LOHUSALIK Lohusalık dönemi;Doğumdan sonra 6-8 haftalık bir dönemi kapsar. Bu dönemde, anne vücudunda oluşan gebeliğe ilişkin değişikliklerin büyük bir bölümü gebelik öncesi duruma geri döner. Bu dönemde, anne ve bebeğin hastalıklardan korunması için dikkatli bir bakıma gereksinimi vardır. Annedeki değişikler Rahim küçülmesi: Rahim, doğumdan hemen sonra büyüktür ve karına dokunulduğunda ele gelir. Daha sonra kasılmalar ve bebek için hazırlanan iç tabakanın soyulup atılmasıyla birlikte bir hafta içinde eski durumuna geri döner ve karında hissedilmez. Ayrıca bebeği emzirmek bu sürecin hızlanmasına yardım eder. Lohusalık kanaması: Doğum sonrası adet kanamasına benzer bir akıntı görülür. Akıntı, ilk günlerde kanlı görünümde ve miktarı fazla, daha sonra pembe, kahverengimsi, ilerleyen günlerde ise sarımtırak beyaz bir görünüm alır ve miktarı azalır. En fazla 3-4 hafta sürer.Diğer değişiklikler: Açlık ve susuzluk hissi: Sıvı kaybı nedeniyle olur.Anne hemen bol miktarda sıvı almaya başlamalıdır. İdrar miktarında artış görülür bu normaldir, mesane sık boşaltılmalıdır. Terleme: Fazla olabilir.Bu bu normaldir, pamuklu iç çamaşırı seçilmeli ve sık aralıklarla değiştirilmelidir. Emzirme nedeniyle beslenme gereksinimde artış: Ana ve ara öğünler kaçırılmalıdır.Duygusal değişikler: Normaldir, hormonal değişiklikler veya annenin bebek bakımında kendini yetersiz hissetme gibi durumlar sonucu görülen ağlama, mutsuzluk, kaygı durumlarıdır LOHUSALIK BAKIMI Doğum sonrası hijyen· Dış üreme organları kuru ve temiz tutulmalı, temizlik tuvalet kağıdı ile yapılmalıdır.· Kullanılan pedler, emici özelliğe sahip, yumuşak, temiz, kokusuz ve renksiz olmalıdır.· Pedler sık sık değiştirilmeli, beyaz pamuklu iç çamaşırı kullanılmalıdır.· Dikişli doğumlarda, ilk birkaç gün bölgede şişlik, gerginlik ve rahatsızlık olabilir, oturma güçlüğü çekilebilir. Dikiş iplikleri alınmaz, kendiliğinden düşer. Temiz tutulduğunda yara, 1-2 hafta içinde iyileşir.· Dikişler için en iyi bakım temizliktir. · Dışkı ya da idrar yaptıktan sonra hekimin önerdiği kahverengi ilaçlı su,dış üreme organlarına önden arkaya doğru dökülür ve temiz tuvalet kağıdı ile kurulanır. · Kanama normalden fazla olur· (1 saatten daha sık pedin tamamen ıslanması), ateş yükselir ya da akıntı kötü kokmaya başlarsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. · Sezeryan olanlarda dikiş bölgesinde kızarıklık, akıntı ve şişme olursa sağlık kuruluşuna baş vurulmalıdır.
Doğum sonrası banyo · Normal doğum sonrası lohusa, hemen banyo yapabilir ve rahatlık sağlamak amacıyla · mümkünse her gün ayakta ılık duş almalıdır. · Sezeryen ile doğumlarda anne, genellikle 3. gün ameliyat yerine şeffaf bir bant yapıştırılarak taburcu edilir. Eve gittiği gün ya da ertesi gün duş biçiminde banyo yapabilir. Boşaltım · • Doğumdan sonra ilk 6-8 saat için mutlaka idrar yapılmalı, dikişler acıyacak diye asla ertelenmemelidir. · Doğum sonrasında dışkılama hemen olmayabilir. Kabızlığı önlemek için posalı yiyecekler yenmeli ve bol sıvı alınmalıdır. · Hareketli olmak da yarar sağlar. Beslenme· Her besin türünden yeterince ve öğün atlamadan alınmalıdır. · Unlu, yağlı ve kızartma türü besinlerden kaçınılmalıdır. · Sigara, alkol gibi maddeler kullanılmamalı · Fazla miktarda çay ve kahve tüketilmemelidir. · Alınan besinler, süt ile bebeğe de geçtiğinden gaz yapıcı gıdalar konusunda dikkatli olunmalıdır. Dinlenme ve Uyku· Doğum sonrası yorgunluk, ağrılar ve bebeğin bakımı-beslenmesi nedeniyle dinlenme ve uykuya yeterince zaman ayrılmaz. · Bunu önlemek için aile büyüklerinden yardım alınmalı ve mümkünse ziyaretçiler kısıtlanmalıdır. .· Geceleri, emzirme nedeniyle uyku sık sık bölüneceğinden gün içinde en az 2 saat dinlenme ve uykuya ayrılmalıdır.· Doğum sonrası 6 hafta ağır işlerden kaçınılmalıdır.Eski görünüşe kavuşma· Gebelik öncesi kilo ve görünüşe dönmek için acele edilmemelidir. Ayda 2 kilodan fazla kilo kaybı doğru değildir, o Vücut ağırlığı, doğumdan 6 hafta sonra eski haline dönmeye başlayacaktır.· Emziren lohusalar, eski formlarına daha kolay dönerler. Doğum sonrası bir süre büyük ve sarkık kalan karın için sargı veya korse kullanmak yararsız ve sakıncalıdır.· Düzelmesi için yürüş ve karın kaslarını çalıştıran egzersizler yararlı olur.İlaç Kullanımı· Gerekli görülürse hekim tarafından ağrı kesici, antibiyotikler ve vitaminler verilebilir.· Demir ilaçları doğumdan sonra 6 ay daha kullanılmalıdır, · Annenin kullandığı ilaçlar, “anne sütü” ile bebeğe de geçebileceğinden emzirme süresince hekimin önerisi dışında hiç bir ilaç kullanılmamalıdır. Karın ağrısı · Doğum sonrası görülen karın ağrısı, rahmin kasılıp küçülmesiyle ilgilidir ve ilk 48 saat içinde hafifler.· Emzirme, rahmin kasılmasını hızlandırır. Bu nedenle emzirme süresince karın ağrısının geçici olarak artması, tamamen doğaldır. · Karın ağrısını hafifletmek için hekimin önerdiği ağrı kesiciler kullanılmalı ve bacaklar karına çekilerek yatılmalıdırDoğum sonrası cinsel ilişki· Lohusalık dönemi sonuna kadar (40 gün) cinsel ilişki ertelenmelidir. · İlk ilişkide hamile kalınabileceği unutulmamalıdır. · İki yıldan sık aralıklı gebelikler, anne ve bebek sağlığını tehlikeye sokar. · Eşler, doğum sonrası cinsel ilişkiye girmeden önce birlikte aile planlaması danışmanlığı almalıdır, · Doğum sonrasında haznede görülebilen kuruluk için kayganlaştıncı fitiller veya jeller yararlı olabilir.Doğum sonu sağlık kontrolü· Her anne bebeğini kontrol ettirdiği gibi kendisi de sağlık kontrolünden geçmeli ve üreme organlarını muayene ettirmelidir.· Muayene, lohusalık dönemi bitiminde (2ay sonra) yapılmalıdır.EMZİRMEAnne sütü ile ilgili unutulmaması gerekenler· Anne sütü, bebeğin vücut ve ruh sağlığı için en uygun besindir.· Emzirmenin doğumdan sonra hemen (ilki/yarım -1 saat içinde) başlatılması ve sık aralıklarla emzirme, süt yapımı ve süt salınımını artırır.· Bebek ne kadar çok emerse, annede o kadar çok süt üretir.· Bol sıvı almak süt üretimini artırır, Anne sütü ile beslenen bebeğin D vitamini ve flor dışında hiçbir ek sıvıya, ek besine, vitamine gereksinimini yoktur, · Bebeğe ek sıvı ya da besin verilmesi, annenin süt yapımını azaltır, · İlk 4-6 ayda yalnız anne sütü ile beslenen bebekler sağlıklı büyür ve gelişirler. · Başta ishal olmak üzere mikroplu hastalıklara yakalanmaz. · Anne sütü ile beslenme her bebeğin en doğal hakkıdır
