Liken simpleks kronikuslu insanlar sürekli şiddetli kaşıntı hisseder ve bu yüzden tekrar tekrar kaşıma ve sürtme durumu görülür. Sonuç olarak, ciltte kuru, pul pul ve kalınlaşmış bölgeler oluşur. Bunlar da şiddetli bir şekilde kaşınır ve kişi cildini daha fazla kaşımak zorunda kalır. Hedefe yönelik tedavi bu döngünün kırılmasına yardımcı olur.
Bir bakışta
- Liken simpleks kronikus kronik enflamatuar bir cilt hastalığıdır.
- Şiddetli kaşıntı ve tekrarlayan kaşıma, bir "kaşıntı-kaşıma döngüsü" yaratır.
- Hastalık genellikle 35 ila 50 yaşlarında ortaya çıkar ve kadınlarda erkeklerden daha sık görülür.
- Genellikle nörodermatit veya sedef hastalığı gibi önceki hastalıkların sonucu olarak ortaya çıkar.
- Liken simpleks kronikus genellikle antienflamatuar veya anti-alerjik ilaçlarla tedavi edilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kendi kendine teşhis veya tedavi amacıyla kullanılmamalıdır.
Liken simpleks kronikus nedir?
Liken simpleks kronikus yaygın, kronik bir cilt iltihabıdır. Tipik semptomlar, cildin çok kaşıntılı olan kuru, pul pul ve kalınlaşmış bölgeleridir.
Kaşıntılı noktalar genellikle boyunda, kollarda ve bacaklarda, kafa derisinde ve genital organlarda görülür. Aşırı sürtme veya kaşıma iltihaplı cilt bölgelerinin oluşmasına yol açar. Bu kaşıntıyı arttırır. Daha fazla kaşıma bir döngü oluşturur.
Liken simpleks kronikus nasıl anlaşılır?
Hastalık, ciltte zaman zaman kaşınan tek veya birden çok sayıdaki noktalar ile kendini gösterir. Kaşıntı, örneğin hava sıcaklığı, terleme veya belirli giysiler nedeniyle şiddetlenir. Ayrıca geceleri şiddetlenip uyku sırasında rahatsız eder.
Cildin geçirdiği değişimler tipik olarak vücudun şu kısımlarında görülür:
- Boyun
- Kafa derisi
- Kollar (özellikle dirsekler)
- Eller
- Bacaklar (özellikle ayak bilekleri çevresinde)
- Uylukların iç kısmı
- Cinsel organlar (özellikle vulva ve skrotum)
İltihaplı cilt, tekrar tekrar ovuşturma ve kaşıma nedeniyle kalınlaşır ve deriye dönüşür. Etkilenen alanlar genellikle kuru, soluk veya kırmızı, ayrıca çatlak ve pulludur.
Kaşıntı özellikle inatçı ise, sık kaşıma cildin daha derin katmanlarına zarar verebilir ve kanamaya neden olabilir. Saç derisi etkilenirse, saç dökülmesine neden olabilir.
Liken simpleks kronikusun nedenleri nelerdir?
Çeşitli uyaranlar kaşıntının artmasına neden olabilir. Aşırı kaşıma, daha fazla cilt tahrişine yol açar, bu da daha yoğun kaşıntıya neden olur. Bu şekilde bir "kaşıntı-kaşıma döngüsü" ortaya çıkar.
Cildin bu şekilde tahriş olma durumlarına şunlar neden olabilir:
- Mekanik sürtünme (örneğin sert giysilerden)
- Sıcaklık ve terleme
- Böcek ısırıkları, bit ısırıkları veya diğer parazitler
- Örneğin mantar enfeksiyonlarına karşı lokal olarak uygulanan merhemler
- Kremler, sabunlar, tıraş köpüğü, pedler, tamponlar veya kokulu tuvalet kağıdı gibi tahriş edici maddeler
- (Duygusal) stres
Bazı hastalıklar da artan kaşıntıyı tetikleyebilir.
Aşağıdaki cilt hastalıkları buna örnek olarak gösterilebilir:
- Nörodermatit
- Sedef hastalığı (psoriasis)
- Maya enfeksiyonları (özellikle vajinada)
- Siğil
- Liken sklerozus
- Temas alerjileri (örneğin nikel)
Ancak böbrek, karaciğer, tiroid bezi veya kan hücrelerinin hastalıkları da tetikleyici olabilir.
