Çocukların Okul Öncesi Gelişim Dönemleri
Ebeveynler, çocuklar büyürken nelerle karşılaşacağını bilemez. Çocukların farklı gelişim aşamalarını bilmek, hiç kuşkusuz ebeveynlere bu dönemlerde yol gösterir. Ebeveynlerin, çocuk doktorlarının, eğitimcilerin ve bakıcıların çocuklar büyüdükçe ve değiştikçe tekrar tekrar sorduğu bir soru vardır: Çocuğun gelişimi anlamında bir problem var mı?
Bu önemli sorunun birçok cevabı var! Bu süreçte fiziksel gelişim, bilişsel gelişim (düşünme becerileri), dil gelişimi ve sosyal-duygusal gelişim birlikte ele alınır. Çocuğun gelişim evreleri, belirli aralıklarla değerlendirilir. Bu alanlarda gelişim durursa ya da durma eğilimindeyse çocuğun klinik desteği alması gerekebilir! Gelişimde gecikme varsa bu durumu erken teşhis etmek çocuk için bazen çok önemli bir fark oluşturabilir.
ÇocuklarınGelişim Dönemleri
Çocukların yaşlarına göre yaşadıkları dönemler şunlardır:
Okul Öncesi Doğumdan 2 yaşına Kadar Gelişimsel Dönem
“Dönüm noktaları”, bir çocuğun belirli bir yaşta yapabileceği şeyleri ifade eder. Çoğu çocuk, beceri ve yeteneklerini aşağı yukarı aynı sırayla geliştirir; ancak ilgili zaman dilimleri kesin değildir. Saç ve göz renginde olduğu gibi bu durum çocuktan çocuğa değişir.
Bu önemli büyüme ve gelişme döneminde bebekler hızla büyür ve değişir. Uzmanlar, bu aşamada bebeğinizle çok konuşmanızı tavsiye eder; çünkü sesinizi duymak bebeğin iletişim becerilerini geliştirmesine yardımcı olur. Diğer öneriler şunlardır:
Bebeğin boyun ve sırt kaslarını güçlendirmek için hafif egzersizler yaptırın.
Bebek ağladığında hemen yanıt verin. Ağlayan bir bebeği kucaklamak ve rahatlatmak, güçlü bağlar kurmak anlamına gelir.
Yürümeye başladıkları dönemde çocuklar, çok fazla uykuya, iyi beslenmeye, ebeveynlerle yakın ve sevgi dolu ilişkilere ihtiyaç duyar. Bu dönemde çocuklar şöyle desteklenebilir:
Çocuğunuzun kendini güvende hissetmesi için öngörülebilir rutinler ve ritüeller oluşturun.
Evinizi ve bahçenizi yürümeye başlayan çocuklara uygun ve güvenli hale getirin.
Çocuklara öğretmek için nazik disiplinler kullanın. Bu dönemde uzun vadeli fiziksel ve duygusal travmalara yol açabilecek şiddetten kaçının.
Kelime dağarcığını geliştirmek için çocuğunuza şarkı söyleyin, konuşun ve okuyun.
Kendinize fiziksel ve duygusal olarak iyi bakın; çünkü çocuğunuzun sağlıklı olmanıza ihtiyacı var!
Sonuç olarak; okul öncesi dönemde çocuklar ebeveynlerini taklit eder. Onlara anlattığımız şeyleri değil, yaptıklarımızı takip ederler. Çocuklar ebeveynleri dinlemezler; ama yaptıklarını yaparlar. Örneğin; kitap okursanız onlar da kitap okumaya merak duyar. Bu şekilde ebeveynlerin, faydalı şeyler yaparak çocuklarına örnek olması önem arz eder.
· Okul öncesi (3-6 yaş)
Çocuğunuz göz açıp kapayıncaya kadar büyüdü.Bir anda yürümeye başladı ve hızlı bir şekilde okul öncesi yaşına geldi. Bu ortamda diğer çocuklarla tanışacak ve sosyal beceriler öğrenmeye başlayacak.Kişilikleri, kendilerine özgü bir şeye dönüşecek. Basit talimatları nasıl yerine getireceklerini öğrenecekler.
Bu dönemde yüzlerce soru soracaklar; cevaplarını hazır etmeniz gerekiyor! Gökyüzü neden mavi? Ağaçlar neden yeşildir? Güneş akşamları nereye gidiyor? Bebekler nereden geliyor? Ve daha nice sorular… Çocuğunuz, dikkat süresi arttıkça etrafındaki her şeyi sorgulamaya başlar. Bu süreçte sabırlı olmalısınız ve meraklı sorularına bıkmadan cevap vermelisiniz!
· İlkokul (6-12 yaş)
“Orta çocukluk” olarak da adlandırılan bu evrede çocuklar, bazı heyecan verici gelişmeler yaşar. Okul çağındaki çocuklar daha bağımsızdır; artık tek başına giyinmekten ziyade, okuma, yazma ve kavramsallaştırma gibi hayatları boyunca kullanacakları edinimlerle tanışırlar.Arkadaşlık ilişkileriyle beraber bir bütün olarak daha özgüvenli bir hale gelirler. Burada ebeveynlerin, hatalardan ders çıkarmak, başarısız olmaktan korkmamak gibi, bir çocuğun özümseyebileceği ve içselleştirebileceği birtakım kodları aktarması gerekir.
· Ortaokul (13-18 yaş)
Bir gence ebeveynlik yapmak zordur. Ergenlik döneminde gençler her zamankinden daha fazla ebeveyn desteğine ihtiyaç duyar. Pasif saldırganlık, kendinden şüphe duyma ve huysuzluk ile karşılaşsanız bile olumlu bir ortam oluşturmak önem arz eder. Bu dönemde iletişimi açık tutun, aile ile geçirilen zamanları artırın ve eğitim müfredatı dışındaki etkinliklere ağırlık verin.