Mantar enfeksiyonlarından nasıl korunmalı?
Mantar enfeksiyonları, kadınlarda en sık görülen rahatsızlıkların başında yer alıyor. Risk faktörleri; antibiyotik tedavisi, gebelik, doğum kontrol hapları, sentetik giysiler. Kadınlarda gelişen vajinal enfeksiyon (vajinit) etkenleri içinde en sık izole edilen mantar, Candida albicans’dır. Vakaların yaklaşık yüzde 10-15’inde Torulopsis glabrata gibi diğer Candida türleri de etken olabilir.
Kadınların yüzde 75’lik kısmı yaşam süresince en az bir kez vajinal mantar enfeksiyonu geçirirler. Kendi normal vajinal floralarında bulunan mantar hücreleri çeşitli nedenlerle aktif hale gelip vajinit tablosu oluştururlar. Çok nadiren cinsel temasla geçebildiği de görülmüştür. Havuz, deniz gibi dış ortamlardan bir bulaşma söz konusu değildir. Vajinal kandidiazis için risk faktörleri arasında; antibiyotik tedavisi, gebelik, şeker hastalığı, doğum kontrol hapları, rahim içi araç (spiral), HIV, kortikosteroidler, eksojen hormonlar, sentetik giysiler, şişmanlık, kronik servisit ve radyasyon vardır.
Bazı kadınlarda vajinal kandidiazisin neden seyrek, bazılarında neden sık olduğunu açıklamak için konakçı faktörleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Belirti ve bulgular arasında en sık geceleri şiddetlenen ve sıcak ile artan kaşıntı görülür. Dış genital organlarda ve idrar yaparken yanma vardır. Cinsel ilişki sırasında ağrı olabilir. Kötü kokulu olmayan, beyaz renkli, içerisinde süt ya da peynir kesiği şeklinde parçacıklar gözlenen bir akıntısı olabilir. Bazen de ince bir akıntı tarzı vardır. Vulva ve vajinada kızarıklık ve şişlik, vulva derisinde soyulma ve küçük kanamalar gözlenebilir.
Hastalık birkaç kez tekrarlayabilir
Vajinal mantar infeksiyonlarının tedavisi hem çok kolay, hem de zordur. Tedavi ile birkaç gün içinde şikâyetler geriler. Hastaların yüzde 5-25’lik kısmında hastalık ileri dönemlerde tekrarlayabilir. Yılda en az dört kez aynı tablo tekrarlar ise rekürren kandidiazisten söz edilebilir.
Mantarın vajinadaki sağlam dokuda derinlere ilerlemesi ve sessiz kalarak ilaçlardan da etkilenmemesi buna neden olabilir. Tedavide hem sistemik, hem de lokal etkili ilaçlar kullanılır. Vajinal ovül (fitil) ve kremler, ağızdan alınan antifungal (antimantar) ajanlar uygun doz ve sürede kullanılır. Tekrarlayan enfeksiyonlarda eş tedavisi de önerilir.
Kişisel hijyende, vajinanın su ile yıkanmaması, nötr pH derecelerine sahip sıvı sabunlar kullanılması, sentetik giysiler giyilmemesi, çamaşırların pamuklu olması, dar giysilerden kaçınılması, havuz ve deniz sonrasında ıslak mayoların değiştirilmesi tedaviyi kolaylaştırır.