G
inkgogiller familyasının örnek bitki¬sidir. Anayurdu Çin?in Güney bölge¬leri olan ve milyonlarca yıldır yeryüzünde- ki varlığını sürdüren Ginkgo cinsi ağaçların tek türü ile bundan elde edilmiş bazı çeşitle¬ri vardır. Adını, Çincedeki bir sözcükten alan ve en az 1000 yıl kadar yaşayabilen Ginkgo
Gelintacı
W.?Bristol Ruby: Bu kültür çeşidi gelintacı da 2,5 m. kadar boy atabilir. Koyu yeşil yap-rakları; ilkbahar sonu ile yaz başları arasın-da açan boru biçimli koyu kırmızı renkli çi-çekleri vardır.
W.?Eva Ratke?: Gene bir kültürü çeşidi olup
1,5 m. kadar boylanır. Koyu yeşil renkli yap-rakları ile ilkbahar sonu ile yaz başları ara-sında bol bol açan boru biçimli kırmızı renk¬li çiçekleri vardır.
ağaçlarına, o ülkede geleneksel olarak tapı-naklarda yetiştirildiği için Mabet ağacı da denmektedir. Kış mevsiminde yaprak döken ve ikievcikli olan, yani erkek ve dişi çiçekle¬ri ayrı ayrı bitkilerin üzerinde yer alan ginkgo ağaçlarının gövdesi siyaha yakın kahverengi¬dir. Dalları hiçbir ağaçta benzeri görülmeyen
şekilde yatay ve dikey olarak bir arada uzar. Dal ve sürgünlerinde almaşık dizili yaprak¬ları iki parçalı yelpaze biçiminde olup rengi açık yeşil ya da yeşil iken sonbaharda sapsarı renge dönüp sonra dökülür. Ginko ağaçları¬nın ilkbaharda açan sarı renkli erkek ve yeşil renkli dişi çiçekleri küçük ve gösterişsizdir. Dişi çiçeklerinden olgunlaşan meyveleri, sa- rı-yeşil renkli küçük eriklere benzer. Bu mey¬veler çürürken pek kötü kokar. İçlerinde, sert kabukları kırılıp yenilebilen çekirdekleri bu¬lunur. Ginkgo ağaçları hava kirliliğine daya¬nıklıdır. Bahçe düzenlemelerinde pek değer¬li süs bitkilerinden sayılır. Ülkemizde seyrek de olsa bazı örnekleri görülen ginkgolar, kent caddelerinde ve geniş bahçelerde yaya yolla¬rı boyunca gölge ağacı olarak ya da bahçele¬rimizde örnek vurgulama bitkisi olarak yetiş¬tirilebilir. Yukarda belirtildiği gibi, dişi ağaç¬lardan yere dökülen meyveleri çürüdüğü za¬man pek kötü koktuğundan, genellikle erkek ağaçlar yeğlenip bahçelere dikilmelidir.
Ginkgo ağacı
İSTEKLERİ VE ÜRETİMİ
Ginkgo ağaçları, ılıman iklimlerin bitkisidir. Don olayına ve hastalıklara karşı pek daya-nıklı ağaçlardandır. Toprak tipi konusunda seçici değildir. Bol güneşli bir ortamda, suyu iyi akıntılı (süzek) ve organik madde yönün¬den zengin (bitek) herhangi bir bahçe topra¬ğında çok iyi gelişir. Yalnızca kurumuş, kırıl¬mış veya şekli bozuk dalları kesilip çıkarılan ginkgo ağaçları başkaca bir budanmaya ge-reksinmez. Üretimleri olgun çekirdeklerinin açık havada büyükçe kaplara ekilmesiyle ya da yaz mevsiminde alınan yarı odunsu gövde çeliklerinin soğuk yastıklara daldırılmasıyla gerçekleştirilir.
TEK TÜRÜ
G.biloba: Anayurdu Çin?in güneyi olan bu tek tür Ginkgo ağacı 30 m. kadar boy ata¬bilir. Önce dikine ve sonra yaşlandıkça en¬lemesine gelişme gösteren ağacın yelpaze bi¬çimindeki yaprakları 12 cm. kadar endedir. Bitkinin dişi çiçeklerinden olgunlaşan ve eri¬ğe benzeyen meyveleri sarı-yeşil renkli olur. Bitkinin diğer bütün özellikleri, yukarda ve¬rilen genel tanıma uymaktadır.