İşaret Dili, Bize Müzikte Anlam ile İlgili Bilgiler Verebilir!
Müzikte anlamı nasıl keşfederiz? Yeni yapılan bir dilbilimsel analize göre, hiç akla gelmeyecek bir yere, işaret diline bakarak bu konuya ilişkin bazı bilgiler edinebiliriz.
Fransa Ulusal Bilim Araştırmaları Merkezi (CNRS) bünyesindeki Jean-Nicod Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı ve New York Üniversitesi’nde ayrıcalıklı proseför olan Philippe Schlenker, bu konu hakkında fikirlerini şöyle beyan ediyor:
Müzisyenler ve müzik severler, müziğin müzik ötesi bir gerçeklik taşıdığını çok iyi bilirler. Müzik bunu, anlamın simgesel, resimsel unsurlarını hatırlatan soyut, müziksel canlandırmaları kullanarak gerçekleştirir. Bu unsurlar sözlü dilde nadir bulunurken, işaret dilinde bolca kullanılır.
"Müzik Anlam Biliminin Ana Hatları (Outline of Music Semantics)" analizi, Music Perception adlı dergide yayımlandı. Ses örneklerinin de bulunduğu makaleye şuradan ulaşabilirsiniz:.
Schlenker’e göre, sözlü dil simgesel anlamlar da içeriyor. Örneğin, bir dersin “uzuuuun” geçtiğini söylemekle “uzundu” demek arasında çok fark vardır. Fakat bu anlamlar sözlü dilde nispeten azdır. Bunun aksine, sözlü dillerle aynı dilbilgisel ve mantıksal kurallara sahip olan işaret dillerinde bu simgesel kurallar çok daha fazla bulunur.
İşaret dilinin simgeselliğinden ilham alan Schlenker, müzikten edinilen çeşitli çıkarımların soyut, simgesel kurallar ile birbirine bağlandığını öne sürüyor. Bu bağlamda müzik, gerçek olarak algılanan şey için “kurgusal bir kaynak” yaratarak o gerçekliği taklit edebilir. Schlenker, örnek olarak besteci Camille Saint Saëns’ın "Hayvanlar Karnavalı (The Carnival of the Animals)" (1886) adlı eserinden faydalanıyor. Eserde, kaplumbağaların fiziksel hareketleri betimleniyor. Schlenker şunları söylüyor:
Saint Saëns, eserinde kaplumbağaları anlatırken, kankan gibi yüksek tempolu bir dansın oldukça yavaşlatılmış halini kullanmakla kalmamış, aynı zamanda sese bir ahenksizlik katarak bu hayvanların yavaşça ve sendeleyerek yürüdükleri çağrışımını aktarmaya çalışmıştır. Bunu da birbiriyle uyumsuz akorların hafif değişkenliği sayesinde gerçekleştirmiştir.
Schlenker, yaptığı çalışmada, müziği nasıl anladığımızı ve dolayısıyla müziğin yarattığı kurgusal kaynaklar yoluyla anlamı nasıl türettiğimizi kapsamlı bir şekilde inceliyor.
Dinleme sırasında, müziğin yarattığı kurgusal kaynakların hepsi ile ilgili çıkarımlar yapıyoruz. Örneğin, kalın (pes) sesler, daha büyük ses kaynaklarıyla ilişkilidir. Bu, doğada standart bir biyolojik koddur. Bu bilginin ışığında, kontrbas, bir fili flütten daha kolay çağrıştırabilir diyebiliriz. Veyahut günlük deneyimlerimizde doğal olarak karşılaştığımız gibi; müzik yavaşlarsa ya da şiddeti azalırsa, o müzik parçasının kurgusal kaynağının enerji kaybettiğini düşünürüz. Benzer şekilde, ince (tiz) sesler de büyük bir enerji (fiziksel anlamda) ya da büyük bir uyarıcı (biyolojik anlamda) anlamına gelebilir.
Schlenker ayrıca, kurgusal kaynakların canlı veya cansız olabileceğini, içeriklerinin de müziksel anlamda önemli rol oynayan duyguların bir göstergesi olabileceğini belirtiyor.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Daha genel bahsedecek olursak, klasik bir parçanın, sona yaklaşırken aynı zamanda daha yavaş, daha az şiddetli çalınmasının ve ayrıca daha konsonant (uyumlu) akorların tercih edilmesi bir rastlantı değildir. Bütün bunlar müziğin kurgusal kaynağının giderek enerjisini kaybettiğinin ve sükunete yaklaştığının doğal göstergeleridir.
Schelenker, yaptığı araştırmada besteci Arthur Bonetto ile bilindik müzik parçalarında küçük değişiklikler yaparak, bunların müziksel anlamda ne gibi etkilere yol açabileceğini saptamaya çalıştı. Schlenker’e göre, dilbilim ve deneysel psikoloji alanından alınan bu analitik “tek-ayrımlı çiftler” metodu, gelecekte daha büyük müzik parçalarında da uygulanabilecek.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Mantarın yararları ve zararları nelerdir?
- Özelliklerini bilmediğimiz bir maddeyi sadece onu oluşturan elementlerin özelliklerini kullanarak öngörebilir miyiz?
- Sanat toplum için midir?
- 2
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/01/2022 23:24:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5327
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Sosyal Bilimler> Dilbilim
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> Sanat> Sahne Sanatları> Müzik> Müzik Teorisi
- Algı Müzik Anlam
This work is an exact translation of the article originally published in Science Daily. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.