Menenjit , beyin ve omuriliği çevreleyen koruyucu zarların (menenjlerin) iltihabıdır. Tedavi edilmezse, menenjit beyin hasarlarına, süreklilik arz edecek sakatlığa, komaya ve hatta ölüme neden olabilmektedir.
Belirtileri
Erken menenjit belirtileri gribi taklit edebilmektedir. Belirti birkaç saat içinde veya birkaç gün içinde ortaya çıkabilmektedir.
Yeni doğanlarda ve bebeklerde aşağıdaki belirtileri gösterebilmektedir:
- Yüksek ateş
- Sürekli ağlama hali
- Aşırı uyku hali veya sinirlilik
- Hareketsizlik veya halsizlik
- Beslenmede isteksizlik
- Kafanın üstündeki yumuşak noktanın (Bıngıldak – Fontanel) şişmesi
- Bedeninde ve boyunda sertlik
2 yaşından büyük herhangi birinde olası bulgular ve belirtiler şunları içermektedir:
- Aniden yüksek ateş
- Boyun tutulması
- Normalden farklı görünen şiddetli baş ağrısı
- Baş ağrısına bağlı bulantı veya kusma
- Konsantrasyon zorluğu
- Nöbetler
- Uyku hali
- Işık hassasiyeti
- İştahsızlık veya susuzluk
- Deri döküntüsü
Menenjit Nedenleri ve Türleri Nelerdir?
Menenjitin birçok farklı nedeni vardır. Bakteri, virüs ve mantarlar gibi farklı mikroplar, vücuda girdiklerinde menenjite neden olabilmektedir.
Bakteriyel Menenjit
Kan dolaşımına giren, beyne ve omuriliğe geçen bakteri, akut bakteriyel menenjitlere neden olmaktadır. Ancak bakteriler doğrudan menenjlere istila edince de ortaya çıkabilmektedir. Buna kulak veya sinüs enfeksiyonu, kafatası kırığı veya nadiren bazı ameliyatlardan sonra neden olabilmektedir. Diğer menenjit türlerinden daha ciddidir bu yüzden nedenini belirlemek çok önemlidir.
En yaygın Bakteriyel Menenjit Türleri:
- Streptococcus Pneumoniae (Pnömokok): Bu bakteri, bebeklerde, küçük çocuklarda ve yetişkinlerde bakteri menenjitinin en sık görülen nedenidir. Daha sık pnömoniye veya kulak veya sinüs enfeksiyonlarına neden olmaktadır. Aşısı bu enfeksiyonu önlemeye yardımcı olabilmektedir.
- Neisseria Meninjit (Meningococcus): Bu bakteri, bakteriyel menenjitin önde gelen bir başka nedenidir. Bu bakteri genellikle üst solunum yolu enfeksiyonuna neden olmaktadır, ancak kan dolaşımına girdiklerinde meningokal menenjitine neden olabilmektedir. Bu menenjit türü, başta gençler ve yetişkinleri etkileyen oldukça bulaşıcı bir enfeksiyondur. Üniversite yurtlarında, yatılı okullarda ve askerlik hayatında neden olabilmektedir. Enfeksiyonu önlemek için aşı olunması gerekmektedir.
- Haemophilus İnfluenza (Hemofilus): Haemophilus influenzae tip b (Hib) bakteri geçmişte çocuklarda bakteri menenjitinin önde gelen nedeniydi. Ancak yeni Hib aşıları, bu tür menenjit vakalarını önemli ölçüde azaltmıştır.
- Listeria monocytogenes (Listeria): Hamilelerde, yeni doğanlarda, yaşlı ve bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda daha duyarlıdır. Hamilelik veya doğum sırasında anneden bebeğe geçebilmektedir. Listeria, plasental bariyeri geçebilir ve gebeliğin sonunda yaşanabilecek enfeksiyonlar bebeğe ölümcül etkisi olabilmektedir.
Viral Menenjit
Viral menenjitin etkileri genellikle daha hafiftir ve kendi başına temizlenebilmektedir. Herpes simpleks virüsü, HIV, kabakulak, Nil virüsü ve diğer virüsler viral menenjitlere neden olabilmektedir.
Kronik Menenjit
Beyin çevresindeki zarlara ve sıvıya istila eden yavaşça büyüyen organizmalar (mantar ve tüberkülöz gibi), kronik menenjitlere neden olmaktadır. Kronik menenjit, iki hafta veya daha fazla sürede ortaya çıkmaktadır. Baş ağrısı, ateş ve kusma gibi kronik menenjit belirtileri akut menenjit belirtilerine benzemektedir.
