Hemoroidler, anal bölgede bulunduğu için bazı hastalar muayene olmaktan çekinir. Bu da hemoroid teşhisini geciktirir. Bu yüzden, uygun bir teşhis ve tedavi almak için bir doktora görünmek önemlidir. Hemoroid, diğer daha ciddi durumlara benzer belirtilere sahip olabilir veya başka daha ciddi hastalıkların dışlanması gerekir. Çoğu durumda, hemoroidler bir öykü ve fizik muayene ile kolayca teşhis edilebilir.
Birçok durumda, hemoroid teşhisi, anüse dışarıdan bakmak veya rektal muayene ile rahatça teşhis edilir. Bununla birlikte, iç hemoroidleri teşhis etmek için anal kanalın içini görmeyi gerektiren durumlar olabilir.
Rektal Muayane
Rektal muayene, hemoroidleri teşhis etmenin tipik bir yoludur, ancak birçok insan utandığından bu testten kaçınmaktadır. Bununla birlikte, hekimler bu testleri rutin olarak yaparlar ve hastaların mümkün olduğunca rahat hissetmelerini sağlamak için çalışırlar.
Bu muayene için, hastalardan giysilerini belden aşağı çekmeleri istenir ve muayene masasında uygun pozisyon verilir. Eldivenli ellerle doktor anüs ve anüs çevresindeki deri olan perianal bölgeyi inceler. Rektal muayene hızlı bir şekilde yapılır ve önemli bir acıya neden olmaz.
Bazı durumlarda anüsün içine parmak sokmak da gerekebilir. Bu anal kanal içindeki yapıları hissetmek ve iç hemoroid olup olmadığını belirlemek için yapılır. Bununla birlikte, iç hemoroidleri bir parmakla hissetmek her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle bir rektal muayene ile tanı her zaman kesin değildir. Ayrıca eldivene bulaşmış olan kan ve mukus gibi maddeler de tanıya yardımcı olacaktır.
Anoskopi veya Kolonoskopi
Bazı durumlarda, doktor rektumun içine bakmak için anoskop adı verilen bir cihazı kullanır. Anoskop, rektuma sokulabilen, üzerinde ışık bulunan kısa, dar bir tüptür. Bu cihazı kullanarak, hekim içerideki yapılara daha iyi bir şekilde bakabilir ve hemoroid olup olmadığını veya belirtilere yönelik başka bir hastalığın olup olmadığını görebilir.
Hemoroid (Basur) İçin Ayırıcı Tanılar
Bazı hastalıklar hemoroid gibi belirtilere sahip olabilir. Bu hastalıklardan en önemlisi ve ayrılması gereken kolorektal kanserler ve poliplerdir. Polipler, özellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde rektal ağrı ve kanamaya neden olabilir.
- Anal fissür: Anal fissür, anal kanal duvarındaki yırtılmalardır. Özellikle bağırsak hareketi ve kanama sırasında ağrıya neden olurlar. Çoğu anal fissür evde tedavi ile kendi kendine iyileşir. Ancak büyük yırtıklar da dayanılmaz derecede ağrılıdır. Hemoroid ağrıları ise fissüre göre daha hafiftir.
- Anal fistül: Anal fistül, bağırsak ve anal bölge etrafındaki cilt arasında anormal bağlantılardır. Ağrılı olabilir ve bu bölgedeki cildin altında iltihap toplanmasıyla apse oluşur. Rektal muayene sırasında hekim herhangi bir anal fistül olup olmadığını görebilir.
- Polipler: Polipler kolonda 50 yaşın üzerindeki insanlarda daha yaygın olarak görülen tümoral oluşumlardır. Ancak daha genç kişilerde de ortaya çıkabilir. Polipler genellikle çok fazla belirti göstermez ve sadece kolonoskopi sırasında keşfedilir, ancak zaman zaman kanamaya neden olabileceği de unutulmamalıdır. Hekim rektal kanamaya kolorektal bir polip değil de hemoroidin neden olduğunu doğrulamak için kolonoskopi veya sigmoidoskopi gibi başka tanı yöntemleri kullanır.
- İnflamatuar bağırsak hastalığı: İnflamatuar bağırsak hastalıkları ana olarak, crohn hastalığı ve ülseratif kolittir. Bu hastalıklar da sindirim sisteminde kanamaya neden olabilir ve ayrıca hemoroid ile ilişkili olabilir. Kanama ile birlikte ishal veya karın ağrısı gibi başka belirtiler varsa, hekim inflamatuar bağırsak hastalığı yönünden hastayı değerlendirir.
