Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 2’nci maddesi, Türk Boğazları’dan uğraksız geçecek gemilerden alınacak vergi ve harçları düzenliyor. Buna göre, Türk Boğazları’ndan uğraksız geçecek gemilerden sağlık denetimi hizmeti, fener hizmeti ve tahlisiye hizmeti olmak üzere 3 kalem üzerinden ücret alınıyor. Bu ücretlerin hesaplanmasında, 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi hükümlerinde belirtilen “Altın Frank” biriminin esas alınması gerekiyor.
Ayrıca Sözleşme’nin Ek-1’inde “Türk Hükümetinin bu vergilerde ve harçlarda kabul edeceği indirimler, bayrak ayırımı gözetilmeksizin uygulanacaktır” hükmü yer alıyor.
1983 yılında Türkiye tarafından alınan karar ile Türk Hükümeti’ne verilen indirim yetkisine binaen ücretlerde yüzde 75’lik bir indirim yapılmış ve o gün belirlenmiş olan indirimli “Altın Frank” değeri 2022 yılına gelinceye kadar kullanıldı.
Aradan geçen süre zarfında, indirimli “Altın Frank” değerinin güncellenmesine ilişkin herhangi bir güncelleme yapılmadı. Nitekim Türk Boğazları’ndan geçecek gemilerin ödeyeceği sağlık denetimi hizmeti, fener hizmeti ve tahlisiye hizmeti ücretlerine esas olacak “Altın Frank” değerinin güncellenmesi kararlaştırıldı.
Buna göre, 1983 yılında “1 indirimli Altın Frank: 0,8063 Amerika Birleşik Devleti Doları” şeklinde belirlenen değer 2022 yılında, 7 Ekim’den itibaren uygulanmak üzere 4,08 dolar olarak güncellendi.
Bu bağlamda halihazırda uğraksız geçen gemilerden alınmakta olan fener hizmeti ve tahlisiye hizmeti ücretleri 5 katına çıkartıldı. Bundan sonra “Altın Frank”ın değeri her yıl Haziran ayı sonunda Ulaştırma Bakanlığı tarafından güncellenecek.