ALP Testi Nedir, Neden Yapılır ve Normal Değerler Nedir?
ALP testi, insan kanındaki alkalen fosfataz (ALP) enziminin miktarını ölçmek için uygulanan bir testtir. Vücutta çeşitli organ ve dokularda (karaciğer, böbrek vb.) üretilen ALP enzimi bazı dönemlerde olması gerekenden daha fazla üretilebilir. Fazla üretimin normal olduğu zaman kemik büyümesinin hızlı olduğu çocukluk ve gelişme çağıdır. Bunun dışındaki durumlar çeşitli hastalıklarla bağlantı kurulmasını düşündürmektedir.
ALP enziminin farklı yerlerde üretilmesi sebebiyle, hastalıklara bağlı ALP yüksekliği araştırılırken, fazla ALP üretiminin kaynağının belirlenmesi gerekir ki bu işlemde izoenzim adı verilen formlar kullanılır. Böylece, ALP yüksekliğinin sebebi olan izoenzim hastalığın kaynağının bulunmasını sağlar.
İçindekiler
ALP nereden salgılanır?
ALP en çok karaciğerde salgılanır. Bunun dışında az miktarda kemikler, bağırsaklar ve böbreklerde de ALP salgısı yapan organladır. Bayanlarda özel bir durum olarak hamilelik döneminde ise plasentada ALP üretilir.
ALP testi neden yapılır?
- Karaciğer hasarının belirlenmesinde,
- Kemik hastalıklarının belirlenmesinde,
- Kemik tümörlerinin tespitinde,
- D vitamini tedavisinin etkisinin izlenmesinde.
ALP testi normal değerleri nelerdir?
Bu değerler testin yapıldığı merkeze ve cihaza göre referans aralıkları değişmekle birlikte kandaki ALP düzeyleri:
Çocuklarda: 350 U/L’nin altındadır,
Yetişkinde: 25-100 U/L arasındadır.
Yüksek değerler ne ifade eder?
- Karaciğerde hepatit hastalığı varlığı,
- Safra kanallarının tıkanması
- Safra taşları ve tümörleri
- Kronik karaciğer hastalıkları
- Paget hastalığı, osteomalasi veya rikets gibi kemik hastalıkları,
- Kemik tümörleri,
- Paratiroid bezinin fazla çalışması (Hiperparatiroidizm),
- Tüm vücutta enfeksiyon (sepsis),
- Kısa süre önce kemik kırılması,
- Hamileliğin son dönemlerinde ALP düzeyleri yükselir.
Düşük değerler ne ifade eder?
Değerlerin düşük çıkması hastalıktan ziyade yetersiz beslenme varlığını ortaya çıkarır.
Testin sonucunu etkileyen faktörler nelerdir?
- Karaciğere zarar veren ilaçların kullanımı,
- Doğum kontrol hapı kullanımı,
- Hamilelik,
- Menopoza girmiş olmak,
- Çocuk yaşta olmak,
- Test öncesi yemek yeme,
- Aşırı alkol kullanımı.
ALP Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?
Alkalen fosfataz değerindeki ufak yükselişler genelde bir probleme işaret etmeyebilir çünkü bazı dönemsel olaylar geçici olarak değerleri yükseltebilir. Zararsız yükselmeler kontrollerde anlaşılır ki bir zaman sonra kendiliğinden kaybolacaktır. Alkalen fosfataz yüksekliği birçok organ nedeni ile ortaya çıkabileceği için, doktorunuz size ayrıca sorular soracak ve ek testler isteyecektir. Örneğin, böbrek ile ilgili bir patolojiden şüpheleniliyorsa, ultrason veya ilaçlı CT taraması (tomografi) gerekebilir. Organa yönelik testler yapılarak uygun medikal yada cerrahi tedavi planlanmalıdır.