4Bilimsel Devrim Bilimsel Devrim Nedir? Bilimsel devrim, Antik Yunan’dan Ortaçağ’a kadar kabul görmüş olan doktrinlerin reddedildiği ve fizik, biyoloji, kimya, anatomi, astronomi başta olmak üzere çeşitli bilim dallarında yapılan önemli çalışmalarla modern bilimin temellerinin atıldığı döneme ( ) verilen addır.
5Bilimsel Devrim nedir?Bilimsel devrim tek bir olay ya da keşif olarak değil, Galilei, Newton, Leeuwenhoek, Papin, Leibniz gibi çok sayıda bilim insanının keşiflerinden oluşan bir bütün olarak düşünülmelidir.Bilimsel devrimle birlikte deneysel yöntem geliştirilmiş, doğanın matematiksel kurallara uyduğu ve bilimsel bilginin pratik amaçlara ulaşmak için kullanılması gerektiği kabul edilmiş ve bilimsel kurumlar geliştirilmeye başlanmıştır.
6Bilimsel Devrim ve Toplum ilişkisi? Bilimsel devrim birden bire ortaya çıkan bir süreç değildir, bu devrimin gerçekleşmesi için uygun ortamı hazırlayan birtakım toplumsal ve ekonomik gelişmeler söz konusudur.Nedir Bu Gelişmeler?Bilimsel devrimin meydana gelmesini mümkün kılan bu gelişmeler Rönesans ve Reform hareketleri ile birlikte Avrupa’da 15. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar egemen düzen olan feodalizmin çözülerek yerini merkantalist kapitalizme bırakması,kilisenin ekonomik ve toplumsal gücünün zayıflaması ve bilimle uğraşan insanların kilisenin patronajından kurtularak dönemin zengin tüccarları tarafından himaye edilmesidir.
7Bilimsel devrim, birbirini bütünleyen ve feodal ekonomiyi kapitalist ekonomiye dönüştüren üç aşamadan oluşur.Bu aşamalar Rönesans,Din Savaşları veRestorasyon dönemleridir.
8İlk dönem ( )Rönesans, coğrafi keşifler ve reform hareketinin egemen olduğu, İspanya’yı dünyanın baskın gücü haline getiren savaşların yaşandığı dönemdir vebilimsel açıdan?bu dönem önceki dönemlerin eleştirildiği bir dönem olmuştur.
9Rönesans ve Reform Bilimsel Devrimin meydana gelmesinde ne şekilde etkili olmuştur? Bilimsel Devrim olarak adlandırılan dönemdeki bazı çalışmalardan örnek vermek gerekirse,Galileo Galilei ( ) güneş sisteminin merkezinde dünyanın değil güneşin yer aldığını göstermiş,Johannes Kepler ( ) gezegenler ve gezegen sistemleri ile ilgili yasaları keşfetmiş, güneş sisteminin matematiksel bir açıklamasını yapmış,William Harvey ( ) kan dolaşımı teorisini geliştirmiştir.Bilimsel devrimin simgelerinden olan Isaac Newton’ın ( ) gelmiş geç- miş en önemli bilimsel eserlerden biri olan “Doğa Felsefesinin Matematik ilkeleri” adlı kitabı 1687 yılında yayımlanmıştır.
10Bu eserinde evrensel kütle çekim yasasını ve hareket yasalarını açıklayan Newton, gözlem ve deney yoluyla yaptığı çalışmalarla kendisinden önceki fizik anlayışının yıkılmasını sağlamış, fiziksel evrenin algılanışını değiştirmiştir.
11Neler keşfedilmiştir?Ayrıca bu dönemde mikroskop, teleskop, barometre ve termometre gibi çeşitli araçlar icat edilmiştir.Ortaçağ boyunca felsefe, kimya, tıp, matematik ve teknoloji alanlarında Doğu toplumları Avrupa’dan daha ileriyken, Batı dünyasında yaşanan bu gelişmeler sayesindeNe zamandan itibaren?17. yüzyıldan itibaren Avrupa’da bilim ve teknoloji diğer toplumlardan daha çok ve daha hızlı bir şekilde gelişmeye başlamış ve çok daha fazla ilerlemiştir.
12Bilimsel Devrim dönemindeki bu gelişmelerin ortak yönü nedir? Bilimsel yöntemin kullanılmaya başlanmasıdır.Modern Bilimsel yöntem, ampirizmi savunanFrancis Baconve Rasyonalizmi savunanRene Descartesgibi çeşitli düşünürler sayesinde gelişmişse de büyük ölçüde Isaac Newton’un çalışmalarıyla şekillenmiştir.
13Newton, evrenin bir makine gibi mekanik ilkelerle işlediğini ve gerçekliğin nesnel olduğunu savunmuş,evrendeki her şeyi yöneten yasaların olduğunu,araştırmacıların nesnel olarak gerçekleştirecekleri deney ve gözlemlerle bu yasaların keşfedilebileceğinive böylece olayların önceden tahmin edilebileceğini belirtmiştir
14Bilimsel devrimin toplum açısından en önemli etkisi nedir? Newton’cu bilim paradigmasının, yani tüm evrenin büyük bir makine ya da saat gibi mekanik bir şekilde işlediğinin ve doğal olguların bu işleyişe bağlı olarak gerçekleştiğinin, dolayısıyla tüm doğal olguların doğa kanunlarıyla açıklanabileceğinin ileri sürülmesidir.Newton’cu bilim paradigması, Aydınlanma düşünürlerine etkisi nedir?Doğa, insan ve toplum hakkındaki yeni düşüncelerinin temelini oluşturmuş, bilimsel yöntemin yaşamın her alanına uygulanabileceği inancını doğurmuştur.Newton’un kullandığı yöntem daha sonraki bilimsel çalışmalarda da model olarak kullanılmıştır.
