Amblyopia olarak da bilinen göz tembelliği genellikle erken çocukluk döneminde ortaya çıkar ve çocukların %2si ile %3ünü etkiler. Amblyopia genellikle aile içinde taşınır. Erken teşhis edilirse tedavi edilebilen bir durumdur, ancak tedavi edilmezse görme kaybına neden olabilir. Bazı durumlarda göz tembelliği belirgin iken, bazı çocuklarda bunu teşhis etmek zordur. Bazen, çocuk bile bu durumdan haberdar değildir. Amblyopiayı teşhis etmek ve tedavi etmek için bir göz doktoru ya da optometriste mümkün olduğunca çabuk başvurulması gerekir. Çocuğunuzun göz tembelliği olup olmadığını belirlemek için bazı teknikler kullanabilirsiniz, ama her zaman bir göz bakım uzmanına danışmalısınız. (Tercihen çocukların göz bakımı konusunda eğitimi olan birine danışın.)
Göz Tembelliğini Kontrol Etmek
1 Göz tembelliğine neyin sebep olduğunu anlayın. Amblyopia genellikle gözlerle doğru şekilde iletişim kurmakta zorlandığında ortaya çıkar. Gözlerden bir tanesi diğerine göre belirgin şekilde daha iyi odaklanabildiğinde ortaya çıkabilir. Kendiliğinden amblyopiayı fark etmek zor olabilir çünkü herhangi bir görsel değişiklik veya bozulma sergilemeyebilir. Göz tembelliğini doğru şekilde teşhis etmenin tek yolu göz doktoruna başvurmaktır.
- Strabismus amblyopianın çok yaygın bir nedenidir. Strabismus gözlerin bir tanesinin içeriye (esotropia), dışarıya (exotropia), yukarıya (hypertropia) ya da aşağıya (hypotropia) döndüğü, gözlerin uyumsuz konumlanması durumudur. Bazen “dolaşan göz” olarak da bilinir. Sonuç olarak, “düz” olan beyne giden sinyallere yön verir ve strabismic amblyopia olarak bilinen duruma neden olur. Ancak, tüm göz tembellikleri strabismus ile bağlantılı değildir.
- Amblyopia düşük göz kapağı gibi yapısal bozukluklardan da kaynaklanıyor olabilir.
- Katarakt gibi (gözün içindeki bulutlu nokta) diğer problemler de göz tembelliğine neden olabilir. Bu çeşit amblyopiaya “yoksunluk amblyopiası” denir ve genellikle cerrahi yollarla tedavi edilmesi gerekir.
- Her iki gözün arasındaki ışık kırılması farkı da amblyopiaya sebep olabilir. Örneğin, bir gözünde miyop olan ve diğer gözünde miyop olmayan (anisometropia olarak da bilinen bir durumdur) insanlar vardır. Beyin bir gözü kullanmayı ve diğerini görmezden gelmeyi seçecektir. Bu tip amblyopia rekraktif amblyopia olarak bilinir.
- Duruma göre, iki taraflı amblyopia iki gözü de etkileyebilir. Örneğin bir bebek iki gözünde de katarakt ile dünyaya gelebilir. Bir göz uzmanı bu tip amblyopia için teşhiste bulunabilir ve tedavi olanakları sunabilir.
2 Sık görülen semptomlar arayın. Çocuğunuz görme durumundan şikayetçi olmayabilir. Zamanla amblyopiası olan bir kişi bir gözünde diğerinden daha iyi bir görüş olmasına alışabilir. Bir uzman göz muayenesi çocuğunuzda göz tembelliği olup olmadığını kesin olarak belirlemenin tek yoludur, ancak arayabileceğiniz bazı semptomlar vardır.
- Bir gözü kapattığınızda telaşlı ya da sinirli olmak.Bazı çocuklar gözlerinden birini kapatırsanız telaşlı ya da sinirli olabilir. Bu, gözlerin beyne eşit sinyal göstermediğinin bir işareti olabilir.
- Zayıf derinlik algısı. Çocuğunuz derinlik algılamasında sorun yaşayabilir (stereopsis) ve ayrıca üç boyutlu filmleri izlerken sorun yaşayabilir. Çocuğunuz okuldaki yazı tahtası gibi gibi uzak nesneleri görmekte sorun yaşayabilir.
- Dolaşan göz. Çocuğunuz gözleri aynı hizada duruyor gibi görünmüyorsa, amblyopianın sık görülen sebeplerinden biri olan strabismusu olabilir.
- Sık sık gözleri kısma, gözleri ovalama ve kafayı hareket ettirme. Tüm bunlar amblyopianın sık görülen yan etkilerinden biri olan bulanık görmenin işaretleri olabilir.
