Taşkent. Ağustos 2021. Büyük Vatanseverlik Savaşı hatırası
Oturup düşünüyorum, bu makaleyi neye adamalıyım?
Belki de Ağustos 1941'de Rokossovsky (16. ve 20.) komutasındaki iki ordu en zorlu savaşlarda kuşatma cephesini geçtiğinde Smolensk Savaşı?
Veya Kiev savunma operasyonunu hatırlıyor musunuz?
Ya da Ağustos 1942'de Kuzey Kafkasya'da Stalingrad'ın eteklerindeki savaşlar? Ağustos 1943, Kharkov'un kurtarılması, "Mius-Cephe" savaşları, Kursk saldırı operasyonu? 44 Ağustos, 45 Ağustos - SSCB devlet sınırına erişim, Mançurya'da saldırı operasyonları?
hepsi bizim tarih... Geçmişin, hafızamızın efendisi, atalarımızla gurur duyuyor.
Belki de tüm bu tarihi olaylar benden çok daha profesyonel yoldaşlar tarafından anlatılmıştır. Ve Musta-Tunturi'ye çıkarma, Yasso-Kishinev operasyonu ve bunun birçok başka bölümü, halklarımızın tarihindeki en korkunç savaş.
Ve size o zamanların hatırasının burada, Taşkent'te nasıl tutulduğunu göstermeye çalışacağım.
Bir tiyatronun portmantoyla başlaması gibi, müze de girişle başlar.
Giriş, elbette, yan taraftır - ana giriş değil, ama benim için oldukça güzel. Bir zamanlar bölge idaresi müzenin topraklarında bulunuyordu ve Binbaşı General Sabir Rakhimov'a yalnız bir anıt vardı. Şimdi anıt Zafer Höyüğü'ne dönüştürüldü ve bronz bir heykel kompozisyonu - savaş generalinin yanına "Savaşçılar-Kazananlar" kuruldu.
Kızıl Ordu ve İşçi ve Köylü Kızıl Ordu komutanları haklı olarak komutanın yanında yerlerini aldılar. Bronz savaşçıların yerleştirildiği höyüğün hemen altında, müzenin ana sergisi bulunur - ama oraya biraz sonra geleceğiz. Bu arada, kısmalar.
Ve bu - müzenin ana sokağı, Zafer Nişanı şeklinde yapılmış çeşmeden başlar (ne yazık ki, gündüz çekildi ve bu nedenle çeşme çekici değil. Ama geceleri, aydınlatma ve oyun ile su jetleri, muhteşem).
Tarihçiler tartışır ve tartışır - bu savaşı kim başlattı?
Bazı olayları yeniden gözden geçirmeye çalışıyorlar - belirli ülkeleri bir şekilde haklı çıkarmak veya tam tersine onları “tamamen vahim” olmakla suçlamak. Ancak hayatta kalan bu "talihsiz tarihçiler" değil, SSCB'de yaşayan milyonlarca insandı. Örneğin, işte bu kadın - Zulfiya Zakirova, "Zulfiya-aya" (Zülfiya Anne):
Beş oğlunun hepsi savaş yangınında öldü - eve dönmediler, annelerine sarılmadılar. Üstelik, son oğlu, bir aile kurmaya bile vakit bulamadan okuldan sağ cepheye gitti. Heykel kompozisyonuna "Dayanıklılığa Övgü" denir.
Ya da savaş alanlarından dönmeyen bu yüzbinlerce Özbek.
Hepsini hatırlıyoruz. Ve eski SSCB'deki binlerce şefkatli insan sayesinde, bu liste hala ekleniyor.
Ayrıca savaş sırasında Özbekistan, evini ve anne babasını kaybeden yüz binlerce çocuğu aldı, besledi ve ısıttı. Burada yeni aileler bulabildiler, kalplerinin tüm sıcaklığını tam olarak alabildiler, yeni bir "küçük vatan".
Sağdaki panel, Özbekistan sakinlerinin çocuklarını istasyondan hemen ailelerine götürdükleri anı gösteriyor.
Aslında gelelim müze enstalasyonlarına. Ve sokak sergileriyle başlayalım.
İşte küçük bir savunma hattı.
Doğal olarak, çocuklar siperlerde dolaşıyorlar - tüm bunlarla ilgileniyorlar.
Sokak fuarı - zırhlı araçlar ve topçu.
Zırh üzerindeki yazıtlar: T-70 "Anavatan İçin!", T-34-85 "Özbekistan İşçilerinden". Latin alfabesi hakkında bir not için aşağıya bakın.
PT-76 da yana yaslandı, ancak çerçeveye almadım - bunun için çok, çok "hassas hislerim" olmasına rağmen. Bu, Uzak Doğu'da çocukken oturduğum kolları için ilk tank.
