Polikromazi, çok renkli kırmızı kan hücrelerinin bir kan yayma testinde ortaya çıkması durumudur. Oluşum anında kemik iliğinden kırmızı kan hücrelerinin erken salındığının bir göstergesidir. Polikromazinin kendisi bir durum olmasa da, altta yatan bir kan bozukluğundan kaynaklanmaktadır. Kişi polikromasiye sahip olduğunda, hemen tedavi alabilmesi için altta yatan nedeni bulunması önemlidir. Bu makale de, polikromasinin ne olduğu, hangi kan bozukluklarının buna neden olabileceği ve altta yatan durumlar için semptomların ne olabileceği hakkında bilgiler yer almaktadır. Polikromasinin ne olduğunu bilmek için, önce periferik kan filmi olarak da bilinen bir kan smear testinin sonuçlarını değerlendirmek gerekir.
Periferik Kan Filmi
Periferik kan filmi, kan hücrelerini etkileyen hastalıkları teşhis etmek ve izlemek için kullanılabilen bir teşhis aracıdır. Test sırasında, bir patolog kan örneği içeren bir lamı enfekte etmektedir ve daha sonra numunedeki farklı hücre tiplerini görüntülemek için lamı bloke etmektedir. Kan örneğine eklenen boya periferik kan filmi çeşitli hücre tiplerini ayırt etmeye yardımcı olmaktadır. Örneğin, yaygın hücre renkleri maviden koyu mor ve daha fazlasına kadar değişebilmektedir. Tipik olarak, kırmızı kan hücreleri boyandığında somon pembesi rengine dönmektedir. Bununla birlikte polikromazide, bazı lekeli kırmızı kan hücreleri mavi, mavimsi gri veya mor görünmektedir.
Kırmızı Kan Hücreleri Neden Maviye Döner?
Kırmızı kan hücreleri (RBC’ler) kemik iliğinde oluşmaktadır. Polikromasi, retikülositler adı verilen olgunlaşmamış RBC’lerin kemik iliğinden erken salınmasıyla ortaya çıkmaktadır. Bu retikülositler kan filminde mavimsi bir renk olarak görünmektedir, çünkü hala RNA parçaları içermektedir ve genellikle olgun RBC’lerde bulunmamaktadır. RBC döngüsünü etkileyen şartlar çoğunlukla polikromasinin temel nedenidir. Bu tür koşullar artmış kan kaybına ve RBC’lerin tahrip olmasına neden olmaktadır ve bu da RBC üretimini artırmaktadır. Bu, vücut RBC eksikliğini telafi ettiği için retikülositlerin kana erken salınmasına neden olmaktadır.
Polikromaziye Neden Olan Altta Yatan Durumlar
Doktor kişinin polikromasiye sahip olduğunu fark ettiğinde, muhtemelen nedeni altta yatan birkaç durumdur. Bazı kan bozukluklarının özellikle kemik iliği fonksiyonuyla ilgili olanlar tedavi de polikromasiye yol açmaktadır. Bu gibi durumlarda, polikromasi, hastalığın bir işareti yerine tedavinin bir yan etkisi haline gelmektedir. Polikromaziye neden olabilecek en yaygın koşullar bulunmaktadır. Bulunan her koşul ve bunların RBC üretimini nasıl etkilediği hakkında daha fazla bilgi aşağıdaki tabla da yer almaktadır.
Temel Koşullar RBC Üretimine Etkisi
Hemolitik anemi: RBC lerin yıkımı nedeniyle oluşmaktadır ve RBC lerin ciro artışına neden olmaktadır
Paroksismal noktürnal: RBC’lerin artan tahribatına ve x- ikincisi muhtemelen RBC’lerin erken salınmasına hemoglobinüri (PNH) neden olmaktadır
Bazı kanserler: RBC’lerin üretimini etkilemektedir
Radyasyon tedavisi: RBC’lerin artan tahribatına neden olmaktadır.
Hemolitik Anemi
Hemolitik anemi, vücudun yok edilir edilmez RBC üretemediğinde ortaya çıkan bir anemi türüdür. Birçok durum RBC yıkımına neden olmaktadır ve hemolitik anemiye yol açmaktadır. Talasemi gibi bazı durumlar hemolitik anemiye yol açabilen işlevsiz RBC’lere neden olmaktadır. Bu tür koşulların her ikisi de RBC’lerin ve polikromasi artışına neden olmaktadır.
Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri (PNH)
Paroksismal noktürnal hemoglobinüri (PNH), hemolitik anemi, kan pıhtıları ve kemik iliği disfonksiyonuna neden olan nadir bir kan bozukluğudur. Bu hastalıkta, RBC devri en çok hemolitik anemiden etkilenmektedir. Kemik iliği disfonksiyonu, vücudun RBC’leri erken telafi etmesine ve salmasına neden olmaktadır. Her ikisi de kan yayması sonuçlarında polikromaziye yol açmaktadır.
