Sinirbilimin babası olarak anılan Santiago Ramón y Cajal, nöron doktrini olarak bilinen teorisiyle 1906’da Nobel Fizyoloji / Tıp Ödülü’nü kazandı.
Hayatın erken dönemi ve eğitim
Santiago Ramón y Cajal, 1 Mayıs 1852’de İspanya’nın kuzeyindeki Petilla de Aragón’da doğdu. Annesinin adı Antonia Cajal’dı. Babası Justo Ramón Casasús ise bir cerrah ve Uygulamalı Anatomi Profesörü idi. Ramón y Cajal yaramaz bir çocuktu ve genellikle okulda başı derde girerdi. Ailesi, alışabileceği ve düzgün davranacağı bir okul bulmaya çalıştığı için birkaç okul değiştirmek zorunda kaldı. Çizimde çok iyiydi. Ancak okullarında öğretmenlik yapan keşişlerin katı ve bazen şiddetli disiplininden hoşlanmıyordu.
Babası ona karşı sabrını kaybettikten sonra, onu okuldan aldı ve bir berbere çırak olarak verdi. Bu da iyi bir sonuç vermeyince, bir ayakkabıcıya çıraklık yaptı. Ancak bu da iyi sonuç vermedi. Ramón y Cajal bir sanatçı olmak istiyordu ve bu konuda çok kararlıydı. Huesca kasabasında liseye geri döndü. 1868 yılının yazında, anatomist olan babası, 16 yaşındaki oğlunu, kemiklerin yüzeye çıktığı eski mezarlıklara götürdü. Babasının umduğu şey ise, oğlunun kemikleri çizerken anatomiye olan ilgisini artmasıydı. Umduğu şey ise gerçekleşti ve Ramón y Cajal, 1868’de babasının profesör olduğu Zaragoza Üniversitesi’nde tıp fakültesine kaydoldu.
Babasının rehberliğinde, iyi bir performans gösteren genç Cajal, diseksiyona elinin yatkın olması sayesinde, kursunun üç yılında diseksiyon asistanı olarak çalıştı. Ayrıca en iyi öğrenci ödülünü de kazandı. Ramón y Cajal, tıp fakültesinde beş yıl geçirdikten sonra 1873’te, sadece 21 yaşındayken doktor oldu. Ancak sonrasında yaşı geldiği için askere alındı.
Ordu
Orduda birkaç ay geçirdikten sonra Ramón y Cajal, açılan pozisyondan çok başvuru alan Tıbbi Birlik’e başarılı bir şekilde başvurdu. 1874’te ordu birliği, 1868’den beri On Yıllık Bağımsızlık Savaşı’nın yapıldığı İspanyol kolonisi Küba’ya taşındı. Ertesi yıl Küba’nın tropikal kabusundan İspanya’ya gönderildi. Dizanteri ve sıtma hastasıydı. Sıtma onu neredeyse öldürüyordu. Ordunun dışında, kuzey İspanya’daki Pyrenees Dağları’nın eteklerinde annesi ve kız kardeşlerinin gözetiminde zaman geçirdi.
Bilimsel Kariyer
Ramón y Cajal, 1875’in sonlarında Zaragoza Üniversitesi’nde yüksek lisans asistanı olarak çalışmaya başladı. 1877’nin başlarında, yardımcı doçentliğe terfi etti ve tıpta doktora derecesi aldı. 1879’da Zaragoza Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomik Müze Müdürü oldu. 1883’te Valensiya Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde Tanımlayıcı Anatomi Profesörü olmak için taşındı. Kariyerinin bu erken döneminde iltihaplanma nedenleri, kolera ve epitel materyalinin yapısı üzerinde çalıştı.
1887’de Barselona Üniversitesi’nde Histoloji ve Patolojik Anatomi bölüm başkanı oldu. Sonrasında ona Nobel Ödülü kazandıracak olan Golgi Metodu’nu burada ciddi şekilde kullanmaya başladı. 1892’de Madrid Merkez Üniversitesi Patoloji Fakültesi’nde Anatomi ve Histoloji Profesörü oldu. 1922’de emekli olana kadar otuz yıl bu görevde kaldı.
Bilimsel Araştırma Kazanan Nobel Ödülü
Golgi’nin Yöntemi ve Sinir Hücreleri / Nöronlar
1873’te Camillo Golgi, gümüş nitrat (AgNO3) ve potasyum dikromatın (K2Cr2O7) birlikte gümüş kromat (Ag2CrO4) parçacıklarını nöronların (sinir hücreleri) hücre zarlarına sabitlediğini keşfetti. Bu, nöronların sarı bir arka plan üzerinde görünmesine neden oluyordu. Golgi’nin nöronları boyama yöntemi, ilk kez iyi bir netlikle görülmelerini sağladı. Sadece nöronların 5%’inden daha azını boyayabildiği için, ne yazık ki mükemmel bir yöntem değildi.