Emzirme adımlan· Emzirmeye başlamadan önce eller yıkanır.· Rahat bir pozisyon alınır (oturur ya da yan yatar pozisyon) ve bebek kucaklanır.· Bebek, yüzü ve gövdesi anneye paralel iyice yakın gelecek biçimde tutulur.· Emzirmeye hangi memeden başlanacaksa bebeğin başı o taraftaki kol üzerine yerleştirilir.· Meme ucuna özel bir temizlik yapılması gerekmez, sadece memenin kahverengi kısmı sıkılarak akıtılan bir kaç damla süt ile uç ve çevresinin silinmesi yeterli olur.· Meme, baş parmak üste diğer parmaklar altta olacak şekilde tutulur.· Meme ucu ve etrafındaki kahverengi kısmın tamamı bebeğin ağzına yerleştirilir ve meme üstüne yerleştirilen başparmak ile bebeğin burun deliklerinin açık kalması sağlanır.· Bebek memeyi tutmada zorlanıyorsa dudağı ve yanakları parmakla hafifçe uyarılır ve gerekirse ağzı açılarak meme başı ağıza yerleştirilir. Kahverengi kısmın tamamı dudaklarla çevrelenmelidir.· Emzirme hakkında bilinmesi gerekenler · Bebek, her öğünde en az 20 dakika emzirilmelidir. · Emzirme tamamlandığında bebek uygun pozisyonlarda tutularak gazı çıkarılmalıdır. · Emzirme sıklığı, bebeğin isteğine bırakılmalıdır. Özellikle ilk haftalarda bebek, midesi küçük olduğu ve az süt emebildiği için çok sık acıkır. · Her ağladığında emzirilebilir. · Emzirme süresince memeler, uygun bir sutyenle desteklenmeli ve meme ucundan sızan süt için meme ucu ile sutyen arasına pet ya da temiz bir tülbent yerleştirmelidir. · Memeler ilk günlerinde anneyi rahatsız edecek biçimde ağrılı, dolgun ve şiş olabilir.· Tamamen normal olan bu şikayetler,bebeğin memeye doğru yerleştirilmesi ve sık emzirme ile giderilir. · Lohusalıkta ter ve akıntı nedeniyle oluşan kötü kokulan gidermek, meme temizliği ve zindelik sağlamak üzere mümkünse her gün duş alınmalıdır.· Emzirirken biberon ve yalancı emzik asla kullanılmamalıdır.
Başarılı emzirme, annenin bebeğini emzireceğini düşünmesi ve bunu başaracağına inanmasıyla gerçekleşir.
BEBEK BAKIMIBilinmesi gerekenler· Bebek eve götürüldükten sonra yıkanabilir. · Göbek düşmemiş ise göbeğin ıslanmamasına dikkat edilmelidir.· Bebeğin göbeği bir hafta içinde düşer. Göbek düşene kadar mikrop kapmaması için göbeği %70’lik alkol ile silinmeli ve alt bezi ile temas etmemesi sağlanmalıdır. · Bebeğin alt temizliği, her değişimde temiz ılık su ve kaka yapmışsa sabunlu su ile yapılmalıdır. Alkollü hazır mendil ve pudra zararlı olduğundan asla kullanılmamalıdır. · Bebeklerin altı gün içinde 10-15 dakika açık bırakılmalı, hava alması sağlanmalıdır, · Bebekler kundak yapılmamalı ve vücudu saran sıkı giysiler giydirilmemelidir. · Bebeklerin yüzükoyun yatmaları tehlikelidir.Bebeğin yatış pozisyonu sık sık değiştirilmelidir. En uygun pozisyon yan pozisyondur. · Bebeklerin gözlerindeki çapaklanmayı temizlemek için kaynatılmış ılıtılmış su ile ıslatılmış pamuk ya da temiz bir tülbent kullanılmalı ve içten dışa doğru silinmelidir.· Bebek doğduktan 24-72 saat sonra topuğundan alınan 2 damla kan ile, bebekte zeka geriliğine yol açacak fenilketonüri hastalığının erken teşhisi sağlanır.
Bebekleri hastalıklarda korumak için düzenli sağlık kontrolüne götürmek ve aşılarını yaptırmak gerekir