'İyi' ile 'kötü'yü birlikte resmetmek
İtalyan filozof, astronom, mimar, mühendis, mucit, matematikçi, anatomist, müzisyen, heykeltıraş, botanist, jeolog, kartograf, yazar olarak bütün bu meziyetleri üstünde toplamıştır Leonardo da Vinci...
Leonardo, 15 Nisan 1452'de Floransa'da doğdu. Asıl adı Leonardo di ser Piero da Vinci'dir. Bu adın manası, Vincili üstad Piero'nun oğlu Leonardo'dur.
Da Vinci, ilk öğrenim yıllarında aritmetik ve geometride öğretmenlerinin sorduğu sorulara şaşırtıcı cevaplar verecek kadar iyiydi. Çocukluk yıllarında yapmaktan en keyif duyduğu iş ise resim çizmekti. Yalnızca resim çizmiyor, aynı anda lir de çalıyordu. Ondaki bu yetenekleri fark eden babası, onu Floransa'nın en önemli atölyelerinden birine çırak olarak verdi.
14 yaşında büyükanne ve büyükbabasının ard arda ölümü üzerine Vinci'yi terk ederek Floransa'ya gitti. Dönemin ünlü heykeltıraşı Andrea del Verrocchio, Leonardo'nun resimlerinden etkilenip onu çırak olarak yanına aldı. Burada yalnızca Verrocchio ile değil, Lorenzo di Credi ve Pietro Perugino gibi önemli sanatçılarla da çalışma fırsatı buldu.
Da Vinci, 1482 senesinde Floransa'yı terk etti. Milano Dükü Sforza'ya bir mektup yazarak iş başvurusunda bulunmuştu. Kabul edilince, 17 yıl boyunca Milano Dükü için çalışacaktı. Dük için yalnızca resim veya heykel yapmadı, aynı zamanda bina, makine ve silah tasarımları da yaptı. 1485-1490 seneleri arasında doğa, mekanik, geometri, uçan makineler, kilise, kale ve kanal yapımı gibi alanlarda faaliyet gösterdi. Tüm bunların yanı sıra anatomi çalışmaları yaptı ve talebeler yetiştirdi.
1499 yılında Milano'yu terk etti, 16 yıl boyunca İtalya'da seyahat etmeyi tercih etti. İnsanlık tarihinin en önemli resimlerinden biri olan Mona Lisa'yı bu dönemde yapmaya başladı. Bittikten sonra bu resmi yanından hiç ayırmadı. Seyahatlerde bile yanında götürdü.
1504 yılında babası ölünce Floransa'ya döndü. 1506 yılında, hayatının geri kalanında onun en yakın arkadaşı ve öğrencisi olacak olan, Kont Francesco Melzi ile tanıştı.
Leonardo da Vinci, 1513-16 seneleri arasında Roma'da yaşadı ve Papa için birçok projede yer aldı. Bu dönemde anatomi ve fizyoloji alanlarında çalışmaya devam etti. Fakat Papa, da Vinci'nin kadavralar üzerinde çalışmasını yasakladı.
1516 yılında Kral 1. Francis'ten Fransa'nın baş ressam, mühendis ve mimarı olmak için davet aldı. Bu davete icabet eden da Vinci, Amboise yakınlarındaki Kraliyet Sarayı'nın hemen yanında kendisi için hazırlanan konağa yerleşti.
Leonardo da Vinci, 2 Mayıs 1519'da 67 yaşındayken Ambois'teki evinde yaşamını yitirdi. Kralın kollarında can verdiğine dair rivayetler bulunur.
Son sözleri ise "Çalışmalarım olması gereken kaliteye erişmediği için Tanrıyı ve insanlığı gücendirdim" olmuştur. Ambois'teki Saint Florentin Kilisesi'nde toprağa verilir.
Leonardo da Vinci'nin en ünlü eserlerinden biri, kuşkusuz "Son Akşam Yemeği" tablosudur. Matta İncili'ndeki 26. ayetin 21-28'inci sureleri arasında bahsedilen olaylar tabloya aktarılmıştır. Sözü edilen ayette 12 Havari'den birinin Hz. İsa'ya ihanet ettiği yazılıdır. Tabloda ihanet eden havarinin resmi de bir hayli tartışma konusu olmuştur.
Leonardo da Vinci; "Son Aksam Yemeği" isimli resmini yapmayı düşündüğünde büyük bir güçlükle karşılaşır. "İyi"yi İsa'nın bedeninde, "kötü"yü de Hz. İsa'nın arkadaşı olan ve ona ihanet etmeye karar veren Yahuda'nın bedeninde tasvir etmek zorundaydı.
Resmi yarım bırakarak bu iki kişiye model olarak kullanabileceği birilerini aramaya başlar. Bir gün bir koronun verdiği konser sırasında, korodakilerden birinin İsa'nın tasvirine çok uyduğunu fark eder. Onu poz vermesi için atölyesine davet eder. Sayısız taslak ve eskiz çizer. Aradan 3 yıl geçer. "Son Akşam Yemeği" neredeyse tamamlanacaktır. Ancak bu sefer de henüz Yahuda için kullanacağı modeli bulamamıştır.
Leonardo'nun çalıştığı kilisenin kardinali, resmi bir an önce bitirmesi için ressamı sıkıştırmaya başlar. Leonardo; günlerce aradıktan sonra, vaktinden önce yaşlanmış genç bir adam bulur. Üstü - başı perişan bu adam sarhoş, kendinden geçmiş bir durumda kaldırım kenarına yığılıp kalmıştır.
Leonardo; yardımcılarına adamı güçlükle de olsa kiliseye taşımalarını söyler. Çünkü artık taslak çizecek zamanı kalmamıştır.
Kiliseye varınca yardımcılar adamı ayağa dikerler. Zavallı, başına gelenleri anlamaya çalışırken, Leonardo adamın yüzünde görülen inançsızlığı, günahı, bencilliği resme geçirmeye çalışmaktadır.
Leonardo işini bitirdiğinde, yavaş yavaş kendine gelen berduş; gözlerini açar ve içinde kendi portresini de gördüğü duvar resmine şaşkın şaşkın bakar. Ardından da hüzün dolu bir sesle; "Ben bu resmi daha önce gördüm" der.
Adamın şaşkınlığı bu sefer Leonardo da Vinci'ye geçmiştir. Adama, "Ne zaman?" diye sorar.
"Üç yıl önce" diye cevap verir adam. Dvam ederek, "Elimdeki avucumdakini kaybetmeden önce… O sıralarda bir koroda şarkı söylüyordum. Pek çok hayalim vardı. Bir ressam beni İsa'nın yüzü için modellik yapmak üzere davet etmişti…"
Da Vinci'nin bir anda elinden fırçası düşer. "İyi" ve "kötü"yü aynı yüzde farklı zamanlarda resmetmiştir.