Isı Bitkinliği ve Güneş Çarpması
ISI BİTKİNLİĞİ VE SICAK ÇARPMASI
Isı bitkinliği ve sıcak çarpması iki şekilde karşımıza çıkan potansiyel olan ciddi durumlardır.
Bunlar genellikle sıcak hava dalgasına veya sıcak bir iklimde görülebilen sağlık sorunlarıdır. Sıcak havada çok yorucu fiziksel egzersizler yapan bir kişide sıcak çarpması oluşabilir
- Isı bitkinliği: Vücut ısısının artışından dolayı kendini iyi hissetmeme altında ve genellikle sıralanan belirtilere yol açar. Zamanla vücudunuzdan, su veya tuz kaybı başlar.
- Sıcak çarpması: Vücut artık kendini soğutmak için güçlü ve bir kişinin vücut ısısı tehlikeli yüksek hale geldiği için sıcak çarpmaları başlar. (Bu doğrudan güneş ışığına uzun süre maruz kalma sonucu zaman güneş çarpması’dır)
Sıcak çarpması daha az yaygın, ancak daha ciddidir. Beyin, kalp, akciğer, karaciğer ve böbrekler üzerinde büyük bir yük olabilir. Aynı zamanda yaşamı tehdit edici olabilir.
Güneş Çarpması Belirtileri
Isı bitkinliği veya sıcak çarpması, birkaç dakika içinde ya da kademeli olarak birkaç saat veya gün içinde hızlı bir şekilde gelişebilir.
Güneş çarpmasının belirtileri şunlar olabilir;
- Yorgunluk ve halsizlik
- Baş dönmesi
- Kan basıncında düşme
- Baş ağrısı
- Kas krampları
- Ağır terleme
- Yoğun susuzluk
- Hızlı nabız atımı
- Daha az sıklıkta idrar çıkışı ve normalden daha koyu idrarın olması
Eğer tedavi edilmezse, güneş çarpması daha ciddi belirtilere neden olur. Örneğin; Konfüzyon, oryantasyon bozukluğu, dahil olmak üzere, gelişebilir nöbetler ve bilinç kaybı yaşanabilir
Güneş Çarpması Tedavisi
Birinin güneş çarpması belirtileri olduğunu fark ederseniz, yapmanız gerekenler:
- Serin bir yerde yatmaları için ortam hazırlamak. Klimalı bir odada ya da bir gölgede bulunmaları sağlanır.
- Gereksiz giysileri çıkarın. Mümkün olduğunca deriye temas eden kıyafetlerin çıkarılması uygun olur.
- Cildi serin tutmak gerekir. Boyun ve koltukaltı etrafında serin bir bez olabilir. Islak bir sünger ya da flanel, soğuk paketleriyle serinlemeye çalışılmalıdır.
- Klima eksikliği sıcak çarpmalarını olumsuz yönde etkilemektedir. Bunun için klimanın olması çok faydalıdır. Ancak klimaya da dikkat edilmelidir.
- Fanlı gereçlerle ortamın ısısını serinletmek gerekir. Bu şekilde cilt soğumaya yardımcı olacak, su buharlaşması için yardımcı olacaktır
- Bol sıvı almak gerekir. Aynı zamanda ilave olarak su, meyve suyu ya da ayran alternatif olarak düşünülebilir.
Yakınınızın daha iyi hissettiğini söyleyene kadar kişiyle kalmanız gerekir. Çoğu kişi 30 dakika içinde kendini iyi hissetmeye başlayacaktır.
Kişi bilinçsiz ise, yukarıdaki adımları takip etmelidir.
Güneş Çarpması Tıbbi Tedavi Yöntemi
Şiddetli ısı bitkinliği veya güneş çarpması hastanede tedavi gerektirir.
Bir ambulans için 112’yi aramalısınız.
- Kişi 30 dakika içinde yukarıdaki tedaviye cevap vermez.
- Kişi, bu tür bilinç, kafa karışıklığı veya nöbet kaybı gibi ciddi belirtiler vardır.
