGİ Kansas Üniversitesi Sanat Müzesi'nde bir araştırma için halının altını elektronik bir sistemle donatmışlar. Demokritos. Renklerin hayatımızdaki etkileri neler? Renklerin insanlar üzerindeki etkisi hiç de yabana atılır cinsten değil. Ona göre algılayışımızın nedeni. kendi dilleriyle karşınızdakine. Her ne kadar 'zevkler ve renkler tartışılmaz'dense de uzmanların elde ettikleri dikkat çekici sonuçların bu tartışmanın yapılmasında gecikildiğini açıkça gösteriyor. Demokritos'a göre atomların devinimlerinin ardında hiçbir bilinçli "amaç" yoktur. duvar rengini beyaz ve kahverengi olarak değişebilir yapmışlar. Arka fon beyaz kullanıldığında. daha fazla alanda dolaşmışlar. İşte renklerin yadsınamaz etkisini farkeden batılı şirketler. daha az alan dolaşmış ve müzeyi çok daha kısa sürede terketmişler. Demokritos'a göre atom teorisi algılarımızı da açıklayabiliyordu. Hiçbir fastfoodcunun duvarını beyaz göremezsiniz. tamamen mekanik bir şeydir. Bir keresinde de. buluşlara yönelten zorunluluklardır ve insanlar "ilerleme" sonucu "kültür"e sahip olmuştur. bunu iş hayatında sıklıkla kullanmaya başlamış ve çok da başarılı olmuşlar. Ay'ı görmemizin nedeni "Ay'ın atomlarının" gözümüze girmesiydi. muhattabınıza sizin karakterinizi sizden önce anlatıyor. Hayatımızı şekillendiren. kimi zaman da düşünceli yapan renkler ve marifetleri saymakla bitmez. çünkü her şey doğanın değişmez yasalarını izler. insanlar müzede çok daha hızlı hareket edip. Doğa. duvar boyaları ise kahverengi-şampanya-pembe karışımıdır. bir neden olduğunu ileri sürüyordu. atom teorisinin öncüsüdür denebilir. İşte renklerin dünyası. daha uzun süre kalıp. Burger King. Demokritos. olup biten her şeyin ardında bir doğallık. Dikkat ederseniz dünyadaki fast-food restaurantlarının hepsinin sandalyeleri ve masaları kahverengi. Bu her şeyin "rastlantısal" bir biçimde oluştuğu anlamına gelmez. Arka fon kahverengiye döndüğünde ise.
araştırılan hayvanların hemen hepsi siyah-beyaz görmektedir. Fonda kullanıldığında karamsarlığı çağrıştırır. Faber Birren ise tansiyonu düşürdüğünü söyler. Aynı şekilde Bill Clinton. Batı'da büyük otellerin mutfaklarında duvar renginin. Hastaneler de logo ve iç dizaynlarında yeşili tercih eder. Einstein'in konsantre olabilmek için perdeleri siyah. Burger King. gücü ve tutkuyu temsil eder. Pizza Hut. Nazar boncuğu o yüzden mavi taşlıdır. maviyi sakin diye niteler. 'Peki boğalar niye kırmızı renge saldırıyor?'cevabı ise ilginç. sonsuzluğu. O yüzden bankaların logolarında en çok tercih ettikleri iki renkten biridir. Yatak odası için de rahatlatıcı bir renktir. Sakinleştirici bir renktir. otoriteyi ve verimliliği çağrıştırır. Dünyadaki firmaların yarısından fazlası logolarında maviyi kullanırlar. Batı'da bu etkisi yüzünden intiharları azaltmak için köprü korkuluklarını maviye boyarlar. iştah açar. kendilerine sallanan koyu renkli beze saldırırlar. Daha çok altını ve parayı çağrıştırır çünkü. Çünkü rahatlatıcı ve sakinleştiricidir. Coca Cola. Hırsın da bir ifadesidir. MOR Mor. maymunların dışında. Konsantrasyonu en çok getiren renktir. insanları bilinçaltında korkuttuğu tespit edilen bir renk. KIRMIZI Kırmızı. gün ışığı olmayan bir odaya girip ve bu şekilde düşündüğü söylenir. Bizde ve Batı'da siyah. Uluslararası toplantılarda tüm devlet başkanları lacivert takım elbise giyerler. Araplar ise mavi taşların kanın akışını yavaşlattığına inanırlar. Sakız paketlerinde ve sebze satılan yerlerde de yeşil en çok tercih edilen renktir. Bu listeyi binlere çıkarabilirsiniz. Kırmızıya değil. nevrotik duyguları açığa çıkardığı. Işığı yok eder. Yeşil alanlarda insanların daha az mide ağrısı çektikleri tespit edilmiş. SİYAH Siyah. büyük jüriye ifade vermesinden önce mavi kravat takarak.fast-foodlar yıllardır bilinçli olarak tüm duvarlarını baştan aşağıya kahverengi ağaç kaplama yaparlar. güven verir. Mavi ve özellikle lacivert kozmik bir renk olarak kabul edilir. matemi simgelerken Japonya'da mutluluğun simgesidir. . YEŞİL Yeşil. Dünyadaki ünlü gıda firmalarının hepsinin logosunun kırmızı olduğunu hayretle farkedeceksiniz. altın bronz karışımı bir şekil ve rengi kullandığını hatırlayın. MAVİ Freud. Ülker. Yani boğalar da renk körüdür. Tabiatı en çok hatırlatan renktir. aşçıların yeniliklerini arttırmak için yeşile boyandığı söylenir. Kırmızı tansiyonu yükseltir ve kan akışını hızlandırır. McDonald's.
O yüzden dünyada hiçbir banka ambleminde bildiğimiz sarıyı kullanmaz. ruhsal amaçla çalışan yaşam gücü enerjisi" açıklaması anlamını daha iyi ortaya koyar. Kaynağının Tibet olduğu sanılan Reiki. Reiki. dolayısıyla da fiziksel iyileşme sürecini başlatmamız yolunu açar. beyaz ağırlıklı kıyafetleri seçmelerinde yarar var. Ancak ezoterik olarak "yüce kaynağın bilincini taşıyan. Mikao Usui tarafından yeniden ortaya çıkarılmış ve bir şifa tekniği halinde sunulmuştur. yüzyılda Japon Budisti olan Dr. tamamlayarak ve temelde bilinç değişikliği gerçekleştirerek ruhsal. bir ruhsal şifa tekniğidir. Reiki bir din değildir ve hiçbir inanca bağlı tutulmaz. BEYAZ Beyaz. öğrencisine Reiki'yi kullanma yeteneğini transfer etmesiyle olur. 'Ürün geçici. devlet bankası Vakıfbank'tır. hizmetlerinden dolayı ödeme yaparken kendimizi daha rahat hissettiğimizi tespit etmişler. şifa ve ruhsal çalışmalara dayanan binlerce yıllık ve enerji aktarımı ile şifa vermeye dayalı bir tekniktir. Reiki fiziksel. bir Reiki Master'ının. devamlılığı ve temizliği simgeler. Seminere katılan kişi enerjiyi. Japonya. Araba kiralama firmaları logolarında hep sarıyı kullanırlar. Reiki nedir? Reiki. lütfen geri getirin' demek istiyorlar. İngiltere'de Boots ve Marks and Spencer mağazalarında tüm tezgahtarların pembe gömlek giydiği bilinir. Dikkat çeksin ve geçici olduğu bilinsin diye. SARI Sarı. Bu yüzden üzerinde fazla şaibeler olanların. Yani Reiki. enerjinin çalışma sistemini ve el ile tedavi etmeyi . Reiki. Türkiye'de sarıyı logosunda baskın bir renk olarak kullanan tek banka. geçiciliğin ve dikkati çekiciliğin ifadesidir. zihinsel. duygusal sorunların tümünde kullanılabilir. Amerika ve Avrupa'nın bazı bölgelerinde Reiki klinikleri bulunmaktadır. Batı'ya yayılmaya başladığında "Evrensel Yaşam Enerjisi" olarak tercüme edilmiştir.PEMBE Pembe giyenlere. (Portakal ve bronz ya da bakır kimi zaman yer alabilir) Paranın geçici değil. O yüzden tüm dünyada taksiler sarıdır. sizin temiz olduğunuz imajını verir. kalıcı olmasını isterler. Beyaz elbiseler. 19. Türkiye'de de son yıllarda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. istikrarı. bedende meydana gelen enerji dengesizliklerini ve negatif enerji blokajlarını çözebilmek için yetersiz veya eksik kalan kendi enerji bedenimizi dengeleyip.
