Amerika’da Kasım ayında yapılacak başkanlık seçimleri için kızışan yarış, son hızla devam ediyor. Cumhuriyetçi ve Demokrat Parti'nin başkan ve başkan yardımcısı adaylarının zaafları neler? Partilerine ne kazandıracaklar? Partilerinin mesajını nasıl taşıyacaklar?
Cumhuriyetçiler
Cumhuriyetçi Parti başkan adayı John McCain ve yardımcısı Sarah Palin’in seçim kampanyasının, geçen ay yapılan parti kurultayından sonra ivme kazandığı görülüyor. Kurultaydan sonra yapılan anketlerde, Cumhuriyetçi adayların, rakipleri Obama-Biden ikilisinin az da olsa önüne geçtiğini göstermişti. Cumhuriyetçi Partililer, seçim mesajlarının "değişim" olduğunu söylüyorlar.
John McCain’in seçim kampanyasının kurultaydan sonra enerji topladığı, oldukça açık. McCain, partisinin başkan adaylığını kabul ettiği konuşmasında hem Cumhuriyetçi tabanı harekete geçirdi, hem de kampanyasının ana temasını açıkladı. McCain şöyle konuştu: "Tarihi yeniden yazmamız ve Washington’a değişim getirmemiz gerekiyor."
Ancak şu anki Cumhuriyetçi Başkan George Bush’un popülaritesinin son derece azaldığı bu dönemde McCain’in bu mesajı vermesi, oldukça zor görünüyor. George Washington Üniversitesi siyaset bilimi profesörü John Sides: "Büyük çoğunluğun, mevcut başkanın güttüğü politikadan rahatsızlık duyduğu bir dönemde değişim getirecek bir seçim için koşullar hazır demektir. McCain, “Ben değişim getireceğim, çünkü şunları yaptım” diyecektir. Obama ve Biden da 'Hayır, McCain doğru söylemiyor, kendisi, bir çoğumuzun hoşlanmadığı mevcut yönetime bağlı bir adaydır' şeklinde konuşacaktır. Böylece McCain, sırf Bush’la bağlantısı olduğu için zor durumda kalacaktır."
Asker Kökenli McCain Deneyimini Öne Çıkarıyor
McCain’in kampanyası, aynı zamanda, kendi deneyimlerinden de güç alıyor. 1936’da doğan McCain’in babası ve dedesi, amiraldi. McCain, Vietnam Savaşı’nda pilot olarak görev yaptı.
1967’de Vietnam’ın kuzeyinde uçağı düşürülen ve esir olarak Vietnam’da işkence dolu beş buçuk yıl geçiren McCain, sonra Amerika’ya ulusal kahraman olarak dönmüş. Kongre’ye ilk kez 1982’de seçilen McCain, şimdi savunma ve dış siyaset konularına ağırlık veren bir Senatör.
McCain’in ordu ve dış siyasetteki geçmişi, başkanlık yarışı kampanyasının ana odağı konumunda. McCain sıkça şöyle diyor: "Bu tehlikeli dünyada birçok tehditle karşı karşıyayız. Ancak ben tehditlerden korkmuyorum. Tehlikelere hazırım."
İkinci Dünya Savaşı’nda komutanlık yapmış olan Dwight Eisenhower gibi askerlerin, yüksek deneyimleri nedeniyle başkanlık koltuğuna oturduğu görülüyor. Ancak Stephen Hess, McCain’in konumundaki bir aday için askeri deneyimin yeterli olmayabileceğini söylüyor: "McCain’in geçmişi, başarılarla dolu ancak McCain, bir George Washington, bir Ulysses Grant ya da bir Dwight Eisenhower değil. McCain’in özgeçmişi, bir kişiyi başkanlık mertebesine taşımada yeterli olmayabilir."
Palin Parti Tabanını Canlandırdı
Cumhuriyetçiler, McCain’in yardımcı olarak Alaska Valisi Sarah Palin’i seçmesinin, Kasım’daki seçimlerden zaferle çıkmasını sağlayacağını düşünüyor. Alaska eyaleti valisi, beş çocuk annesi Palin, kendisini, partisiyle çatışan, reform yanlısı bir siyasetçi olarak tanımlıyor.
Kampanya duraklarında Demokrat adaylara saldırılarıyla göze çarpan Palin, Kasım seçimlerinin nasıl geçeceğini şöyle yorumluyor: "Bu seçimlerde neyle karşı karşıya olduğumuza şöyle bakıyorum: Siyasette, bazı adaylar, kendi kariyerlerini ilerletmek için değişim sloganını kullanır. John McCain gibi adaylarsa değişim getirmek için kariyerlerini, tecrübelerini kullanırlar."
Muhafazakar eğilimli Palin, partisinin muhafazakar tabanını da canlandırdı.
Ancak Palin’in ulusal ve uluslararası konulardaki deneyimsizliği, kendisi ve partisine pahalıya mal olabilir. Tarihe bakıldığında, seçmenlerin, başkan yardımcısı adaylarını göz önünde bulundurarak tercih yaptıkları görülmüyor.
Hess şöyle diyor: "Palin’in siyasi arenada yeni bir isim olarak ün yapmış olması, kısa sürede önemini yitirecek. Başkanlık seçimlerinde, başkan yardımcısı adaylarının sonucu ne kadar az etkilediğini göreceğiz. Bu, tamamen Amerikan tarihinin bir gerçeğidir."
Nitekim son anketler Cumhuriyetçilerin kısmen destek kaybına uğradığını gösteriyor.
Yine de bazı kamuoyu yoklamaları, Palin’in, özellikle beyaz kadın seçmenler arasında McCain’in popülaritesini arttırdığını gösteriyor. Ve beyaz kadın seçmenler, Kasım ayı gelip çattığında seçimin sonucunu değiştirmede önemli rol oynayabilir.
Demokratlar
Demokrat Parti başkan ve başkan yardımcısı adayları, kampanyalarını ve mesajlarını işçi sınıfının yaşadığı bölgelere taşıyor. Senatör Barack Obama ve Senatör Joe Biden’ın öncelik verdikleri konular, ekonomi ve istihdam. İki senatör de Cumhuriyetçi rakipleri John McCain’in bu konulara herhangi bir çözüm önerisi getirmediğinin altını çiziyor.
Siyaset uzmanları, ekonomi konusunun, Demokratların seçim kampanyasının ana temasını oluşturduğuna işaret ediyor. Başkanlık yarışında son etaplara girilirken Obama-Biden ikilisi, ne gibi mesajlar veriyor?
Demokratlar Ekonomik Sorunlara Ağırlık Veriyor
Barack Obama geçen hafta Michigan eyaletinin Detroit kentinde bir konuşma yaptı. Detroit, Amerika’da zor bir dönemden geçen oto sanayiinin kalbi… Arka plana, Amerika’da imal edilen hibrit araçları alan Obama, Michigan eyaletinde işsizlik oranının yüzde 12’yi aştığını ve bu oranın, ülke genelinin iki katı olduğunu kaydetti: "Michigan halkına ya da Flint kasabasında yaşayanlara, ekonominin iyi gitmediğini söylemenize gerek yok. Ancak McCain bu durumun farkında bile değil."
McCain-Palin ikilisi, kendi partilerine zıt düşmeyi göze alarak Washington’a değişim getirecekleri vaadinde bulundu. Ancak "değişim" sloganını ilk önce Barack Obama kullanmıştı. Nitekim, Amerikan Senatosu'na 2004 yılında seçilen ve genç bir siyasetçi olan Obama bu mesajı güçlü bir şekilde verebiliyor.
Demokrat Parti başkan yardımcısı adayı Joe Biden, partisinin mesajını Philadelphia kentine taşıyarak sıradan Amerikalılara değişimden söz etti: "Cumhuriyetçi Parti o kadar suskun ki, bu suskunluk insanı sağır ediyor. İstihdam, sağlık hizmetleri, çevre gibi, benim doğup büyüdüğüm yerlerdeki insanları ilgilendiren konularda sessiz kalıyorlar."
Siyaset uzmanı ve George Washington Üniversitesi profesörü John Sides, kampanyalarda Demokrat Parti’nin üzerinde durduğu temaların şimdiden açıkça görüldüğünü söylüyor: "Şu anda Demokrat Parti’nin genel seçim stratejisinin tamamen şekillendiğini görüyoruz. İnsanların aklındaki bir numaralı konu, ekonomi."
'Obama'dan Değişim, Biden'dan Deneyim'
Demokrat Partili Obama, beyaz bir anneyle, Afrikalı bir babanın oğlu. Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan Obama, çok para kazanabileceği işleri elinin tersiyle itip Chicago’daki dar gelirliler için çalışmayı tercih eden bir siyasetçi.
Başkan yardımcısı adayı Joe Biden ise Senato’da 30 yıldır görev yaptıktan sonra bile işçi sınıfı köklerini gündeme getiriyor. Geçen ay Biden, her gün Washington’dan bindiği trende karşılaştığı yolcuları ziyaret etti.
Sides şöyle diyor: "Biden’ın işçi sınıfı bir aileye mensup olması ve köklerinin bu sınıfa dayanması, Obama’nın başka kimseye benzemeyen biyografisinden oldukça farklı."
Senato Dış İlişkiler Komisyonu’na başkanlık yapan Biden’ın dış siyaset deneyimi, oldukça derin ve kapsamlı. Başkanların biyografileri üzerine uzman olan Stephen Hess, Biden’ın deneyimlerinin Demokrat Parti’ye denge getirdiğini söylüyor: "Biden, dünyada olup bitenleri çok iyi takip ediyor ve biliyor. Belki de tüm Senatörler içinde dünyayı en iyi bilen senatör, Biden’dır. Obama’nın en çok eleştiriye uğradığı yanı, dış siyasetteki tecrübesizliğiydi. Bu nedenle Biden, deneyimleriyle Obama’ya güç katıyor."
Ancak yine de Biden, siyasi geçmişi pek de derin olmayan Cumhuriyetçi Parti başkan yardımcısı adayı Sarah Palin’le tartışmaya girerken dikkat etmesi gereken hususlar olabilir.
Biden şöyle dedi: "Ben nasıl sınanıyorsam Palin’in de aynı şekilde sınanacağını tahmin ediyorum. Palin, neler biliyor? Ne düşünüyor? Siyasi geçmişi nedir? Neler yapacak? Bu sorulara yanıt aranacak."
Geçtiğimiz hafta Obama, Pennsylvania eyaletinde işçilerin gittiği bir restoranda öğle yemeği yedi. Biden’sa Florida’da emeklilere ve Yahudi seçmenlere seslendi.
Obama şöyle konuştu: "Önümüzdeki birkaç hafta içinde insanların kaygı duyduğu sorunlara kimin gerçek çözüm getirebileceğini anlamalarını görmemiz gerekiyor."
Obama, tartışmaya açık olduğunu ifade ediyor ve kendisinin de başkan yardımcısı adayı Joe Biden’ın, değişim getirmede Cumhutiyetçi rakiplerinden çok daha hazırlıklı olduklarını söylüyor.