Liken simpleks kronikusun risk faktörleri nelerdir?
Liken simpleks kronikusun görülme sıklığı nedir?
Liken simpleks kronikus özellikle 35 ile 50 yaş arasındaki kişilerde gelişir. Hastalık kadınlarda erkeklerden iki kat daha sık görülür. Ancak çocuklarda da liken simpleks kronikus semptomları görülebilir.
Liken simpleks kronikus ile hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?
Sürekli kaşınmak cilde zarar verebilir. Bu kaşınan yerler daha sonra kolayca iltihaplanır ve patojenler için bir giriş noktası haline gelebilir.
Ayrıca cilt hücreleri değiştirilebilir veya hasar görebilir, böylece cilt artık düzgün bir şekilde yenilenemez. Çok nadiren, hasarlı ciltte kanser gelişebilir.
Liken simpleks kronikus nasıl teşhis edilir?
Liken simpleks kronikusu teşhis etmek için özel bir test yoktur. Ayrıntılı bir görüşmede doktor, örneğin, kaşıntının nerede ve ne sıklıkla meydana geldiğini ve daha önce geçirilmiş bilinen bir hastalık olup olmadığını soracaktır.
Cilt örnekleri, liken simpleks kronikus hastalarında ciltte görülen keratinli tabakanın kalınlaşmasının yanı sıra diğer cilt değişikliklerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Mantarların yol açtığı olası enfeksiyonlar mikroskop altında veya laboratuvarda tespit edilebilir.
Liken simpleks kronikus nasıl tedavi edilebilir?
Tedavinin amacı "kaşıntı-kaşınma döngüsünü" kırmaktır. Doktorlar tüm kaşıntı tetikleyicilerini mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya çalışır.
Liken simpleks kronikus başka bir hastalığın semptomu olarak ortaya çıkmışsa buna göre tedavi edilmelidir.
Şiddetli kaşıntı ve iltihaplanma durumunda, iltihap önleyici kortizon merhemleri semptomları hafifletebilir.
Kaşıntı uyku sırasında özellikle rahatsız ediciyse antihistaminikler yardımcı olabilir. Bunlar sakinleştirir ve alerjik reaksiyonlara karşı etkilidir.
Hastalığın şiddetli seyretmesi durumunda, belirli koşullar altında UVA ve UVB ışınlarıyla ışık tedavisi de düşünülebilir.
Liken simpleks kronikus ile günlük yaşam nasıldır?
Liken simpleks kronikusta görülen sürekli kaşınma isteği çok rahatsız edici olabilir. Basit önlemler rahatsızlıkları hafifletmeye ve günlük yaşamla başa çıkmaya yardımcı olur.
- Akut kaşıntı buz, soğuk kompres veya mentol içeren kaşıntı önleyici ürünler yardımıyla yatıştırılabilir.
- Tahriş olmuş cilt bölgeleri nemlendirici bakım ürünleri ile korunabilir. Bunu duştan hemen sonra, cilt hala nemliyken uygulamalısınız.
- Tahriş edici tekstil veya kişisel bakım ürünlerini yumuşak ürünlerle değiştirmek çok faydalıdır.
- Uyurken yanlışlıkla kendinizi kaşımamak için tırnaklarınızı kısa tutmanız veya eldiven takmanız yardımcı olur.
- Charifa A, Badri T, Harris BW. Lichen Simplex Chronicus. [Updated 2020 Aug 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Aufgerufen am 09.11.2020.
- DynaMed (Internet), Ipswich (MA). Lichen Simplex Chronicus. EBSCO Information Services. Record No. T116176. 2018 (1995). Aufgerufen am 09.11.2020.
- Juarez MC, Kwatra SG. A systemic review of evidence based treatments for lichen simplex chronicus. J Dermatolog Treat. 2020 Mar 6;1–9. Aufgerufen am 09.11.2020.
- Swick BL: Lichen Simplex Chronicus. BMJ Best Practice. Last updated: Oct 15, 2019. Aufgerufen am 09.11.2020.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih: