Sami Dil Ailesi hakkinda İbranice ile ilgili bilgilerİBRANİCE a. ibraniler'in konuştuğu ve bugün israil devletinin resmi dili olan kuzey-batı öbeğinden sami dili. ***8212;ansikl. Sami dillerinin batı öbeğinde yer alan ibranice fenikece, moab dili ve ugaritçeyle "kenan" dalını
| ||LinkBack||Seçenekler||Stil|


#1


İbranice
İBRANİCE a. ibraniler'in konuştuğu ve bugün israil devletinin resmi dili olan kuzey-batı öbeğinden sami dili. ***8212;ansikl. Sami dillerinin batı öbeğinde yer alan ibranice fenikece, moab dili ve ugaritçeyle "kenan" dalını oluşturur, ibranice, israilliler gelmeden önce kenan halkının kullandığı ağzın gelişmiş biçimidir, israilliler'in bu ağza çok yakın olan bir aram lehçesi kullandıkları sanılır. Ardından, bu lehçeyi bırakıp, daha yüksek bir uygarlık düzeyine erişmiş yenik halkın dilini benimsediler, ibranicenin tarihi genellikle dört döneme ayrılır: eski ibranice ya da Kutsal Kitap ibranicesi (kimi zaman klasik ibranice denir), Mişna ibranicesi, Ortaçağ ibranicesi ya da yeni ibranice, modern ve güncel ibranice (israilce de denir).
***8226; Eski ibranice, bütünü yahudi Kutsal Kı-tap'ını oluşturan yapıtların (birkaçı dışında) dilidir. Uydurma kimi kitapların da ibranice yazıldığı sanılır. Ancak günümüzde bunların yalnızca çevirileri vardır. Ayrıca, 1946'dan sonra, Ayn Feşha yakınında Kumran mağarasında bulunan ve Me-gillot Midhar Yeuda adıyla bilinen metinler de bu dilde yazılmıştır. Gezer takvimi, Şiloah yazıtları, cenaze kayıtları, paralar başlıca yazılı belgelerdir. Tüm bu metinler İ.Ö. X. yy, ile İ.O. I. yy. arasına yayılmışlardır.
ibranice, yalnız ünsüzleri belirten 22 göstergelik bir abeceyle sağdan sola doğru yazılır. Bu dizge paleoıbranice de denen, Byblos'un arkaik döneminde fe-nike abecesinden aktarılmış ve İ.Ö. I. yy.'ın ortalarına değin kullanılmıştır. Bu tarihten sonra yerini, aram işlek yazısından türeyen kare yazı adlı yazı biçimi almıştır. Bu dizgede de ünlülere ancak ¡.S. VIII. ve X. yy.'da yer verilmeye başlanmıştır (benimsenen yazı biçimi Masoretler*'in tasarladığı taberiye okulununkidir).
Ibranicenin sesçil dizgesi, ilkel sami dizgesinin yalınlaştırılmış bir biçimidir, b, g, d, k, p, t harfleri, kimi zaman sert, kimi zaman da sızıcı olmak üzere iki türlü söylenir Gırtlaksıllar, dilin ilkel durumuna göre daha az sayıda olmalarına karşın, belirgin değerlerini korumuşlardır. Dizgede tumturaklılar da bulunur Ortak sami dilinin üç ünlü tınısının (a, i, u) sayısı uzun, orta ve kısa olmak üzere yediye yükselmiştir.