Hemoroid tedavisinin üç ana amacı vardır. Bunlar acil belirtileri hafifletmek, hemoroidin daha da ilerlemesini önlemek ve altta yatan neden varsa bunu düzeltmektir. Tedavi genellikle yüksek lifli diyetler, dışkı yumuşatıcıları ve bazı topikal ilaçlar ile gerçekleştirilir. Bununla birlikte, ciddi vakalarda, hemoroidi çıkarmak için cerrahi ve cerrahi olmayan prosedürler kullanılabilir.
Evde Uygulanabilecek Tedaviler
Evde uygulanabilecek bazı yöntemler ve yaşam tarzı değişiklikleri ile hemoroid belirtileri hafifletilebilir veya bağırsaklar düzene girerek iyileşmeye katkıda bulunulabilir. Bazı uygulamalar akut hemoroid belirtilerinde ciddi bir rahatlama sağlayabilir:
Bu uygulamalar şu şekildedir:
- Anal bölgeye buz uygulanması, iltihabı ve ağrıyı hafifletebilir. Ancak buz asla doğrudan cilde yerleştirilmemeli veya 10 dakikadan uzun süre bırakılmamalıdır.
- Günde 10 ila 20 dakika boyunca ılık su dolu bir küvete oturmak, kaşıntı ve tahrişi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Aloe vera jeli ve hindistan cevizi yağı, küçük sayılabilecek hemoroidleri hafifletmeye yardımcı olabilecek doğal yöntemlerdir. Ancak bu ürünleri içeren kremlerden veya losyonlardan kaçınmaya çalışmak gerekir. Bunun yerine saf rafine yağı tercih etmek daha doğru olacaktır.
- Daha fazla tahriş ve enfeksiyonu önlemek için iyi bir anal hijyen de gereklidir.
- Dışkılamadan sonra anüsün ılık bir suyla silinmesi ve bunda nazik olunması hemoroidin yatışmasına katkıda bulunur.
Diyet
Lif açısından zengin bir yeme alışkanlığı kabızlığı hafifletmeye ve hemoroidlerin oluşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Lifler, dışkıyı hafifçe yumuşatarak, hemoroidlerin daha az ağrılı ve kanamalı olmasını sağlar, iyileşmeye katkıda bulunur.
Günde 25 ila 35 gram lif tüketmek hedeflenmelidir.
Bol miktarda lif içeren besinler şu şekildedir:
- Fasulye gibi baklagiller
- Kurutulmuş meyveler
- Taze sebzeler
- Taze meyveler (Muz çok tüketilmemelidir.)
- Erik suyu
- Arpa, kepek ve tam tahıllı ekmek gibi tam tahıllar
Medikal İlaç Tedavileri
Ağrıyı azaltma açısından, naproksen veya ibuprofen gibi steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler), hafif ila orta derecede hemoroidlerin ağrısını, şişmesini ve kızarıklığını azaltmada oldukça etkilidir.
Hemoroid kremleri
NSAID kremler hemoroid ağrısı ve iltihaplanmaya karşı iyi, birinci basamak bir savunma olsa da, hemoroid tedavisinde kullanılan birçok topikal ve fitil preparatı için aynı şey söylenemez. Dünya Gastroenteroloji Dergisi'nde yayınlanan bir makalede, bu ürünlerin etkinliğinin büyük ölçüde kanıtlanmamış olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak hala günümüzde bazı durumlarda hastalar açısından oldukça işe yarar sonuçları vardır.
Dışkı yumuşatıcılar
Adından da anlaşılacağı gibi, dışkı yumuşatıcıları, sert dışkıları yumuşatan ve kabızlığı hafifletmeye yardımcı olan ilaçlardır. Dışkı yumuşatıcıları aktif bileşeni genel olarak dokumat sodyum içerir.
Lif bakımından zengin bir diyette olduğu gibi, dışkı yumuşatıcılarının etkilerin hissedilmesi en az birkaç gün sürer.
Minimal İnvaziv Yöntemler
Hemoroid şiddetli değilse ve aşırı başka belirtiler yoksa, ameliyat hemen önerilmemektedir. Bunun yerine, hekim yapılabilecek minimal invaziv prosedürlerden birini tercih edebilir:
- Lastik bant ligasyonu: Hemoroid etrafına bir lastik bant yerleştirilir ve kan akışı belli bir oranda kesilir. Böylece hemoroid günler içinde küçülebilir.
- Skleroterapi: Hemoroide sklerozan (sertleştirici) bir ajan enjekte edilir, bu da damar duvarının çökmesine ve buruşmasına neden olarak kan akışını azaltır. Böylece hemoroid zamanla geriler.
