Yatay Analiz Nedir?
Bazen trend analizi olarak da adlandırılan yatay analiz; bir şirketin performansının geçmişini ve ilerlemesini izlemek için birkaç yıl boyunca karşılaştırmalı mali tablolardaki veya mali oranlardaki satır öğelerini karşılaştırma sürecidir. Başka bir deyişle, analistlerin şirketin iyileşip gelişmediğini veya düşüşte olduğunu görmek için zaman içinde hesapları veya performans ölçümlerini karşılaştırmasının bir yoludur.
Yatay Analiz Ne Anlama Geliyor?
Bu değerlendirme formülü genellikle yatırımcılar ve şirket içi yönetim tarafından yapılmaktadır. Çünkü her ikisinin de bir şirketin karar vermek için ne kadar iyi olduğunu anlaması gerekir. Yatırımcılar, mevcut yatırımlarını yatırım yapmak veya satmak isteyip istemediklerine karar vermek zorundadırlar; yönetimin, şirketin gelecekteki performansını iyileştirmek için hangi hamleleri yapacağını bilmesi gerekir.
Bir mali tablodaki veya mali orandaki herhangi bir satır öğesi belirli bir süre boyunca karşılaştırılabileceğinden, bir şirketin zaman içindeki performansını izlemeye çalışan herkes için yatay analizi son derece yararlı hale getirir.
Örnek
Bir yatırımcı, bir işletmenin büyüdüğünü ve daha değerli hale gelip gelmediğini veya daha az verimli ve daha az değerli hale gelip gelmediğini görebilir. Örneğin, bir yatırımcı, yatırım yapmayı düşündüğü bir şirketin hisse başına kazanç oranını izlemek için bilançonun yatay analizini kullanabilir. Oran yıldan yıla artmaya devam ederse, yatırımcının analizi olumlu bir eğilim gösterecek ve Diğer ölçütlerin de aynı derecede olumlu olduğu düşünülürse, muhtemelen şirkete yatırım yapmayı tercih ederdi.
Öte yandan bir yönetici, şirketin günlük operasyonlarıyla ilgilenir, bu nedenle iyileştirme alanlarını belirlemek için bu değerlendirme tekniğini kullanır. Örneğin, bir yönetici, şirketin ne kadar verimli hale geldiğini görmek için satılan malların maliyetini ve kar marjını iki veya üç yıllık bir süre boyunca karşılaştırabilir. Gelir tablolarının bu karşılaştırması, yöneticiye yalnızca gelecekteki performans için bir kıyaslama sağlamakla kalmaz; ayrıca gelecekte nelerin değiştirilmesi gerektiğini anlamasına yardımcı olacaktır.
Bu karşılaştırma tek başına faydalı olsa da, yatırımcılar ve yönetim, herhangi bir karar vermeden önce genellikle hem yatay hem de dikey analiz tekniklerini kullanır.