Fibromiyalji, fibromiyalji sendromu olarak da adlandırılır. Sendrom, birlikte meydana gelen bir grup semptomdur. Fibromiyalji hastaları tüm vücutta ağrı, yorgunluk (uyku veya dinlenmeyle düzelmeyen aşırı yorgunluk) ve uyku sorunları yaşarlar.
Fibromiyalji sendromu, vücudun her yerinde ağrılara neden olan bir durumdur. Fibromiyaljili kişiler genellikle aşırı yorgunluk veya uyku, ruh hali değişimi veya hafıza sorunları gibi başka semptomlar yaşarlar. Fibromiyalji, erkeklerden daha fazla kadınları etkiler. Fibromiyaljinin neden olduğu ağrı, aşırı yorgunluk ve uyku eksikliği, çalışma veya günlük aktiviteleri yapma becerinizi etkileyebilir.
Fibromiyalji beyindeki sinirler ve ağrı sinyalleri ile ilgili bir sorundan kaynaklanabilir. Başka bir deyişle, fibromiyaljili insanlarda beyin, günlük ağrıları ve diğer duyusal deneyimleri yanlış anlar, bu da kişiyi fibromiyaljisi olmayan kişilere göre basınca, sıcaklığa (sıcak veya soğuk), parlak ışığa ve gürültüye karşı daha duyarlı hale getirir.
Fibromiyaljinin teşhis edildiği ortalama yaş aralığı 35 ila 45 yaş arasındadır, ancak çoğu insanda kronik ağrı da dahil olmak üzere yaşamda çok daha erken başlayan semptomlar görülmüştür.
Kronik (uzun süreli), yaygın ağrı, fibromiyaljinin en yaygın semptomudur. Vücudunuzun her yerinde acıyı hissedebilirsiniz. Ya da sırtınız veya bacaklarınız gibi en sık kullandığınız kaslarda daha fazla hissedebilirsiniz. Ağrı, derin bir kas ağrısı gibi hissedebilir, zonklayabilir veya yanabilir. Ağrınız sabahları daha kötü olabilir.
Diğer fibromiyalji semptomları şunları içerir:
- Uykuyla veya dinlenmeyle geçmeyen, yorgunluk denen aşırı yorgunluk
- Bilişsel ve hafıza sorunları (bazen “fibro sis” olarak adlandırılır)
- Uykusuzluk
- Duygudurum sorunları
- Sabah yorgunluğu
- Kas yorgunluğu, seğirmesine veya kramp olmasına neden olur
- Baş ağrısı
- İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
- Ağrılı adet dönemleri
- Ellerde ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
- Huzursuz bacak sendromu
- Sıcaklık hassasiyeti
- Yüksek seslere veya parlak ışıklara duyarlılık
- Depresyon veya anksiyete
Fibromiyaljili kadınlarda genellikle sabah yorgunluğu, vücudun her yerinde ağrı ve IBS semptomları fibromiyaljili erkeklerden daha fazladır.
En son araştırmaya göre, nedeni, bir tetikleyici veya enfeksiyon, travma ve stres gibi bir dizi tetikleyici tarafından tamamlanan genetik yatkınlığı (kalıtsal özellikler) içeren çok yönlü bir teori gibi görünmektedir.
Travma ve stresin etkisine bakacak olursak;
Travma: Ciddi bir fiziksel veya duygusal travma geçiren kişilerde fibromiyalji gelişebilir.
Stres: Travma gibi, stres vücudunuzda uzun süreli etkiler bırakabilir. Stres, fibromiyaljiye katkıda bulunabilecek hormonal değişikliklerle ilişkilendirilmiştir.
Bu konuda pek çok araştırma yapılmıştır fakat fibromiyalji ağrısının kronik yaygın doğasına neyin neden olduğunu tam olarak anlaşılamamaktadır. Bir teori, beynin ağrı eşiğini düşürmesidir. Daha önce acı verici olmayan duygular zamanla çok acı verici hale gelebilir. Diğer bir teori, sinirlerin ağrı sinyallerine aşırı tepki vermesidir.
Fibromiyalji tedavisi şunları içerebilir:
- Ağrınızı tedavi etmek için ilaç kullanmak bir tedavi yoludur. Doktorunuz belirli semptomları tedavi etmek veya alevlenmeleri önlemek için ağrı kesiciler veya antidepresanlar önerebilir.
- Danışmanlık desteği almak diğer bir yoldur. Eğitimli bir danışmanla yapılan danışmanlık seansları, ağrınızı daha iyi kontrol etmek için kullanabileceğiniz farklı beceri ve teknikleri öğretebilir. Bu tür bir terapi, bire bir veya bir terapistle birlikte gruplar halinde olabilir. Fibromiyalji gibi kronik bir durumla yaşamak zor olabilir. Destek grupları ayrıca size duygusal destek verebilir ve başa çıkmanıza yardımcı olabilir. EMDR(Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) ile ağrınızı tetikleyen ve stres yaratan travmatik durumları çalışılarak ta fibromiyaljide etkili sonuçlar alabilirsiniz.
Uzman Klinik Psikolog Ecem Karataş
KAYNAKÇA:
– Lawrence, R.C., Felson, T., Helmick, C.G., et al. (2008). Estimates of the prevalence of arthritis and other rheumatic conditions in the United States. Arthritis Rheum..
– Walitt, B., Nahin, R.L., Katz, R.S., Bergman, M.J., Wolfe, F. (2015). The Prevalence and Characteristics of Fibromyalgia in the 2012 National Health Interview Survey. PLoS One.
– Wolfe, F., Clauw, D.J., Fitzcharles, M.A., et al. (2010). The American College of Rheumatology preliminary diagnostic criteria for fibromyalgia and measurement of symptom severity. Arthritis Care Res (Hoboken).
– Yunus, M.B. (2002). Gender Differences in Fibromyalgia and Other Related Syndromes. J Gend Specif Med.