Bazı ülkeler zaten bu potansiyelden yararlanıyor. 2000 yılından bu yana, ABD’deki 36 baraj, 500 megavattan fazla yenilenebilir üretim kapasitesi ekleyerek türbinlerle donatıldı. Dışarıda daha da fazla potansiyel var: 2016 ABD Enerji Bakanlığı raporu, önümüzdeki otuz yıl içinde elektriksiz barajların güçlendirilmesiyle ek 4,8 gigawatt elektrik üretilebileceğini buldu. 20. yüzyılın ortalarındaki baraj inşaatı patlamasının çoktan söndüğü ABD ve Batı Avrupa gibi yerlerde, biraz daha fazla hidroelektrik elde etmek isteyen hükümetler için geriye kalan tek seçenek güçlendirme olabilir. McManamay, “Yerinde kalacak barajlar varsa, çözümler bulmaya çalışalım ve birlikte en uygun çözüm için çalışalım” diyor.
Ancak herhangi biri tüm bu barajları iyileştirmeye başlamadan önce, sayılara bir kez daha bakmak isteyebilirler. Güçlendirilmiş bir tesisin gerçekte ne kadar elektrik üreteceğini doğru bir şekilde tahmin etmek kolay değil, çünkü her barajın dönüşüm için uygun olmadığı ortaya çıkıyor. Diyelim ki biri, çiftçilerin tarlalarını sulamak için kullanılabilecek şekilde suyu tutmak için inşa edilmiş bir baraja türbin takmak istiyor. Büyüme mevsimi boyunca, bu suyun çoğu, elektrik üretmek için barajın üzerinden akmak yerine, normalde mahsullere yönlendirilecektir. Ya da belki de suyun sadece yılın bir bölümünde elektrik üretecek kadar yüksek olduğu bir bölgededir. Birdenbire bu güçlendirilmiş barajlar çok akıllı bir fikir gibi görünmeyebilir.
Yine Enerji Bakanlığı tarafından görevlendirilen ABD’deki güçlendirilmiş barajlar üzerine yakın zamanda yapılan bir araştırma, güç çıktılarının tahminlerinin iyimser tarafa doğru saptığını buldu: Ortalama olarak, bu tahminler gerçek çıktıdan 3,6 kat daha büyüktü. Çalışma, en başarılı güçlendirmelerin, başlangıçta navigasyona yardımcı olmak için inşa edilen beton barajlar olma eğiliminde olduğunu buldu. (Barajlar genellikle teknelerin geçişini kolaylaştırmak için su yollarını genişletmek veya derinleştirmek için kullanılır.) “Bu karmaşık bir konu. Bu kolay bir düzeltme değil,” diyor McManamay.
Ancak Brezilya gibi ülkelerde büyük barajlar hala gündemde. “Bir bütün olarak ülkenin yaşam standardını geliştirecek ve gerçekten yükselteceklerse, enerjiye ihtiyaçları var. Uzun ve kısa olan bu, ”diyor Yaban Hayatı Koruma Derneği’nde kıdemli bir su bilimcisi olan Michael Goulding. Ülkenin en son 10 yıllık enerji planı, 2029’dan önce tamamlanması planlanan dokuz yeni büyük barajın ana hatlarını çiziyor. Bu barajların inşa edilmeyeceğini ummak yerine, bunların doğru şekilde yapıldığından emin olmak için uygun çalışmaların yapıldığından emin olmak önemlidir. Goulding, çevresel tahribatı en aza indirecek şekilde inşa edildiğini söylüyor: “Çoğu zaman çevresel etki çerçeveleri çok iyi değil. Barajın yakınında bir ilgi alanı tanımlayacaklar ve bu ilgi alanı tüm mansap etkilerini ve memba etkilerini de içermiyor.”
Belo Monte Barajı, büyük barajların çevredeki çevre üzerindeki etkisinin ne kadar iyi bir örneğidir. Baraj kompleksi, Xingu’nun akışının yüzde 80’ini, Big Bend olarak bilinen nehrin 62 millik bir bölümünden uzağa yönlendirdi. Xingu’nun bu bölümü aynı zamanda akvaryumcular tarafından sevilen göz alıcı çizgili bir yayın balığı olan Zebra Pleco’nun bilinen tek vahşi yaşam alanıdır. Florida Uluslararası Üniversitesi Tropikal Nehirler Laboratuvarı’nda doktora sonrası araştırmacı olan Thiago BA Couto, “Bu türün neslinin tükenmesi konusunda büyük bir risk var” diyor. Barajların balık türleri üzerindeki etkisi dünyanın başka yerlerinde iyi belgelenmiştir. Washington eyaletinde, Elwha Barajı üst ve alt Elwha havzalarının bağlantısını kesti ve somon balığı için mevcut olan habitatı yüzde 90 oranında azalttı. Nehre yakın bazı türler tamamen ortadan kalkarken, Chinook gibi diğerlerinin popülasyonları önceki seviyelerinin bir kısmına düştü.
Bununla birlikte, sonunda, büyük barajlar bile kullanışlılıklarından daha uzun ömürlü olabilir. 2014 yılında Elwha Barajı’nın son kalıntıları sonsuza kadar kaldırıldı. Onlarca yıldır iki barajın arkasında kilitli kalan Chinook somonu, şimdi yavaş yavaş yukarı akıntıya doğru yol alıyor. Tam bir iyileşmenin onlarca yıl sürmesi bekleniyor. Couto, “Barajlar sonsuza kadar sürmez” diyor. “Çok sayıda var, ancak olması gereken asgari faydaları sağlamayanlar var.”
Daha Büyük KABLOLU Hikayeler