Kanser vücudumuzda bulunan bazı hücrelerin kontrolsüz bir biçimde büyümesi ve daha sonra başka bölgelere yayılması şeklinde ortaya çıkan bir hastalıktır. Vücudumuzda trilyonlarca hücre bulunur. Kanser herhangi bir hücre türünden, herhangi bir organ veya dokudan kaynaklanabilir. Normalde vücudumuzdaki hücreler hücre bölünmesi yoluyla çoğalır ve büyür. Bu hücreler yaşlandıklarında veya hasarlandıklarında ölürler, arkasından yeni hücreler oluşur. Kanser vakalarında ise bu düzen bozulur, hücreler kontrolsüz şekilde büyür ve çoğalırlar. Günümüze kadar tespit edilmiş 200 kadar kanser türü vardır.
Kanserli doku büyüyüp bir kitle halini aldığında tümör olarak adlandırılır. Tümörler hem iyi huylu hem kötü huylu olabilirler. Kanser bir kez oluştuktan sonra yanındaki doku ve organlara, ayrıca uzak organlara yayılabilir. Buna metastaz denir. Yayılım gösteren tümörlere malign tümör denir. İyi huylu tümörler yayılım göstermezler. İyi huylu tümörler bazen çok büyüyebilirler ve ilgili organa bası yaparlar. Bu şekilde şikayetlere neden olabilirler. Kötü huylu tümörler cerrahi olarak çıkarıldıklarında tekrar büyüyebilirler.
Kanser Hücreleri İle Normal Hücreler Arasındaki Farklar Nelerdir?
- Normal hücreler büyümeleri için bir uyarı sistemine ihtiyaç duyarlar. Kanser hücrelerinde ise uyarı sinyali yoktur. Kendiliğinden kontrolsüzce büyürler.
- Normal hücrelerde programlanmış hücre ölümü vardır. Kanser hücrelerinde bu özellik yoktur.
- Normal hücreler uzak organ ve dokulara taşınmazlar. Kanser hücreleri uzak doku ve organlara yayılım gösterir.
- Kanserli dokularda yeni kan damarları oluşur. Bu damarlar tümöre oksijen ve besin sağlar.
- Normalde bağışıklık sistemi anormal ve hasarlı hücreleri ortadan kaldırır. Ancak kanser hücreleri bağışıklık sisteminden saklanabilir.
- Kanser hücreleri normal hücrelere göre daha farklı şekilde enerji üretir. Bu şekilde hızlı bir şekilde büyüyüp çoğalabilirler.
Kanser Neden Oluşur?
Normal hücre içinde DNA bulunur. Bazı nedenlerden dolayı bu DNA hasar görebilir ve yapısında değişiklikler meydana gelir. Buna mutasyon denir. DNA nın görevi hücreye görevlerini bildirmek ve büyüme-çoğalmayı kontrol etmektir. DNA hasarlandığında bu görevlerini yerine getiremez. Hücreye daha hızlı çoğalması ve büyümesi için sinyal verebilir. Kontrolsüz büyüyen hücreleri durduramaz. DNA hatalarını onaran genler normal işlevini yapamaz.
Gen Mutasyonlarına Ne Neden Olur?
Gen mutasyonları doğumda mevcut olabilir. Yani ailevi olarak gen mutasyonu taşıyor olabilirsiniz. Çoğu gen mutasyonu doğumdan sonra meydana gelir. Sigara, kimyasal maddeler, virüsler, obezite ve kötü yaşam koşulları gen mutasyonunu tetikleyebilir.
Kanser Gelişimindeki Risk Faktörleri Nelerdir?
Kanser oluşumunda gen mutasyonlarının etkisinden bahsetmiştik. Bu mutasyonların gelişmesine neden olan bazı risk faktörleri vardır. Bunlar:
- Yaş: Kanser her yaşta görülebilir. Ancak ileri yaşlarda görülme sıklığı artar.
- Alkol: Aşırı alkol tüketmek bazı kanser türleri için risk faktörüdür.
- Bazı kimyasal maddeler: Aflatoksinler, arsenik, asbest, benzen, berilyum, kadmiyum, kömür katranı, solunabilir silika, formaldehit, kömür sobası dumanı gibi pek çok kimyasal kanser riskini artırır.
- Kronik iltihap: Kronik iltihap DNA hasarını başlatabilir. Bu durum zamanla kanser gelişmesine neden olabilir. Ülseratif kolit ve crohn hastalığı olanlarda kalın bağırsak kanserinin daha sık görülmesi buna örnek gösterilebilir.
- Hormonlar: Kadınlarda doğal yollardan uzun süre östrojene maruz kalmak veya menopoz sonrası östrojen ile tedavi edilmek ile artan meme kanseri ve endometriyal kanser arasında ilişki olduğu gözlenmiştir.
- Bağışıklık sisteminin zayıf düşmesi: Organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar ve HIV enfeksiyonu nedeni ile bağışıklık sistemi zayıf düşebilir. Bu durumda bağışıklık sistemi anormal hücreleri yakalayıp yok edemez. Bağışıklık sistemi baskılanmış insanlarda görülen kanser türleri vardır.
- Virüsler: Bazı virüs enfeksiyonları ile kanser türleri arasında ilişki vardır. Bunlara örnek: EBV, hepatit B ve hepatit C, HPV, HIV dir. Mide mikrobu olarak adlandırılan Helikobakter Pilori ile mide kanseri arasında ilişki olduğu gösterilmiştir.
