Devlet giderlerindeki değişiklikler vasıtasız vergi tedbirleriyle karşılandığı takdirde, milli gelirde kaydedilecek nominal farkı belirtmektedir.
Marjinal tüketim eğiliminin c olduğunu ve kamu giderlerinin ΔG miktarında artırıldığını farz edelim. Gider artışının çarpan etkisine bağlı olarak milli gelirde husule getireceği yükselişi ifade eden teorik formül şudur:
ΔG
ΔY = ______
1-c
DG miktarındaki gider artışının tamamı vasıtasız vergi tedbirleriyle karşılanırsa.. Diğer bir deyimle, vasıtasız vergiler hasılatında DT = DG kadar bir gelişme sağlanırsa halk ödediği fazla vergiyi tüketiminden kısarak ve daha az tasarruf ederek ödeyecektir. Vergi tedbirlerinin teorik deflatör etkisi, cDT miktarında olacaktır.
Gider artışının nominal gelirleri şişirici ve vergi tedbirlerinin deflatör etkilerini birbirinden çıkartırsak karşılaşacağımız sonuç şudur:
ΔG c Δ T.
ΔY = _____ - ________ = ΔG
1-C 1-c
Milli gelirdeki nominal ve enflasyonist şişkinlik, gider artışına denk teorik değerde olacaktır. Gider artışının vergi tedbirleriyle karşılanmış olması, bir enflasyonist baskı doğmasını önleyemeyecektir.
Milton Friedman, realitedeki durumun Denk Bütçe Çarpan Teorisinde belirtilenden farklı olduğuna 1970 de işaret etmiştir. Teorik tahlilde, c yani marjinal tüketim eğilimi sabit varsayılmaktadır. Gerçek hayatta ise, gelir sahipleri tüketimden fedakarlığa katlanmaktansa, tasarruflarını azaltmağı günümüzde tercih etmektedirler. Behaviorizm'in davranışlara çizdiği yön, marjinal tüketim eğilimini kuvvetlendirici mahiyette belirmektedir. Bu nedenle c nin ex ante ve ex post değerleri birbirine uymamaktadır. Gelirlerde kaydedilen nominal şişkinlik, bu yüzden bütçenin hazırlandığı tarihteki ΔG den daha büyük bir fiili rakam halinde istatistiklere yansımaktadır.
Almancası : Multipllkator bei ausgeglichenem Haushalt.
Fransızcası : multiplicateur du budget équilibra.
İngilizcesi : balanced budget multiplier. (Bk; açık Finans man, çarpan).