Kemiklerin vücudu desteklemek, ayakta tutmaktan başka görevleri ve sorumlulukları da vardır. Aslında vücudun maden kapsamının hemen tamamını, gerekli kalsiyumun yüzde 99’unu, fosforun yüzde 88’ini ve ayrıca örneğin bakır, kobalt ve başka önemli madenlerden az miktarda olmak üzere bünyesinde bulundurur. Günde 24 saat devamlı çalışır ve cirosu yüksek bir mağaza gibi birçok malzeme alır ve verir.
Kemiklerin aynı zamanda çok faal ve meşgul bir de imalât bölümü vardır ki bunun adı da iliktir. Bir dakikada vücudun 180 milyon kırmızı kan hücreleri yaşlanarak ölür. Dalak ve karaciğer bunların az bir kısmını tekrar yerine koyarsa da büyük bir kısmı kemiklerden göçüp gider. Kemik dalak odalarının süngere benzer iç kısımlarında vücudu enfeksiyonlardan koruyan beyaz kan hücreleri üretilir.
Vücudun sağ uyluk veya kalça kemiği, öteki kemikler içinde en uzun ve en kuvvetlisidir. Hakikatte de küçük bir arabayı taşımaya yetecek bir kuvvete sahiptir. Kemikler büyük bir aileyi teşkil eder. Vücutta 206 tane kemik vardır. Bazılarında bu kemik sayısı daha çok, bazılarında da daha azdır. Aslına bakılırsa çocukken, bugünkü durumundan daha çok sayıda kemiklere sahiptir. Doğduğu zaman bel kemiğinde 33 fıkrası (omurga bölümü) vardır. Sonra bunlardan en altta bulunan dört tanesi birleşerek kuyruk (usus) kemiğini ve beşi de birleşerek kuyruk sokumu kemiğini( sakrum) teşkil ederler. İnsan 11 çift veya 13 çift kaburga kemiğine sahip olabilirdi. Amma kaburga kemikleri sayısı, birçoklarında olduğu gibi, aslında 12 çiftten ibarettir.
Büyük veya küçük olsunlar ve şekilleri nasıl olursa olsun kemikler (örneğin en küçüğü duymayı sağlayan, orta kulaktaki özengi kemiğidir) hep aynı şekilde teşekkül ederler. Kemikler birbirlerine ligamentlerle bağlanarak bir araya gelir. Tandonlar da kemikleri tıpkı kuklaların hareketlerini sağlayan ipler gibi, kaslara bağlar. Kemikler esas iki tip dokudan yapılmıştır. Bunlardan birisi sünger gibi olup hafif ve gözeneklidir öteki ise, sıkı bir maddeden olup bu da yoğun ve çok kuvvetlidir. Belkemiği ve pelvisi genellikle birinci tipten oluşurken, öteki bacak ve kol kemikleri ikincisinden oluşur. Bugünün inşaat dehalarının kemiklerle yarışamayacakları şekilde milyonlarca yıllar önce boruların som çubuklardan daha kuvvetli olduklarını keşfetmiş bulunuyorduk. Bu prensip kemiğin bir çelik parçasından daha kuvvetli olmasına sebep olmuştur.
Kemikler Nasıl Sertleşir
İnsan doğduğu zaman kemikleri daha yumuşaktır. Bu tabiatıyla doğumu kolaylaştırmıştır. Çok karışık olan kireçleşme işlemi bunları daha sert hale getirmiştir. Osteoblast denen ve kemik dokusunu teşkil eden milyonlarca hücreleri kapsanır ki bunlar bir takım lifli, sıkı fakat bükülebilir Collagen denen ve ısıtılınca jöle veya tutkal kıvamını alan proteinler çıkarırlar. Bu lifler arasında, içinde tutkala benzer ve kemiğin esas maddesini teşkil eden bir alaşım bulunan küçük hava boşlukları vardır. Bu boşluklar çok küçük (mikroskopik) maden parçalarıyla (genellikle kalsiyum, fosfor ve karbonatla) doldukça kemik teşekkül eder. Bu iş tamam olunca da bacaklar vücudu taşımaya yetecek kadar kuvvetlenir.
