Fluxus (Latince: akmak kelimesinden), 1960lı yıllarda etkili olan şairler, besteciler ve tasarımcılardan oluşan uluslararası sanatçıların etkili olduğu avant-garde gruba verilen addır. “Fluxus” ifadesi ilk kez bir akım tanımı olarak Dick Higgins tarafından 1966 yazılan bir makalede kullanılmıştır. Fakat ortaya çıkışı öncelikle George Maciunas tarafından yapılan bir yayın adı olarak kullanılması ile olmuştur. Fluxus sanatçıları özellikle Neo-Dada gürültü müziği ve görsel sanatlar kadar, edebiyat, kent planlama, mimari ve tasarım konularında da etkin olmuşlardır1).
George Maciunas'a göre Fluxus'un amacı “sanatta devrimsel bir gelgitin oluşmasını sağlamak, yaşayan sanatı ve karşı sanatı (anti-art) yaymak” idi 2). Bu açıdan Fluxus, Dada ile yakından ilişkilendirilebilir3). Philip Corner'a göre asla “fluxusism” ifadesi kullanılmaz 4).
Dick Higgins tarafından yazılan ve kısa bir Fluxus tarihi olarak okunabilecek “A Child's History of Fluxus” metninde, Fluxus hareketine ait kavramlar, genelde, “Fluxus şeyleri” olarak tanımlanmaktadır5). Hareketin özünde “basit ve gündelik olan” ile ilişkisini uzunca vurgulayan -ve bunu yaparken de gayet sıradan bir dil kullanan Higgins, Fluxus'un en temel özelliğini “basit, sıradan olup da, büyük ve cafcaflı şeylerle ilgisi olmayan gündelik şeyler” olarak açıklar. Fluxus adına yapılan işlerde büyük ve iddialı başlıklar görülemeyeceğini, böyle işlerin Fluxus kopyaları olduğunu iddia eder 6). Yirmi yılı aşkın bir süreci özetlemeye çalıştığı metnin sonunda şunları belirtmektedir;
“And though Fluxus is almost twenty years old now - or maybe more than twenty, depending on when you want to say it began - there are still new Fluxus people coming along, joining the group. Why? Because Fluxus has a life of its own, apart from the old people in it. It is simple things, taking things for themselves and not just as part of bigger things. It is something that many of us must do, at least part of the time. So Fluxus is inside you, is part of how you are. It isn't just a bunch of things and dramas but is part of how you live. It is beyond words.
When you grow up, do you want to be part of Fluxus? I do.”
Birincisi George Maciunas tarafından 1963 yılında yayınlanan manifestodur. Diğeri ise, 1970 yılında Joseph Beys tarafından yayınlanmıştır. İki metin de birbirine benzemektedir. İlk metinde Maciunas, sözlükteki Fluxus tanımını alır ve bu tanım akıp giderken içine şu ifadeleri yerleştirir;
“Purge the world of bourgeois sickness, “intellectual”, professional & commercialized culture, PURGE the world of dead art, imitation, artificial art, abstract art, illusionistic art, mathematical art, - PURGE THE WORLD OF “EUROPANISM”!
PROMOTE A REVOLUTIONARY FLOOD AND TIDE IN ART. Promote living art, ani-art, promote NON ART REALITY to be
fullygrasped by all peoples, not only critics, dilettantes and professionals.
FUSE the cadres of cultural, social & political revolutionaries into united front & action.”
İkinci metin ise birinci metin ile aynı olmasına rağmen EUROPANISM ifadesinin yerine AMERICANISM gelmiştir.
“Purge the world of bourgeois sickness, “intellectual”, professional & commercialized culture, PURGE the world of dead art, imitation, artificial art, abstract art, illusionistic art, mathematical art, - PURGE THE WORLD OF “AMERICANISM”!
PROMOTE A REVOLUTIONARY FLOOD AND TIDE IN ART. Promote living art, ani-art, promote NON ART REALITY to be
fullygrasped by all peoples, not only critics, dilettantes and professionals.
FUSE the cadres of cultural, social & political revolutionaries into united front & action.”
Fluxus, 20. yüzyıl başında etkili olan Dada'ya benzer şekilde, anti-sanat kavramını vurgular ve modern sanatın ciddiyetini sorgular. Fluxus sanatçıları, 1917'de Duchamp'ın Pisuar'ında olduğu gibi, gündelik yaşamdaki nesneler ve sanat arasındaki bağlantılarını sergilemeye girişir. Fluxus sanatı, çoğunlukla “etkinlikler” olarak sunulmuştur. George Brecht'e göre etkinlik, “durumun (situation) en küçük birimi (unit) olarak tanımlanabilir”. Bu etkinlikler minimal düzeyde yönergeden oluşmakta, kazara ve rastgele olan ile yakın ilişki içinde bulunmaktadır. Bu durum da yine Duchamp'ın “yapıtı izleyenin tamamladığı” kavramından yola çıkmaktadır 7).