Elektrik Nedir Kısaca Bilgi. Elektrik nasıl elde edilir. Elektrik akımı nasıl aktarılır, İletken ve Yalıtkan ne demektir.
Elektrik, saydam jelatinin elimize yapışmasına veya havada ateş kıvılcımlarının uçuşmasına neden olan kavramdır. Ayrıca sahip olduğumuz en kullanışlı enerji kaynaklarından biridir. Bataryalardan veya kilometrelerce ötede bulunan dev jeneratörlerden kullanım yerlerine aktarılabilir.
Elektrik, elektron adı verilen binlerce küçük partiküldür. Bu partiküller, atomun içinde yer alır. Her şey atomdan meydana gelmiştir. Bu nedenle her şeyin içinde elektrik vardır. Ancak herhangi bir kuvvet, atomdaki elektronları çekmek için bir etkide bulunmazsa bizler her şeyin içinde var olan elektriği gözlemleyemeyiz.
Sürtünme, elektronların hareket etmesine yol açabilir. Jelatin kağıdı elinize yapıştığında derinizdeki atomlarda bulunan elektronları çeker. Atomlar, elektronlarını geri alabilmek için çekim gücü uygular ve böylece jelatin kağıdı elinize yapışır. Bilim adamlarının deyişiyle jelatin kağıdı elektrik yüklüdür ya da jelatin kağıdında statik elektrik vardır.
Bataryalar ve jeneratörler elektronları kablo teli boyunca iter. Elektronlar teli oluşturan metalin atomları arasında gidip gelir. Bu akım hareketine elektrik akımı adı verilir.
İletkenler ve yalıtkanlar
Elektrik akımının geçmesine izin veren maddelere iletken adı verilir. Bakır ve alüminyum gibi metallerle karbon iyi bir iletkendir.
Elektrik akımını geçirmeyen maddelere ise yalıtkan denir. Kauçuk, PVC gibi plastikler yalıtkandır.
Elektrik kablolarının çoğunda kabloların içindeki teller bakırdan, kablonun dış kısmı da elektrik akımının bir telden diğerine ya da kabloya dokunan herhangi bir kişiye geçmesini engellemek için PVC den yapılır.
Bazı kablolar, genellikle ince olanları, akım içlerinde ilerledikçe ısınır. Elektrikli bir ocakta elektrik, ocağın kıpkırmızı olacak kadar ısınmasına neden olur. Bir ampulde içerideki tel o kadar çok ısınır ki dışarı beyaz bir ışık verir.
Devreleri kullanmak
Küçük bir ampulün yanabilmesi için bir bataryaya bağlanması yeterli olabilir. Bu bağlantının iki terminali vardır, biri pozitif (+) diğeri de negatiftir (-). Eğer bu terminaller tıpkı bir ampul ve bağlantı kablolarında olduğu gibi bir iletkenle birbirlerine bağlanırlarsa elektronlar negatif terminalden pozitif terminale doğru akar. Kablolar, ampul ve batarya arasında tam bir dönüşe devre adı verilir. Devrede bulunan bir anahtar yardımıyla akımı açabilir ya da kapatabilirsiniz. Kapatmak, temas eden iki terminali birbirinden ayırmak ve akımı kesmek anlamına gelir.
Bu tür bir devre, bir elektrikli mıknatıs çalıştırmakta da kullanılabilir (açılıp kapatılabilen bir mıknatıs). Bu mıknatıs, bobinin etrafına yuvarlak şekilde bir tel plakası örülü olan bir demir çubuktur. Bobinden akım geçtiğinde demir tarafından daha da güçlü hale getirilen bir manyetik alan oluşturur. Akımın manyetik etkisi aynı zamanda elektrikli motorlar ve hoparlörlerde de kullanılır.
Elektriğin çoğu şebekelerden elde edilir. Şebeke elektriği, büyük güç istasyonlarındaki dev jeneratörlerden gelir. Örneğin bir su ısıtıcısını fişe taktığınızda onu büyük ana şebekeye bağlıyorsunuz demektir.
Elektrik elde etmek
Jeneratörler ve dinamolar çalıştırıldıklarında elektrik üretir. Bir bisikletteki dinamo, lastiğe baskı yapan küçük bir tekerlek yardımıyla çalıştırılır. Dinamonun içinde bir mıknatıs, kablolardan oluşan bir bobine yaklastırılmaktadır. Manvetik alan bobinin etrafında döndükçe akım elde edilir. Akım önce mıknatısın bir ucu, daha sonra diğer ucundan geçecek şekilde ileri geri hareket eder. Bu tür akımlara dalgalı akım (AC), bu tür akım üreten jeneratörlere de altematör adı verilir (Bir bataryadan gelen tek yönlü akıma doğru akım denir (DC).
Güç istasyonlarındaki büyük jeneratörler alternatördür. Hareket eden mıknatıs, güçlü bir elektromıknatıstır. Jeneratör, yüksek basınçlı buhar, gaz veya suyla çevrilen türbinler tarafından çalıştırılır.
Şebeke elektriği
Bir güç istasyonunda jeneratörden gelen akım transformatörden geçer. Bu işlem, elektrik yüksek gerilim hattıyla tüm ülkeye dağıtılmadan önce voltajı ölçmek için yapılır. Voltajı artırmak akımı azaltır. Elektronlar daha güçlü itilir. Bu nedenle enerji taşımak için daha az sayıda elektron gerekir, daha ince kablolu hatlar kullanılır.
Elektrik Nedir Kısaca Bilgi. Elektrik nasıl elde edilir. Elektrik akımı nasıl aktarılır, İletken ve Yalıtkan ne demektir.