Bu derste bloklarla tanışacak ve bloklarla ilgili tüm detayları öğreneceksiniz. Tanım olarak, blok normalde kapı, sandalye, pencere ve bilgisayar gibi bir nesneyi gerçek dünyada temsil eden daha karmaşık bir varlık oluşturan (çizgiler, yaylar, daireler, yazılar vb.) nesnelerin bir koleksiyonudur.
Blokları kullanmanın birçok avantajı vardır; bunlardan önemli olanları aşağıda listelenmiştir:
- Bloklar tek bir varlıktır. Bu, bloğun içindeki yalnızca bir nesneyi seçerek tüm bloğu değiştirebileceğiniz (taşıyabilir, kopyalayabilir, döndürebilirsiniz) anlamına gelir.
- Çalışırken birçok kere ihtiyaç duyduğunuz parçalardan oluşan bloklar kütüphanesi oluşturabilirsiniz. Bu bloklar ayrı bir klasörde ve hatta bir ağ üzerinde saklanabilir, böylece tüm CAD teknik ressamları onlara erişebilir. Elektrik sembolleri veya mobilyaların yanı sıra sıhhi tesisat parçaları, valfler, dirsekler bunlara çok iyi birer örnektirler.
- Blokları kullanmak çizim dosyası boyutunuzu düşürmeye yardımcı olur. AutoCAD, blok tanımlarını veri tabanında saklar. Bir blok eklediğinizde, AutoCAD yalnızca bloğun adını, konumunu (yerleştirme noktasını), ölçeğini ve döndürme açısı bilgilerini depolar. Büyük boyutlu çizimlerde bu ciddi boyut farkı yaratacaktır.
- Şayet bir şeyi değiştirmeniz gerekiyorsa, bir bloğu yeniden tanımlayabilirsiniz. Örneğin, bir sandalye çizip bir blok halinde getiriyorsunuz ve daha sonra, sandalyenin ölçüsünün değiştiğinden siz haberdar oluyorsunuz. Bir blok kullandığınız için, bloğu yeniden tanımlayabilir ve tüm sandalyelerin otomatik olarak güncellenmesini sağlarsınız. Şayet çiziminizde 100 sandalye çizdiyseniz (veya kopyaladıysanız), her birini ele tek tek değiştirmek zorunda kalırdınız.
- Bloklar ayrıca grafiksel olmayan bilgiler de içerebilirler. Bunlar öznitelikler “attribute” olarak adlandırılan metin nesneleridir. Örneğin, farklı sandalyelerin bloklarını yarattınız. Bu bloklara o sandalyeye ait üretici, maliyet, ağırlık vb. bilgiler ekleyebilirsiniz. Bu bilgiler blok ile kalırlar; ancak şayet isterseniz, bilgileri bir veritabanına veya Excel tablosuna da süzebilirsiniz. Bu, malzeme listesi çıkartma işleri gibi raporlamalar için faydalı olacaktır. Öznitelikler “Attribute” çiziminizde e görünür veya görünmez de olabilirler. Özelliklerin “Attribute” bir diğer iyi kullanımı bir antet blok olabilir.
Bir bloğu imalatçının çevrimiçi kataloğundaki bir sayfaya bağlayabilmeniz için, bloklara kolayca internet köprüleri “hyperlink” ekleyebilirsiniz.
Yaratabileceğiniz iki blok tipi vardır: Mevcut çiziminiz içinde dahili olan bloklar ve harici olan yani ayrı bir dosya olarak kaydedilen bloklar. Farklı tip blokları yaratmak için, farklı komutlar kullanılır. Birçok şirket, projede kullanılmak üzere bir dizi blok içeren bir şablon kullanmaktadır.
Aşağıdaki tabloda bu derste bloklarla ilgili öğreneceğiniz komutlar listelenmiştir:
Bu alıştırma için, Yeni Başlayanlar için İkinci Seviye AutoCAD Dersleri #1‘de daha önce çizdiğiniz kat planlarından herhangi birini kullanacaksınız.
- Çizimi açın.
- Odanın bir bölümünü bir masaya yakınlaştırarak büyütün (Çiziminizde bir şey yoksa bir masayı temsil etmek için bir dikdörtgen çizin.).
- BİLGİSAYAR isimli yeni bir tabaka “layer” yaratın ve bu tabakaya “layer” tabaka rengi olarak 73 numaralı rengi atayın (LA komut kısa yolunu kullanarak Tabaka Özellikleri Yöneticisini “Layer Properties Manager” açabilirsiniz).
