II.Dünya Savaşı
Eylül 1939da İngiltere ve Fransanın Polonyayı işgal eden Almanyaya savaş ilan etmesiyle başladı. Almanya, İtalya ve Japonyanın oluşturduğu Mihver Devletleri ile Fransa,İngiltere,ABD ve SSCBnin oluşturduğu Müttefikler dünyanın hemen her bölgesinde savaştı. 2. Dünya Savaşı topyekun bir savaştı,yani savaşa giren bütün ülkelerin tüm kaynakları ve insan gücü savaş için kullanıldı. Askerlerin yanı sıra milyonlarca sivil insan öldürüldü. Savaş Portekiz,İspanya,İsveç,İsviçre dışında bütün Avrupaya yayıldı. ABD,deniz filosunun Japon uçaklarına bombalanması üzerine Aralık 1941de savaşa katıldı. 2. Dünya Savaşı Eylül 1945te bitti. Bu savaşın sonuçlarından dünyanın pek az bölgesi kendisini kurtarabildi. Almanyada Adolf Hitlerin diktatörlüğü,büyük can kayıpları ve büyük acılar pahasına yıkılabildi. Savaşın sonunda, SSCB ve bazı Doğu Avrupa ülkeleri yeni topraklar kazanırken, Japon ve İtalyan imparatorlukları yıkıldı.
Savaşın Nedenleri:
1. Dünya Savaşının sonunda Almanya yenilmiş ve ağır koşullar içeren bir antlaşma yapmak zorunda bırakılmıştı. Almanlar 1919da imzalanan Versay Antlaşmasının haksız maddeler içerdiğini ve yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyorlardı. 1920lerde büyük ekonomik güçlüklerle karşı karşıya kalan Almanyada 1933te Adolf Hitler önderliğindeki Naziler iktidara geldi. Hitler,bir yandan Versay Antlaşmasının geçersiz sayılmasına çalışırken,öte yandan da silahlı kuvvetlerini yeniden toparladı.
1919da barışı korumak ve uyuşmazlıkları çözümlemek amacıyla kurulan Milletler Cemiyeti,bu görevleri yürütebilmek için gerekli olan yaptırım gücünden yoksundu. ABD bu örgütün dışında kaldı; öbür üyeler arasında da kararlara uymayan devletlere karşı zor kullanma konusunda görüş birliğine varılamadı. Bu sorun, 1931de Japonyanın protestolara aldırmayarak Cinin Mançurya bölgesini ele geçirmesiyle iyice açığa çıktı. Japonya 1930lar boyunca gücünü arttırdı. 1935te faşist Benito Mussolini yönetimindeki İtalyanlar,Etiyopyayı işgal ettiler. Milletler Cemiyeti bu kez de etkin önlemler alamadı.
Bu zayıflıktan yararlanan Hitler, 1936 Martında Almanyanın Ren Irmağının batısında kalan topraklarına askeri birliklerini gönderdi. Oysa 1925te Almanya ile Milletler Cemiyeti arasında yapılan antlaşmaya göre bu bölgede hiçbir devlet asker bulunduramayacaktı. Milletler Cemiyeti bu konuda da protestolar dışında yaptırım uygulamadı. Ardından İtalya ve Almanya,İspanyadaki iç savaşta cumhuriyetçi yönetime karşı faşist General Francisco Franconun saflarında savaşmak üzere asker gönderdi. böylece yeni silah ve uçaklarını da denediler. Yeni toprak kazanımları ve dünya egemenliği için Almanya,İtalya ve Japonya, Berlin-Roma-Tokyo Mihveri diye adlandırılan bir ittifak kurdular. Bu yüzden bu ülkeler Mihver Devleri adıyla anıldı.
1937de Japonya,Çine karşı topyekun bir savaş başlattı. Bir yıl sonra Almanya,Avusturyayı işgal etti; ardından da Çekoslovakyada Alman asıllıların çoğunlukta olduğu Südet bölgesi üzerinde hakkı olduğunu ileri sürdü. İngiltere ve Fransa,Çekoslovakyayı Hitlerin bu isteğine boyun eğmesinin yararlı olacağına inandırdı ve Eylül 1938de yapılan Münih Antlaşmasıyla bölge Almanyaya bırakıldı. 6 ay sonra Hitler başkent Pragı bombalayacağını söyleyerek gözdağı verince Çekoslovakya Almanyanın boyunduruğuna girdi.
Almanyanın sonraki kurbanı 1. Dünya Savaşının ardından bağımsız bir devlet olarak yeniden kurulan Polonyaydı. İngiltere ve Fransa bu kez Alman saldırısına karşı Polonyalılara yardım edecekleri konusunda kesin güvence verdiler. Almanya,Polonyaya saldırınca da 2. Dünya Savaşı başlamış oldu.
Avrupada Savaş Başlıyor:
Almanya Ağustos 1939da SSCB ile 0 yıl geçerli olacak bir saldırmazlık paktı imzaladıktan sonra,1 Eylülde Polonyaya girdi. İngiltere ile Fransa sözlerini tutarak 3 Eylülde Almanyaya savaş ilan etti. Avusturya,Kanada ve Güney Afrikanın da aralarında bulunduğu başka ülkeler de İngiltere ve Fransanın yanında yer aldı. Ama Müttefikler,Alman kara ve güçlerince hızla işgal edilen Polonyaya yardım edemdi.17 Eylülde SSCB de doğudan Polonyaya girdi. Polonya teslim oldu. 80 bin kadar Polonya askeri mücadeleyi sürdürmek amacıyla önce Romanyaya daha sonra da Fransaya giderek burada toplandı.
Ekimde SSCB, olası bir Alman saldırısına karşı bir batıda tampon devletler oluşturmak amacıyla,üç Baltık ülkesini, Estonya,Letonya ve Litvanyayı işgal etti. Ardından SSCB,Finlandiyadan birliklerine Finlandiya topraklarına girme hakkının verilmesini istedi. Finlandiya SSCBnin koşullarını kabul etmek zorunda kaldı.
Bunlar olurken batı oldukça hareketsizdi. Fransa,Alman sınırında Maginot Hattı adıyla anılan savunma hattını kurdu. Kuzeydeki İngiliz birlikleri,Belçikanın savaşa girmemesi nedeniyle Almanlarla hiç karşılaşmadı.
1940 Nisanında Almanlar,Norveçe saldırdı. Amaçları denizaltıları için üsler kurmak ve İsveçin kuzeyindeki madenlerden çıkartılarak denizyoluyla Norveçin Narvik limanına getirilen demire el koymaktı. Alman birlikleri gemilerle geldi ve bir bölümü hiçbir engele karşılaşmazsınızın Norveç kıyılarına çıktı. Bir bölümü de İngiliz deniz güçleriyle,iki tarafın da eşit kayıplar verdiği sert çatışmalara girdi. Ama Almanlar kısa sürede Norveçte Müttefiklerin asker çıkarma girişimlerini önleyebilecek hava üsleri kurdular. Norveç 9 Haziranda teslim oldu. Almanların nisanda saldırdığı Danimarka da pek az direnebildi.
10 Mayıs 1940ta başlayan Alman saldırısı,kısa sürede Belçika,Hollanda ve Lüksemburgun işgaliyle sonuçlandı. Yardıma gelen İngiliz ve Fransız orduları da püskürtüldü. 13 Mayısta Sedanda Alman tankları Meuse Irmağını geçti ve Fransanın içlerine doğru ilerledi. Hollanda 14 Mayısta teslim oldu. Alman tankları kuzeye,kıyıya doğru ilerledi ve geri çekilen Müttefiklerin önünü kesit. Belçika 27 Mayısta teslim oldu.
Belçikada sıkışıp kalan İngiliz ve Fransız birlikleri büyük kayıplar verdi. İngiliz deniz güçlerinin yardımıyla Dunkerque kıyılarından 346 bin kadar Müttefik askeri kurtarıldı; ama silah,araç ve gereçler geride bırakıldı.
14 Haziranda Almanlar Parise girdiler, 22 Haziranda da Fransızlar ateşkes antlaşmasını imzaladılar. Alman güçleri Kuzey Fransayı ve bütün Atlas Okyanusu kıyılarını işgal etti. Mareşal Henri Philippe Petain Vichyde Almanların denetiminde bir hükümet kurdu. İngilterede bulunan General Charles de Gaulle savalın sonuna kadar varlığını koruyan Özgür Fransa Hareketini kurarak işgalcilere karşı direnişe geçti. İngilterede ayrıca özgür Polonya,Norveç,Belçika,Hollanda ve Çek askeri birimleri de oluşturdu.
Hitler bir sonraki hedef olarak İngiltereyi seçti. Alman hava kuvvetleri Güney İngilteredeki havaalanlarını ve limanlarını her gün bombalamaya başladı. İngilizlerin kesin direnişiyle karşılaşan Almanlar,ardından Londrayı ve İngilterenin iç bölgelerindeki kentleri de bombaladı. Bu baskınlar pek çok sivilin ölümüne ve büyük zarara yol açtı. Buna karşılık İngiliz hava kuvvetleri de Fransa ve Belçika limanlarında askerleri Manş Denizinden geçirmek üzere toplanmış Alman gemilerini batırdı. İngiltere göklerinde Ağustos-Ekim 1940 arasında yapılan üstünlük savaşından sonra,Alman hava saldırıları gece bombardımanlarına dönüştü; 1941 ortalarına kadar İngilteredeki kentler yoğun hava akınlarının hedefi oldu. Haziran 1940tan sonraki bir yıl içinde yaklaşık 43 bin sivil yaşamını yitirdi;50 bin kişi ağır yaralandı.
Almanya SSCBye Saldırıyor:
Hitlerin SSCB ile 1939da yaptığı saldırmazlık paktının asıl amacı,Almanyanın aynı hem batıda,hem doğuda savaşmak zorunda kalmasını önlemekti. 1940ta Alman orduları Fransayı göçertip İnglizleri Avrupadan sürünce Hitler, SSCBye saldırmaya karar verdi. Hızlı bir harekatla SSCB üzerinden Ortadoğuya inmeyi tasarlamıştı. SSCBye saldırı Napolyonun 1812deki başarısız Rusya seferinden bir gün önce 22 Haziran 1941de başladı. Finlandiya,Bulgaristan,Macaristan ve Romanya da SSCBye savaş açtılar. Savaş başlangıçta Almanlar için oldukça olum gelişti. Almanlar sonbaharda Leningrad kentine, aralık ayında da Moskovanın banliyölerine ulaştılar. Daha güneyde de Don Iramağı ağzındaki Rostov kentine ulaştılar,ama kış gelince Alman birlikleri yorulmuş, savaşma güçleri azalmıştı.
Ardından SSCBnin karşı saldırısı başladı. Hitlerin tasarılarında bu harekatın kıl gelmeden tamamlanması öngörüldüğü için,Alman askerlerinin giysileri soğuk kış günlerine uygun değildi. Büyük kayıplar verdiler ve SSCBnin içlerinde tutunabilmelerine karşın başlangıçtaki güçlerini bir daha kazanamadılar.
1942de Hitler, Karadeniz ile Hazar Denizi arasında bulunan Kafkasya petrol yataklarını ele geçirmeyi hedefledi. Bir Alman ordusu ağustosta Maykoptaki petrol merkezine ulaştı. Daha kuzeydeki Stalingrad kentine yönelik saldırıları ise başarısız oldu. SSCB birlikleri kenti sonuna kadar savundu ve kış bastırınca karşı saldırıya geçtiler. 250 bin kişilik Alman ve Romanya birliklerini kuşattılar ve Şubat 1943te bu birlikler teslim oldu. SSCBnin 2. Dünya Savaşı ,nın en büyük kara çarpılmasındaki başarısı Almanları,Kafkasyadan çekilmek zorunda bıraktı. 1943 yazı başlarken SSCB orduları Almanları geri sürdü ve 1944 balında Polonyaya, çok geçmeden de Romanyaya girdi. Bu savaşta SSCB büyük yıkıma uğradı ve yaklaşık 20 milyon insanını yitirerek 2. Dünya Savaşında en çok can veren ülke oldu.
