Marx, Kapital'in son cildinin son bölümünde, sınıfları, üretim araçları karşısındaki konumlarına göre ücretli emekçiler, kapitalistler ve toprak sahipleri olarak ayrıştırır. Ancak modern toplumun en çok geliştiği İngiltere'de bile hem ücretli emekçi hem de kapitalist sınıfın özelliklerini taşıyan orta ve ara tabakalar bulunduğunu da yazar.
Toplu görüşme süreci başladı. Sonuçta ne çıkacağını şimdiden tahmin edebiliriz.
Toplumlar, sınıflar yaşayabilmek, yaşama tutunabilmek, yaşamlarını anlamlandırabilmek için, yaşamlarını bütünlüklü tarzda açıklayan bir paradigmaya gereksinim duyarlar. Bunun bütün zamanlar ve bütün sınıflar için geçerli olduğunu düşünüyorum.
Halkların Kardeşliğinin Aracı Olarak
Bir hafta önceki yazımda, memleketimizi kurtarma görevinin bir sınıf görevi olarak işçi sınıfının üzerine kaldığını belirtmiştim. Özelleştirmeleri, emperyalist ülkelerin ve uluslar arası sermayenin bölgemize yönelik planlarını engellemeyi ve bir karşı saldırıyı ancak işçi ve emekçi sınıflar başarabilir. Sermaye birikim rejimindeki değişim gereği, bu nesnel olarak böyledir.
Andre Gorz'un 1980 yılında yayımlanmış kitabının adı Elveda Proletarya idi. Proletaryanın toplumsal bir kategori olarak ortadan kalktığını iddia ediyordu. Dönem, kapitalizmin krizinin başlangıcına, ama, ironik biçimde, sosyalist sistemin de siyasal olarak sarsıldığı bir zaman dilimine denk geliyordu.