- Sıfır (0) Tabakasını “Layer” O anki Geçerli Tabaka “Current Layer” Yapın.
|SIFIR (0) TABAKASI “LAYER” :


Sıfır (0) tabakası “layer” özel özelliklere sahiptir. Blokları yaratırken, şayet nesneler sıfır (0) tabakası “layer” üzerine çizilirlerse, daha sonra bu bloklar çizime yerleştirileceği zaman, o anki geçerli tabakanın “current layer” özelliklerini alırlar. Örneğin: Şayet bilgisayarı sıfır (0) tabakası “layer” üzerine çizdiyseniz ve o bilgisayarı BİLGİSAYARLAR isimli tabaka “layer” o anki geçerli (aktif) tabaka “current layer” iken çiziminize yerleştirirseniz, bilgisayar renk “color”, çizgi tipi “linetype” ve çizgi kalınlığı “lineweight” özelliklerini BİLGİSAYARLAR isimli tabakaya “layer” tanımlanmış olan özellikler olarak alacaktır. Şayet çiziminizdeki kapıları KAPI isimli tabaka “layer” üzerine çizdiyseniz ve oluşturduysanız ve BİLGİSAYARLAR isimli tabaka “layer” üzerine yerleştirdiyseniz, bloğunuz KAPI isimli tabakanın “layer” özelliklerini koruyacaktır. Bu nedenle, bloklar Sıfır (0) isimli tabaka ”layer” üzerinde çizilir. İster kendi şablonunuzda olsun isterse bir müşterinin şablonunda olsun bloklarınızın özelliklerini tabakanın “layer” özelliklerinden almasını sağlamalısınız.
- Bilgisayar bloğu için ihtiyacınız olan nesneleri yaratmak için aşağıdaki şekilde görünen (klavye ve monitörün üst görünümü) nesnelerini çizin. Ölçüleri çizmeniz gerekmez.
Metrik sürümü görüntülemek için burayı tıklayın.
- Komut satırına B yazıp Enter tuşuna basarak veya şeritteki komut simgesini kullanarak BLOK komutunu çalıştırın. Aşağıdaki şekilde görünen Blok Tanımı “Blok Definition” iletişim kutusu açılacaktır. Bilgileri aşağıdaki şekildeki gibi girin. Tüm yeni iletişim kutularına üstten başlama ve aşağı doğru ilerleme yaklaşımımızı unutmayın.
1: Yapacağınız ilk şey bloğunuza bir isim vermektir. İsim “Name” metin kutusuna COMPUTER yazın. Bloğunuza isim verirken açıklayıcı isimler vermeye dikkat edin.
2: İkinci olarak bloğunuz için bir yerleştirme/temel noktası “insertion/base point” seçin. Nokta seçme “Pick Point” düğmesine tıklayın ve klavyenin alt kenar orta noktasını tıklayarak seçin. Şayet Koru “Retain” düğmesi seçilirse, nesneleriniz ekranda tek tek nesneler olarak tutulacaktır. Şayet Bir taban noktası “base point” seçmezseniz, blokunuz varsayılan olarak 0,0,0 koordinatında olur ve tüm bloklarınızı bu koordinat noktasına (orijine) yerleştirirsiniz. (Burası, bloklarda pek çok öğrencinin bana “yapamadım” dedikleri yerdir.)
3: Daha sonra bloğunuz içerisinde olmasını istediğiniz nesneleri seçin. Nesneleri Seç “Select Objects” düğmesine tıklayın ve bilgisayarı ve tüm parçalarını seçtikten sonra Enter tuşuna basın. Başka herhangi bir nesneyi seçmemeye özen gösterin; aksi takdirde işe baştan başlamak zorunda kalırsınız.
4: Bu örneğimiz için Bloğa Çevir “Convert to block” düğmesi seçili olduğuna emin olun.
5: Orijinal nesneleri oluşturmak için kullandığınız çizim birimlerini seçin.
6: Bir bloğa kısa bir açıklama eklemek genellikle iyi bir fikirdir ve başkalarının bu bloğu kullanacağını düşünüyorsanız, harika bir fikirdir. Unutmayın – daha fazla bilgi her zaman daha iyidir. CAD tasarımcı olarak göreviniz diğer insanlara bilgi aktarmaktır.
7: Şayet hali hazırda işaretli durumdaysa, Blok Düzenleyicisinde Aç “Open in Blok Editor” işaretleme kutusunun işaretini kaldırın.
8: OK düğmesine tıklayın ve iletişim kutusunu kapatın. Hiçbir şey olmamış gibi görünecektir; ancak çizim dosyasında artık Computer isimli yeni bir blok tanımınız yaratıldı. Tebrikler, böylece ilk bloğunuzu yaratmış oldunuz.
