İçindekiler
ARID1B Geni: AT (Baz Dizilimi) Bakımından Zengin, Etkileşim Alanı 1B (Proteini)
Normal Fonksiyonu
ARID1B geni birçok farklı SWI/SNF protein komplekslerinin tek bir parçasını (alt birim) oluşturan proteinin üretilmesi emrini verir. SWI/SNF kompleksleri kromatin yeniden modelleme olarak bilinen bir işlemle gen aktivitesini (ekspresyon) düzenler. Kromatin, kromozomların içine DNA’yı paketleyen DNA ve protein ağıdır. Kromatinin yapısı DNA’nın ne kadar sıkı paketlendiğini değiştirmek için yeniden modellenebilir. Kromatin yeniden modellemesi, gelişme sırasında düzenlenen gen ekspresyonunun bir yoludur; DNA sıkıca paketlendiğinde, gen ekspresyonu, DNA’nın gevşek bir şekilde paketlendiğinden daha düşüktür.
Gen aktivitesinin düzenlenme kabiliyetleri sayesinde, SWI/SNF kompleksleri hasarlı DNA’nın onarımı da dahil olmak üzere DNA’nın kopyalanması (çoğaltılması), hücrelerin büyümesinin, bölünmesinin ve olgunlaşmasının (farklılaşmasının) kontrol edilmesi gibi birçok işlem de yer almaktadır. ARID1B proteini ve diğer SWI / SNF alt birimlerinin, hücrelerin büyümesini ve çok hızlı bir şekilde veya kontrolsüz bir şekilde büyümesini ve bölünmesini önleyen tümör baskılayıcılar olarak işlev gördüğü düşünülmektedir.
ARID1B alt ünitesinin DNA’ya bağlanabildiği ve SWI/SNF komplekslerinin yeniden yapılandırılması gereken kromatin yerine hedeflemesine yardımcı olduğu düşünülmektedir.
Genetik Değişikliklerle İlgili Sağlık Durumları
Coffin-Siris Sendromu
ARID1B genindeki en az 69 mutasyon, Coffin-Siris sendromuna neden olabilir. Bu durum gecikmiş gelişme, beşinci (pembemsi) parmak veya ayak parmaklarındaki anormallikler ve kaba olarak tanımlanan karakteristik yüz özellikleri ile ilişkilidir. C
offin-Siris sendromunda yer alan çoğu ARID1B gen mutasyonu, anormal derecede kısa, işlevsel olmayan bir proteine yol açar. Sonuç olarak, etkilenen bireyler, işleyen ARID1B proteininin normal miktarının yarısına sahiptir. Bu değişikliklerin SWI/SNF komplekslerini nasıl etkilediği açık olmasa da, araştırmacılar ARID1B gen mutasyonlarının anormal kromatin yeniden modellemesine neden olduğunu öne sürüyor. Bu sürecin bozulması, birçok genin aktivitesini değiştirir ve Coffin-Siris sendromunun farklı belirti ve semptomlarını açıklayabilen birkaç hücresel süreci bozar. Coffin-Siris sendromu olan kişilerde kanser riski artışı görülmemektedir.
En az 13 ARID1B gen mutasyonu, otizm spektrum bozukluğu (ASD) olan kişilerde, bozulmuş sosyal beceriler, iletişim sorunları ve tekrarlayan davranışlarla karakterize çeşitli bir durum olarak tanımlanmıştır. Etkilenen bazı bireylerin ayrıca zihinsel engellilik, ciddi konuşma problemleri ve beyin bozuklukları gibi diğer özellikleri vardır.
ASD ile ilişkili ARID1B gen mutasyonları, ARID1B proteininin azaltılmış bir miktarıyla sonuçlanır veya proteinin kromatin yeniden biçimlendirmesindeki fonksiyonunu bozar. Bu değişiklikler muhtemelen gen ekspresyonunun kontrolünü etkiler ve normal beyin gelişimini engeller, ancak mutasyonlarla ASD arasındaki özel bir ilişki bilinmemektedir.
Kanserler
ARID1B genindeki mutasyonlar; meme kanseri, nöroblastom olarak adlandırılan bir sinir dokusu çocukluk kanseri ve yaygın büyük B hücreli lenfoma adı verilen bir tip kan kanseri gibi çeşitli kanser türlerinde rol oynar. Bu mutasyonlar somatiktir, bunun anlamı sadece bir insanın yaşamı boyunca edindiği tümör hücrelerinde bulundukları anlamına gelir.
ARID1B genindeki mutasyonların kansere katkıda bulunduğu mekanizma bilinmemektedir, buna karşın SWI/SNF kompleksinde değişiklikler ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu değişiklikler normal hücre farklılaşmasını bozabilir ve bu da bazı hücre tiplerinin aşırı büyümesi sonucu kansere neden olabilir.
Alternatif olarak, anormal SWI/SNF kompleksleri, kansere yol açan hücrelerin büyümesini ve bölünmesini kontrol etmeye yardımcı olan genlerin düzenlenmesini bozabilir. ARID1B gen mutasyonlarına ek olarak diğer genetik değişikliklerin kanser gelişimi için gerekli olması muhtemeldir.
Diğer Bozukluklar
ARID1B genindeki mutasyonlar, Coffin-Siris sendromunun diğer belirgin özellikleri olmadan zihinsel engelliliğe neden olabilir (yukarıda açıklanmıştır). Coffin-Siris sendromunda olduğu gibi, zihinsel engelliliğe neden olan gen mutasyonları, anormal derecede kısa, işlevsel olmayan bir proteine yol açar ve etkilenen bireylerin normal ARID1B proteininin yarısına sahiptir. ARID1B gen mutasyonuna sahip bazı kişilerin neden zihinsel sakatlık geliştirdiği ve diğerlerinin de Coffin-Siris sendromunun ek özelliklere sahip olduğu açık değildir.
Bu Genin Diğer İsimleri
- 6A3-5
- ARI1B_İNSAN
- ARID domaini içeren protein 1B
- AT ce zengin etkileşimli domain 1B (SWI1 benzeri)
- AT bakımından zengin etkileşimli domain içeren protein 1B
- BAF250B
- BRG1 ile ilişkili faktör 250b
- BRG1 bağlayıcı protein ELD / OSA1
- BRIGHT
- DAN15
- ELD (göz kapağı) / OSA proteini
- ELD / OSA1
- KIAA1235
- MRD12
- OSA2
- P250R
Görsel Kaynak: https://www.rcsb.org/3d-view/ngl/2eh9
Editör: Meryem Melisa KAR