This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coðrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü'nü bitirdi. Ýlkin çeþitli dergi ve gazetelerde yazýlan ve þiirleriyle görünen yazarýn ilk kitabý 1980'de yayýmlanan Mahmud ile Yezida'dýr. Daha çok þiirleri (Sahtiyan, Yaz Geçer, Omayra), hikayeleri (Cenk Hikayeleri, Kýrk Oda, Kaf Daðýnýn Önü), oyunlarý (Taziye, Bir Garip Orhan Veli, Geyikler Lanetler) ile tanýnan Murathan Mungan ayný zamanda radyo oyunu, film senaryosu ve þarký sözü yazdý. Çeþitli alanlara daðýlmýþ yirmi yýllýk çalýþmalarýndan yaptýðý özel bir seçmeyi Murathan'95 de topladý. Þiirlerinden yapýlan bir seçme Kürtçe'ye çevrildi: Li Rojhilate Dile Min ("Kalbimin Doðusunda"). Dünya edebiyatýndan resim konulu öyküleri bir araya getirdiði Ressamýn Sözleþmesi adlý bir seçkisi yayýmlandý. Metis Yayýnlarý, yazarýn kitaplaþtýrdýðý bütün çalýþmalarý bir külliyat olarak yayýmlýyor. ::::::::::::::::: Ýçindekiler ALÝCE HARÝKALAR DÝYARINDA AYNALI PASTANE GECE ELBÝSESÝ Ne zaman içime biraz fazla baksam, yükseklik korkum depreþir... ::::::::::::::::: ALICE HARÝKALAR DÝYARINDA Naim Dilmener için Bu hikayede bahsi geçen þahýs ve hadiselerin hakikatle hiçbir alakasý yoktur. Benzerliklerse sadece birer tesadüften ibarettir. Ve bütün tesadüfler gibi kaçýnýlmazdýr. DOÐMA BÜYÜME TEXASLI ALICE STAR, PUSLU BÝR SONBAHAR sabahý evinden kaçýp bu boðucu taþra kasabasýný büyük kentlere baðlayan anayollardan birine çýktýðýnda, bütün yaz sýcaklarýnýn, bütün sinek ve vantilatör výzýltýlarýnýn geri dönmemecesine ardýnda kaldýðýndan emindi artýk. Evden kaçmalarý hanidir ciddiyetini yitirmiþ, can sýkýcý bir tekdüzelikte yinelenen anlamsýz bir oyuna dönüþmüþtü. Her seferinde, "günün koþullarýna" ve "hayatýn þartlarýna" yenik düþüyor ve yine her seferinde, en azýndan son üç gündür aðzýna lokma koymamýþ bir halde gerisin geri evin yolunu
tutmak zorunda kalýyordu. Bu yüzden yaptýklarý, baþkalarýnýn gözünde bir yeniyetme þýmarýklýðýndan baþka bir anlam taþýmýyordu epeydir. Eyleminin gerçekliðine bu kez olsun inandýrmak için, sonuna kadar gitmekten baþka yolu yoktu. O son da, o yol da önündeydi þimdi. Biraz daha cesaret istiyordu, hepsi bu. Böylelikle, o eski, efsanevi "Asi Kýz" imgesine, bu imgenin kararlý ödünsüzlüðüne yeniden kavuþabilirdi. Bindiði otobüsün penceresinden geçmiþe bakýp geride býraktýklarýyla elinde kalanlarýn dökümünü yapmaya yüreðini yokladýðýnda; Texas'ýn ýssýz çöllerine benzeyen içi boþ çocukluk görüntülerine, boðucu bir yalnýzlýktan baþka hiçbir þey olmayan anýlarýna daldýðýnda, on sekizini yeni bitirmiþti. Öncekilerden farklý olarak bu kez üzerinde ispat edilmiþ bir "rüþtün" haklý güvenini taþýyordu. Ve bu seferkinin öncekilere hiç benzemediðini bir tek kendi biliyordu. Yol sevinci ile geçmiþi boþaltmanýn ýssýzlýðý yüreðinde yer deðiþtirerek duygularýný belirsizleþtirirken, önündeki yolun neler vaat ettiðini bilmemekle birlikte, emin olduðu tek þey, gerçekten ne pahasýna olursa olsun, artýk bir daha geri dönmeyeceðiydi. Alice için bu, yeni bir yaþam özleminden, evden kaçýþýný anlamlandýrma gayretinden, herhangi bir seçenek arayýþýndan çok bir var oluþ sorunuydu. Artýk bir var oluþ sorunu... Nitekim öyle oldu. Alice Star bir daha Texas'a hiç dönmedi. Bu kez baþarmýþtý. Bunu yýllar sonra bir kez daha düþünecekti; kaçtýðý o günün bütün ayrýntýlarý, bindiði, daha doðrusu içine çekildiði o garip aracýn metalik penceresinden uzayýn uçsuz boþluðuna baktýðýnda, ayný belirsizlik duygusuyla yoklayacaktý içini; hem de tam her þey yoluna girmiþken... On sekizlik Alice'in yüreðiyse on üçüne takýlý kalmýþtý. Kilise korosundaki pazar ayinlerine takýlý kalmýþtý sesi. Ýlk flörtünün "Dancing" kapýsýnda onu yüzüstü býrakarak baþka bir kýzla çýktýðý zamanlardandý yüzündeki baðýþlamasýz hüzün. Uzak bakýþlarýndaki derin küskünlük, meydan okuyan bir umarsýzlýða dönüþmüþtü zamanla. Her acýyý ciklet çiðneyerek karþýlayan ve bir omuz silkmesiyle geçiþtiren kýzlardan biri olmuþtu sonunda. Baþka türlü ayakta ve hayatta kalýnamayacaðýný öðrenmiþti çünkü. Camlarýna harfleri eksilmiþ neonlarýn yansýdýðý benzinlikler, bakýmsýz kafeler, arada bir çekilen bira sifonunun tekdüze sesi, araba mezarlýðýndaki metal hurda, patlak tekerlekler, teneke kutular, havanýn sýcaðýna bulaþmýþ kekre tütün kokusu gibi, bir Amerikalýya hemen "Batý"yý çaðrýþtýracak ýssýz ayrýntýlar sinmiþti yüzünün anlamýna, davranýþlarýna... Yaþamý boyunca doðup büyüdüðü yeri kendinde taþýyanlardandý. Bir daha dönmediði yurdunun iklimi, efsanesinin de gizi oldu. Ondaki gizil vahþilikte her Amerikalýya þimdi unuttuklarý sert ve acýmasýz geçmiþi çaðrýþtýran bir þey vardý. Eski kovboy filmlerinde, sigara reklamlarýnýn çekildiði vadilerde ve bir de bu kadýnýn yüzünde olan bir þey... Nitekim yýllar sonra, Alice Star, Amerika ve dünya için bir "mit" haline geldiðinde, onun mitolojisini ögelerine ayrýþtýran çokbilmiþ eleþtirmenler, her konuda kýlý kýrk yaran uzmanlar, her þeyi bir baþka þeyle açýklayan sosyal araþtýrmacýlar, yüzünün ikonografisini okurken, bu noktalar üzerinde hassasiyetle duruyor ve sonu gelmeyen yorumlar yapýyorlardý. Dünya kurulalý beri, kimsenin baþýna --en azýndan bu kadar aþikar olarak-- gelmeyen o tuhaf hadise vuku bulduðundaysa, baþýna gelenlerin, yüzünün bir kaderi olduðu konusunda hemen herkes hemfikirdi. Ýlkin Amerika'nýn geçmiþindeki,
sonra Hýristiyanlýk tarihindeki ikonografik geleneði içermekle kalmayan yüzünün açgözlü anlamý, bunlarla yetinmeyip daha da ötelere, uzayýn derinliklerine uzanmýþ ve sonunda da belasýný bulmuþtu. Olan bitenin tek açýklamasý buydu. En azýndan birçoklarýna göre. Baþýný pencereden alýp her durakta körüklü kapýlarý "týsslayarak" açýlýp kapanan bu çimen yeþili otobüsün içindekileri seyretmeye koyuldu. Sanki bu otobüsü bir filmde görmüþtü, bu sahneyi; hatta sanki kendi de bir filmin içindeydi. (Sinemalar! Boðucu taþra kentlerinin dünyaya açýlan büyülü ufuklarý... dünyanýn her yerinde...) Tenhaydý otobüsün içi. Kendinden baþka birkaç yolcu daha vardý. Onlara bakarken, evden kaçan insan sayýsý ne kadar az, diye düþünerek hayýflandý. Az sonra, her otobüs yolcusunun ille de bir kaçak olmasýnýn gerekmediðini, pekala seyahat ediyor olabileceklerini hatýrladý, kendi kendine mahcup oldu. Daha sonra, yan sýrada oturan bir kovboy iliþti gözüne. Oturuþunda, yayýldýðý geniþ çayýrlarý taþýyordu. Halinde, duruþunda, sýðýrlarýn otlatýldýðý dað baþý meralarýný hatýrlatan bir þey vardý. Ayaklarýnýn dibinde küçük bir sýrt çantasý duruyor, baþýnda eprimiþ geniþ bir þapkayla pencereden dýþarý bakarak eski "country" þarkýlarýný ýslýkla çalýyordu. Yüzündeki çocuksu saflýkta, geleceðe duyduðu noksansýz güven okunuyordu. Erkeklere özgü, çoðu kez karþýlýðý olmayan bön bir güvendi bu. Hiç susmuyor kovboy. Belli ki yüreðinde büyük umutlarla, büyük kentte yeni bir yaþam arayacak kendine. Tam da, ben bu sahneyi bir filmde görmüþtüm, dedirtecek cinsten bir görüntüydü Alice'in seyrine daldýðý. Saklanmaya deðer bir aný gibi bu erkek yüzünü ve onu çevreleyen ayrýntýlarý ezberlemeye çalýþýyor. (Yol hatýrasý... Uzaklar için yol hatýrasý...) Ayný anda, ayný yola, birbirinden habersiz çýkmýþ iki yol arkadaþý þimdi onlar. Belki tanýþmayacaklar bile, ya da yýllar sonra bir rastlantý sonucu karþýlaþtýklarýnda, biri diðerini ve bugünü hatýrlayacak. Bu biri, belli ki kovboy olmayacak; Alice'in farkýnda bile deðil çünkü, onun için düþündüklerinin, kurduðu öykünün de tabii. Erkeklere özgü, çoðu kez karþýlýðý olan bir duyarsýzlýktan ve ilgisizlikten kaynaklanýyor bu hali. Belki de bu yüzden, Alice, ansýzýn, bu kovboyun büyük kentlerde harcanýp gideceðine, hiçbir umudunu gerçekleþtirmeden savrulup kaybolacaðýna karar veriyor. Ayrýntýlarý fark etmeyen bu kayýtsýz yüzün karar anlarýný ve önüne çýkan fýrsatlarý deðerlendiremeyeceðini, sýradan bir gece yarýsý kovboyu olarak büyük kent çarklarýnýn diþlilerinde öðütülüp gideceðini düþünüyor. Texaslýlar da zamanýnda Alice için benzer þeyler düþünmüþler, uzun yýllar ondan bir ses çýkmadýðýný görünce de, düþündüklerinin doðruluðuna hükmedip onun Amerika kýtasýnýn uçsuz bucaksýzlýðýnda yitip gittiðine inanmýþlardý. Bir ara Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde okuyan ve terör düzeyinde bir iþgüzar olarak nam salmýþ bulunan Sam Morris, Alice'in bir porno yýldýzý olduðunu, ucuz seks filmlerinde oynadýðýný söylediðinde de kimse inanmamýþtý ona. Bu inançsýzlýkta, elbette Alice'in kiþiliðine, ahlakýna bu iþi yakýþtýramamak gibi bir kaygý deðil, düpedüz onun bu iþi bile kývýramayacak kadar beceriksiz olduðu düþüncesi yatýyordu. Ayrýca o tombul, kýsa boylu, sivilceli kýzýn düzüþmesini seyretmek için kimsenin para ödemeyeceðini de düþünüyorlardý. Çok da haksýz sayýlmazlardý aslýnda; Alice gerçekten hiçbir flörtünün üç günden fazla sürmediði zamanlarýnda, tombul, kýsa boylu, sivilceli ve oldukça sevimsiz bir kýzdý. Yalnýz, vücudunun çoðunlukla giysi altýnda saklý kalmak durumunda olan kimi yerleri güzeldi. Örneðin, daha sonra bütün dünya erkeklerinin hayranlýðýný kazanacak olan göbeði... Göbeðini özellikle açýkta býrakan ve adeta simgesi haline gelen o kýsacýk
tiþörtleri, "Alice tiþörtleri" olarak dünya modasýna damgasýný vurduðunda, göbeði güzel herhangi bir taþralý kýzýn artýk saklý kalma olasýlýðý ortadan kalkmýþ oluyordu. Ayrýca, öyle geliþigüzel açýlýp saçýlmadýðý için bir türlü gösteremediði sýrtý, omuzlarý, mermer gibi pürüzsüz ve duru; teniyse daðlalelerinin taçyapraklarý gibiydi. Bacaklarýnýn düzgünlüðüne gelince, bu, o zamanlar dahi biliniyor, konuþuluyordu. Onun hakkýnda çok atýp tutanlar bile, biraz ileri gittiklerini düþündüklerinde, "Ama, bacaklarý kusursuz doðrusu," derlerdi. Bir sandviç ya da hamburgerle üç öðün geçiþtirdiði uzun açlýk yýllarýnda fazla kilolarýný atmýþ, formunu bulmuþtu. Boyuna gelince: Elbette þöhrete kavuþunca boyu uzamadý, ama bu kez de kýsa boylu, ufak tefek kadýnlar dünyanýn gözdesi oldular. Sam Morris, söylediklerinin doðruluðuna inandýrmak için çok didindi, çok uðraþtý. Bunu kiþisel bir onur sorunu haline getirip bütün kasabayý bezdirdi. Texas'ýn o kavurucu öðle güneþi altýnda bile, kapý kapý gezip ýsrarlý pazarlamacýlar gibi, eþik önlerinden bir türlü ayrýlmak bilmeden, Alice'in eskisi gibi þiþman olmadýðýný, ayrýca epey güzelleþmiþ bulunduðunu, bu iþten para kazanmayý hak etmiþ bir hale bile geldiðini anlattý durdu. Bütün bu iddialarýna karþýn, gene de kimseyi inandýramadý, sonunda o da derin bir hakký yenmiþlik duygusu içinde burulmuþ ve herkese küsmüþ olarak, ýsrarlarýndan vazgeçip köþesine çekildi. Kimileri, onu açýkça yalancýlýkla suçluyor, kimileriyse benzetmiþ olabileceðini söylüyorlardý. Bu, Sam Morris'i daha da çileden çýkarýyor; kendinin de herkes gibi yanýlmýþ olabileceði, yalancýlýkla suçlanmasýndan çok daha korkunç bir hakaret olarak görünüyordu gözüne. Alice Star'ýn dünyayý kasýp kavuran bir pop yýldýzý olmasýndan birkaç yýl sonra, en az Sam Morris kadar iþgüzar bir gazeteci, Alice Star'ýn þöhret olmadan önce, seks filmleri çeviren bir porno yýldýzý olduðunu belgeleriyle birlikte dünya kamuoyunun dikkatine sunduðunda, bütün Texaslýlar, Sam Morris'in bir zamanlar doðruyu söylemiþ olduðunu, herhangi bir sýradan gerçeðe inanýr gibi kabullendiler, ama artýk hiçbir önemi kalmadýðýndan üzerinde durmadýlar bile. Alice, zaten ne zamandýr dünyanýn gündemindeydi. Herkes gibi Texaslýlar da Alice'in geçmiþini unutmaya hazýrdýlar. Ahlakçý kimi itirazlarýn üstelemesi halindeyse, açlýðýn insanlara her þeyi yaptýrabileceði görüþünde birleþiyorlardý. Hem burasý Amerika'ydý. Özgürlükler ülkesi! Sam Morris, bu gecikmiþ haklýlýðýn tadýný çýkaramadýðý için, öfkesinden hiçbir þey yitirmediði gibi, eskisinden daha çok insanlardan nefret ederek iyice iþine gömüldü. Teknolojiyle daha fazla ilgilenmeye baþladý ve kendini uçandairelere, uzaydan gelenleri araþtýrmaya adadý. Yalnýz, dünya iþlerine küsmeden önce, kasabadaki birkaç niþan bozulmasý, boþanma, iþten kovulma ve kimi ufak tefek salon kavgalarýnýn ortaya çýkmasýnda, Sam Morris'in araþtýrmacý ruhunun önemli bir payý olduðu söylentileri yaygýnlaþtý. Birkaç yýl sonra uçandaireler gördüðünü iddia etmeye baþladýðýndaysa --ki bir keresinde bu nedenle televizyon ekranlarýna çýkmýþ ve kendisini inanmaz gözlerle süzen, beton suratlý bir sunucunun manidar sorularýný, kendinden geçmiþ bir halde büyük bir coþkuyla yanýtlamýþtý-insanlar artýk onu, yüzlerinde saklamaya bile çalýþmadýklarý hafif çarpýk bir tebessümle dinliyorlardý. Uzaylýlarýn, öcünü alacaðý günü beklemekten baþka bir þey kalmamýþtý ona. ... Geniþ gözenekli sarkýk yanaklarý, etli kalýn dudaklarýný da birlikte aþaðý çekiyor; hemen her zaman birtakým dolgun sivilceleri barýndýran
iri burnu, geniþ yüzünü iki ayrý kara parçasýymýþçasýna acýmasýzca ikiye bölüyor, bu da yetmiyormuþ gibi, kalýn köþeli çenesinin yardýmýyla, bir yandan da adeta öne doðru iteliyordu. Zaten olmayan alnýný iyice bastýran beyaz kepinin altýndan, gecenin ileri saatlerinde, sarhoþlarýn, "Saç! Hayýr, diken! Yok yok, çalý!" diye bahse tutuþtuklarý, hiçbir canlýlýk belirtisi taþýmayan talihsiz saçlarý fýþkýrýrdý. Hep bembeyaz önlük giyerdi. Temiz kadýndý; iç çamaþýrlarýna varana dek ütülerdi. Onun bu hali çalýþtýrdýðý Kafe'nin bakýmsýzlýðýný açýklamayý zorlaþtýrýyordu. O koca kasabada hiç kimse, onun yüzünü güldüren herhangi bir þey hatýrlamýyordu. Bu somurtuk yüz, her zaman bezgin bir köpeðinkini andýrmýþtý. Çocukluðundan beri "Köpek Kathy" diye anýlmasý boþuna deðildi elbet. Alice, annesinin çirkinliðine hiçbir zaman akýl erdirememiþti. Artýk "çirkin" demenin bile yetersiz kaldýðý, bütün tanýmlarýn dýþýna taþan, bütün kategorileri altüst eden bambaþka bir umutsuzluk noktasýydý bu yüzün vardýðý yer. Her seferinde yeniden þaþýrmadan alýþmak çok güçtü Köpek Kathy'nin çirkinliðine. Annesi, Alice'in yaþamýnda gene de çok önemli bir figürdü. Hemen herkesin annesiyle kurduðu iliþkiden farklý bir þeydi bu, ve tabii çeþitli nedenleri vardý. En baþta geleni, Alice'in bütün yaþamý boyunca, annesinin aslýnda üvey annesi olduðuna deðin sonsuz inancýydý. Kendini tutamayýp, "Anne, sen üvey anne misin?" diye sorduðunda henüz dört yaþýndaydý. Ardýndan bütün genç kýzlýðý boyunca, bu "acý hakikatin" bir sarhoþluk anýnda babasýnýn dudaklarýndan dökülüvermesini bekledi. Hemen her zaman körkütük sarhoþ gezen babasýnýn, böyle boþ bulunacaðý bir anýný yakalamak için, ardýnda az gezip dolaþmadý. Zavallý ihtiyarcýksa, kýzýnýn ilgisini, kendine duyduðu sevgiye ve kollama duygusuna yordu. Kuþkusuz bir baba için çok hayýrlý sayýlacak bir yanlýþ anlamaydý bu. Nitekim Alice, bu nedenle, kaç kez babasýnýn baþýný çeþitli belalardan kurtardý; daha sonraki yoksulluk ve sefalet günlerinde en umutsuz zamanlarda bile, bir çýkýþ yolu bulmak konusundaki yeteneðini, en þaþýrtýcý durumlarýn ortasýnda bile hiç yitirmediði saðduyusunu ve dinginliðini, babasýnýn peþinde geçirdiði o umutsuz günlerde edinmiþ olsa gerek. Alice'in annesini bunca kabullenemeyiþi, onun çirkinliðinden çok, akýl almaz kayýtsýzlýðýyla ilgiliydi. Annesiyle iliþkisine ait küçük bir hoþluk, küçük bir sevecenlik, karþýlýklý oynadýklarý gizli, sevimli bir oyun, bir incelik aný, adý konmamýþ ama her iki tarafýn da yüreðinde sakladýðý sessiz bir sözleþme, hiçbir þey, hiçbir þey hatýrlamýyordu. Zaten Alice, hiçbir zaman annesinin herhangi bir konuda ne hissetmiþ olduðunu anlayamadý. Bu kilitli surat, galiba yalnýzca Alice'e deðil, koca yeryüzünde hiç kimseye hiçbir þey söylemiyordu. Buruþuk gözkapaklarý, gözlerinin yarýsýna dek sarkýyor, altýndan da hiçbir ýþýk, hiçbir parýltý barýndýrmayan çelik mavisi gözbebekleri inanýlmaz bir kayýtsýzlýkla dimdik bakýyordu. Sanki bu dünyada hiçbir þey ona deðmiyor, ona iliþmiyordu. Alice, sonunda annesinin neler hissettiðini kendi de bilmeyen tuhaf bir yaratýk olduðuna karar verdi. Bu, onu çok rahatlatmýþtý. Annesinin yalnýz onunla deðil, hiç kimseyle bir köprüsü yoktu. Anlaþýlmaz bir kadýndý. Anlaþýlmak gibi bir derdi de yoktu. Belki de bu yüzden bu kadar rahattý. Baþta kendi olmak üzere, dünyadaki hemen her þeyden sonsuza dek vazgeçmiþti sanki. Öte yandan zekasý ve iþbilirliði, yadsýnamaz bir gerçeklikti. Tutumluluðu da. Hemen hiç konuþmaz, konuþtuðundaysa en az sayýda sözcükle idare ederdi. Bunlar çoðunlukla, "Hayýr", "Asla", "Unut", "Evet" gibi kesin ve tartýþma payý býrakmayan yanýtlar; "Belki", "Bakalým" gibi kendi iþine gelen belirsizlikler, ya da "Olmaz!", "Kes be!" gibi bildirim kipleriydi. Allahýn terk ettiði çölün ortasýnda
baþýna bela almadan kafe iþletmek, o uzun yol sürücüleri ve kýzgýn kovboylarla baþ etmek kolay iþ deðildi elbet. Kathy'nin çevresine yaydýðý, Alice'in de bir türlü dýþýna çýkamadýðý müthiþ bir çekim alaný olduðu tartýþýlmazdý; sanki her þeyi onun onaylamasý gerekiyormuþ gibi bir kaný uyandýrýr, ya da her þeyi ona onaylatmak gerekiyormuþ gibi bir kanýya insanlar kendiliðinden kapýlýrlardý. Duygularýmýzla suçluluðumuz arasýndaki o þaþmaz iliþki henüz keþfedilmemiþ olduðundan, bu aksi kadýnýn bütün lanetliðine karþýn böyle bir üstünlük kurmuþ olmasýný kimse anlamýyordu. Dýþarýdan bakýldýðýndaysa, kýsaca, sessizliðini bir otoriteye dönüþtürmüþ, denebilirdi onun için. Texas'ýn ortasýnda bakýmsýz bir kafede tezgahta durur; sarhoþlarý ve eski hatýralarý, uzun mücadeleleri, arayýþlarý, yitirilmiþ umutlarý, vazgeçiþleri, kavgalarý, hayatlarý büyük bir ilgisizlikle dinler; caný sýkýldýkça da kirli bir bezle tezgahý silerdi. Arada bir baþýný kaldýrýp tezgahýn üzerinde duran televizyona ayný ilgisizlikle göz atardý. Bir kavga çýktýðýndaysa --ki bizzat kendileri çoktan birer kamyona dönüþmüþ olan o irikýyým kamyon sürücüleri arasýnda sýklýkla çýkardý-- nerede müdahale edeceðini çok iyi bilir, sonuç alamayacaðýný kestirdiði yersiz müdahalelerle otoritesini sarsmazdý. Babasýysa, gerek kendi adýna, gerek ailesi adýna, gerek atalarý adýna, gerekse de bütün Amerika adýna konuþurdu. Ayaklý bir Amerika tarihi halindeki bu adam konuþmaya þehvet derecesinde düþkündü. Ýkinci kadehte baþladýðý uzun ve hamasi söylevleri gün aðarýrken, sýzmasýyla birlikte son bulurdu. Arada bir tutan ve dinmeyen aðlama krizleriyle birlikte kesintiye uðramamýþsa tabii... Bu arada, kimi zamanlar uykudayken de konuþmayý sürdürdüðü olurdu. Annesinin yörede dinlemediði tek sarhoþ babasýydý. Kafede içki bile verilmezdi ona. Onun ayak altýnda dolaþmasýný istemezdi Kathy. Kasabanýn dýþýnda, camlarýna hep ýslak ýþýklar yansýyan bir benzinlikte çalýþýrdý koca Ralph. Kopkoyu renkler ve dumanlý çizgilerle sonsuza dek uzayan ufuk, sanki dünyanýn yaradýlýþýna kadar geri giderdi. Batýya özgü o vahþi ve melankolik güzelliðin bütünüyle ortaya çýktýðý, rüzgarlarýn kanyonlarda ýslýk çaldýðý günbatýmlarý insanýn içine dokunurdu. Çok hüzünlü bir yerdi. Orada zaman zaman sebepsiz yere burnu sýzlardý insanýn. Kýrk yýllýk geçmiþi adýna onu orada, o benzinlikte tuttuklarýndan, bu yüzden kovmadýklarýndan emindi Alice. Kaç kez onun yüzünden yangýn tehlikesi atlatmýþlardý. Böyle durumlarda bile, hiç oralý olmamýþtý Kathy, her þeyi oluruna býrakmýþtý. Kathy, çirkinliðinin cezasýný ilkin kendine, sonra ailesine, sonra da kasabaya fazlasýyla ödetti. Alice'in þöhretinin ilerlediði yýllarda, bu ödemeden gazeteciler de paylarýný fazlasýyla aldýlar. Aðzýndan tek söz çýkmýyordu kadýnýn. O yýrtýk ve yapýþkan Amerikalý gazetecilerin yedi cihana neler söyletmiþ en kan kýzýlý bile kelime alamýyordu kadýnýn aðzýndan. Alice kimi zaman uzaktan seyrederdi annesini. Ona yardýma gittiði kimi günler, bir an, zamanýn ve mekanýn dýþýna çýkar, sanki bir baþkasýymýþ gibi, her þeye yabancý gözlerle bakma oyunu oynardý. Hiçbir zaman ufacýk bir yakýnlýk olsun duymadýðý, hemen hiç konuþmayan bu iri memeli, çirkin ve tombul kadýn, deðil annesi, hiçbir þeyi olamayacak kadar uzak gelirdi ona. Hissettiði bu yabancýlýðý ona açýklayabilecek, bildiði tek taným, onun üvey annesi olmasýydý. Babasýna bunu söyletememiþ olmasý bile, bu konudaki inancýný deðiþtiremedi. Koca Ralph ise, hep bir gün buralardan çekip gideceðini, bir daha hiç geri dönmeyeceðini, izini kaybettireceðini söylerdi. Hep büyük düþler kurar; konuþmalarýnda, sonunda mutlaka çeþitli hayat dersleri çýkartýlan mesellere yer
verirdi. Eskilere ait tütün ve toz kokan maceralar, birbiri uðruna ölen erkeklerin dostluklarý üzerine ölümsüz hikayeler anlatýr; altýn ya da petrol ararken kaybolmuþ hayatlardan, onuru incindikten sonra buralardan giden ve bir daha hiç geri dönmeyen, atýndan baþka hiçbir þeyi olmayan yalnýz kahramanlardan söz ederdi. Arada bir aðýz mýzýkasýyla artýk hiç kimsenin hatýrlamadýðý hüzünlü bozkýr þarkýlarý çalardý. Galiba Koca Ralph'in hayatta yapabildiði en güzel þeydi bu. Onun söylediklerini ciddiye almazdý Kathy. Kýrk yýldýr ayný þeyleri söyleyip durduðunu, ve dediklerinin hiçbirini yapamadan buralarda geberip gideceðini söylerdi. Bunu herkesten daha iyi bilirdi. Umutsuz ve oyunsuz insanlarýn sahip olduðu, þaþmaz bir gerçeklik duygusu vardý Kathy'nin. Acýmasýzlýðýnýn gücü buradan geliyordu. Alice'in dönüp de ardýna baktýðýnda, ailesine ve geçmiþteki yaþamýna deðin anýmsadýðý þeyler bunlardý iþte. Var oluþunun temeline deðin düþ kýrýklýklarý... sevinç vermeyen bulanýk resimler... Alice'in evden kaçtýktan sonra, uzun ve sýkýntýlý yýllar geçirdiði doðrudur, hatta fazlasýyla doðrudur. Dikkafalýlýðý, þahane tembelliði, yersiz alýnganlýklarý, çabuk sýkýlmasý, daðýnýklýðý, sebatsýzlýðý ve sýk sýk deðiþen tutkularý yüzünden, ilkin kendine, sonra en yakýnlarýndan baþlayarak çevresindeki herkese hayatý cehennem ettiði de doðrudur. Bu yüzden hiçbir iþte dikiþ tutturamamýþ, baþladýðý hiçbir þeyi sürdürememiþtir. En uzun yaptýðý iþ, bulaþýkçýlýktýr. Çünkü bulaþýk yýkarken, bir çeþit ruhsal arýnma duyduðunu kendi de söyler. Hala bugün bile onu en çok sakinleþtiren þeyin, köpürmüþ deterjan olmasý biraz garip karþýlanabilir elbet, ama insanlarýn alýþkanlýklarýndan kolay kopamadýklarý düþünülünce, bu da "anlaþýlýr" bir þey olup çýkar. Garsonluk, satýcýlýk, sirkte yer göstericiliði, konu mankenliði, pastanede kasiyerlik, hayvan bakýcýlýðý gibi çok çeþitli iþlere girip çýkmýþ ve bunlarýn sonunda, her nasýlsa "yazar" olmayýp þarkýcý olmuþ, ardý sýra çevirdiði filmlerle üstelik adýný bir de iyi oyuncuya çýkarmasýný bilmiþtir. Bütün bu iþ deðiþtirmeleri sýrasýnda kentten kente savrulmuþ, hemen hemen Amerika'da görmediði yer kalmamýþtýr. Gezip tozduðu yerlerin yan yana bitiþtirilmesinden rahatlýkla az noksanlý bir Amerika haritasý elde edilebilir. Bir ara "serseriliðin þiiri" diye bir þey tutturmuþ, bu þiir uðruna baþýna gelmedik iþ, uðramadýk bela kalmamýþtýr. Bu anlamda dünyanýn en pahalý þairlerinden biri olduðu da doðrudur. Her gördüðü film nerede geçiyorsa orada yaþamak gibi bir huy edinmiþ, filmin geçtiði yerleri keþfetmek gibi kimseye pek yararý dokunmayan bir merakýn ardý sýra oradan oraya savrulmuþtur. Yýllar sonra Alice'in çocukluðuna deðin malzeme toplamak gibi beyhude bir amaçla Texas'a gelen genç bir gazeteci, püriten görünüþlü, çokbilmiþ kapý komþusunun, sözde hoþgörülü ama yukarýdan bakan bir edayla, "Alice'ciðin bütün hatasý seyrettiði filmlere fazla inanmasýydý," demesi üzerine çok sinirlenmiþ ve kadýný fena halde haþlayarak, "Ýnandý da haksýz mý çýktý peki? Ýþte koskoca Alice Star oldu. Sizse hala burada, bu boktan kasabada tavuk besliyor ve bahçenizdeki otlarý ayýklayarak yaþlanýyorsunuz," demiþtir. Alice'in yýllarca bunca ufak iþte sürterek zaman yitirmesinin nedeni --ki hemen hiç kimseyi inandýrmayacak kadar gerçektir-þarkýcýlýðý geç keþfetmiþ olmasýydý. Arada bir usul sesle þarkýlar söylerdi, o kadar. Þarký söyleyerek para kazanabileceði aklýnýn ucundan bile geçmemiþti. O güne dek onca þarkýyý ezbere bildiðinin, çok iyi bir sese ve kulaða sahip olduðunun neredeyse ayýrdýnda bile deðildi. Müzik kendisinden habersiz gelip yerleþmiþti ona.