Kemikler, çocuklukta vücudunu desteklerken bir taraftan da büyürler. Bu bir çeşit, içinde oturanları rahatsız etmeden bir evin genişletilmesi gibi bir şeydir. Bu devrede kemiklerin uçlarının bazı kısımları yumuşak kıkırdaklardan ibarettir. Bu kemiklerde bir yandan yeniden kıkırdak teşekkül eder, bir yandan da dışta kalan eski kıkırdaklar kemikleşir. İnsan erginleştikçe bu kıkırdaklar sertleşir ve ondan sonra, daha büyüme olanağı kalmaz.
Kemik uzunluğu artmayınca, tabii kaslar ya daha genişlemek veya daha zayıflamak, yani daha kuvvetli olmak veya daha zayıf olmak durumundadır. Eğer yük kaldırmaya çalışırsa kemikler de daha kuvvetlenir, daha sıkılaşır ve daha kalınlaşır. Eğer insanı aylarca yatakta yatıracak olursanız o zaman zayıflar.
Her şeyi depolama ve serbest bırakma rolü çok hayati önem taşır. Bütün işlerini kan aracılığıyla yapar. Tabii şaşacağınız kadar çok ve zengin kan damarları vardır. Maden kristallerini kan akımına bırakır. Gerektiği zaman kandan fazla kalsiyumu alır veya kanda yeteri kadar kalsiyum yoksa o zaman da bu eksikliği tamamlar. Kan dolaşımına verdiği kristallerin yüzeyi o kadar geniştir ki bunların hepsi yan yana getirilirse 100 dönümlük bir araziyi kaplar.
Kalsiyumun Önemi
Kalsiyum stoğu hayli çok, yani bir kilogram kadardır. Fakat herhangi bir anda kanda dolaşan kalsiyum miktarı bir gramdan biraz azdır. İşte bu küçük miktar bile çok önemli bir rol oynar. Kalsiyum olmasa sinirlerde herhangi bir etki yaratılamaz ve kan pıhtılaşması mümkün olmaz. Kas büzülmeleri durur ve böylece kalp atışları da sona erer. Çok fazla kalsiyum da çok tehlikeli olabilir. Fazla kalsiyumun böbrek taşlarının teşekkülünde etkili olduğu sanılmaktadır. Bundan sonraki durum üremik zehirlenme ve ölümdür.
Bu korkunç hakikatleri sırf kana verilmesi gereken kalsiyum miktarını hatırda tutmamın önemini belirtmek için yazdık. Esas kontroller boyundaki bezlerdir. Eğer kandaki kalsiyum seviyesi düşerse Paratiroid’Ier bir hormon üreterek kemikleri harekete getirir. Fazla kalsiyum bulunması halinde de tiroidindeki bir hormon fazla kalsiyumu kandan geri almasını sağlar.
Kemik Kırılması
Kemiklerin karşılaştığı biricik sorunun kırılma olduğunu sanılır. Aslına bakılırsa kırılma genellikle daha az üzülecek bir şeydir. Kırılmalar üç esas şekilde olur. Bunlardan birincisi kapalı kırıktır. Burada kırık temizdir ve kırılan kemik cilt dışına fırlayıp çıkmamıştır. Ondan sonra Green Stick (çocuklarda kemik küçülmesi hastalığı) denen şekilde kemik tamamıyla kırılmadan uzunluğuna yarılmıştır. Üçüncüsü parçalanmış kırıktır ki burada kemik küçük parçalara ayrılmıştır.
Çok yakın zamanlara kadar kırıklar daha çok alçılı sargı ile ve zamanla tedavi edilirdi. Yaşlılarda kırılmış bir kalça ile altı ay yatakta yatmak genel bozukluğa, zatürreye ve hatta ölüme sebep olmakta idi. Bugün ortopedi operatörleri hastaları yataktan mümkün olduğu kadar çabuk kaldırmakta ve kemik birleşmesini sağlamak için çiviler, vidalar ve levhalar kullanmaktadırlar. Örneğin donmuş bir kol kemiği veya parmak veya diz mi var, bunlar için sun’i birleştirici parçalar hazırdır. Parçalanmış bir kalça için bir oyuk ve bir yuvarlak konabilir.