Kutsal Kitap, yaklaşık 500 kökten oluşmuş 5 500'ü biraz aşan sözcük içerir. Tutsaklık dönemine değin (İ.Ö. 587) ibranice, sözcük aktarımlarından kaçınmıştır. Ancak, bu dönemden sonra aramcadan etkilenmiş ve farsçadan bazı sözcükler almıştır. Arkaik özellikleri koruyan şiir dili, düzyazı dilinden çok ayrıdır. Kutsal Kitap' ın koşuklama tekniği, ayeti oluşturan ve aynı düşünceyi benzer ya da karşıt biçimde anlatan iki, üç dizenin koşutluğuna dayanır. Bu yöntem belli sayıda vurgulu heceden ya da kuvvetli zamanlardan oluşan bir ritimle takviye edilir. Ancak ağıtımsı şiirlerde ritmi, uzun ve kısa dizenin art arda gelmesi belirler Öbür sami dilleri gibi, ibranice de temel düşünceyi aktaran üç ünsüzlü fiil köklerine dayanır. Adlar, kökün başına (ön oluşturucu ünsüzler) ya da sonuna (art oluşturucu ünsüzler) eklenen ünsüzlerle türetilir. Akkadca ve yazılı arapçada bulunan ortak sami diiınin ad çekimi ibranicede kaybolmuştur. Ancak adların ünsüzlerden oluşan kökü, sayılarına, işlevlerine ve iyelik soneklerınin eklenmesine göre değişiklikler gösterir. Adlarda iki cins ye üç sayı biçimi vardır (tekil, ikil, çoğul), ibranicede fiil kökü anlatılanın temel düşünceyi (hafif ya da yalın biçim) ya da nüansları (ağır ya da çoğaltılmış biçimler) belirtmesine göre yedi biçime bürünür. Ayrıca, beş biçimin isteme kipi vardır. Yalın biçim dört fiilimsi ad içerir: mutlak mastar, oluşturulmuş mastar etken ortaç, edilgen ortaç, ibranicede oluş, kronoloıik açıdan değil; tamamlanmış (perfectum) ya da tamamlanmamış (imperfectum) görünüşüne göre ele alınır. Kişiler, çekim ekleri (perfectum) ya da ön oluşturucu ekler (imperfectum) adıl ya da iyelik adılı değerini içeren öğelerle belirlenir, ikinci ve üçüncü kişilerde her cins için ayrı bir biçim vardır, ibranice cümle yapısı, sözdızımsel özelliklerle değil, sözcüklerin aldıkları eklerle belirlenir. Önermeler genellikle kısadır, yer aldıkları bağlama göre değeri de değişen ve bağ-lacıyla birleştirilir.
***8226; Mişna branıcesı İ.Ö. IV. yy.dan sonra Filistin Yahudilerinin konuşma dili olmuştur. Gerçekte, o dönemde yahudiye halkının ikidilli (hatta üçdilli) olduğu sanılır, ibranice, aramca ya da yunancayı gündelik yaşamda, okul ve sinagogda da yalnız ibraniceyi kullanmışlardır. Aramca karşısında yavaş yavaş gerileyen ibranice (isa, Kutsal Kitap'ı aramca çevirisine dayanarak anar) Bar-Kohba (i.S. 135) yenilgisinden sonra, yerli dil özelliğini yitirmiş, yalnızca dinsel ve bilimsel dil olarak sürmüştür. Bu tarihten sonra ıbraniceye ancak hukuk ve edebiyat metinlerinde rastlanır (i.S. II. yy.).
Mişna ıbranıcesıni Kutsal Kitap ibrani-cesinden ayıran birçok özellik vardır: aktarma sözcüklerin sayısı çoğalır (aramca, yunanca, persçe, latlnce), eski sözcükler yeni anlamlar kazanır, ikili kullanım alanı genişler. Kimi fiil kategorilerinde yeni biçimler ortaya çıkar. Fiil biçimleri zaman değeri kazanır. Ortaçtan şimdiki zaman oluşur. Dolaylamalı yapılar çoğalır, ilgeç ve bağlaçların sayısı Kutsal Kitap'ta bulunanlardan çok daha yüksektir. Bütün bu olgular cümle yapısının ayrı bir nitelik kazanmasına yol açar.
***8226; Ortaçağ ibranicesi (ya da yeniibranice) dönemi, III. yy.'da başlayıp XIX. yy. sonuna değin uzanır. Bu 17 yüzyıl boyunca ibranice konuşulmamıştır. Yahudiler günlük bildirişimde, bulundukları ülkenin dilini kullanmışlardır. Öğretim ve törenlerde kullanılan Ortaçağ ibranıcesının belirgin özelliği Kutsal Kitap ile Mişna'nın edebiyat örneklerine öykünme çabasının yoğun olmasıdır. Öte yandan, üsluplar dönem ve edebiyat türlerine göre çeşitlilik kazanır. Düzyazıda Midraşimler'in ve ibni Meymun'un Yad Ahazaka dilinde mişna ibra-nicesi sürdürülür. Talmud'u yorumlayanlar mişna ıbranicesine aramcadan alıntılar yaparlar, Ortaçağ'da felsefi, bilimsel yapıtların çevirilerini yapan "çevirmenlerin dili" olarak anılan "felsefecilerin dili" söz-lüksel yaratımların, anlam genişlemelerinin, arapçadan yapılan öyküntülerin kaynağı olmuştur Yazı, genellikle kare biçiminden türeyen işlek yazı biçimidir: Raşı.