Babasýnýn aðýz mýzýkasýyla çaldýðý ezgileri anýmsar, içlenirdi yalnýzca. Bu alandaki yeteneðini ve olanaklarýný kabullenmekte epey güçlük çekti Alice. Bu konuda hiç hayal kurmamýþ, kendine hiçbir yatýrýmda bulunmamýþtý. Neredeyse kendiliðinden çýkagelen tatsýz bir sürprizdi bu. Eðer günün birinde uyuþturucu müptelasý melez sevgilisi, þu arada bir söyleyiverdiði þarkýlardan birine denk gelmeseydi ve Alice'i para kazanmak için bu iþe zorlamasaydý, belki de daha uzun yýllar hiç kimse Alice Star diye birini tanýmayacaktý. Nitekim Alice, ilk 45'liklerinden birini bu eski sevgilisine adamýþtýr: Her baþarýlý kadýnýn ardýnda þaþkýn bir erkek vardýr adlý bu ironik þarkýda kendiyle dalga geçer. Alice, bunca yýl niye zaman yitirmiþ olduðunu soranlarý, "Hep þu Allahýn belasý kilise korosu yüzünden," diye yanýtlamýþtýr. "Hayatý da, müziði de zehir ettiler bana. Yýllar yýlý müzik denilince, o sefil kilise korosunu, papazlarýn ardý arkasý kesilmeyen azarlamalarýný, iç kýyan ilahileri, sürekli terleyen domuzcuða benzeyen çocuklarý, mendilli ve þapkalý karanlýk kasaba kadýnlarýný, o tozlu kilise yolunu ve o berbat pazar günlerini hatýrlardým ve her seferinde içim sonsuz bir sýkýntýyla daralýrdý. Geçmiþimdeki her þey gibi müziði de gömmüþtüm; onun, kendimi gerçekleþtirmek için bir olanak olduðunu anlamam yýllarýmý aldý. Bu yüzden, sizlere çocukken fark edilmek için söylediðim þarkýlardan, kanýma iþleyen müzik ateþinden, kurduðum þarkýcýlýk düþlerinden, harçlýklarýmý biriktirip aldýðým ilk müzik aletinden, arkadaþlarýmla kurduðumuz ilk müzik topluluðundan, þarkýcý olmak için yana tutuþa geçtiðim tutkunun dikenli yollarýndan ne yazýk ki söz edemeyeceðim. Yirmi üç yýl uðraþýp serseri, iki yýlýn sonundaysa þarkýcý oldum. Hepsi bu." Bir plak firmasýnýn ajanlýðýný yapan Eddie d'Ascanto, onu, ilk kez kendi de adý kadar manasýz bir yer olan Beyaz Tavþan diskoteðinde dinleyinceye kadar, Alice Star belini biraz doðrultmuþ, borçlarýný ödemiþ, deri ceketlerinin ve lame çoraplarýnýn sayýsýný "eser miktarda" artýrmýþ ve uyuþturucu düþkünü sevgilisinin "temel ihtiyaç maddelerini" nispeten daha rahat karþýlayan bir yaþam düzeyine ancak eriþmiþti. Büyük umutlarý ve beklentileri yoktu þarkýcýlýktan. Sözün tam anlamýyla bu sayede geçinip gidiyordu yalnýzca. Porno film çevirmekten her bakýmdan daha iyi bir iþ olduðu kesindi. Ama o Allahýn belasý Eddie d'Ascanto'ya rastlayýncaya dek sürdü bu huzuru. Bütün baþarýlý Amerikalýlar gibi Ýtalyan asýllý olup My Fair Lady'yi yirmi üç kez seyrettiði için mi, yoksa baþka nedenden mi bilinmez, "menajerlik" kurumuna gereðinden fazla inanan; eþcinsel olmadýðý halde, ince bir giysi beðenisine sahip ender erkeklerden biri olan ve birlikte çalýþtýklarý ileriki yýllarda, birbirinden ilginç ve çarpýcý buluþlarýyla Alice'e rahat ve huzur yüzü göstermeyen Eddie d'Ascanto karþýsýna çýkýp da, onu, Amerika'daki binlerce þarkýcýdan biri olmadýðýna inandýrana kadar böyleydi bu; ve o sonu gelmeyen ilginç buluþlarýný gerçekleþtirmek için günde yirmi altý saat çalýþtýrmaya baþlayýncaya dek sürdü mütevazý yaþamý. Alice, þarký söyleyip para kazanmaya bir çeþit avanta gözüyle bakýyordu. Alkýþlar, parýltýlý giysiler hoþuna gidiyordu, o kadar. Eddie'den sonrasý ise Alice için bir yeniden doðuþtu. Bütün daðýnýk meraklarý, tutku çeþitleri, birbirinden çok farklý alanlara savrulmuþ ilgisi, giderek tek bir yerde, tek bir noktada toplanmýþtý þimdi. Yaþamýnda ilk kez bir þeyi deniyordu: Bir iþte sebat etmeyi. Gece gündüz hiç durmadan çalýþýyor, yýllar ile arasýndaki açýðý kapatmaya uðraþýyordu. Ýlk 45'liði çýktýktan üç hafta sonra bütün umutlarýnýn boþ bir hayal olduðuna inanmaya baþlamýþtý ki, plak firmasý ikinci bir plak için Alice Star'ý yeniden stüdyoya soktu. Sonuç eskisinden parlak deðildi. Alice Star adý hala kimselere tanýdýk gelmiyordu.
Eddie d'Ascanto'nun yýrtýcý gayretleriyle gerçekleþen üçüncü ve dördüncü plaklar da sonucu deðiþtirmedi; bu sonuncular yüz plaklýk listelerin alt sýralarýný biraz zorlar gibi olduysa da, ardýndan gelen büyük dalgalarýn gürültüsünde silinip gitti, daha sonra da kesin bir sessizliðe gömüldüler. Alice, bu kez gerçekten her þeyin bittiðine inanýyordu, hatta bu sefer eski iþini bile bulamayacaðýný düþünüyordu. O boktan kulüpler için bile, plak sahibi olmasa da, umut vaat eden sýradan, iddiasýz bir þarkýcý, yenilmiþ, burnu sürtülmüþ plak sahibi bir þarkýcýdan çok daha önemliydi. Sýradan Amerikalýnýn, kendisine baþarýsýzlýðý hatýrlatan hiçbir þeye tahammülü yoktu. Umudundan, inancýndan, hevesinden ve Alice de dahil olmak üzere herkesin sinirini bozan azminden hiçbir þey yitirmeyen Eddie d'Ascanto'ya göre son þans, bir uzunçalardý. Yapýmcý firmayý buna ikna etmek, Eddie için bile hayli uzun zaman aldýysa da, sonunda kazanan tabii ki gene o oldu. Ýlk uzunçalarýn hazýrlýklarý baþladýðýnda, her ikisi de son kartlarýný oynadýklarýný biliyorlardý. Gece gündüz demeden aralýksýz çalýþýlan on dört ay sonucunda çýkarýlan bir uzunçalarla, yeni bir 45'lik, Alice'e þansýn bütün kapýlarýný sonuna dek açtý. Baþarmýþlardý. Yitirilmiþ Zamanýn Ardýnda adlý bu plak üçüncü haftanýn sonunda Bilboard Listeleri'nde 1 numaraya yerleþmiþti ve on altý hafta boyunca yerini kimseye kaptýrmadý. Þimdi bütün Amerika ve bütün dünya Alice Star dinliyordu. Arada bir baþýný kaldýrýp tezgahýn üzerindeki televizyondan kýzýný seyreden Köpek Kathy'nin yüzünden gülümseme demenin bile abartý sayýlabileceði gülümsemeye benzer belli belirsiz bir þey geçiyordu. Bütün bu olan bitenin gerçek olduðuna inanmak için, bir dað evine kapandý Alice ve tam beþ hafta boyunca, yüzünü, Eddie dahil hiç kimseye göstermedi. Baþarýsýný hazmetmeye, olanlarý anlamaya çalýþtý. Geldiði yer konusunda çok hazýrlýksýzdý. Bir star olmanýn, dorukta yaþamanýn ve bu yeni hayatýn getireceði olasý sorunlarýn üzerine kafa yordu. Geleceði için düþ kurdu, kararlar aldý. Yalnýz kolay hazmedemediði bir þey vardý: O da eski plaklarýnýn hiçbir þey olmamýþ gibi gelip liste baþlarýna kurulmasýydý. En çok buna kýzýyor, halkýn bu gecikmiþ ilgisine öfkeleniyordu. Hemen her söyleþisinde bundan söz etmeden duramýyordu. Gazeteciler de Alice'in her söyleþisinde lafý döndüýüp dolaþtýrýp buraya getirmesinden býkmýþlardý. Hiçbir ilginçliði kalmamýþtý artýk bu konunun. Neyin hesabýný soruyordu bu kadýn? Madem bu kadar seveceklerdi, daha önce niye hiç fark etmemiþlerdi plaklarýný? Niye o zaman sahip çýkmamýþlardý kendisine? Ya da uzunçalar yapma þansý verilmeseydi ne olacaktý peki? gibi artýk bir anlamý kalmadýðý gibi, muhatabý da olmayan gecikmiþ hesaplarýn ardýna düþüyordu. Bu konudan her söz ediþinde sanki atlattýðý bir kazanýn diðer olasýlýklarýyla yüzleþerek yeniden ve yeniden dehþete kapýlýr gibiydi. Art arda verdiði konserler, dünyanýn bir ucuna dek uzanan büyük dünya turnesi, satýþ rekorlarý kýran plaklarý, video klipleri, Alice'e dünyanýn her yerinde milyonlarca hayran kazandýrmýþtý. Bütün bunlara raðmen, Alice bu sorularýndan vazgeçmedi. Amerikalýlarýn bu konudan hayli sýkýldýklarýný, gazetecilerinse fazlasýyla býktýklarýný sezinleyen Alice bu konuda eski ýsrarýný sürdürmeyip unutmuþ gibi göründüyse de, en son çýktýðý Japonya turnesi sýrasýnda, Amerika'dan uzaklaþmýþ olmanýn getirdiði yersiz bir rahatlýða fazla kapýlarak, Japon televizyonlarýna ve gazetelerine neredeyse baþka hiçbir þey söylemedi. Üstelik bunu, insanlýða ait çok temel bir sýrrý ifþa ediyormuþçasýna derin bir sitemle yapýyordu. Onun bu konudaki tutturukluðunu ve inadýný en iyi anlayan ne yazýk ki, Sam Morris'ti. Alice'i çok iyi anlýyordu Sam, zamanýnda ona da inanmamýþlardý. Oh olsundu! Bu örnek
olayýn, hem Alice'den öcünü aldýðýný düþünüyor, hem de bu örnek sayesinde Alice'le özdeþleþebiliyordu. Bu cadý, Texas'ý terk edip gitmiþti ama, bir türlü Sam Morris'in hayatýndan çýkmýyordu. "Modern Amerikan Toplumunun Kýrmýzý Baþlýklý Kýzý" diye anýlmasýna yol açan baþýndaki kýrmýzý beresi, göbeðini açýkta býrakan tiþörtleri, bir üsluba dönüþtürdüðü rüküþlüðü, abuk sabukluktan bir çizgi yaratan giysileri, ilginç takýlarýyla bütün dünyada milyonlarca genç kýz tarafýndan taklit edilen çaðdaþ bir efsaneydi þimdiden. Bu arada Kamelyalý Kadýn'ýn çaðdaþ uyarlamasýnda oynadý. Ýki müzikalde rol aldý. Beverley Hills'deki muhteþem villasýnda günlerini geçiriyor, bir zamanlar filmlerde görüp de parasýzlýktan gidemediði Amerika dýþýndaki yerleri geziyordu. Avrupa baþkentlerinden baþlayan yolculuðu, tropikal ormanlardan, Tibet daðlarýna varana dek geniþ bir coðrafyaya açýlýyor, çýlgýn gibi para harcýyordu. Tepesini attýran bir þey oldu mu da, dosdoðru mutfaða giriyor. köpürte köpürte bulaþýk yýkýyordu. Babasýnýn ihmali yüzünden yanan benzinlik için yüklü bir tazminat ödemek gibi, uyuþturucu müptelasý eski, melez sevgilisinin kefaletle tahliye edilmesi için gerekli parayý anýnda karþýlamak gibi hatýrþinaslýklardan da hiç geri durmuyordu. Kathy, bunca yýllýk yaþama koþullarýný ve alýþkanlýklarýný bir anda deðiþtiremeyeceðini belirterek, kýzýnýn her türlü yardým önerisini geri çevirmiþti. Alice bir kez daha annesini anlamakta güçlük çekiyordu. ... Her þey çok sakin baþlamýþtý o gün. Güzel bir yaz günüydü. Pamuk aklýðýnda bulutlar, masmavi bir gökyüzü ve bütün sýradanlýðýyla ýþýyan parlak bir güneþ... Parklarda sere serpe güneþlenenler, havuzlara ayak sarkýtanlar... Hiçbir özel iþareti yoktu o günün. Bir süredir konserlerine ara vermiþ, seyircilerinden uzak kalmýþ olan Alice Star, Afrika'daki açlar yararýna düzenlenen bir konserle LA Stadyumu'nda muhteþem bir kalabalýk önünde yeniden hayranlarýnýn karþýsýna çýkacaktý. Hayranlarý onu çok özlemiþti. Uydu aracýlýðýyla dünyanýn hemen her yerinde naklen yayýmlanacaktý bu konser. Bütün dünya onu çok özlemiþti. Alice Star, bu konser için yepyeni parçalar ve yepyeni giysiler hazýrlamýþtý. "Image-maker"larýnýn uzun süreli çalýþmalarý sonucunda karar verdikleri yepyeni bir "imajla" çýkacaktý hayranlarýnýn karþýsýna. Eddie d'Ascanto ise, ABD tarihi için bile inanýlmaz boyutta sayýlabilecek büyük bir tanýtým kampanyasý baþlatmýþtý. Aylar öncesinden tutturulmuþ tansiyon giderek týrmanýyor, herkes büyük bir heyecanla bu konseri konuþuyor, bu konseri bekliyordu. Konserin yapýlacaðý stadyumun etrafý günler öncesinden Alice Star hayranlarý tarafýndan çepeçevre kuþatýlmýþtý. Konser günü gelip çattýðýndaysa, stadyumda mahþeri bir kalabalýk vardý ve stadyumun çevresini, içeri giremeyen öfkeli bir seyirci kalabalýðý sarmýþtý. Biletler haftalar öncesinden tükenmiþti. Ýddialý bir açýlýþ, parlak bir gösteri, yüksek kalitede bir ses ve ýþýk düzeni eþliðinde fýrtýna gibi baþladý konser. Alice Star, ilk þarkýsýyla sahne aldýðýnda, bütün stadyum inliyordu. Kaç aydýr gerilmþ bir yay bütün þiddetiyle boþanýyordu þimdi. Sonradan düþünüldüðünde, konserin ilk þarkýsýnýn sözleri alabildiðine ironik kaçýyordu: Bir gece yarýsý, bir yýldýz kayarsa senin baktýðýn gökyüzünden... Konserin ilk yarýsý, artýk hemen her konserde görülen ve olaðan sayýlagelen taþkýnlýklarý saymazsak, ve bu taþkýnlýklarýn
her Alice Star konserinde görülen biraz daha fazlasýný saymazsak, olaysýz geçti, bile denebilir. Tek olay, Alice Star'ýn kendisiydi. Seyircilerini ve hayranlarýný çok özlemiþ dinamit gibi bir Alice Star vardý sahnede; yay gibiydi, zýpkýn gibiydi, fermuar gibiydi, havai fiþek gibiydi, su gibiydi, ateþ gibiydi ve birçok güzel þey gibiydi; hýnzýr ve hüzünlü, çapkýn ve romantikti; tam bir sahne hayvanýydý; yeni imajýyla, yeni saçlarýyla, yeni parçalarýyla tükenmeyen bir enerji ve coþkuyla, olaðanüstü bir performansla gerçekten unutulmaz bir konser veriyordu. Bir trajedi aðýrbaþlýlýðý içinde, ancak bir zencinin çýkartabileceði seslerle söylediði blues hüznündeki parçalardan, bir insanýn deðil, ancak bir uzay aygýtýnýn çýkartabileceði seslerle söylediði en sert ritmli, makine hýzýnda parçalara varana dek yayýlan geniþ bir repertuar izliyordu. Ayný anda sahnenin her yerinde birden bitiyor, bir þarkýcýdan çok bir gözbaðcýya benziyordu. Ýkinci yarýnýn ortalarýna dek konser hep ayný havada sürdü. Bir konserden çok, bir mucizenin gerçekleþmesine benzesin istemiþti bu konser; öyle de oluyordu. Alice Star, yeni albümünün parçalarýný arka arkaya seslendirmeye baþladýðýnda, dünya soluðunu tutmuþ, Alice Star'ýn bu yepyeni ve muhteþem þarkýlarýný dinliyordu. Tam, albümün hit parçasý olan Bu Çaðda Ýhanet ve Baþka Çaðda Sadakat'i söylemeye baþladýðýnda, bazý seyirciler arasýnda, gökyüzünde parlak ýþýklý, çok hýzlý hareket eden, portakal renkli yuvarlak bir cismin görüldüðü söylentisi yayýlmaya baþladý. Bu söylentileri ciddiye alarak arada bir gözlerini gökyüzüne çevirmeden duramayanlar, bir süre sonra portakal renginde yuvarlak bir cismin sahiden hýzla büyüyerek ve gökyüzünde çeþitli zikzaklar çizerek stadyuma doðru yaklaþtýðýný gördüler. Birdenbire çýðlýklar yükselmeye baþladý. Büyük çoðunluk, doðal olarak bunu gösterinin bir parçasý sandý. Konserin baþýndan beri büyük bir hayranlýkla izlenen, Eddie d'Ascanto'nun Hollywood'un en baba "Special Effect"törlerine hazýrlattýðý çeþitli gösteriler, bu numaraya da çok müsaitti çünkü. En hafifinden lazer ýþýnlarý bile yepyeni bir gösteri grameriyle kullanýlmýþtý bu konserde. Bu ýþýnlarýn imza atmadýklarý tek bir yer, tek bir yüzey, tek bir boþluk kalmamýþtý. Sahne üstünde insanlar ansýzýn kayboluyor, örneðin, solosunun tam ortasýndayken basgitarist kaybolup ardýndan boþluða gerilmiþ bir telin üzerinde korkusuz bir canbaz gibi bitiyor; þarkýnýn ortasýnda yer yarýlýyor, davulcu içine düþüyor, az sonra hýnzýr bir þaman gibi baþka bir köþede hiçbir þey olmamýþ gibi belirerek baget sallýyordu. Dansçýlar, birbirlerinin gövdelerinin içinden geçerek boþluða karýþýyor, bir göz kýrpýmý zaman sonrasýndaysa, üstelik giysi deðiþtirmiþ olarak yeniden ortaya çýkýyor ve kaldýklarý yerden danslarýný sürdürüyorlardý. Tüm gösteri neredeyse gözbaðcýlýk üzerine kurulmuþtu. Oysa o tuhaf cisim, o portakal rengi cisim yaklaþtýkça bunun düpedüz bir uçandaire olduðu görüldü. Týpký amatörlerin çektiði o soluk siyah beyaz fotoðraflarda, ya da filmlerde gördüðümüz gibi bir uçandaire... Ama o kadar ýsmarlama bir hali vardý ki, herkesin onu yapma bir uçandaire olarak gösterinin bir parçasý sanmasýndan daha doðal bir þey olamazdý. Göründüðü anda herkesi þaþkýna çeviren bu uçandaire, sonra gelip stadyumun tepesinde asýlý kaldý; sanki herkes onu görsün ister gibi ve bütün kameralara poz verir gibi bir süre havada, stadyumun tepesinde öylece asýlý kalýp bekledikten sonra, rengi açýldý, giderek gri, mavi bir ýþýk tozanýna dönüþtü. Cama benzer yüzeyinden grimsi-mavimsi bir aydýnlýk dýþarý taþýyor, ayný zamanda aracýn içini de aydýnlatarak görünür kýlýyordu. Gerçi bir tür storlu pencerelerle çevrelenmiþ iç
yüzeyinde fazla bir þey görünmüyordu ama, ayný anda bütün dünyada televizyon kanallarýnda milyonlarca insan tarafýndan seyrediliyordu. Az sonra uçandaireden sahneye bir demet tül gibi dökülen sarmal bir ýþýk huzmesi indi, ilahi bir nur gibi ýþýyarak ve hýzla Alice Star'ý kuþatarak içine aldý. Sonra da o tozanlý ýþýn demeti, adeta saydam bir asansöre dönüþerek, Alice'i yukarýya çekmeye baþladý. Alice Star'ýn yükselirken iyice þaþkýnlaþan yüzünde, o güne kadar kimsenin görmediði, hayli alýkça denebilecek bön bir mutluluk ifadesi vardý. Belli ki, kendi de gösterinin bu yanýndan habersizdi ve ona da tam bir sürpriz olmuþtu bu... Yavaþ yavaþ göðe doðru yükselirken ulvi duygulara kapýlarak, Hazreti Ýsa'nýn da göðe aðarken benzer þeyler hissettiðini düþünüyor, bu benzerlikten ötürü, kendine derin bir mutluluk ve onur payý çýkarýyordu. Üstelik kabul etmek gerekir ki, bu durumda seyircisi onunkinden çok daha fazlaydý. Alice'in mucizesi, onunkinden çok daha fazla bir tanýk kadrosu önünde gerçekleþmiþ ve hiçbir itiraz kaldýrýr yan býrakmamýþtý. Her þey büyük bir þaþkýnlýk ve hayranlýk dalgasý içinde birkaç dakika içinde olup bitti. Iþýk asansörü, Alice'i uçandairenin içine çekti ve kapýlarý kapandýktan sonra, uçandaire ansýzýn bir þimþek hýzýyla uzaklaþarak gökyüzünün karanlýðýnda kayboldu. Herkes büyülenmiþ gözlerle seyrettikleri bu gösterinin ilk þaþkýnlýðýný atlattýktan sonra çýlgýn gibi alkýþlamaya baþladý. Bir yandan da, Alice Star'ý bir ýþýn demetine sararak sahnenin ortasýndan hüüp diye alýp bir uçandaire içine çeken, bugüne kadar görülmemiþ bu tekniðin nasýl saðlanabildiði üzerine, olur olmaz akýllar yürütüyor; hayranlýktan büyülenmiþ, kendinden geçmiþ bir biçimde baðýra çaðýra tartýþýyorlardý. Ýlk þoku atlatan Eddie d'Ascanto, sahnenin ortasýna fýrlamýþ, saçýný baþýný yoluyor, güvenlik güçlerine, korumalara emirler yaðdýrýyor, ama kimse onu dinlemiyordu; dinleyenlerse ne olduðunu, ne yapmalarý gerektiðini hiç bilemiyorlardý. Çünkü kimse, ne olduðunu anlamadýðý gibi, ne yapýlmasý gerektiði konusunda da fikir sahibi deðildi. Böyle bir þey daha önce hiç olmamýþtý. Bilmedikleri bir durumla karþý karþýyaydýlar; önceden sahip olmadýklarý bir deneyime gereksinim duyuyorlardý. Sahne önündeki ve sahne arkasýndaki yüzlerce koruma görevlisi, ellerini kollarýný kavuþturmuþ, mesleki onurlarý incinmiþ olarak biraz þaþkýn, biraz küs bakýnýp duruyorlardý. Eddie d'Ascanto, baþýna toplanan kameralara dönüp Alice Star'ýn uzaylý yaratýklar tarafýndan bir uçandaireye adeta vantuzla çekilir gibi alýnarak kaçýrýldýðýný boðula boðula anlatýyor ve bütün dünyadan onu bulmalarý için yardým istiyordu. Afrika'daki açlar ya da Amerika'daki toklar, ama birileri mutlaka Alice'i bulmalý ve þu lanet olasý konser tamamlanmalýydý! Sahne üzerindeki herkes en az onun kadar þaþkýn olmakla birlikte, Eddie d'Ascanto'nun canhýraþ feryatlarý da gösterinin bir parçasý sayýldýðýndan, çýlgýn alkýþlar sürüyordu. Aranýn biraz uzadýðýný, bu numaranýn artýk sýkýcý olmaya baþladýðýný düþünenler, bir süre sonra "Alice! Alice!" diye tempolu alkýþlarla Alice Star'ý yeniden sahneye çaðýrmaya baþladýlar. Eddie d'Ascanto'nun bütün yýrtýnmalarý sonuçsuz kalýyor, Alice Star'ýn sahiden kaçýrýlmýþ olduðuna kimse inanmak istemiyordu. Bu konudaki her açýklama giriþimi, gösterinin bir parçasý sayýlýyor, her seferinde yeniden alkýþ alýyordu; iyice umutsuz bir durumdu bu. Bu arada üst düzey devlet görevlileri, bu saçmasapan numarayý biraz daha uzatýrlarsa, ülkenin ve dünyanýn esenliði adýna, bu tür sorumsuz reklam oyunlarýna kalkýþarak kamuoyunda panik yarattýklarý gerekçesiyle haklarýnda dava açacaklarýný duyurdular. CIA'nin ve FBI'ýn birbirlerine rakip rakip bakan siyah