ABD Savaşa Giriyor:
ABD savaşta tarafsız kalmasına karşın İngiltereye destek sağlıyordu. Örneğin, 1940ta ABD,deniz kuvvetlerinin 50 destroyerini İngiltereye ödünç vermişti.
7 Aralık 1941de Pazar günü sabah saatlerinde,Japon uçak gemilerinden havalanan 360ın üzerinde savaş uçağı, Hawaii Adalarındaki Pearl Harbor deniz üssünde bulunan ABD savaş gemilerine saldırdı. Japonlar bombaladıkları sekiz savaş gemisinden altısını batırdı ya da çalışamaz duruma getirdi; ama üssü kendisi pek zarar görmedi. Uçak gemileri o anda başka bir yerde olduğu için bu saldırıdan kurtuldu. Bu olay üzerine ABD kongresi, 8 Aralık 1941de Japonyaya, üç gün sonra da Almanya ve İtalyaya savaş ilan etti.
Pearl Harbor baskınıyla aynı gün, Formozadan kalkan Japon uçakları Filipin Adalarına saldırdı. Bu adalar daha sonra Japon birliklerince işgal edildi. General Douglas MacArthut komutasındaki ABD ve Filipin güçleri yenildiler ve bölgeyi boşaltmak zorunda kaldılar. Japonlar 1942 Mayısında Filipinleri ele geçirdiğinde 36 bin kadar asker ve 25 bin sivili esir aldı. Japonlar ,saldırını sürdürerek ABDden Guam ve Wake adalarını,İngiltereden de Hong Kongu aldılar. Japon askerleri Taylan üzerinden hareketle Malayayı da işgal etti ve yarımadanın alt bölümlerine,Singapura doğru ilerlediler; Singapur 1942 Şubatında teslim oldu.Daha sonra,Saravak,Brunei,Borneo,Timor,Cava,Sumatra,Selebes,Yeni Britanya,Solomon Adaları,Yeni Ginenin doğusu,Gilbert Adaları da Japonyanın eline geçti. Buraları savunmaya çalışan Müttefik deniz güçleri büyük kayıplar verdi,askerlerinin pek çoğu öldü ya da esir edildi.
Bu saldırılar sonucunda Japonya,Güney doğu Asyanın denizden ulaşımını denetleyen adaları ele geçirdi. Japonlar ayrıca Çinhindi ve Taylantdan geçerek Birmanyayı da işgal etti ve oradaki İngiliz birliklerini Hindistana çekilmek zorunda bıraktılar. Güneydoğu Asyada kurdukları üslerden Avustralyaya hava saldırıları düzenlediler.
Batıdaki Deniz Savaşları:
Savaş başladığında İngiltere ve Fransanın güçlü donanmaları vardı. Alman donanması ise, daha küçük olmakla birlikte, modern ve etkiliydi. Uçak gemisi yoktu,ama güçlü savaş gemiler ve hızla artan denizaltı gücüyle ticaret gemilerine büyük zararlar verebiliyordu.
Akdenized İngiliz deniz gücünün üstünlüğü sayesinde,asker ve erzak taşıyan düşman gemileri batırılarak Kuzey Afrika harekatına yardımcı olundu. Ne var ki, İngiliz donanması da Alman denizaltılarının ve kıyıda üslenmiş savaş uçaklarının yarattığı tehlike yüzünden İngiliz gemileri Batı Çölündeki savaş için gerekli desteği Cebelitarık Boğazı ve Akdenizden getirmek yerine,çoğunlukla Ümit burnu ve Süveyş kanalı yolunu izleyerek sağladılar.
