Haziran 1916, Fromles
"Sevgili Francisca...
Durdum. Ne yazmalıydım. Günlerdir yoğun bombardıman altında olduğumuzu mu? Ya da savaşın iğrençliği, adiliği hakkında mı yazacaktım? Burunlarımızın nasıl hissizleştiğini, dışkılarımızı toprakla örtebilmenin bile muazzam bir şey olduğunu, saldırı sonucu ölenlerin üzerine azıcık toprak örttüğümüzü, her şeyin, her yerin nasıl leş koktuğunu mu yazacaktım? Patlayan bir bombadan yayılan sıcaklığın nasıl önce dudakları sonra da boğazı yaktığını mı yazacaktım? Patlamanın; yüzü, cildi nasıl soyduğunu mu yazacaktım? Augsburglu marangoz Peter' in sürünürken ardında bağırsaklarını nasıl sürüklediğini mi yazacaktım? Heidelbergli Wilhelm' in kopan bacaklarından geriye kalanları korumaya çalışırken nasıl acıyla inlediğini mi? Ve artık hiçbir insansı varlığa benzemediği halde hâlâ nefes alan ve hisseden et yığınlarını mı yazacaktım? Belki de hastane çadırlarının arkalarındaki çukurlara yığılan, kesilmiş uzuvlardan bahsetmeliydim. Ya da kendisine bir mezarda yer bulamayan, şişmiş mor yüzler tarafından çevrelenmiş açık gözleriyle bize bakan, çürümeye terk edilmiş cesetlerden bahsetmeliydim. Veya diğer cesetlerden dökülen yeşilimsi, macunsu et parçalarından. Kimsenin aklından çıkmayan, çürüyen cesetlerin üzerinde bir festival havasında hızla hareket eden solucanları mı yazmalıydım?
Ne yazmalıydım?