"Ehemmiyetli ve kıymettar şeyleri aynıyla iade ediyor. Yani, ekser eşyanın misliyle tazelenmesi, mevsimlerin tebeddülünde, asırların değişmesinde o kıymettar, ehemmiyetli şeyleri aynıyla iade ediyor." Bu ifadeleri örnekle izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Yine Onuncu Sözün Altıncı Hakikatinde ispat edildiği gibi, değil ruh-u beşer, hattâ en basit tabakat-ı mevcudat dahi, fenâ için yaratılmamışlar, bir nevi bekaya mazhardırlar. Hattâ, ruhsuz, ehemmiyetsiz bir çiçek dahi, vücud-u zâhirîden gitse, bin vecihle bir nevi bekaya mazhardır. Çünkü sureti hadsiz hafızalarda bâki kalır. Kanun-u teşekkülâtı, yüzer tohumcuklarında beka bulup devam eder. Madem bir parçacık ruha benzeyen o çiçeğin kanun-u teşekkülü, timsal-i sureti bir Hafîz-i Hakîm tarafından ibka ediliyor, dağdağalı inkılâplar içinde kemâl-i intizamla zerrecikler gibi tohumlarında muhafaza ediliyor, bâki kalır. Elbette, gayet cemiyetli ve gayet yüksek bir mahiyete mâlik ve haricî vücut giydirilmiş ve zîşuur ve zîhayat ve nuranî kanun-u emrî olan ruh-u beşer, ne derece kat'iyetle bekaya mazhar ve ebediyetle merbut ve sermediyetle alâkadar olduğunu anlamazsan, nasıl 'Zîşuur bir insanım' diyebilirsin?"
"Evet, koca bir ağacın bir derece ruha benzeyen programını ve kanun-u teşekkülâtını, bir nokta gibi en küçük çekirdekte derc edip muhafaza eden bir Zât-ı Hakîm-i Zülcelâl, bir Zât-ı Hafîz-i Bîzeval hakkında, 'Vefat edenlerin ruhlarını nasıl muhafaza eder?' denilir mi?"(1)
Bitkilerdeki oluşum kanunu, bitkilerin bir cihetle ruhu hükmüne geçtiği için, bitkilerin aynıyla iade edilmesine bir sebep teşkil ediyor.
Mesela; elma türünün elmaya mahsus teşekkül kanunu, bu türe ruh olduğu için, elmaların aynıyla iade edilmesine sebebiyet veriyor. Bu teşekkül kanunu da elmanın çekirdekleri vasıtası ile sonraki nesillere intikal ediyor. Bütün bitki türlerini bu şekilde değerlendirebiliriz.
Bir bahar mevsiminde yaratılan dört yüz bin tür bitkinin, aynı şekilde başka bir bahar mevsiminde yaratılması, aynıyla iadeye büyük ve kapsamlı bir örnektir. Hiç kimse kalkıp da geçen sene yaratılan elma ile bu sene yaratılan elma aynı değildir, diyemez. Elma, Hazreti Âdem (as)'dan bu yana aynı ile iade edilerek geliyor. Bu manayı bütün bitki türleri için söylemek mümkündür.
Hatta kısmen teşabüh noktasından aynı mana insan ve hayvanlar için de geçerlidir. Kimse kalkıp da Hazreti Âdem (as) üç kalpli dört kollu idi, şimdi biz iki kollu tek kalpliyiz diye iddia edemez. Bu noktadan bakacak olursa, üzerinden zaman geçen her mahluk sürekli aynı ile iade edilip tazece neşrediliyor.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü