İsrailli arkeolog Yuval Peleg, pürüzlü Judean tepelerinin karmakarışık bir kaya yığınına dönüştüğü yerde cipini durduruyor. Önümüzde, dümdüz Ölü Deniz'in karşısında, güneş Ürdün dağlarının üzerinden doğuyor. Bu bahar sabahındaki sıcaklık zaten yoğun. Ağaç ya da çimen yok, sadece birkaç ufalanan taş duvar var. Sessiz bir ıssızlık sahnesi - ta ki şapkalı ve siperlikli turistler parlak otobüslerden dökülene kadar.
İlgili İçerik
Batı Şeria'daki Qumran olarak bilinen bu sert ve uzak bölgeye geldiler, çünkü burası 1947'de Batı dünyasındaki en önemli dini metinlerin bulunduğu yer. Hayvan derisinden yapılmış 800'den fazla belgeden oluşan Ölü Deniz Parşömenleri , papirüs ve hatta dövülmüş bakır - İncil hakkındaki anlayışımızı derinleştirdi ve Yahudilik ve Hıristiyanlık tarihlerine ışık tuttu. Metinler arasında, Ester kitabı dışında, İbrani kanonunun her kitabının (Hıristiyanların Eski Ahit dediği şey) bölümleri vardır. Parşömenler ayrıca daha önce bilinmeyen ilahiler, dualar, yorumlar, mistik formüller ve On Emir'in en eski versiyonlarından oluşan bir koleksiyon içerir. Çoğu 200 M.Ö. ve MS 66'dan 70'e kadar süren Roma'dan siyasi ve dini bağımsızlık kazanmak için başarısız olan Yahudi isyanından önceki dönem - 8 ila 11 yüzyıllar arasında, Yahudi İncil'inin daha önce bilinen en eski İbranice metni.
Turistlere mütevazı çöl kalıntıları arasında rehberlik eden tur rehberleri, 60 yıldan fazla bir süre önce keşfedilmelerinden bu yana neredeyse tekrarlanan bir anlatı olan parşömenlerin kökeninden bahsediyor. Rehberlere göre Qumran, hayatlarını kutsal metinleri yazmaya ve korumaya adayan Esseniler adlı bir Yahudi münzevi topluluğuna ev sahipliği yapıyordu. İsa vaaz etmeye başladığında onlar iş başındaydı; nihayetinde, Romalılar yerleşimlerini MS 68'de yok etmeden önce, parşömenleri 11 mağarada sakladılar.
Ama dramatik anlatımı duyan 40 yaşındaki Peleg gözlerini deviriyor. Bu sitede Esseniler ile hiçbir bağlantısı yok, bana yukarıda ısınan havada bir şahin gibi daireler çiziyor. Parşömenlerin yerleşimle hiçbir ilgisi olmadığını söylüyor. Burada dini bir topluluk için kanıtın inandırıcı olmadığını söylüyor. Aksine, Roma saldırısından kaçan Yahudilerin, belgeleri saklamak için aceleyle Kumran mağaralarına doldurduklarına inanıyor. On yıl boyunca sahayı kazdıktan sonra, Qumran'ın aslında büyüyen bir Yahudi nüfusunu doğudaki tehditlerden korumak için tasarlanmış bir kale olduğuna inanıyor. Daha sonra, Jericho gibi yakındaki kasabalara hizmet vermek için bir çömlek fabrikasına dönüştürüldüğünü söylüyor.
Diğer alimler Kumran'ı çeşitli şekillerde bir malikâne, bir parfüm üretim merkezi ve hatta bir tabakhane olarak tanımlarlar. Onlarca yıl süren kazılara ve dikkatli analizlere rağmen, orada kimin yaşadığı konusunda bir fikir birliği yok - ve sonuç olarak, Ölü Deniz Parşömenlerini gerçekten kimin yazdığı konusunda bir fikir birliği yok.