Bazı Kanser Türleri
Tüm kanserler RBC döngüsünü etkilememektedir. Bununla birlikte, kan kanserleri kan hücrelerinin sağlığını büyük ölçüde etkileyebilmektedir. Lösemi gibi bazı kan kanserleri kemik iliğinden başlamaktadır ve RBC üretimini büyük ölçüde etkilemektedir. Ek olarak, herhangi bir kanser türü vücuda yayıldığında, RBC’lerin daha fazla tahrip olmasına neden olmaktadır. Bu kanser türlerinin kan testi esnasında polikromasi göstermesi muhtemel bir durumdur.
Radyasyon Tedavisi
Radyasyon tedavisi kanser için önemli bir tedavi seçeneğidir. Bununla birlikte, hemen hemen tüm kanser tedavisi türleri hem kanser hücrelerini hem de sağlıklı hücreleri etkilemektedir. Bazı durumlarda, radyasyon tedavisi kan hücrelerinin görünümünde değişikliklere neden olmaktadır. Bu, kanın tekrar test edildiğinde polikromaziye yol açmaktadır.
Polikromazi ile İlişkili Semptomlar
Doğrudan polikromasiyle ilişkili hiçbir semptom bulunmamaktadır. Bununla birlikte, polikromaziye neden olan altta yatan durumlarla ilişkili semptomlar bulunmaktadır. Bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
Hemolitik anemi belirtileri: Hemolitik anemi belirtileri bulunmaktadır ve bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
• Soluk ten
• Sersemlik veya baş dönmesi
• Zayıflık
• Karışıklık
• Kalp çarpıntısı
• Genişlemiş karaciğer veya dalak
Paroksismal noktürnal hemoglobinüri belirtileri
Paroksismal noktürnal hemoglobinüri semptomları bulunmaktadır ve bu semptomlar aşağıdaki gibidir:
• Hemolitik anemi belirtileri (yukarıda listelenmiştir)
• Tekrarlayan enfeksiyonlar
• Kanama sorunları
• Kan pıhtıları
Kan kanseri belirtileri: Kan kanseri belirtileri bulunmaktadır ve bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
• Gece terlemeleri
• Bir çaba sarfetmeden kilo kaybı
• Kemik ağrısı
• Şiş lenf düğümleri
• Genişlemiş karaciğer veya dalak
• Ateş ve sürekli enfeksiyonlar
Kişi bu belirtilerden herhangi birine sahipse, doktoru ilişkili altta yatan durumlardan herhangi birine sahip olup olmadığını belirlemek için bazı kan testleri yapmaktadır. Eğer Polikramazi varsa, bir kan yaymasında polikromasiyi tespit edebileceklerdir. Bununla birlikte, bu durumları teşhis etmenin tek yolu polikromasinin olmadığını ve bu nedenle doktorun teşhis anında bu durumdan bahsetmeyebileceğini akılda tutmak önemlidir.
Polikromazi Nasıl Tedavi Edilir?
Polikromazi tedavisi; buna neden olan kan bozukluğun türüne bağlı olarak değişmektedir ve farklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Bu tedavi seçenekleri aşağıdaki gibidir:
• Kan nakli, anemi gibi koşullarda RBC miktarını geri getirmeye yardımcı olabilmektedir
• İlaçlar, RBC üretimini uyaran büyüme faktörlerini sağlar.
• İmmünoterapi, RBC sayısını azaltan enfeksiyonları ve durumları tedavi etmek için kullanılır
• Kemoterapi, kanser tedavisinde RBC sayısını etkiler.
• Kemik iliği nakli, kemik iliği disfonksiyonunu içeren ciddi durumlar için kullanılmaktadır.
Bununla birlikte kişi de polikromaziye neden olabilecek durumlardan herhangi biri teşhis edilirse, doktorla en güvenli ve en etkili tedavi seçenekleri hakkında görüşülmelidir. Polikroma, hemolitik anemi veya kan kanseri gibi ciddi bir kan bozukluğunun bir işareti olmaktadır. Polikromazi ve buna neden olan spesifik kan bozuklukları, bir kan smear testi ile teşhis edilmektedir. Polikromazinin kendisi için hiçbir belirti bulunmamaktadır. Bununla birlikte, polikromaziye neden olan altta yatan koşullar çeşitli farklı semptomlara neden olmaktadır. Kişi de polikromasi varsa, altta yatan durumu teşhis etmek ve tedavi seçeneklerini konuşmak için bir doktorla görüşmesi önemlidir.
Kaynakça:
sciencedirect.com
seattlecca.org
hopkinsmedicine.orgl
urmc.rochester.edu
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu