Alef, Borges'in ikinci öykü derlemesi. Doğu-Batı karşıtlığını sık vurgular, malzemeyi bol kullanmaktan geri durmaz. Bir bakarsınız, Ölümsüz'ü yazmıştır, Arjantinli bir subayın savaş hatıralarını, ardından bir bakarsınız, İbn Hakan el Buhari'den konu açar, yahut batıda bilinen adıyla "Averroes"i, şu bizim İbn Rüşd'ü öyküler. Bazen teologlardır, bu makale tadındaki öykülerin konusu, bazen de uçuk kaçıklar, beş parasızlar, aşk derdiyle kıvrananlar ya da güney amerikanın isimsiz kahramanlarıdır.
Her öykünün çevirisi başka başka ellerden çıkma. Okuduğunuz bir öyküyü Fatih Özgüven çevirmişken, sıradaki öyküyü bakarsınız Tomris Uyar dilimize kazandırmıştır. Tomris Uyar çevirileri, onca kasıntı, uydurukça tilcikler yüzünden genç heveslileri kırmamalı; Tomris hanım, işini ciddi yapmanın o işi en iyi şekilde yapmak olmadığını anlatan güzel bir örnek. Titizdir, belki de bu yüzden kasıntı. İkinci yenici şairlerin gelinidir o, üretkendir, o kadar ki, ürettikleri bazen bir yaratma ediminden uydurmaya kaçıyor. Geçişki, susku, cargı, corgu gibi üfürük kelimeleri dilediği eserinde yazsın, dert değil. Ama kitabı alanlar, Borges okumak için alır, Tomris'in tilcikleriyle sıkılmak için değil. Neyse, merhume'ye fazla yüklenmeyelim. Bazı çevirileri dikkate değer. Şiir gibi çevirir, hatta fazla şiir gibi.
Adını anımsamadığım bir diğer çevirmenin, kadıdan bahsederken sarık yerine türban kelimesini seçmesi güldürmüştü, o kadar. Çok da şaapmamalı, demiş bir zibidi. Onun da adını hatırlamıyorum. İsabet.
Borges'in büyülü kurgu dünyası hakikaten edebi zevklerle dolu. Mest eder, şaşırtır, eğlendirir, düşündürür. Bir yazarda olması gereken özelliklerden çok daha fazlasıdır bunlar. Yeterinden de fazla.
Okuyun..