Çeneli Omurgalılar:
Omurgalıların çoğunun çenesi vardır. Çeneli omurgalılar belli başlı yedi gruba ayrılırlar. Kıkırdaklı balıklar, kemikli balıklar, akciğerli balıklar, amfibialar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler.
Çeneli omurgalıların ilk fosilleri üç yüz milyon yıl kadar önce, silüryen devri sonlarına aittir. Bu ilkel hayvanların hepsinde kemikli levhalardan yapılmış kuvvetli bir zırh vardı. Bir çoğu, tırpanlar gibi, yassılaşmıştı ve bir ihtimal, denizlerin dibine yaşayarak yumuşakçalar ve başka omurgasız hayvanlarla besleniyorlardı. Kıkırdaklı balıkların (köpek balıkları ve yassı balıklar) ve bugünkü ringa ve som gibi kemikli balıkların , bu ilk tiplerin evriminden meydana geldiği sanılmaktadır. İlk kara omurgalıları olan amfibiaların ataları akciğerli balıklar ve bunların akraba tipleri de bu balıklardan gelmiştir.
Çok geçmeden amfibialardan sürüngenler, onlardan da kuşlar ve memeliler türemiştir. Demek oluyor ki bugünün geniş omurgalılar sınıfı, yaklaşık olarak üç yüz milyon yıl içinde bu ilk hayvanların evrimiyle meydana gelmiştir.
Çenesiz Omurgalılar:
Omurgalıların bire çeşit sırt kemiği ve beyninin etrafında koruyucu bir kafatası bulunur. Omurgalıların çoğunun çenesi vardır. Çeneliler bir kaç yüz milyon yıl içinde çenesizler den türemiştir. Bugün ancak küçük bir çenesiz omurgalılar grubu yuvarlak ağızlılar (cyclostomata) kalmıştır. Bu grubun içinde bofa balığı ve delici yılan balığı vardır. İlk çenesiz omurgalılar çok zaman geniş kemik levhalarla kaplıydılar. Bu durum yuvarlak ağızlıların yumuşak, pulsuz derisiyle tezat teşkil eder.
Bofa balığı, yılan balığına benzer bofa balığının üzeri dişli dili, saldırdığı balıkların etlerini koparmasına engel olur, saldırdığı balıklardan emici ağzı (emeç) tutunarak emme suretiyle faydalanır.