farklı psikoloji anlamına gelmektedir. B. Normal dışı. telekinezi ve durugörü çalışmalarının yoğun olduğu duyu dışı algılamalar görülmektedir. aynı seviyede olmamakta ve çalışmalarla ilerletilebilmektedir. ispinoz gibi türlerin erkek kuşları. Duyu dışı algılamaları. Duyu dışı algılamalarında kimi insanların daha başarılı olduğu bilinmektedir. Psişik güç denen bu olgu. Rhine tarafından yürütülen çalışmalarda. yapılamayacağı yapmak. Trans haline geçilerek farklı boyutlara gidilebilmesi. kendi türüne ve başka bir türe ait kuş seslerinden oluşan yapay bir şarkı dinletildiğinde. Reiki. uygularken konsantrasyon ve inanmak şart değildir. imkansızı imkanlı hale getirmek gibi farklı bir konu olduğundan büyük ilgi görmektedir. Demek ki bazı kuşların kendi türlerinin seslerini seçmesine ve öğrenmesine yarayan doğuştan sahip olduğu bir beyin mekanizması vardır. Parapsikoloji nedir? 1930’lu yılların başında ABD'nin Duke Üniversitesi'nde J. kuş yalnızca kendi türüne ait olan şarkıyı yapay şarkının içinden seçerek taklit eder. serçe. şimdiki zamanı ve geleceği algılama diye önce üçe ayırmışlardır. Siz inanmasanız bile o çalışır ve şifa verir. Enerji aktarımı sırasında uygulama yapılan kişiye. o kişiden de uygulama yapan kişiye herhangi bir problem geçmez. Somut dünyadan çok farklı bir konu olan parapsikoloji. psişik çalışmaları belirtmek için Almanca "parapsychologie" terimini kullanmışlardır. . Parapsikoloji konusunda birçok kitap yazılmış ve ayrıca Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülkede seminerler düzenlenmiştir. Bu yıllarda telepati. geçmişi.öğrenir. Rhine ve eşi L. parapsikolojiye dahil olabilmektedir. doksan gün içerisinde kendi türünün şarkısını tamamen öğrenebilir ve bu süreç insanın konuşmayı öğrenmesine benzer biçimde aşamalar halinde gelişir. bir haritanın üzerinde yapılan çalışmayla karada su bulma yöntemine kadar birçok farklı konu. Ancak yeni doğan bir kuşa. doğuştan tüm bireylerde varolmakla beraber. Kuşlarda öğrenme nasıl olur? Kanarya.
