İran Uygarlığı Hakkında Bilgiler
iran’ın eski tarihinde Medler ve Persler önemli bir yer tutmuştur. MÖ Vii. yüzyılortalarında siyasi güç oluşturan Medler, Keyeksar döneminde (MÖ 625 – 585) bağımsız olmuşlardır. Onun ölümünden sonra ülkede Çıkan karışıklıklardan yararlanan Persler, Med Devleti’ne son vermişlerdir (MÖ 550). Persler Makedonya’dan indus ırmağı’na kadar büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Pers Devleti, Makedonya Kralı Büyük iskender tarafından yıkılmıştır (MÖ 330).
Perslerin Önemli Özellikleri
- Pers imparatorluğu, yetkileri sınırsız olup istekleri kanun niteliği taşıyan krallar tarafından yönetilmiştir. Bu durum Perslerin monarşik yönetim anlayışını benimsediklerini gösterir.
- Persler ülkeyi satraplık adı verilen eyaletlere bölmüşlerdir. Bu eyaletleri yöneten satraplar, her yıl kralın görevlendirdiği müfettişlerce teftiş edilmiştir. Yetersiz görülen satraplar görevden alınmış ya da cezalandırılmıştır. Persler böylece ülke yönetimini kolaylaştırmayı, egemenlik kurdukları toprakları denetim altında tutmayı amaçlamışlardır.
- Persler piyade ve süvari kuvvetlerinden oluşan daimi ve düzenli ordular kurmuşlardır. Persler stratejik açıdan önemli kalelerde de sürekli birlikler bulundurmuşladır.
- Persler düzenli bir posta örgütü kurmuş, ulaşıma önem vermişlerdir. Ege kıyılarından başlayan Kral Yolu’nu başkentleri Sus’a kadar uzatmışlar ve kesme taşla döşemişlerdir. Bu durum ticaretin gelişmesini ve ülkenin denetimini kolaylaştırmıştır.
- Persler, çok tanrılı Zerdüşt dinini benimsemişlerdir. Bu dinin tapınaklarına ateşgede denilmiştir.
- En önemli sanat eserleri krallar için yapılan büyük saraylardır. Mimarinin yanı sıra kabartmacılığa da önem vermişlerdir. Mezopotamya, Mısır, Anadolu ve Yunan sanatlarının da etkisiyle sanatta “Pers üslubu”nuortaya koymuşlardır.