2007'de San Diego'da Ölü Deniz Parşömenleri hakkında bir serginin küratörlüğünü yapan Risa Levitt Kohn, bu sitenin esrarengiz ve kafa karıştırıcı olduğunu kabul ediyor. İsa'nın yaşamıyla ve Kudüs'teki İkinci Yahudi Tapınağı'nın yıkılışıyla kesişen bir dönemde, yazıların tam genişliği ve yaşının, Qumran'ı normalde sakin bilginler arasında bir barut fıçısı haline getirdiğini söylüyor. Qumran, şiddetli kan davalarına ve hatta yakın zamanda bir ceza soruşturmasına yol açtı.
Parşömenlerin özgünlüğünden kimse şüphe duymuyor, ancak yazarlık sorununun hem Yahudilik hem de Hıristiyanlık tarihini anlamak için sonuçları var. MÖ 164'te, bir grup Yahudi muhalif, Makkabiler, daha sonra Yahudiye'yi yöneten Seleukos İmparatorluğu'nu devirdi. Makkabiler bağımsız bir krallık kurdular ve bunu yaparken, Kral Süleyman'ın zamanından beri Kudüs'teki mabedi kontrol eden kâhin sınıfını kovdular. Kargaşa, her biri hakimiyet için yarışan birkaç rakip mezhebin ortaya çıkmasına neden oldu. New York Üniversitesi Yahudi ve İbrani Çalışmaları Profesörü Lawrence Schiffman kitabında, Qumran metinleri böyle bir mezhep tarafından yazılmışsa, tomarların Makkabi İsyanı'ndan sonra faaliyet gösteren güçleri ve çeşitli Yahudi gruplarının bu güçlere nasıl tepki verdiğini anlamamıza yardımcı olduğunu söylüyor. Ölü Deniz Parşömenlerini Geri Almak . Bazı mezhepler yeni düzene çeşitli şekillerde uyum sağlarken, Ölü Deniz grubu, kendine özgü yaşam tarzını sürdürmek için Kudüs'ü tamamen terk etmesi gerektiğine karar verdi.
Ve eğer Kumran gerçekten de Kudüs'ün çöküşü olarak gördüklerine sırt çeviren dini çilecileri barındırıyorsa, o zaman Esseniler Yahudilik ile Hıristiyanlık arasında önceden bilinmeyen bir bağı temsil ediyor olabilirler. İsa'nın öğretmeni olan Vaftizci Yahya, Princeton İlahiyat Fakültesi'nde bir parşömen bilgini olan James Charlesworth, Essene olmamasına rağmen, muhtemelen Qumran Essenes'ten öğrendi. Charlesworth, tomarların İsa'nın yaşamının ve mesajının bağlamını ifşa ettiğini ekliyor. Ayrıca, parşömenlerde anlatıldığı şekliyle Kumran Essenlerinin inançları ve uygulamaları -yoksulluk yeminleri, vaftiz törenleri ve toplu yemekler- ilk Hıristiyanlarınkileri yansıtır. Bu nedenle, bazıları Kumran'ı yükselen bir inancın beşiği olan ilk Hıristiyan manastırı olarak görüyor.
Ancak Peleg ve diğerleri, Qumran'ın iki dinin tarihindeki rolünü göz ardı ediyor. Chicago Üniversitesi'nden Yahudi tarihi profesörü (ve Schiffman'ın akademik rakibi) Norman Golb, Yahudi isyanı sırasında Celile düştüğünde, Kudüs vatandaşlarının şehirlerinin fethinin kaçınılmaz olduğunu bildiklerine inanıyor; böylece kütüphanelerden ve kişisel koleksiyonlardan metinler topladılar ve onları Ölü Deniz yakınlarındaki mağaralar da dahil olmak üzere Judea'nın vahşi doğası boyunca sakladılar. Eğer durum buysa, o zaman Qumran muhtemelen laik bir siteydi - manevi değil - ve parşömenler sadece tek bir muhalif proto-Hıristiyan grubunun görüşlerini değil, aynı zamanda daha geniş bir Yahudi düşüncesi duvar halısını da yansıtıyor. Golb dergide, parşömenlerde açıklanan bireysel kavramların ve uygulamaların daha fazla belirlenmesinin, onları Essenizm'in tek mezhep yatağına sığdırmaya zorlamakla en iyi şekilde başarılabileceğini savundu. İncil Arkeolog .