Şayet yeni bloktaki herhangi bir nesneyi seçerseniz, aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi tüm nesnelerin seçildiğini ve seçtiğiniz bloğun taban noktasının (yerleştirme noktasının) vurgulandığını görürsünüz.
Bir blok yarattığınıza göre artık diğer işimiz bu bloğu çizimimize yerleştirmek “insert” olacaktır.
O anki geçerli (Aktif) tabakayı “Current layer” BİLGİSAYARLAR isimli tabaka olarak ayarlayın. Komut satırına I yazıp Enter tuşuna basarak Yerleştir “Insert” komutunu çalıştırın. Ekranınızda aşağıdaki şekilde görünen Yerleştir “Insert” iletişim kutusunun açıldığını göreceksiniz:
Ön tanımlı olarak, ihtiyaç duyacağınız tüm seçenekler seçili olacaktır. Bu çiziminizde yalnızca bir bloğunuz olduğundan, İsim “Name” metin kutusunda bloğunuzun adı görüntülenir olacaktır. (Bazı çizimlerde, seçebileceğiniz çok sayıda blok adları listesi olabilir).
Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi, Yerleştirme Noktası – Ekran üzerinde belirle “Insertion Point – Specify On-screen” işaretleme kutusunun işaretli ve Patlat “Explode” işaretleme kutusunun işaretlenmemiş olduğuna emin olun. Ölçek – Ekran üzerinde belirle “Scale – Specify On-screen” işaretleme kutusu işaretlenmemiş olmalıdır. Daha sonra OK düğmesine basın.
Artık imlecinize eklenmiş olan blok görüyor olmalısınız ve bu blok çiziminize yerleştirilmeye hazırdır. Çiziminizdeki masalardan bir tanesine tıklayın. Sıfır (0) tabakası “layer” üzerinde beyaz renkli çizdiğiniz bloğun nasıl göründüğüne dikkat edin. Bloğunuz Bilgisayarlar tabakası “layer” üzerinde kırmızı renkli görünüyor değil mi?
Şimdi çiziminizdeki her masaya bir bilgisayar yerleştirin. Ayrıca, her defasında yeniden yerleştirmek yerine bloğu kopyalayabilirsiniz; ancak bloğun nasıl yerleştirileceğini bildiğinizden emin olun.
Ekstra Uygulama: Bulunduğunuz odada bir şeyler bulun ve ölçün ve bir blok yaratın.
|MOLA ZAMANI: Az önce ne yaptığınızı düşünmek için zaman ayırın. Bir sürü çizgi çizip bunları dijital bir bilgisayara dönüştürdünüz. Bu kolay bir işlemdir; ancak blokların gücü çok büyüktür. CAD çalışmalarınızın tüm aşamalarında, bloklar konusunda akıcı olmalısınız.|
Dinamik Bloklar
AutoCAD’in 2006 sürümünde, dinamik bloklar kullanıma sunuldular. Bunlar kullanıcı tarafından kolaylıkla değiştirilebilen parametrik bloklardır. Bu alıştırmada, basit bir dinamik blok yaratıp çiziminize yerleştireceksiniz. Amaç, bir masaya hizalamak için, kolayca döndürülebilen bir sandalye dinamik bloğu yaratmaktır.
- Aşağıdaki şekilde gördüğünüz koltuğu sıfır (0) tabakası “layer” üzerine çizin.
2. BLOK komutunu çalıştırın; fakat bu kez Blok Düzenleyicisinde Aç “Open in Blok Editor” işaretli olduğuna emin olun. OK düğmesini tıkladığınız zaman, bu kez aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere sihirli bir şekilde Blok Düzenleyicisine “Block Editor” yönlendirileceksiniz. Şayet işaretleme kutusunu işaretlemediyseniz, bloğu seçerek sağ tıklayın ve açılan menüden Blok Düzenleyicisi “Blok Editor” seçeneğini seçin.
Artık Blok Düzenleyicide “Block Editor” olduğunuzdan, bloğunuzdaki nesneleri düzenleyebilir veya bu alıştırmada bloğunuza dinamik bir etkileşim ekleyebilirsiniz. Daha önce de belirttiğim gibi, amacımız kolaylıkla döndürebileceğimiz bir blok yaratmaktır. Öncelikle, bloğa bir parametre “parameter” ve ardından bir eylem “action” eklemeniz gerekmektedir.