XVIII. yy, sonunda Almanya'da "Aydınlanma" hareketine bağlı olarak dilsel tepki akımı ortaya çıktı. Kutsal Kitap dilinin anığı yeniden bulunmaya çalışıldı ve çağdaş yaşamın tüm kavramlarını onun kaynakları aracılığıyla dile getirmeye özen gösterildi: bu "retorik üslubu" ya dame-litsa'dır. Dolaylamaların egemen olduğu tumturaklı bir dil çıkar ortaya.
Başlangıçta (IX.-XII yy.) dinsel tören şiirlerinde Kutsal Kitap diline benzer bir dil kullanılır. Bu dil, sonraları bırakılan biçim-bilimsel yaratım ve yeni kullanımlarla zenginleşmiştir. Vezinli şıırdeyse ispanyol üslubu kullanılır. Kutsal Kitap diline dayanan bu üslup arap etkilerini faşır ve alman melisa üslubundan çok ayrı nitelikler içerir.
***8226; Çağdaş ibranice dönemi XIX. yy.'ın ikinci yarısında, çağdaş gerçeklikleri anlatmada me//fsa'dan daha elverişli olan rus üslubunun ortaya çıkmasıyla başladı. Önemli yazarlar (S. Y Abramovıç, H.N. Bi-alik, S. Tchernıkhovsky) yapıtlarında bu üslubu kullandılar. Böyle bir dilsel yenileşme çabasının uzantısı olan, Ben Yehuda' nin Amilon Agadoi Lelaşon Aıvrıt adlı yapıtının günümüzde konuşulan ıbranıcenin oluşmasına katkısı büyüktür. Ancak, tarihsel koşullardan da etkilenerek, hiç durmadan değişen dil. bu sözlüğü çoktan aşmıştır. Avrupa'da yahudi ulusal duygusunun uyanması ve bir yahudi devletinin kurulmasıyla sonuçlanan Filistin'in sömürgeleştirilmesi son evresinde ibraniceyi, yaşayan bir yerli dile dönüştürmüştür, ibra-niceden başka hiçbir konuşma dilinin kökeninde yazılı dil yoktur.
Dilsel düzlemde, çağdaş ibranice çeşitli eğilimlerle belirginleşir: kimi durumlarda bu dil Kutsal Kitap ibranicesini Mişna ibranicesiyle birleştiren değişimi sürdürür. Örneğin, sesçil düzlemde yalnız b,d,k ünsüzleri bir ünlüyle birlikte patlamalı ve sızıcı özelliklerini sürdürmüşlerdir. Boğazsıi lar arasında hiçbir ayrım kalmamıştır. Ancak, arapça da bilen yahudiler arasında boğazsıl ayrımları sürmüştür. Öte yandan, sözdizimde bağımlama ve karmaşık cümle yapılarına daha geniş ölçüde yer verilir. Öteki biçimsel özelliklerde Kutsal Kitap branicesine dönüş gözlemlenir: örneğin -im sonekinin çoğulda yeniden ortaya çıkması. Dolaylı anlatımın genelleşmiş kullanımı gibi tümüyle özgün yanlar da vardır. Kullanılan yazı biçimi, kare matbaa harflerini yalınlaştıran işlek bir yazıdır.
kaynak:2-cilt:9
__________________
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları
NuveRadyo Linki
Flatcast Tema Yapımı
Photoshop Dersleri Linki
Corel Draw Dersleri Linki
Corel PHOTO-PAINT Dersleri
|Tags|
|ıbranîce|
|Seçenekler|
|Stil|


Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 16:42 .