Şimdi yaygın olarak kabul edilen bir varsayım, parşömenlerin çoğunluğunun Qumran'dan gelmediğidir. En erken metinler MÖ 300'e (Kumran'ın bir yerleşim yeri olarak bile var olmasından bir yüzyıl öncesine) ve en sonuncusu MS 68'de Romalıların burayı yıkmasından önceki bir nesile tarihleniyor. Birkaç parşömen Aramice veya Yahudi çölündeki bir münzevi topluluğundan beklenen İbranice. Ve neden böyle bir topluluk, gizlice saklanmış olan -muhtemelen Kudüs'teki İkinci Tapınaktan- değerli altın ve gümüş hazinelerinin nadir bakırla kazınmış bir listesini tutsun? Parşömenlerin hiçbirinde Essene kelimesi de geçmiyor.
Elbette bunların hiçbiri Kumran'ın dinsel bir katipler topluluğu olma olasılığını dışlamaz. Bazı alimler, tarikat teriminin yabancı bir etiket olduğunu söyleyerek, parşömenlerde Esseniler'den açıkça bahsedilmediğinden rahatsız olmazlar. Schiffman onların Sadukiler olarak bilinen kıymık bir rahipler grubu olduğuna inanıyor. Parşömenlerin genel Yahudi metinlerinin dengeli bir koleksiyonu olduğu fikri reddedilmelidir, diye yazıyor. İncil Arkeolog . Artık bu parşömenleri toplayan topluluğun mezhep çatışmasından çıktığına ve [bu] çatışmanın varlığı boyunca onu sürdürdüğüne dair çok fazla kanıt var. Bununla birlikte, nihayetinde, parşömenleri kimin yazdığı sorusunun, metinleri inceleyen bilim adamlarından ziyade Qumran'ın her fiziksel kalıntısını inceleyen arkeologlar tarafından çözülmesi daha olasıdır.
Ölü deniz parşömenleri, sonraki versiyonlara olağanüstü benzerlikleriyle bilim adamlarını şaşırttı. Ama aynı zamanda ince farklılıklar da vardı. Örneğin, Yaratılış kitabında bir tomar genişler: Bölüm 12'de, İbrahim'in karısı Sarah Firavun tarafından alındığında, tomar Sarah'nın güzelliğini tasvir ederek bacaklarını, yüzünü ve saçını tanımlar. Ve 13. Bölümde, Tanrı İbrahim'e toprak boyunca uzunca yürümesini emrettiğinde, tomar İbrahim'in yolculuğunun birinci tekil şahıs anlatımını ekler. Bugün kabul edildiği şekliyle Yahudi İncili, uzun bir evrimin ürünüydü; Parşömenler, metnin oluşumu sırasında düzenlendiği sürece dair önemli yeni anlayışlar sundu.
Parşömenler ayrıca Kudüs'teki rahipler tarafından uygulanan ve Ferisiler gibi diğer Yahudi mezhepleri tarafından benimsenen dini yasalara meydan okuyan bir dizi ayrıntılı düzenlemeyi ortaya koyuyor. Sonuç olarak, Yahudilik bilginleri, parşömenleri, dini yasaların sözlü olarak aktarıldığı dönem ile MS 200 dolaylarında başlayan ve sistematik olarak kaydedildikleri - sonunda Talmud olan yasal yorumlara yol açan Rabbin dönemi arasında eksik bir bağlantı olarak görüyorlar.
