Son günlerde ABD'yi etkisi altına Harvey ve Irma kasırgaları nedeniyle birçok insanın aklında oluşan soruların cevabı bu yazıda.
KASIRGA NEDİR?
Kasırga, Türk Dil Kurumu'nda; "Rüzgâr çizelgesinde hızı 64 veya daha fazla deniz mili olan ve kuvveti 12 ile gösterilen rüzgâr" Kubbealtı Lûgatı'nda ise "Hızı 120 kilometreyi aşan çok şiddetli rüzgar" olarak tanımlanıyor. En kapsamlı tanım ise; "Kasırga ya da tropikal siklon, büyük çaplı ve çok şiddetli Beaufort ölçeğine göre saatte 118 km’den (75 milden) fazla hızla ve dönerek esen tropik rüzgârlara verilen isimdir."
KASIRGA NASIL OLUŞUR?
Tropikal siklonlar buharlaşma esnasında nemli hava yükselirken ısı açığa çıktığında oluşurlar. Ortaya çıkan su buharı yoğunlaşması, siklonik rüzgar fırtınalarının oluşumuna ve kutup altlarına yakıt verir. Bu doğa olayı ılık-çekirdekli bir fırtına sisteminin oluşmasına neden olur. Kasırgalar, gezegenin ekvator sönümleri ve tropikal bölgeleri boyunca sıklıkla gözlenmektedir. Kuzey yarımkürede gözlemlenen saat yönünün tersine dönüşü ve güney yarımkürede kaydedilen rüzgarların saat yönünde dönüşü, yer ve dalgalanmaya göre mukavemette farklılık gösterir.
BÜYÜK SULAR ÜZERİNE GELİŞİRLER
Kasırgalar ayrıca tayfun ve tropikal siklon olarakta isimlendirilmektedir. Güçlü rüzgarlar, sağanak yağış, yüksek dalgalar ve kasırga oluşumu ile karakterizedir. Çoğu kasırga, büyük su gövdeleri üzerinde gelişir ve içe doğru hareket ederken yavaş yavaş kaybolur.
İç bölgelerle kıyaslandığında, kıyı bölgelerinin arkasında yaşama ve mülke büyük zarar veren ana neden budur. Kasırgalar iç sele neden olur ve fırtına 40 kilometreye kadar yükselir! Kasırga içinde sıcak havanın tropikten ılıman iklim bölgelerine hareket etmesi onları büyük bir hava sirkülasyon mekanizması yapar. Kasırgaların diğer avantajları, kuraklığın hafifletilmesinde ve troposferin dengesinin korunmasında rollerini içerir.
KASIRGANIN GÖZÜ NEDİR?
Tropikal kasırgalar, ‘kasırganın gözü’ olarak da adlandırılan ‘batan’ hava çekirdeğine sahiptir. İlginçtir ki, bu çekirdek bölgenin havası sakin ve bulutsuzdur. Küresel formasyon çapı 2,5 kilometre’den 370 kilometreye kadar değişebilir! ‘Stadyum etkisi’, bir stadyuma benzemek için göz duvarının dışa doğru kıvrılmasına değinen bir fenomendir.