Durmaksızın bombalanan Malta yalnızca denizaltılar ve küçük gemilerce kullanılabiliyordu. Bu yüzden İngilizlerin ana deniz üssü Mısırda,İskenderiyedeydi. Zaman zaman Alman savaş gemileri Müttefik ticaret gemilerine saldırmak üzere Atlas Okyanusuna açılıyordu. Daha sonra da ticaret gemisi görünümde,silahlandırılmış gemiler göndermeyi sürdüler.
Atlas Okyanusundaki asıl savaş Alman denizaltılarıyla oldu. Bu savaş gece gündüz durmaksızın sürdü. Müttefiklerin,asker,savaş araç ve gereçleri de taşıyan ticaret gemileri konvoylar oluşturarak savaş gemilerinin koruması altında yol alabiliyorlardı. Uçak gemilerinden ve kıyıdaki hava üslerinden kalkan savaş uçakları da deniz savaşlarına katılıyordu,ama Alman denizaltılarına engel olmak çok güçtü. Savaş süresince bu denizaltılar Müttefiklerin 23.351 ticaret gemisini batırdı. Buna karşılık 782 Alman denizaltısı yok edildi.
Kuzey Afrika Çıkarması:
Müttefikler,mihver güçlerini yenmek için,önce Almanyayı yenmek gerektiğini düşünüyordu. 1942de Kuzey Avrupayı geri alacak güçleri olmayan Müttefikler,düşmanu önce Kuzey Afrikadan sürmeye karar verdiler. Bu nedenle,General Dwight D. Eisenhower komutasındaki İngiliz ve ABD askerlerinden oluşan 100 bin kişilik bir kuvvet Fas ve Cezayir kıyılarına çıkarma yaptı.
Bu ülkeler,o sırada Vichy Fransasının denetimindeydi. Vichy yönetimi önce bu çıkarmaya karşı çıktıysa da,hemen ardından Mütteflerle işbirliğine girdi. Müttefikler önce doğuya,Tunusa doğru ilerledi,ama Akdeniz üzerinden hava ve denizyoluyla getirilen güçlü Alman birliklerince durduruldu.
1943 Ocak ayı sonunda Montgomerynin ordusu Batı Çölünü geçerek Tunusa girdi. Zorlu çarpışmalardan sonra Müttefik orduları Mayıs 1943te Alman ve İtalyan kuvvetlerini çökertti ve Mihver ordularının ancak küçük bir bölümü esir düşmekten kurtulabildi.
Müttefikler Kuzey Afrikadaki başarılarını,1943 Temmuzunda Sicilyayı işgal ederek sürdürdü. Bu harekat,limanları ele geçirerek değil,açık plajlara asker çıkararak yürütüldü. Daha önce önemli yol ve köprüleri ele geçirmek üzere planör ve paraşütlerle hava birlikleri indirilmişti. Ağustosun ortalarında ada ele geçirildi.
Sicilyanın yitirilmesi ve İtalyanın Müttefiklerce bombalanması İtalya diktatörü Bento Mussoliniyi çekilmeye zorladı. Eylül başlarında İtalya teslim oldu ve Maltadaki donanmasına el kondu. Bu olay İtalyada Müttefikler ile Almanları karşı karşıya bıraktı.
Müttefik güçler 3 Eylülde güney İtalyaya birkaç gün sonra da Salerno Körfezine çıktılar. Almanlar inatla direndiler. Ekimde Napoliye ulaşan Müttefikler yarımadanın ortalarında güçlü bir Alman savunması tarafından durduruldu.
1944 Ocakında Müttefikler, Anzioya çıkarak bu savunma hattının ardına geçmeye çalıştılar. Aynı zamanda bu hattın asıl güçlü noktası olan Cassinoya yönelik saldırılar düzenlediler. Müttefikler Polonya birliklerinin Cassinoyu almasından sonra Anziodaki kuvvetlere katılmak üzere kuzeye doğru ilerlemeyi başardılar. 4 Haziranda Roma alındı.
