Kararın,Yasaların Yakınlaştırılması başlıklı IV ncü bölümünün ilk bölümünü Fikri, Sınai ve Ticari Mülkiyetin Korunması başlıklı 31 inci maddesi oluşturmaktadır.
AT - Türkiye Ortaklık Konseyi'nin Gümrük Birliği'nin Son Dönemi'nin Uygulamaya Konuşması İlişkin 22 Aralık 1995 tarihli 1/95 sayılı Kararı, eser sahibinin hakları ve bağlantılı haklarlarından bazıları 1995 yılında kurulmuş mevzuat değişikliğinin asıl sebebi olarak sınıflandırılması incelenmelidir.
Kararın, "Yasaların Yakınlaştırılması" başlıklı IV ncü bölümünün ilk bölümünü "Fikri, Sınai ve Ticari Mülkiyetin Korunması" başlıklı 31 inci maddesi oluşturmaktadır.
Maddenin ilk bendinde, tarafların, fikri, sınai ve ticari mülkiyet haklarının yeterli ve etkili biçimde korunması ve uygulanması konusuna verdikleri önem vurgulanmış, Gümrük Birliğinin, fikri mülkiyet haklarının Gümrük Birliği'ni oluşturan iki tarafı da eş zamanlı olarak korunması şartıyla Işleyebileceği kabul.
Maddenin oğlu cümlesinde, yukarıdaki kabuller doğrultusunda 8 nolu Ekinize kabul edilince ve tarafların bu ekte öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeyi taahhüt ettikleri belirtilmektedir.
Topluluk, aynı Karar'da, Ek 8'de sözü edilen yükümlülüklerin yerine getirilmesi için Türkiye'ye yeterli teknik yardımı sağlamayı kabul etmiştir.
8 nolu Ek'in başlığı Fikri, Sınai ve Ticari Mülkiyetin Korunması'dır.
Birinci madde, Uruguay Konferansı Çok Taraflı Ticaret Görüşmelerinde Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Anlaşmasıyla (TRIPS) ilgilidir. Türkiye, 1/95 sayılı kararın yürürlüğe koyulduğu üç yıl içinde TRIPS Anlaşmasını gerçekleştirmek için taahhüt ettik.
Birinci maddenin bir diğer önemli hükmü, 1/95 sayılı kararda hüküm bulunmayan hallerde, iki taraflılık fikri, sınai ve ticari mülkiyet haklarının kapsamı, koruma düzeyi ve uygulanmasıyla ilgili olarak TRIPS Anlaşması hükümlerinin, iki taraflı bakımından yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren uygulanacağı yönündeki hükümdür .
Kararın ikinci maddesi ile Türkiye, Avrupa Topluluğunda yürürlükte bulunan koruma düzeylerine eşit koruma düzeylerini sağlamak üzere fikri haklarının etkin bir şekilde korunması için gerekli tedbirleri alacağını kabul etmiştir.
Türkiye'nin AB üyeliği ile ilgili her türlü gelişmeyi iç mevzuatında uygulayacağı hususlar geleceğe yönelik bir taahhüdü niteliğindedir. Kararın ikinci maddesi, hakların korunması konusunda.
Üçüncü madde ile Türkiye, ikinci maddedeki kabulüne uygun, Kararın yürürlüğe girmesinden önce fikri haklarında imzalanmış olan - ancak taraf olmadığı - bir çok sözleşmeye katılmayı kabul etmiştir.
Türkiye, Kararın 4'üncü maddesi ile, AB ülkelerinin taraflarına uluslararası sözleşmeler yanında, AB mevzuatında yer alan hangi düzenlemelere uyacağını da açıkça kabul etmiştir.
