Yaşam Tarzına İlişkin Meme Kanseri Risk Faktörleri
Yaşam Tarzına İlişkin Meme Kanseri Risk Faktörleri
Risk faktörü, meme kanseri gibi bir hastalığa yakalanma şansınızı artıran her şeydir. Ancak bir risk faktörüne veya hatta çok fazlasına sahip olmak, hastalığa yakalanacağınızdan emin olduğunuz anlamına gelmez.
Bazı meme kanseri risk faktörleri, diyet ve egzersiz gibi kişisel davranışlarla ilişkilidir. Yaşam tarzıyla ilgili diğer risk faktörleri arasında çocuk sahibi olma ve hormon içeren ilaçları alma kararları yer alır.
Alkol içmek
Alkol içmek açıkça meme kanseri riskinin artmasıyla bağlantılıdır. Tüketilen alkol miktarı ile risk artar. Günde 1 alkollü içki içen kadınlar, içmeyenlere kıyasla küçük bir (yaklaşık %7 ila ) risk artışına sahipken, günde 2 ila 3 içki içen kadınlar, içmeyenlere göre yaklaşık %20 daha yüksek riske sahiptir. Alkol, diğer kanser türlerinin riskinin artmasıyla da bağlantılıdır.
Fazla kilolu veya obez olmak
Menopozdan sonra aşırı kilolu veya obez olmak meme kanseri riskini artırır. Menopozdan önce yumurtalıklarınız östrojeninizin çoğunu yapar ve yağ dokusu toplam miktarın sadece küçük bir kısmını oluşturur. Menopozdan sonra (yumurtalıklar östrojen üretmeyi bıraktığında), bir kadının östrojeninin çoğu yağ dokusundan gelir. Menopozdan sonra daha fazla yağ dokusuna sahip olmak östrojen seviyelerini yükseltebilir ve meme kanserine yakalanma şansınızı artırabilir. Ayrıca, aşırı kilolu kadınların kan insülin seviyeleri daha yüksek olma eğilimindedir. Daha yüksek insülin seviyeleri, meme kanseri de dahil olmak üzere bazı kanserlerle ilişkilendirilmiştir.
Yine de kilo ve meme kanseri riski arasındaki bağlantı karmaşıktır.
Örneğin, yetişkinlikte kilo alan kadınlarda menopoz sonrası meme kanseri riski daha yüksekken, aslında obez kadınlarda menopoz öncesi risk daha düşüktür. Bunun nedenleri tam olarak açık değildir.
Kilonun farklı meme kanseri türleri üzerinde de farklı etkileri olabilir. Örneğin, menopozdan sonra aşırı kilolu olmak, hormon reseptörü pozitif meme kanseri riskinin artmasıyla daha güçlü bir şekilde bağlantılıyken, bazı araştırmalar menopozdan önce aşırı kilolu olmanın daha az görülen üçlü negatif meme kanseri riskinizi artırabileceğini öne sürmektedir.
Yaşamınız boyunca sağlıklı bir kiloda kalmanızı ve yiyecek alımınızı fiziksel aktivite ile dengeleyerek aşırı kilo alımından kaçınmanız önemlidir.
Fiziksel olarak aktif olmamak
Düzenli fiziksel aktivitenin, özellikle menopoz sonrası kadınlarda meme kanseri riskini azalttığına dair kanıtlar artıyor. Asıl soru, ne kadar aktiviteye ihtiyaç duyulduğudur. Bazı araştırmalar, daha fazlası daha iyi gibi görünse de, haftada birkaç saat kadar kısa bir sürenin bile yardımcı olabileceğini bulmuştur.
Fiziksel aktivitenin meme kanseri riskini tam olarak nasıl azaltabileceği net değildir, ancak vücut ağırlığı, inflamasyon, hormonlar ve enerji dengesi üzerindeki etkilerinden kaynaklanıyor
Çocuk sahibi olmamak
Çocuk sahibi olmayan veya ilk çocuğunu 30 yaşından sonra doğuran kadınların genel olarak meme kanseri riski biraz daha yüksektir. Çok sayıda gebelik geçirmek ve erken yaşta hamile kalmak meme kanseri riskini azaltır.
Yine de, hamileliğin meme kanseri riski üzerindeki etkisi karmaşıktır. Örneğin, özellikle hormon reseptörü negatif meme kanseri (daha az yaygın olan üçlü negatif meme kanseri dahil) için, çocuk sahibi olduktan sonraki ilk on yılda meme kanseri riski daha yüksektir. Risk daha sonra zamanla azalır.
Emzirmemek
Çoğu çalışma, emzirmenin, özellikle bir yıl veya daha uzun süre devam ederse, meme kanseri riskini biraz azaltabileceğini düşündürmektedir.
Doğum kontrolü
Bazı doğum kontrol yöntemlerinde meme kanseri riskini artırabilecek hormonlar kullanılır.
Oral kontraseptifler: Çoğu çalışma, oral kontraseptif (doğum kontrol hapı) kullanan kadınların, bunları hiç kullanmayan kadınlara göre biraz daha yüksek meme kanseri riskine sahip olduğunu bulmuştur. Haplar kesildiğinde bu risk yaklaşık 10 yıl içinde normale dönmektedir.
Doğum kontrol aşısı: Depo-Provera, doğum kontrolü için her 3 ayda bir verilen enjekte edilebilir bir progesteron şeklidir. Bazı araştırmalar, şu anda doğum kontrol iğnesi kullanan kadınların meme kanseri riskinde bir artışa sahip olduğunu bulmuştur, ancak diğer çalışmalar risk artışı bulmamıştır.
Doğum kontrol implantları, rahim içi araçlar (RİA), cilt yamaları, vajinal halkalar: Bu doğum kontrol formları, teoride meme kanseri büyümesini hızlandırabilecek hormonları da kullanır. Bazı çalışmalar hormon salan RİA kullanımı ile meme kanseri riski arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir, ancak doğum kontrol implantları, yamaları ve halkalarının kullanımı ve meme kanseri riskini inceleyen az sayıda çalışma bulunmaktadır.
Menopozdan sonra hormon tedavisi
Östrojen ile hormon tedavisi (genellikle progesteron ile birlikte), menopoz semptomlarını hafifletmeye yardımcı olmak ve osteoporozun (kemiklerin incelmesi) önlenmesine yardımcı olmak için uzun yıllardır kullanılmaktadır. Bu tedavi, menopoz sonrası hormon tedavisi (PHT), hormon replasman tedavisi (HRT) ve menopozal hormon tedavisi (MHT) gibi birçok isimle anılır.
2 ana hormon tedavisi türü vardır. Hâlâ rahmi (rahmi) olan kadınlar için doktorlar genellikle östrojen ve progesteron ( kombine hormon tedavisi veya sadece HT olarak bilinir) reçete eder. Progesteron gereklidir çünkü östrojen tek başına rahim kanseri riskini artırabilir. Histerektomi geçirmiş (artık rahmi olmayan) kadınlar için sadece östrojen kullanılabilir. Bu, östrojen replasman tedavisi (ERT) veya sadece östrojen tedavisi (ET) olarak bilinir.
Kombine hormon tedavisi (HT): Menopoz sonrası kombine hormon tedavisinin kullanılması meme kanseri riskini artırır. Riskteki bu artış tipik olarak yaklaşık 4 yıllık kullanımdan sonra görülür. Kombine HT, kanserin daha ileri bir aşamada bulunma olasılığını da artırır.
Kombine HT'den kaynaklanan artan risk, esas olarak mevcut ve son kullanıcılar için geçerli görünmektedir. Bir kadının meme kanseri riski, tedaviyi bıraktıktan sonraki 5 yıl içinde geriliyor gibi görünüyor.
Östrojen tedavisi (ET): Menopozdan sonra tek başına östrojen kullanımına ilişkin çalışmalar, bazılarında biraz daha yüksek risk bulan ve bazılarında artış bulamayan karışık sonuçlar verdi. ET meme kanseri riskini artırıyorsa, çok fazla değildir.
Şu anda, muhtemelen menopoz semptomlarının kısa süreli rahatlaması dışında, menopoz sonrası hormon tedavisini (kombine HT veya ET) kullanmak için pek çok güçlü neden yoktur. Artan meme kanseri riskinin yanı sıra, kombine HT'nin kalp hastalığı, kan pıhtılaşması ve felç riskini de artırdığı görülüyor. Kolorektal kanser ve osteoporoz riskini azaltır, ancak özellikle osteoporozu önlemenin ve tedavi etmenin başka yolları olduğundan ve tarama bazen kolon kanserini önleyebildiğinden, bunun olası zararlara karşı tartılması gereki . ET meme kanseri riskini artırmıyor gibi görünüyor, ancak felç riskini artırıyor.
HT kullanma kararı, bir kadın ve doktoru tarafından olası riskler ve faydalar (menopoz semptomlarının şiddeti dahil) tartıldıktan ve kalp hastalığı, meme kanseri ve osteoporoz için diğer risk faktörleri göz önünde bulundurularak verilmelidir. Menopoz semptomları için HT'yi denemesi gerektiğine karar verirlerse, genellikle onun için işe yarayan en düşük dozda ve mümkün olduğunca kısa süre boyunca kullanmak en iyisidir.
Meme implantları
Meme implantları, en yaygın meme kanseri türlerinin riskinde artış ile bağlantılı değildir. Bununla birlikte, implant çevresindeki skar dokusunda oluşabilen meme implantı ile ilişkili anaplastik büyük hücreli lenfoma (BIA-ALCL) adı verilen nadir bir Hodgkin dışı lenfoma türü ile bağlantılıdırlar. Bu lenfoma, pürüzsüz yüzeylerden ziyade dokulu (pürüzlü) yüzeylere sahip implantlarda daha sık görülür. Bir implanttan sonra BIA-ALCL meydana gelirse, implantın yakınında bir yumru, sıvı toplanması, şişme veya ağrı veya memenin boyutunda veya şeklinde bir değişiklik olarak ortaya çıkabilir.
Amerikan Kanser Topluluğu. Meme Kanseri Gerçekleri ve Rakamları 2019-2020 . Atlanta, Ga: Amerikan Kanser Derneği; 2019.
Chen WY. Kadınlarda meme kanseri riskini değiştiren faktörler. Güncel. 2019. 12 Temmuz 2019'da https://www.uptodate.com/contents/factors-that-modify-breast-cancer-risk-in-women adresinden erişildi.
Chlebowski RT, Hendrix SL, Langer RD, et al. Sağlıklı postmenopozal kadınlarda östrojen artı progestinin meme kanseri ve mamografi üzerindeki etkisi: Kadın Sağlığı Girişimi Randomize Deneme. JAMA. 2003;289(24):3243-3253.
Meme Kanserinde Hormonal Faktörler İşbirliği Grubu. Meme kanseri ve emzirme: Meme kanserli 50302 kadın ve hastalığı olmayan 96973 kadın dahil olmak üzere 30 ülkede 47 epidemiyolojik çalışmadan elde edilen bireysel verilerin ortaklaşa yeniden analizi. Lancet . 2002;360:187-195.
Meme Kanserinde Hormonal Faktörler İşbirliği Grubu. Menopozal hormon tedavisinin türü ve zamanlaması ve meme kanseri riski: Dünya çapındaki epidemiyolojik kanıtların bireysel katılımcı meta-analizi. Lancet . 2019 Ağustos 29.[Baskı öncesi Epub]
Heiss G, Wallace R, Anderson GL ve diğerleri, WHI Investigators. Östrojen ve progestin ile randomize tedaviyi bıraktıktan 3 yıl sonra sağlık riskleri ve faydaları. JAMA . 2008;299:1036-1045.
Henry NL, Shah PD, Haider I, et al. Bölüm 88: Meme kanseri. İçinde: Niederhuber JE, Armitage JO, Doroshow JH, Kastan MB, Tepper JE, eds. Abeloff'un Klinik Onkolojisi . 6. baskı. Philadelphia, Pa: Elsevier; 2020.
Jagsi R, King TA, Lehman C, et al. Bölüm 79: Memenin kötü huylu tümörleri. İçinde: DeVita VT, Lawrence TS, Rosenberg SA, ed. DeVita, Hellman ve Rosenberg Kanseri: Onkolojinin İlkeleri ve Uygulaması . 11. baskı. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 2019.
Li CI, Beaber EF, Chen Tang MT, et al. Depo-medroksiprogesteron asetatın 20 ila 44 yaş arası kadınlarda meme kanseri riski üzerindeki etkisi. Kanser R es . 2012;72:2028-2035.
McTiernan A, Kooperberg C, White E, et al. Menopoz sonrası kadınlarda eğlence amaçlı fiziksel aktivite ve meme kanseri riski: Kadın Sağlığı Girişimi Kohort Çalışması. JAMA . 2003;290(10):1331-1336.
Mørch LS, Skovlund CW, Hannaford PC, et al. Çağdaş hormonal kontrasepsiyon ve meme kanseri riski. N Engl J Med . 2017;377(23):2228-2239.
Pierobon M, Frankenfeld CL. Üçlü negatif meme kanserleri için bir risk faktörü olarak obezite: Sistematik bir derleme ve meta-analiz. Meme Kanseri Res Tedavisi . 2013;137(1):307-314.
Rock CL, Thomson C, Gansler T, et al. Amerikan Kanser Derneği, kanserin önlenmesi için diyet ve fiziksel aktivite rehberi. CA: Klinisyenler için Kanser Dergisi. 2020;70(4). doi:10.3322/caac.21591. 9 Haziran 2020 tarihinde https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.3322/caac.21591 adresinden erişildi.
Rossouw JE, Anderson GL, Prentice RL, et al. Sağlıklı postmenopozal kadınlarda östrojen artı progestinin riskleri ve faydaları: Kadın Sağlığı Girişimi randomize kontrollü çalışmasından elde edilen başlıca sonuçlar. JAMA . 2002;288:321-333.
Skegg DC, Noonan EA, Paul C, et al. Depo medroksiprogesteron asetat ve meme kanseri. Dünya Sağlık Örgütü ve Yeni Zelanda çalışmalarının bir havuz analizi. JAMA . 1995;273:799-804.
ABD Gıda ve İlaç İdaresi. Meme İmplantıyla İlişkili Anaplastik Büyük Hücreli Lenfoma (BIA-ALCL). 2019. 11 Temmuz 2019 tarihinde www.fda.gov/medical-devices/breast-implants/breast-implant-associated-anaplastic-large-cell-lymphoma-bia-alcl adresinden erişildi.
Willett WC, Tamimi R, Hankinson SE, Hazra A, Eliassen AH, Colditz GA. Bölüm 18: Meme kanserine neden olan genetik olmayan faktörler. İçinde: Harris JR, Lippman, Morrow M, Osbourne CK, ed. Meme Hastalıkları . 5. baskı. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 2014.