ve lacivert takým elbiseli, karanlýk suratlý bir sürü bir sürü adamlarý hemen olay mahalline gelerek duruma el koydular. Uzunca bir süre, karanlýk ve canhýraþ feryatlarla kendini oradan oraya çarpa çarpa ortalýðý birbirine katmýþ olan Eddie d'Ascanto bile, sonunda yorulmuþ, derin bir yeis ve çaresizliðe gömülerek bir koltuða çökmüþ, hatta yýðýlmýþtý. Bütün bu koþullar altýnda, Alice Star'ýn bilinmeyen bir gezegenden gelen uzaylý yaratýklar tarafýndan bir uçandaire marifetiyle sahiden kaçýrýldýðýnýn anlaþýlmasý ve bunun bir "realite" olarak kabul edilmesi epey zaman aldý. Dünya tarihi bir anda, bir gecede deðiþmiþti. Bütün dünyanýn, bütün kameralarýn, yüzlerce televizyon kanalýnýn gözleri önünde ve milyonlarca insanýn tanýklýðýnda, Alice Star sugötürmez bir biçimde kaçýrýlmýþtý. Anlamayanlar için bir kez daha söyleniyordu: Ünlü pop yýldýzý Alice Star, bilinmeyen bir gezegenden dünyaya gelen bir uçandaire tarafýndan kaçýrýlmýþ ve meçhule karýþmýþtý. Kaç yýllýk bütün o uzaydan geldiler gittiler efsanesi, baþka gezegenlerde hayat var mý, yok mu? tartýþmalarý, uzaylýlara iliþkin irili ufaklý her çeþit söylenti, hiçbir tartýþmaya yer býrakmayacak bir biçimde, herkesin gözü önünde cereyan eden apaçýk bir olayla kesinleþerek noktalanmýþtý. Bu bilgi artýk herkesindi. Þimdi yeni bir tarih baþlýyordu. Ertesi sabah dünya, ayný dünya olmayacaktý, bu belliydi. Sam Morris, oturduðu koltuktan, yüzünde týpký Alice Star'ýn göðe yükselirkenki yüzüne benzeyen alýk bir mutluluk ifadesiyle hipnotize edilmiþ gibi, hiç kýmýldamadan saatlerdir televizyon ekranýna bakýyordu. Hem Alice Star takýntýsýný, hem uçandaire takýntýsýný birleþtiren bu mutlu olayýn sentez gücü karþýsýnda duyduðu hayranlýk ve mutluluktan felç olmuþtu. Yüzündeki o Ýsa'yý görmüþ ifadeyle, ulvi bir hayranlýkla, televizyon ekranýna çivilenmiþ gibi bakýyor, birinin gelip onu oradan, o çarmýhtan indirmesini bekliyordu. Ýþte sonunda uzaydan gelmiþler ve bir tek olayla onun bütün intikamlarýný birden almýþlardý. Hem Alice, hem uzaylýlar olmak üzere söz konusu her iki tarafý da tanýmýþ olmanýn getirdiði akrabalýða benzer bir duyguyla, kendine bu olaydan fazladan bir pay çýkarýyor; kendini, her þeyi önceden görmüþ, biraz ermiþ, biraz aziz, biraz yalvaç gibi hissediyor; rahatsýzlýk nedeniyle nikahta bulunamayan bir uzak akraba burukluðu içinde, orada, aralarýnda bulunamadýðýna üzülüyor, yüzüne yapýþýp kalmýþ ve bir türlü toparlayamadýðý yaðlý bir sýrýtýþla saatlerdir gülümseyip duruyordu. (Ne yazýk ki, o yaðlý gülümseme hep kalacaktý yüzünde. Yüzü o olacaktý.) Gözlerini ekrandan ayýrmadan televizyon karþýsýnda geçireceði uzun saatler iþte böyle baþlamýþtý Sam Morris'in. Komþularý onu öyle buluncaya kadar... Televizyonun karþýsýnda gerildiði çarmýhtan indirinceye kadar... Sonralarý televizyon baþýndan kalktýðý kimi ender zamanlarý ise, gökyüzüne çevirdiði hassas teleskopunun baþýnda geçirecek, uzaylýlardan kendisine gönderecekleri özel bir iþaret, bir sinyal bekleyecekti. Alice'in kaçýrýldýðýnýn herkes tarafýndan anlaþýlmasýndan ve devletin resmi organlarýnca doðrulanmasýndan kýsa bir süre sonraysa, Alice Star'a olan nefreti yeniden dirilmiþti. O, oracýkta bekleyip dururken, yýllarýný uzaylýlarý araþtýrmaya bunca adamýþken, onlar, uçsuz bucaksýz uzayýn kim bilir kaç ýþýk yýlý uzaklýktaki en karanlýk derinliklerinden gelip bula bula o sümüklü porno kýzýný bulup kaçýrmýþlar, düpedüz Sam'in hakkýný yemiþlerdi. Bir kez daha hakký yenmiþti. Bu kadarý da olmazdý! Allah bilir, o pornocu
kýz, uzaylýlara hiçbir zaman inanmamýþtý bile! Hatta belki de uzaylýlarla, uzayla uðraþanlarla alay bile etmiþti! Onlar gene de bu þerefi kendine deðil, o kahrolasý pornocu kýza baðýþlamýþlardý! Dünyanýn adaletine inanmadýðý gibi, uzayýn adaletine de inanmýyordu artýk. Alice Star, gene karþýsýna hayatýný gerçekleþtirmede bir engel figür olarak çýkmýþtý Sam Morris'in. Yeniden ilk günkü kadar nefret ediyordu ondan. Kýzýnýn uzaylýlarca kaçýrýlmasý üzerine, kapýsýna yeniden öbek öbek yýðýlan yapýþkan gazetecilerin ýsrarlý sorularýna Köpek Kathy'nin verdiði yanýtsa, her zamanki gibi son derece kýsa ve özlüydü: Paniðe kapýlmaya gerek yok! Ben Alice'i bilirim. O her seferinde eve döner. Söylemek bile fazla: Köpek Kathy'ye bir dördüncü cümleyi hiç kimse söyletemedi. ... Alice Star, ne kadar olduðunu bilemediði, ona, hem çok uzun, hem çok kýsa gelen bir zaman sonra, neredeyse bütün yýllarýný bir kez daha yaþamýþ olmanýn yorgunluðuyla gözlerini açtý. Bütün yaþamýnýn büyük bir hýzla gözlerinin önünden geçtiði, her duygusunu neredeyse ilk günkü þiddetiyle algýladýðý o belirsiz zaman parçasýndan sonra, gözlerini hafifçe araladýðýnda, tuhaf bir berraklýk içindeydi. Bir algý berraklýðý... Hem uyuþturulmuþ, hem uyarýlmýþ gibiydi. Göðe yükselirken yavaþ yavaþ bulanan her þey, bu tuhaf araca adýmýný attýðý anda, büsbütün silinmiþ, bilincini tamamen yitirmiþ, bilmediði bir uyku çeþidiyle uyumuþtu. Kulaðýnda nereden geldiði belli olmayan, boþlukta tül gibi daðýlan, yumuþak, sevecen bir ses, Korkmayýnýz, diyordu. Sakýn korkmayýnýz! Paniðe kapýlacak bir þey yok. Biz dostuz. Konuðumuzsunuz. Þimdi size bir iðne yapýldý. Sakinleþeceksiniz. Vücudunuz, sinirleriniz direnç kazanacak. Hasar görmeyeceksiniz. Asla kaygýlanmayýnýz. Alice Star, baþýna gelenin ne olduðunu anlamadan kendini kaybetmiþti. Kendinden geçerken bir yandan da, Bir oyun mu bu? diye düþünüyordu. Bütün bu olanlar bir gösteri sürprizi olmaktan çýkmýþtý. Þakaysa da tatsýzlaþmýþtý. Eddie d'Ascanto bile bu kadarýný yapamazdý. Kendine gelir gibi olduðunda, bir koltuktaydý, yumuþacýk bir koltukta, karþýsýnda gümüþ ýþýnýmlý bir ekran vardý. Ekranda tanýdýk bir yüz gördü ilkin. Kim olduðunu çýkaramadý birden, yalnýzca tanýdýk biri olduðunu biliyordu onun. Düþündü, anýmsamaya çalýþtý, bocaladý, sonra çocukça bir kahkaha attý, sesi kendine yabancý geldi. Sesi yýllar öncesine gitmiþti. Birdenbire tanýdý onu. Kovboydu bu, yýllar önceki kovboy. Otobüste yandaki sýrada oturan gece yarýsý kovboyuydu bu. Ýçi sýzladý. Biri ölmüþ gibi içi sýzladý. Ne olmuþtu acaba ona? Büyük kent öðütmüþ müydü onu? Kendi Alice Star olurken, o ne olmuþtu? Hayatýnda aðýrlýðý olan onca insan varken, neden yýllardýr aklýna bile gelmeyen, bilincinin derinliklerine çoktan gömülüp gitmiþ olan bu yüzü görmüþtü þimdi? Ýnsan bilinci ne tuhaftý! Sahibinden bile sakladýklarýyla, sahibine bitmek tükenmek bilmeyen oyunlar oynuyordu. Ansýzýn hayretle fark etti ki, karþýsýndaki ekran, bilinçaltýný yansýtýyor; geçmiþi, düþleri, aklýndan geçenler yansýyor ekrana... Ne düþünse onu göruyordu karþýsýnda, büyük bir hýzla birbirinin içinden geçerek,
birbirinin önünü keserek akýp gidiyordu görüntüler... Bu, ona tuhaf bir güç veriyordu, bir çeþit katlanma gücü... Tamamýyla kendine geldiðindeyse ekrandaki görüntüler bütünüyle silindi. Derin bir sessizlik duyuluyordu yalnýzca. Derin bir þimdiki zaman duygusu. Derin bir huzur. Yýllar önce, çok yýllar önce, küçücük bir kýz çocuðuyken gördüðü Arzýn Merkezine Seyahat filmini anýmsadý. Arzýn merkezine yolculuk yapanlar, yolculuklarýnýn sonunda, orada, arzýn merkezinde derin bir sessizlik ve huzur içinde, dünyanýn en derin uykusunu uyuduklarýndan söz ederlerdi. O sahneyi hiç unutmamýþtý. Uykusuzluk çektiði bol bunalýmlý genç kýzlýk yýllarý boyunca, uykusunun sýkça kaçtýðý, uyumaya çalýþýp da bir türlü beceremediði o uzun ve karanlýk geceler boyunca, hep o filmi, arzýn merkezindeki o derin sessizliði ve huzuru hayal eder, koyun saymaktan çok daha insani bulduðu bu hayalin ardýna takýlarak uyumaya çalýþýrdý. Ýþte þimdi daha önceden hiç bilmediði bir sessizlik ve bilmediði bir huzur çeþidiyle karþý karþýyaydý þu an. Bu derin sessizlik ve huzur havasý, o filmi ve unutamadýðý o sahneyi hatýrlattý ona. Gördüðü bütün filmler gerçek oluyordu. Malikanesine özel bir teknolojiyle yaptýrdýðý ses ve ýþýk geçirmez oksijen odasý bile ne bu kadar sessizdi, ne bu kadar huzur dolu... Steril bir serinlik hakimdi havaya. Gözleri etrafý taradý. Kimse yoktu ortalýkta. Hiç kimse görünmüyordu. Yalnýzca bomboþ metalik duvarlar ve uzayýn uçsuzluðuna açýlan geniþ bir pencere. Pencereden dýþarý baktýðýnda, kalbi birdenbire heyecanla çarpmaya baþladý. Ýkinci tanýdýk: Uzaydan çekilmiþ resimlerinden tanýdýðý dünyaydý bu! Çeþitli atlaslardaki resimlerinden tanýdýðý, mavi bir portakal gibi duran dünyaydý bu, hüzünlü görünüyordu ve hýzla ondan uzaklaþýyorlardý. Gerisinde de uçsuz uzay ve binlerce yýldýzýn boþluða saçýlan ýþýðý... Yýllar önceki evden kaçýþlarýnda otobüsün arka camýndan geride býraktýðý kasabanýn kaybolan görüntüsüne bakmaya benzemiyordu bu. Seyrettiði bütün uzay filmleri gerçek olmuþtu iþte sonunda; dünyayý bitirmiþ, þimdi uzayda geçen filmlerin geçtiði yerlere yolculuða çýkmýþtý. Ýnsanoðlunun milyonlarca yýllýk serüvenini tek baþýna yaþamaya baþlamýþtý. Bir düþ bile bu kadar gerçek olamazdý! Oturmakta olduðu koltuðun kolluklarýný sýmsýký kavradý, sonra etini sýktý, acýyý duydu. Bunun bir uzaygemisi olduðuna inanmaktan baþka çaresi kalmamýþtý. Bu gerçeði de, dünyaya ait sýradan bir gerçek gibi kolaylýkla kabullenmiþti. Belli ki, yaptýklarý iðnenin, her þeyi böyle sükunetle kabullenmesinde bir etkisi olmuþ, onu sakinleþtirmiþ, tepkilerini yalýnlaþtýrmýþtý. Nitekim gözlerini açýp çevresine bakýnmaya baþlamasýndan kýsa bir süre sonra --sanki bu zamaný ona özellikle tanýmýþlardý-- metalik duvarlarýn birinde usulca bir kapý açýldý; gri-mavi bir aydýnlýðýn eþiðinde ansýzýn beliren yakýþýklý, vaþak gibi kýsýk gözlü bir adam yumuþak bakýþlarla ona bakýyordu. Gözlerinde ateþ vardý, tutku vardý ve bu ta buradan bile görülüyordu. Bu, Alice'in kadýnca bir güven duymasýna neden oldu. Otuz yaþlarýndaydý; uzun boylu, geniþ omuzlu, sedef tenli ve simsiyah saçlýydý. Siyah bir takým elbise giymiþti. Blazer ceket. Pýrýltýsý uzaktan göz alan ýþýltýlý kol düðmeleri. Tropikal bölge erkeklerine özgü bir ýþýltýsý vardý teninin. Ýnsanda arzu uyandýrýyordu. Bol yýldýzlý, simli, baharatlý yaz geceleri ve uçsuz kumsallar hatýrlatýyordu. Duvar kendiliðinden kapandý ve adam olaðanüstü bir erkeksi zarafetle Alice'e doðru yürümeye baþladý. Alice, sýrtýnýn boydan boya ürperdiðini, omuriliðine kadar titrediðini hissetti. Adam, buðulu bir sesle adýyla seslendi Alice'e. Tam istediði gibi bir erkek sesiydi bu: Tok ve buðulu... Öncelikle, uzaygemimize hoþ geldiniz, dedi. Size bazý açýklamalar yapmak durumunda olduðumu biliyorum. Ýlkin þunu bilmeniz gerek: Dostlar arasýndasýnýz. Konuðumuzsunuz. Zarar görmeyeceksiniz. Telaþlanmanýz
ya da korkmanýz için hiçbir neden yok. Dünyanýzý Votoroqxqua gezegeninden gelerek ziyaret eden küçük çapta bir uzaygemisindesiniz. Gezegenimize doðru yola çýkmýþ bulunuyoruz, dilediðiniz zaman dünyaya geri götürüleceksiniz. Bundan hiçbir kuþkunuz olmasýn. Ben sizin bir hayranýnýzým. Koyu bir hayranýnýzým, demek daha doðru olacak. Hem fizik olarak, hem ruhen bünyenizin alýþýk olmadýðý, olaðandýþý bir durum içinde bulunduðunuz göz önüne alýnarak size yatýþtýrýcý bir iðne yapýldý. Silvpuoquaxan diye bir sývý. Bir tür adrenalin ve beyin sývýsý dengesi saðlýyor. Gövdenizin tepkilerini ve reflekslerinizi ayarlayacak bu iðne. Sizin için doðal koþullarýn saðlanmasýný saðlayacak. Konserim yarým kaldý, dedi Alice. Ýþte gördüðünüz gibi iðne sonuçlarýný vermeye baþlamýþ bile. Gayet dünyasal kaygýlarla konuþuyorsunuz. Seyirciler ben yeniden sahneye çýkmadan asla boþaltmazlar stadyumu. Biliyorum, dedi uzaylý adam. Nefis bir konserdi, izledim. Ama þu anda uzaydayýz. Ve hýzla dünyanýzýn içinde bulunduðu gökada takýmýndan uzaklaþýyoruz. Dilimizi iyi konuþuyorsunuz, dedi Alice. Evet, birkaç dünya dilini de ayný mükemmellikte konuþurum, dedi uzaylý adam. Yalnýz Türkçeyle ilgili bazý sorunlarým var. Zaten kimin yok ki? Türkçe ne demek? dedi Alice. Bir dil, dedi uzaylý adam. Bir dünya dili. Dünyaya ilk kez yýllar önce Türkiye'de inmiþtim. Urfa'da. Harran bölgesinde. Dolayýsýyla bozuk bir Türkçe-öðrendim. Ýlk kez bir yabancý gezegende öðrendiðim bir dil olduðu için de, düzeltmekte hayli güçlük çekiyorum. Dünyayý bizden daha iyi tanýyorsunuz, dedi Alice. Hep öyle olur, dedi uzaylý adam. Ayrýca deneyimlerime dayanarak þunu rahatlýkla söyleyebilirim ki, sýradan bir Amerikalýnýn dünyada bildiði tek ülke, gene Amerika'dýr. Sonra da ekledi: Kendimi tanýtmadým. Adým, Adam. Adam mý? diye þaþkýn sordu Alice. Evet, Adam. Ýronik deðil mi? Sizin atalarýnýzdan birinin adýný taþýmam. Adýmý çok seviyorum, bizi bir biçimde yakýnlaþtýrýyor. Alice, Adam onun yanýna iyice yaklaþtýðýnda ve sýkmak için elini uzattýðýnda bu kýsýk bakýþlý adamýn gözlerinin lacivert olduðunu gördü ve bu onun çok hoþuna gitti. Çok kýsa yaþanmýþ bir tereddüt anýndan sonra, elini uzatýrken: Ýlk kez bir uzaylýnýn elini sýkýyorum, dedi. O kadar emin olmayýn, dedi Adam. Dünya uzaylýlarla kaynýyor. Çoðumuz tatillerimizi dünyada geçiriyoruz. Alice, þen kahkahalarýndan birini attý. Bütün o kafayý uzaya takmýþ kaçýklarýn söyledikleri doðruydu demek! Kendini güvende
hissettiðinden iyice emin olduktan sonra da sordu: Neden buradayým? Neden ben, Allahým neden ben? Hem de konserin tam ortasýndayken? Konserin sonuna yaklaþmýþtýk, dedi Adam. Zamanlamaya özen gösterdiðimi sanýyorum. Teþekkür ederim, dedi Alice. Ama bu bilgi, gene de öfkeli kalabalýðý yatýþtýrmaya yetmeyecektir. Bakýn, dedi Adam. Geride býraktýklarýnýzý sonra konuþuruz. Dilerseniz önce bir þeyler içelim. Þurada sakin sakin oturalým ve size gereken açýklamalarý yapmama izin verin. Her þeyi konuþmak için yeterince zamanýmýz var, merak etmeyin. Bütün bu sýcak atmosfer, yumuþak ýþýk, buðulu bir sesle söylenmiþ bu yatýþtýrýcý sözler, Alice'in kendini bir uzaygemisinde deðil de, bütün Amerika'ya tepeden bakan New York'taki koca bir gökdelenin en üst katýnda yaþayan güvenilir bir dostunun evinde, rahat bir kanepede oturuyormuþ gibi hissetmesine neden oldu. Korkacak, heyecanlanacak hiçbir þey yoktu ortada. En azýndan öyle görünüyordu. Dünyanýn heyecanlarý tükenmiþ, uzayýn derinliklerinin heyecaný da dünyadakiler kadar tanýdýk gelmeye baþlamýþtý birden. Þimdi, sakin sakin ayakkabýlarýný çýkaracak, ayaklarýný uzatacak ve karþýsýndakine, "Hadi bana bir þeyler anlat," diyecekti neredeyse. Adam, diðer bir duvara doðru yürüdü. Çok güzel yürüyordu. Gövdesini çok güzel taþýyordu. Gövdesini kaslarýna taþýtan hantallardan deðil, iskeletine taþýtan, yere saðlam basan erkeklerdendi. Alice, iç geçirerek baktý ardýndan. Ardýndan uzun uzun bakacaðý bir erkeðe rastlamayalý ne çok olmuþtu. Þöyle sakin sakin oturup bir erkeðin ardýndan bakmanýn mutluluðunu unutalý ne çok olmuþtu. Onca hayhuy arasýnda, gündeliðin olaðan mucizelerini iyiden iyiye unutmuþtu. Bunu hatýrlamak için, bir uzaygemisine çekilmeyi beklemesine hayýflandý. Bir erkekte onu en tahrik eden þey, güzel bir yürüyüþle, biçimli, dar kalçalardý. Erkeksi zarafet dedikleri, ne güç elde edilen bir þey Tanrým! Çoðunlukla erkekler, ya cinsiyetsiz bir yumuþaklýða sahip oluyor, ya da düpedüz bir hayvan kesiliyorlar. Amerikalý kadýnlarýn büyük yüzdesi gibi bir erkeðin kalçalarýyla fazla ilgileniyordu Alice de... Adam, gene duvarlarýn birinde kendiliðinden açýlan, bozarýk bir ýþýkla aydýnlatýlmýþ bir bölmede beliren içi çeþitli renkte sývýlarla dolu cam benzeri þiþeler arasýndan birini aldý ve "Likör sevdiðinizi biliyorum," dedi. "Ama dilerseniz bu kez daha sert bir içki verebilirim." Alice þaþkýnlýðýný gizleyemedi. Hakkýmda her þeyi biliyorsunuz, dedi. Kendine gizemli bir hava vererek dudak büktü Adam, Alice'in gözlerinin içine bakarak: Kim bilir, belki bir dünyalýdan bile daha fazlasýný biliyorumdur, dedi. Eski, ama etkileyici bakýþlarý vardý adamýn. Klasikler ölmez, diye geçirdi içinden Alice. Klasik numaralar kendilerini fazlasýyla ele veýirler, ama hiç ölmezler. Ben gene de likör içeyim, dedi. Neli olsun? diye sordu Adam. Ahududu, dedi Alice.