- Obezite: Obezitesi olan insanlarda meme, kalın bağırsak, rektum, rahim zarı, yemek borusu, böbrek ve pankreas kanseri gelişme sıklığında artış olduğu gözlenmiştir.
- Radyasyon: Maruz kalınan radyasyon DNA hasarı yaparak kanser riskini artırmaktadır.
- Güneş ışığı: Güneş ışığı ve bronzlaşma için kullanılan ışınlar ultraviyole radyasyon yayar. Bu durumda cildin yaşlanması kolaylaşır ve cilt kanseri oluşma riski artar.
- Tütün: Tütün kullanımı veya tütün dumanına maruz kalma ile DNA hasarı arasında ilişki vardır. Tütün kullananlarda akciğer, gırtlak, ağız, yemek borusu, mesane, böbrek, karaciğer, mide, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanseri görülme sıklığı artmaktadır.
Kanser Belirtileri Nelerdir?
Günümüzde kanser hastalığı tüm dünyada ölüm nedenleri arasında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada gelmektedir. Kanser taramaları sayesinde erken teşhis pek çok kanser hastasının öngörülenden daha uzun yaşamasını sağlıyor. Diğer bir deyişle kanserde erken teşhis hayat kurtarıyor. Kanser belirtilerini bilmek hastaların erkenden hekime gitmelerini ve gereken araştırmaların yapılmasını sağlıyor. Gelin kanser hastalarında yaygın görülen 5 belirtiye birlikte göz atalım:
- Açıklanamayan kilo kaybı: Beslenme tarzınızda ve aktivitenizde belirgin değişiklik yapmadan kısa sürede hızlı kilo verirseniz mutlaka doktora başvurun. 10 kg ve üstü kilo kaybı dikkat çekicidir. Her kilo kaybı kanser olduğunuz anlamına gelmez ancak araştırılmasında fayda vardır.
- Halsizlik ve yorgunluk: Burada bahsedilen yorgunluk yorucu bir iş gününden sonra hissedilen yorgunluktan farklıdır. Kişi yeteri kadar uyusa ve dinlense dahi kendini aşırı yorgun ve bitkin hisseder. Bunun nedeni kanser hücrelerinin vücudun enerji kaynaklarını tüketmesidir. Yorgunluk ve halsizlik yaşam kalitenizi düşürecek kadar fazla ise hekime başvurmalısınız.
- Ateş: Ateş pek çok enfeksiyon hastalığına eşlik eden bir belirtidir. Kanser hastalarında ateş sebepsizdir yani bir enfeksiyon hastalığı belirtisi yoktur. Ateş özellikle geceleri olur ve terleme ile birliktedir.
- Ağrı: Ağrı sebepsiz olmaz. Mutlaka bir problemin habercisidir. Ağrı kanser dışında pek çok sebepten meydana gelebilir. Kanser hastalarında ağrı şiddetli ve kroniktir. Kanser hastalarında ağrının ortaya çıkmasının sebebi kanserli dokunun yaptığı basınç, metastaz ve kanserin yaydığı kimyasallar nedeniyle olur. Vücudunuzun belli bir bölgesinde geçmeyen şiddetli ağrınız varsa hekime başvurmalısınız.
- Cilt değişiklikleri: Cilt tüm vücudumuzu kaplayan en büyük organımızdır. Ciltte görülen solukluk, sarılık, morarma mutlaka dikkat gerektirir. Derimizde bulunan benlerde yaşanan renk ve şekil değişiklikleri uyarıcı olmalıdır.
En sık görülen kanser belirtileri bu şekilde. Ancak tutulan organa göre farklı belirtiler ortaya çıkabilir. Bunlar:
- Meme: Memede veya koltukaltında ele yumru gelmesi, memede renk ve şekil değişikliği, memeden akıntı gelmesi, meme başının çekilmesi dikkat edilmesi gereken belirtilerdir.
- İdrar kesesi: İdrar yaparken ağrı ve idrardan kan gelmesi önemli belirtilerdir.
- Bağırsaklarda görülen anormal davranış değişikleri: Uzun süren ishal veya kabızlık, rektumda ağrı ve dışkıdan kan gelmesi önemli belirtilerdir.
- Akciğerler: uzun süredir geçmeyen öksürük ve öksürükle beraber kan tükürme mutlaka hekime gitmeyi gerektirir.
- Sindirim sistemi ile ilgili bulgular: Sık sık yemek yedikten sonra hazımsızlık ve mide ekşimesi, uzun süren yutma güçlüğü, midede dolgunluk, mide bulantısı ve kusma, karın ağrısı ve iştah kaybı önemlidir.
- Ağız ve dilde değişiklikler: Ağız ve dilde beyaz veya kırmızı bir lezyon, geçmeyen ağız yaraları, dudaklarda ve diş etlerinde kanama dikkat gerektirir.
- Nörolojik belirtiler: Geçmeyen baş ağrısı, baş ağrısı ile birlikte kusma, nöbet geçirme, görme problemleri, işitmede sorun dikkate değerdir.
- Vücudun herhangi bir yerinde ele gelen yumrunun mutlaka hekim tarafından araştırılması gerekir.
- Kadınlarda anormal vajinal kanamalar önemlidir.
Sizde kendiniz ve yakınlarınızda yukarıda belirttiğimiz belirtilerden bir veya birkaçını gözlemlerseniz mutlaka en yakınınızdaki sağlık kuruluşuna başvurunuz. Sağlıklı günler dileriz.
Medikal Onkoloji
21.01.2022
1328
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.