Hristiyanlar için de tomarlar derin bir kavrayış kaynağıdır. Metinlerde İsa'dan bahsedilmiyor, ancak Florida Uluslararası Üniversitesi bilgini Erik Larson'ın belirttiği gibi, tomarlar İsa'nın mesajlarının, zamanının Yahudiliğinde geçerli olan fikirleri hangi yollarla temsil ettiğini ve hangi yollarla [onların gerçek olduğunu] daha iyi anlamamıza yardımcı oldu. ] ayırt edici. Örneğin bir tomar, hem Tanrı'nın Oğlu hem de En Yüce Olan'ın Oğlu olarak adlandırılan bir mesih figüründen bahseder. Birçok ilahiyatçı, Tanrı'nın Oğlu ifadesinin, Roma imparatorlarının pagan ibadetinin aksine, İsa'nın çarmıha gerilmesinden sonra ilk Hıristiyanlar tarafından benimsendiğini öne sürmüştü. Ancak bu ifadenin tomarlardaki görünümü, İsa'nın sevindirici haberini vaaz ederken bu terimin zaten kullanımda olduğunu gösteriyor.
Parşömenleri Romalılardan kim sakladıysa harika bir iş çıkarmış. Kumran'daki metinler yaklaşık iki bin yıl boyunca keşfedilmemiş olarak kaldı. 19. yüzyıldan kalma birkaç Avrupalı seyyah, eski bir kale olduğunu düşündükleri, özel bir ilgi çekmeyen şeyi incelediler. Daha sonra, 1947'de onun yakınında bir mağaraya sapmış bir keçi, bir Bedevi çoban karanlık mağaraya bir taş fırlattı ve bunun sonucunda bir çömleğe vurulması onu araştırmaya sevk etti. Ölü Deniz'in üzerinde yükselen kayalıkları delen birçok mağarada saklanan yaklaşık 850 parşömenin yaklaşık 15.000 parçasından ilki ile ortaya çıktı.
1948 Arap-İsrail Savaşı, Kumran harabelerinin yakından incelenmesini engelledi. Ancak kırılgan bir barış ortamının başlamasından sonra, Roland de Vaux adındaki sakallı ve gözlüklü bir Dominik keşişi, 1951'de bölgede ve yakındaki mağaralarda kazılara başladı. Geniş odalar, ritüel banyolar ve bahçe kalıntıları hakkındaki bulguları hem akademisyenleri hem de halkı hayrete düşürdü. Ayrıca, bir zamanlar katiplerin kullandığı yüksek masaları içerdiği sonucuna vardığı bir odanın içinde veya yakınında çok sayıda silindirik kavanoz, yüzlerce seramik tabak ve üç hokka ortaya çıkardı.
De Vaux çalışmasına başlamadan kısa bir süre önce, Jozef Milik adlı bir Polonyalı bilgin, MS 77'de Yahudilerin mezhebi tarafından izlenenleri anımsatan bir dizi katı düzenlemeyi ortaya koyan Topluluğun Kuralı adlı bir tomarın çevirisini tamamladı. Romalı tarihçi Yaşlı Pliny. Tarikat üyelerini Essenes olarak adlandırdı ve Ölü Deniz'in batı kıyısında kadınsız ve aşktan tamamen vazgeçerek, parasız ve sadece palmiye ağaçlarına sahip olarak yaşadıklarını yazdı. Pliny'nin çağdaşı, tarihçi Flavius Josephus, Yahudi Savaşı'na ilişkin anlatımında Esseniler'den de söz eder: Bu adamlar zevkleri kusur olarak görürken, özdenetim görürler ve tutkuların erdemine boyun eğmezler. Bu referanslara dayanarak, de Vaux, Qumran'ın bir yemekhane ve bir yazıhane ile tamamlanmış bir Essene topluluğu olduğu sonucuna vardı - keşişlerin yemek yediği ve el yazmalarını kopyaladığı yerler için ortaçağ terimleri.
Kapsamlı bir rapor yayınlamadan önce 1971'de ölmesine rağmen, de Vaux'nun Qumran'ı dini bir topluluk olarak resmetmesi akademik meslektaşları arasında geniş çapta kabul gördü. (Kumran materyallerinin çoğu, Kudüs ve Paris'teki özel koleksiyonlarda, çoğu akademisyenin ulaşamayacağı bir yerde kilitli olarak duruyor.) Bununla birlikte, 1980'lere gelindiğinde, diğer sitelerden gelen yeni veriler, teorisi hakkında şüphe uyandırmaya başladı. Golb, eski görüşlerin daha yeni keşiflerle geride kaldığını söylüyor.
