17. Yüzyıl Osmanlı dönemi Diyarbekir valilerinden. Arnavutluk’tan Gümülcine’ye gelmiş bir Hristiyan aile çocuğudur. Kimi tarihçilere göre Drama’dan gelmiştir. Devşirme olarak İstanbul'a getirilmiş ve Zülüflü Baltacılar ocağında eğitim aldı. Saraydan müteferrikalıkla çıktı ve Divan-ı Hümayun çavuşluğu yaptı. Oradan Zile voyvodalığına gönderildi ve sonra İstanbul'a dönerek kapılar kethudası ve küçük imrahorluk görevlerini yaptı. Halep, Sivas ve Diyarbakır Valiliği yaptı. Valiliği döneminde (1606-1611) adıyla anılan Nasuh Paşa Camii inşa edilmiştir.
Cemaziyelahir 1020'de (Ağustos 1611) sadrazam olup Zilhicce 1020'de (Şubat 1612) I. Ahmed'in kızı Ayşe Sultan'la evlendi. 27 Ekim 1614’te katledildi. Okmeydanı'nda ya da Şahkulu mezarlığında gömüldü. Akıllı, alim, fazıl ise de gazap ve kindarlıkla meşhurdu. Sadrazamlığında köpekleri Üsküdar'a sürmüştür. Oğullarından Ali Bey 1643’te idam edildi. Diğeri Ömer Bey'dir. Torunlarından Mustafa Bey oğlu Süleyman Bey 1807’de ve kardeşi Nu'man Bey 1617’de vefat ederek Haydarpaşa'ya defnedilmişlerdir.
KAYNAKÇA: İsmail Hakkı Uzunçarşılı / Osmanlı Tarihi III. (Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar, Ankara: TTK, Altıncı Baskı 2011), Sicill-i Osmanî (c. IV, s. 556).
Fatih Paşa Mahallesi, İç Kurşunlu Sokakta
yer almaktadır. Osmanlı valilerinden Nasuh Paşa11 tarafından eşi
Servinaz Hanım adına 1015-1020 H. / 1600-
Cami, doğu-batı yönünde enine dikdörtgen planlı harim, yazlık kısım, minare ve avludan oluşmaktadır. Cephe düzenlemesi iki renkli düzgün kesme taş malzemeden yapılmıştır (Foto:58).
Kare planlı avluya doğudaki taç kapıdan girilmektedir. Taç kapı basık kemerli olup sivri kemerli bir niş içine alınmıştır. Avlunun güneydoğusunda minare, güneyinde de yazlık kısım yer almaktadır. Yazlık kısım bir revak şeklinde düzenlenmiştir (Çizim: 32; Foto:59).
Minare, caminin güneydoğusunda, yapıdan bağımsız olarak yükselmektedir. Kare kaideli ve silindirik gövdelidir. Kare kaidenin kuzey yüzünde minarenin giriş kapısı yer almaktadır. Kapının basık kemeri iki renkli geçmeli taşlardan oluşmaktadır. Stilize sarı ters-siyah düz palmetlerden meydana gelmektedir. İki bölümlü pabuç kısmı altta köşelerde üçgen piramidal, cephelerde ortadaki düz yanlardakiler ters üçgenlerden meydana gelen geçiş bölümünün üzerinde sekiz kenarlı ikinci bölüm bulunmaktadır. Gövde siyah renkte olup sade tutulmuştur. Şerefe beş sıra mukarnaslı altlık üzerine oturmaktadır. Şerefe korkuluğu dikdörtgen taş levhalarla şeklinde olup oyma tekniğinde altı kollu yıldızlardan gelişen geometrik bezemelidir. Silindirik petek kısmı kısa tutulmuştur.
Kuzeydoğudaki basık kemerli kapı açıklılığında avludan harim kısmına girilmektedir. Kapıyı üç yönden kuşatan iki bordür, belli bir seviyede kesilmektedir. Harim mekânı ortadaki dört sütunla dokuz bölüme ayrılmış ve ortada kubbe yanlarda ise çapraz tonozla örtülüdür. Kıble duvarının ortasında giriş ekseninden biraz doğuya kayan mihrap, varım daire planlıdır.
Nasuh Paşa'nın 1606–1611 yıllarında eşi Servinaz Hanım adına yaptırdığı cami Özdemir Mahallesinde, Kurşunlu Cami ile Kale Camii arasında yer alır. Cami kagir, küçük bir yapıdır. Avlusunun güney tarafında sekizgen planlı Zincirkıran Türbesi vardır. Çeşitli vakıf kayıtlarında ismi geçen Servinaz Hanım Medresesi'nin sadece bazı duvarları kalmıştır. Burada bir de Hacı İsa bin Ali Medresesi varmış.
Nasuh Paşa eşi Serviseha Hatun binti Abdullah’ın 30.9.1041/ 20 Nisan 1632 tarihli vakfiyesi vardır. Ancak arşivde bazı vakıf kayıtları bulunmaktadır.
Mazbut Vakıflar listesinde "Nasuh Paşa Vakfı" şeklinde kayıtlı olan Nasuh Paşa Camii Vakıflar Genel Müdürlüğünce 1970, 1975 ve 2004 yıllarında onarılmıştır.
KAYNAK: VGMA. 571 Nolu defter, sayfa 258, sıra 87’de kayıtlı, 30.09.1041 tarihli Vezir Nasuh paşa Halilesi Serviseha Hatun binti Abdullah Vakfı.