Bu maddeye göre Türkiye, AT uyuşturucu ve uyuşturucu maddeleri. Maddede eskiden sahibinin hakları ve bağlantıları haklarında uyuşacak mevzuat şöyledir:
* 93/98 / EEC sayılı Konsey Direktifi'ne (OJ, L 290, 24.11.1993) uygun koruma kuralları;
* 92/100 / EEC sayılı Konsey Direktifi'ne (OJ L 346, 27.11.1992) uygun olarak komşu hakların korunması;
* 92/100 / AET sayılı Konsey Direktifi'ne (OJ L 346, 27.11.1992) uygun olarak kiralama ve ödünç verme hakları;
* (EEC) 3842/86 sayılı Konsey Yönetmeliği'ne (OJ L 357, 18.12.1986) uygun olarak (en azından markalar, telif hakları ve komşu haklar ile tasarım hakları dahil) fikri mülkiyet hakları ihlallerine karşı sınırda koruma mevzuatı.
Ortaklık Konseyi'nin üstündeki kararlaştırabileceği kabul olmuştu.
Kararın dokuzuncu maddesinde, Gümrük Birliği Ortak Komitesi'nin, fikri mülkiyet hakları konusundaki gelişmeleri izleyeceği kabul olmuştu. Nitekim Türkiye, 1/95 Sayılı Ortaklık Konsey Kararında sonradan kabul edilip direktifleri de mevzuatına almış bulunmaktaydı.
Ayrıca Türkiye, 1. maddenin 1. fıkrasının ikinci bendi hükümlerine bakılmaksızın, bu Kararın yürürlüğe girmesinden önce, fikri mülkiyet haklarının etkin bir şekilde idaresi ve uygulanması için, TRIPS Anlaşmasının III. Kısmı Çerçevesinde üstlendiği yükümlülüklerin gereğini Yerine getirmek Üzere gegbekli Tüm tedbirleri almayi yine Anlaşmasının II GEZİLERİ ettik. Kısmının 4. Bölümü (madde 25 ve 26) çerçevesinde üstlendiği yükümlülüklerin yerine getirmek için gerekli tüm tedbirleri almayı taahhüt etmiştir.
AVRUPA BİRLİĞİNİN FİKRİ HAKLAR İLE İLGİLİ DİREKTİFLERİ
Avrupa Birliği'nin kuruluşunda ülkelerin fikri haklarla ilgili ulusal düzenlemelerini koruyan bir sistem kabul edilmiş, hatta ulusal fikri mülkiyet kanunlarının Toplulukla ilgili düzenlemelerden etkilenmeyeceği açıkça kabul edilebilir. Başka bir deyişle, başlangıçta Topluluk Hukukunun fikri haklarını kapsamaması düşüncesi benimsenmiştir. Hatta fikri hakların, topluluğun temel amaçları olan malların serbest dolaşımına engel olabileceği kabul edildi.
Ancak zaman içinde, uluslararası anlaşmalar yoluyla sağlanan uyumun yetersizliği, fikri haklarla ilgili farklı düzenlemeler malların serbest dolaşımı ve rekabet konusunda doğurduğu kelimeleri ve önemi de yaratıcılığa dayalı yeni ekonominin şekillenmeye başlaması, fikri haklarla ilgili birleşmeler öncelikli bir mesele olarak Birlik gündemine taşımıştır.
Topluluk Hukukuna, fikri mülkiyet muhafızlarına sınır baktığımızda, bazı sorunlar kaçınılmaz olarak karşımıza çıkmaktadır. Fikri mülkiyet haklarının ülkeselleşmesi ya da inhisarı nitelikleri ile Topluluk arasında dolandırıcılık malların serbest dolaşımı veya karşı hükümlü karşılıklar açıkça görülmektedir.
Uygulamada ortaya çıkan sorunlar, bir yandan Avrupa Topluluk Mahkemesi'nin çeşitli kararlarıyla çözüm bulunmaya çalışıyorlarsa diğer üye ülkeler mevzuatlarını uyumlaştırma yönelik Direktifler hazırlanmaktadır.
91/250 sayılı ve 14 Mayıs 1991 Tarihli Bilgisayar Programlarının Hukuki Korunmasına Dair Konsey Direktifi
Bilgisayar teknolojisi ile ortaya çıkan hızlı gelişim neticesi, bilgisayar programlarının korunması öncelikli bir sorun olarak ortaya çıkmış ve Avrupa Birliği, fikir ve sanat eserleri alanıyla ilgili ilk Direktifi, 1991 tarihinde kabul etmiştir.
Direktif, teknolojik gelişmeler göz önüne çıkarmak, bilgisayar yazılımlarının belirsiz yapılmamış ama hakların kime, hangi koşullar altında kalanlarını düzenlemek ve fikri hukukun temel ilkelerinden olan eserin sahibinin sorumluluğunu taşımak, başka bir deyişle orijin gurubu, özgünlük ilkesi korunmuştur. Bilgisayar programlarının temelleri, bilgisayar programlarının temelinde yatan fikirler ve prensipler koruma kapsamı dışlanmıştı.
92/100 SAYILI VE 19 KASIM 1992 TARİHLİ FİKİR VE SANAT ESERLERİ HAKANLAR KİRALANMASI, ÖDÜNÇ VERİLMESİ VE BAĞLANTISI HAKLARA DAİR KONSEY DİREKTİFİ
Direktifte iki konu beraber düzenlenmiştir. Birinci konu, eserlerin kiralanması ve ödünç verilmesi konusundaki hakların belirlenmesidir. İkinci konuşma ise bağlantılı haklarınlarının haklarıdır.
Direktif, Hem Es Sahip Olmak İçin Her İki Yoldan Var Tercih Edilen Olmak İçin Üzerinde Olmak İçin Üzerinde Olmak İçin Tıklayınız. Diğer yandan Direktifler, bağlantılı hak sahiplerinin hakları, kullanım koşulları ve istisnaları düzenleyecektir.
93/83 SAYILI VE 27 EYLÜL 1993 TARİHLİ UYDU YAYINLARI VE KABLOLU YAYINLARI UYGULANABİLİR ESER SAHİBİNİN HAKLARI VE BAĞLANTILARI HAKLARA VE İLİŞKİLERE İLİŞKİN KURALLARIN KOORDİNASYONU HAKKINDA KONSEY DİREKTİFİ
Direktif, yayıncılığın tanımı yapılmamış sadece yayıncıların sorumluluğunu belirlenmeye çalışılmıştır.
Uydu yayıncılığında sadece yayında yapılmakta olan yani program taşıyıcı sinyallerin uyduya gönderildiği ülkenin kanunu uygulanacağı kabul olmuş.Direktif, diğer ülkelerden yapılanmaya iletim için kablo yayıncıları ile eser sahipleri ve bağlantılı hak sahiplerinin kişisel ya da toplu sözleşme yapma ilkesini kazanmış, bu sözleşme serbestisi ilk alır kadar ülke Yerinde kabloyla yeniden iletim bakımından korunamıştır. Ayrıca Direktif, işyerleri ve bağlantılı hak sahiplerinin bu haklarını sadece birleştirebilirler ve sözleşme yapılamayan hallerde ise arabuluculuk sisteminin uygulanacağı öngörülmüştür.
93/98 SAYILI VE 29 EKİM 1993 TARİHLİ ESER SAHİBİNİN HAKLARI İLE İLİŞKİLERİ HAKLARIN KORUMA SÜRELERİNİN UYUMLAŞTIRILMASINA İLİŞKİN KONSEY DİREKTİFİ
Eserlerle ilgili koruma sürelerinin birbirinden farklı olması için malların serbest dolaşımını engelleyen önemli bir olumlu düzenleme ve gerekli kılınmış ve kabul edilen Direktifle, eser sahibi bakımından koruma süresi, yaşam boyu ve ölüm tarihi ile en az 70 yıl, bağlantılı hak sahipleri için En az 50 yıl olarak kabul edildi.