Adam gülümsedi. Ahududu likörü üzerine bir oyun vardý deðil mi? Evet, vardý. Ama tam da böyle bir anda hatýrlatýlmasý hiç hoþ deðil doðrusu, dedi. Ýki yaþlý bunak kadýn, eve çaðýrdýklarý konuklarýný her seferinde ikram ettikleri ahududu likörüyle zehirlerlerdi deðil mi? O oyunun geçtiði yere de gitmiþtim. Tanrým neresiydi orasý? Hani, bahçesinde koca koca aðaçlar olan? Filmi de yapýlmýþtý. Elini þaklattý: Cary Grant?! Adam gülümseyerek baþýný salladý. Ben, ayrýca çok yýllar önce bir Türk televizyonunda oyun olarak da seyretmiþtim, dedi ve elinde kadehlerle gelip yeniden Alice'in yanýna oturdu. Alice, Demek Türkiye'de geçen bir film hiç seyretmemiþim, dedi. Yoksa oraya da giderdim. Belki bir gün birlikte gideriz, dedi Adam. Kadeh tokuþtururken göz göze geldiklerinde Alice yýllardýr duymadýðý derinlikte bir baþlangýç duygusu aldý. Sanki yýllardýr kapalý tutulan kilitli kapýlar açýldý. Serin ve ürpertici bir rüzgar... Çok beklemiþ bir rüzgar... Eþikteydi. Bir baþ dönmesi, bir korku, bir üýperti, bir sevinç, bir tansýma, bir aðlama isteði birbirine dolanarak sarmal bir biçimde içinden büyük bir hýzla geçti; ardýnda kývýlcým yumaklarý býrakarak... Elindeki kadeh bir masal iksiri duygusu veriyordu ona. Ýlk yudumdan sonra her þey baþkalaþacaktý sanki. Ýyi ya da kötü, ama mutlaka baþkalaþacaktý. Adam'ýn yanýnda duyduðu kaynaðý belirsiz o kör güvene raðmen, ilk yudumu çekinerek aldý aðzýna Alice. Bir süre aðzýnda tuttu, dilinin üzerinde gezdirdi, tadý çok güzel ve tanýdýktý. Masalýn gerisine de vardý... Pencereden dýþarý baktý bir an. Bunalýp sýkýldýðýnda --ki son zamanlarda çok sýk oluyordu bu-- hep bir yerlere kaçýp gitmeyi düþlüyordu. Kendi için yeryüzünde öyle bir yer kalmýþ gibi... çok uzaklara... bilmediði uzaklara... kendisini kimsenin tanýmayacaðý uzaklara. O uzaklar önündeydi iþte. Milyonlarca ýþýk hýzý uzaklýk önündeydi iþte! Alaycý bir gülümseme kendiliðinden gelip yerleþti yüzüne. Adam ona bakýyordu. Niye gülümsüyorsunuz? Hiiç! Çok mahcup bir gülümseyiþiniz var biliyor musunuz? Hala mahcup kalabilen bir gülümseyiþ. Bu size masum bir gizem veriyor. Yüzümle ilgili o kadar çok þey yazýldý ki, inanýn þu söylediklerinizin beni heyecanlandýrmasýný isterdim. Þimdi yüzümü býrakýp neden buradayým onu konuþalým. Uzun yýllardan beri sizi izliyorum. Durun durun, kafam karýþtý, beni nereden izliyorsunuz? Gezegenimizden. Ben sizin gezegeninizde ne arýyorum? Dünyadaki bütün kanallarý uydularýmýz aracýðýyla izliyoruz. Bu teknoloji sizin için çok þaþýrtýcý olmamalý. Sizin uygarlýðýnýz da belirli bir ölçüde uydu kullanmayý, hatta bununla belirli bir
mesafeye kadar ulaþmayý keþfetmiþ. Bakýn, biz sizden çok daha geliþkin bir uygarlýktan ve teknolojiden geliyoruz, bunu tahmin etmiþ olsanýz gerek. Dünyayý uzun yýllardýr gözlüyor, inceliyoruz. Çünkü hemen hemen ayný yapýlardayýz. Aramýzda þaþýrtýcý benzerlikler var. Bu mümkün mü? Yani farklý iki gezegen, kim bilir aramýzda kaç milyon ýþýk hýzý fark vardýr. Birden Alice kendini, "ýþýk hýzý, mýþýk hýzý" diye bilmiþ bilmiþ konuþurken yakalýyor, kendine gülüyor. Havaya girmiþ bile. Benim kafam pek basmaz böyle þeylere ama, gene de ordan burdan duyduklarýma göre birbirinin eþi iki gezegen olasýlýðý çok zayýf deðil mi? Adam da gülümsüyor Alice'e: Uzay da insanlar gibidir, farklýlýklarý aynýlýklarýndan kaynaklanýr. Kafamý karýþtýrýyorsunuz! Karýþtýracak bir þey yok. Dünya uzun yýllardan beri gözlemimiz altýnda. Hemen her yaptýðýnýzdan haberdarýz. Sizi yakýndan izliyoruz; sizi anlamaya, sizin geliþme eðrinizi hesaplamaya çalýþýyoruz. Çok daha ileri bir uygarlýk olduðumuz için, sizin hiçbir kaynaðýnýza gereksinimimiz yok. Tarihi inceler gibi inceliyoruz sizleri. Amacýmýz size zarar vermek ya da geliþmenizi yönlendirmek deðil, yalnýzca anlamaya, kavramaya çalýþmak. Olasýlýklarýnýzý hesaplamak! Ne kadar iyi niyetlisiniz! Sadece iyi niyetli deðilim, ayný zamanda aþýðým. Adam, lacivert gözlerinin olanca pýrýltýsý ve derinliðiyle bakýyor Alice'e. Alice bir an duralýyor. Havaya söylenmiþ bu sözün onunla ne kadar ilgisi var bilemiyor. Yüreði, yýllardýr kullanmadýðý bütün yanlarýyla harekete geçiyor, onu bir masalýn ardýna takýlmaya sürüklüyor, diðer yandan Alice Star olarak edindiði kurþun geçirmez, örselenmez, zýrhlý kimliði direniyor, bütün kudreti ve kuvvetiyle tutuyor içini. Rüya ile gerçeklik duygusu arasýnda bir trapezde, bir tel üstünde bir an sallanýyor... Tökezleyecek gibi oluyor, bu bakýþa ve bu söze bir yanýt verme gereði duyuyor. Boþluða düþmek ve sonsuza kadar kaybolmak korkusuyla kendine geliyor. Sonra yeniden tel üzerindeki dengesini saðlýyor. Susuyor. Bir þey söylemiyor. Zýrhý ve yardýma çaðýrdýðý aklý sakinleþmesini saðlýyor; bunda belki de þu anda damarlarýnda gezinen o adýný öðrenemediði sývýnýn da bir etkisi vardýr. Durumuna yabancýlaþmayý deniyor; bir baþkasýnýn serüvenini izler gibi tarafsýz gözlerle uzaktan bakmayý, bu yolla sakinleþmeyi, bir olaðanlýk duygusu edinmeyi deniyor. Hani yýllar önce kimi zamanlar annesine bakarken yaptýðý gibi. Oysa gene de bir televizyon setinde hissediyor kendini Alice. Hollywood teknolojisi kendiyle alay ediyor gibi... Yapýþkan gülüþlü, sevimsiz bir televizyon sunucusu, arsýz espriler yaparak olmadýk bir anda, birdenbire ortaya çýkýverecek ve "Bu bir kamera þakasýydý sayýn seyirciler ve Alice Star'ý da sonunda tuzaðýmýza düþürdük," diyecek gibi geliyor. Bütün bu olan biten karþýsýnda adýný hemen koyamadýðý, tuhaf bir güvensizlik ve burukluk duyuyor. Bu, galiba biraz da, þu ana kadar gördüklerinden edindiði izlenime göre, uzaylýlarýn hayal güçlerinin de, dünyalýlarýnkini aþamamýþ olmasý karþýsýnda duyduðu hayal kýrýklýðýyla ilgili. Eðer böyleyse, yalnýzca dünya deðil, uzay da umutsuz bir durumda olmalý. Tamam, üç kafalý, beþ gözlü, kötü
makyajlý, ucuz bütçeyle çekilmiþ uzaylý yaratýklarla karþýlaþmasý gerekmezdi belki ama, bu kadar birebirlik de çok can sýkýcý! Þimdi, bu koþullarda nasýl güvensin þu an bütün çekiciliðiyle karþýsýnda duran, sesiyle, bakýþýyla, gülüþüyle, yürüyüþüyle içini titreten bu adama? Sonunda, herhangi bir dünyalý gibi sütsüzün biri çýkmayacaðýný kim garanti edebilir? Belki de yanlýþ bir kanýya varmýþtý, Adam'ýn söz ettiði þu aynýlýklar ve farklýlýklar teorisi haklýydý ve Alice'in þu an duyduðu burukluk, yalnýzca, baþkalarýnca çok övüldüðü için büyük bir beklentiyle seyredilen, böyle seyredildiðinde de pek beðenilmeyen bir filmin karþýsýnda duyulan hayal kýrýklýðýndan daha fazla bir þey deðil. Dünyanýn kendine bile tahammül etmesi bunca güçleþmiþken, bir eþine, bir benzerine nasýl katlanacak? Görmediði bir film olsun istiyordu artýk, yalnýzca görmediði mekanlara gidiyor olmak yetmiyordu ona. Bir kadýn olarak Alice ile, bir star olarak Alice arasýndaki bölünmeyi, yarýlmayý dünyada da duyuyor, içini yaþamasýna engel oluþturan "genel hal" karþýsýnda çoðu kez yenik düþüyor, ve her seferinde kalbine söz geçirerek, zaaflarým denetleyebiliyor, hiçbir riski göze almadan, kendini bir imaj olarak yaþamayý sürdürüyordu. Maskesinin zamanla tüm varlýðýný ele geçirmiþ olduðunu ise, þimdi dünyadan bunca hýzla uzaklaþýrken, bir uzaygemisinin içinde bile kanýrtýcý bir keskinlikle anlýyor, dehþete kapýlýyordu. Maskeyi hep istediði zaman çýkarabileceði bir þey olarak düþünmüþtü. Maskenin yüzünü ele geçirebileceði olasýlýðýný aklýna getirmemiþti bile. Maske, zamanla yüzüne iþlemiþ olabilirdi. Kendini kendi elinden kaçýrmýþtý belki de... Seks oyunlarýyla kalbinin boþluklarýný oyalamýþtý bunca zaman. Kalbini esirgeyen insanlar, kýzaða çektikleri kalplerinin, tatilden ne zaman döneceðini kendileri de bilemezler. Üstelik bu dönüþ bazen bir uzaygemisiyle bile olabilir. Alice böyle düþüncelere dalmýþken, yeniden duvardaki kapý açýlýyor ve sarýþýn bir kadýn beliriyor. Baþtan aþaðý siyah ve pýrýltýlý bir metal giysi var üzerinde. Daha doðrusu sanki üzerinde bir giysi yok da, gövdesi böyleymiþ gibi. Birdenbire ortalýkta bir kadýnýn belirmesiyle birlikte Alice huzursuzlanýyor. Böyle zamanlarda hiçbir kadýn, hangi nedenle olursa olsun ortaya çýkan ikinci bir kadýnýn varlýðýna tahammül edemez, Alice Star bile olsa bu... Hiçbir kadýn bu ölçüde bir güven duygusuna sahip deðildir çünkü. Erkeklerin en büyük gücüdür bu. Arkasýnda iki bin yýllýk bir geçmiþ yatar. Sarýþýn kadýn, fiziðiyle son derece çeliþen geyþa adýmlarýna benzeyen kýsa aralýklý, yumuþak ve küt adýmlarla kendilerine yaklaþýyor. Mat bir ten, ölü balýklar gibi bakan ifadesiz ama renkli gözler, kýsa kesik hareketler ve bütün bu özelliklerle son derece çeliþen, göðüsten gelen yumuþacýk, þefkat dolu bir ses... Ýlkin Alice'e, Merhaba, diyor. Alice'e bu ses de tanýdýk geliyor. Sanki çok yakýnda bir zaman, bir yerlerde duymuþtu bu sesi. Kulaðý çýnlýyor. Sarýþýnýn ortaya çýkmasýyla birlikte, Alice'in yüzünde beliren pek de hoþ olmayan bu ifade deðiþikliðinin farkýna varan Adam, bir açýklama yapma gereði duyuyor. ZTteSQ kabin robotudur. Sizi içeri o aldý. Ýðnenizi o yaptý. Adam'ýn sesinde kuru bir açýklamadan fazlasý var; sanki, merak etme, senin için bir tehlike söz konusu deðil, o yalnýzca bir robot, der gibi... Alice, bu iletiyi almýþ olmanýn getirdiði rahatlamayla gevþeyecek gibi oluyorsa da, duygularýnýn dýþarýdan asla fark edilmemesi gerektiðini düþünüyor. Hatta, aksine doðal görünmeye
çalýþýyor. Yani görünmeye çalýþmasý en zor durumlardan biri... yani en usta oyuncuda bile yetenek zorlayan bir an... Adam, ZTteSQ için, iki yüz doksan dört yaþýndadýr, diyor. Hiç göstermiyor deðil mi? Alice, hem Adam'a, hem ZTteSQ'ya gülümsüyor. Öyle sahiden, sorsalar en fazla otuz, derim. Zaman her yerde ayný geçmiyor, diyor Adam. ZTteSQ, Adam'a: Bana verdiðiniz zamana göre dünyaya bir açýklama yapma noktanýz geldi, dedikten sonra Alice'e dönüp bileðine uzanýyor: Ýzninizle. Bileðiniz bakýlma durumunda. Alice, bu yumuþak sesin her söylediðini yapacak kadar kendini güvende hissediyor. Yýllardýr o köpek suratlý anasýndan alamadýðý ne varsa, bu kadýnýn sesinde saklý sanki... ZTteSQ, Alice'in nabzýna bakar gibi tutuyor bileklerini, kendi bileðinde ansýzýn ortaya çýkýveren bir aletin üzerinde çeþitli göstergeler beliriyor ve hýzla birbiri ardýna akmaya baþlýyor. Robot ZTteSQ, bir süre o göstergeleri okuduktan sonra, Ýyisiniz, diyor. Saðlamsýnýz. Olaðan fizik. Yatýþmýþ ruh. Ýç organlarýnýzýn titreþimleri uygun. Kas frekanslarýnýz bakýþýmlý. Duygularýnýz diyagonal ama kesiþim göstermiyor. Refleksleriniz normal eðri seyrediyor. Bilinçaltýnýzsa biraz karýþmýþ durumda. Alice þaþkýn bakýnýyor. Bu sarýþýn metalin, öyle yarý doktor, yarý falcý gibi konuþurken, Üstelik tam da aþýk olmak üzeresiniz, aman dikkat edin! demesinden korkuyor. Neyse daha fazla bir þey söylemeden, geldiði gibi sessizce gözden kayboluyor ZTteSQ. Hayatýmdaki en ilginç check-up bu. Bilmediðiniz bir gezegene ait bir uçandairede, öyle yolda giderken bir robota check-up yaptýrmak! Þimdi çok moda! Amerika hastaneleri out! Uçandaire sýhhiye bölüðü in! Adam'la birlikte gülüþüyorlar. Mizahýnýzý hiç yitirmemeniz çok iyi, diyor. En büyük saðlýk belirtisi budur. Tam düþündüðüm gibi çýktýnýz! Lirik ve þakacý. Sonra yerinden kalkýyor. Þimdi bana birkaç dakika izin vermenizi istiyorum. Beni önemli bir görev bekliyor þimdi: Dünyaya bir açýklama yapacaðým. Gereken açýklamayý... Sonra eliyle ekraný göstererek, Ýsterseniz siz de buradan izleyebilirsiniz, diyor. Ekranýn bir kez daha gündeme gelmesiyle belli belirsiz huzursuzlanan Alice, hemen atýlýyor: Umarým bütün dünyaya benim bilinçaltýmý naklen yayýmlamayacaksýnýzdýr. Bunca yýllýk kariyerim mahvolur inanýn. Üstelik yayýn haklarýný tek baþýna ele geçiremediði için, bir sürü kanal durduk yerde bana düþman kesilir. Adam, tam çýkarken, Hayýr, diyor. Yalnýzca sizi nasýl kaçýrdýðýmý anlatacaðým. Sonra da bütün yüzünü kaplayan aydýnlýk bir gülüþle gözden kayboluyor.
Kaçýrýlmak! Bunu hiç böyle düþünmemiþti Alice. Ama doðru terim buydu: Kaçýrýlmýþtý. Geçip o yumuþak koltuða, ekranýn karþýsýna oturuyor. Hemen sonra ilk görüntü geliyor. Bildik kanallarýn birinde arada bir gözüne çarpan aptal bir dizi. En cýrtlak renkli dekorlarla kurulmuþ bir oturma odasý. Orta sýnýf Amerikan ailesi. Yýlýþýk komedyenler. Konserve kahkahalar. Konserve hayatlar. Görüntü hýzlanýyor, ardý ardýna bütün Amerika kanallarý ve dünya kanallarý seçilemeyecek bir hýzla aktýktan sonra birdenbire pürüzsüz bir netlikle Adam'ýn görüntüsü beliriyor ekranda. Yumuþak, ölçülü bir gülümseyiþle hafifçe baþýyla selam verdikten sonra, mikrofonda daha tok ve daha buðulu çýkan sesiyle konuþmaya baþlýyor: ... Ýyi akþamlar dünya, þu an dünyanýn bütün televizyon kanallarýnda ayný anda yayýna girmiþ bulunuyoruz. Konuþma süresi boyunca, dünyadaki bütün istasyonlarýn yayýnlarý, tarafýmýzdan kilitlenmiþtir ve biz çözene kadar kilitli kalacaktýr. Araya girmek için boþuna teknolojinizi zorlamayýn! Ayrýca uzun bir konuþma olmayacaktýr bu ve bütün dünya dillerine anýnda çevrilecektir. Sizi, en yaygýn ve en hýzlý bir biçimde bilgilendirmek için bu yola baþvurmak zorunda kaldýk. Anlayýþla karþýlayacaðýnýzý umuyoruz. Burasý Votoroqxqua gezegenine ait Eaio adlý uzaygemisi, ben gemi kaptaný Adam Eaio. Bu akþam, Dünya gezegeni-Amerika kýtasý, LA yerel saatiyle saat tam 24.00'te ünlü pop yýldýzý Alice Star, konser vermekte olduðu LA Stadyumu'ndan, bize ait bir uzaygemisi tarafýndan, ýþýkla vakumlanarak kaçýrýlmýþtýr. Þu anda gezegenimiz olan Votoroqxqua'ya doðru hýzla yol almaktayýz. Merak edilecek bir durum yoktur. Gezegeninize yönelik herhangi bir saldýrý, bir kötü niyet, bir tehdit ya da tehlike söz konusu deðildir. Ayrýca Alice Star hayranlarýnýn ve sevenlerinin paniðe kapýlmasýný gerektirecek herhangi olumsuz bir durum yoktur ve asla söz konusu olamaz. Alice Star'ýn saðlýk durumu iyidir. Emin ellerdedir. Þu anda ahududu likörü içmektedir. Kendisine hiçbir zarar verilmeyecek; hiçbir biçimde maddi ya da manevi bir hasar görmeyecek, dilediði zaman da dünyaya geri dönmesi saðlanacaktýr. Bu konuda hiç kimsenin kuþkusu olmamalýdýr. Niye kaçýrýldýðýna gelince... Bunu açýklamak gerçekten çok güç... Burada biraz duralar gibi oluyor Adam. Sanki yüzü akýyor, duygulanýyor, mahcup bir ifade yerleþiyor yüzüne, sanki söylenmesi güç þeyleri sona saklamýþ gibi, sanki yapacaðý konuþmayý son anda unutmuþ da, þimdi yeni sözcükler arýyormuþ gibi bocalayarak, yeniden baþlýyor konuþmaya: Çok basit bir nedenle aslýnda. Hatta fazla kiþisel bir nedenle. Birçok dünyalýnýn beni anlayacaðýný, hatta belki hak bile vereceðini sanýyorum. Alice'in kendi de bilmiyor niye kaçýrýldýðýný. Bunu bütün dünyalýlar gibi, Alice de þu anda öðrenecek. Alice, beni dinlediðini biliyorum, þu anda uzaygemisinin salonundaki ekrandan eminim beni izliyorsun. Alice seni kaçýrdým,
çünkü seni seviyorum. Alice seni seviyorum. Alice seni çok seviyorum. Alice seni hiçbir dünyalýnýn sevemeyeceði kadar seviyorum. Seni ne zamandýr derin bir tutku, sarsýcý bir ihtiras, büyük bir aþkla seviyorum. Seni eksilmeyen bir arzu, yaþlanmayan bir yenilik, ölümsüz bir þiddetle seviyorum. Seni hiç sönmeyen bir ateþ, hep uðuldayan bir vadi, dinmeyen bir yara, susmayan bir nehir, bütün zamanlarda esen bir rüzgar gibi seviyorum. Aramýzda milyarlarca yýl ýþýk hýzý uzaklýk da olsa; aramýzda gezegenler, gökadalar, kara delikler de olsa; aramýzda yaþayan ya da ölü milyarlarca yýldýzýn ýþýðý ya da evrenin uçsuz ve dilsiz karanlýðý, sonsuz sessizliði de olsa seviyorum. Sana duyduðum aþký artýk tek baþýma taþýyamayacaðýmý anlayýnca, kaçýrmaya karar verdim seni. Sana duyduðum aþkla artýk tek baþýma baþ edemeyeceðimi anlayýnca kaçýrmaya karar verdim. Seni, bütün bunlarý dünyaya haykýrmak için kaçýrdým. Sonunda her sevgili, aþkýný günün birinde bütün dünyaya haykýrmak ister. Ýþte þimdi ben de milyarlarca dünyalýnýn önünde sana olan aþkýmý haykýrýyorum. Bana bir fýrsat tanýmaný istiyorum. Bana bir þans vermeni. Beni tanýmaya, anlamaya zaman ayýrmaný istiyorum. Beni sevmeni istiyorum. Seni, kendimi sana sevdiýmek için kaçýrdým. En azýndan bu kadar çok sevdikten sonra bunu denemeye hakkým olduðunu düþündüm. Bu kararý vermek kolay olmadý. Kendi içimde aðýr hesaplaþmalar yaþadým. Dünya zamanýyla çok yýllar önce ilk kez dünyaya, doðuda, Türkiye'de, Harran bölgesinde, Urfa'da bir köyde inmiþtim. Kýz kaçýrmanýn ne demek olduðunu, orada, o köylerde gördüm ben. Yoksul sevdalýlar sevdikleri ve bir türlü kavuþamadýklarý kýzlarý sonunda kaçýrýrlardý. Kendilerini sevdiklerine anlatmanýn bir yoluydu bu. Sevdiklerini göstermenin... Çaresizliðin... Göze alma gücünün... Kavuþmanýn... Ben de seni kaçýrdým ama, eðer sevmezsen beni Alice, bunu baþaramazsam eðer, seni yeniden dünyaya geri götüreceðim. Benim için çok zor olacak ama, bak herkesin önünde söz veriyorum: Geri götüreceðim! Sev beni Alice, n'olur sev beni! Bana bir þans taný, bir fýrsat ver, seni kimsenin mutlu edemeyeceði kadar mutlu edeceðim. Bunu biliyorum, bir yemin gibi biliyorum! Sana yalnýzca bir hayat deðil, bir masal, bir rüya vaat ediyorum! Ýki ayrý gezegenden yepyeni bir dünya var edeceðimize inanýyorum. Ýkimize bir dünya! Bak, þu anda beni seyreden milyarlarca dünyalýnýn tanýklýðý önünde aþkýmýn bütün kudretiyle söz veriyorum sana. Biliyorum, bütün sözler yavan, bütün sözcüklerin içi boþalmýþ, bütün anlamlar kullanýlmýþ, bütün anlar uçucu; kelimeye dökülen her duygu, kendiliðinden soðuk bir kliþe oluveriyor; hiçbir sözcük, duygularýma da, yüreðime de yetmiyor; anlatabildiklerimle deðil, anlatamadýklarýmla karþýnda durmak için kaçýrdým seni, çaresizliðimi görmen için kaçýrdým; yalnýzlýðýmý anlaman için; beni yüreðinle anla, gözlerinle dinle diye... beni kendi kelimelerinle gör diye. Seni aþk uðruna kaçýrdým. Aþk uðruna. Hepsi bu iþte! Susuyor Adam. Biraz duralýyor, soluklanýyor. Konuþtukça daðýlan yüzünü, giderek çocuklaþmýþ sesini toparlýyor. Konuþmasýna daha serinkanlý devam etmesi gerektiðini biliyor ve öyle sürdürüyor: Bu arada þunu da belirtmeliyim ki, bu kýz kaçýrma hadisesiyle gezegenimin hiçbir resmi iliþkisi yoktur; onlardan tamamýyla habersiz, kiþisel bir eylemdir bu. Yönetimi bana ait olan bir uzaygemisinin
ve benim önceden programladýðým robotlarýn yardýmýyla gerçekleþtirdim bu eylemi. Gemimi, baðlý bulunduðu uzay filosundan ve fýrlama rampasýndan, yetkililerden izinsiz olarak ayýrarak çýktým bu kiþisel yolculuða. Bütün sorumluluk bana aittir. Kaptanlýk görevimi ve yetkilerimi kiþisel duygularýma alet ettim, bunun bir suç olduðunu ve benim de bu suçu iþlemiþ biri olarak gezegenim yönetimince en aðýr biçimde cezalandýrýlacaðýmý biliyorum. Ama üzülerek söyleyeyim ki, hiç piþman deðilim. Alice uðruna verilecek her cezaya hazýrým. Hiçbir piþmanlýk duymuyorum; O, þu anda burada, benim gemimde, benim yanýmda. Beni hiç sevmese bile, aþkým karþýlýksýz kalsa bile, bana onunla yan yana geçmiþ birkaç zaman parçasý kalacak. Bütün ömrüme yetecek birkaç zaman parçasý... Bunun için bile deðerdi. Ýnanýn Alice uðruna ayný suçu bin kere daha iþlemem gerekse, hiç düþünmeden, hiç piþmanlýk duymadan, bin kere daha iþlerim. Duygularýmýn yol açtýðý felaketler yalnýzca bununla da bitmiyor, biliyorum. Gezegenimiz Votoroqxqua'nýn baðlý bulunduðu gökada takýmýndaki bütün yýldýzlarýn baðlý bulunduðu Yüksek Yönetim Merkezi'nin Genel Yasalarý'ný da, Keþfedilmiþ Yýldýzlar Birliði'nin Evrensel Evren Yasalarý'ný da ihlal ettiðimi biliyorum. Dünyalýlarýn, uzaydaki diðer gezegenlerle ve oradaki canlýlarla temasa geçmeye henüz hazýr olmadýklarýný da biliyorum. Dünyalýlarýn henüz ne kendi gerçeklerine, ne uzayýn gerçeklerine hazýr olmadýklarýný da biliyorum. Bu konuda diðer yüksek uygarlýk gezegenlerinin ortak bir kararý olduðunu, ve benim bu temel yasaðý çiðneyen giriþimimle, bu kararý geçersizleþtirerek evrenin önemli bir parçasýnda karýþýklýklara yol açtýðýmý da biliyorum. Kaç gezegeni birden dünyaya karþý zor durumda býraktýðýmý da biliyorum. Ama aþk söz konusu olduðunda bilmek yetmiyor, bilmek deðiþtirmiyor, aþk kendi yasalarýný istiyor sizden. Bütün bu hazýr olmadýklarý erken bilgilenmeyle, kafasý iyice karýþmýþ dünyalýlarý da zor durumda býraktýðýmýn bilincindeyim ama, ne yapabilirdim? Aþýk olmuþtum. Deli gibi aþýk olmuþtum. Ayrýca Afrika'daki açlara ekmek lazým, uzaylý masallarý deðil, bunu da biliyorum ama, aþk bilinç dinlemiyor. Aþkýn kendine özgü bir bilinci ve o tuhaf bilincin kendince yasalarý var. Tarife gelmeyen yasalarý. Emirleri o veriyor. Onlarý burada tartýþacak deðilim. Biraz daðýnýðým, biraz sakarým, aþk söz konusu olduðunda daha da sakarým, bunu da biliyorum. Ama ne yapabilirim? Ben buyum. Bu konuda Uzay Birleþik Kýta Sahasý'nýn vereceði ve uygulayacaðý bütün cezalara razýyým. Kabul edilsin ya da edilmesin, bütün bu olan biten için verilecek tek bir cevabým var: Aþk. Hepsi bu. Ben Alice'e aþýk oldum. Kimseye olmadýðým kadar oldum. Dünya televizyonlarýný seyrederken oldum. Böyle bir suç iþlendiðinde, aþkýn aðýrlaþtýrýcý nedenleri ne kadar hafifletici neden sayýlýr, bilmiyorum. Suçun takdirini baþkalarýna býrakýyorum. Sayýn dünyalýlar, sevgili dünyalýlar, konuþmamý bitirmeden önce son bir uyarýda bulunmak istiyorum size: Bu konuþma, pek öyle görünmese de çok ciddi bir konuþmadýr. Ben de çok ciddiyim. Buna inanýn. Aranýzda, bir televizyon kanalýnýn izlenme oranýný artýrmak için bulduðu ucuz bir numarayla karþý karþýya olduðunu düþünenler varsa, ki mutlaka vardýr; çünkü kendini herkesten daha zeki, daha külyutmaz zanneden böyleleri her zaman, her yerde vardýr; iþte onlar fena halde yanýlýyorlar. Böyle düþünerek, herkesi aptal, kendilerini uyanýk sanmaya devam edebilirler. Ama bu sefer olsun boþa vakit kaybetmesinler. Ne yazýk ki, bu sefer
