-
mikhail bulgakov'un 1987'de, yazıldığından 60 sene sonra yayınlanabilen eseri.
bundan sonrası spoiler içerebilir.
eseri basit bir bilimkurgu olarak okumak ve o şekilde bırakmak mümkünken, yine biraz deşildiğinde bulgakov'un trajikomik sovyet toplumu hicvi belirir.
özetle eserde, bilimadamı/profesör philip philipovich preobrazhensky, bir sokak köpeğini bulur ve onun üzerinde bir kısım deneyler yaparak onu insanlaştırır. bunun sonucunda ortaya köpekselliğini tam olarak yitirmemiş bir canlı belirir, ve belki de yaratık diyebileceğimiz varlık üzerinden bulgakov ortaya yer yer dramatik yer yer komik bazen de kara mizahsal tiyatral bir kısa roman çıkarır.
roman sharik - türkçe'ye tombik olarak çevrilmiş - isimli bir köpeğin sokaktaki içler acısı hali ile başlar. sharik acılar ve yaralar içindedir, yine de yaşam savaşı verir, etrafına kayıtsız değildir, hala içerisinde bir yerlerde topluma tutunma, yaşama tutunma çabası bulunmaktadır. bulgakov, sharik'in bu halini bolşevik devrimi öncesi rus insanına benzetir. soğuk burjuva toplumuna rağmen, yoksulluk, açlık gibi negatif faktörlerle savaşmasına rağmen devrim öncesi rus insanının hala ruhunda tutunmuşluk olduğunun, henüz tamamen kırılma noktasına gelmediğini ve direncini koruduğunu anlatır. profesörün ortaya çıkışını, sharik'e bir parça et vererek onu evine götürüşünü ise rus halkının son bir ümit olarak, yaşamak, biraz ekmek ve karınlarını doyurmak adına lenin'in peşine düşüşlerine benzetir.
açlığından ve muhtaçlığından profesörün peşine düşen köpek sharik, ona bir güven besler. fakat bir müddet sonra profesörün onun üzerinde uygulayacağı deneyden habersizdir. biraz beslendikten ve ortama güven kazandıktan sonra sharik apar topar ameliyathaneye getirilir, oldukça kanlı ve zorlu bir şekilde geçen ameliyat ve beyin yapısının değiştirilmesinden sonra sharik artık başka bir canlıdır. bugakov, sharik'in bu halini rus insanına benzetir. bolşeviklerin vaatlerine ivedilikle inanan bu insanların, belli bir zaman sonra oluşan güven ortamında sharik gibi deney malzemesi olduğuna inanır. kanlı geçen iç savaş ve devrim de ameliyat sahnesinde belirir. altyapı olmadan komunizm ortamının bir şekilde belki de dikte edilmesi ile halk ameliyat sonrası başka bir canlıya dönüşen sharik konumundadır artık.
transformasyona uğramış bu tuhaf canlı ve eylemleri ile bulgakov'un yeni oluşan ve değişime uğramış sovyet insanı hakkındaki fikirleri rahatlıkla anlaşılabilir. profesörün isminin ise rusça'daki "transformasyon" ya da "transfigürasyon" kelimesi ile sessel bir bağlantı kurması ile belki de tesadüf değildir.
bir de filmi varmış
bir de hoşuma giden kapakları sıraladım:
bir
iki
üç
türkçe
bir de
(bkz: frankenstein)
(bkz: dr. faustus)
-
(bkz: heart of a dog)
bulgakov novellası. ünlü bir cerrah bir sokak köpeğine (burası çok önemli), bir işçinin (burası daha da önemli) hipofizini (beynin organizasyonunu sağlayan bez) ve testislerini nakleder. başta her şey gayet iyi giderken, yaratılan şeyin bir türlü köpek davranışlarını (kalp her şey midir?) bırakamaması profesörün kabusu olur. köpek-insan sharik, aşağılanır, horlanır ve artık insan olduğu halde, yine tekmelenir. işçi sınıfı o kalple, stalin bile uğraşsa bir halt edemez. ana fikir budur. kitap eğlenceli, çarpıcı, zehir gibi, ve hoştur ama maalesef (işte bu terimi ben uydurdum) "dalgacı liberal"dir.
bu absürd komedide, işçinin isminden, profesörün ismine kadar her şey göndermelerle dolu ve planlı. bu da çok ince düşünülmüş bir kitapla başbaşa olduğumuzu gösteriyor. ben seyretmedim fakat filmi de çekilmiş zamanında; http://www.imdb.com/title/tt0096126/
güzel kitap sonuçta, her zaman, her durumda okunur. ben bir yaz tatilinde, sharik'in her azarlanışında kendimi yüzmeye vererek okumuştum. ince mizah, can acıtıyor. bunu hesaplayarak okuma işine girin. bir tavsiye.
bir de şöyle bir kitap var;
http://www.kitapyurdu.com/…d=67240&changecurrency=5
eserin ingilizce tam metni için;
http://www.lib.ru/bulgakow/dogheart_engl.txt
-
dedalus'tan çıkan çevirisinde imla hataları göze çarpıyor. ama konusuyla gayet çarpıcı, akıcı bir kitap. bir de kapak tasarımı çok hoş, belirtmeden geçemeyeceğim.
--- spoiler ---
"sizde her şey planlı ve sıkıcı. peçete şuraya, kravat oraya... affedersiniz, lütfen, teşekkürler! hayat bu değil! gerçek yaşam bambaşka. bütün bu davranış biçimleri işkenceden başka bir şey değil. çarlık döneminde yaşamıyoruz ki!"
--- spoiler ---
-
sovyetler zamaninda yasakli sayilmis bu kucuk roman (bkz: frankenstein)vari bir sekilde bir profesorun, basi agriyan bir insanin sinir sistemini kopege nakletmesiyle baslar. kopegin kendi dogasinin aksine insanlasmasi fakat gercekte kendisine ait olmayan bir seye sahip olmasi sonucunda davranislarini irdelemektedir.
-
-
mihail bulgakov'un 1925'te yazdığı, türkçeye köpek kalbi olarak çevrilen kitap. buradan sonrası kitap hakkında spoiler içerir. bulgakov vermek istediği mesajlar için kullandığı metaforları, karakterleri, isimleri ve terimleri kurguya çok iyi bir biçimde yedirmiş. kitap, ilk kısımlarında kendi başına dolaşan ve üzerine kaynar su dökülen bir sokak köpeğinin gözünden anlatılıyor. burada şarik adlı sokak köpeği, ekim devrimi öncesi açlık, sefalet içerisindeki rus insanını sembolize ediyor. öyle ki, başıboş dolaşan şarik'in beyninde dünya mahvolmuş bir dünyayı temsil ediyor. bulgakov kitapta burayı çok iyi resmetmiştir. daha sonra ise başıboş dolaşan sokak köpeği şarik'in karşısına filip filipoviç adında bir bilim insanı çıkıyor ve şarik'e oldukça değerli bir krakov sucuğu verip peşinden gelmesini sağlıyor. burada karşımıza çıkan filip filipoviç adlı bilim insanı ise bolşevik ihtilalinin önderi vladimir lenin'i temsil ediyor. bulgakov burada, rus toplumunu bilinmeze doğru peşinden sürükleyen lenin'e atıfta bulunuyor. filip filipoviç peşinden sürüklediği sokak köpeğini evine götürüp burada sokak köpeğine yaşamadığı güzellikler sunuyor. şarik, şımaran ve yedikçe yiyen bir hayvan oluyor. hayat şarik için harika bir biçimde devam ederken bir gün hayatını kaybeden bir adamın er bezleri ve hipofiz bezi köpeğinkiyle değiştiriliyor ve günler sonra köpek; ahlak yoksunu, biçimsiz ve kötü bir insana dönüşüyor. sonradan insan olan bu köpek ruhlu yaratık sovyet bürokrasisinde kendine yer buluyor. bulgakov'un asıl eleştirisi ise budur: arsız ve yüzsüz, sonradan insan olabilen kötü duruşlu bir yaratığın bile, yeni sovyet düzeninde rahatlıkla kendine yer bulabilmesi. kitap bu nedenden dolayı yasaklanıyor ve yazılışından yaklaşık altmış sene sonra yayınlanabiliyor. kitapta bulgakov, bolşevikler tarafından değiştirilmesine rağmen yer isimlerini bolşevik ihtilali'nden önceki adlarıyla kullanıyor. ayrıca kitabın ilk bölümlerinde sokak köpeğinin filip filipoviç'in peşinden sorgusuz sualsiz gitmesi rus toplumuna yapılan da bir eleştiri. bu kısımla ilgili bir diyalog, filip filipoviç: "tasması da yok. işte bu harika. tam da sen lazımsın bana! gel arkamdan." şarik: "arkanızdan mı? sizinle dünyanın öbür ucuna gelirim, isterseniz fötr ayakkabılarınızla burnumu tekmeleyin, gık dersem ne olayım." kitabın sonlarına doğru soyvet bürokrasisindeki evrak meselesi de bana ahmet hamdi tanpınar'ın saatleri ayarlama enstitüsü'nü hatırlattı. yine kitabın bir bölümünde insanlaşmış köpek şarikov tiyatrolardan hazzetmediğini söylüyor ve ona nedeni sorulduğunda "aptallıktan başka bir şey değil, sırf karşıdevrim." yanıtını veriyor. bulgakov yine burada lenin ideolojisinin temellerini eleştiriyor. kitabın son bölümlerindeyse filipoviç, şarikov hakkında: "asıl korkunç olan onun köpek kalbi değil, insan kalbi taşıması. yani doğada var olanların en rezilini" diyor ve kitabın kapanışına geçiliyor. tek oturuşta okunulacak, ustaca yazılmış bir kitap. bulgakov'un dili ise oldukça akıcı. özellikle filipoviç ve bormental arasındaki ameliyat diyaloglarına hayran kalmamak mümkün değil, bulgakov'un tıp fakültesi okuduğunu öğrenince anlam verebildim ben buna.
-
tuhaf fakat kesinlikle güldüren bir garip mizah ihtiva eden roman.
-spoiler-
paligraf(teksir mak.) paligrafoviç şarikov 'un yeteri kadar komik bir tercih olması bi yanda duruyorken, darya 'nin "telgraf telgrafoviç " demesi ??!!! ve beni yarım yarım yarması ???
-spoiler-
-
orijinal adı sobachye serdtse olan bulgakov kitabı.
kitap kahramanı köpeğin ismi "şarik", ama kahramanımız isminden memnun değil. herkesin onu "şarik" diye çağırmasından rahatsız ama elinden bir şey gelmiyor.
- "yine şarik! anlaşıldı, demek bu isimle vaftiz olduk! peki, nasıl isterseniz öyle seslenin."
bu saatten sonra sokakta herhangi bir köpeği "arap, karabaş, pamuk ya da tarçın" diye çağırmaktan imtina edelim lütfen, başka isim yok mu olm.
-
bulgakov 'un 1925'te yazdığı fakat sscb dışında 1968'de, sscb'de ise ancak 1987'de yayınlanabilen, ekim 1917 rus devriminin hedeflerini kara mizah tarzında anlattığı romanıdır.
-