Aslında, müze Özbekistan Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı'nın bilançosunda yer alıyor - ve bu nedenle, muhtemelen, sergiye savaş sonrası ekipman örnekleri eklendi (örneğin, T ve MT-12 Rapier de var) silahlar, S-60 uçaksavar silahı), ki ben de dikkat etmeye başlamadım.
Umarım bu fotoğrafları imzalamanıza gerek yoktur. Kendiniz kolayca öğrenebilirsiniz tanklar, ACS ve Zafer silahları - T-70 ve IS-2, IS-3, SU-100 ve T-34, ISU-152 ve BS-3. D-1 ve M-30, BM 13, ZiS-3 ve ZiS-2. 45 mm toplar ve 82 mm havan topları.
Havacılık serginin bir kısmı hala oldukça zayıf. Buradaki en önemli şey, elbette, Taşkent'e tahliye edilen havacılık girişiminden uçak tasarımcısı adına Sovyet adını alan aynı çalışkan "Douglas" olan Li-2 ve bu adam sayesinde bir mikro bölge - Lisunovo Taşkent'te ortaya çıktı.
Bu orijinal uçan uçak, maket değil. Ancak Il-2, La-7 ve Yak maketlerdir.
Sergideki bir sonraki öğe Taşkent tren istasyonu.
Titizlikle yeniden yaratılmış dış ve iç mekanlar.
Bu arada, Latin alfabesindeki yazıtların gerçekliği hakkında: 1939 ve 1940'ta Özbekistan'da Latin alfabesi tanıtıldı (örneğin, annemin ve babamın metrikleri Latin alfabesinde yapıldı). Dolayısıyla o günlerde Latin ve Kiril alfabesiyle de bir karışıklık vardı.
Yani iç mekanlar.
Belki de ana sergiye geçmenin zamanı gelmiştir.
Yukarıda belirttiğim gibi, muzaffer savaşçıların heykelleriyle doğrudan "Zafer Höyüğü" nün altında bulunur.
Bu, serginin başlangıcıdır. Sonra savaş günlerine adanmış enstalasyonlar, belgeler, sergiler var.
Yanılmıyorsam 76,2 mm'lik bir dağ topu, 1938 modeli gibi.
Ve bu büyük olasılıkla 1944, T-34-85'e bakılırsa.
Aslında, Zafer Düzeni ve Zafer Düzeninin üç derecesi.
Afiş grubu - oluşturulan ve Özbekistan'dan cepheye gönderilen düzinelerce birlik ve oluşumun savaş afişlerinin kopyaları.
Savaş yıllarında Özbekistan bir sağlık merkezine dönüştü. Kızıl Ordu'nun binlerce ve binlerce askeri ve komutanı burada sağlıklarını geri kazandılar ve düşmanı ezmek için cepheye döndüler.
Ek olarak, arka cephedeki işçiler - Özbekistan'a tahliye edilen savunma fabrikalarının yanı sıra kollektif çiftçiler, hayvan yetiştiricileri ve kültür işçileri - Zaferi yakınlaştırmak için ellerinden geleni yapıyorlardı.
Binlerce Özbek de cephe gerisinde savaştı - partizan hareketinde yer aldılar.
Aslında bugün Taşkent'teki Zafer Müzesi hakkında anlatmak istediğim tek şey bu.
Burada serginin ikinci katını kasten sergilemedim - ziyarete gelin, kendiniz inceleyin.
Müzedeki çekim 31 Temmuz'da yapıldı. Aynı akşam evin yakınındaki temiz havada yürüyüşe çıktım ve şu resim beni çok etkiledi:
5 Ağustos'tan bu yana Özbekistan'daki üniversitelere giriş sınavlarımız 12 gün. Başvuranlar gece makhalla komitesinde (makhalla, “komünler” gibi Özbekistan'daki en küçük belediye özyönetimidir) oturur ve hazırlanırlar. Bu erkekleri ve kızları gördüm ve dayanamadım - bir hikaye için onlara tıklamamı istedim. Ve ikisi de bana "sarıldılar" - "Ve sen, aslında, kim?" Arkamda bir mekanik ve matematik olduğunu düşünmeden verdim. Ve hepsi bu - sabaha kadar arkamda kalmadılar, oturdular ve birlikte hazırlandılar. Hatta Özbek matematik terminolojisini gıcırdayarak hatırlamak zorunda kaldım.
İşte onlar, o korkunç savaşı kazanan büyük atalarımızın gerçek mirasçıları. Her şeyi hatırlıyorlar. Ve hatırlayacaklar. Ve Özbekistan'ın geleceği onların elinde. Akıllı, motive genç erkek ve kadınların ellerinde. Onlar - gerçek Özbekistan.
- Isamatov Şerzod
- fotoğraf - telif hakkı
Abone olun ve en son haberler ve günün en önemli olaylarından haberdar olun.