ceza hukukunda , ceza sorumluluğunu kaldıran sebeplerden biri ve en önemlisidir. bu kavram nefsi müdafaa
, yasal savunma
ve meşru savunma
gibi terimlerle de ifade edilmektedir. nitekim yeni ceza yasamız meşru savunma
kavramını tercih etmiştir.
eski tck.nun 49/2 maddesinde "gerek kendisinin gerek başkasının nefsine veya ırzına vukubulan haksız bir taarruzu filhal defi zarureti..." ile işlenen fiillerden dolayı sanığa ceza verilmez şeklinde iken, 5327 sayılı türk ceza kanunu
nun 25/1 maddesi meşru müdafaa sınırını daha geniş tutmuştur. sadece ırz ve cana yönelik haksız saldırılar değil,mala da yönelik olan hallerde uygulama imkanı getirmiştir.
yasa metni şu şekildedir :
"madde 25- (1) gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hâl ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez."
maddenin dili sade ve anlaşılabilir olduğu için ayrıntıya girmiyorum.ancak "saldırı ile orantılı biçimde defetmek"
konusunda basit bir örnek vereyim. diyelim sizi öldürmek amacı ile elinde bıçak
la saldıran kişiye bıçakla veya yumruk
la karşılık verdiniz .bu durumda orantı vardır. size ceza verilmez. ama tabanca
ile karşılık verirseniz oran bozulmuştur.bu durumda ceza alırsınız.ancak indirim yapılır. yasa 27.maddesi ile bu "sınırın aşılması " meselesini düzenlemiştir.
yasanın 27/2 maddesi aynen "(2) meşru savunmada sınırın aşılması mazur
görülebilecek bir heyecan
, korku
veya telaş
tan ileri gelmiş ise faile ceza verilmez." şeklindedir.uygulama sonucunda heyecan,korku ve telaş sınırı belirlenebilecektir.madde gerekçesinde de doyurucu bir açıklama bulunmamaktadır.