Yalancı dil seviyesi!
25.09.2021
Türkiye’de yabancı dil seviyesi birçok kişi tarafından A1, B2 gibi teknik kodlar yerine daha samimi bir şekilde ifade edilir. Bu cümlelerin birçoğu gerçekten bir seviye belirtmez ama en azından dille olan ilişkimizin seviyesini net bir şekilde ortaya koyar.
Yabancı dile ne kadar yabancı olduğumuzu gösteren bu seviyelerden en sık kullanılanları ise şunlardır;
1- Anlıyorum ama konuşamıyorum!
Listemize bir numaradan giriş yapan bu seviye, Türk insanının büyük çoğunluğunun hayatında bir kez de olsa kurduğu cümlelerden bir tanesidir. Soru soran bir turistin söylediklerini anlayıp, karşılığında bir şey söyleyemeyen insanların yaşadığı dramla desteklendiğinde, çok daha anlamlı bir hâle gelir.
Bu cümlenin normalde sadece dil eğitiminin ilk zamanlarında kurulması gerekir. Çünkü dil eğitiminin ilk aşamasında anlayıp konuşamamak gayet normaldir. Ancak bir ömür boyu süren anlayıp konuşamama durumu, dilbilimcileri bile tedirgin eden bir özelliğe sahiptir.
Aslında bu durumu en iyi özetleyen şey, yabancı dilde, "Do you speak English?" diye sorulan sorunun, Türkçede, "İngilizce biliyor musun?" şeklinde sorulmasıdır.
Birinci soru, "Dil, konuşmak demektir!" mesajının verirken, ikinci cümle, "Grameri ezberlerim ama tek cümle kuramam" durumunu legal hâle getirmektedir.
2- Liseden iyi bir temelim var ama paslandık işte!
Liseden iyi bir temeli olmayan yoktur Türkiye'de. Ama bu temelin sadece gramer bilgileriyle atıldığı gerçeği genelde göz ardı edilir. İngilizce bütün gramer konularını içeren bir testten 100 alanlar, Simple Past Tense ile bir cümle kurmakta zorlanırlar. Mesela "Dün Ankara'dan geldim" cümlesini İngilizce kurarken, kişinin beyinde şöyle bir kargaşa yaşanır;
"Hım, geldim dediğine göre gizli özne ben. I ile başlayacağız. Dim eki var. Yani geçmişte kalmış bir olay. O zaman did yardımcı fiili gelecek. Ama bir dakika. Olumlu cümlede did gelmez. Fiilin ikinci hâli gelir. Dur bakayım. Neydi.Come-came-come. Yani I came oluyor. Ankara'dan diyor. -den -dan eki neydi? Hah! I came from Ankara."
Tabii dört kelimelik bir cümleye 4 dakika düşünme süresi ayıran bir insanın temeli sorgulanmalıdır.
3- Biz lisede Fransızca gördük!
Seviyesini açıklarken hiç evyallahı olmayan gruptur. “İngilizceyle işim olmaz” havasındadırlar ve “Biz Fransız ekolünden geliyoruz aslanım” tribine girerler. Ama bir kısmı hariç, Fransızca konuşulması gereken ortamlardan kaçarlar. Çünkü liseden sonra Fransızca ile tek ilgileri, derslerde hocayla yaşadıkları hatıralardan ibarettir.
4- Gramerim çok iyi! Biraz kelime bilsem, var ya!
Grameri çok iyi olup, kelime eksiği yüzünden konuşamayan insan sayısı gerçekten çoktur. Yani “Dün Amerika’dan gelen bakanlarla Ankara’da sürdürülen ikili görüşmeler, yetkililer tarafından Türkiye-Amerika ilişkilerini uzun vadede olumsuz yönde etkileyecek bir krizin başlangıcı olarak nitelendiriliyor” cümlesinin tüm gramer yapısına hâkimdirler. Ama kelime eksiği yüzünden bu cümleyi İngilizceye çeviremezler. Biraz ilginç bir durum ama gerçekten bazıları bu durumdadır.
Bir öğrencimde denemiştim. Kelimeleri Türkçe kullanarak buna benzer bir cümleyi İngilizce olarak kurmuştu. İlginç!
5- Derdimi anlatacak kadar biliyorum!
Bu cümleyi duyunca insanın aklına hemen Cem Yılmaz şakası geliyor;
A- İngilizce biliyor musun?
B- Derdimi anlatacak kadar.
A- Derdin ne?
B- İngilizce bilmiyorum.
Bu diyaloğun üzerine yorum yapmak herhâlde yanlış olur.
6- Konuşuyorum ama anlamıyorum!
Çok sık görülen bir grup değildir ama nadir de olsa turistik bölgelerde rastlanır. Bazı satıcılar birkaç farklı dilde turistlere sattıkları şeyle ilgili bilgi verirler. Ve oldukça akıcı konuşurlar. Eğer turist elini cebine atıp satın alırsa problem yok. Ama bir şeyler sorarsa “Konuşuyorum ama anlamıyorum” durumu devreye girer.
7- Sular seller gibi konuşuyorum!
Türkiye’deki birçok insanın gelmek istediği noktadır. Artık İngilizce ile ilgili her türlü mesele bitmiştir. Buradaki su benzetmesi dilin akıcılığını anlatmakta, sel olayı da suyun debisinin coştuğunu göstermektedir.