Göz kuruluğu, gözlerin yeterince gözyaşı üretememesi veya gözyaşlarının çok hızlı buharlaşması sonucu ortaya çıkmaktadır. Gözyaşı üretim süreci için gerekli olan herhangi bir parçanın devre dışı kalması ya da gözyaşının miktarı veya kalitesi etkilenirse, göz kuruluğu meydana gelebilmektedir.
Göz kuruluğu neden olur? Göz kuruluğunu tek bir nedene bağlamak zor olabilir, ancak diğer yandan, birçok farklı nedeni de bulunabilmektedir. Göz kuruluğunun olası nedenlerinden bazıları şunlardır: (1)
Hormonal Değişiklikler
Vücut tarafından üretilen güçlü kimyasallar olan hormonlar ve sinir sistemi gözyaşı üretiminde oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Hormonlar gözyaşı üretimini teşvik etme görevi görmektedir. Özellikle, kadınlarda sık yaşanan hormon düzeylerindeki değişiklikler göz kuruluğunun yaşanması riskini artırabilmektedir.
Kadınlar özellikle, hamilelik ve menopoz sırasında olduklarında ya da kontraseptif haplar kullandıklarında daha sık göz kuruluğu problemi yaşanmaktadır. (2)
Yaşlılık
Göz kuruluğu problemi yaşlı insanlarda daha sık yaşanmaktadır. Kişi yaşlandıkça daha az gözyaşı üretmeye başlamaktadır, bu nedenle de, göz kapakları gözlerin yüzeyindeki gözyaşının yayılmasında daha az etkili kalabilmektedir. Bu sürecin bir sonucu olarak da, göz kuruluğu meydana gelmektedir. (3)
Çevresel Faktörler
Çevresel faktörler, gözlerin kurumasına yol açabilmektedir. Bazı çevresel faktörler özellikle gözyaşlarının buharlaşmasına neden olmaktadır. Göz kuruluğunu tetikleyen bazı çevresel faktörler şunlardır:
- Güneş
- Rüzgâr
- Kuru iklim
- Sıcak esen bir hava
- Yüksek irtifa
Bazı belli aktiviteler de kuru göz kuruluğuna neden olabilmektedir. Bazı örnekleri şunlardır:
- Okumak
- Yazmak
- Bir bilgisayarla çalışmak
Görsel konsantrasyonun gerekli olduğu etkinlikler sırasında kişi gözlerini daha az kırpabilmektedir. Bu durumda da, gözyaşının buharlaşması veya yeniden doldurulup daha çabuk boşalması söz konusu olabilmektedir. (4)
İlaçların Yan Etkisi
Bazı ilaçlar yan etkilerinin bir sonucu olarak göz kuruluğuna yol açabilmektedir. Göz kuruluğuna yol açan ilaçlardan bazıları şunlardır:
- Antihistaminikler
- Antidepresanlar
- Beta blokerler
- Diüretikler
Lazer Ameliyat ve Göz Cerrahisi
Lazer göz ameliyatları bazı insanlarda göz kuruluğuna yol açabilmektedir. Uygulanan lazer ya da cerrahiden sonraki haftalarda hasta göz kuruluğu yaşayabilmektedir. Genellikle, geçici olan bu durumda, belirtiler birkaç ay sonra düzelmektedir. Nadir olarak da, devam edebilmektedir. (5)
Kontak Lensler
Kontak lenslerin bazı durumlarda gözleri tahriş etmesinin bir sonucu olarak göz kuruluğu meydana gelebilmektedir. Örneğin, ilk defa lens kullanmak, her zaman kullanılan lensten farklı bir lens kullanmak ya da lenslerin ne sıklıkla kullanıldığına bağlı olarak, göz kuruluğu yaşanabilmektedir. Lenslerin temizliğine dikkat etmek genellikle belirtilerin önüne geçmek için yeterli olabilmektedir.
Bazı Tıbbi Durumlar
Göz kuruluğu geliştirme riskini artıran pek çok tıbbi durum bulunmaktadır. Göz kuruluğu problemi yaşayan birçok kişi blefarit veya meibom bezi disfonksiyonuna sahiptir. Bu nedenle, göz kapağı kenarları iltihaplanmaktadır, sonuç olarak da, gözyaşı için yağ üreten bezler tıkanabilmektedir.
Blefarit, özellikle bakteriyel enfeksiyon veya rosacea gibi başka koşullarda ortaya çıkmasına rağmen herhangi bir yaşta ve sağlıklı insanlarda görülebilmektedir. (6)
Gözlerdeki kuruluk riskini artırabilecek diğer tıbbi durumlar şunlar olabilmektedir:
Alerjik Konjonktivit
Alerji nedeniyle, gözkapağının beyaz kısmını örten şeffaf hücre tabakası ve göz kapaklarının iç yüzeyi iltihaplanmaktadır. Bu reaksiyon genellikle polen ve toz akarları sonucu ortaya çıkmaktadır ve göz kuruluğuna yol açmaktadır.