her þey gerçek ve ben çok ciddiyim. Gezegeninizin sahip olduðu en büyük star benim tarafýmdan kaçýrýldý, ben bir uzaylýyým ve bana inanmaktan baþka hiçbir þansýnýz yok! Ey dünyalýlar! Orson Welles'in bir radyo oyununda kullandýðý bir buluþla deðil, ciddi bir uzaygemisiyle karþý karþýyasýnýz. Tekrar ediyorum: Bu, bir televizyon þakasý deðildir! Bir reklam kampanyasý ise asla deðildir! Konseri kesmek durumunda kaldýðým için bütün Alice Star hayranlarýndan özür diliyorum; biliyorum, ne zamandýr siz bu konseri bekliyordunuz, ama unutmayýn ki, ben de bu aný bekliyordum. Ýkisinin ayný zamana denk gelmesi tamamen bir tesadüf eseridir. Ve bütün tesadüfler gibi kaçýnýlmazdýr. Bu konseri izleyen uzaydaki diðer gezegenlerden, kendi gezegenimdeki Alice Star hayranlarýndan ve Alice Star'ýn gerçek sahibi siz dünyalýlardan bir kez daha özür diliyor ve son olarak Alice'e sesleniyorum: Bütün bunlar senin içindi Alice! Alice seni seviyorum! ... Herkes televizyon karþýsýndaydý. Yalnýz Amerika'da deðil, dünyanýn birçok yerinde televizyonlarýnýn karþýsýnda þok olmuþ kalabalýðýn kendine gelmesi epey zaman aldý. Ýsa, yeniden yeryüzüne dönse, ancak bu kadar kýyamet koparýrdý, daha fazla deðil. Suya düþen bir taþýn etrafýnda oluþturduðu halkalarýn dalga dalga yayýlmasý gibi, her yeri kaplayarak giderek geniþleyen, büyüyen sahici bir þok dalgasý sardý dört bir yaný; ve dairelerin en dýþýndakinin, dünyanýn çok uzak bir köþesinde bir yere çarpmasýyla birlikte, okyanustan yükselen bir dalga gibi her þeyi aþarak patlayan düþ, bütün dünyaya daðýldý. Ortak bir sanrý deðilse gördükleri, ortak bir cinnetti; delirmenin eþiðindeydiler. Uzayýn gerçeði bir anda dünyayý çok küçültmüþ, anlamýný daraltmýþ, dahasý savunmasýz býrakmýþtý. Ay'a ilk kez ayak basan insanoðlunun serüveninden çok daha ilginç bir ortak yayýn yaþanýyordu þimdi dünyadaki bütün televizyonlarýn baþýnda. Uzayýn keþfine çýkan insanoðlunun ilk adýmý kadar masum bir hayret deðildi bu seferki; uzaydan dünyaya basýlan bilinmezin ilk adýmý, ilk ayaðýydý bu, bilinmezdi, kestirilemezdi, tehlike miydi? yabancý mýydý? Korkunun çeþitleri vardýr: Karanlýk ve bilinmez bir yere, sizin ilk kez girerken duyduðunuz korku ile, siz karanlýkta uyurken, savunmasýzken, bilinmeyen bir yabancý gücün, evinize adým atmasý karþýsýnda duyulan korku ayný deðildir. Bu kez korku, sizin göze aldýðýnýz bir serüvenin korkusu deðil, gafil avlandýðýnýz bir anýn korkusudur, ve iþte bu seferki tam da öyleydi. Bütün bu olan biteni bu denli trajik boyuta çekmeden ve bir var oluþ sorunu haline getirmeden yaþayanlar da vardý kuþkusuz. Özellikle Amerika sokaklarýnda... Bunu dünyanýn bir kurtuluþ iþareti olarak görenler bir bayram sevinci yaþýyordu. Yýllardýr gözleri teleskoplarýnda gökyüzü gözleyerek, býkmadan usanmadan gönderdikleri radyo sinyallerine karþýlýk bekleyerek geçiren, bu konuda kitaplar yazmýþ, broþürler basmýþ, bildiriler daðýtmýþ, adý deliye çýkmýþ bir dolu insan, nihayet uzaydan bekledikleriyle hasret gidermenin, kucaklaþmanýn, el sýkýþmanýn coþkusunu yaþamaya hazýrlanýyordu. Alice'in saðlýðýnýn yerinde olduðu haberi, herkesi bir ölçüde
rahatlatmýþ, gerginlikleri biraz olsun gidermiþti. Bu, ayný zamanda dünyalýlar için de bir çeþit güvence demekti. Öyle ya, demek ki uzaylýlar kötü adamlar deðillerdi, dünyayý istila etmeyeceklerdi; üstelik Alice'i kaçýran adam da, doðrusu efendi bir çocuða benziyordu. Gerçek hayat hiçbir zaman bir Uzay Yolu dizisi deðildi. O diziyi yýllardýr seyretmekle birlikte, zaten kimse inanmamýþtý ona; uzaylýlarý sürekli fena kiþiler olarak gösteren o saçmalýklara... Gene de dünya bir anda altüst olmuþtu. Yüzlerce yýl sonra, dünyanýn, öküzün boynuzlarý üzerinde olmadýðýný anlamanýn þaþkýnlýðýný yeniden yaþýyordu insanoðlu. Berlin Duvarý yýkýldýktan sonra her þey olabilir, diye düþünüyordu kimileri. Bunun, o olayla bir ilgisi var mýydý acaba? Yakýþýklý bir haber sunucusundan hiç de farklý olmayan o uzaylý adamýn, o gözükara aþýðýn açýklamalarýndan sonra, dünya ülkeleri yeniden kendi kanallarýna, kendi yayýnlarýna döndü. Bütün dünya bir an durmayan, kesilmeyen, hýzlý ve derin bir iletiþim aðýna gömüldü: Teleksler, fakslar, telefonlar, elektronik postalar ve bir sürü baðlantýyla dünya birbiriyle konuþuyordu. Yüksek sesle ve yüksek teknolojiyle ortak bir sanrý görmediyse eðer, yepyeni bir var oluþu biçiminin eþiðine gelmiþti dünya. Bütün NASA çalýþanlarý gece yarýsý iþbaþýna çaðrýldýlar. Bütün uzay araþtýrmacýlarý için yepyeni bir milattý bugün. Evinden kýzý kaçýrýlmýþ Amerika, o kýzgýnlýkla neredeyse uçandairenin ardýndan yeni bir füze gönderecekti uzaya. Papa'dan bir açýklama yapmasýný isteyen Katolikler, Vatikan Sarayý'nýn önüne yýðýlmýþlar, ellerindeki mumlarýn aydýnlatmaya yetmediði karanlýk ve kaygýlý yüzlerle bekleþip duruyorlardý. Kalabalýðý fýrsat bilen kimi gruplar da, "Kürtaja Hayýr" gösterisi yapýyorlardý. Müslüman dünya, ilkin bütün bunlarýn, Hollywood stüdyolarýnda gerçekleþtirilen bir emperyalizm numarasý olduðunu söyleyerek kesin bir karþý tavýr koydu; ardýndan bir süre sonra, bütün bu olanlarýn Kur'anda çok önceden haber verilmiþ olduðunu iddia etti. Alice'in tahmin ettiði gibi, daðýlmamýþ ve kolay kolay da daðýlacaða benzemeyen LA Stadyumu'ndaki kalabalýk, sahnenin iki yanýna yerleþtirilmiþ dev ekranlardan seyrettiði naklen yayýna karþýn, uzaylý aþýðýn açýklamalarýnýn da, gösterinin bir parçasý olup olmadýðý konusunda kuþkulara sahipti. Kimileri, yarým kalan konseri, böyle bir numarayla kapama kurnazlýðýna gittikleri için, büyük bir kýzgýnlýkla organizasyondan sorumlu kiþileri yuhalamaya baþladý. Ardýndan irili ufaklý þiddet gösterileri patlak verdi. Güvenlik Güçleri olaylara müdahale etti. Ambulanslar výzýr výzýr dönmeye, siren sesleri çevreyi çýn çýn öttürmeye, kameralar, ezilen, kriz geçiren, ayýlýp bayýlan yamulmuþ hayran görüntülerini, dünyanýn bütün ajanslarýna ardý ardýna geçmeye baþladý. Sonuçta bütün dünyanýn inandýðý bu yayýna, "stadyum kalabalýðý" inanmak istemiyordu. Konseri düzenleyenlerin bir numarasý deðilse eðer, içeri giremeyenlerin bir oyunu, diye niteliyorlardý. Bütün bu mahþeri patýrtý gürültü arasýnda, kulisteki televizyon ekranýnýn baþýnda toplanan sahne arkasý kalabalýðý içinde, ilk ayýlan, tabii ki, Eddie d'Ascanto oldu. Ýlk þaþkýnlýðý, ilk þoku atlatmýþ, isterik kahkahalar atarak kendine gelmeye baþlamýþtý. Milyonlarca dolar verseydik bile böyle bir reklam yaptýramazdýk, ilk sözü oldu. Keþke onun yanýnda olsaydým þimdi. Umarým iþleri karýþtýrmaz, dedi. Bilirsiniz, Alice kendinden güçlü insanlarýn yanýnda hep þaþkýnlaþýr.
Plak þirketi sahibi Henry Coskini'nin ters ters bakmasýyla kendini toplama ihtiyacý hissetti: Ben Alice'e bir zarar geleceðini sanmýyorum, baksanýza oðlan sýrýlsýklam aþýk, dedi. Plak þirketi sahibi Henry Coskini, en yumuþak, en görmüþ geçirmiþ sesi ve en sakin tonuyla azarladý Eddie d'Ascanto'yu: Bir kadýn star için en büyük tehlike, ona sýrýlsýklam aþýk olan bir adamdýr, dedi. Dünyanýn neresinde olursa olsun, böyledir bu. Kaldý ki, bugünden sonra öðrenmiþ bulunuyoruz ki, yalnýzca dünyanýn deðil, uzayýn da neresinde olursa olsun, bu gerçek deðiþmiyormuþ. Alice Star'ýn baðlý bulunduðu ajansýn sahibi olan Gerald Busch, Alice Star'ýn o adý duyulmadýk gezegende bu kadar tanýnmýþ olduðuna göre, plaklarýnýn, kasetlerinin, þarkýlarýnýn telif haklarý gibi bir durumun söz konusu olduðunu, günün heyecaný içinde bunun gözden kaçýrýlmamasý gerektiðini anýmsattý. Bütün bir dünya tarihine damgasýný basacak bu büyük olay sýrasýnda, herkes birbirine girmiþken, koca dünyada kendini en çabuk toparlayan "kuruluþ", görüldüðü gibi, Alice Star'ýn kulisi olmuþtu. Gösteri dünyasýnýn gerçeði, her gerçeði, yeniden gösteriye dönüþtürmek deðil miydi? Olaydan birkaç saat sonra Eddie d'Ascanto, Amerika'nýn en büyük televizyon kanallarýnýn ekranlarýnda ardý ardýna boy göstermeye baþlamýþtý bile. Ekranlardan uzayýn derinliklerine sesleniyor, Alice'le ve Alice'i kaçýran Adam Eaio ile temas kurmaya çalýþýyor, Adam Eaio'ya þirin ve sevimli gözükmek ve onu kendiyle konuþmaya ikna etmek için elinden gelen her þeyi yapýyordu. Oysa bu yayýnlar, sanýlanýn aksine, ne Alice Star, ne Adam Eaio tarafýndan seyredilmiyor, yalnýzca, derin bir sessizlikle çalýþan kimi makineler tarafýndan uzaygemisinin hafýza kaydýna alýnýyordu. O sýrada Alice de, Adam da çok meþguldüler. ZTteSQ ise, o sýrada bir baþka gezegenin kanallarýnda yayýmlanan robotlarýn kendi kendilerine mineral onarýmlarý üzerine bir belgesel seyrediyordu. Eddie d'Ascanto'nun bir de önerisi vardý: Alice Star ile Adam Eaio'nun baþrollerini paylaþtýklarý bir Steven Spielberg filmiyle bu muhteþem olayý taçlandýrmak gerektiðini düþünüyordu. Ýki gezegen arasýnda bir ortakyapým da olabilirdi bu. Yapýmcýlarýn insanüstü gayretleriyle, Alice Star'ýn bütün CD'leri ve kasetleri daha o gece yeni baskýlara giriyor, onunla ilgili kitaplar, albümler baský üstüne baský yapýyor, üzeri Seni Seviyoruz Alice ya da Alice Eve Dön! yazýlý afiþler, posterler bir gecede her yeri kaplýyordu. Alice ile ilgili olarak, ancak Noellerde ya da Baþkanlýk Seçimleri sýrasýnda görülecek ölçüde büyük ve kapsamlý bir kampanya baþlamýþtý. Ertesi sabah dünya, artýk ayný dünya deðildi. "Romeo ile Juliet" hikayesinin uzay çaðýna uyarlanmýþ bu yeni çeþitlemesi, kaç milyon yýllýk dünya tarihinin var oluþunu bir gece içinde tehdit eder olmuþtu. Þimdi ne olacaktý? Ýsa'nýn da aslýnda bir uzaylý olduðu söyleniyordu. Kiliseler suskundu. Papa bu konuda henüz bir açýklama yapmamýþtý. Ancak Üçüncü Dünya Savaþý sonrasý duyulabilecek bir burukluk vardý kimi insanlarda. Bütün yanlýþlarý ve noksanlarýyla da olsa dünya, bizim dünyamýzdý. Uzaylýlar bize karýþmasýndý. Biz, onu daha yaþanýlasý, daha güzel bir yer haline getirebiliriz gene de, yeter ki, uzaylýlar içiþlerimize
karýþmasýnlar! Hem onlarýn iyi niyetli olduklarý ne malumdu? Böyle her aþýk olduklarý starýmýzý kaçýrmaya baþlarlarsa bu iþin sonu ne olurdu? Kiþisel mutsuzluklarýný, ancak toplumsal felaketlerle yatýþtýrabilen kimileriyse, uzaylýlarýn yol açacaðý felaketlere bel baðlamýþ, umut ve heyecanla çeþitli kýyamet sahneleri bekliyorlardý. Dünya, kaygýlý kalabalýklar ile neþeli kalabalýklar diye kendiliðinden ikiye ayrýlmýþtý. Neþeli kalabalýk, hiçbir uzaylýnýn, dünyayý, nasýl olsa dünyalýlar kadar rezil edemeyeceðini düþünerek, korkulacak bir þey olmadýðýný söylüyordu. Hatta, belki dünyanýn dört bir yanýný saran savaþlara, çevre kirliliðine, delinen ozon tabakasýna, enflasyona ve AIDS'e, bu gibi bir sürü þeye uzaylýlar çare bulurdu. Uzayda "gay"ler var mýydý? Baþta San Francisco olmak üzere, birçok dünya kentinin sokaklarý, bu kez de, uzaylý "gay"ler tarafýndan kaçýrýlmayý bekleyen "gay"lerin oluþturduklarý uzun konvoylarýn çýlgýn yürüyüþlerine ve gösterilerine tanýk oluyordu. Bütün dünyaya hitaben yaptýðý konuþmasýndaki sýcaklýk ve içtenlik etkisini göstermiþ, Adam Eaio, bir gece içinde, hem herkesin sevgilisi, hem de Alice Star kadar ünlü biri olup çýkývermiþti. Hemen herkes Adam Eaio'nun yaptýðý konuþmadan çok etkilenmiþti. Dünyanýn gizemiyle, uzayýn derinlikleri arasýndaki soðuk bilinmezi ve karanlýk korkularý; baþka gezegenlere, baþka hayatlara, baþka var oluþlara karþý duyulan korku ve kaygýlarý, ancak aþkla ilgili sözcükler yumuþatabilir, ýþýtabilirdi. Adam Eaio iþte bunu baþarmýþtý. Dünyanýn bildiði, ET'den sonraki en sevimli uzaylýydý. "Günün Yorumcularý"na göre, Beyazsaray, Adam Eaio'nun Amerikan vatandaþlýðýna kabul edilmesine "sýcak bakýyordu". Adam Eaio'un resimleri ve posterleri kapýþ kapýþ satmaya baþlamýþtý. Alice'den bile daha popülerdi þu an ve neredeyse onu gölgede býrakmýþtý. Posterlerinin altýnda koca koca harflerle En Romantik Aþýk yazýyordu. Temiz yüzlü, aydýnlýk gülüþlü, kýsýk bakýþlý, gizemli ve baþtan çýkarýcý Adam Eaio, bir anda dünyadaki bütün genç kýzlarýn ve "gay"lerin sevgilisi olmuþtu. Hayranlarý, uzaydan gelen beyaz atlý prenslerine, giydikleri tiþörtlerde þöyle sesleniyorlardý: Adam, beni de kaçýr! Alice Star'ýn kaçýrýldýðýnýn ertesi günü, yani 21 Temmuz 1999 tarihli gazeteler, ünlü Fransýz müneccim ve hekim Nostradamus'un (Doðumu: 1503, Ölümü: 1566) bundan kaç yüzyýl önce, ta 1555'teki bir kehanetinin gerçekleþmiþ olduðunu manþetlere çýkarýyordu: 1999 yýlýnýn Temmuz ayýnda gökyüzünden büyük ve korkunç bir hükümdar inecek ve dünyanýn bütün kaderi deðiþecek. Ýþte bu kehanet gerçek olmuþtu; kehanetin iþaret ettiði hükümdarsa, Adam Eaio'ydu! Sýra dünyanýn kaderinin deðiþmesini beklemeye kalmýþtý, ki dünyalýlarýn buna çok ihtiyacý vardý doðrusu. Alice Star üzerine yazýlan kitaplardan sonra En Çok Satanlar Listesi'ne, birdenbire Nostradamus'un kehanetleriyle, bunlar üzerine yapýlan yorumlama kitaplarý girdi. ... Adam, yeniden uzaygemisinin salonuna, Alice'in yanýna döndüðünde, nasýl karþýlanacaðýndan pek emin deðildi. Salona girdiðinde, Alice'in arkasý dönüktü. Ekranýn karþýsýndaki koltukta, yüzü ekrana dönük ve boþalmýþ ekranýn o yeþilimsi, mat görüntüsü karþýsýnda neredeyse bir heykel kýmýltýsýzlýðýyla, hiç ses çýkarmadan öylece oturuyordu. Yorumlanamaz bir sessizlikti bu. Kuþkulu,
kaygýlý ve aðýr adýmlarla ona doðru yaklaþýrken düþünüyordu; yaptýðý açýklamalarla belli ki, genç kadýnýn ruhunda fýrtýnalar kopartmýþ, hatta belki de korkutmuþtu. Bazýlarýnýn çok sevilmekten nasýl korktuklarýna, kendilerine aþýk olanlardan ölümün gölgesinden kaçar gibi kaçtýklarýna son zamanlarda sýkça tanýk olmuþtu. Ama Alice'in þu sessizliðinin ne anlama geldiðini bilemiyordu, belki de gerçek, Alice'e fazla gelmiþti. Bazý gerçekler insanlara fazla gelir. Ya da bazý insanlara gerçek fazla gelir. Olamaz mýydý? Kendi kaçýrýlýþýnda bu denli duygusal, kiþisel bir neden deðil de, gezegenlerarasý önemli bir neden bulunmasýný yeðleyebilirdi, ya da kendi mesleðine iliþkin bir gerekçeði daha kabul edilebilir bulabilirdi. Adam yaklaþýrken, Alice o heykel sessizliðini koruyor, hala dönmüyordu ardýna. Yanýna varmadan usulca seslendi ona: Alice! Yanýt alamadý. Usul adýmlarla yaklaþmasýný sürdürdü. Yüzünü görmek istiyordu onun. Belki o zaman anlayacaktý. Koltuðun önüne gelip durdu, Alice'e baktý. Alice aðlýyordu. Ayný heykel kýmýltýsýzlýðý içinde büyülenmiþ gözler, sabit nazarlarla sönmüþ ekrana bakýyor ve sessizce aðlýyordu. Aðlamak denemezdi buna, gözyaþlarý sanki ondan habersiz kendiliðinden süzülüyordu. Adam'ýn yaný baþýna kadar geldiðini biliyor, ama baþýný kaldýrýp da ona bakmýyordu bile. Adam, Alice'in yalnýzca sessizliðinin deðil, gözyaþlarýnýn da ne anlama geldiðini tam olarak bilemiyor, ondan bütün bunlarý açýklayabilecek bir davranýþ, bir iþaret bekliyordu. Alice doðruldu, oturduðu koltuktan yavaþça kalktý, Adam'ýn karþýsýna geçip durdu, hala yüzüne bakamýyordu, baþýný yavaþça kaldýrýp kaybolmuþ bir çocuðun sýzýlý bakýþlarýyla Adam'ýn gözlerinin içine çok kýsa bir an baktýktan sonra, hýçkýrarak kendini onun kollarýna býraktý. Artýk hangi duvarlardan nasýl kapýlar açýlýp da, onun güçlü kollarýnda taþýnarak nerelere geçtiðini; geçilen yerdeki belirsiz bir duvarýn içinden, adeta vahþi doðanýn el deðmemiþ bir bölgesinde, beklenmedik bir anda, örneðin bir daðýn burnunu döndüklerinde, ansýzýn karþýlarýna bir mucize gibi çýkýveren dev bir þelaleden dökülen sularýn yarattýðý sarhoþluða benzer bir biçimde görkemle önlerine açýlýveren bir yataða kendilerini nasýl býraktýklarýný; þelaleler gibi üzerlerine dökülüveren ipek kadar yumuþak, saten kadar kaygan çarþaflarýn arasýnda nasýl yuvarlanýp kaybolduklarýný; Adam'ýn yumuþak bir kor gibi için için tutuþan etli, kalýn dudaklarýnýn arasýnda soluðunun nasýl kesildiðini, bütün varlýðýnýn iç çeker gibi nasýl ta derinlerinden çekiliverdiðini; bu arada bütün bütüne yitirilmiþ bir zaman ve mekan duygusu eþliðinde, nasýl ve ne zaman soyunup dökündüklerini ve bütün hayatý boyunca hiç tatmadýðý derin zevkleri, çýlgýnlýklarý, sarhoþluklarý, bir ayin, bir büyü, bir tansýma gibi, büyük patlamalarda görülen derin aydýnlanmalar ve sonrasýnýn zifiri körlüðü içinde neredeyse hatýrlamýyor; olan biteni düþündüðünde, sanki çok öncelere ait zaman parçalarýndaki olaylarýn küçük çakýmlarla parça parça aydýnlanan uzak, puslu, bulanýk varlýðý, daha çok bir seziþe benzeyen bir duygu eþliðinde kayýp görüntüler gibi belli belirsiz diriliyordu... Sanki bir baþkasýnýn gördüðü rüyada kaybolmuþtu. Uzun, yorucu, en derin uçurumlar tadýnda baþ döndürücü bir tanýþma olmuþtu. Gövdelerin buluþmasýyla ruhlarýnýn buluþmasýný
bugüne deðin bilmediði bir "oluþ", bir "hal" biçiminde kavramýþtý þimdi; seviþirken kendini, cisminden baðýmsýzlaþmýþ; varlýðýný tamamen özgürleþmiþ hissediyordu. Varlýðý ve ruhu sanki serbest kalmýþtý. Gövdesini ardýnda býrakarak diðerinin gövdesine geçmiþ, bir süre o olmuþ ve oradan da bilmedikleri bir boþluða birlikte süzülmüþlerdi. Salt bir seviþme ayini deðil, sanki yepyeni bir var oluþ biçimiydi. Yeni bir "olma" biçimi. Alice, bütün varlýðýný seviþerek yeniden ele geçirmiþ, bütün benliðini seviþerek yeniden kazanmýþ gibiydi. Bütünlenmiþ, tamamlanmýþtý. Artýk tam bir insandý. Kimselere kolay kolay kýsmet olmayacak böyle bir serüvenin, "bir uzaygemisinde seviþmenin", hayal gücüne fazladan kattýðý bir þey olamazdý bu, yalnýzca bu olamazdý; bu, fantezinin sahibini ele geçiren kendince büyüsü de deðildi. Bir gerçeklikti. Baþlý baþýna bir gerçeklik. Bir baþka boyuttu. Farklý algý kapýlarýndan geçerek çýktýðý baþka bir açýklýktý. Orada varlýk baþka türlü görünmüþtü ona. Üst üste kaç kez orgazm olduðunu anýmsamýyordu artýk. Yaþadýðý orgazm, züppe kadýn dergilerinin konu kýtlýðýna düþtükçe, sayfalarýnda yapýþkan bir sakýz yavanlýðýnda çiðnedikleri orgazmdan çok farklýydý. Orgazmýn, yalnýzca bedensel bir doyum deðil; ayný zamanda gövdenin anlamý üzerine bir keþif olduðunu görmüþtü. Adeta biyolojisini aþmak gibi bir þeydi bu. Her kadýnýn, kendinde hep saklý kalan kadýnlýðýnýn gizine ulaþmak; bir týlsým kullanarak ya da bir týlsýmý yöneterek bu gizi açýp kapamayý öðrenmek ve bunu sürekli kýlmak gibi bir þeydi. Varlýðýnýn o güne kadar kendine bile yabancý kalmýþ en ücra köþelerine varasýya sarsýla sarsýla ilerlemiþ; bazý anlarda artýk hiç geri dönemeyeceðini düþündüðü halde, ilerlemeyi sürdürmüþtü. Vardýðý yerdeki kendini ele geçirmeyi kafaya koymuþtu. Sonunda, sanki ten deðiþtirmiþ, gövde yenilemiþti. Bu yüzden, yalnýzca bir seviþme, diye adlandýramýyordu olanlarý. Derin bir aydýnlanma deneyimiydi ayný zamanda. Seviþirken hissettikleri, salt gövdeyle ya da ruhla deðil, düpedüz varlýkla ilgiliydi... Seks kadar, felsefenin kapýlarý da açýlmýþtý gözlerinin önünde... Ayný bedende ikinci kez yaratýlmýþ gibiydi. Ýnanýlmaz bir yakýþýklýlýk ve çekicilikteki bu adam, sevmekten çok, derin bir tapýnma duygusu uyandýrmýþtý onda. Salt bir aþk deðil, sanki yeni bir dine, yeni bir peygambere baðlanmanýn getirdiði bir tapýnmaydý bu. Bütün varlýðýný silkeleyerek, bütün geçmiþiyle ve geçmiþten getirdikleriyle ödeþerek, yepyeni bir gönülle, yeni bir tanrýya, yeni bir peygambere, yeni bir dine baðlanýr gibi baðlanmýþtý Adam'a. Erkekleri her zaman çok sevmiþ, onlara gereðinden fazla düþkün olmuþ, gereðinden fazla hoþgörü göstermiþ, bu yüzden de gereðinden fazla mutsuz olmuþ Alice için, bu sefer, karþýsýndaki, bir erkekten çok daha fazla bir þeydi. Erkekleri hep, kendinin "erkeklere olan zaafýyla" sevmiþti bugüne kadar, oysa bu kez "erkekliðin mucizesiyle" karþý karþýyaydý ve bu mucize duygusuyla seviyordu. Bugüne kadar hiç tanýmadýðý ve bu kez yeni olan þey, bu duyguydu iþte. Daha önce de, birçok kereler aþýk olmuþtu; hatta uzunca bir süredir, bir daha aþýk olamayacak kadar içinin kaðþadýðýný, artýk bir duygu profesyoneli olduðunu düþünüyordu ama, bu kez bir mucize gerçekleþmiþti. Bir erkek mucizesi! Nicedir aþktan ümidini kesmiþ olan, hemen herkes için geriye kalan tek imkan yani... Bir mucize! Onun da bu dünyadan deðil, baþka bir gezegenden olmasý, belki de içini eskitmek pahasýna içini yaþamaktan korkmamýþ, kalpleri hýrpalanmýþ, duygularý örselenmiþ bütün yorgun kadýnlar için acý bir ironiydi. Ve günün birinde ancak bir mucize... Alice'in hayatýnda ilk olan buydu, yeni olan buydu; öncekilerden de, önceki duygularýndan da farklý
olan buydu. Taptaze bir baþlangýç duygusu, hiç de az þey deðil! Onunla yaþadýðý her þey, aðlatacak kadar güzel ve dokunaklý, gerçek olamayacak kadar saf ve kusursuzdu. Bütün bu ulvi ve semai duygular bir yana, doðruyu söylemek gerekirse, Alice'in hayatý boyunca okþadýðý en güzel erkek teni, öptüðü en güzel erkek dudaðý, ýsýrdýðý en güzel erkek kasý, kokladýðý en güzel erkek kokusu ve söylemek zorundayým ki, emdiði en güzel erkek sikiydi. Alice, Adam'ýn kollarý arasýnda, o güne kadar hiç tanýmadýðý derin bir huzur ve o güne kadar hiç bilmediði derin bir mutluluk içinde uyuyup kalmýþ buldu kendini. Onun þefkatli ve güçlü kollarýnýn arasýnda sanki yüz yýldýr aradýðý güveni, noksansýz bulmuþ gibi yatýyor; yýllarca dað tepe gezip deli deli çaðladýktan sonra, nihayet arayýp bulduðu yatakta kendini dinlendiren uysal ve kendinden emin bir nehir gibi akýyordu. Onun göðsündeydi; koltukaltýnýn erkek kokusuyla tütsülenmiþ; onun bir süt bebeðinin masumluðu içinde derin ve sessiz soluk alýp veriþlerini dinliyor, kalbinin atýþlarýný duyuyor; bütün bunlar, tarifsiz bir huzur duygusuyla dolduruyordu içini... Artýk ölebilirdi. Bundan öte bir mutluluk sýnýrý ya da bir mutluluk tarifi kalmamýþtý onun için. Artýk ölebilirdi. Duygularý çeþitli sýfatlar ya da benzetmelerle tanýmlanabilir olmaktan çýkmýþ, adeta mutlak deðerler düzeyinde som bir bütünlük kazanmýþtý. Sevdiði adamýn kollarý arasýnda, seviþme sonrasýnda duyduðu o derin uçurum huzuruyla kýsa kýsa, kesik kesik ama derin uykulara dalýp çýktý. Düþlerinden birinde, kendini yýllar önceki o filmde, arzýn merkezinde uyurken gördü. O uykuya nihayet kavuþmuþtu. Gülümseyerek uyandý. Uzayýn uçsuz bucaksýzlýðýnda, bir uçandaire içinde gördüðü düþte, kendini arzýn merkezinde uyurken görmeyi, ironik ve komik buldu. New York'ta bir gökdelenin on yedinci katýnda bir yer yataðýnda uyumak gibiydi böyle bir þey. Böyle bir þiir mi okumuþtu? Böyle bir þarký mý vardý? Þimdi hatýrlamýyordu. Hayat dolu, eðlenceli ve þakacýydý bu rüya. Kendini bu rüyaya býraktý. Az sonra, ZTteSQ'nun sesi, belli ki duvarlarýn birinde gömülü olan ses verici bir aygýtýn derinliklerinden, daha da metalikleþmiþ olarak duyulduðunda baþýna gelenleri hatýrladý. Evinde deðildi. Bir uzaygemisi tarafýndan kaçýrýlmýþtý. Bir bilinmeyene doðru gidiyordu. Dahasý sýrýlsýklam aþýk olmuþtu. ZTteSQ, Votoroqxqua'ya yaklaþýyoruz efendim, diyordu. Yörünge belirlenim verdi. Ýniþ planý saðlama kanallarýnda, yönelim kapaklarý devrede. Basýnç vakumlarý ayrýþtýrýlýyor. Iþýnýmlar geçerliliðe sokuldu. Iþýk kesimi izleniyor, füzyonlar açýk, dedi. Televizyondaki uzay dizilerindeki diyaloglarý anýmsadý Alice. Görünüþte hiçbir þey ifade etmeyen ama, izleyicide daha ileri bir teknolojiye, daha ileri bir uygarlýðýn gündeliðine aitmiþ hissi veren sözler... Kulaða hoþ ve inandýrýcý geliyor, hatta iþlerin yolunda gittiðine dair bir güven veriyordu. Kimi zaman hiç anlamadýðýmýz þeyleri, hayatta da inandýrýcý bulmuyor muyduk? Üstelik kendi aralarýnda, kendi dillerinde konuþmak varken, onun varlýðýna hürmeten, onun anlayabileceði bir dilde konuþma inceliðini göstermeleri de çok etkileyici bir davranýþtý doðrusu. Ýnce düþünceli, çok zarif biriydi Adam, ve galiba artýk onun sevgilisiydi.