Parametreler “Parameters” paletindeki Döndürme “Rotation” parametresi simgesine tıklayın. Daha sonra komut satırındaki veri istemlerini (uyarıları) takip edin. Aşağıdaki verileri girin:
Komut: “Command:” _BParameter Rotation Temel noktasını belirleyin veya [İsim/Etiket/Zincir/Tanım/Palet/Değer seti]: “Specify base point or [Name/Label/Chain/Description/Palette/Value set]:” <koltuğun orta noktasını seçin >
Parametrenin yarıçapını belirleyin: “Specify radius of parameter:” 9
Ön tanımlı döndürme açısını belirleyin veya [Temel açısı] <0>: “Specify default rotation angle or [Base angle] <0>:” <Enter tuşuna basın>
Ne mi yaptınız? Önce parametrenin yerini belirlediniz; daha sonra parametrenin yarıçapını ayarladınız (Bu örnekte, döndürmek için bir tutamaca sahip olacaksınız). 0 derece parametre için varsayılan ayardır ve bloğun yerleştirildiği haliyle görüneceği anlamına gelir.
Parametreyi tanımladıktan sonra, parametreye bir eylem “action” eklemeliyiz. Paletin Eylemler Actions” sekmesini seçin. Döndürme “Rotate” eylemini seçmeniz gerekmektedir. AutoCAD eylemin uygulanacağı parametreyi seçmenizi isteyecektir (yeni yarattığınız parametreyi seçin). Son olarak, eylemin yerini seçin – eylemin yeri olarak bir kez daha koltuğun merkezini seçin – ve daha sonra eylemin uygulanmasını istediğiniz (yani döndürülecek olan nesneleri seçin (bu durumda hepsini seçin). Bloğunuz aşağıdaki şekildeki gibi görünmelidir:
Artık bloğunuz tamamlandı. Ekranınızın sağ üst tarafında bulunan Blok Düzenleyicisini Kapat “Close Block Editor” simgesini seçerek düzenleyiciyi kapatabilirsiniz. Normal çizim ekranına geri döneceksiniz ve bloğunuz yaratılacaktır. Bloğunuza tıklayın; tüm nesnelerin seçildiğini ve blok tutamacının “grip” görüntülendiğini görüyor olmalısınız. Ayrıca aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bloğun dinamik döndürme parametresi için de bir tutamaç “grip” göreceksiniz.
Dinamik Bloğunuz çiziminize yerleştirildiğinden, döndürme parametresini tıklayarak seçin ve hareket ettirin. ROTATE komutunu kullanmadan koltuğu döndürebildiğinizi göreceksiniz. Bunun gibi özellikler gerçek birer zaman kazandırıcıdırlar. Parametrik yeteneklerden yararlanabileceğiniz diğer blokları düşünün: pencereler, kapılar, tavan ışıkları – liste sonsuzdur. Ayrıca, başkasından gelen bir çizim üzerinde çalışırken, çizimde dinamik blokların mevcut olabileceğinin de farkında olun.
Bu alıştırmanın size dinamik bir blok oluşturmak için, gereken temel adımları gösterdiğini düşünüyorum. Daha birçok başka parametre ve kullanım vardır ve bunlar CAD yaşamınızı çok daha kolay hale getirebilirler. Dinamik bloklar hakkında daha fazla bilgi için sonraki makaleleri takip edin.
BLOKLARI YAZMA
Bu sefer WBLOCK komutunu kullanarak harici bir blok oluşturacağız. Buradaki fark, bloğun diğer CAD çizimlerinde kullanılmak üzere ayrı bir harici çizim dosyası haline gelmesidir.
Aşağıdaki şekilde görünen Blok Yaz “Write Block” iletişim kutusunda, neredeyse aynı seçeneklerin olduğunu göreceksiniz. Fakat burada, daha önce yaptığınız gibi bloğa bir isim vermek yerine, belirli bir klasörde bir dosya adı verirsiniz.
Yukarıdaki diğer blokları yaratmayı başardıktan sonra, bu iletişim kutusunda yolunuzu kolayca bulmanız gerekir. Bloğunuzu unutmayacağınız bir klasör yoluna koyduğunuzdan emin olun ve ona açıklayıcı, açık bir isim verin.
Harici bir bloğu çiziminize yerleştirirken, yukarıda yaptığınız gibi INSERT komutunu kullanın ve bloğunuzu sakladığınız klasöre gitmek için Gözat “Browse” düğmesini kullanın. Daha önce bilgisayar bloğunuzu masaların üzerine yerleştirdiğiniz gibi sandalye bloğunuzu da çiziminize yerleştirin. Çizimlerinizdeki masaların önünde sandalyeler koyun ve gerekirse sandalyeyi döndürün.