Oysa yetişkinlik döneminde yapılan böyle bir etki. kertenkele hızla oradan uzaklaşır. * Karıncalar acımasız savaşçılardır. * Bir karınca kendisinden 50 kat fazla bir ağırlığı taşıyabilecek güçte. * Karıncalar yaklaşık 60 milyon yıldır değişim geçiriyorlar. beyinlerindeki ses kontrol mekanizmalarının çoğunlukla beyinlerinin sol yarıkürelerinde bulunduğunu göstermiştir. kuşların kendi türlerinin şarkılarını öğrenmeleri aşamasında etkin olan bir gendir. kuşların. gelişme döneminde bu sistemin bazı bölgelerinin etkisiz hale getirilmesi. kertenkele kuyruğunu bırakır. Saldıran hayvanın dikkati bu yöne kaydığından. Ayrıca yapılan araştırmalar. Zenk geni. kuşların öğrenme yetisinin bazı genlere bağlı olduğunu göstermektedir. Isırabilirler. tıpkı insanlardaki gibi beyinlerinde bir asimetri vardır. kasların kasılmasıyla bir süre yerde oynamaya devam eder. kuşun şarkısında bazı hatalar yapmasına yol açmıştır. şarkıyı hasara uğratmaz. Vücudundan ayrılan kuyruk. erkek kanarya gibi kuşlarda "zenk" adı verilen bir genin varlığını ortaya çıkartmışlardır. Erkekler çiftleştikten kısa bir süre sonra ölürler. Ve yaşamı boyunca yaptığı tek şey yumurtlamaktır. bir kuşun kendi şarkısını öğrenme aşamalarını ortaya koyabileceklerdir. Bazı sinir hücrelerinde bulunan bu gen. Ortaya ilginç bir sonuç çıktı. * Kraliçe karınca 20 yıl yaşayabilir. Penguenler neden paytak yürürler? Penguenlerin tıpkı hacıyatmaz gibi sağa sola sallanarak yürümelerinin sebebini bilimadamları araştırdı. Başka bir hayvan kendilerine saldırdığında. sokabilirler ve arkalarından asit fışkırtabilirler. Karıncaların bu özelliklerini biliyor muydunuz? * İşçi karıncaların neredeyse tamamı dişidir. Ayrıca araştırmacılar.Zebra ispinoz kuşunun beynindeki çekirdekler ve bunların birbirleriyle olan bağlantısından yararlanarak şarkı üretme sistemi oldukça iyi tanımlanmıştır. Kertenkeleler neden kuyruklarını bırakırlar? Kuyruklarını bırakma yöntemi. gelecekte araştırmacılar. Kuşun. kertenkelelerin bir savunma yöntemidir. * 500 binin üzerindeki bir karınca grubu bir kuşu. Kutuplarda yaşayan bu sevimli . bir domuzu ya da atı öldürebilir. Bu gen sayesinde.
Colorado Üniversitesi'nden Timothy Griffin ve Rodger Kram. çevrelerine yakın yerlere. kendi heybetlerindeki bir hayvandan iki kat daha fazla enerji harcamaları gerekiyordu. Köpekler besinlerini neden gömerler? Köpekler. halı veya elbiselerin altına vs. enerji tasarrufu yapmak için sarkaç hareketiyle yürüyorlar. Evcil köpekler ise kemiklerini gömdükten sonra onunla ilgilenmez. Sadece yürümeye başlarken enerji harcıyorlar.. besinlerini depolarlar. kuşkusuz sevimli bir iş değil ama bunun insanı zayıflattığı da bir gerçek. “Gordion Düğümü” ne demektir.gibi önemli oranda enerji tüketimi oluşturuyor. ihtiyaçları olacak yiyecekleri gömerek. saatte 11 kj. yana doğru adımlar atarak kaslarının daha az yorulmasını sağlıyor. Bu. yakaladıkları küçük avları. kemiklerini gömmeye eğilimi olan hayvanlardır. bir de dururken. kullanmaz ve unuturlar. daha sonra kullanmak üzere gömerler. Böylece her adımın sonunda bir sonraki adım için enerji depoluyor. saklar ve koku yardımıyla tesadüfen bulmazlarsa. Normal yürümüş olsalar. İşte bunu keşfederek bu şekilde yürümeyi geliştirmişler. penguenleri San Diego kentindeki Deniz Dünyası Merkezi'nde aylarca süren bir incelemeye aldı ve ilginç bulgular elde etti. evcil köpekler gömme işlemini besin ihtiyaçlarını garanti altına almak için yapmamaktadırlar. Evde yaşayan köpekler de gıdalarını koltuk araları.hayvanlar.. araştırmanın sonucunu şöyle açıkladı : "Aşırı kısa bacaklı olan penguenler. Demek oluyor ki. ciklet çiğneme ile ortalama ne kadar kilo verildiğini bile hesaplamışlar. Sakız çiğnemek zayıflatır mı? Bütün bir gün sakız çiğnemek. İki bilimadamı. Çünkü çiğneme eylemi. yani daha sonra çıkarıp. tamamen vahşi hayattan kalma bir içgüdüdür. Bir kişi günde 8 saat boyunca ara vermeden şekersiz ciklet çiğnediği takdirde yılda 5 kilo verebiliyor. Ev hayvanları arasında sadece köpekler. Vahşi hayatta yaşayan kurtlar. insanlar tarafından istifçilik veya besin depolama olarak adlandırılır. unuturlar.. Bu. ne ifade eder? . ABD’de bulunan Mayo Clinic uzmanları.