Gözlerini açtýðýnda, Adam'ý yattýðý yerde dirsekleri üzerinde doðrulmuþ, uykudan iyice kýsýlmýþ gözlerinin arasýndan, kendisini þefkat ve hayranlýkla seyrederken buldu. Ýçi parladý. Güneþe uyanmýþ gibiydi. Sevinçten aðlayacak gibi oldu. Kaç yýldýr böyle uyanmamýþtý. Düzüþtüðü hiçbir erkekle ayný yatakta uyanmaya tahammülü kalmayalý kaç yýl olmuþtu? Dudaklarýna konan bir öpücük, sözsüz bir merhaba... Ve ayný derinlikte Alice'e bakmayý sürdüren, tropiklerde bir günbatýmý gibi ýþýyan okyanus laciverdi gözler... Birden hiç konuþmamýþ olduklarýný fark etti, onun ekrandaki konuþmasýndan, þu ana kadar aðýzlarýný açýp da birbirlerine tek kelime etmemiþler, kendilerini bütünüyle gövdelerinin diline ve tenin ifade gücüne býrakmýþlardý. Televizyondaki konuþmasýndan sonraki en küçük an bile, sanki bin yýldýr beklenen sonsuz bir kehanetin þimdi gerçekleþen tufaný gibi yaþanmýþtý. Hem çok romantik, hem çok komik; hem yürek yakýcýlýkta bir derinliði olan bir benzersizlik, hem de þampanya köpüðü gibi uçucu ve hafif... bir pop masal gibiydi her þey. Alice'e de çok yakýþýyordu bu. Onun ruhu da böyleydi iþte! Çok komik ve çok acýklý! En derin hüzünler, içe kapanýþlar ve vazgeçiþlerden sonra, hayata pençelerini geçiren alabildiðine tutkulu bir yaþama sevinci! Alice buydu iþte! Belki bu yüzden herkes bu kadar çok seviyordu onu. Yalnýzlýðýnýn, bütün insanlýðýn yazgýsýna kolaylýkla paylaþtýrýlabilirliði, bu kadar popüler kýlýyordu onu. Bir pop masal: Dünyada bulamadýðý erkeði uzayda bulmak ve þu yaþadýklarýnýn inanýlmazlýðý!.. Hala konuþmuyor, tutkuyla birbirlerine bakmayý sürdürüyorlardý. Adam, düþüncelerini okumuþ gibi, Ýlk sözü sen söyle, dedi. Sen söyledin bile, dedi Alice. Peki, sen ne söyleyeceksin? Ben de seni seviyorum. Adam'ýn dudaklarýndaki yumuþak ateþ, yeniden Alice'in dudaklarýný tutuþturdu. Doðruyu söylemek gerekirse, bir kadýn olarak hayli reçelli bir mazisi vardý; hayatýna giren bir dolu erkek bir yana, ardýnda býraktýðý onca günahtan, yýllardýr toplata toplata bitiremediði onca porno filmden sonra, nasýl oluyor da ilk öpüþmenin heyecanýný þimdi yeniden ayný acemilikte duyabiliyordu? Nasýl mümkün olabiliyordu bu? Þimdi bir öpücükle delicesine çarpan bu yürek, nasýl hiç yanmamýþ gibi olabiliyordu? Teni nasýl oluyor da bunca zaman sonra mahcubiyeti bu kadar güzel hatýrlayabiliyordu? Bir süredir hep yeniden genç olmayý, bir yeniyetme olmayý düþlüyordu. Masumiyeti geri istiyordu. Ýçinin kaðþadýðýný, heyecanlarýný yitirdiðini düþünüyordu. Yaþamýndaki tek heyecan kaynaðý olarak, neredeyse yalnýzca meslek heyecanlarý kalmýþtý. Erkeklerle de, genel olarak dünyayla da iliþkisi, nicedir ustalýklý bir profesyonelliðe dönüþmüþtü. Hayatýndaki bütün iliþkilerde, kurallarý kendiliðinden iþleyen, sasý, yavan ve ayrým gözetmeyen bir halkla iliþkiler performansý gösteriyor, her þeyi, ama her þeyi bir protokol iliþkisi gibi yaþýyordu. Belki de bu yüzden, sarsak ve acemi olmak istiyordu yeniden. Ýçini rüzgarlara vermek istiyordu. Kanýný tazelemek istiyordu. Hatalarýný ve tökezlemelerini özlemiþti. Serserilik günlerini özlemiþti. Milyonlarca dolarlýk bir servetin üzerinde otururken, yýrtýk "blue-jean" giymenin hiçbir sahiciliði yoktu, olmuyordu. Çýlgýnlýklarý bile bütün doðallýðýný yitirmiþ, öðrenilebilir ve öðretilebilir bir hale gelmiþti. Týpký bir meslek gibi, bilgisi kolaylýkla baþkalarýna aktarýlabilir bir þey
olmuþtu... Her davranýþý, öðrenilmiþ, edinilmiþ, çalýþýlmýþtý. Kendinin, kendine sunabileceði hiçbir sürprizi kalmamýþtý. Ne yapsa, kendini taklit ediyormuþ gibi geliyordu ona. Bir insan olarak da, bir sanatçý olarak da kendinin taklidi olmak, en büyük korkusuydu. Ve bir süredir bu korkunun pençesinde kývranýyordu. Ýstediði o þeyi, o varlýðýný yeniden ele geçirme duygusunu, benliðini ve kimliðini yenilemeyi, hiçbir "Image-maker"ýn yapamayacaðýný çok iyi biliyordu. Her þey içinin düðümündeydi. Ýþte þimdi bütün o özlediði tazeliði, yeniliði ve acemiliði, derin bir diriliþ duygusu içinde, ruhunun kendine ancak þimdi görünen en uzak köþelerinde, saç köklerinde, týrnak diplerinde, vücudunun bütün gözeneklerinde duyuyordu. Yepyeni bir bahar uyanýþý içindeydi. Dallarýna su yürüyordu. Yalnýzca aþýk olmamýþ, ayný zamanda içini yeniden kazanmýþtý. Sahiden bir erkek deðil, bir mucizeydi bu adam. Sahiden dünyada böylesi yoktu! Bu duygular içinde kalktý yataktan. Kalkmýþ, toparlanmýþ, giyinmiþlerdi. Yeniden salona çýktýklarýnda, Komuta Merkezi'ni görmek ister misin? diye sordu Adam. Yakýnlaþmalarý tamamlanmýþ þimdi, konuðuna ev gezdirir gibi uçandairenin içini gezdirmek iþtiyordu anlaþýlan. Sevinerek kabul etti Alice. Ne de olsa bir kediydi. Yeni gördüðü bir yerin her köþesini keþfetmeden rahat etmez, yerinde oturamaz, kendini tam olarak güvende hissedemezdi. Alice'in yerini artýk bildiði duvardaki o malum kapý açýldý, bindiler, kapanmasýyla birlikte açýlmasý bir oldu. Hiçbir þey hissetmemiþti Alice. Oysa þimdi bambaþka bir yerdeydiler. Belli ki yükselmiþlerdi. Komuta Merkezi'ydi burasý. Bir daire biçimindeydi. Her yaný camdý, oradan uzay bütün uçsuzluðuyla görülüyordu. Burada ZTteSQ ile birlikte kadýn ve erkek bedenlerinde yapýlmýþ birkaç robot daha vardý. Artýk onlarý tanýyabiliyordu. Matlýklarý ve ilk bakýþta fark edilmese de, sonrasýnda alýmlanan hareketlerindeki bir tür kesik kesiklik onlarý ayrý ve tanýnýr kýlýyordu. Gülümseyerek onlarý selamladý. Onlar da saygýlý bir biçimde, Hoþ geldiniz, dediler. Alice'le fazla ilgilenmeyip hemen iþlerine döndüler. ZTteSQ'dan daha mattýlar. Daha cansýzdýlar. Belli ki teknik ekiptiler ve çok meþguldüler. Bütün o yabancý robotlarýn arasýnda, ZTteSQ, bizim kýz duygusu veriyordu Alice'e. Tanýþlýðýn getirdiði bir yakýnlýk duygusuyla, ZTteSQ ile göz göz geldiklerinde, göz kýrptý ona Alice. Bu, ayný takýmdanýz, anlamýna geliyordu. Adam, iþlerine gömülen robotlarý iþaret ederek, fýsýltýyla, seni bir sürü sessiz harfle tek tek tanýþtýrmayayým istersen, dedi. Karþýlýklý hýnzýrca gülümsediler. Alice içinden, þuna bak hele, sevgili olduk da, þimdi aramýzda robot çekiþtirmeye bile baþladýk, diye geçirdi içinden. Komuta Merkezi oldukça sade sayýlýrdý gene de. Etrafta hiçbir þeye benzetemediði birtakým tuhaf araç gereçler vardý, ama bu, onun için hiçbir þey demek deðildi. Dünya turneleri sýrasýnda, ardý sýra oradan oraya sürüklenen TIR'lar dolusu araçtan ne daha fazla tanýdýktý, ne daha fazla yabancý... Çeþitli düðme boylarýnda yanýp sönen ýþýklar ve kontrol panelleri, onun için, bir uzaygemisinde olduklarýna dair yeterince inandýrýcý kanýtlardý.
Az sonra Adam, bazý panelleri iþaret ederek, robotlarla nihayet kendi dillerinde konuþmaya baþladýðýnda, ilk kez tuhaf bir yabancýlýk duydu Alice. Aþýk olduðu Uzakdoðulu bir erkeðin ardý sýra giden Batýlý bir kadýnýn, erkeðin ülkesinde yaþadýðý derin yalnýzlýðýn anlatýldýðý filmlerdeki o onmaz yabancýlýðý, yüreðinin çok derinlerinde bir yerde duydu. Burnu sýzladý. Gözleri doldu. Sanki o zamanlar, o filmleri yeterince anlamamýþ, yeterince hissetmemiþ, hatta haksýzlýk bile etmiþti. Alice'e bir þeyler olduðunu anlayan Adam'ýn ona sarýlarak, büyük bir sahipleniþle omuzunu kavrayýþý ve yalnýzca bir ana deðil, bir yüzyýla gülümseyen gözleri çabucak yatýþtýrdý onu. Büyük uzaklýklara, büyük zamanlara yetecek kadar gülümseyebiliyordu bu gözler. Bunun üzerine o da, her þeye karþý koyabilecek, her þeyle baþ edebilecek saðlamlýkta derin bir güç hissetti kendinde. Son kez evden kaçtýðýnda, varlýðýnýn kendine bile yabancý çok diplerde bir yerde duyduðu o derin güç, þimdi yeniden yoklamýþtý onu. Ya da saklý varlýðýný yeniden duyurmuþtu. Kaybolmadýðýný bilmek iyiydi. Bu duyguyu tanýyordu. Bu duyguya güveniyordu. Onu bu þiddette hissetmeyeli kaç yýl geçmiþti kim bilir? Bunu anlayýnca, yersiz olduðunu bildiði halde, o sevinçle çevresindeki o "bir sürü sessiz harfe" gülümseyerek yeniden selam verdi. Þu anda içine deðil, uzaya bakmalýydý oysa. Ne de olsa ilk kez uzaya bu kadar yakýndan bakýyordu. Her þey elinin altýndaydý sanki. Ay'a adým atanlardan da, uzay boþluðunda gezinen diðer astronotlardan, kozmonotlardan da çok daha ileri gitmiþti uzayýn boþluðunda; hatta bu kadar uzaða giden belki de ilk dünyalýydý. Bu ayrýcalýðýn keyfini sürmeli, tadýný çýkarmalýydý. Hatta uzay hakkýnda Adam'a daha birçok þey sorabilir, dünyada kimselerin bilmediði uzaya ait bir dolu gerçeði öðrenebilirdi. Dünyayý buradan görebiliyor muyuz? diye sordu Adam'a. Ardýmýzda kaldý, dedi Adam. Buradan güçlükle görünür artýk. Evden hiç bu kadar uzaklaþmamýþtý Alice. Bir an çok fazla ileri gittiði hissine kapýldý. Ormanda kaybolmuþ bütün masal kýzlarýný düþündü. Peki sizin gezegeniniz hangisi? Ýþte þu, diye ilerideki ýþýltýlý yýldýz topunu iþaret etti Adam. Eve yaklaþýyoruz. Geleceðimi biliyorlar mý? dedi Alice. Öðrenmiþlerdir. Biliyor musun? Hayli heyecanlýyým. Çok doðal, ama unutma yanýnda ben varým. Bunu bana sýk sýk hatýrlat e mi? dedi Alice. Adam, bu sözün barýndýrdýðý imayý anladýðýný belirtircesine þefkatle baþýný salladý. Yeniden birbirine kilitlenen gözlerle, kýsa ve anlamlý bir bakýþmadan sonra, tutkuyla öpüþtüler. Alice, öyle sessiz, belki dipten, belki onun aklýnýn kaydedemeyeceði bir hýzda giden bu tuhaf aracýn penceresinden, uzayýn
derinliðine dalmýþ bakarken; uzayýn uçsuzluðundaki silik varlýðýný, hiçliði, dünyayý, hayatýn anlamýný, tarihi, zamanlarý, þimdi önünde birdenbire açýlan bu yepyeni kapýdan geçerken; bu bilinmezliðin sonsuz derinliði içinde yeniden ve yeniden konumlamaya çalýþarak düþündü. Sonsuz bir baþ dönmesi içindeydi. Bir kuyudan aþaðý sürekli düþüyor gibiydi. Ufak tefek bir dünyalý kýzýn kaldýramayacaðý kadar çok þey görmüþtü bir gecede. Ve hayatýnda hiç yaþamadýðý derinlikte bir karþýlaþma, bir aþk, bir bütünleþme yaþamýþtý. Gövdesini yeniden kazanmýþtý sanki. Varlýðýný yeniden kazanmýþtý. Bundan böyle Adam'sýz olamayacaðýný, hiç olamayacaðýný biliyordu. Belki varlýðý özgürleþmiþti ama, hayatý tutsak alýnmýþtý. Adam'sýz bir hayatý olamayacaðýný, neredeyse bin yýldan beri bildiði genlerine yazýlmýþ bir bilgi gibi, gövdesini denetleyen bir refleks gibi, soluk alýp vermek gibi kendiliðinden biliyordu. Bunca yýldýr baðýmlýlýðýn her çeþidinden bunca korkmuþken, þimdi, bütün varlýðýný ele geçiren aþk baðýmlýlýðýnýn onu avuçlarýnýn arasýna aldýðýný fark ediyordu. Kendi hayatý Adam'a kilitlenmiþti ve galiba yapacak bir þey de yoktu. Konuyu saplandýðý bu varoluþsal boyuttan çýkararak hafifletmek istedi: Yýllardýr aradýðý bir erkek deðil, bir mucizeymiþ meðer. Meðer, onun için bulamýyormuþ. Ýþte þimdi bulmuþ imkansýzý. Þaþkýnlýðý, imkansýzla karþýlaþýldýðýnda ne yapacaðýný bilememekten kaynaklanýyormuþ aslýnda. Ve ne olursa olsun hiç kaybetmek niyetinde deðilmiþ. Böyle yalýnlaþtýrýlmýþ duygular ve daha gündelik sözlerle neþelendirmek istedi içini. Kendini böyle daha iyi hissetti. O öyle dalmýþ gitmiþken, Adam'ýn, yeniden kendine derin bir sevecenlikle gülümseyen gözlerle baktýðýný fark edince, onun, kafasýndan geçenleri okuyup okumadýðýndan bir kez daha kuþkulandý. Kaygýya kapýldý. Eðer böyle bir yeteneði varsa, düþündüklerine dikkat etmeliydi! Bir an Adam'ýn gözlerinin içine kuþkuyla baktý. Sorsa mýydý acaba? Her þeyi birden soramazdý gerçi. Ne de olsa kainatýn neresinde olurlarsa olsunlar, erkek erkekti ve erkekler çok soru sorulmasýndan hoþlanmazlardý. Bunu düþündüðü anda, paniðe kapýlarak birdenbire: Þu yýldýzýn adý ne? diye sordu. Gerçi bu da soruydu ama, ne de olsa tehlikesiz bir soruydu. ... Herhangi bir uçaðýn, dünyadaki herhangi bir piste iniþinden hiç de farklý deðildi uçandairenin alana inmesi, her þey çok daha fazla hýzlýydý, hepsi bu. Ýniþe geçtiklerinde, pencereden bakarken özel olarak bir þey söylemeyen binlerce ýþýk görmüþtü bir anda; aracýn, gezegendeki dev bir metropol kente indiði duygusu almýþtý yalnýzca. Bir de, bunun herhangi bir seyahat deðil, çok özel bir deneyim olduðunu bilmenin fazladan heyecanýný yaþýyordu. Adam, iniþe geçtiklerini söylediðinde, birdenbire çok heyecanlanmýþtý; bu, ne zamandýr tanýdýðý, bildiði deðil, aksine unuttuðu, ama çok uzun yýllar sonra þimdi hatýrlar gibi hissettiði geçmiþe ait bir heyecan duygusuydu. Henüz hiç kimse deðilken duyduðu, bir çeþit güvensizlikten kaynaklanan, yýllar öncesine ait, daha ham, daha genç, daha amatör bir heyecan duygusu... Çocukluðunun geçtiði yerlere gitmek gibi... Ama, artýk çok önemli olmuþ birinin, yýllar sonra büyüdüðü
yerlere çýkartma yapar gibi gidiþi deðil de, hala hiç kimse olarak gidiþi gibi... Belli belirsiz bir yeniklik duygusuyla... Dünyanýn uzun bir süredir ona verdiði büyük ALICE STAR imgesinden tamamen soyunmuþ olarak... Kendini yeniden çýrýlçýplak, bütün dünyaya karþý bir çocuk kadar savunmasýz, korunmasýz hissettiði günlerdeki gibi bir ruh hali içindeydi, uçandairenin kapaklarý, kendi için tamamen bir gizem olan o gezegenin yüzeyine doðru aðýr aðýr açýldýðýnda... Önünde birdenbire bitiveren merdivenleri --heyecanýný ne kadar denetlemeye çalýrsa çalýþsýn-- titreyen adýmlarla inerken, dünyadaki herhangi bir havaalanýna inmediðini, ve kendini, hiç akla gelmeyecek çok çeþitli sürprizlerin bekleyebileceðini biliyordu. Hazýrlýklý olmalýydý. Böyle bir durumda "hazýrlýklý olmak" ne demekse? Normalde çok korkmasý, paniðe, hatta dehþete kapýlmasý gerekirken, içini karmakarýþýk eden bütün bu duygulara karþýn, belki de yanýndaki adamýn güven veren varlýðýndan, güç aþýlayan desteðinden ötürü, kendini, bir baþka gezegenin tehlikelerle dolu bilinmedik yüzeyinde deðil de, çeþitli badirelerin atlatýldýðý uzun ve seçilmiþ bir yolculuðun sonunda nihayet gelinmiþ bulunan, sevdiði adamýn anayurdunda, kocasýnýn baba ocaðýnda hissediyordu. Ancak gönüllü bir sürgünün hissedebileceði, aþk, fedakarlýk ve kahramanlýk gibi görkemle yüklü duygular dolduruyordu içini. Sanki kaçýrýlmamýþ da, kendi rýzasýyla gelmiþti buraya; bir aþk uðruna gönüllü olarak sürmüþtü kendini, uzayýn uçsuz derinliklerindeki bu bilinmez gezegene; sanki uzun ve fýrtýnalý bir aþkýn sonunda, büyük bir özveriyle, her þeyi sonsuza dek ardýnda býrakarak, aþýk olduðu uzaylý bir adamýn peþine takýlarak kendi isteðiyle gelmiþti ta buralara... Belki de bu nedenle, nedenini bilmeksizin kendiyle gurur bile duyuyordu. Sanki o bir aþk kahramanýydý. Ve þimdi sevdiði adamýn gezegenini keþfetmeye ve fethetmeye gelmiþti sýra. Adam'a karþý birdenbire duyduðu bu derin aþk, içinde bunca yýldýr saklý kalmýþ, keþfedilmeyi bekleyen nice duygu ve duyarlýðýn ansýzýn ortaya çýkmasýna yaradýðý gibi, bu olayda hiçbir biçimde söz konusu edilemeyecek olan ve Alice'in de neredeyse yýllardýr hiç kullanmamýþ olduðu "özveri" duygusunu bile hatýrlamasýna neden olmuþtu. Gerçi, özveri gibi bir duyguyu hatýrlamasýný anlaþýlýr kýlabilecek herhangi bir durum söz konusu deðildi ama, ne önemi var, bunca iç zenginleþmesi sýrasýnda, diðer duygularýn yaný sýra o da aradan çýkývermiþti. Kendine güldü. Adam'a karþý duyduðu aþkýn harcý vardý artýk bütün duygularýnda, bütün düþüncelerinde, bütün hareketlerinde... Duygularýnýn onda uyandýrdýðý öyle bir saðlamlýk, bir tamlýk, bir bütünlük duygusu vardý ki, herkese ve her þeye sonsuz bir karþý koyma gücü buluyordu kendinde. Böyle bir duyguyu, yýllardýr hiç hissetmemiþ olduðunu, hatta belki de doðduðundan beri hiç böyle bir duygu taþýmamýþ olduðunu, hatta eksik doðmuþ varlýðýnýn, bunca yýldýr aradýðý diðer yarýsýný þimdi bularak, ancak þimdi bütünlendiðini düþünüyordu. Ya aþk buydu, ya da bütün bu hissettikleri, aþktan çok daha fazla bir þey olduðu halde, o, bu konuya iliþkin olarak sözcük daðarcýðýndaki tek bildiði sözcük olan "aþk"la karþýlýyordu bütün bunlarý. Durumun olaðandýþýlýðý, alýþýldýk bildik herhangi bir kadýn-erkek iliþkisine benzemiyor oluþu, açýkçasý, "erkek tarafýnýn" bir uzaylý oluþu, bu konudaki adlandýrmayý da, vereceði hükmü de belirsizleþtiriyor, belki de geçersizleþtiriyordu, ama ne önemi vardý? Bu duygu, ne olmuþ olursa olsun, neden olmuþ olursa olsun, ona iyi geliyordu. Varlýðý baþkalaþmýþ, saðlamlaþmýþ, bütünlenmiþ, sonunda kendini ele geçirmiþti. Uçandairenin kapýsýnda beklediði sýrada, bütün bu duygular, düþünceler inanýlmaz bir hýzla içinden akýp giderken dönüp yaný baþýnda duran
sevgilisinin derin bir þefkatle gülümseyen gözlerinin içine baktý, ne zaman ona baksa, yakýtý tazeleniyordu sanki. Kaný deðiþiyordu. Gözleri yenileniyordu. Belki de aþk buydu. Adýný koymaktan korkuyordu yalnýzca. Yýllardýr unuttuðu için, yaþadýðý bu mucizeyi, aklýnýn gündelik mantýkla kirlenmiþ yaný, dünyaya ve insanlýk hallerinden birine ait olmayan bir tür uzay gerçekliðiyle açýklamaya zorluyordu onu. Bu yüzden de, içinde olup bitenler için aradýðý genel kabul görmüþ bütün tanýmlar yetersiz, taným arayýþlarý sonuçsuz kalýyordu. Öyle ya, uzay yabancýydý, bilinmezdi, tehlikeydi. Aþk da öyle. Belki, aþk da uzaydan gelmiþti dünyaya. Onu sýk sýk bu kadar kolay ve çabuk yitirdiðimize göre... Uzayýn fiziði karþýsýnda bizim tanýmlarýmýzýn dayanýklýlýðý ne olabilir ve hangi zaman kuramýnda yan yana durabilir ki? Belki uzay da, aþk gibi yaratýlan bir þeydir. Örneðin hangi uzayýn þaþkýnlýðý ve sarhoþluðu þu üzerimdeki? Uzayda bulunmuþ olmamdan ötürü mü böyleyim, yoksa beraberliðimizin yarattýðý uzayda mýyým? Hem adýný aþk koysa ne olacaktý, koymasa ne olacaktý? Herkesin aþk dediði þey, ne kadar birbirine benziyordu ki zaten! Ayrýca ne önemi vardý! Sözcüklerin ya da adlandýrmalarýn ne önemi vardý, kalbin bütün yaþadýklarýnýn yanýnda? Niye bu kadar kendime kapandým? diye geçirdi aklýndan. Neden bu kadar didikliyorum kendimi? Oysa az sonra kapýlar açýlacak ve ben yeni bir gezegene adým atacaðým. Aþktan mý korkuyorum, bu yeni gezegenden mi? Ya da her ikisinden mi? Aþk, her seferinde yeni bir gezegen demek deðil mi zaten? Ýkisi de olabilirdi. Ýkisinden ötürü de olabilirdi. Bilinmeyen bir gezegenin varlýðý karþýsýnda duyduðu içgüdüsel korku ya da ürküntüyü, içine biraz fazla bakarak dengelemeye, kendini korumaya çalýþýyor da olabilirdi. Bu tür kendini koruma güdüsüyle içe kapanmýþ olmasý, bu durumda çok anlaþýlabilir bir þey elbet, ama o, hiç öyle biri deðildi ki... Alice'in hayatta ve ayakta kalabilmek için bildiði bir tek þey vardý: Çok fazla içine bakmamaya, içini kurcalamamaya çalýþýrdý. Yaþarken her þeyi biraz oluruna býrakýrdý. Bir tür kolaycýlýk ya da sorunlardan kaçmak olduðunu bilirdi bunun. Zaten bunun için kaçardý. Her zaman derdi: Ne zaman içime biraz fazla baksam yükseklik korkum depreþir. Az sonra kapýlar açýldý, Adam'la birlikte merdivenleri indi. Votoroqxqua gezegenine adýmýný attýðý anda, bu adamý çok sevdiðinden baþka hiçbir þeyin bir önemi ve anlamý olmadýðýný düþünüyordu. Keskin bir bilinçle biliyordu. Gezegenin yüzeyine attýðý o ilk adýmla, yaþamýný yitireceðini, bir anda yok oluvereceðini bile bilse, o adýmý hiç çekinmeden atabileceðini, yüreðinin bugüne kadar hiç inmediði derinliklerinden yükselen bir ses kadar biliyordu. Bu masalýn sonuna kadar gitmeye kararlýydý. Nihayet Votoroqxqua'da, bir havaalaný olarak düþünülebilecek, zemini camsý bir köpüðü andýran, tuhaf bir maddeden yapýlmýþ gibi duran geniþ bir düzlüðe indiklerinde ve karþýlarýnda ürkütücü bir görkemle duran dev bir cam balona yöneldiklerinde, alandaki dev ýþýklarýn ardýna alarak sakladýðý karanlýklarýn içinden birdenbire ortaya çýkarak patlayan flaþlar, gazeteciler ve bir anda çevresini kuþatan insan kalabalýðý, Alice'i çok þaþýrttý. Bu bilinmedik gezegenden kendince beklediði sürpriz, hiç de böyle bir sürpriz deðildi kuþkusuz. Buradaki karþýlanmasýnýn, dünyada turneye çýktýðý herhangi bir baþkentteki karþýlanmasýndan bir farký olmadýðýný hayretle gördü. Hem alýþkanlýðýn kolaycýlýðýnda duyulan
