Dang Humması - Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Dang humması, çok hızlı yayılan tropikal bir hastalıktır. Uzmanlar, yakında dünya nüfusunun yarısından fazlasının dang humması riskli bölgelerde yaşayacağını tahmin ediyor.
Dang humması riskli bölgelerde 2,5 ila 3 milyar insan yaşıyor. Dang hummasının tedavisi ne kadar kolay olsa da, şimdiye kadar görülmüş 50 milyon hastalık vakasının 22.000'den fazlası ölümcül. Dang hemorajik ateşi (DHF) veya dang şok sendromu (DSS) gibi komplikasyonlar ortaya çıkmazsa, iyileşme oranı yüzde 99'dur. Dang virüsü, sivrisinekler tarafından bulaşır. Dang hastalığı aşısı mevcuttur, ancak yalnızca sınırlı koruma sağlar.
Dang Humması Görülme Sıklığı
Dang humması enfeksiyonlarının sayısı hakkındaki bilgiler büyük ölçüde değişir. Bazı uzmanlar, dünya çapında yılda en az 50 milyon vaka görüldüğünü tahmin ediyor. Hatta Dünya Sağlık Örgütü yılda 100 milyona kadar enfeksiyondan söz ediyor. Alman ve İngiliz bilim adamlarının yaptığı bir araştırma, her yıl yaklaşık 400 milyon insanın dang virüsüne yakalandığını varsayıyor.
Hangi sayı doğruysa, kapsamı her durumda çok büyüktür. Ve: Uzmanlar, dang hummasının son derece hızlı yayıldığı konusunda hemfikir. Yalnızca 1986 ile 2006 arasındaki 20 yılda, sayı dört kattan fazla arttı. Hastalığı bulaştıran sivrisinek türlerinin artan yayılmasının yanı sıra, kentleşme ve iklim değişikliği bu gelişmenin en güçlü itici güçleri olarak kabul edilmektedir.
Dang Humması Belirtileri
Dang humması genellikle enfeksiyondan 7 ila 10 gün sonra ortaya çıkar. Semptomlar güçlü bir gribe benzer. Yüksek ateşe, belirgin bir hastalık hissi ve bazen uzuvlarda ve kaslarda çok şiddetli ağrı eşlik eder. Karakteristik kas ağrısı nedeniyle, dang humması aynı zamanda “kırık kemik ateşi” olarak da bilinir. Ateş, dalgalar halinde görünebilir. Bazen lekeli bir kızarıklık oluşur. Çoğu durumda, dang humması 2 hafta içinde sonuçsuz olarak iyileşir.
Dang Hemorajik Ateşi (DHF) ve Dang Şoku Sendromu (DSS)
Şiddetli dang humması seyri, dang hemorajik ateşine (DHF) veya dang şok sendromuna (DSS) yol açar. Bu komplikasyonlar özellikle küçük çocuklar ve ergenler için tehdit oluşturmaktadır. Robert Koch Enstitüsü'ne göre, DHF ve DSS için ölüm oranı yüzde 6 ile 30 arasında.
Dang hemorajik ateş ağırlıklı olarak çocukları ve dang ile 2 kez enfekte olmuş gençleri etkiler. Vakaların yaklaşık yüzde 70'inde bu enfeksiyon normal bir dang humması gibi ilerler. Ancak vakaların üçte birinde ciddi komplikasyonlar birkaç gün sonra ortaya çıkar. Çocuklar ve ergenler (yetişkinler nadiren etkilenir) genellikle ani kardiyovasküler bozukluklardan muzdariptir. Kan pıhtılaşma bozuklukları, çoğunlukla gastrointestinal bölgede iç kanamaya neden olur. Hasta kusmuk ve dışkı ile kan salgılar (katranlı dışkı) ve genellikle çok zayıftır. Dışarıdan bakıldığında, deride peteşi adı verilen nokta benzeri küçük kanamalar fark edilir. Hastalar ateş ve kanama yoluyla çok büyük miktarda sıvı kaybederler.
Özellikle yoğun sıvı kaybının neden olduğu dehidrasyon başka bir komplikasyona yol açar: Dang şok sendromu (DSS). DSS, kan basıncında keskin bir düşüş ile karakterizedir ve komaya yol açabilir. Dang şoku sendromu, ideal olarak yoğun bakım ünitesinde tedavi edilen acil bir durumdur.
Dang Humması Nedenleri
Dang hummasının nedeni ve yayılması yakından ilişkilidir. Çünkü dang virüsü, enfekte sivrisinekler tarafından bulaşır. Bu sivrisinekler, küresel ısınma, küresel ticaret ve kentleşme nedeniyle giderek daha da hızlı yayılıyor.
Megakentler, Dang Virüsünün Yayılmasını Teşvik Ediyor
Örneğin Asya veya Brezilya'nın mega kentlerinde sivrisinekler, özellikle çok sayıda gecekondu mahallesinde ideal yaşam alanlarına sahiptir. Larvalar için küçük su birikintileri bile yeterlidir. Aynı zamanda, şehir nüfusunun yoğunluğu göz önüne alındığında, çok az sivrisinek kısa sürede ısırmak ve enfekte etmek için çok sayıda insan bulabilir.
Stegomyia Sivrisinekleri Dang Virüsü Bulaştırıyor
Dang virüsü, neredeyse yalnızca Stegomyia cinsi sivrisinekler tarafından bulaşır. İlk sırada sarı humma sivrisinek (Stegomyia aegypti) ve Asya kaplan sivrisinek (Stegomyia albopictus) vardır. Virüs, enfekte dişi sivrisineklerden gelen bir ısırık yoluyla kan dolaşımına girer. Bağışıklık sisteminin hücrelerinde yuva yapar ve oradan vücudun her tarafına fark edilmeden yayılır.
Başka bir enfeksiyon yolu, dang virüsü içeren kan ürünleridir. Bu iki bulaşma yolunun dışında, başka olası enfeksiyon yolları bilinmemektedir.
Dang Humması Tedavisi
Parasetamol, grip benzeri semptomlara ve ağrıya karşı yardımcı olur. Asetilsalisilik asit veya ibuprofen gibi diğer ağrı kesiciler, kanın pıhtılaşmasını bozdukları ve dolayısıyla komplikasyon riskini artırdıkları için kullanılmamalıdır.
Hemorajik ateş ve dang şoku sendromu, genellikle yoğun bakım ünitelerinde yatarak tedavi gerektirir. Özellikle sıvı kaybını telafi etmek önemlidir. Ek olarak, hastalar genellikle izotonik sıvı, bazı durumlarda kan plazması veya insan serum albümini (kan proteini) ile infüzyon alır.
Hastalığa Karşı Önlem
Delinmez giysiler, sineklikler ve sivrisinek kovucular, dang enfeksiyonunu önlemenin hala en iyi yollarıdır.