|Haberler/...


Nötrinolar Şekil Değiştiriyor
21. yüzyıl fiziğinin karşılaştığı gravitasyon dalgaları ve karanlık enerji gibi çözülmemiş gizemlerin en başında "evrenin hayaletleri" nötrinolar geliyor. Elektron kütlesinin milyonda birinden daha az olan, bu hayret verici düşük kütleli atom altı parçacıklar, zayıf etkileşimlerde kilit rol oynuyor. Bu atom altı parçacıkların 3 tipi bulunuyor: elektron, muon ve tau.
CERN geçenlerde, Cenova yakınındaki CERN araştırma laboratuvarından yola çıkan muon-tipi nötrinonun 730 km uzaklıkta, İtalya'daki INFN Gran Sasso laboratuvarına bir tau-nötrino olarak vardığını ilan etti. Üçüncü kez gerçekleşen dönüşüm, 2001 yılında özellikle bu şaşırtıcı değişimi tespit etmek için başlatılmış olan uluslararası Opera projesi tarafından gözlemlendi.
Elektriksel yüksüz atom altı parçacık olan ve maddeyle çok az etkileşime giren nötrinolar, evrendeki herhangi bir şeyle çok düşük ihtimal dahilinde etkileşimde olarak gazların, sıvıların ve katıların içinden geçmektedir. Şu anki Standart Model fiziğine göre, nötrinoların kütlesi olamaz ancak ortaya çıkan deney sonuçları aslında kütlelerinin olduğunu gösteriyor.
"Bu son gözlem, bilim insanlarının 40 yılı aşkın bir süredir yaptığı çalışmalarını da teyit ediyor: gerçek şu ki, kozmik ışınların uyardığı nötrinolar dünya atmosferine beklenildiğinden çok daha kısa sürede ulaşıyorlar." 1969 yılında Nobel ödülü kazanan hipotez, atom altı parçacıkların "tip değiştirdiğini" ortaya koyarak bu gizeme ışık tuttu.
CERN Araştırma merkezi Opera deneyi için, ürettikleri bir nötrino ışınını Gran Sasso yer altı laboratuvarına gönderdi. Laboratuvar 4 bin tonluk bir detektöre ev sahipliği yapıyor. Dedektör, CERN'den muon olarak yola çıktığı bilinen bir nötrinonun, tau nötrinolara dönüşmüş halini tarıyor. Tau nötrinonun görüntülenmesi ise yol boyunca "titreşim" veya değişimin meydana geldiğini ispatlıyor.
Opera deneyi, 2010'da birinci tau nötrinoyu, 2012'de ikincisini tespit etti. Opera bilim insanı Giovanni De Lellis, üçüncü tau nötrinonun gözlemlenmesinin "daha önceki iki gözlemin önemli bir ispatı" olduğunu söylüyor. İstatiksel sonuçlara göre; üç tau nötrinonun gözlemlenmesi, muon'dan – tau'ya nötrino kanalında "titreşimlerin" var olduğunu kanıtlıyor.
Güncelleme: 09/05/2013
Kaynak: "Shape-Shifting Neutrinos --Another Challenge tothe Prevailing Standard Model of Physics", dailygalaxy, çev. Dr. Erman Gündoğdu, yaklasansaat.com, 30/03/2013.