Ticari hayatın çeşitli yerlerinde şirket sahibi ya da yöneticisi olarak akit, mukavele, kontrat, anlaşma gibi isimlerle sık sık karşılaşılan sözleşmelere imza atılmaktadır. Sözleşme; tarafların belli bir amaca yönelik olarak sonuç doğurmayı kararlaştırdıkları hukuki bir işlemdir. Sözleşmede her zaman bir alacaklı bir borçlu bulunur ve taraflar birbirlerine karşı yükümlülük altına girerler. Sözleşme ile yükümlülük altına girilen konu; sözleşme süresince ve sözleşmede yer alan şartlar doğrultusunda her iki tarafı da bağlar. İmzalanmış bir sözleşme hukuki çekişmelerde en kuvvetli deliller arasındadır. Bu yazımızda önemine binaen sözleşme hazırlarken ve imzalarken dikkat edilmesi gereken noktalara değineceğiz.
Sözleşme Analizi İçin Kullanılacak Sorular Nelerdir?
•Sözleşmenin tarafları kimler?
•Tarafların karşılıklı olarak yüklendikleri temel borçlar neler?
•Sözleşmeye hangi kanun hükümleri uygulanacak?
•Sözleşme kanunen herhangi bir şekle tabi mi?
•Borçların ifa sırası nasıl?
•Borçların ifa yeri neresi?
•Sözleşmede cezai şart (ceza koşulu) var mı? Varsa, hangi durumda muaccel olur?
•Temerrüt faizine ilişkin bir anlaşma var mı? Geçerli mi?
•Vergi ve diğer masraflar kime ait?
•Yetki anlaşması var mı? Geçerli mi?
•Sorumsuzluk anlaşması var mı? Geçerli mi?
•Gizlilik anlaşması var mı?
•Delil anlaşması var mı? Geçerli mi?
•Temlik yasağı anlaşması var mı?
•Sona erme rejimi nasıl formüle edilmiş?
•Haklı fesih sebebi olarak belirlenen borca aykırılıklar var mı? Neler?
•Sözleşme kurulurken genel işlem koşulu kullanılmış mı?
•Sözleşme TTK m. 1530/2 vd. kapsamındaysa, sözleşme içeriği bu maddedeki kurallara uygun mu?
•Sözleşmede rekabet yasağına ilişkin hüküm var mı? Geçerli mi?
Öncelikle yukarıda listelenen sorular adım adım yanıtlanarak bir sözleşme hazırlanır veya hazır olan bir sözleşme buna göre değerlendirilip eksikleri giderilir ise sözleşmenin güvenilirliği artacaktır.
Sözleşme hazırlayacaklara ve imzalayacaklara ek olarak tavsiyeler ise;
Genellikle çok sık sözleşme imzalanmayan bir şirket sahibi veya yöneticisi, sözleşmelerde bazı önemli noktaları gözden kaçırabilir.
- Sözleşme imzalarken karşı tarafın imza yetkisini araştırınız. Ticaret sicil gazetesi ve imza sirkülerini karşılaştırınız.
- Sözleşme ekine imza sirküleri ve Ticaret Sicil gazetesini de ekleyiniz.
- Şirketlerin imza ile birlikte kaşe de kullanmaları gerekmektedir bunu unutmayınız.
- SözleşmelerinNoter önünde yapılması ispat kolaylığı sağlamakla birlikte zorunlu bir husus değildir. (Araç alım satım sözleşmesi gibi bazı sözleşmeler sadece noterlerce yapılmaktadır, bunları taraflar kendi aralarında yapamazlar!!)
- Sözleşmelerde taraf sayısınca nüsha hazırlanmalı ve taraflarda birer nüsha kalmalıdır. Bu nüshalar arasında hiçbir farklılık olmamalıdır.
- Sözleşmelerin her sayfası taraflarca ayrı ayrı imzalanmalı ve mühürlenmelidir.
- Tarafların Ticari Unvan ve isimleri sicil gazetesindeki veya Nüfus Cüzdanındaki aslına uygun şekilde yazılmalıdır.
- Tarafların yükümlülükleri açık ve anlaşılır bir şekilde yazılmalı, yoruma ve şüpheye meydan bırakılmamalıdır.
- Sözleşmeye yazılan rakamlar yazı ile de ayrıca yazılmalıdır.
- Daha anlaşılır olması bakımından sözleşme yukarıda sayılanlar gibi çeşitli başlıklardan oluşmalıdır.
- Şart olmamakla beraber her sözleşmede kefil veya teminat olması uygun olacaktır.
- Yabancı dilde hazırlanmış sözleşmelerin imzalanması söz konusu ise, bunların çevirilerinin sözleşme içeriği konusunda bilgi sahibi tercümanlarca yapılması ve bu tercümelerin incelendikten sonra imzalanması uygun olacaktır. Bu noktada sık yapılan bir hata, sıradan yabancı dil bilen bir kişiye yaptırılan tercümenin yeterli görülmesidir. Oysa bir kredi sözleşmesini çeviren makine mühendisi ne kadar başarılı olacaksa; aynı şekilde bir makine alım sözleşmesinin içeriğini tercüme eden bir iktisatçı da o kadar başarılı olacaktır. Demek istediğimiz bu türlü yabancı metinlerin konunun uzmanlarınca çevirilerinin yapılmasıdır.
- Sözleşmenin imzalanmasından sonra elimizde kalan ıslak imzalı nüsha güvenli bir şekilde muhafaza altına alınmalıdır. Aynı nüshanın bir veya birkaç fotokopisi de çıkarılarak gerekli hallerde fotokopiler kullanılmalı orijinal nüsha üzerinde karalama veya işlem yapılmamalıdır.
- Taraflar aralarında anlaştıktan sonra sözleşmeye kanunlara aykırı olmayan her hususun yazılması mümkündür. Bu nedenle diğer tarafın bunun sözleşmeye yazılması mümkün değil veya gerek yok nitelemelerine aldırmadan tüm isteklerinizi sözleşmeye geçirebilirsiniz.
- Parasal tutarlarda dövizli işlemler söz konusu ise ödemenin dövizle yapılmaması durumunda esas alınacak kur tespit edilmelidir.
Lütfen bir sözleşmeyi imzalamadan hukuki denetim için hukuk danışmanına mutlaka inceletiniz. Bunun uzun vadede her zaman faydalı bir davranış olduğunu unutmayınız.