Avrupada Savaşın Sonu:
İtalyadaki Müttefik güçler 13 Ağustos 1944te Floransayı aldı. Almanlar bunun üzerine Pisa ile Rimini arasında bir savunma hattı oluşturarak kış gelene kadar burada tutundular. Nisan 1945te Müttefikler Po Irmağını geçti ve Alp Dağlarına doğru ilerledi. İtalyada Almanlar 2 Mayısta teslim oldular. İki gün sonra da Müttefikler Avusturyadan güneye doğru ilerleyen ABD askerleriyle buluştu. SSCB birlikleri ise 1944 Haziranında Doğu Avrupada bir harekat başlattı. Temmuz sonunda Varşovanın karşısında Vistül Irmağının doğu kıyısına geldiler. Daha güneyde SSCB ordu,Romanya ve Bulgaristanı aldı. Finlandiya eylülde düştü. Ağustosta SSCB orduları iki koldan ilerlemeye başladı. Biri Baltık Denizinin doğu kıyıları boyunca,öbürü de Tuna vadis üzerinden Macaristana doğru hareket etti. Almanlar bu ilerlemeyi durduramayarak geri çekildiler.
1945 başlarında,Almanyanın artık uzun süre savaşamayacağı ortaya çıkmıştı. Müttefik liderler,ABD Başkanı Roosevelt,İngiltere Başbakanı Churchill ile SSCBnin önderi Stalin Kırımdaki Yalta kentinde toplandılar ve Almanyanın koşulsuz olarak teslim alınması konusunda anlaştılar. Ayrıca savaş sonrası Avrupaya ilişkin planlar da yaptılar. Ocak 1945te SSCB askerleri Oder Irmağını Budapeşteye,nisan başında da Viyanaya girdiler ve Berline doğru ilerlediler. 25 Nisanda Berlini kuşattılar. Kentin merkezinde ki bir yer altı sığınağından savunmayı yönetmekte olan Hitler savaşın yitirildiğini kavrayarak 30 Nisanda intihar etti. Amiral Karl Dönitzi kendi yerine atamıştı.
Dönitzin temsilcileri Reimse Müttefiklerle görüşmeye geldi. Batıda Müttefiklere teslim olmayı; ama doğuda SSCBye karşı savaşı sürdürmeyi istiyorlardı. Eisenhower Almanların her yerde koşulsuz teslim olmaları konusunda ısrar etti. Almanyanın teslim olması 8-9 Mayıs 1945te gece yarısı gerçekleşti.
Japonyanın Teslim Olması:
ABD,Japonyanın kıyı kentlerini yoğun bir biçimde bombaladığı sırada Başkan Truman,Japonların direnişini kırmak ve savaşı kısaltmak gerekçesiyle atom bombası kullanmaya karar verdi. Atom bombası ABDde,gizlice geliştirilen ve büyük yıkım gücü olan bir silahtı. 6 Ağustos 1945te ABD hava kuvvetlerinin bir bombardıman uçağı Hiroşima kenti üzerine ilk atom bombasını attı. 3 gün sonra gücü azaltılmış bir atom bombası da Nagasakiye atıldı. Bu bombalar Hiroşimada 200 bin, Nagasaki de ise 80 bin sivlin ölmesine ve on binlerce kişinin yaralanmasına yol açtı. Bu kentler büyük ölçüde yıkıldı; bitki örtüsü çok zarar gördü. Atom bombasının yol açtığı radyasyon etkisi yıllarca. Radyasyon nedeniyle insanlar; daha sonra sakatlandılar ve öldüler. Uzun yıllar sonra bile özürlü çocuklar doğdu.8 Ağustosta SSCB de Japonyaya savaş açtı ve Japonların elinde bulunan Mançurya ve Koreyi işgale başladı. Bunun üzerine Japonya 2 Eylülde resmen teslim oldu ve 2. Dünya Savaşı sona erdi.
Bu mesaj Hale tarafından düzenlendi: 26 Temmuz 2015 Pazar - 19:15
Düzenleme sebebi: Resim Linkleri Ve Konu İçeriği Düzenlenmiştir.