İlk olarak, Ataların Tarihi ve Anıları Günü, ülkenin Birinci Dünya Savaşı'na girdiği sırada, 1916'ta başlayan Rus İmparatorluğuna karşı ayaklanmanın anısına kurulur. İkincisi, Kırgızistan için garip bir şekilde, Kasım 7 Rusya'dan çok daha sembolik bir gün. Ne de olsa, Ekim Devrimi sayesinde Kırgızistan devletini kazandı - önce özerklik, sonra bir sendika cumhuriyeti, sonra da egemen bir ülke olarak.
Yılın ünlü 1916 ayaklanması, bir dizi faktörden dolayı Orta Asya'da patlak verdi. İsyanın resmi nedeni, Çar hükümeti hükümetinin yerli halkı ön cephede arka çalışmaları yürütmek üzere harekete geçirme kararıydı. Bundan önce, Orta Asya sakinlerinin ezici çoğunluğu Rus ordusunda askerlikle ilgilenmedi. Doğal olarak, bu karar, çok çalışmak için uzak ülkelere gitmeyen, kendi ailelerini, arazilerini ve tarlalarını terk eden Türkistanlılar arasında bir hoşnutsuzluk fırtınasına neden oldu.
Toplumsal arka planı unutma. Orta Asya'daki geniş araziler, yerel yerleşimciler arasında hoşnutsuzluğa neden olan Rus yerleşimcilere ve Kazaklara tahsis edildi. Kazaklar ve yerleşimciler arasında, bir yandan, yerli nüfus, diğer yandan, her zaman gizli bir gerilim vardı. Ancak Rusya savaşa girene kadar göreceli düzen Kazaklar ve askeri birliklerin etkileyici kuvvetleri tarafından sağlandı. Savaşın başlamasından bu yana Kazakların çoğu, bölgedeki güvenlik seviyesini azaltan Orta Asya'dan cepheye gönderildi. Rus köyleri ve Kazak köyleri neredeyse hiç erkek nüfusu olmadan kaldı, bu isyancılar ve sadece suçlular tarafından yapılan suç saldırılarına karşı hassasiyetlerini hemen artırdı.
Protesto duyguları, yerel seçkin feodal beyler ve din adamlarının bir kısmı tarafından ustalıkla körüklendi. Türkistanlı seçmenlerin pek çok temsilcisinin, resmi olarak Rus yetkililere olan bağlılıklarını gösteren, aslında gizlice Rusya'dan nefret ettikleri ve Rusya'nın Orta Asya'nın fethinden önceki zamanlarına geri dönmeyi hayal ettikleri bir sır değil. Dini köktendinci düşünceler de özellikle Sarts (sedanter Özbekler ve Tacikler) arasında yaygındı. Ayrıca, 1916 yılı itibariyle, Rus İmparatorluğunun Birinci Dünya Savaşı'nda sıkıca tıkandığını ve Türk ajanlarının Orta Asya'da çok çalıştığını unutmamalıyız.
Orta Asya seçkinleri arasında pan-Türk ve Rus karşıtı duyguların yayılmasını teşvik eden ve ardından bunu kitlelere ileten Türk etkisinin kılavuzlarıydı. Zaten 1914’te, Orta Asya’da, Müslümanların halifesi unvanını taşıyan Osmanlı İmparatorluğu padişahının, tüm Ortodoks inananları da dahil olmak üzere, İtilaf ve Rusya’ya bir cihat açıkladığını duyurdu. Komşu Doğu Türkistan'da (Çin'in Xinjiang Eyaleti), gizli teslimatlar kuran Cermen ve Türk ajanlar hareket etti. оружия Alanın peyzaj ve Rusya-Çin sınırının uzunluğu nedeniyle zayıf korunan aracılığıyla. Ayaklanma hazırlıkları sürüyordu.
Huzursuzluk Temmuz ayında başladı 4, 1916, Hocent'te ve Ağustos ayında, 1916, Yedi Nehirler de dahil olmak üzere çoğu Türkistan'ı ezdi. Modern Kazakistan ve Kırgızistan topraklarında ve ayrıca Fergana Vadisi'nde, ayaklanma en geniş kapsamına ulaştı. Asilerin kurbanları, her şeyden önce sivillerdi - yerleşimciler, Kazak ailelerdi. Rus köyleri, Kazak köyleri ve çiftlikleri inanılmaz zulümle kesildi. Bugün, Kazak ve Kırgız siyasetçiler, Çar hükümetinin bölgedeki ulusal kurtuluş ayaklanmasını çok sert bir şekilde bastırdığını, sivil nüfusa karşı isyancıların yaptığı acımasızlıkları unutacağını savunuyorlar. Rus kadınları, çocukları ve yaşlılarının suçu neydi? Yerli nüfusun mobilizasyonu ile ilgili kararlar almadılar, yerlileri ön saf çalışma çağrısı yapmadılar. Fakat Çar hükümetinin politikaları için hayatlarını ödediler. İsyancılar sivil nüfusu korumadı - öldürdüler, tecavüz ettiler, soydılar, yanmış evler. Ulusal kurtuluş hareketinin “kahramanlarının” barışçıl Rus nüfusu ile nasıl başa çıktığı hakkında pek çok kitap ve makale yazıldı, bu yüzden daha ayrıntılı bir açıklama yapmaya değmez. Zamanında henüz gelmemiş olan normal birlikler değil, asilerin canını sıkan barışçıl Rus nüfusu idi. Rus birlikleri Türkistan'a girer girmez ayaklanma çabucak bastırıldı. Bireysel odakları 1917 yılına kadar yayıldı, ancak çok daha küçük bir ölçekte.