Nöronlar, kimyasal ve elektriksel sinyaller kullanarak vücutta bilgi taşıdıkları için son derece önemlidir. Sinir hücreleri, beyne diğer duyu organlarından (göz ve kulak gibi) bilgi taşır. Ayrıca beynin tepkisini de vücuda geri taşır ve örneğin kas hareketlerine neden olur. Sinir sistemini anlamak, insanlar da dahil olmak üzere daha yüksek canlı organizmaların biyolojisini anlama yeteneğimiz için çok önemlidir.
1887’de Ramón y Cajal, nöronları incelemek için Golgi’nin yöntemini kullanmaya başladı. Kimyasalların daha yüksek konsantrasyonlarını kullanarak, mikroskop altında çalışmak için daha kalın beyin kesitleri alarak ve yalnızca en iyi performans gösterdiği nöronları inceleyerek Golgi’nin yöntemini geliştirdi. Bunlar miyelinsiz aksonlara sahip nöronlardı. Bu, aksonların (sinir sinyallerini taşıyan yapılar) yağla çevrili olmadığı anlamına geliyordu. Kuşların beyinleri ve memeli embriyoları miyelinsiz aksonlar içerir, bu nedenle Ramón y Cajal’ın çalışması için idealdi. Bu geliştirilmiş yöntemi kullanarak Golgi’den çok daha fazla nöron boyayabildiğini buldu.
Nöron Doktrini
Bir yıl içinde Ramón y Cajal çığır açan bir sonuç yayınladı. Boyayabildiği yüksek hücre oranı sayesinde kuş beyinlerindeki sinir sisteminin birbirine dokunan hücrelerden oluştuğunu keşfetti. Ramón y Cajal’a göre, 1888’deki bu keşif, çalışmalarının zirvesiydi. Bu keşif, sinirbilimin mutlak temeli olan nöron doktrininin kanıtı oldu.
Nöron doktrini, nöronların bireysel, ayrı hücreler olduğunu belirtir. Birbirine bağlı hücreler ağı yerine biyokimyasal olarak farklı hücreler gibi davranırlar. Hücre boyamasını icat eden Golgi, nöron doktrinine şiddetle karşı çıktı. Nöronların tek bir varlık gibi davranan birbirine bağlı bir ağ oluşturduğunu ileri sürdü. Aslında, Ramón y Cajal nöron doktrinini kurana kadar çoğu bilim insanının düşüncesi de bu şekildeydi.
Rakipler Nobel Ödülünü Paylaşıyor
Nobel Ödülü komitesi, iki bilim insanı sinir sisteminin nasıl çalıştığı konusunda tamamen zıt görüşlere sahip olmasına rağmen, Ramón y Cajal ve Golgi’nin 1906 Nobel Tıp / Fizyoloji Ödülünü paylaşması gerektiğine karar verdi. Her ne kadar birinin haklı olması, diğerinin kesinlikle haksız olduğunu gösterse bile.
Ramón y Cajal’ın savunduğu nöron doktrini için çok daha iyi kanıtları vardı. Ancak Golgi ile Nobel ödülünü paylaşmasının muhtemel sebebi, Ramón y Cajal’ın nöron doktrinini kanıtlamasına izin veren temel tekniğin keşfi içindir.
“Sinir sisteminin yapısı üzerine yaptıkları çalışmalar nedeniyle” Nobel Ödülünü rakibi ile paylaşma konusunda Ramón y Cajal şunları söyledi:
“Omuzlarından yapışık olan siyam ikizleri gibi, böylesine zıt karakterli bilimsel rakiplerin bir araya gelmesi kaderin ne kadar acımasız bir ironisidir!”
Otobiyografisinde ise paylaşılan ödül hakkında daha cömert bir şekilde şunları yazdı:
“Ödülün diğer yarısı haklı olarak en çarpıcı keşiflerimi gerçekleştirirken kullandığım yöntemin mucidi olan Pavia’nın ünlü profesörü Camillo Golgi’ye verildi.
Fotoğrafçılık
Ramón y Cajal hevesli bir fotoğrafçıydı. Fotoğrafçılığa ilk başladığında, insanlar birkaç dakika poz vermek zorunda kaldılar. Bunun sebebi fotoğraf plakası bir resim oluşturmaya yetecek kadar ışık toplamak zorunda olmasıydı. Ramón y Cajal, bir fotoğraf üretmek için yalnızca üç saniye değerinde ışığa ihtiyaç duyulan yeni bir işlem icat etti. Ne yazık ki, Thomas Edison’un, bu icadı ondan daha önce bulduğunu öğrendi. Fotoğrafçılık tutkusunun bir sonucu olarak, Ramón y Cajal’ın döneminin çoğu bilim insanından daha fazla fotoğrafı var.
Örneğin:
Son
Dört kızı ve iki oğlu olan Santiago Ramón y Cajal, 17 Ekim 1934’te 82 yaşında öldü. Karısı Doña Silvería Fañanás García’nın 1930’daki ölümü ona bir darbe oldu. Çift, Madrid’de birlikte gömüldü.
Referans
“Santiago Ramón y Cajal.” Famous Scientists. famousscientists.org. 10 Nov. 2014. Web. 2/22/2021
<www.famousscientists.org/santiago-ramon-y-cajal/>.
Çeviri: Hande Özge Aydoğan