96/9 SAYILI VE 11 MART 1996 TARİHLİ VERİ TABANLARI HUKUKİ KORUNMASINA İLİŞKİN PARLAMENTO VE KONSEY DİREKTİFİ
Direktifle içeriklerinin seçimi veya düzenlenmesi itibariyle, yaratıcısının kendi fikri yaratımını taşıyan veri tabanları korumadan yararlanma gibi önemli bir yenilik olarak, özgünlük kriterine uymayan veri tabanları ve bunların hazırlanması aşamaları zorluk ve yüksek maliyeti sebebiyle kendine özgü bir fikri mülkiyet şekli olarak koruma altına alınmıştır.
Direktif ile birlikte, veri tabanı yapımcısına, onbeş yıllık koruma süresince, veri tabanının esaslı bir bölüm veya tamamının izinsiz olarak alınmasını veya o şekillendirilmesini kullanmak önleme yetkisini tanımaktadır.
2001/29 SAYILI VE 22 MAYIS 2001 TARİHLİ BİLGİ TOPLUMUNDA ESER SAHİBİNİN HAKLARI VE BAĞLANTILARI HAKKINDA HAKLİM UYUMLAŞTIRILMASI HAKKINDA PARLAMENTO VE KONSEY DİREKTİFİ
Birleşmiş Milletler Birleşmiş Milletler Birleşmeleri Birleştırme ve Birleşmiş Milletvekili Birleştırme ve Birleşmiş Milletler Birleşmiş Milletler Birleşmiş Milletler Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Birleşmiş Milletler) Birleştırme ve Birleşmiş Milletler Sözleşmesi Internet vs) korunabilmesi imkanı sağladı.
Ayrıca, Direktif, eser sahiplerine ve bağlantılı haklarına istisnalar son derece ayrıntılı olarak belirtilmiş ve üye ülkelere ait bazı bölümlerde ya da tüm seçme konusunda serbesti tanınmıştır.
2001/84 SAYILI VE 27 EYLÜL 2001 TARİHLİ ORİJİNAL SANAT ESERİ SAHİBİ LEHİNE YENİDEN SATIŞ HAKKINA İLİŞKİN PARLAMENTO VE KONSEY DİREKTİFİ
Direktifle, eserin orijinal nüshası ile elinden çıkarmış olan eser sahibine ait daha fazla değişiklik yapılmamış direktif Belki de bir yüzdesinin ödenmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.
KORSAN VE TAKLİTLE MÜCADELE DİREKTİFİ
Direktif, fikri haklar alanında en önemli sorunların başında gelen korsan ve taklit ürünlerle mücadele etmek kabul edilmiş olup, hem eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin hem de sınai hak sahiplerinin haklarını koruma amacını taşımaktadır.
Direktif, bir yandan korsan ve taklit ürünlerle mücadele için asgari koruma sınırları getirirken diğer yandan da mücadelenin amacına ulaşabilmesi için ülkeler arasındaki işbirliği ve bilgi paylaşımının ilkelerini belirlemektedir. Direktif, aynı zamanda delillerin üstlenmesi ve korunması, ihtiyati tedbirler ile ilgili yeni düzenlemeler de in barındırmakta, hakimlere yasadışı üretilmiş kopya nüshalar satanların isim ve kimlik bilgilerini, adreslerini, sattıkları toplamı ile birlikte gönderdiğimiz fiyat bilgileri ile birlikte ifşa edilmesine karar verebilme yetkisi getirmektedir. Bununla birlikte direktif eser sahibi olunduğunu tespiti için mahkemeye başvurulması konusunda da yeni düzenlemeler getirmekte, yasadışı kullandan iyi niyetli olarak haberi ve bilgisi olmayanlarla ilgili hüküm.
NOT: Genel Müdürlüğümüzce Bastırılan "Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve Fikir Haklarının Korunması ile ilgili Temel Bilgiler-Av.Erdem TÜRKEKUL, Av.Murat TURHAN, Av.M.Fatih GÜÇLÜ" isimli kitaptan faydalanılmıştır.
Kaynak telifhaklari gov tr