İş Hukukunda çalışma süreleri
Çalışma süresi nedir?
Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süredir.
Çalışma süresinden sayılan haller hangileridir?
Aşağıdaki süreler işçinin günlük çalışma sürelerinden sayılır:
- Madenlerde, taş ocaklarında yahut her ne şekilde olursa olsun yer altında veya su altında çalışılacak işlerde işçilerin kuyulara, dehlizlere veya asıl çalışma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler.
- İşçilerin işveren tarafından iş yerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.
- İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği süreler.
- İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler.
- Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler.
- Demiryolları, karayolları ve köprülerin yapılması, korunması ya da onarım ve tadili gibi, işçilerin yerleşim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan iş yerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü işlerde bunların toplu ve düzenli bir şekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.
Ara dinlenme süreleri ne kadardır?
Yargıtay’a göre, 4857 sayılı İş Kanununun 63. maddesi hükmüne göre günlük çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden en az 1 saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.Buna göre günde 11 saate kadar olan çalışmalar için ara dinlenmesi en az 1 saat, 11 saat ve daha fazla çalışmalarda ise en az 1,5 saat olarak verilmelidir.
Ara dinlenme süreleri 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 68. Maddesi‘nde işçinin o günkü toplam çalışma saatine paralel olarak düzenlenmiştir.
Buna göre;
- 4 saat veya daha kısa süreli işlerde 15 dakika,
- 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar (7,5 saat dahil) süreli işlerde 30 dakika,
- 7,5 saatten fazla süreli işlerde 60 dakika,
Olarak verilir.
Ara dinlenmeler çalışma süresinden sayılır mı?
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 68. maddesi uyarınca verilen ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.
Haftalık çalışma süresi ne kadardır?
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır Haftanın iş günlerinden birinde kısmen çalışılan iş yerlerinde, bu süre haftalık çalışma süresinden düşüldükten sonra, çalışılan sürenin çalışılan gün sayısına bölünmesi suretiyle günlük çalışma süreleri belirlenir.
Günde en fazla kaç saat çalışılabilir?
Günlük çalışma süresi her durum olursa olsun 11 saati geçmemelidir.
Bir işçinin bu sınırları aşan sürelerle çalıştırılmasında;
4857 sayılı İş Kanunu’nun 41, 42 ve 43. maddeleri,
79 sayılı Milli Korunma Suçlarının Affına, Milli Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 6. maddesi hükümleri uygulanır.
Gece çalışması ne kadar olmalıdır?
20.00-06.00 saatleri arası gece dönemi sayılmaktadır. Gece döneminde 7.5 saatten fazla çalışılması yasaktır.
Gece çalıştırılacak işçilerin sağlık durumlarının gece çalışmasına uygun olduğu, işe başlamadan önce alınacak sağlık raporu ile belgelenir. Gece çalıştırılan işçiler en geç iki yılda bir defa işveren tarafından periyodik sağlık kontrolünden geçirilirler.
İşin başlangıç ya da bitiş saati değiştirilebilir mi?
Yapılan işin niteliğine göre, işveren çalışma başlangıç ve bitiş saatlerinde düzenleme yapabilir.
Çalışma süresi belgelenmeli midir?
İşveren, işçilerin çalışma sürelerini belgelemek zorundadır. Olası bir anlaşmazlık yolunda, işverenin tutacağı puantaj kayıtları hayati önem arz etmektedir.
Kısmi süreli çalışma nedir?
4857 sayılı İş Kanunu ile haftalık normal çalışma süresi 45 saat olarak düzenlenmiştir. Bu süre işin gereklerine bağlı olarak haftanın günlerine farklı biçimde dağıtılabilmektedir. Haftalık çalışma süresinin belirlenen normal çalışma süresinin önemli ölçüde altında belirlendiği ve uygulandığı durumlarda, bu çalışmalar kısmi süreli çalışma (part-time) olarak tanımlanmaktadır.
Bir çalışmanın kısmi süreli çalışma olarak kabul edilebilmesi için, haftalık çalışma süresinin en fazla normal haftalık çalışma süresinin 2/3’ü (30 saat) olması esastır.
İş yerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır.
Kısmi çalışma saat olarak uygulandığında sigorta primleri nasıl hesap edilir?
Bir ay içerisinde çalışılan süre genel olarak günlük çalışma süresi kabul edilen 7.5 saate bölünür. Çıkan miktar üzerinden işçinin sigorta primi ödenir. Bu işlemde kesirlerde tama iblağ edilir.
Örnek: Ayda 15 saat çalışan bir işçinin sigorta prim ödeme gün sayısını hesap edelim. 15:7,5=2. Buna göre işçinin prim ödeme gün sayısı, kuruma 2 gün olarak bildirilecektir.
Telafi çalışması nedir?
Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra iş yerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle iş yerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine 4857 sayılı İş Kanunu, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile öngörülen yasal izinleri dışında izin verilmesi hallerinde, işçinin çalışmadığı bu sürelerin telafisi için işçiye yaptırılacak çalışma, telafi çalışmasıdır.
Telafi çalışmasında nelere dikkat edilmelidir?
Telafi çalışması yapılabilecek haller nelerdir?
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 64. Maddesi‘ne göre telafi çalışması yaptırılabilecek durumlar üç başlık altında toplanabilir:
- Zorunlu nedenlerle işin durması,
- Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra iş yerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle iş yerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması, tamamen tatil edilmesi,
- İşçinin talebi ile kendisine izin verilmesi halleridir.
Telafi çalışmasının işçiye bildirilmesi gerekiyor mu?
Telafi çalışması yaptıracak işveren; bu çalışmanın 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 64. maddesi‘nde sayılan nedenlerden hangisine dayandığını açık olarak belirtmek, hangi tarihte çalışmaya başlanacağını, ilgili işçilere bildirmek yazılı olarak zorundadır.
Telafi çalışmasını yaptırma konusunda bir süre var mı?
Telafi çalışması, kaynağını oluşturan zorunlu nedenin ortadan kalkması ve iş yerinin normal çalışma dönemine başlamasını takip eden 2 ay içerisinde yaptırılır.
Telafi çalışması günlük en çok kaç saat olarak yaptırılabilir?
Telafi çalışması, günlük en çok çalışma süresi olan 11 saati aşmamak koşulu ile günde 3 saatten fazla olamaz. Telafi çalışması, tatil günlerinde yaptırılamaz.