NOT: Autodesk, dinamik blokları oluşturmak için WRITEBLOCK komutunu kullanmamıza izin vermemektedir. Belki de bu daha sonraki bir sürümde eklenecektir. Bununla birlikte, istediğiniz belirli bir blokla birlikte her zaman bir çizim oluşturabilir ve daha sonra dosyayı kaydedebilirsiniz.
Böylece üç blok yaratmış oldunuz. İşlem, çizim nesnelerinden oluşturmak istediğiniz diğer tüm bloklar için de aynıdır.
Şayet daha fazla pratik yapmak isterseniz, daha fazla cisim çizin ve bunlardan bloklar yaratın.
BLOKLARI PATLATMA
Artık blokların ne kadar kullanışlı olduğunu bildiğinize göre, bir bloğu patlamanız gereken zamanların geleceğini de bilmelisiniz. EXPLODE komutu, bloklar, dikdörtgenler ve temel çizgiler olmayan yaylar, daireler vb. diğer nesneler üzerinde çalışır. Şayet ekranınızda bir blok varsa, EXPLODE komutunu çalıştırmak için komut satırına X yazın ve Enter tuşuna basın. Patlatmak istediğiniz bloğu seçin ve tekrar Enter tuşuna basın. Artık bloğu oluşturan tüm bileşenler ayrı nesneler haline geldiler.
BLOKLARI TEKRAR TANIMLAMA
Şayet bir bloğun nasıl güncelleneceğini görmek istiyorsanız, computer ismini verdiğiniz bloğu patlatın ve her iki taraftan bir birim kadar sündürerek değiştirin. Yine COMPUTER ismini vererek yeni bir blok yaratın. Bloğu yeniden tanımladıktan sonra, blok tanımını güncellemek üzere olduğunuzu uyarmak için aşağıdaki şekilde görünen uyarı penceresinin açıldığını göreceksiniz:
Evet “Yes” düğmesini seçin. Çiziminizdeki computer isimli tüm bloklar yeni blok tanımına göre güncellenecektir.
Bu blokların size nasıl zaman kazandırdığını gösteren iyi bir örnektir. Tipik bir çalışma durumunda, bilgisayarın orijinal özellikleri büyük CRT monitörlerden düz ekranlara değişmiş olabilir ve hepsini değiştirmeniz gerekir. Blokları kullanmak, her bir nesneyi teker teker değiştirmekten çok daha kolaydır.
Sonuç: Bloklar yukarıda listelenen nedenlerden dolayı güçlü araçlardır. Herhangi bir disiplininde AutoCAD ile çizim yaparken onları çok kullanacaksınız. Genellikle, önce bloğu çiziminize yerleştirip sonra başka konumlara kopyalayacaksınız. Bloklar güçlü araçlardır; ancak bloklarla çalışmak çok kolaydır. Unutmayın, Blok yaratın ve çiziminize yerleştirin. Bu kadar basit (Çoğu zaman, zamandan kazanmak için blokları bir şablon “template” içerisinde kullanacaksınız). Bir blok yaratırken blok tipini (harici, dahili veya dinamik) belirlemeniz gerekecektir. Bu seçim, tamamen o bloğun nasıl kullanılacağına bağlıdır.
Son Bir İpucu
Bloğunuza bir isim verip yarattıktan ve hatta o bloğu çiziminiz içerisinde kullandıktan sonra, bloğun ismini değiştirmeye karar verdiğiniz zamanlar olacaktır. Örneğin bir kitaplık tasarımı yaptınız ve tasarım tamamlandığına göre bir parça numarası verdiniz ve bu parça numarasında bir yazım hatası fark ettiniz. Şimdi, kitaplığın blok ismini “KİTAPLIK-01″ Den ” KİTAPLIK -kt734″ e çevirmek istiyorsunuz. Bunu yapmanın en kolay yolu RENAME komutunu kullanmaktır. Bu, aşağıdaki şekilde görünen AutoCAD nesnelerini yeniden adlandırmanıza olanak tanıyan Yeniden İsimlendirme “Rename” iletişim kutusunu açacaktır.
Bu komutun kullanımı çok basittir. Sol taraftaki İsimlendirilmiş Nesneler “Named Objects” sütunundan nesnenin tipini seçin; sağ taraftaki Öğeler “Items” sütununda farklı öğeler listelenecektir. Eski Ad “Old Name” alanının doldurulduğundan emin olun ve ardından Eski Ad “Old Name” alanının hemen altındaki kutuya yeni adını yazın. Düzenlemelerinizi kontrol edin ve OK düğmesine basın.
Bu komutu tabaka “layer” isimlerini, çizgi tiplerini “linetype” ve hemen hemen diğer tüm AutoCAD nesnelerini değiştirmek için kullanılabilmektedir.