15Doğa bilimlerinde yaşanan ilerlemelerin insanlık için bu gibi yararlı sonuçlar doğurması bütün toplumun ilgisini çekmiş, özellikle bilimin teknolojik ürünlerinin toplumda yaygın olarak kullanılması,bilimin toplumdaki saygınlığını son derece artırmıştır.
16Bilimsel Devrimle birlikte, doğal olguların işleyişi hakkındaki genel kanunların ortaya konması sayesinde teknolojide önemli ilerlemeler sağlanmış, bu sayede kıtlık azaltılmış,uzak mesafelerle iletişim kurulması sağlanmış,bazı hastalıklara çare bulunmuş,yani doğa kısmen kontrol altına alınmıştır.
17Sonuçları nelerdir?Bilimsel devrim ilk bakışta doğa bilimlerinde yaşanan gelişmelerle ve teknolojik ilerlemelerle ilişkili gibi görünse de aslında bu devrim,Avrupa’da düşünce yapısında yaşanan köklü bir değişimi ifade etmektedir.Bilimsel devrimden önce bilginin kaynağı olarak kutsal metinler kabul edilir ve sorgulanmazken, bu devrim sürecinde sistematik şüphe, eleştirel düşünce, ampirik çalışmalar önem kazanmış,Dünyaya ilişkin mekanik bir algılama şekli gelişmiş, bu mekanizmanın kurallarının ortaya konabileceği düşüncesi doğmuştur.
18Bilimsel yöntemin kullanılmaya başlan- masının ve genel olarak bilimsel devrimin sosyolojinin doğuşu üzerindeki temel etkilerinin nelerdir?(a) Aydınlanma düşüncesini şekillendirmesi ve(b) doğa bilimlerinde kullanılan yöntemlerin toplumu incelemek için de kullanılabileceği düşüncesini doğurması olduğu söylenebilir.
19Bilim ve ilerlemeye duyulan güven, doğa bilimlerinde kullanılan bilimsel yöntemin toplumsal dünyanın incelenmesi için de kullanılmasına ilişkin bir istek doğurmuş,Doğa bilimlerinde kullanılan aynı yöntemleri kullanarak etik, siyasi ve ekonomik sorunların da çözülebileceğine ilişkin bir kanı oluşmasını sağlamıştır.Bilimsel yöntem kullanılarak toplumsal olguların işleyişi hakkındaki genel kanunlara ulaşılırsa bu olguların işleyişinin de kontrol altına alınabileceği ve böylece toplumsal yaşamdaki birçok sorunun çözülebileceği düşünülmüştür.Başka bir deyişle, bilimsel alanda kaydedilen gelişmeler sayesinde doğayı kısmen de olsa kontrol altına almış olmak, artık toplumsal dünyanın ve toplumsal yaşamın dinsel metinlerle değil, neden sonuç ilişkileri çerçevesinde açıklanabileceği umudunu doğurmuştur.
20Bilimdeki bu gibi önemli gelişmeler, özellikle bilimsel yöntemin kullanılması Aydınlanma düşüncesinde bilimin merkezi bir yere sahip olmasını sağlamış ve Aydınlanma düşüncesindeki akıl ve ilerleme gibi bazı önemli ilkelerin şekillenmesinde etkili olmuştur.Özellikle Newton’un bilimsel başarıları, Aydınlanma düşünürlerinin bilimsel yöntemin topluma da uygulanabileceğine ve gelecekte, bilim sayesinde toplumsal değerlerin amaçlar doğrultusunda rasyonel olarak seçilebileceğine inanmalarını sağlamıştır.Bu nedenle bazı Aydınlanma düşünürleri, felsefenin deneysel fizik yapar gibi yapılması gerektiğini savunmuş ve fizikteki hareket kavramı ile ahlaktaki tutku kavramı arasında bir ilişki kurarak insanların ilgi ve tutkularını Newton’un çekim kanununa uyarlamaya çalışmışlardır.
21Bilimsel yöntem kullanılarak toplumsal sorunların çözülebileceği inancı, doğa bilimlerinin yönteminin toplumu incelemek için kullanılabileceği düşüncesini beraberinde getirmiştir.Bu nedenle, özellikle sosyolojinin ortaya çıktığı dönemde sosyoloji fizik, biyoloji ve kimya gibi başarılı doğa bilimlerinin modelleri çerçevesinde kurulmaya ve toplumsal yapı bu bilimlerin kavramları ile açıklanmaya çalışılmıştır.
22Bununla birlikte sosyolojik çalışmalar, geliştirilen sosyolojik teoriler arttıkça sosyolojinin yöntemi ile ilgili yeni fikirler doğmuştur.Bu çerçevede bazı sosyologlar, toplumu incelemek için doğa bilimlerinde kullanılan bilimsel yöntemin kullanılabileceğini savunmuşlardır.Bazı diğer sosyologlar iseToplumsal dünyanın fiziksel dünyadan farklı olduğunu, bu nedenle bu dünyanın incelenmesinde bilimsel yöntemin olduğu gibi kullanılmaması gerektiğini savunmuşlardır. Sosyolojinin yöntemi konusundaki bu tartışmalar günümüze kadar devam etmiştir.