tanýdýk bir zafer duygusunu, hem de hayal gücünün örselendiði bir burukluðu ayný anda duydu. Adýný bile doðru dürüst söyleyemediði, hakkýnda hiçbir þey bilmediði bu yabancý gezegene ait ilk gördüðü þeyin, bu kadar tanýdýðý, bu kadar bildiði, artýk biraz da býktýðý bir "manzara" olmasý tadýný kaçýrdý. Böyle olmamasý gerekirdi, diye geçirdi içinden. Hayal kýrýklýðý bundandý. Binlerce kez yinelenmiþ, tekdüzeleþmiþ; hanidir alýþtýðý, kanýksadýðý, býktýðý, bütün iþleyiþini ve kurgusunu çok iyi bildiði, kendisi için hiçbir fazladan heyecaný ve yeniliði kalmamýþ sýradan görüntülerdi bunlar. Her gittiði yerde zaten yýllardýr böyle karþýlanýyordu. Nankörlük etmemesi gerektiðini düþündü gene de, ne de olsa burasý, bir Japonya deðildi elbet, bambaþka bir gezegendi; bu hayran kalabalýðýnýn onun için farklý bir anlamý olmalýydý. Huysuzluk etmenin, kapris yapmanýn ne yeriydi, ne sýrasý! Uzayýn derinliklerinde bambaþka bir gezegende bunca hayran toplamýþ bir sanatçý olmak, herkesin baþaracaðý bir þey deðildi. Bunun keyfini yaþamalý, tadýný çýkarmalýydý. Görüntünün "tanýdýklýðý", bulunduðu uzay parçasýný unutturmuþtu ona, hatýrlayýnca gerçekten heyecanlandý. Burasý ne Paris'ti, ne Frankfurt, ne Londra, ne Viyana, ne Roma. Burasý Votoroqxqua gezegeniydi. Birdenbire gezegenin adýný söyleyebildiðine sevindi. O kadar da zor deðilmiþ demek, diye geçirdi içinden, þimdi de robot kýzýn adýný hatýrlamaya çalýþýyordu. Anlaþýlan, bütün havaalaný hayranlarý tarafýndan kuþatýlmýþtý, kim bilir ne zamandýr bekliyorlardý onu, polislerin oluþturduðu etten duvarlarýn ardýnda barikatlarý aþmak için çýrpýnan, çýðlýklar atan, baðýran, çaðýran, ellerindeki Alice Star posterlerini ve çeþitli yazýlar yazýlmýþ pankartlarý sallayarak hep bir aðýzdan onun þarkýlarýný haykýran binlerce kiþi vardý. Bütün alan, güvenlik görevlilerinin bir zincir gibi birbirlerine sýmsýký kenetlenmesiyle oluþturduklarý, geçit vermeyen etten bir duvarla kuþatýlmýþtý. Korumanýn saðlamlýðýna ve tekniðine hayranlýk duymadan edemedi Alice. Bu gördükleri karþýsýnda tuhaf bir ikileme düþtü: Hem derin bir güven duydu her þeye karþý, hem de derin bir yalnýzlýk ve terk edilmiþlik... Havaalanýnýn bir kenarýnda duran dev bir ekrandan LA'daki bu geceki konser yayýmlanýyordu. Kaçýrýlmadan önce söylediði son þarkýnýn görüntüleriydi bunlar, nitekim az sonra beliren uçandaire ve ardýndan Alice'in göðe yükselmesi de göründü ekranda, belli ki Alice'e bir karþýlama olarak düþünülmüþtü bu numara. Adam'ýn kollarý arasýnda iki yanýndaki kalabalýðý yararak yürürken, bir yandan da gözucuyla kaçýrýlýþýný seyrediyordu. Göðe yükselirkenki yüzündeki o alýk ifade, sinirine dokundu. Yüzünün hiçbir zaman böyle bir ifadesi olmamýþtý onun. Bön bön gülümseyip duruyordu o ýþýk demetinin içinde. Eddie d'Ascanto olsa, bu sahneleri hemen makaslatýrdý tabii... Böyle zamanlarda Eddie'yi aramasýn da ne yapsýndý peki? Hoþ, böyle anlar olmasa, Eddie'nin varlýðýný hatýrlamak isteyeceði kuþku götürürdü ya... Yýllardýr yaþadýðý her aný, didikleyici bakýþlarýyla gözden geçirmiþ ve her seferinde onaylamaz bir ifadeyle yüz buruþturup durmuþtu o Allahýn belasý! Bu arada asýl dikkatini çeken þey, çevresindeki hemen her þeyin 1940'lar Amerikasý gibi olmasýydý; adamlar, kadýnlar, giysiler, þapkalar, fotoðrafçýlarýn kullandýklarý flaþlý makineler, ayakkabýlar; 1940'lardaki bir Hollywood setinden hiçbir farký yoktu gördüklerinin. Bu geliþkin uygarlýðýn, bu ileri gezegenin, dünya Amerikasýnýn 1940'larýnda kalmýþ olmasýnýn nasýl bir anlamý ve açýklamasý vardý acaba? Ciddi ve derin bir kuþkuya kapýldý Alice; içinde bir an yeniden, Hollywood stüdyolarý yapýmý aþaðýlýk bir numarayla karþý karþýya olduðu kuþkusu uyandý. Hele dünyayý
bunca izleyen, seyreden, her þeyini bilen bir gezegen nasýl oluyor da hala, 1940'lar gibi giyinip kuþanýp davranabiliyordu? Adam'ýn pantolon paçasýndaki dubleler, pantolon askýlarý, blazer ceketinin kesimi, gömlek yakasý, kol düðmeleri, þimdi gözlerinin önünde bambaþka bir anlam kazanmýþtý; nostaljik bir modanýn çizgilerini taþýdýklarýndan ötürü deðil, düpedüz o dönem giysileri olduklarý için öyleydiler demek. Kendini bir an için, daha ileri bir uygarlýða ait bir gezegene gelmiþ gibi deðil de, zaman içinde geçmiþe ýþýnlanmýþ gibi hissetti. Adam'la baþ baþa kalýr kalmaz bu konuyu konuþmalý, kuþkularýný gidermeliydi. Bütün bunlar, o eðlensin diye yapýlmýþ olamazdý herhalde. Bunca masraf, bunca dekor, bunca kostüm, bunca rüküþ aksesuar, bu kalabalýk figüran kadrosu, sýrf Alice'in 1940'lar merakýna bir þirinlik olsun diye hazýrlanmýþ bir gösteri olamazdý herhalde! Bütün gezegen bu kadar çýlgýn olamazdý! Ya da olabilir miydi? Belki þimdi ona, pahalý ya da gereksiz görünen þakalar, onlar için yalnýzca masum birer küçük eðlenceydi. Nasýl ki, dünyada da zenginlikten gözü dönmüþ, nasýl eðleneceðini bilemeyen, en olmadýk eðlenceler için havaya milyonlarca dolar savurup saçan, çýlgýnlýk doyumsuzu bir sürü kaçýk zengin varsa, pekala burada da olabilirdi. Belki de, burada herkes çok zengindi. Acaba herkes, Adam gibi biraz çýlgýn mýydý? Bu gezegende bunca güzel kýz dururken, sen tut, milyonlarca ýþýk hýzý uzaklýktaki bir gezegenden kýz kaçýrýp getir! Bu olay, kendi gururunu okþuyordu elbet, ama gene de olacak iþ deðildi tabii. Herkes biraz Adam gibiyse ne yapardý? Birdenbire bu gezegen, ilk defa olmak üzere, biraz güvensiz bir yer olarak göründü gözüne. O cam balona doðru ilerliyorlar. Çevrelerini kuþatan kalabalýkta birtakým adamlar eðilmiþ, ancak özel ve gizli bir þeyler söylendiðinde takýnýlan kaygýlý yüzlerle Adam'a bir þeyler söylüyorlar, Adam'ýn yüzünden de kaygýlý bir ifade geçiyor, o da onlara bir þeyler söylüyor. Konuþtuklarýný anlamamakla birlikte pek hoþ bir þey konuþmadýklarý kesin. Hatta Adam biraz sinirli gibi. Alice, Adam'ýn ekranda yaptýðý konuþmayý hatýrlayarak kaygýlanýyor. Kendini kaçýrdýðý için, emirlere karþý geldiði için, gezegenleri zor durumda býraktýðý için, Adam'ýn gözaltýna alýnacaðýný, hatta belki tutuklanacaðýný düþünüyor. Bu gezegende yapayalnýz kalmak, Adam'sýz kalmak düþüncesi ürpertiyor onu. Adýmlarý birbirine dolaþýyor. Adam, önemli bir þey yok, dercesine hafifçe kollarýný sýkýyor Alice'in. Alice hafifçe gülümsemeye çalýþýyor. Cam balona iyice yaklaþtýklarýnda, birtakým adamlar hemen öne geçiyorlar, giriþte bazý kabinler var, kendi ekseni etrafýnda dönen kapýlarla birbirlerine baðlanýyor bu kabinler. Kapýlardan geçiyorlar, ileriye deðil de yanlamasýna, böylelikle yalnýzca birinden deðil, bütün kabinlerden birden geçerek girilmiþ olunuyor cam balona. En son kabin, zemini pullarla kaplý gibi duran, tuhaf parýltýlarla ýþýldayan, granit dokulu, kumlu bir zemine çýkartýyor onlarý. Beþgen bir oda burasý. Sisli, tozanlý çok uçuk bir pembe rengi hakim. Dört duvarý küf yeþili likenlerle ve gözeneklerle kaplý, çok hýzlý hareket eden bir ýþýk bütün gözenekleri sýrayla ve büyük bir hýzla geziyor. Belli gözeneklere geldiðinde küçük bir sesle bipliyor ve ayný hýzla devam ediyor. Gene öne geçen birileri, bu kez de beþgen odanýn beþinci duvarýný boydan boya kaplayan akordeon benzeri bir körüðe girmesi için yol veriyorlar Alice'e, hep birlikte körüðün içinden geçiyorlar. Bir canlý gibi soluk alýp veren körüðün morötesi benzeri ýþýnlarla aydýnlanan havasý, sanki içlerini okuyor. Alice, lunaparkta korku tünelinden geçer gibi hissediyor kendini. Acaba þimdi ne çýkacak? acaba þimdi ne olacak? Korktuðunda söylediði bir çocuk þarkýsý geçiyor içinden.
Körükten çýktýklarýnda çeþitli koridorlarý birbirine baðlayan dev tüpler çýkýyor karþýlarýna. Bu kez de o tüplerin içinden geçiyorlar. Ýrili ufaklý o þeffaf tüpler yeraltýna giriyor, yerüstüne çýkýyor; bazýlarýnýn içlerinde, belli ki bir yerden bir yere taþýnan, içleri tuhaf birtakým maddelerle, sýkýþtýrýlmýþ gazlarla, rengarenk sývýlarla dolu daha ince, daha küçük tüpler var. Belli ki, her yeri bir að gibi sarýyor bu tüpler. Hýzla çýktýklarý açýklýk alanda, ansýzýn kimi küçük vagonlar ve raylar beliriyor; raylar, üzerinden vagonlar gelip geçen sabit bir unsur olarak deðil de, vagonla birlikte ayný anda ortaya çýkan, ama vagonun bir uzantýsý da olmayan, vagonun belirmesiyle birlikte zeminde ansýzýn beliren ve vagonun üzerinde ilerlemesiyle süreklilik kazanan, vagon geçip gittikten sonraysa yeniden zemine gömülerek kaybolan, hareketli bir unsur olarak görünüyor. Ýki kiþilik, üç kiþilik, dört kiþilik ve daha büyük kalabalýklar için çok çeþitli renklerde, çok çeþitli boylarda ve biçimlerde vagonlar var; ortak özellikleri çok sevimli olmalarý, çok eðlenceli görünmeleri, varlýklarýyla o soðuk cam balonun içini ýsýtývermeleri; ayný anda yollarý birbirleriyle hiç kesiþmeden, hiç çarpýþmadan fakat çok büyük bir hýzla výzýr výzýr gidip geliyorlar. Birdenbire, bu gezegende trafik sorununun tamamýyla çözülmüþ olduðunu fark eden Alice'in, biraz olsun morali düzeliyor. Yoksa, onca yolu 1940'larýn Amerikasýnda yaþamak için tepip gelmiþ olacaktý ki; bunun hiç de hoþ bir þey olmadýðýný sanýrým herkes kabul eder. Hayranlýkla keþfettiði, ona ikinci büyük þaþkýnlýðýný yaþatan þeyse, kimi vagonlarýn renkleriyle ilgili... Bazý vagonlarýn renklerinin dünyada hiç var olmamýþ renkler olduðunu görerek çok heyecanlanýyor. Doðada olmayan renkler bunlar. Yýllar sonra gözleri açýlan bir kör, renklerle karþýlaþtýðýnda ne düþünürse, Alice de, gözlerinin ilk kez görmüþ olduðu bu yepyeni renkler karþýsýnda hayranlýk dolu, büyüleyici bir þaþkýnlýða kapýlýyor. O renklerde çeþiti bereler, þapkalar, tiþörtler, büstiyerler, jartiyerler, ceketler, çantalar, çoraplar, çizmeler, tiþörtler düþünüyor hemen. Birdenbire kendini onlarýn içinde görüyor; yürürken, þarký söylerken, poz verirken; mutlu oluyor. Tam da ona yakýþacak bir yenilik: Dünyada keþfedilmemiþ renkler içinde olmak! Ne büyük sükse! Bu elbiseyi nereden aldýn? Bu montu nereden buldun? Bu modeli kim çizdi? Bu eteði kime diktirdin? Bu çizmeleri nereden getirdin? gibi kötü niyetli ve amaçlý sorularýn yanýnda, Bu rengi nereden buldun? sorusunun yanýtýnýn hiç kimse tarafýndan verilemeyeceðini bilmenin mutlak egemenliði! Ne büyük zevk! Ne baþ döndürücü yenilik! Neyse ki, cam balonun içinin, Alice'in, daha ileri bir uygarlýk ve teknoloji beklentilerini karþýlayan, hiçbirini anlamadýðý için kendinde güven uyandýran þu laboratuvar görüntüsünün, 1940 Amerikasýyla hiç ilgisi olmayýþý iyiye iþaret, ama þu giysiler, þu þapkalar ve bütün þu rüküþlük ne olacak? Koca gezegen, bir tek moda alanýnda geri kalmýþ olamaz ya... Adam, Alice'in her þeye masum bir hayretle bakan þaþkýn bakýþlarýndaki çocukça teslimiyeti gözucuyla süzüyor. Adam'ýn bakýþlarýnda derin bir sevgi, sevecenlik ve kollama duygusu var. Bulunduklarý bu cam balon, varoþlarda özel bir bölge gibi, ya da büyük, modern, geliþkin, çok amaçlý bir alýþveriþ merkezi... Belki de buranýn, havaalanýnýn alýþveriþ merkezidir. Tüpler þimdi geçmekte olduklarý yerde de, çeþitli boylara bölünerek çoðalýyor,
yeraltýna giriyor, yeryüzüne çýkýyor. Aðdan bir doku oluþturuyor. Sanki yürümüyorlar da, üzerinde durduklarý zemin onlarý bir yere taþýyor. Hem de hiçbir denge sorunu yaratmaksýzýn, herhangi bir sarsýntýya yol açmaksýzýn, herhangi bir hareketlerini engellemeksizin. Az sonra, bir yerde durduklarýný hissetti Alice, önlerinde bir kapý açýldý; bir çeþit asansör onlarý, her yandan içi görünen tuhaf bir aracýn içine býraktý. Ve ansýzýn yeniden yükseldiler. Neydi bütün bunlar? dedi Alice. Olaðan güvenlik önlemleri, saðlýk denetiminden geçtik bu arada. Gezegenler arasý herhangi bir yolculuk sýrasýnda bulaþabilecek olasý bütün virüslere karþý baðýþýklýk sistemimiz yeniden onarýldý. Çok özel gazlarla özel duþlardan geçtik, fark etmedin bile. Ýndiðimiz alan, çok steril bir karantinadýr. Yalnýzca bilinen canlý türlerinin deðil, bilgisayarlarýmýzýn hesaplama yöntemleriyle varlýklarýný tasarlayabildiði olasý canlýlarýn bile taþýyabilecekleri virüslere karþý bir dizi önleme sahiptir. Aslýna bakacak olursan, bizim gezegenimiz bütünüyle bir karantinadýr. Tam bir saðlýk paranoyasý içindedir. Sýrf bu paranoyalarý yüzünden, birçok hastalýðý tamamen ortadan kaldýrmayý baþardýlar. Böyle giderse yarým yüzyýl içinde ölümsüzlüðü bile elde edecekler. Bak, þimdi kente giriyoruz. Önce bir duþ yapmak istersin, diye düþündüm. Sonra da istersen gece bir yerlere çýkar, bir þeyler yeriz, ya da bu ilk geceyi evimizde geçiririz. Evimiz? Ýlk çoðul sözcük, üstelik ev için? Yüreðini heyecanlandýran bu ortaklýk, ayný zamanda uzayýn hiç bilmediði bir derinliðinde, nasýl bir yer olduðunu bilmediði bir gezegende, evimiz diyebileceði bir yer için güçlü bir mizah uzaklýðý da taþýyordu. Bu sözden sonra konuþmadýlar ama, birbirlerine gülümsediler. Birbirlerini anlýyorlardý. Alice, Adam'ýn kendi için söylediði sözü, o da Adam için aynen yineleyebilirdi: Lirik ve þakacý. Alice Star'ýn tuhaf bir gerçeklik duygusu vardý. Zamanýnda, özellikle de çocukluðunda, çok yoksulluk ve sýkýntý çektikten sonra paraya, üne ve toplumsal bir statüye kavuþan insanlarda görülen türden katý bir gerçeklik duygusuydu bu. Çok erken yaþlarda, daha çocuk bile olmadan, hayatýn kaskatý gerçekleriyle oyunsuz ve þakasýz bir biçimde yüz yüze gelmiþ insanlarda görülen cinsten bir çeþit gerçeklik duygusu... Kendine pek itiraf edemiyordu ama, onun, bu yanýný anasýndan, Köpek Kathy'den aldýðý söylenebilirdi. Eskiden annesinde kýzdýðý birçok þeyin, þimdi zaman zaman kendinde de ortaya çýkmasýndan ötürü, sahici bir mutsuzluk duyuyordu Alice. Kendini kaç kez tam da annesi gibi davranýrken yakalamýþ, bunun üzerine kendine aðýr cezalar vermiþ, baþ edemeyince de görmezden gelmeye baþlamýþtý. Birçok ana-kýz arasýnda görülen, huy ve karakterin bu sessiz devir teslim töreni, yazgýnýn iþleyiþi gereði, kendiliðinden gerçekleþiveriyordu iþte. Demek ki, Alice de zamanla, Asi Kýz'lýktan, hesaplarýný doðru yapan, saðlamcý Amerikan kadýnlýðýna yatay geçiþ yapmýþtý. Ýþin kötüsü, bunu kendine bile çaktýrmadan yapmýþtý. Bu yüzden de, kendini kandýrmakta baþarýsýz, ya da kendine yalan söylemek konusunda beceriksiz olduðu kimi durumlarda, kendini gafil avladýðý oluyor, böyle olunca da, tabii iyi olmuyor, ne de olsa kendi gözündeki "imajý" sarsýlýyordu. Kendi kendine özeleþtiriler yaptýðý kimi "vicdan muhasebesi seanslarýnda", annesine benzemek konusundaki bütün bu deðiþimden, genlerini deðil, kazandýðý parayý sorumlu tutardý. Belki de, Ahlakýmý para bozdu benim,
derdi. Ben, serseriyken böyle deðildim. Eddie d'Ascanto ise, böyle kritik zamanlar için çok kullanýþlý olduðuna inandýðý pratik cümlelerle yanýtlardý onu: Para baþlý baþýna bir ahlaktýr. Sonra da gözlerini kýsarak, baþýný manalý manalý sallardý. Tartýþacak deðildi. Hele Eddie d'Ascanto'yla! Öyle ya da böyle, sonunda sevmediði o insanlardan biri olup çýkmýþtý iþte. Ayaklarý yere saðlam basardý bu tür insanlarýn. Doðru zamanlarda þemsiye ve eldiven taþýr, gözlükleriniyse hiç kaybetmezlerdi. Yanlýþlýkla baþkalarýnýn anahtarlarýný almazlardý. Zor zamanlar için kenarda hep biraz paralarý olurdu. Hesap pusulalarýndaki "ufak bir yanlýþlýk" ilk onlarýn gözüne çarpardý. Gündelik tek gerçeklikti. Gündelik gerçekliðe bunca teslim oluþ, beklenmediðin sürprizlerinden, hayal gücünün kalkýþacaðý riskli oyunlardan korurdu onlarý. Çok saðlamcý olurlardý. Bütün olasýlýklarýný hesaplayamadýklarý hiçbir iþe kalkýþmazlardý. Sýrf bu yüzden, tuhaf bir biçimde çoðu kez, Alice'i, hayal gücü kýtlýðýyla suçlardý sinemacýlar. Anlatýlan bir öykü, okumasý için verilen bir senaryo hakkýnda, Hiç de gerçekçi deðil, derdi sýk sýk... Gündelik hayatta da çok kullandýðý bir sözdü bu: Gerçekçi deðil. Gerçek deðil! Þimdiyse bütün bu olup bitenler karþýsýnda hiçbir geçerliliði kalmamýþtý söylediklerinin. Gerçek ve gerçeklik ondan öcünü fazlasýyla almýþtý. Kaçýrýlmasý da, aþýk olmasý da... ve baþýna gelen bütün bu garip olaylar da, sonuçta gerçekliðin zaferi deðil de neydi? Al sana, iþte þimdi her þey çok gerçekçiydi! Ne yaparsýn, uzayýn bu noktasýndan da gerçek böyle görünüyordu iþte! Kendini, dünyadayken birçok kez, birçok insana, birçok senariste, birçok projeye haksýzlýk yapmýþ hissediyordu þu anda. Bazý senaryolarý, bu yüzden geri çevirmiþti. Gerekçesi birçoðunda hemen hemen hep aynýydý: Hiç gerçekçi deðil, hayatta böyle þeyler olmaz! Sen hiç böyle bir kadýn gördün mü? Hangi kadýn böyle yapar? Bak Alice, diyordu kimi senaristler, Sen kendini bütün bir kadýnlýk mý sanýyorsun? Kadýnlýðýn da bin türlü hali var. Olsun, diyordu. Ben öyle olmayabilirim ama, bugüne kadar böyle bir kadýn tanýmadým da, görmedim de... Akan sular duruyordu tabii... Gene böyle bir gün, Alice'in gerçeklik ve gerçekçilik tartýþmalarýyla burnundan getirdiði yönetmenlerden biri, hangi kadýnýn ne yapýp ne yapmayacaðý konusunda ucu bucaðý kaybedilmiþ bir tartýþmada, Alice'den artýk ümidini iyice kestiði bir anda sinirlenerek: Bak Alice, demiþti. Sorun ne biliyor musun? Senin tanýdýðýný, bildiðini söylediðin kadýnlar var ya, iþte onlar, seyirciye hiç cazip gelmiyorlar. O kadar yalýnkat, tekdüze, hesapçý ve sýkýcýlar ki, anladýðým kadarýyla sadece seyircilere deðil, erkeklere de cazip gelmiyorlar. Üstelik bir Alice Star olmadýklarý için pek bir þanslarý da yok ne yazýk ki... O tanýdýðýn kadýnlara söyle, öyle yapmasýnlar. Seyirciler, gerçeklerle deðil hayallerle ilgileniyor, niye anlamamakta ýsrar ediyorsun? Bizim iþimiz bu! Ýnsanlarý, gündelik gerçeklerin kapanýna kýstýrmak deðil, onlara hayal kurdurmak! Kolaylýkla tahmin edilebileceði gibi, Alice, o yönetmenle bir daha hiç çalýþmadý. Gerçeklikle ilgili bu derin takýntýsý, kendine mi, dünyaya mý yönelik bir güvensizlikti, bilinmez ama, "serseriliðin þiiri" diye tutturup her þeyini cömertçe savurduðu ilkgençlik yýllarýnda olmasa bile, sonrasýndaki uzun yýllarda Alice'i böyle duygular yönetiyordu iþte. Hayatta burnunun sürtüldüðü yerler, hayallerini de aþýndýrmýþ olsa gerekti.
