Aliya İzzetbegoviç: ‘Islah’ Hareketinin ‘Hikmetli’ Önderi
Aliya İzzetbegoviç: ‘Islah’ Hareketinin ‘Hikmetli’ Önderi (1925-2003)
Kısa Hayat Hikâyesi
1925 yılında Bosna’da dünyaya gelen Aliya İzzetbegoviç, ilk ve ortaöğrenimini Saraybosna’da gördü. Küçüklüğünden beri İslamî bir ortamda büyüyen ve İslam’a ilgi duyan İzzetbegoviç, lise yıllarında İslamî etkinliklerde bulunan Genç Müslümanlar (Mladi Musilmani) teşkilatına üye oldu ve çalışmalarına aktif olarak katıldı.
İzzetbegoviç, daha o yıllarda, birtakım eserler yardımıyla İslamî bilince ulaşmıştı. O dönemde Saraybosna, Almanlar’ın desteğiyle kurulan Hırvat Devleti’nin işgali altındaydı. Aliya, Hırvatlar tarafından askere alınmak istenince, Saraybosna’dan kaçtı. Daha sonra Tito’nun ordusu Saraybosna’yı ele geçirince, yakalandı ve zorla askere alındı. Askerliğinin sonuna doğru, Genç Müslümanlar (teşkilâtı) üyesi olmak ve Tito’yu eleştirmek suçlarından tutuklandı ve üç yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Hapsedilmeden önce hukuk eğitimi almış olan İzzetbegoviç, özel bir firmada yirmi beş yıl çalıştıktan sonra emekli oldu. Bundan sonra bütün zamanını ve gücünü, İslamî konuları araştırmaya vakfetti.
Yugoslavya’da yayımlanan çeşitli gazetelere ve İslam dünyasındaki yayınlara sürekli yazılar yazdı
1970 yılında meşhur İslam Deklarasyonu’nu yayımladı. Bu bildiride, tüm dünya Müslümanlarına, yeniden dirilişin öncüleri olma noktasında üzerlerine düşen görevi yerine getirmeleri çağrısı yaptı.
Kendisinin tüm dünyada daha iyi tanınmasını sağlayan, Doğu ile Batı Arasında İslam isimli eserini ise 1980 yılında tamamladı. Bu kitabın yayımlanmasından sonra tutuklandı ve on dört yıla hüküm giydi. Hapisten çıktıktan sonra, Genç Müslümanlar teşkilatındaki eski arkadaşlarıyla yeniden toplanıp, dağılma sürecine giren Yugoslavya’da teşkilatlanma çalışması başlattı.
1990 yılında Demokratik Eylem Partisi’ni kurdu ve genel başkanı seçildi. Yugoslavya’daki komünist yönetim çökünce, yapılan ilk seçimlerde Bosna-Hersek Cumhuriyeti devlet başkanı seçildi. Sırplar’ın Bosna-Hersek Cumhuriyeti’ne karşı başlattığı ve Hırvatlar’ın da karıştığı savaş boyunca, bağımsızlık savaşına liderlik yaptı.
Savaşa son veren antlaşmanın imzalanmasından sonra yapılan seçimlerde devlet başkanı seçildi. 2000 yılında, sağlık nedenlerinden dolayı görevinden ayrıldı. 2003 yılında vefat etti.
(Sembol Şahsiyetler, Kürşad Atalar, Pınar Yayınları, İstanbul, 2014)
Yazan: Şeref Aziz TAHA