Obsesyon (takıntı), kişinin zihnine girmesine engel olamadığı, zihninden uzaklaştıramadığı sıkıntı veren düşünce, fikir ve dürtülerdir. Kişinin isteği dışında gelirler, kişi tarafından mantıkdışı olarak değerlendirilirler ve yoğun sıkıntı ve huzursuzluğa yani anksiyeteye neden olurlar. Kompülsiyon ise takıntıların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu azaltmak ya da ortadan kaldırmak üzere yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir.
Anksiyete türü bir rahatsızlık olan Obsesif-Kompülsif Bozukluk (OKB), kişilerde çeşitli konularda endişe, evham ve takıntılara sebep olur. Bireyi tekrarlanan düşünce ve davranışlar döngüsüne hapseder ve günlük aktivitelerini kısıtlayarak yaşamını etkileyecek düzeye gelir.
OKB (Obsesif-Kompülsif Bozukluk) Belirtileri Nelerdir?
Yaygın Obsesyon Belirtileri
- Pislik veya mikrop bulaşmasından korkma.
- Bedeniyle ilgili hastalık takıntısı.Ölümcül bir hastalığa yakalanacağı hissi.
- Hata yapmaktan korkma.
- Rezil olmaktan veya sosyal açıdan kabul edilemez bir şekilde davranmaktan korkma.
- Şeytanca veya günahkar düşünmekten korkma. Örneğin ,çocuğumu camdan atar mıyım? Kadınlara saldırır mıyım?
- Düzen, simetri, kusursuzluk ihtiyacı. Örneğin, pantolonun ütü çizgisi jilet gibi olmadığından aşırı rahatsızlık duyma.
- Aşırı kuşku ve sürekli güvence ihtiyacı. Acaba, kapıyı kapattım mı? Namazı doğru kıldım mı?
- Metafizik Takıntı: İnsanlar hayal mi gerçek mi?
Yaygın Kompülsiyon Belirtileri
- Tekrar tekrar yıkanma, duş alma veya ellerini yıkama
- El sıkışmayı veya kapı tokmağına dokunmayı reddetme
- Kilit, ocak gibi şeyleri sürekli kontrol etme
- Rutin işleri yaparken içinden veya yüksek sesle sürekli sayı sayma
- Sürekli bir şeyleri belli bir biçimde düzenleme
- Belirli bir sıraya göre yemek yeme
- Genellikle rahatsız edici olan, akıldan çıkmayan ve uykuyu bölen kelimelere, görüntülere veya düşüncelere takılıp kalma
- Belirli kelimeleri, cümleleri veya duaları tekrarlama
- İşleri belirli bir sayıda yapma ihtiyacı
- Değeri olmayan şeyleri toplama veya biriktirme
Takıntı hastalığı genellikle 22-36 yaşlarında başlar. Takıntılı kişilik yapısına sahip kişiler genellikle mükemmeliyetçi, ayrıntıya çok değer veren, hemen her konuda aşırı titiz davranan, kendilerine özgü bir düzene sahip, yapılacak işler listesi yapan kişilerdir. Bu kişiler iş hayatlarında işlerini delege etmekte zorlanırlar, her şeyi kendileri yapmaya çalışırlar. Bu sebeple işleri hep başlarından aşkın durumdadır. Kuralcıdırlar, esneklikten uzaktırlar. Kararsızlık problemleri vardır. Çünkü hata yapmaktan çok korkarlar. Kontrolcü bir yapıya sahiptirler. Akılcı mantıkçı bir yapı hakimdir. Eşlerinin ve arkadaşlarının hep ‘doğru’ yaşamasını isterler. Bu yapı hayatı kendine zorlaştırdığı gibi etrafındakilerin de hayatını zorlaştırabilmektedir. Eşleri, işleri,çocukları ve arkadaşlarıyla iletişim ve ilişkileri zorlantıya girmektedir.
OKB kendi kendine geçmez, bu yüzden tedavi edilmesi önemlidir. En iyi tedavi yöntemi ilaç ve bilişsel davranış terapisidir. Terapinin hedefi, obsesif-kompülsif bozukluğu olanların ritüellerini gerçekleştirmeden korkularıyla yüz yüze gelmelerini ve anksiyetenin azaltılmasını sağlamaktır. Bu terapi Obsesif-Kompülsif bozukluğu olanlarda sıkça görülen abartılmış veya felaketler içeren düşünceleri azaltmaya da odaklanılır.
Sürekli tedavi sonucunda hastalar normal veya normale yakın yaşam sürerler. Erken teşhis her zaman tedavi süresini azaltır.