"HRİSTOFYAS ARA ANLAŞMA OLUR DİYE KABUL ETMEYİNCE TALAT TEK YANLI OLARAK YAYINLAMIŞTI"
HRİSTOFYAS MOSKOVA'DAN "BELGENİN GÜVENLİK KONSEYİ'NDEN GEÇMESİNİ ENGELLEME" SÖZÜ ALDI
Lefkoşa, 30 Eylül 12 (T.A.K.): BM'nin, Kıbrıs müzakerelerinde ulaşılan görüş birlikleri ve görüş ayrılıklarını kaydettiği belgenin bir ara anlaşmaya göndermede bulunduğu, müzakere zeminini belirleyip uzlaşılanları 'kilitlediği' ve müzakere için sadece havada olan meseleleri bıraktığı haber verildi.
Fileleftheros "Görüş Birlikleri Belgesi Hazır... Downer Bir Sonraki Başkanı Bağlamaya Çalışıyor... Yönetimde Birçok Görüş Birliği" başlıklı haberinde BM belgesinin halen hazır olduğunu ve geçmişte de çoğu kez, müzakerecileri bağlamak maksadıyla sunulmaya (masaya konulmaya) çalışıldığını yazdı.
BM'nin müzakere sürecinde görüş ayrılıklarından çok görüş birlikleri üretildiğine inandığını yazan gazete Şubat 2013'te belirlenecek yeni Rum Yönetimi Başkanı'nı bağlamaya, müzakereler yeniden başladığında da hazırladığı belgenin bir referans noktası olmasına çalıştığı görüşünü ortaya koydu, özetle şunları ileri sürdü:
"Lefkoşa, geçmişte sunulmasına reddetme noktasında itiraz etmesine karşın BM'nin bu belgeyi sunmasını onaylıyor hatta bir dereceye kadar BM'yi, bunu yapmaya cesaretlendiriyor. Edindiğimiz bilgilere göre BM müzakerelerin bugünkü görüntüsünü şu şekilde gösteriyor:
- Yönetim ve Yetki Paylaşımı başlığında iki taraf Temsilciler Meclisi ve Senato'nun işlemesi konusunda anlaştı. Senato'nun Kıbrıslı Türklerin ve Rumların eşit sayıda katılımıyla işlemesinde, Temsilciler Meclisi'ndeki temsiliyetin ise nüfus oranına göre olmasında anlaştılar. - Federal yetkilere sahip tek (müşterek) bir Bakanlar Kurulu olacak. Merkezî hükümetin yetkileri konusunda görüşler, anlaşma noktasına varacak derecede birbiriyle örtüşüyor.o Gümrüklerin, dolaylı vergilerin (KDV) ve gümrük ve tüketim vergilerinin Merkezî hükümete ait olacağında anlaştılaro Merkez Bankası ile ilgili konularda anlaşmaya varıldı ancak bankacılık sisteminin denetimi Ekonomi Başlığı altında görüşülmeye havale edildi.o Meteoroloji ve sivil havacılığın Merkezi hükümetin yetki alanında olacağında anlaşmaya varıldı. Kıbrıs Türk tarafı iki FIR olmasında ısrar etti. Devamında, biri Timbu'da (Ercan) öteki Kıbrıs Rum oluşturucu devletçiği bölgesinde olmak üzere iki uçuş kontrol merkezi olması gerektiğini öne çıkardı.- Dönüşümlü Başkanlık (Başkan ve Başkan Yardımcısı'nın münavebesi) Başkan'ın seçilme yöntemi konusunda anlaşmazlık var. Kıbrıs Rum tarafı mükerrer oyda (ağırlıklı oy) görüş birliğine varıldığını savunurken Kıbrıs Türk tarafı bunun netleştirilmediğini fakat çok taraflı bir konferans çerçevesinde bunu kabul edeceklerini savunuyor.- AB konularında, bu anlaşmanın AB müktesebatına entegre edilebilirliği konusu havada olmaya devam ediyor.