Bu hava boşluğu zaman içinde büyür ve yukarı doğru çıkar. Tırnaklar üzerinde neden beyaz lekeler oluşur? Halk rasında bu olay. diğerini aniden silahını çekmesine mani olmak için. Kadınların düğmeleri neden solda? Giysilerde düğmelerin kullanılmaya başlandığı ilk zamanlarda. Çünkü tam bir devre meydana getirmezler. terziler dügmeleri hizmetçilerin sağına. Ama her iki taraf da kendini emniyete almak. İnsanlar niçin tokalaşıyorlar? Tokalaşma aslında çağlar öncesi bir adet. Bugün bu terim. ağızdan alınan bazı ilaçlarla tedavi edilir. Çok eski çağlarda.Ö. Çünkü kısa devre yaratmazlar. Büyük İskender düğümü kılıcıyla keser. Hizmetçiler ise hanımlarının karşısında. Ama kuş kazara elektrik tellerini taşıyan direğe temas ederse. tüm erkekler bir silah taşıyor ve çoğunluğu da bu silahı sağ eli ile kullanıyordu. onların düğmelerini. Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar? İnsanların dokundukları anda kömür oldukları binlerce volt cereyan taşıyan elektrik tellerine konan kuşlar nasıl oluyor da cereyana kapılmıyorlar? Çünkü topraklanmamışlardır. Arabanın boyunduruğu. M. “Lökonik hastalığı” adı verilen bu durum. düğmeler hem çabuk kırılabiliyordu. Bu hastalık. Daha sonra da kendiliğinden kaybolur.Makedonya Kralı Büyük İskender. 333 yılında Anadolu’nun içlerine girerek Frigya’nın başkenti Gordion’a ulaşır. sağ ellerini kullanarak daha hızlı ilikleyebiliyorlardı Bu nedenle. elektrik akımı kuşun gövdesi ve direk yolu ile toprağa geçer ve kuş ölür. boş sağ elini uzatıyor. Zengin kadınlar da. Ancak bu hava boşluğundan kaynaklanan beyaz lekeleri anımsatan mantar oluşumu tamamen farklı bir şeydir. birbirinden emin olana kadar. ucu görülmeyen bir düğümle arabanın okuna bağlanmıştır. Bu olayın nedeni. uzun elbiselerini ancak hizmetçilerinin yardımı ile giyebiliyorlardı. tırnağın altında küçük bir hava boşluğunun oluşmasıdır. hanımların ise soluna gelecek şekilde diker oldular. Kendisine kentin ilk kurucusu Gordios’un arabası gösterilir. digeri de aynı şeyi yapıyordu. Oysa tırnaklar üzerinde zaman zaman beyaz lekelerin oluşmasının kesinlikle patolojik bir rahatsızlıkla ilgisi yoktur. Bir erkek diğerine dost olduğunu. İnanışa göre bu düğümü çözen Asya’nın fatihi olacaktır. hem de herkesin almayacağı kadar pahalı idi. organizmanın vitamin eksikliğine bağlanır. . çözümü çok zor olan olaylar için kullanılıyor. elinde silah bulunmadığını göstermek için. birlikte ellerini hafifçe sıkarak duruyorlardı. tipik bir deri mantarı rahatsızlığıdır ve genellikle tırnaklarında mantar olan kişilerle el sıkışması yoluyla geçer.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.