Mantar Menenjit
Mantar menenjit nispeten nadir görülmektedir ve kronik menenjitlere neden olmaktadır. Akut bakteriyel menenjiti taklit edebilir. Mantar menenjit bulaşıcı değildir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Siz veya ailenizdeki birisi aşağıda bulunan menenjit semptomlarına sahipse, derhal tıbbi yardım istemelidir:
- Ateş
- Şiddetli baş ağrısı
- Kusma
- Boyun Tutulması
Geciktirilen tedavi kalıcı beyin hasarı veya ölüm riskini arttırır.
Menenjitin Risk Faktörleri
Menenjit için risk faktörleri şunları içerir:
- Aşıları Atlamak: Önerilen çocukluk ya da yetişkin aşı programını tamamlamayan herkes için risk yükselmektedir.
- Yaş: Viral menenjit vakalarının çoğu, 5 yaşından küçük çocuklarda görülmektedir. Bakteriyel menenjit, 20 yaşın altındaki çocuklarda görülmektedir.
- Topluluk Ortamında Yaşamak: Yurtlarda yaşayan üniversite öğrencileri, askeri üslerde personel ve yatılı okullarda ve çocuk bakım tesislerinde bulunan çocuklar meningokal menenjiti açısından daha fazla risk altındadır. Muhtemelen bakteri solunum yolu ile yayılmaktadır ve hızlıca geniş gruplar vasıtasıyla yayılmaktadır.
- Gebelik: Gebelik, menenjitlere neden olabilecek listeria bakterilerinin neden olduğu listeriyoz riskini artırmaktadır. Listeriyoz düşük, ölü doğum ve erken doğum riskini arttırmaktadır.
Komplikasyonlar
Menenjit komplikasyonları ciddi olabilmektedir. Sizin veya çocuğunuzun tedavi edilmeyen bir hastalığı varsa, nöbet geçirme riski ve sürekli nörolojik hasar riski yüksektir. Örneğin:
- İşitme kaybı
- Hafıza zorluğu
- Öğrenme engelleri
- Beyin hasarı
- Yürüyüş problemleri
- Nöbetler
- Böbrek yetmezliği
- Şok
- Ölüm
Menenjiti Önleme
Menenjiti oluşturan bakteri veya virüs öksürük, hapşırma, öpüşme veya yemek kapları ile bulaşmakta veya yayılmaktadır. Bundan ötürü aşağıda belirtilen adımlar menenjitin önlenmesine yardımcı olabilmektedir:
- Ellerin yıkanması: Düzenli ve dikkatli el yıkama mikropları önlemeye yardımcı olmaktadır. Çocuklara, özellikle yemek yemeden önce ve tuvaleti kullandıktan sonra ellerini yıkamaları öğretilmelidir. Ellerini nasıl şiddetle ve iyice yıkayıp durulayacağını gösterin.
- Sağlıklı kalınması: Yeterli istirahat ederek, düzenli olarak egzersiz yaparak ve taze meyveler, sebzeler ve tahıllar içeren sağlıklı bir diyetle bağışıklık sisteminizi korumalısınız.
- Ağzın kapatılması: Öksürmeniz veya hapşırmanız gerektiğinde, ağzınızı ve burnunuzu kapattığınızdan emin olmalısınız.
- Hamilelikte yiyeceklere dikkat edilmesi: Pastörize edilmemiş sütten yapılan peynirlerden kaçınmalı. Pastörize sütle yapılmış olarak açıkça etiketlenmiş peynirleri seçmelisiniz.
- Bağışıklık kazandırılması: Bakteriyel menenjitin bazı türleri aşağıdaki aşılarla önlenebilmektedir. Haemophilus influenzae tip b (Hib) aşısı: Çocuklara, önerilen aşı takviminin bir parçası olarak, yaklaşık 2 aylıktan itibaren rutin olarak bu aşı yaptırılmalıdır. Aşı ayrıca, Orak hücre hastalığı veya AIDS olan ve dalağı olmayan yetişkinler için de önerilmektedir. Pnömokok aşısı (PCV13 – Zatürre Aşısı): 2, 4 ve 6. Aylarda seri üç doz ve 14. Ayda ise tek doz olarak aşının yaptırılması önerilmektedir. İlk defa bu aşı uygulanacaksa 2-10 yaş arasındaki çocuklarda tek doz olarak da uygulanmaktadır.
Sağlıklı günler dileriz.