- Ekonomi başlığında Merkez Bankası'nın işleyişi konusunda anlaşma var. Kıbrıslı Türklerin yaşam seviyesinin daha düşük olmasından dolayı üniter ekonomi şartları yaratılana kadar bir geçiş dönemi olacak. - Mülkiyet başlığı, çözülmesi gereken en zor konulardan biri tabir ediliyor. BM, müzakerecilerin muhtemel tedavi yöntemlerini takas, iade ve tazminat olarak görmeleri görüş birliği addediyor. Bu yöntemlerin uygulama kriterleri üzerinde henüz uzlaşılmadı.- Kıbrıslı Türkler toprak konusunu prosedürün sonuna bırakmak istiyor, Kıbrıslı Rumlar ise bu meseleyi mülkiyetle bağlıyor. Konu esasen görüşülmedi. - Vatandaşlık konusunda; bir miktar Türk yerleşiğin Kıbrıs vatandaşlığı alarak Kıbrıs'ta kalacağı konusunda anlaşmaya varıldı. Başkan bu sayıyı 50 bin olarak belirledi, Kıbrıs Türk tarafı bu sayıya işgal bölgelerinde doğanları, karma evliliklerden olanları, v.b. de ekledi.- Garantiler konusunda Ankara sistemin olduğu gibi kalmasını, Yunanistan ve Kıbrıs Rum tarafı kaldırılmasını istiyor. BM'nin söylediğine göre Birleşik Krallık (İngiltere) yapılacak herhangi bir anlaşmaya uyacağını söylüyor.
"HRİSTOFYAS ARA ANLAŞMA OLUR DİYE KABUL ETMEYİNCE TALAT TEK YANLI OLARAK YAYINLAMIŞTI"
Mehmet Ali Talat varılan görüş birliklerini Nisan 2010'da tek yanlı olarak sunmuş, 31 adet ortak belge olduğunu söylemişti. Başkan Hristofyas o zamanlar bu görüş birliklerinin yayınlanmasından ısrarla kaçınmıştı. Kıbrıs'ı ziyaret ettiğinde (31 Ocak-2 Şubat) BM Genel Sekreterinin niyeti de ortak belge sunarak görüş birliklerini yayınlamaktı. O zaman Kıbrıs Rum tarafınca böyle bir hareket ara anlaşma olarak görülmüş ve yapılmasına yeşil ışık yakılmamıştı. Mehmet Ali Talat'ın görüş birliklerini tek yanlı olarak açıklamasının nedeni de budur."
Haftalık Kathimerini 'Çeyiz'-Belge ve Hristofyas'ın Korkuları... Moskova Başkan Hristofyas'a Belgenin Güvenlik Konseyi'nden Geçmesine İzin Vermeyeceği Teminatını Verdi" başlıklı haberinde edindiği bilgilere dayanarak, BM'nin görüş birlikleri ve görüş ayrılıkları belgesi hazırlayacağı ve bunu Güvenlik Konseyi'nden geçirmek niyetinde olduğu haberleri üzerine Rum Yönetimi Başkanı Hristofyas'ın ve hükümetinin Moskova nezdinde harekete geçtiğini yazdı.
HRİSTOFYAS MOSKOVA'DAN "BELGENİN GÜVENLİK KONSEYİ'NDEN GEÇMESİNİ ENGELLEME" SÖZÜ ALDI
Gazete Moskova'nın Hristofyas'a; Genel Sekreter böyle bir belgeyi Güvenlik Konseyi'nden geçirmeye kalkarsa Rusya'nın bunu engelleyeceği sözü verdiğini, Rusya'nın bu sözünün Çarşamba günü BM merkezinde Hristofyas'la görüşen Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov tarafından da yinelendiğini belirtti, özetle şunları yazdı:
"Genel Sekreter görüş birlikleri-görüş ayrılıkları belgesini ilk kez, Ban Ki Moon'un Ada'yı ziyareti sırasında yayınlama girişiminde bulundu. Mehmet Ali Talat'ın yenilgisi ve yerine Derviş Eroğlu'nun gelmesinden sonra Başkan Hristofyas'ın çoğu çalışma arkadaşı, uzlaşılanların kaydedilmesini kabul etmemekle hata mı yaptığımızı sorguladı. Son iki yıl içerisinde ulaşılanların tamamının yayınlanması fikri çeşitli defalar masaya konuldu ancak ya bizim ya Türklerin itirazıyla karşılaştı.
Bizim taraf böyle bir belgenin bir ara anlaşma veya plan gücünü alabileceğinden korkarken Türkler, böyle bir şeyi ancak; boşlukların çabucak doldurulması için hakemliğe ilişkin bir anlaşmayla birlikte kabul edebileceklerini söylediler.
Bu sefer BM -Aleksander Downer'ın ısrarından sonra- bunu yapmakta kararlıdır çünkü 5 yıllık çabanın sonuçlarının yitirilmesini ve en baştan başlanmasını istemiyor.
Kıbrıs Türk tarafı şimdilik belgeyle ilgili kartlarını kapalı tutuyor. Başkan Hristofyas gazetecilere konuşurken Genel Sekreter'in sunumunun (belge) objektif olması gerektiğini ve son 5 yıldır ilgili konuları yöneten şimdiki başkan olarak belgeyi alma ve içeriğine ilişkin görüş belirtme hakkına sahip olduğunu söyledi.
Belgenin, kendisinden sonra gelecek başkanı bağlamayacağı görüşünü de belirten Hristofyas -Rus teyidini de alarak- Genel Sekreter'in bu belgeyi Güvenlik Konseyi'nin önüne koymayacağını söyledi.
HRİSTOFYAS'IN KORKULARI
Diplomatik bir kaynak; Dimitris Hristofyas'ın belgeyle ilgili endişelerinin Mehmet Ali Talat'la uzlaşılanlarla ilgili olduğunu savundu. O zamanlar çoğu kişi iki lider arasında uzlaşılan belgelerin 29 tane olduğunu söylemişti ancak bunlar hiç yayınlanmadı. Başkan'ın çalışma arkadaşı, (belgelerin) tamamının Ulusal Konsey'e verildiğini söyledi. Başka bir kaynak ise Hristofyas'ın; Downer ve Pascoe'nun Greentree'de gerçekleşen 'mekik diplomasisi' sırasında ortaya koyduğu ve Başkan'ın da kabul ettiği bazı 'köprü kurucu önerilerin' yayınlanır mı endişesi içerisinde olduğunu söyledi.
Teyit edilmiş bilgilerimize göre BM'nin görüş birlikleri-görüş ayrılıkları belgesi Ekim sonu-Kasım başlarında hazır olacak ve Genel Sekreter tarafından, Barış Gücü ile ilgili rapordan önce Genel Sekreter tarafından iyi niyet misyonu raporu sunulması da muhtemel görülüyor."
BM'DEN SEÇİM ÖNCESİ PLAN TATBİKATLARI
Gazete haberinin "BM: Seçimler Işığında Plan Tatbikatları" başlığıyla ayırdığı bölümünde BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Danışmanı Aleksander Downer'ın Ada'ya gerçekleştirdiği kısa ziyaret sırasında Rum Yönetimi başkanlığına talip iki ana aday DİSİ Başkanı Nikos Anastasiadis ve AKEL'in adayı Stavros Malas'la görüştüğünü hatırlattı.
Gazete Downer'ın, bağımsız aday Yorgos Lillikas'la görüşmediğini belirten çünkü Lillikas'ın yaklaşımını kendisininkinden farklı bulduğunu ve projelerine uymadığına inandığını belirtti.
Downer'ın Anastasiadis ve Malas'la niyetlerini not etmek ve projelerini buna göre belirlemek için görüştüğünü yazan gazete özetle şunları ekledi:
"Genel Sekreter'in geçen hafta yaptıkları görüşmede Başkan Hristofyas'a söylediği gibi Kıbrıs sorununa ilişkin bütün çabalar Kıbrıs'ta yapılacak seçimlerin ertesine taşınıyor. Dolayısıyla bu aşamada BM müzakerelerin mart itibarıyla, Kıbrıs Rum tarafının yeni müzakerecisiyle yeniden başlaması için zemin hazırlıyor."
(ŞA/HA)