- Kızılötesi lazer: İç hemoroide kan akışını kesmek için veya anal kanal içindeki dokuyu yok etmek için yoğun bir kızılötesi ışık demeti kullanılabilir.
Hemoroid bazı durumlarda ilaç ile tedavi edilmesi gerekebilir.
Bu ilaçlar şu şekildedir:
- Bioflavonoidler
- Diosmin
- Hesperidin
- Ruscotenin
- Trimebutin
- Hidrokortizon asetat
- Laktuloz
Tedavi için belirtilen ilaç türevleri sadece bilgilendirme amaçlıdır. Doktor tavsiyesi olmadan hiçbir ilaç kullanılmamalıdır.
Hemoroid ameliyatları, çok ağrılı, kanamalı ve artık strangüle yani kan damarları boğulmuş hemoroidler için yapılır. Ayrıca evre 3 ve evre 4 iç hemoroidler yani artık anal kanalın dışına çıkmış ve elle içeri sokulabilen veya hiç sokulamayan aşamalardaki hemoroidler için kullanılır. Strangüle olmuş hemoroidler kangrene ilerleyip o dokuyu nekroza kadar yani doku ölümüne kadar götürür.
- Eksizyonel hemoroidektomi: Hemoroid pleksusunun tamamen çıkarılmasıdır. Bu işlemde önemli olan etraftaki anal sfinkterlerin yani dışkı tutmaya yarayan kasların zarar görmemesidir. Çünkü bu ameliyatın bir komplikasyonudur ve gerçekleştiğinde dışkı tutamama (inkontinans) duruma görülür. Ameliyat sonrası 2-4 hafta civarında ağrı hissedilebilir. Bu ameliyat genelde genel anestezi altında yapılır.
- Hemoroid arter ligasyonu: Bu yöntemde doppler ile hemoroiddeki kan akışını sağlayan damar bulunur ve bağlanır. Daha sonra da dışarı sarkan hemoroid olması gereken yere dikilir. Bu en az invaziv cerrahi yöntemlerden biridir.
Ana olarak bu ameliyat yöntemleri kullanılmakla birlikte başka daha az sıklıkta yapılan ameliyat türleri de bulunmaktadır.
Hemoroidler hamilelik sırasında, özellikle üçüncü trimesterde, genişlemiş uterusun damarlara baskı uygulaması nedeniyle daha yaygındır.
Hamilelik sırasında vücut her türlü fiziksel değişiklikten geçerken, hemoroidler istenmeyen bir şekilde oluşabilir. Ancak genellikle sağlığa ve bebeğe bir zarar vermez ve kısa süreli bir problemdir. Doğum eylemi sırasında ıkınma var olan hemoroidleri kötüleştirse de, doğum yaptıktan sonra genellikle kendi başlarına giderler.
Bazı kadınlar hamile kaldıklarında ilk kez hemoroid geçirirler. Ancak daha önce hemoroid geçiren bir kişide hamilelikte tekrarlaması olasıdır.
Hamilelikte Hemoroid (Basur) Nedenleri
Bebek büyüdükçe uterus da büyür ve pelvis bölgesine baskı yapmaya başlar. Bu büyüme anüs ve rektum yakınındaki damarlar üzerinde çok fazla baskı oluşturur ve sonuç olarak bu damarlar şişer ve ağrılı hale gelir. Böylece hemoroid oluşur.
Hamilelik sırasında progesteron hormonundaki artış, hemoroidlerin gelişmesine de katkıda bulunabilir. Çünkü progesteron damar duvarlarını gevşetir ve şişmeye daha yatkın hale getirir.
Kabızlık hemoroidleri kötüleştirir ve hamilelik sırasında kabızlık sıklığı artar. Hamilelik sırasında alınan demir takviyeleri de kabızlığa katkıda bulunabilir.
Hamilelik hormonları ayrıca yiyeceklerin sindirim sistemi boyunca hareketini yavaşlatabilir ve kabızlığı daha olası hale getirebilir.
Hamilelikte Hemoroid (Basur) Tedavisi
Hemoroidler genellikle hamilelikten sonra kendiliğinden iyileşir. Ancak bu arada herhangi bir kaşıntı ve ağrıyı hafifletmek için yapabilecek birkaç uygulama vardır.
Bu uygulamalar şu şekildedir:
- Anal bölge günde birkaç kez ılık suda bekletilebilir. Bir oturma banyosu bu konuda yardımcı olabilir.
- Bölgeye günde birkaç kez buz veya soğuk kompres uygulanabilir. Soğuk şişliği azaltabilir ve ağrıyı hafifletebilir. Ancak buz konulacaksa bir havlu ile birlikte konulmalıdır.
