Gilbert Ryle kimdir? 20. yüzyılın ünlü filozoflarından olan İngiliz Gilbert Ryle hayatı, eserleri ve felsefesi hakkında bilgiler.
Gilbert Ryle (1900 – 1976), öncelikle Sıradan Dil Felsefesi hareketi ile ilişkili olan 20. yüzyıl İngiliz filozofuydu. 20. Yüzyıl Analitik Felsefesinin gelişmesinde, özellikle Zihin Felsefesi ve Dil Felsefesi alanlarında muazzam bir etkisi oldu.
Özellikle Descartes‘ın dualizmine (“makinedeki hayalet” tabirini uydurduğu) ve diğer geleneksel zihin ve beden teorilerine yönelik kesin eleştirisiyle tanınıyordu. Felsefi davranışçılık biçimi (tüm zihinsel fenomenlerin gözlemlenebilir kamu davranışına referansla açıklanabileceği inancı), birkaç on yıl boyunca standart bir görüş haline geldi.
Hayatı
Gilbert Ryle, 19 Ağustos 1900’de Brighton, İngiltere’de varlıklı bir ailenin on çocuğundan biri olarak doğdu. Babası bir tıp doktoruydu ama aynı zamanda felsefe ve astronomiye ilgi duyan ve çocuklarına etkileyici bir kitaplık bırakan bir pratisyen hekimdi ve genç Ryle bir öğrenme ortamında büyüdü.
Brighton Koleji’nde eğitim gördü ve 1919’da, başlangıçta Klasikler okumak için Oxford’daki Queen’s College’a girdi, ancak kısa süre sonra Felsefeye çekildi. 1924’te birinci sınıf onur derecesi ile mezun oldu ve Oxford’daki Christ Church’te Felsefe kürsüsüne atandı. Bir yıl sonra öğretmen oldu ve İkinci Dünya Savaşı’na kadar Christ Church’te kaldı (ve 1968’de emekli olana kadar tüm akademik kariyeri boyunca Oxford’da kaldı).
Yetenekli bir dilbilimci olan Gilbert Ryle, İkinci Dünya Savaşı sırasında Galler Muhafızları ile istihbarat çalışması için işe alındı ve Savaşın sonunda Binbaşı rütbesine yükseldi. 1945’te Oxford’a döndü ve burada Waynflete Metafizik Felsefe Profesörü ve Oxford Magdalen Koleji Üyesi seçildi. Genel olarak, anlaşılması kolay, sosyal ve eğlenceli bir sohbetçi, ancak sert ve istekli bir tartışmacı, gösteriş ve gösterişten ödün vermeyen bir adam olarak kabul edildi.
1945’ten 1946’ya kadar Aristoteles Topluluğu’nun başkanı ve 1947’den 1971’e kadar yaklaşık yirmi beş yıl boyunca “Mind” felsefi dergisinin editörlüğünü yaptı. Başlıca eseri “The Concept of Mind”ı 1949’da yayımladı.
Bekar olan Gilbert Ryle, 1968’de emekli olduktan sonra ikiz kız kardeşi Mary ile Oxfordshire, Islip köyünde yaşadı. Bahçıvanlık ve yürüyüş, piposunun yaptığı gibi (ki onsuz nadiren görülürdü) ona büyük bir zevk verirdi. Gilbert Ryle, 6 Ekim 1976’da, Kuzey Yorkshire, Whitby’de kırlarda yürüdükten bir gün sonra öldü.
Felsefesi
Yazılarında, Gilbert Ryle hemen tanınan ve edebi bir tarza sahipti. Öncelikle “The Concept of Mind” (1949) adlı kitabıyla tanınır, ancak aynı zamanda “Dilemmas” (1954), “Plato’s Progress” (1966) ve “On Thought” adlı daha kısa parçalardan oluşan bir koleksiyon da yazdı. (1979) Özellikle “Zihin Kavramı”, felsefi psikolojiye ve zihin felsefesine büyük bir katkı ve sıradan dil hareketi felsefesinde önemli bir çalışma olarak ortaya çıkmasıyla tanındı.
Ryle, 1949 tarihli “The Concept of Mind”da, 17. yüzyılda René Descartes’tan bu yana Batı felsefesine nüfuz etmiş olan zihin-beden ikiliğine (Zihnin bedende yaşayan ve onu yöneten bağımsız bir varlık olduğu iddiası) saldırdı. Biyolojik bilimlerin kuruluşundan önceki zamandan miras kalan gereksiz bir gerçek. Doğanın karmaşık bir makine olduğu ve insan doğasının zeka, kendiliğindenlik ve diğer insan niteliklerini açıklayan bir “hayalet” ile daha küçük bir makine olduğu fikrini reddetti (Descartes’ın modelini “dünyadaki hayaletin dogması” olarak adlandırdı).
Gilbert Ryle, klasik teorilerin (ister Kartezyen, ister idealist, ister materyalist olsun), “zihin” ve “beden” arasındaki ilişkiyi aynı mantıksal kategorinin terimleriymiş gibi analiz etmeye çalışırken temel bir “kategori hatası” yaptığına inanıyordu. Filozofların, insanların mekanik üstü yeteneklerini açıklamak için “gizli” bir ilkeye ihtiyaç duymadıklarını, çünkü zihnin işleyişinin vücudun eylemlerinden farklı olmadığını, bir ve aynı olduğunu savundu. Başka bir açıdan bakıldığında, zihni, bedene ait bir dizi kapasite ve yetenek olarak nitelendirdi.
Zihinsel kelime dağarcığının basitçe eylemi tanımlamanın farklı bir yolu olduğunu ve bir kişinin güdülerinin, o kişinin belirli durumlarda hareket etme eğilimleri tarafından tanımlandığını iddia etti. İnsan davranışının yeterli tanımlarının, birkaç kişi için sıradan dil filozofları arasında standart bir görüş haline gelen bir felsefi davranışçılık biçimi (analitik veya mantıksal davranışçılık olarak da bilinir) olarak görülebilen insan vücudunun işlemlerinden başka bir şeye atıfta bulunmaması gerektiği sonucuna vardı.
Ryle ayrıca felsefe anlayışı için bir haritalama analojisi formüle etti. Bir haritacı için basit köylüler ne ise, bir dilin yetkin konuşmacılarının bir filozof için o olduğunu öne sürdü. Köylü, kişisel ve pratik amaçlar için köyünde nasıl gezineceğini iyi bilir, ancak bir yabancıya giden yolları göstermek veya tarif etmek için bir harita kullanamayabilir. Aynı şekilde, filozoflar, belirli bir ifadenin sözcüklerini ve sözcük öbeklerini “haritalayarak”, Ryle’ın “ima dizileri” dediği şeyi oluşturarak, cümlelerin anlamını açıklayabilmeli ve açıklayabilmelidir. ifadeye öyle bir katkıda bulunur ki, kelimeler veya ifadeler değiştirilirse, ifadenin farklı bir anlamı olacaktır.