Karı-Koca Mallarının İdaresi
l.Mesele: Karı koca mallarının yönetimi meselesi, evlilik birliğine taraf olan eşlerin mal varlıklarının durumu ile ilgilidir. Daha önceki bölümde gördüğümüz konular, karı kocanın evlilik birliği içindeki kişisel durumları ile ilgili bulunuyordu. Gerçi bunlar arasında, nafaka yükümü, borçlardan sorumluluk gibi bazı malî konulara da değinilmektedir. Fakat, bunlar dışında sırf mallara ilişkin olmak üzere de bir rejim meselesi olmak gerekir. Nitekim kanun koyucu, karı koca mallarının yönetimi konusunu ayrıca ve çok ayrıntılı biçimde düzenlemiş bulunuyor. Burada düzenleme konusu olan husus, “mal rejimi” ya da “karı koca mallarının idaresi” olarak adlandırılıyor.
Meseleyi düzenleme biçimi açısından kanun koyucu şöyle bir hareket noktasından işe başlıyor: Karı koca evlenirlerken sahip oldukları ve bundan sonra iktisap edecekleri mal varlıklarının nasıl bir rejime bağlı olacağını kararlaştırmamışlarsa, aralarında, kanunun belirlediği rejim egemen olacak ve mal varlıkları hakkında bu rejime özgü kurallar uygulanacakta”. Bunun adı “kanunî mal rejimidir” Böyle olmayıp da, eşler evlenirlerken veya sonradan bu mal varlıkları hakkında hangi kuralların yürüyeceğini ayrıca kararlaştırmak isterlerse, bu konuda kanunda gösterilen mal rejimlerinden birini seçecekler ve yapacakları sözleşme ile bu seçimlerini ve bunun muhtevasını belirleyeceklerdir. Bunun adına da “akdî mal rejimi” denmektedir. Akdî mal rejimi kuran sözleşmeye “evlenme mukavelesi”, bunun tescil edildiği kütüğe de “karı koca malları hakkında usule dair sicil” adı veriliyor.
Bizim uygulamamız açısından, evlenme mukavelesi ile bunun kaydolunduğu kütüğün pratik bakımdan bir önem taşımadığını belirtelim. Çünkü, bizdeki evlenmelerin aşağı yukarı tamamında, karı koca mallarının yönetimini belirtecek ayrı bir sözleşme yapılması gibi bir yola başvurulmamakta ve bunun sonucu olarak da durumu sicile geçirme işlemine gerek kalmamaktadır. Sözleşme yapılmayınca, karı koca arasında, mallara ilişkin olmak üzere “mal ayrılığı” rejimi yürümekte, yani mal ayrılığı usulü kanunî bir usul olarak kendiliğinden kabu edilmiş olmaktadır.