- Anüsü temiz ve kuru tutulmalıdır. Dışkılamadan sonra bölgeyi nazikçe temizlemek için nemli havlular veya bebek mendilleri kullanılabilir.
- Banyo yaptıktan veya tuvalete gittikten sonra anal bölgeyi kurutmak gerekir. Çünkü aşırı nem tahrişe neden olabilir.
Herhangi bir ürünü kullanmadan önce, hekime danışmak gerekir.
Çocuklarda da hemoroid tıpkı yetişkinlerdeki gibi gözükebilmektedir. Özellikle tüketilen fast food ürünler kabızlığı arttırdığı için böyle beslenen çocuklarda daha sık olarak görülmektedir.
Çocuklarda hemoroid belirtileri daha çok kaşıntı lehinedir. Ayrıca dışkı yaparken ağrı da hissedebilirler. Eğer kabızlık çok uzun sürerse kanama durumu da görülebilir.
Tedavisi de yine ağrıyı azaltacak topikal kremler ve ılık su oturma banyosu yapılabilir. Ayrıca kabızlığın önlenmesi ve tedavisi de oldukça önemlidir.
Bebeklerde görülen hemoroid, anne sütüyle beslendiği için kabızlık dışı nedenlerle daha sık görülür. Özellikle kullanılan uygun olmayan ıslak mendiller, bezler anal bölgeyi tahriş ederek hemoroid gelişimini arttırabilir.
Bebekte huzursuzluk, popoda tahriş, kızarıklık, anal bölgeye dokunulduğunda ağlama gibi belirtiler hemoroid yönünden beklene belirtilerden bazılarıdır. Ancak her bebekte belirtiler farklılık gösterebilir.
Bebeklerde bezde veya anal bölgede görülen kan, hemoroidden daha çok anal fissür denilen durumdan kaynaklanır. Ancak bu durumda ne olursa olsun bir hekime başvurmak ve sebebini öğrenmek gerekir. Uygun tedaviyi hekim uygulayacaktır.
Hemoroid ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Dış basur denilen anal bölgenin aşağısındaki hemoroidler kendiliğinden geçebilmektedir. Özellikle çok fazla ağrı, kaşıntı, kanama yapmayan basurlar sıkça kendiliğinden iyileşirler. Ancak bu durumda kabız olmamak oldukça önemlidir. Çünkü kabızlık hemoroidi daha da kötüleştirir. Ayrıca çok acı yemekte ağrıyı arttırabilir. İlerleyen dönemlerde de her basur strangüle olarak ameliyata kadar ilerleyebilir. O yüzden eğer basur gittikçe büyüyorsa, ağrısı artıyorsa bir doktora başvurmak gerekir.
Basura ağrıya azaltmak için ağrı kesici kremler sürülebilir. Ayrıca aleo vera jeli, hindistan cevizi yağı gibi doğal maddeler de sürülebilir. Ancak bu maddelere herhangi bir alerjisi olan kişilerin dikkatli olması gerekir. Bazı çalışmalarda karbonatlı suyun da faydalı olabileceği söylense de bu konuda kanıtlanmış bir bilgi yoktur. Yine siyah çay ve yeşil çayda hemoroidi yatıştırmaya yardımcı olabilir. Ilık suylai nazikçe anal bölgeyi yıkamak da iyi gelir. Ancak bu yöntemlerin hepsi geçici çözümlerdir. En doğru tedaviyi hekim uygulayacaktır.
Hemoroid döneminde kesinlikle kabızlığa sebep olacak yiyecekler yenmemelidir. Çünkü kabızlık yaşayan bir kişide travma her dışkılamada artacak ve hemoroid şiddetlenecektir. Fast food yiyecekler kabızlığa sebep olan ana yiyeceklerdir. Bunun haricinde aşırı çikolata, beyaz ekmek, çok çay ve kahve tüketmek de kabızlığa neden olabilir. Ayrıca acı da hemoroidi şiddetlendirebilir. Özellikle ağrı ve kaşıntıyı arttırabilir. Hemoroidin olduğu dönemde bunlardan olabildiğince kaçınılmalıdır.
Hemoroid diğer adı ile basur, anal bölgede bulunan damarların genişlemesi, şişmesi sonucu ortaya çıkan durumdur.
Basur olarak da bilinen hemoroid tedavisinin ; acil belirtileri hafifletmek, hemoroidin daha da ilerlemesini önlemek ve altta yatan neden varsa bunu düzeltmek olarak üç ana amacı vardır.