Y kromozom kaybı: erkeklerde daha kısa yaşam beklentisi ve daha yüksek kanser riski ile ilişkili olabilir mi?
Nature Genetics Dergisi'nde yayımlanan araştırma sonuçlarına göre kadınlar, erkeklerden yaklaşık 5 yıl daha fazla yaşıyor ve daha az kansere yakalanıyor. Çalışmaya göre bu durumun sebebi, beyaz kan hücrelerinde Y kromozom kaybı olabilir.
Bilimsel veriler, bu sefer geleneksel kabulleri doğrular nitelikte; öyle ki kadınlarla kıyaslandığında, erkeklerde beklenen ortalama yaşam süresi daha kısadır. Amerika'da yapılan araştırmalara göre kadınlar, erkeklerden yaklaşık 5 yıl daha fazla yaşıyor. Cinsiyetler arasında yaşam farkı olması Amerika'ya özgü değil; araştırmacılar bu durumun dünya genelinde benzer olduğunu vurguluyor.
Nature Genetics Dergisi'nde yayınlanan ve bu yazımıza konu olan çalışma, kan hücrelerinde Y kromozomu kaybının buna yol açabileceğini düşündürüyor ve bu durumun daha kısa yaşam beklentisi ve kansere bağlı daha yüksek bir yaşam kaybı riski ile ilişkili olabileceğini vaat ediyor.
Hayatımız boyunca normal hücrelerimizin genetik kodunda (DNA) meydana gelen değişimler kanser ve şeker hastalığı gibi bir grup hastalıkla ilişkilendirilmiştir. Beklenen yaşam süresi farklılıklarının altında yatan sebepler ve risk faktörleri büyük ölçüde hala aydınlatılamamıştır.
Y kromozomu sadece erkeklerde bulunur, ve şimdiye değin bu kromozomdaki genlerin çoğunlukla cinsiyet özellikleri ve sperm üretimi ile ilişkili olduğu düşünülmüştür. Ancak araştırmacılar, bilim dünyasının Y kromozomunu şimdiye kadar yanlış anladığını, sanıldığı gibi Y kromozomunun küçük olmadığını ve çok az genetik veri taşımadığını vurgulamışlardır. Araştırmanın sonuçları Y kromozomunun "tümör baskılanmasında" rolü olduğunu göstermiştir ki bu durum, kanserin erkeklerde, neden kadınlara göre daha sık olduğunu açıklayabilir.
Bu araştırmaya konu olan çalışmada, 1600 yetişkin erkeğin kan örneklerinde DNA'ları analiz edilmiştir. Katılımcı erkekler yıllarca takip edildikten sonra, araştırmacıların en sık karşılaştığı genetik değişiklik, akyuvarların (beyaz kan hücreleri) bir kısmında Y kromozomunun kaybolması olmuştur.
Ek olarak, Y kromozu kaybı ile daha kısa yaşam süresi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, kansere bağlı ölüm riskinin artması ile Y kromozumu kaybı arasında da bir ilişkiye rastlanmıştır.
Araştırmacılar, Y kromozomu kaybının analiz edilmesinin, erkeklerde kanser gelişme riski değerlendirilmesi için yaygın kullanılacak olan bir belirteç olacağı inancındadır. Akyuvarların, Y kromozomu kaybının kanser gelişimindeki etkisinden sorumlu özel bir alt grubu tanımlanırsa, bu belirtecin kanser riskini tahmin etmede gücü ve etkinliği artacaktır.
Çalışmanın sonuçlarının bir başka yorumu, bilimin kadınlara pozitif ayrımcılık konusunda büyük bir katkı sağladığı yönünde olabilir..
Lars A Forsberg, Chiara Rasi, Niklas Malmqvist.
Mosaic loss of chromosome Y in peripheral blood is associated with shorter survival and higher risk of cancer.
Nature Genetics 46, 624–628 (2014) doi:10.1038/ng.2966.