Örneğin Kumran'ın bugünkü kadar uzak bir yer olmadığını artık biliyoruz. İki bin yıl önce bölgede gelişen bir ticari ticaret vardı; gemiler denizde gezinirken, kıyıda sayısız yerleşim yeri vardı. Sarp tepelerden gelen pınarlar ve akıntılar, içme ve tarım için su sağlamak üzere özenle tasarlandı ve hurma ağaçları ve bitkiler, parfümde kullanılan değerli reçineler üretti. Aşırı tuzlu denizde balık bulunmazken, antik çağlarda tekneleri ve harç tuğlalarını mühürlemek için kullanılan tuz ve bitümü sağlıyordu. Qumran, yalnız ve uzak bir dinsel uyumsuzluk topluluğu olmaktan çok, değerli bir gayrimenkul parçasıydı - Kudüs'e bir günlük eşek yolculuğu, Eriha'ya iki saatlik bir yürüyüş ve deniz kıyısındaki rıhtımlara ve yerleşim yerlerine yürüyüş.
De Vaux'nun Qumran bulgularına daha yakından bakıldığında, lüksü ve hatta parayı küçümseyen bir topluluk resmi hakkında sorular ortaya çıkıyor. Yaklaşık yarısı gümüş olan 1.200'den fazla madeni paranın yanı sıra kesme taş sütunlar, cam kaplar, cam boncuklar ve diğer güzel eşyaların kanıtlarını ortaya çıkardı. Bunların bir kısmı muhtemelen daha sonraki Roma işgalinden geliyor, ancak Belçikalı karı koca arkeologlar Robert Donceel ve Pauline Donceel-Voute, birikmiş servetin çoğunun, Kumran'ın parfüm üreten bir mülk -belki de zengin bir Kudüs aristokratına ait olduğunu gösterdiğine inanıyorlar. . Muazzam müstahkem kule, derler ki, Judea'da çatışmaya meyilli bir dönemde villaların ortak bir özelliğiydi. Ve Jericho ve Ein Gedi'nin (Qumran'ın yaklaşık 20 mil güneyinde bir yerleşim yeri), Roma dünyasında parfüm bazı olarak kullanılan balzam reçinesi üreticileri olarak bilindiğini belirtiyorlar. İsrailli araştırmacılar 1988'de Qumran yakınlarındaki bir mağarada, laboratuvar analizlerine göre reçine kalıntıları içeren küçük yuvarlak bir şişe buldular. De Vaux, Qumran'da bulunan benzer şişelerin hokka olduğunu iddia etti. Ama parfüm şişeleri de olabilirlerdi.
Diğer teoriler boldur. Bazıları Kumran'ın mütevazı bir ticaret merkezi olduğunu düşünüyor. İngiliz arkeolog David Stacey, bunun bir tabakhane olduğuna ve de Vaux tarafından bulunan kavanozların, derileri temizlemek için gerekli olan idrarın toplanması için olduğuna inanıyor. Qumran'ın konumunun, Jericho ve Ein Gedi gibi potansiyel pazarlar arasında tabakhane için ideal olduğunu savunuyor.
Peleg, Qumran'ın birkaç farklı aşamadan geçtiğine inanıyor. Sabah sıcağı yükselirken, beni kayaya oyulmuş bir kanalın yerleşime su getirdiği alanın üzerindeki dik bir sırta götürüyor. Yüksek tüneğimizden, bir zamanlar doğuya, bugünkü Ürdün'e doğru güzel bir deniz manzarasına hakim olan devasa bir kulenin temellerini gösteriyor. Kumran, MÖ 100 civarında bir askeri karakoldu, diyor. Kudüs'ten bir gün uzaktayız ve Ölü Deniz'in kuzeydoğu kıyısını güçlendirdi. Bu döneme ait diğer kaleler, denizin üzerindeki kayalık kayalıkların arasına dağılmıştır. Bu, Roma'nın doğudaki rakipleri olan Nebatilerin Yahudiye'yi tehdit ettiği bir dönemdi. Ancak Peleg, MÖ 63'te Romalılar bölgeyi fethettikten sonra bu tür üslere artık ihtiyaç kalmadığını söylüyor. İşsiz Yahudi askerlerin ve yerel ailelerin askeri kampı barışçıl amaçlara dönüştürmüş olabileceğine, çömlek yapmak için ince kilin yerleşebilmesi için derin dikdörtgen havuzlara boşaltılan mütevazı bir su kemeri inşa etmiş olabileceğine inanıyor. Basamaklı her havuz bir ritüel banyo değildir, diye belirtiyor. Eski askerlerin Ein Gedi ve Jericho pazarları için çömlek üretmek için sekiz fırın inşa ettiğini, hurma yetiştirdiğini ve muhtemelen parfüm yaptığını düşünüyor - ta ki Romalılar Yahudi ayaklanması sırasında burayı yerle bir edene kadar.
Ancak Peleg'in görüşü çok az taraftar kazandı. Chapel Hill'deki Kuzey Karolina Üniversitesi'nde arkeolog olan Jodi Magness, veriden çok yorum olduğunu söylüyor ve de Vaux'nun sitenin dini bir topluluk olduğu görüşünü paylaşıyor. Bazı arkeologların - Qumran sakinlerinin parşömenleri sakladığına dair kanıtları kabul etmeyi reddederek - araştırmaları yalnızca sitedeki belirsiz, fiziksel kalıntılara dayandığından sonuçlara sıçramaya meyilli olduklarını söylüyor.
Kumran üzerindeki yargı yetkisi bile bir çekişme kaynağıdır. Site, Filistinlilerin ve bazı İsrailli arkeologların Peleg'in kazılarının uluslararası hukuka göre yasadışı olduğunu söylediği Batı Şeria'da bulunuyor.
Qumran tartışması, geçen Mart ayında Golb'ün oğlu Raphael'in kimlik hırsızlığı, cezai kimliğe bürünme ve ağırlaştırılmış taciz suçlamalarıyla tutuklanmasıyla tuhaf bir hal aldı. New York Bölge Savcılığı yaptığı açıklamada, Raphael'in Ölü Deniz Parşömenleri üzerindeki tartışmayı etkilemek ve etkilemek ve Ölü Deniz Parşömenleri bilginlerini taciz etmek için düzinelerce İnternet takma adı kullanarak İnternette sistematik bir şemaya girdiğini söyledi. Kim babasının bulgularına itiraz etti. İddia edilen hedef Golb'ün eski rakibi Schiffman'dı. Raphael Golb ise 8 Temmuz 2009'da suçsuz olduğunu iddia etti. Dava 27 Ocak'a ertelendi.
Düşmanların üzerinde anlaştığı tek şey, sorunun temelinde para olduğu. Schiffman, Qumran hakkında yeni teorileri olan popüler kitaplar satıyor, diyor. Golb, Qumran'ın geleneksel manzarasının bölgeye turist çekme olasılığının daha yüksek olduğunu belirtiyor.
Bazı bilim adamları orta yol ararlar. Los Angeles'taki California Üniversitesi'nde arkeolog olan Robert Cargill, Qumran'ı daha sonra yalnızca parşömen üreten değil, tabaklama veya çömlekçilik yoluyla gelir elde eden bir grubu barındıran bir kale olarak tasavvur ediyor. Kendine güvenmek isteyen bir yerleşimdi, diyor - asıl soru ne kadar Yahudi ve ne kadar dindar oldukları.
Uzlaşmaya yönelik çabalar, çelişkili teorileri güçlükle bastırdı. Belki de Fransız arkeolog Jean-Baptiste Humbert'in öne sürdüğü gibi, Qumran bilginleri araştırmalarının yanı sıra kişisel deneyimleriyle de şekilleniyor. Manastır, kale, tabakhane veya malikane olsun, insan görmek istediğini görür, diyor Humbert.
Ancak bu tartışma Kutsal Topraklara akın eden binlerce ziyaretçi için pek önemli değil. Onlar için Kumran, modern bir mucizenin gerçekleştiği yer olmaya devam ediyor - gelecek nesilleri Tanrı'nın sözü hakkında aydınlatmak için yıkımdan kurtarılan kutsal metinlerin beklenmedik keşfi. Kudüs'e hızlı bir yolculuk için Peleg'in cipine tırmanırken, otobüslerden yeni turist kalabalığı iniyor.
