-
lawrence kohlberg tarafından ahlaki gelişim aşamaları araştırılırken bir grup kişiye "bu konuda ne düşünüyorsun" diye sorulan hikayedir. 1958 yılında yayımlamaya başladığı çalışmalarda kullanmıştır.
hikaye şöyledir:
"ölüm yatağında bir kadın vardır. doktorların onu kurtarabileceğini düşündüğü bir ilaç bulunmaktadır: aynı kasabadaki bir eczacının yakın zamanda keşfettiği içeriğinde radyum bulunan bir tür ilaç. ilacın hammaddesi ve yapımı pahalıdır, ancak eczacı, ilacı maliyetinin 10 katına satmaktadır. radyum için 200 $ ödemiştir ve ilacın küçük bir dozu için 2.000 $ ücret talep etmektedir. hasta kadının kocası heinz, parayı ödünç alabileceği herkese gitmiştir, ancak ücretin sadece yarısını (yaklaşık 1.000 dolar) bir araya getirebilmiştir. eczacıya ilacı alamazsa karısının öleceğini söyler ve ondan daha ucuza satmasını veya ücretin tamamını daha sonra tahsil etmesini rica eder. ancak eczacı: “hayır, ilacı keşfettim ve ondan para kazanacağım.” der. böylece heinz çaresiz kalır ve ilacı çalmak için adamın laboratuvarına girer. "
heinz karısı için ilacı çalmak amacıyla laboratuvara izinsiz girmeli midir?
neden evet veya neden hayır?
bu sorunun doğru ya da yanlış bir cevabı olmasa da, vereceğiniz açıklama sizin ahlaki gelişimin hangi evresinde olduğunuzu göstermektedir.
-
öyle bir durumda ilacı asla çalmam,döve döve alırım.
-
ikilemi farklı yerde arayan adamdır.
cevap basit.
karısını seviyorsa ilacı çalar, sevmiyorsa çalmaz *
-
(bkz: heinz'ın ikilemi)
-
hikayede bence eczacının adı heinz ve ikilemi de şu şekilde olmalıydı: "lan bir ilaç yaptık 200 dolar maaliyetle. şimdi müşteri bu ilacı 1000 dolara alsa 800 dolar kârım olacaktı. ama satmazsam kârım olmayacak. acaba hangisini yapmalıyım?"
-
cam şişede satılan heinz ketçap’ın birim fiyatının, plastik şişede satılan heinz ve cam şişede satılan diğer marka ketçapların fiyatından iki kat, plastik şişede satılan diğer marka ketçapın fiyatından ise üç kat pahalı olması karşısında, kendisi için yaptığı alışveriş listesinde detay belirtmemiş olan tüketicinin, alışveriş sırasında içine düştüğü ikilemdir.
(bkz: proust okuyorum uzun cümle kuruyorum)
-
ikilem falan yok. eczaneyi kamulaştırırım. ilaç üzerinden fahiş kar elde etmeye çalışan eczacıyı ihtilal mahkemelerinde yargılayıp, halk düşmanlığı suçundan asarım. net.
-
tek kişinin yararı mı toplumun yararı mı. ya da bentham'ın mantığıyla maksimum insan maksimum fayda * ilkesi benimsenerek mi veyahut kant göndermesiyle "genel ilke haline gelemeyecek eylemde bulunmama zorunluluğu"* mu?
ben bilmem. breaking badde 5. sezona dayandım, adamlar çekirdek çitler gibi insan öldürüyor. insanlıktan çıktım, perdeyi parça pinçik eden kediyi sokağa atasım var. sonuçta öldürmüyorum yani.
karıştı, topluyorum. etkilenen, duygusal canlılarız biz. anlık yaşarız. soru için teşekkürler kohlberg ve sorry kantcığım ama sevdiğim insan hastayken, eczacı da son derece göt bir kişilik arz ederken toplumun çıkaracağı dersi veya alacağı olumsuz feyzi düşünemeyeceğim. heinz, sen de düşünme. kaossa kaos. bir aydır evdeyim, acayip bişeye evrildim. her daim mantıklı kararlar veren robotlar değiliz. özü, ikilem falan yok, bam bam bam.
not: atmam kediyi sokağa falan, seviyorum onu*
-
yoo dostum yoo. beni "vereceğin cevap ahlaki gelişiminizin hangi evresinde olduğunuzu gösterecektir" cümlesiyle sisteme boyun eğmeye zorlayamazsın. evrensel ahlak yasasi olmadığı gibi her şeye rağmen egemen bir eğilim de oluşmamıştır konuya dair. hatta meşruiyet kılıfımı, toplumun özgürlük sınırına kadar özgür olduğum iddiasına dayandırarak dahi oluşturabilirim.
turkiye'de olsa çok kolay. bayrak yakıyor derim, fetöcü derim, vatan haini terörist derim linç ettirir hem esimin iyileşeceği ilacı, hem de iyileştikten sonrası için tüm viagralari alırım. hem birey olarak kendim rahatlarim, hem de tehlikeli bir terorist safdışı bırakıldığı için toplum rahatlar.
başka bir yerde yaşasam, mesela italya, eczaciyi laboratuvara sokar, ilaçtan yeter miktarda urettirir, eczaciyi döver, ilacı eve götürür eczacılar odası ya da cimer'e şikayet ederim. ceza alsam da almasam da parayı denkleştirir, gider yüzüne firlatirim.
-
ilacı alıp 200$ komodinin üstüne bırak panpa