Çocukluk ya da gençlik döneminden sporla ilgilenmeye başlamış herkes için ebeveynlerin etkisi büyüktür. Çocuk ve genç spor yıldızları için bu etki çok daha belirgindir. Ünlü sporcuların, zamanında ailelerine karşı geldiklerini ya da ailelerin desteği ile bu zamanlara geldiklerini söylediklerini mutlaka duymuşsunuzdur. Yani, çocukluk ve ergenlik döneminin pek çok alanında olduğu gibi ebeveynlerinin davranışları ve yaklaşımları, sporcu olan ya da olmaya yönelen çocukları üzerinde önemli izler bırakacaktır.
Spor psikolojisi uzmanı Dr. Patrick Cohn, gençler için sağlıklı ve başarılı bir spor hayatının, anne babalarının onlara güven ve özsaygı kazandırmasına bağlı olduğunu söylüyor. Cohn, çocukların sporla nasıl ilgilendiklerini, ebeveynlerinin ve koçlarının belirlediğini düşündüğünden, genç sporcularla olduğu kadar onların anne babaları ile de çalışıyor.
Dr. Sherry Newsham ve Dr. Milledge Murphey, ebeveynlerin, genç sporcular üzerindeki yüksek beklentilerinin onları olumsuz da etkileyebileceğine dikkat çekiyorlar. Genç sporcular bu nedenle kendilerini yetersiz hissedebiliyor, sporu bırakabiliyorlar. Çocuk ve genç sporcuların, 16 yaşına geldiklerinde, %80’inin sporla ilgilenmeyi bıraktıklarını ve ebeveynlerinin tutumlarının bunda etkili olduğunu biliyor muydunuz?
Yetişkin sporculardan farklı olarak, genç sporcular için ebeveynlerinin ve koçlarının onların spor hayatlarındaki rolü çok daha büyük. Genç sporcuların olumlu duygularla sporla ilgilenmelerine, yetişkinlik döneminde de devam eden bir spor yaşamları olmasına yardımcı olması için ebeveynlere yönelik 10 öneri:
- Yarışların sonucundan ziyade, çocuğunuzun gösterdiği çabaya ve performansa odaklanın. Çocuğunuza, başarının bir yarışı kazanmaktan çok, kişinin koyduğu hedeflere ulaşması olduğunu öğretin.
- Çocuğunuzun, kazansa da kaybetse de, onu koşulsuz olarak sevmeye devam edeceğinizi bildiğinden emin olun. Başarıları kadar başarısızlıklarını da bir yönüyle takdir edin.
- Çocuğunuzun koçuna saygı gösterin. Eğer koçluk yönteminden ya da uygulamalarından memnun değilseniz, bunu koçla tartışın. Koçun yerine, çocuğunuza koçluk yapmaya çalışmayın.
- Çocuğunuzun takım arkadaşlarını destekleyin, yarışlarına izleyici olarak katılın. Yarışma sırasında karşı takım ya da hakem hakkında eleştiri yapmamaya özen gösterin. Unutmayın, onun model aldığı kişi önce sizsiniz.
- Çocuğunuzun fiziksel becerilerinin sınırları olduğunu kabul edin. İlgilendiği spor, onun özelliklerine ve ilgisine uygun bir spor olsun.
- Spor, çocuklar ve gençler için öncelikle eğlenceli olmalıdır. Çocuğunuzun yaptığı spordan keyif aldığından emin olun. Sporcu çocuğunuzun ilgilendiği sporu, öncelikle onun işi değil eğlence aracı olarak görün. İlk hedefinizin yarışmaktan keyif alması olsun.
- Genç sporcular, yarışmaktan, bir takımın parçası olmaktan ya da sadece hedefler belirlemekten de keyif alırlar. Sizin gündeminiz, çocuğunuzun gündeminden farklı olabilir.
- Çocuğunuzun ölçülebilir ve elde edilebilir, gerçekçi hedefler belirlemesine yardımcı olun. Belirsiz ya da aşırı zor hedefler, çocuğunuzun spordan keyif almasını engelleyebilir. Sonuç değil performans hedefleri belirlemelerini sağlayın.
- Çocuğunuzun başarıyı, özsaygı ile eşleştirmemesine yardımcı olun. Sadece “sporcu” olmadığını, “sporcu bir insan” olduğunu, yalnızca kazandığı yarışların ya da başarıların onun özsaygısını belirlemeyeceğini vurgulayın.
- Çocuğunuza uygun sorular sormaya çalışın. Yarıştan ya da pratikten sonra çocuğunuza uygun sorular sorduğunuzda, ona, sporda neyin önemli olduğunu da iletirsiniz. “Kazandın mı?” diye sorarsanız, sizin için sporda kazanmanın önemli olduğunu anlatırsınız. “Bu maçtan keyif aldın mı?” diye sorarsanız, sizin için spordan keyif almanın önemli olduğunu anlatırsınız.
Sporu bir bütün olarak görün ve şunu unutmayın: Sporcu çocuğunuz için en önemli şey, ilgilendiği sporun ona bir eğlence ve olgunlaşma fırsatı sunuyor olmasıdır. Çocuğunuzun spor hayatında yaşayacağı bütün kazançlar ve kayıplar, yetişkinliğe giden yolda ona yardımcı olabilir. Bu deneyimler aynı zamanda sizin, genç sporcu çocuğunuzla olan ilişkinizi de olumlu etkileyebilir.
Özden Sevil,
Psikolog
Klinik Psikoloji Y.L. Öğrencisi
Kaynak:
Newsham, S. ve Murphey, M. Sport Psychology Guidelines For Parents Of Young Athletes.
http://littleindianspa.tripod.com/westalleghenylittleindians/id23.html adlı siteden alınmıştır.
Cohn, P. Sports Psychology Guidelines For Sports Parents
http://www.youthsportspsychology.com/articles/8_Tips_for_Sports_Parents.php adlı siteden alınmıştır.