'DEVRİM KARŞISINDA HAYATLARIMIZIN HİÇBİR DEĞERİ YOKTUR'
8 Ekim 1967, Bolivya dağlarındaki 344'üncü günüydü. 7 Ekim'de Bolivya notlarını yazmaya başladığında adı 'Ramon'du. Saçlarının üzerine kazıtmış, kalın gözlükleri, şapka ve pardüsesi ele Bolivya sınırlarını bir Amerikan derneğinin temsilcisi ağır bir 'bürokrat' havasında geçiyordu. Yıllardır merak edilen “Che nerde” sorusunun yanıtı 'hiçbir yerde' olurken bu aynı zamanda 'her yerde' olabileceğini işaret ediyordu. Che, Kongo'daydı ve sonra şimdi Bolivya'da 'Latin Amerika devrimi' için sarp dağlara doğru yürüyordu.
Küba devrimi için henüz yola çıkarken, Fidel'e devrimden sonra özgürlüğünün kendi elinde olacağını ve başkaca yerlere 'mütevazı katkılar' vererek Latin Amerika devrimini örgütleyeceğini söylemişti. Che, Bolivya'da kendi fikirleri ve hayalleri için adım atıyordu. Ardında kazanılmış olan bir hayatı geri bırakıp, 'Comandante Che Guevara' yerine 'Ramon' oluyordu!
Che, her zaman dile getirdiği 'yeni insanın' mükemmel bir örneği, devrimci ahlakın en yüksek temsilcisiydi.
Kendisiyle ilgili olan her şeyi bir yana bırakıp, hayatının geri kalanını nasıl yaşayacağına dair zerre bir düşüncesi olmaksızın 'devrim karşısında hayatlarımızın hiçbir değeri yoktur' diyordu. Fidel, “Onun davranışlarını derinden etkileyen insanların tarihte göreceli bir değeri olduğu, davaların insanların ölümüyle yenilgiye uğramadığı, tarihinin güçlü yürüyüşünün lider düştüğü zaman durmayacağı fikriydi” diyor.
O yüzden Che, kendisinden önce 'davaya' ve 'fikre' inanmıştı.
Che'nin Bolivya'da gerilla mücadelesini örgütleme çabası bunun bir sonucuydu. Bu sürece ilişkin Che'nin Küba'dan çıkmak zorunda kaldığı yönündeki bir yanıyla spekülatif olan kimi tartışmalar da yapılmakla birlikte bütün bunların Che'nin fikri ve hayallerinden bağımsız olarak değerlendirilmesi doğru olmayacaktır. Yeni devrimler için yola çıkmak, Che için o gün yaşanan bir zorunluluğun yol açtığı bir sonuç değil onun bilinçli bir eyleminin sonucuydu.