Andrew Lawler Maine kırsalında yaşayan , Nisan 2009 sayısında İran'ın İsfahan şehri hakkında yazdı. Smithsonian .
İsrailli arkeolog Yuval Peleg, Kumran'ın başlangıçta küçük bir kale olduğunu ve daha sonra yakındaki kasabalara hizmet vermek için bir çömlek fabrikasına dönüştürüldüğünü söyledi.(Ahikam Seri)
Ölü Deniz Parşömenleri, 1947'de bir çoban tarafından keşfedilene kadar yaklaşık 2.000 yıl boyunca mağaralarda saklı kaldı. Metinler arasında Eski Ahit'teki hemen hemen her kitap vardır.(İsrail Resimleri / Alamy)
Kumran'ı çevreleyen mağaralar, Batı Şeria'da, İsrail ve Ürdün arasında, Ölü Deniz boyunca yer almaktadır.(Guilbert Gates)
Her yıl Kumran'a akın eden binlerce turiste, buranın bir zamanlar hayatlarını kutsal metinleri yazmaya ve korumaya adayan Esseniler adlı bir Yahudi mezhebine ev sahipliği yaptığı söyleniyor.(Ahikam Seri)
Peleg, Roma saldırısından kaçan Yahudilerin, belgeleri saklamak için aceleyle Kumran mağaralarına doldurduklarına inanıyor.(İsrail Resimleri / Alamy)
Bazıları, yaklaşık 1.200 madeni paranın keşfinin, Kumran'ın aslında kârlı bir parfüm işinin yeri olduğunu gösterdiğini söylüyor.(İsrail Eski Eserler Kurumu)
Arkeologlar, gerçekte orada kimin yaşadığına dair ipuçları için Qumran'ın harabelerinin her detayını inceliyorlar.(Ahikam Seri)
Bazı bilim adamları, Kumran'da katı bir dini mezhebin ikamet ettiğinin kanıtı olarak bir parşömene, 'Topluluğun Kuralı'na işaret ediyor.(İsrail Müzesi, Kudüs)
Peder Roland de Vaux, Ölü Deniz Parşömenleri araştırmasını denetlemekten sorumluydu. Ekibi, 1951'den 1956'ya kadar Qumran yakınlarındaki bir alanı kazdı.(SDMNH)
Lawrence Schiffman, kitabın yazarıdır. Ölü Deniz Parşömenlerini Geri Almak .(© 2001 Waterloo Bölge Kaydı, Ontario Kanada)
Norman Golb, Chicago Üniversitesi'nde Yahudi tarihi profesörü ve Schiffman'ın akademik rakibidir. Kudüs vatandaşlarının kütüphanelerden ve kişisel koleksiyonlardan metinler topladığına ve onları Ölü Deniz yakınlarındaki mağaralar da dahil olmak üzere Yahudi vahşi doğasında sakladığına inanıyor.(Chicago Üniversitesi)
Norman Golb'ün oğlu Raphael Golb, kimlik hırsızlığı, suçlu kimliğine bürünme ve ağırlaştırılmış taciz suçlamalarıyla tutuklandı - bunların hepsi, Ölü Deniz Parşömenleri tartışmasını etkileme ve babasının rakiplerini taciz etme girişiminin bir parçası.(Steven Hirsch)
Pele, Romalılardan kaçan Kudüs Yahudilerinin parşömenleri Kumran mağaralarında sakladığına inanıyor.(Richard T. Nowitz / Corbis)
Peleg, alan havuzlarının ritüel banyolar için değil, kil yapmak için olduğunu savunuyor.(Ahikam Seri)
Uzlaşmaya yönelik çabalar, çelişkili teorileri güçlükle bastırdı. Fransız arkeolog Jean-Baptiste Humbert, 'İnsan görmek istediğini görür' diyor.(Ahikam Seri)