Ortopedistler etkili bir şekilde çalışırken asıl iyileşme kemik tarafından yürütülür. Osteoblast’ların (kemik dokusunu teşkil eden hücreler) hemen yüksek bir hızla üretime başlar. Kemik içine kalsiyumlaşmak üzere Collegan fışkırır. Aynı zamanda başka tamircileri de vardır ki, bunlar da Osteoblast’lar, yani büyüme halindeki kemiğin içinde kemik dokusunu yiyerek iç boşlukları husule getiren çok nüveli (çekirdekli) iri hücrelerdir. Bu hücreler kemiği aşındırarak onların sert ve pürüzlü uçlarını düzeltir ve kemiğin eski şeklini almasına yardım eder.
Kemik Hastalıkları
Kemikler birçok ve acayip hastalıklarla karşılaşır. Bunlardan en kötüsü Aplastik Anemi, yani dokuların eksik veya kötü teşekkülü ki, bunda iliğin kan üretimini nasıl yapacağını unutması veya şaşırması demektir. Buna fazla radyasyona maruz kalmak sebep olduğu gibi, çeşitli zehirler ve daha bilinmeyen şeyler de sebep olabilir. Doktorlar bu durumlarda ancak kan verebilirler ve kemik iliği transplantasyonu (nakli) yapabilirler.
Artritler, iltihaplanmalar, mafsalların donması da ayrı birer problem teşkil ederler. Eklemlerin yerine konması da dahil olmak üzere, ameliyat son ve kesin çareyi teşkil edebilir. Kemikler kanser de olur. Enfeksiyon da başka bir baş ağrısıdır. Mikroplar kan dolaşımı aracılığıyla kemiklere ulaşır. Bunlar kan dolaşımına çevrede bulunan yaralardan girer veya bir kırılma sonucu kemikleri istila ederler. Bu gibi istila ve akınlar kemik iltihabına sebep olur ki bu da çok kötü durumlar yaratabilir. Bu durumlarda antibiyotikler doktorların birinci hat savunma silahlarını teşkil ederler.
Osteoporoz denen ve hemen herkese musallat olan bir hastalık olup, kemik dokusu içinde anormal derecede boşluklar teşekkülüdür. Kemikler yirmili yaşlarda iken, yoğunluk ve kuvvet bakımından en üst dereceye ulaşmış durumdadırlar. Fakat sonra yavaş yavaş kalsiyum ve öteki maden depoları azalmaya ve kaybolmaya başlar. Bunları biriktirebileceklerinden çok kana akıtırlar ve daha az kuvvetli olmaya başlarlar. Önceleri bu hal yavaş olur ve insan 47 yaşında olmasına rağmen, kendisinde bu hususta bir belirti yoktur. Fakat daha sonra onun da yüzde on oranında Osteoporoz sıkıntıları ile karşılaşma olasılığı vardır.
Bazı nedenlerle bu tehlike, kadınlar için daha fazladır. Yumurtalıklar Menopoz devresinde kapandığı zaman muhtemelen maden azalması hızlanacaktır. 65 yaşına gelindiği zaman omurga kemiği, kalçalar ve göğüs kemikleri daha kolay kırılır hale gelecek ve önceleri ancak bir sıyrığa sebep olabilecek bir düşme, şimdi bir kemik kırılmasına yol açabilecektir.
Osteoporoz hâlâ da anlaşılmazlığını muhafaza etmektedir. Bu hususla verebilecek en iyi nasihat şudur: kemikler gittikçe daha az kuvvetli olmaktadır ve silkmelere, çekmelere karşı kendisinin dikkatli olunması gerekir.
Son bir nokta, Fosil kemikler on milyonlarca yıllar dayanmış ve zamanımıza kadar kalmışlardır. Dünyadaki ilk insanın kemik parça ve kırıntılarına hâlâ rastlanmaktadır. Öyle ise bunları da kemiklerin kredi hanesine kaydetmek gerekir. Böylelikle yaşantıdaki kilit rollerine ek olarak vücudun ölümsüzlüğe yakın bir durum elde etmesini sağlamak bakımından da önemlidirler.