Ambulans gelene kadar yukarıda özetlenen tedaviye devam edebilirsiniz.
Kişi yukarıdaki önlemleri uyguladıktan sonra daha iyi hissetmeye başlar.Ancak herhangi bir endişeniz varsa, doktorunuza direkt olarak başvurabilirsiniz.
Güneş Çarpmasında Kimler En Fazla Risk Altındadır?
Herkes sıcak ortamlarda veya sıcak havalarda ağır egzersiz yaparken ısı bitkinliği veya güneş çarpması gelişebilir. Ancak, bazı insanlar yüksek risk altındadır.
Bu kişiler;
- Yaşlılar
- Bebekler ve küçük çocuklar
- Uzun vadeli sağlık durumu olan insanlar, Diyabet, kalp veya akciğer yetmezliği, tansiyon rahatsızlığı olan kişiler
- Susuz kalan insanlar
- Askeri askerler, sporcular, beden işçileri olarak uzun süre çalışanlar yorucu egzersiz yapan insanlar.
Bazı ilaçlar da diüretikler dahil olmak üzere, ısı bitkinliği veya sıcak çarpmasına yakalanma riskini artırabilir.
Isı Bitkinliği ve Güneş Çarpması Önlemek İçin Neler Yapılır?
Isı bitkinliği ve sıcak çarpması, genellikle çok sıcak olduğunda mantıklı önlemler alınarak önlenebilir.
Yaz aylarında, uzmanlar özellikle bazı uyarılarda bulunurlar. Uyarıları mutlaka uygulamamız gerekir.
Yapılan önemli sıcaklık konusunda uyarılar.
- Saat 11:00 ve 15:00 arasında güneşten uzak durun.
- Eğer bu saatlerde dışarı çıkmak zorunda kalırsanız, gölgede yürüyün güneş kremi uygulayın ve şapka ve hafif eşarp gibi aksesuarlar kullanın.
- Aşırı fiziksel hareketlerden (efor) kaçının.
- Açık renkli, rahat ve pamuklu giysiler giyin.
Sıcak bir ülkeye seyahat ediyorsanız sıcaklığa alışana kadar, en azından ilk birkaç gün için özellikle dikkatli olun.
Vücudunuzun ısı seviyesini nasıl düşürürsünüz?
- Bol ve aşırı alkol, kafein ve sıcak içeceklerden kaçının.
- Soğuk yiyecekler, yüksek su içeriği ile özellikle salata ve meyve yiyin.
- Soğuk bir duş alın veya banyo yapın.
- Cildinize veya giysi üzerine su serpin, ya da boynun arkasına nemli bir bez tutun.
Sık sık idrara gitmiyorsanız ya da idrar koyu ise, susuz olma ve daha fazla su ihtiyacınız olabilir.
Bulunduğunuz Ortamı Serin Tutmak
- Sıcaklık düştüğünde geceleri pencereleri ve güneş gün boyunca kapalı maruz kalan perdeleri, pencereleri açık tutmak gerekir.
- Mümkünse, özellikle uyumak için, bir soğutucu odasına taşınmak iyi bir fikir olabilir.
- Elektrikli fanlar biraz rahatlama sağlayabilir.
- Isı üreten gibi gerekli olmayan ışıkları ve elektrikli cihazları kapatın.
- Bu havayı soğutmak gibi, evde iç mekân bitkileri ve su kase tutun.
Bu soğuk olduğunda ısı tutmak ve sıcak olduğunda dışarı tutacak kadar uzun vadede, bu senin çatı ve kavite duvarları yalıtımlı olması için yardımcı olabilir. Açık renkli kullanarak, evinizin yansıtıcı dış boya da yararlı olabilir.
- Yaşlılar, hasta ya da çocuklara sıcaktan etkilenmemeleri için dikkat edin ve ortamın serin olduğundan emin olun.
- Bebekler, çocuklar veya yaşlı insanları sıcak havalarda duran arabalarda yalnız bırakmayın.
Kaynak