Kontakt Dermatit
Kişi hassas olduğu belirli bir maddeye temas ettiği zaman, cilt iltihaplanması ile sonuçlanan bu egzama türünü yaşayabilmektedir. Göz kuruluğu da bir belirti olarak ortaya çıkabilmektedir.
Sjögren Sendromu
Göz, ağız ve vajina kuruluğuna neden olan sağlıksal bir durumdur. (7)
Romatoid Artrit
Göz çevresindeki bezler ve göz beyazının iltihabı da dâhil olmak üzere vücudun herhangi bir yerini etkileyebilecek ağrı, şişme ve iltihaplanmaya neden olan bir durumdur.
Lupus
Bağışıklık sisteminin sağlıklı vücut dokularına, özellikle de kan damarlarına saldırdığı sağlıksal bir durumdur. Göz kuruluğuna neden olabilmektedir.
Skleroderma (Sistemik Skleroz)
Bağışıklık sisteminin kan damarlarının ve cildin sertleşmesine ve kalınlaşmasına neden olduğu sağlıksal bir durumdur. Göz kuruluğuna neden olabilmektedir.
Travmalar
Yanıklar veya radyasyona maruz kalma gibi daha öncesinde yaşanmış olan bir travma (ciddi yaralanma) göz kuruluğuna yol açabilmektedir.
Yüz Felci (Bell Paralizisi)
Yüzün bir tarafının kasların zayıflamasına veya felç olmasına neden olan bir durumdur. Sonuç olarak, göz kuruluğunu da yol açabilmektedir.
HIV
Vücudun bağışıklık sistemine saldırılmasının bir sonucu olarak göz kuruluğu yaşanabilmektedir. (8)
Göz Kuruluğu Nedir?
Göz kuruluğu, gözyaşlarının yeterli miktarda üretilmemesi sonucu ortaya çıkan yaygın bir durumdur. Gözyaşı pek çok nedenden dolayı yetersiz kalabilmektedir.
Göz kuruluğu oldukça rahatsız edici olabilmektedir. Göz kuruluğu problemi yaşandığında, gözlerde bir yanma hissi oluşabilmekte veya göz hassaslaşabilmektedir. Bir uçakta, klimalı bir odada, bisiklet sürerken veya birkaç saat boyunca bir bilgisayar ekranına baktıktan sonra da göz kuruluğu yaşanabilmektedir.
Göz kuruluğu için yapılan tedaviler genellikle olumlu bir sonuç vermektedir. Bu tedaviler arasında yaşam tarzı değişiklikleri ve göz damlaları bulunmaktadır. Göz kuruluğu belirtilerini kontrol altına almak için muhtemelen bu tedbirleri süresiz olarak almanız gerekecektir. (9)
Göz Kuruluğu Belirtileri
Göz kuruluğu nasıl anlaşılır? Göz kuruluğu başlangıcı durumunda kuruluk hissi ilk fark edilen belirti olsa da, birlikte yaşanan diğer belirtiler şunlar olabilmektedir:
- Yanma hissi
- Gözlerde kaşınma
- Gözlerin ağırlaşması
- Yorgun gözler
- Gözlerde ağrı
- Gözlerde kızarma
- Fotofobi (ışığa karşı hassasiyet)
- Bulanık görme (10)
<atitle=”Göz Kuruluğu Belirtileri” href=”https://www.faydalarinelerdir.gen.tr/goz-kurulugu-belirtileri”>Göz Kuruluğu Belirtileri daha fazlası için
Göz Kuruluğu Tedavisi
Göz kuruluğu nasıl geçer? Göz kuruluğunu iyileştirmek için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak durum kontrol altına alınabilmektedir. Tedavi, gözyaşı üretimini arttırmayı, gözyaşı filmi hacmini korumayı veya aşırı gözyaşı kaybını önlemeyi amaçlamaktadır.
Göz kuruluğunu tedavi etmek için uygun olan bazı seçenekler şunlardır:
- Daha sık gözleri açıp kapatmak
- Göz yüzeyini yağlamak için göz damlaları, jeller veya merhemler kullanmak
- Buharlaşma için odanın etrafına su kabı koyarak havanın nemini artırmak
- Kullanılan ilacın bir yan etkisi olarak göz kuruluğu yaşanıyorsa, bu durumu doktora bildirmek
- Aşırı gözyaşı kaybını önlemek için gözenek kanallarına özel tedaviler uygulamak
- Daha ciddi durumlar için göz kuruluğu ameliyatı (11)
Göz Kuruluğu İçin Hangi Doktora Gidilir?
Göz kuruluğu tanısı ve tedavisi için bir göz doktoruna başvurabilirsiniz. (12)