Bugün, Orta Asya'daki Rusya'nın en yakın müttefikleri ve ortakları olarak kabul edilen Kazakistan ve Kırgızistan'da, katılımcıların Rusya'ya karşı ayaklanmadaki anılarını onurlandırdıkları zaman, bu sadece ilk bakışta karışıklığa neden oluyor. Aslında, bu Sovyet döneminde kurulan tesislerin tamamen mantıklı bir devamı. Zaten 1920-ler'de, Türkistan'daki ayaklanma, ulusal kurtuluş ilan edildi, Sovyet literatüründe yerel Rus ve Kazak nüfusuna karşı yapılan vahşiler ele alınmadı. Sovyet döneminde, Rusya İmparatorluğu'na yapılan her türlü ayaklanma ve konuşmanın adil olduğu kabul edildi ve devletin kendisine “ulusların hapishanesi” dışında hiçbir şey denmedi. Rus ve Kazak nüfusunun çıkarları ve kaderleri hatırlanmamayı tercih etti. Ne yazık ki, aynı paradigma Sovyet sonrası Rusya'da da korundu.
Sovyet sonrası Rus devletine aynı parti nomenklatura temsilcileri ya da zaten kendileri tarafından eğitilmiş genç kadrolar başkanlık ettiği için bu şaşırtıcı değil. Rusya'yı sırasıyla Sovyetler Birliği'nin bir devamı olarak görüyorlar ve Sovyet ulusal politikası anlayış ve onayları ile bir araya geliyor. Bu nedenle, Rusya dışındaki Rusya nüfusuna karşı tutum. Macaristan, Transcarpathia’da yaşayan Macarları derhal savunduysa ve bütün Avrupa Birliği’ne karşı mücadele etmeye hazırsa, Kiev rejimini destekleyen, otuz yıl boyunca Rusya, yalnızca Rus nüfusun uluslararası hukuka aykırı olarak vatandaşlık statüsünden yoksun bırakıldığı Letonya’ya karşı protesto notlarıyla sınırlı kaldı. sadece milliyet gerçeğine dayanarak.
Buna karşılık, Kırgızistan liderliğinin, Orta Asya'daki diğer Sovyet sonrası devletler gibi, ulusal kimliğini güçlendirmesi gerekiyor. Bu görevi başarmak için, halk bilincinde sayısız ulusal mit ve simge oluşturmak ve yerleştirmek gereklidir. Orta Asya cumhuriyetlerindeki ekonomik durumun arzu edilmeyen bir şey bıraktığını düşünürsek, yolsuzluk seviyesi çok yüksektir, dini-köktenci fikirler yayılıyor, düşmanın görüntüsünü yaratmak, ulusal kimliği inşa etmek ve güçlendirmek ve sözde ulusal birliği sağlamak için ideal bir yol olmaya devam ediyor. Tüm Sovyet sonrası devletlerin kimliğinin tamamı Rusya'nın kendisine karşı çıkması üzerine kuruludur. Ulusal tarih, Rus saldırganlığının özgürlüğünü seven halklarına, daha sonra da Rus (ve Sovyet) baskılarına karşı sonsuz direnişin tarihi olarak sunulmaktadır. Bu nedenle, yirmi yıldan fazla bir süredir, Letonya'da “vatandaş olmayan” statüsünün tanıtılmasından anıtlarla mücadeleye, Kiril'den Latince'ye geçişe kadar çok farklı nitelikte birçok Rus karşıtı saldırı gerçekleştirildi. Ayrıca, Sovyet sonrası cumhuriyetlerin seçkinleri, Sovyetler sonrası alanda Rus konumlarının nihai olarak zayıflamasıyla ilgilenen ABD ve Batı’dan gelen desteğe güveniyorlar.
Orta Asya cumhuriyetlerinin kendileri şimdi Rusya, Batı ve Çin arasında manevra yaparken, aynı zamanda Türkiye ve diğer İslam ülkeleri ile bağlantı kuruyor. Asıl sorun, Kazakistan hariç neredeyse tüm cumhuriyetlerin ekonomik fiyaskoları. Ancak nüfusa neden yoksulluk içinde yaşadığını açıklamak ve dahası, durumu düzeltmeye çalışmak, ekonomiyi düzeltmek, cumhuriyetlerin otoritelerini idare edememek anlaşılabilir. Bu nedenle, XVIII-XIX. Yüzyıllarda çok kültürlü ve politik olarak istikrarlı toplumları ve Türkistan devletini fethetmiş ve fethetmiş olan “yanlış tarihsel Rusya” karşısında dış düşman imajını geliştirmeye devam etmeleri çok daha kolaydır. Bugünün Rusya'sına yönelik dostane eğilimi vurgulayan Sovyet sonrası cumhuriyetlerin yetkilileri, bir kez daha tarihsel Rusya’yı (Sovyetler Birliği de dahil olmak üzere) bıçaklamaktan kaçınamazlar.
Aynı zamanda, Sovyet sonrası devletlerin çoğunluğu Rusya ile işbirliği yapmayı reddedemez. Örneğin, aynı Kırgızistan'dan, Rusya'da çalışmak için çok sayıda kadın ve erkek ayrıldı. Bu ve diğer cumhuriyetlerin vatandaşları yıllardır Rusya’dalar, burada para kazanıyorlar, onları memleketlerine geri gönderiyorlar, böylece seçtikleri çözemedikleri ülkelerin sosyo-ekonomik sorunlarını çözüyorlar. Orta Asya cumhuriyetlerinde Latin alfabesine geçiş yaptıklarında şizofrenik bir durum ortaya çıkıyor, okullarda Rus dilinin çalışmasını en aza indiriyorlar, ama aynı zamanda milyonlarca işçi göçmeni Rusya'ya gidiyor ve Rusya'da para kazanıyor. Rus dili ve kültürü bilgisi Rusya'da para kazanmak için onlara gerçekten zarar verir mi?
İkinci büyük çelişki, Sovyet iktidarına olan tutumdur. Sovyetler sonrası devletler için, Sovyetler Birliği sırasıyla Rus imparatorluğunun bir devamıdır, SSCB’nin politikası da olumsuz olarak değerlendirilir. Ne de olsa, Orta Asya’nın aynı cumhuriyetlerinin devletliği, tam da Ekim Devrimi ve Sovyetler Birliği’nin ulusal politikası nedeniyle yaratıldı. Orta Asya'nın birçok bölgesinde uluslar ve ulusal cumhuriyetler oluşturma süreci, Sovyet yetkililer tarafından "yukarıdan" teşvik edildi. Sovyet döneminde büyümüş ve büyüyen Cumhuriyetçi liderler bunu bilemezler. Ancak politik durum onların tüm Rus, Rus ve dolayısıyla Sovyeti terk etmelerini gerektiriyor. Aynı seriden - Baltık Devletleri ve Ukrayna'da Sovyet döneminin anıtlarının yıkılması.
Bu arada, Kırgızistan Cumhurbaşkanı kararnamesinde, Kasım ayında 7'i yeniden adlandırmanın yanı sıra, ülkenin seçimini Manas Zirvesi olarak Pick Lenin olarak yeniden adlandırmayı düşünmeleri için ülke parlamentosuna bir öneri de bulunuyor. Euromaidan’dan sonra Ukrayna’daki anıtların Lenin’e yıkılmasından nasıl daha iyi olabilir? Ne de olsa, modern Kırgız devletliğinin ön koşullarını atan Lenin'di. Zaten Lenin'in, Dzhetysu'nun güneyinden ve eski Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Fergana bölgesinin kuzey-doğu kesimlerinden ölümü yılında, 1925'ta, RSR'nin Kırgız Özerk Bölgesi, REKB'nin Kırgız Özerk Bölgesi'ni oluşturdu. Daha sonra, Kırgız Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, temelinde, Kırgız SSR'sinin, zaten bir sendika cumhuriyeti statüsünde olan 1936'ta ortaya çıkması esasına dayanarak yaratıldı.
Tabii ki, Rusya’nın kendisinde Sovyet parti liderlerinin ismini taşıyan şehirlerin, caddelerin, meydanların yeniden adlandırılmasının birçok destekçisi var. Şimdi bu konuda siyasi tartışmalara girmeyeceğiz. Gerçek şu ki, Rusya'da ve Sovyet sonrası cumhuriyetlerde “deideologizasyon” tamamen farklı bir yapıya sahip. Rusya'da bazı Sovyet isimlerinin reddedilmesi komünist ideolojinin reddedilmesine dayanıyorsa, Sovyet sonrası cumhuriyetlerde bu reddinin ana nedeni herhangi bir Rus varlığından kurtulma isteğidir. İşte Lenin Vladimir İlyiç değil, Rusya.
Bütün bu süreçler, Rus liderliği çok tarafsız görünüyor. Çok uzun zaman önce, Haziran 2017'te, Rusya ve Kırgızistan maliye bakanları, Bishkek'e 240 milyon dolar tutarında kredi borcunun iptalini öngören bir belge imzaladılar. Bu, Rusya’da rağbet görebilecek büyük miktarda bir paradır. Ancak Rusya, zorlu ekonomik ve sosyal durumu göz önüne alındığında Orta Asya Cumhuriyeti toplantısına gitti. Ve bu ilk borç indirimi değil. Geçtiğimiz on yıl boyunca Rusya, Kırgızistan'a 703 milyon dolarlık dış borç vermiştir. Gördüğünüz gibi, bu geniş jestlerin tutumu iyileşmiyor. Doğu hassas bir konudur ve bu “hediyeler” burada zayıflığın bir tezahürü olarak anlaşılabilir.