Akciğer embolisi tedavisi nasıl yapılır: Akciğer embolisi, akciğer atardamarında bir ya da birden çok dalında meydana gelen tıkanıklık neticesinde oluşan ciddi bir hastalıktır. Yaşanan bu tıkanıklığa, genellikle vücudun diğer bölgelerinde bulunan toplardamarlarda meydana gelen ve kan dolaşımı vasıtasıyla akciğer damarına ulaşan pıhtı neden olmaktadır. Ayrıca yağ embolisi ve hava embolisi şeklinde farklı ve nadir görülen nedenlerden dolayı da oluşabilmektedir. İşte, akciğer embolisi ile ilgili merak ettikleriniz;
Akciğer embolisi en sık kimlerde görülür?
Akciğer embolisi kadın ya da erkek herkeste görülebilen bir hastalıktır. Fakat hazırlayıcı bazı faktörlerin olması ve birden çok faktörün bir arada olması durumunda hastalık riski daha da artmaktadır.
Hazırlayıcı faktörler:
Mevcut sağlık durumu;
- Kalp hastalıkları: Kalp-damar hastalıklarında ve yüksek tansiyon durumunda pıhtı riski artış gösterir.
- Kanser: Akciğer kanseri, pankreas kanseri, yumurtalık kanseri ve yayılma gösteren bütün kanserler pıhtı oluşma riskini yükseltmektedir. Meme kanserinde ise raloksifen ve tamoksifen kullanımı pıhtı riskini arttırmaktadır.
Uzun süreli hareketsizlik;
- Ameliyat, travma ve kronik hastalıklardan sonra uzun süreli yatak istirahatı pıhtı riskini arttırır.
- Oturma pozisyonunda beş saati geçen uzun süreli yolculuklar.
Ameliyat;
- Diz protezi ve kalça ameliyatları embolide risk faktörlerinden biridir. Emboli riskinin düşürülmesi amacıyla, ameliyattan önce ve sonra koruma sağlama için kan sulandırıcılar kullanılmaktadır.
- Ameliyat esnasında genel anestezi süresinin uzaması da riskin artmasına yol açmaktadır.
- Her tür ameliyat nedeniyle hareketsiz kalmak ve yataktan çıkamamak bu riski arttırabilir.
Diğer hazırlayıcı faktörler:
Birden çok risk faktörünün olmasıyla birlikte, aşağıdaki durumlar da pıhtı ve emboli riskini arttırmaktadır.
- Sigara içmek ve aşırı kilolu olmak: Özellikle yüksek tansiyonu olup sigara içen kilolu kişilerde pıhtı oluşma riski oldukça yüksektir.
- Östrojen kullanımı: Kadınlarda doğum kontrol hapı kullanımı, menopoz ya da başka sebepler nedeniyle hormon tedavisi yapılması da pıhtı riskini arttırmaktadır. Özellikle sigara içen kadınların hormon kullanmaları riski daha da arttırır.
- Gebelik: Özellikle kalça ve bacak toplardamarlarında kan dolaşımını yavaşlatmakta, bundan dolayı da pıhtı oluşma riskini yükseltmektedir.
- Genetik yatkınlık; Kalıtımsallık da pıhtı ve emboli riskinin ortaya çıkmasında etkili olabilmektedir.
Akciğer embolisi nasıl oluşur?
Akciğer embolisi, hazırlayıcı faktörlerle birlikte genellikle bacak toplardamarlarında meydana gelen pıhtının olduğu yerden koparak kan dolaşımına katılmaktadır. Sonrasında sırasıyla ilk önce kalbe ve oradan da akciğer atardamarlarına ulaşması nedeniyle oluşmaktadır. Mevcut pıhtının boyutuna bağlı olarak da küçük veya büyük çapta damar tıkanıklığı meydana gelir.
Akciğer embolisi belirtileri:
Hastalığın belirtileri, altındaki hastalığın durumuna ve pıhtının boyutuna göre değişiklik göstermektedir. Belirtiler önce nefes darlığı ve göğüs ağrısıyla başlar, ağır solunum problemlerine, dolaşım yetmezliğine, ani kal ve solunum durmaları şeklinde kendini gösterebilmektedir.
Hastalarda en fazla;
- Nefes darlığı: Bu durum aniden başlamakta ve eforla birlikte şiddetlenmektedir. Hastanın solunumu hızlanmış ve artmıştır nefes nefese kalmaktadır.
- Göğüs ağrısı: Kal krizine benzer nitelikte göğsün tam ortasında şiddetli ağrı olabilir.
- Öksürük olması, öksürükle birlikte kanlı balgam veya balgamda çizgi halinde kan olması.
- Bacaklarda ağrı, şişlik ve kızarıklıkların olması. Bu durum iki bacak arasında ısı, renk ve boyut değişikliği şeklinde görülebilir. Her iki bacakta nadiren görülebilen bir durumdur.
- Dudaklarda ve parmak uçlarında morarma olması, terleme, çarpıntı, ateşlenme ve baş dönmesi de yaygın olarak görülmektedir.
Doktora ne zaman gidilmeli?
Akciğer embolisi, çok ciddi ve yaşamı tehdit eden bir hastalıktır. Eğer aniden başlayan ve açıklayamadığınız bir nefes darlığınız varsa, solunumunuz hızlandıysa, göğsünüzde şiddetli ağrı oluştuysa ve öksürüğünüzde kanlı balgam gördüyseniz acilen doktora gitmenizi tavsiye ederiz.
Akciğer embolisi hastalığının seyri:
Hastaların yaklaşık 1/3’ü daha tanısı konulmadan hayatlarını kaybetmektedirler. Eğer erken tanılama yapılıp, tedavisine hemen başlanması durumunda bu oran düşmeye başlamaktadır. Şoka girmiş yani solunum ve dolaşım yetersizliği bulunan hastaların ölüm riskleri daha fazladır. Tedavisi yapıldığı sürece risk düşmektedir.
Akciğer embolisi tanısı:
Tanılamada hastanın öyküsü ve klinik bulguları belirleyici niteliktedir. Bundan dolayı hastaların şikayetlerini ve sağlık durumlarını net bir şekilde anlatmaları istenmektedir. Mesela, uzun süreli yolculuklardan ve yatak istirahatı durumlarından kesinlikle bahsedilmelidir.
Akciğer embolisi şüphesi oluştuğunda akciğer filmi, kan testleri, kalp grafiği, tomografi, bacak ultrasonu, anjiyografi ve sintigrafi gibi tetkiklerin yapılması gerekir. Kesin tanılamada bu tetkiklerden biri veya birkaçı yeterli olabildiği gibi, anjiyografi tetkikine kadar da inceleme gereken durumlar olabilmektedir.
Akciğer embolisi tedavisi:
Akciğer embolisi tanısı konulan hastanın tedavisine hemen başlanmalıdır. Tedaviye başlamak için hastalıktan şüphelenmek bile yeterlidir. Tedavi uygulamalarında;
- Tıbbi tedavi: Birçok hastada ilaç tedavisi yapılmaktadır. Bu tedavi kan sulandırıcı (pıhtı önleyici) veya pıhtı eritici özellikteki ilaçlar kullanılarak gerçekleştirilir. Pıhtı eritici özelliği olan ilaçlar hastada ciddi kanamalara yol açabilmektedir. Bundan dolayı da yalnızca hastanın hayatının tehlikede olduğu hallerde kullanılmaktadır. Hastanın tedavisi minimum 6 ay kadar sürmektedir.
- Diğer tedavi yöntemleri: Akciğer atardamarında büyük çapta bir pıhtı bulunuyorsa hemen ameliyatla alınabilir. Tekrarlayan embolilerde ve kan sulandırıcı (pıhtı önleyici) kullanmayanlarda, vücudun ana toplardamarı vena kava’ya bir süzgeç takılabilmektedir. Bu uygulamalar çok nadiren gerçekleştirilmektedir.
Pıhtı önleyici (kan sulandırıcı) kullanmakta olan hastaların dikkat etmeleri gerekenler:
Akciğer embolisi tedavisi uzun sürelidir ve taburcu sonrasında hastalar ayaktan takip edilirler. Kan sulandırıcıların etki derecesi kan testleri ile anlaşılır ve buna göre ilaç dozajı ayarlanır. Bu ilaçların kullanımında kan pıhtılaşma süresinde uzama olur ve kanama eğilimi meydana gelir. Burun kanamasının uzun olması, idrarda, dışkıda ve tükürükte kan, dışkının siyah renkte olması ve sebepsiz morlukların oluşması halinde doktorunuza görünmeniz gerekmektedir.
Bir darbe sonucu yaralanma, trafik kazası veya benzeri durumlarda iç kanama riski nedeniyle kesinlikle doktora gidilmesi gerekir. Kullanmakta olduğunuz ilacın adını, kullandığınız dozu ve en son yapılan kan testlerini yanınızda taşımalı, bilinç kaybı yaratan kazalarda başka hekimler için oldukça önemli olacaktır. Kan sulandırıcılar başka ilaçlarla birlikte kullanılırsa etkileşirler. Bundan dolayı başka bir ilaç kullanacaksanız mutlaka doktorunuza sormalısınız.