- Okulda zorluk çekme. Bazen, çocuğunuz amblyopia yüzünden okulda zorluk yaşayabilir. Çocuğunuzun öğretmeniyle konuşarak çocuğunuzun uzaktan bir şey okunması istendiğinde bahane üretip üretmediğini sorun. (“Sersemlemiş gibi hissediyorum” ya da “Gözlerim kaşınıyor” gibi)
- Göz uzmanınıza altı aydan küçük çocuklardaki uyumsuzluk ya da görme problemlerini kontrol ettirmek için başvurun. Bu yaşta, çocuğunuzun görme gelişimi o kadar hızlı bir gelişim halindedir ki evde yapılan testler işe yaramayabilir.
3 Hareket eden nesne testi yapın. Çocuğunuzun gözlerinden biri diğerinden daha yavaş hareket ediyor mu etmiyor mu diye gözlemlemek için çocuğunuzun tepkilerini ölçün. Parlak başlıklı bir kalem ya da parlak renkli bir nesne bulun. Çocuğunuzdan bu nesnenin belirli bir kısmına odaklanmasını isteyin. (örneğin; kalem başlığı, lolipopun top kısmı gibi”
- Çocuğunuzdan renkli objeyi gözleriyle takip ederken nesnenin aynı yerine odaklanmasını isteyin.
- Nesneyi az bir miktar sağa ve daha sonra sola hareket ettirin. Sonra, yukarı ve aşağı hareket ettirin. Çocuğunuzun gözlerini siz nesneyi hareket ettirirken dikkatle gözlemleyin. Eğer gözlerden biri nesneyi takip ederken diğerinden daha yavaşsa, bunu fark edebiliyor olmalısınız.
- Çocuğunuzun gözlerini kapatın ve nesneyi tekrar hareket ettirin: sol, sağ, yukarı ve aşağı. Diğer gözü kapatın ve testi tekrarlayın.
- Her iki gözün de nasıl tepki verdiğini not edin. Bu bir gözün diğer bir gözden daha yavaş hareket edip etmediğini belirlemenize yardımcı olacaktır.
4 Fotoğraf testi yapın. Çocuğunuzun gözlerinin aynı hizada olmadığını düşünüyorsanız, gözlerin fotoğraflarını inceleyerek test etmek yardımcı olabilir. Fotoğraflarla çalışmak size bir problemin işaretçisi olabilecek göstergeleri daha yakından incelemek için daha fazla zaman verir. Bu özellikle gözlerini incelemeniz için uzun süre hareketsiz kalmayan bebekler ve küçük çocuklar için işe yarayan bir yöntemdir.
- Eğer gözleri detaylıca gösteriyorsa eskiden çekilmiş fotoğrafları kullanabilirsiniz. Eğer uygun olan fotoğrafınız hiç yoksa, yeni fotoğraflar çekmenize yardım etmesi için başka birinden yardım isteyebilirsiniz.
- Göz tembelliğini çözmek için küçük bir kalem ışığının yansımasını kullanın. Yardımcınıza, çocuğunuzun gözünden yaklaşık 90 santimetre kadar bir kalem ışığı tutmasını isteyin.
- Çocuğunuzdan ışığa bakmasını isteyin.
- Işık çocuğunuzun gözlerinin üzerinde parlarken, gözlerin fotoğrafını çekin.
- İris ya da göz bebeği alanındaki simetrik ışık yansıması var mı diye bakın.
- Eğer ışık her iki gözde de aynı noktadan yansıyorsa, çocuğunuzun gözleri büyük ihtimalle aynı hizadadır.
- Eğer ışık yansımaları simetrik değilse, o zaman bir göz içe ya da dışa dönüktür.
- Eğer emin değilseniz, farklı zamanlarda birden çok fotoğraf çekerek gözleri yeniden muayene edin.
5 Kapat-aç testi yapın.
Bu test altı aydan büyük çocuklarda uygulanabilir. Aç-kapa testi gözlerin uygun şekilde hizalanıp hizalanmadığını ve eşit ölçüde olup olmadığını belirleyebilir.
- Çocuğunuzu yüzü size dönük şekilde ya da yardımcınızın kucağına oturtun.
- Yumuşak bir şekilde ellerinizle ya da tahta bir kaşıkla bir gözünü kapatın. Çocuğunuzdan kapanmamış olan gözüyle birkaç saniye boyunca bir oyuncağa bakmasını isteyin.
- Kapalı olan gözü açın ve nasıl tepki verdiğini izleyin. Kaydığı için gözün tekrar eski hizasına dönüp dönmediğini kontrol edin. Bu, pediatrik göz doktoru tarafından kontrol edilmesi gereken bir durumu işaret edebilir.
- Testi diğer göze üzerinde tekrar edin.
Kaynak
- http://www.medicalnewstoday.com/articles/164512.php
- http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lazy-eye/home/ovc-20201878
- http://www.wikihow.com/Get-Rid-of-a-Lazy-Eye