Avrasya Birliği ile ilgili taslak anlaşma çalışması, Gümrük Birliği'ne üye ülkeler (CU) arasındaki birçok çelişkiyi ortaya çıkardı. Belge, Mayıs ayının 1'inde 2014 için hazırlanmalı ve plana göre Avrasya Birliği Ocak 1'in 2015'inden itibaren çalışmaya başlamalı. Ancak, Rusya'nın aksine Belarus ve Kazakistan'ın Avrasya Birliği'ni politik değil, yalnızca ekonomik bir dernek olarak gördükleri ortaya çıktı. “Ekonomik bir birlik yaratıyoruz” diyen Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukashenko, Moskova'da konuşulan siyasi alanda hiçbir birleşme olamayacağını vurguladı. Ekonomik entegrasyon defalarca Kazakistan lideri Nursultan Nazarbayev tarafından ilan edildi.
Rusya Başbakanı Dmitry Medvedev'in dediği gibi, Minsk ve Astana Avrasya Birliği için uluslarüstü bir parlamento oluşturmaya ve tek bir para birimi kurmaya çalışmıyorlar. Uzmanlara göre, görüş ayrışmasının sebebi, bütünleşme sürecindeki katılımcıların farklı hedeflerine ve birbirine güvensizlik sebebidir.
Daha fazla entegrasyon - daha fazla anlaşmazlık.
Moskova Uluslararası Politik Uzmanlık Enstitüsü müdürü Yevgeny Minchenko, “Politik entegrasyon sorunları, tek bir para biriminin tanıtılması ve tek bir emisyon merkezinin oluşturulması, gelecekteki Avrasya Birliği ülkeleri - Rusya, Kazakistan ve Beyaz Rusya arasındaki ilişkilerde temel engel teşkil ediyor” dedi. Ona göre, "bu konular entegrasyon projesinin katılımcıları arasında ciddi bir ticaret nesnesi haline geldi."
Belarus ve Kazakistan ayrıca, Rusya'nın asıl oyuncusu olduğu Ortak Ekonomik Alan'da (CES) rekabetin yoğunlaştırılmasından endişe duyuyorlar. Minchenko'ya göre, Minsk ve Astana ayrıca Gümrük Birliği'ni genişletme ve Ermenistan, Kırgızistan ve Tacikistan'a katılma ihtimalinden de memnun değiller.
CU ortaklarının anlaşmazlıkları, gümrük mevzuatı ve vergi sistemi için ortak standartlar geliştirmeye çalışırken de ortaya çıktı. Gaidar Sergey Prikhodko. Belarus ve Kazakistan'ın liderliği, Gümrük Birliği mevzuatının yerel yasalar konusundaki önceliğini gönülsüzce tanıdı. DW ile yapılan bir röportajda Prikhodko, çıkar çatışmasının başlangıçta farklı kontrol sistemlerine ve üç devletin ekonomik mekanizmalarına dahil olduğunu vurguladı; bu, kaçınılmaz olarak TS'deki merkezkaç eğilimleri tetikleyecekti.
Yangında Belarus yağı
Ancak, Petersburg'daki Avrupa Üniversitesi profesörü Alexei Pikulik'in profesörü olan Belarus Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (BISS) direktörü, Belarus liderliğinin Rusya ile siyasi bir birliğin reddedilmesiyle ilgili son açıklamaları üzerine yaptığı açıklamada, Minsk’in başlangıçta Rusya’nın yaratmaya niyetli olmadığını savunuyor. Pikulik, "Yetkililer, yerine getirmeyi planlamadıklarına ve aracın boşluklarının en uzun ve en faydalı şekilde kullanılmasına ümit ettiklerini vaat ettiler" dedi.
Analist, “Şimdi Beyaz Rusya, Kazakistan ile birleşerek Avrasya Birliği projesi müzakerelerinde alevlere yakıt ekliyor, Putin'in zayıf ve daha uzlaşmacı olduğu durumdan yararlanmaya çalışıyor çünkü gözlerini önünde Ukrayna'yı kaybetti” dedi.
DW, müttefiklerin çelişkilerinin nedenlerini açıklayan Risk Değerlendirme Grubu yöneticisi Dosym Satpayev'in Kazakistan’daki siyasi analisti, devlet egemenliğinin tehlikede olduğu için Astana ve Minsk’in Moskova ile siyasi entegrasyon konusunda hemfikir olmadıklarına inanıyor. Ayrıca, Kazakistan’da muhalefet de Gümrük Birliği’nden çekilme lehinedir. Satpayev'in inandığı gibi, bu ülkenin liderliği tarafından göz ardı edilemez.
Moskova neden acelesi var?
Avrasya Birliği'ne katılım, Kazakistan için dış politika yönelimi için tek fırsat değildir. Ülkenin liderliği, ekonomik Türk dili konuşan birliği oluşturmak isteyen Türkiye ile işbirliğinin yanı sıra, Şangay İşbirliği Örgütü (SCO) içinde Sovyet sonrası alanda Rusya'nın ana rakibi Çin ile olan işbirliğini dışlamaz. Astana, Minsk'ten farklı olarak, Avrupa ve ABD ile de normal ilişkilerini sürdürdüğünü belirtti.
Belarus, Rusya'nın etkileyebileceği daha hassas ekonomik bölgelere sahip. Bu nedenle, Belarus hükümeti dikkatle Avrasya Birliği'ne katılmaya bakıyor. Avrupa Üniversitesinden bir profesör olan Alexei Pikulik'e göre Minsk, ekonomik yeniden yapılanma ve CU’da yasadışı olan ve büyük iş sahibi olan bireysel ayrıcalıklardan yoksun bırakma konusunda siyasi kararlar alma sorumluluğunu Moskova’ya devretmekten korkuyor. Belarus siyaset bilimci, tek bir birlik para biriminin yürürlüğe girmesinin Minsk'in makroekonomik popülizmde oynamasına izin vermeyeceği ve ülke üzerindeki kontrolünü kaybetme anlamına geldiğine inanıyor.
Dosym Satpayev ayrıca, Minsk ve Astana'nın Moskova ile siyasi olarak birleşmesinin reddedilmesinin Avrupa entegrasyon yolunu seçen Ukrayna ve Moldova'yı evcilleştirmek için attığı sert adımlara bir cevap olduğunu belirtti. Uzman, “CU’ya karşılıklı ticaret ilgisi hakkında yapılan güzel açıklamalara göre, Rosselkhoznadzor’un yardımıyla Rusya’nın Kazakistan ve Belarus’tan teslim edilmesini yasakladığını” belirtti.
Gümrük Birliği’nde yarattığı aceleyle bir dizi sorunu açıklıyor. Analist, “Kremlin, Avrasya Birliği ile ilgili bir anlaşmayı hızlı bir şekilde yapmak için acele ediyor, çünkü bu belgenin sadece mevcut Belarus ve Kazak yöneticileri ile imzalanabileceğini” söyledi. Liderlik değişikliğinden sonra, Kazakistan ve Belarus'un Avrasya Birliği'ne katılımı kısa ömürlü olabilir, Satpayev'i öngörüyor.