Ayný gerçeklik duygusu nedeniyle, film setlerinde, yönetmenlere en çok sorun çýkaran yaný buydu; kendi rolünün içinde çok fazla kilitli kalamýyor, yaþama duyduðu o derin güvensizlik, onu yeniden rolünün dýþýna, kendi varlýðýnýn içine çekiyor, canlandýrdýðý rol kiþiliðinden çýkýp panik halinde yeniden Alice Star oluyordu. Hangi filmde, hangi karakteri canlandýrýrsa canlandýrsýn, oyununun bir anýnda, kendine dönerek yeniden kendisi oluyor; baþka biri olmak üzere çýktýðý o filmsel yolculukta, uzun süre bir baþkasý olarak kalamýyordu. Canlandýrdýðý rol kiþiliðinin ruhu ve serüveni içinde kaybolup gideceðini ve belki de bir daha hiç geri dönemeyeceðini düþünüyor, belki de bundan korkuyordu. Bir daha hiç geri dönememekten. Artýk bir baþkasý olmaktan. Alice Star'ýn filmlerinin, bu yüzden çekim süreleri hep uzun olmuþ ve her defasýnda yüz binlerce metre film harcanmýþtýr. Herkesin çok beðendiði oyunculuðundaki o oyun sürekliliðini ve rol bütünlüðünü alabilmek için, yapým görevlileri, týrnaklarýný kemirip, saçlarýný baþlarýný yolarken yüz binlerce metre film harcanmýþtýr. Alice Star'ý sevmeyenlerin, Onun için harcanan filmlerle, rahatlýkla birkaç Hollywood filmi daha çekilebilir, demesi boþuna deðildir. Uzun süre rolünün içinde kilitli kalamamasý, bir can simidine tutunur gibi her seferinde yeniden hayata tutunarak, sudan çýkar gibi rolünün içinden çýkarak kendi kimliðine dönmesi, yönetmenleri de, yapýmcýlarý da, rol arkadaþlarýný da hep yormuþ, üzmüþ, býktýrmýþtýr. Son zamanlarda Alice Star'ýn karþýsýnda oynayacak adam bulmak, biraz da bundan ötürü iyice zorlaþmýþtýr. Bütün bu gereksiz tekrarlar ve yeniden çekimler sýrasýnda, kendi yetkinleþirken, karþýsýndaki oyuncular iniþe geçerek çaptan ve formdan düþüyorlardý çünkü. Þimdiyse bütün çýrpýnýþlarý karþýlýksýz kaldýðý için, belki de ilk kez kendini rolüne emanet etmeye baþlamýþtý. Yeni bir Alice rolüne. Bu bir gerçeklik, ben bir baþka gezegendeyim ve aþýk oldum, bütün bunlarla yaþamaktan baþka yapacak hiçbir þey yok, deyip duruyordu kendi kendine... Artýk ben buyum ve benim hayatým da bu. Ben bir masalda kayboldum. Ve bu masal uzayda geçiyor. Cam balondan çýktýktan sonra, bol ýþýklý uzun ve geniþ yollarý, sýk sýk ayaklarý yerden kesilen iki kiþilik tuhaf bir metalik uçmayan dairenin içinde hýzla geçerek, New York'taki gökdelenler benzeri binalarýn yoðunlukta olduðu bir bölgede, hatta belki de oranýn bile en yüksek gökdelenlerinden birinin önünde durdular. Bir fanusa benzeyen giriþte, otomatik olarak açýlýp kapanan dev cam kapýlardan geçerek asansöre bindiler. Gündelik hayatýn, Amerika'dakine biraz olsun benziyor oluþu, bir ölçüde içini rahatlattý Alice'in. Hiç olmazsa bu konularda uyum sorunum fazla olmaz, diye içinden geçiriyordu ki, boþ bulunup, Kaçýncý kat? diye soracak oldu. Biraz yukarýda oturuyorum, dedi Adam. Dört yüz dördüncü katta. Uyum denilen þeyin, o kadar da kolay saðlanmadýðýný bilmeliydi Alice. Umarým elektrikler kesilmiyordur, dedi. Karþýlýklý gülümsemekten baþka yapacak bir þey yoktu. Onlar da öyle yaptýlar. ...
Adam'ýn evinin kapýsýndan içeri adým attýðý anda içinde uyanan duygular, dünyada bir daha duymasýna artýk pek imkan kalmamýþ tazelikte duygulardý. Çok saftýlar, masumdular. Hiç yenilmemiþtiler. Bir kez Alice Star olduktan sonra, dünyadaki hiçbir eve böyle giremezdi artýk. Bu þansý kalmamýþtý orada. Bu gezegendeyse sahiden baþka biri olmuþtu. Ayný ömür içinde, ona tanýnmýþ ikinci bir kimlik, ikinci bir hayat olanaðý gibiydi bu. Her zaman bir baþkasý olmayý istemiþti. Bir baþkasý... Kendine hiç yetmemiþti. Hiçbir zaman... Alice Star olduktan sonra bile, bu kez de bir baþkasý olmayý istemiþti. Aslýnda bu gezegende bile, bir Alice Star olduðunu, ona þu an için unutturan bu el deðmemiþ duyarlýk, bu yoðun masumiyet, bu yenilenme tutkusu, gücünü nereden alýyordu? Sanki evden son kaçýþýndan sonra hiçbir þey olmamýþ, hiçbir þey yaþamamýþ, yüreði hiç çizilmemiþ, ruhu hiç hýrpalanmamýþ gibi doðrudan bu eve adým atmýþtý. Hayata þimdi baþlýyordu. Bu gezegene karþý duyduðu o derin yabancýlýktan ötürü olabilirdi bu. Adam'ýn kiþiliðindeki o bozulmamýþ saflýktan ötürü olabilirdi bu. Bu gezegenle, aþkýn bir tek kendi için yarattýðý gezegenin, birbirlerinin çevresinde dönmesinin yarattýðý o büyülü çekimden ötürü olabilirdi bu. Ve sanki þimdi, her zaman hayalini kurduðu tam anlamýyla yepyeni, tertemiz bir sayfa açýlýyordu hayatýnda. Sanki bütün hayatý, hayallerine ulaþmasýný engelleyen kirli ve karanlýk bir geçmiþten, tutarsýz karalamalardan, boþa gitmiþ müsveddelerden ibaretti ve ondan ancak burada ve þimdi kurtulabiliyordu. Kapýnýn eþiðinde durdu. Kapýya dikkatle bakma ve ona dokunma ihtiyacý hissetti. Bu kapýnýn, herhangi bir kapý olmayýp bütün hayatý için açýlan bir kapý, yeni bir hayatýn kapýsý olduðunu bütün varlýðýyla hissediyordu. Bundan böyle varlýðýnýn ta derinliklerine yerleþecek ve içinden bir daha hiç çýkmayacak var oluþa iliþkin çok temel bir gerçeðin, bütün benliðine aðýr aðýr yerleþtiðini, kendini yeniden biçimlendirdiðini, ayný Alice'ten bambaþka biri yaptýðýný düþünüyordu. Bir efsane kapýsýydý önünde açýlan. Kendi masalýna buradan geçerek giriyordu. Eve küçük bir antre'yle giriliyordu. Bu efsane kapýsýnýn ardýna dek açýlmasýyla birlikte gördüðü manzara doðrusu pek içini açmadý. Dahasý þaþýrttý: Askýlýk, þemsiyelik, boy aynasý, ayakkabýlýk, çekecek, rafta üç ayrý renk fötr þapka. Dünyanýn herhangi bir ülkesinde, sýradan bir orta sýnýf aile evinin "baþlangýcýyla" þaþýrtýcý, dahasý irkiltici bir benzerlik gösteriyordu gördükleri. Salona geçmeleriyle birlikte, þaþkýnlýðý iyice arttý Alice'in; tam anlamýyla bir 1960'lar dekorasyonuyla karþý karþýyaydý. Sanki bir evi deðil de, dekorasyon fuarýnda 1960'lar pavyonunu geziyordu. Sivri uçlu, cilalý ahþap kolluklarýyla koltuklar, kýrmýzý vinylexten kanepe, peluþ yastýklar, formika büfe, cam biblolar, üzerlerine plastik aksesuarlarýn serpiþtirildiði formika sehpalar, bir yýðýn naylon ývýr zývýr. Duvarlarda feci aplikler ve yaldýz çerçeveli yaðlýboya tablolar: Açýk denizde köpürmüþ dalgalarla boðuþan bir sarhoþ gemi ile çiçekli böcekli kýrlarýn ortasýnda uzak bir kulübe, bacasý dumanlý falan... Salonun ortasýnda kalakalýyor Alice. Birdenbire, sanki bu gezegen, dünya tarihinin çeþitli dönemlerinden alýnmýþ parçalarýn yan yana bitiþtirilmesinden oluþmuþ bir "patchwork" olarak gözüküyor gözüne. Daha da anlaþýlmaz olaný, bütün bu birbirini tutmayan parçalardan oluþan bu tuhaf dekorun içinde, Adam'ýn her þey çok doðalmýþ gibi, ayný rahatlýk ve kendine güvenle geziyor oluþuydu. Bu büyük salonun bir duvarýnýn neredeyse tamamýný kaplayan,
bu özelliðiyle de salona azýcýk rasathane havasý veren büyük, geniþ bir pencere, gökyüzünün uçsuzluðuna bakýyordu. Pencere camýnýn özel bir kalýnlýðý ve hemen fark edilen tuhaf bir berraklýðý vardý. Ne 1960'larda, ne de þimdilerde dünyada böyle bir cam olmadýðýný bilmek, bir kez daha bir Hollywood þakasýna kapýldýðý paniðine kapýlan Alice'e, yeniden yabancý bir gezegende olduðu duygusunun güvenini verdi. Adam, Alice'in þaþkýnlýðýný keyifle izliyordu. Alice'i camýn önünde gezegenin gecesine bakarken, ensesine kondurduðu bir öpücükle býrakýp içeriye, yatak odasýna geçti. Ben þu eþyalarýmý býrakayým, dedi. Rahatýna bak, istersen bir içki koy kendine, burasý artýk senin evin. Alice dönüp gülümsedi ona. Her þey dünyadaki gibiydi. Ve bu adamý çok, ama çok seviyordu. Kente inanýlmaz bir yükseklikten bakýyor þu an. Ev yerine bir uçakta oturmak gibi bir þey bu. Gökyüzüne hiç bu kadar komþu olmamýþtý... Pencerenin önünde gökyüzüne dalýyor iyice. Çok yýldýzlý bir gökyüzü bu. Dünyanýn hiçbir yerinden bu kadar çok yýldýz görünmez. Çok parlak, çok inanýlmazlar, dünyadan görünenlerden, ya da dünyadan bakýldýðýndaki görünüþlerinden farklý olarak sanki daha irili ufaklýlar. Dünyadan farklý olarak, yalnýzca bir ýþýk olarak deðil, ayný zamanda bir hacim olarak da görülüyorlar. Yabancý bir gezegen bu. Yýldýzlarý yabancý bir gökyüzü. Yýldýzlarý yabancý bir gökyüzünün karþýsýnda þaþkýn, kederli, hüzünlü, karmakarýþýk, bilmediði bir geceye bakýp duruyor þimdi Alice. Bu gezegenin ilk olarak gecesiyle tanýþýyor. Tuhaf bir ürpertiyle doluyor içi. Bir yere geceyle baþlamak duygusu... karanlýk serüven... Dalýp gittiði bu yýldýzlar her þeyin dýþýnda, sonsuz bir kayýtsýzlýkla varlýklarýný sürdürüyorlar. Onlardan biri de dünya olmalý. Uzakta, çok uzakta sönük bir nokta, cýlýz bir göz kýrpýmý belki de dünya, bu duygu içini burkuyor Alice'in. Þimdi, bütün bu yýldýz kalabalýðýnýn içinde hangisi olduðu bile belli olmayan, binlerce gezegen arasýnda yalnýzca küçücük bir nokta olan dünyadan seyretmiþti burayý. Ýlk kez aynanýn öte yanýndan kendine, kendi yüzüne bakar gibi. Dünyadayken, pencereden baktýðýmda, gördüðüm o uzak, o binlerce sönük yýldýzdan birindeyim þu an. Gerçeðin yarýlmasý için, aynanýn öte yüzüne geçmek gerekiyor belki. Dünyaya göz kýrpýyor Alice. Nereden koptuðu belli olmayan bir tek damla gözlerinden süzülüyor elinde olmaksýzýn. Ne zaman içimde bir dünya bitse bu duyguyu yaþardým, bu o iþte, diyor. Tam da bu. Baþýný gökyüzünden alýp bu kez de, kentin, bir gökdelenin dört yüz dördüncü katýndan görünen gece manzarasýna dalýyor Alice, en az gökyüzü kadar parlak, bol ýþýklý bir kent. Burada nasýl uyuyorlar acaba, diyor, nasýl uyuyabiliyorlar? New York'tan bile ýþýklý bu þehirde, ne gece ne karanlýk söz konusu olabilirmiþ gibi... Alçak gökdelenlerin tepelerindeki havaalanlarýna, onlara kalkýp inen çeþitli taþýma araçlarýna; bir gökdelenden diðerine hareket eden bir çeþit teleferiði andýran gökyüzü vagonlarýna bakakalýyor; týpký o cam balonda olduðu gibi, teleferik benzeri o vagonlarýn tutunduðu raylar da onlarla birlikte ortaya çýkýp onlar geçip gittikten sonra ortadan kayboluyor. Gökdelenlerin dýþyüzeylerinde de výzýr výzýr inip çýkan, bol ýþýklý asansörler var. Havada da en az yerdeki kadar iþlek bir trafik var. Bir yerden bir yere gitmek için, her seferinde dört yüz dört kat inip çýkýlmasýnýn gerekmediðini bilmek için rahatlatýyor Alice'in. Besbelli artýk içinde yaþayacaðý bu gökdelenin tepesinde de bir havaalaný ile birinden
diðerine iþleyen öyle vagonlar var. Hatta belki de insanlar, günlerce yere inmeye bile gerek duymadan, bir binadan diðerine gezip duruyorlardýr. Çocukça bir hayranlýk ve heyecanla seyrettiði bu manzaradan sonra, dönüp de salona baktýðýnda, bütün o 1960 mobilyalarý yeniden pek zavallý görünüyor gözüne. Bir kez daha aklý almýyor. Alice'in ilk yorgun gecesinin ardýndan gezegende geçirdiði ilk gün, onun için büyülü bir deneyimdi. Ama bu büyülü deneyimden önce, Adam'ýn bir gemi geniþliðindeki yataðýnda geçirdiði bu gezegendeki ilk gecesinin de baþlý baþýna bir büyülü deneyim olduðunu söylemeden geçmeyelim. "Yorgun gece" sözünün içeriðini dolduran þey, kabul edersiniz ki, yalnýzca yol yorgunluðu deðildi. Olaðanüstü bir kahvaltýydý yaptýklarý. Yatakta kahvaltý! Alice'in en sevdiði þey. Tam bir kahvaltý düþkünü olan Alice'in, Adam'ýn yataða getirdiði dev tepsiyi gördüðünde ilk söylediði: Beni niye daha önce kaçýrmadýn? oldu. Ýyi bir kahvaltý uðruna bütün evreni gezegen gezegen gezebilirim. Kahvaltý sonrasýnda, Alice'i bir sürpriz bekliyordu. Koridorun ucundaki gökdelenin dýþyüzey asansörüne açýlan çýkýþtan, gökdelendeki laboratuvar merkezine indiler. Gökdelen daðlarýnýn arasýndan binlerce cam ve çelikten süzülerek iniyorlardý aþaðýya. Metalik ve steril bir görünüþe sahip bu dev laboratuvardaki hemen her þey, beyaz, gri ve pembeydi. Az sonra kimi robotlar, Alice'i, ses geçirmeyen ve hiçbir ýþýðýn sýzmadýðý öldürücü karanlýktaki bir yalýtým odasýna soktular. Adam da yanýndaydý ve elini tutuyordu; hiçbir þey söylemiyor, yalnýzca hýnzýrca gülümsüyordu. Alice, bir kez daha arzýn merkezindeki o derin uykuyu anýmsadý. Robotlar özen ve dikkatle, kollarýna, eline, göðsüne, kafasýna, gözkapaklarýna, yanaklarýna, þakaklarýna, burnunun iki yanýna tül uçuculuðunda incecik teller yerleþtirmeye baþladýlar. Belli ki bir operasyona hazýrlanýyordu Alice. Adam ise inatla hiçbir þey söylemeden gülümsemesini sürdürüyordu. Alice, bu küçük tellerle, titreþimli metalik ipliklerle, adeta bir aðla kaplandýktan sonra, ilkin kulaklarýna kulaklýk, ardýndan da gözüne süngersi bir yumuþaklýkta kör karanlýðý bir bant takýldý. Adam elini usulca býraktý. Hiçbir þey görmüyor, iþitmiyordu, az sonra yavaþ yavaþ hissetmemeye de baþladý. Yarý uyur, yarý uyanýk tuhaf bir noktada, bir geçitte asýlý kaldý. Hiç deðiþmeyen sürekli bir ara durumdu bu. Yavaþ yavaþ kulaklýktan dökülen sözcüklere, seslere, týnýlara býraktý kendini... Alice gözlerini tanýmadýðý bir odada; serin, yumuþak bir yatakta açtý. Etraf çok güzel çiçek kokuyordu. Adam, kapýnýn yanýnda duvara yaslanmýþ, þefkat dolu gözlerle ona bakýyor, belli ki uyanmasýný bekliyordu, dudaklarýnýn ucunda hafifçe çarpýlmýþ hýnzýr bir tebessüm vardý; yüzüne zaman zaman gizli bir kýyýcýlýðýn çekiciliðini katan bir gülümseyiþti bu. Ve Alice onun, bu gülümseyiþine tek kelimeyle "kuduruyordu". Nasýlsýn? dedi Adam. Ýyi uyudun mu? Ýyiyim, dedi Alice. Ýyi uyudum galiba. Nerdeyim? Burasý neresi? Saat kaç? Ne oldu? Ne zaman geldim buraya?
Adam, yüzünde ayný gülümseyiþle, bir þey söylemeden ona bakmayý sürdürüyordu. Alice birdenbire durdu. Aðzý açýk kaldý. Ellerini dudaklarýna götürdü, inanmaz gözlerle ilkin Adam'a, sonra çevresine baktý. Konuþuyorum, dedi. Evet, dedi Adam. Konuþuyorsun. Söylediklerimi de anlýyorsun. Alice gülmeye baþladý. Bilmediðim bir dilde konuþuyorum. Nasýl oldu, nece bu? Adam, yataða doðru yaklaþýrken: Artýk bizim gezegenimizin dilini konuþuyorsun, dedi. Alice kahkahalarla gülmeye baþladý. Harika bir þey bu! Harika bir þey! Bu kadar çabuk mu? Biliyor musun, hep Japonca öðrenmek istemiþimdir. Açgözlülük etme, dedi Adam. Bazý aksan sorunlarýn olacak, önce onlarý düzeltmeye bak. Ýstersen sonra bir gün Japonca da öðrenirsin. Nasýl oldu bütün bunlar? Beyninin kullanmadýðýn kimi dil hücrelerine transfer yoluyla gerçekleþtirilen bir teknik bu. Ýlkin dilin yapýsý, kurgusu, iþleyiþ biçimi yükleniyor. Dilin kendi mantýðý, aritmetiði yerleþtiriliyor. Sonra sözcükler, kavramlar, terimler. Vurgu ve tonlama için de, dil kaslarýný yönlendiren yapay bir bellek kullaným deposu açýlýyor. Ama sonuçta dili yaþaman gerekiyor. Kendi deneyimlerinle yerleþtirmen. Gündelikte kullanman. Ufak tefek þeyler yani, bunlarý en kýsa zamanda halledersin. En önemlisi, bu dil senin sesinle güzelleþiyor. Harika bir þey bu Adam! Sana çok teþekkür ederim, çok incesin. Geceleri pencereden bakýp yýldýzlarla konuþan yalnýz bir kadýn olmaný istemedim. Gözleri yaþarýyor Alice'in. Sevdiði erkeðin ardýndan Uzakdoðulara gitmiþ hiçbir kadýnýn kendisi kadar þanslý olmadýðýný düþünüyor. Adam, evrendeki bütün dillerde "seni seviyorum" nasýl deniyor? diyor Alice, bunun üzerine uzun uzun öpüþüyorlar. Alice'in Votoroqxqua gezegenindeki bundan sonraki günleri baþlangýçta çok renkli, çok eðlenceli geçti. Tahmin edersiniz ki, yapacak çok iþ vardý. Kim olsa her þeyi çok merak eder, her þeyi öðrenmek isterdi elbet; ama buna Alice'in o kedi merakýný, çok kolay çeþitlenebilen ilgi oburluðunu ve þaþmaz inadýný eklerseniz, iþin çok daha içinden çýkýlmaz bir hale geleceði tartýþýlmaz. Üstelik bu kez, baþýnda onu hizaya sokacak bir Eddie d'Ascanto da yoktu. Alice, o gezegendeki ününe inanmakta hala güçlük çekiyordu. Birkaç televizyon programý yaptý, birkaç basýn toplantýsý düzenledi, birkaç büyük toplantýya katýldý. Kendini, bir gezegen olarak dünyanýn, uzayýn diðer uygarlýklarýna açýlýþýnda çok önemli
bir kilit figür olarak görmeye baþlamýþtý. Gerçi bu konuda, ne uzayla ilgili bir çalýþmasý, ne de þarkýcýlýðý ile bir baþarýsý söz konusuydu; düpedüz bir aþýðýn körlüðüne borçluydu buradaki varlýðýný. Ama pekala Adam kendine deðil de, bir baþka þarkýcýya aþýk olabilirdi. Ama o, Alice'i seçmiþti. Bu da ona, bu hakký veriyordu iþte. Alice, bu süre içerisinde hem Votoroqxqua, hem dünyayla ilgili olarak birçok þey öðrendi. Öyle ki Adam, Alice'in bu bitmek tükenmek bilmeyen meraklarý ve yönelimleri karþýsýnda, sýk sýk ona "bir kavram ve bir olgu olarak zaman"dan ve insan ömrünün sýnýrlý oluþundan söz etmek gerekliliði duyuyordu. Bu tartýþmalar sönmeye yüz tutunca da, bu kez de insan beyninin hacmi, algýnýn sýnýrlarý ya da insan kimyasý konusunda uyarmak zorunda kalýyordu onu. Tabii bütün bunlarý büyük bir incelikle yapmaya, her þeye karþýn Alice'i kýrmamaya özen gösteriyordu. Ama milyarlarca yýllýk yýldýzlarýn tarihlerini ve baþlangýcýndan itibaren dünyada neler olup bittiðini büyük bir oburlukla ve de bir çýrpýda öðrenivermek isteyen Alice'in yýldýrýcý sorularýný yanýtlamak, ýsrarlarý karþýsýnda direnmek ve onun bu konudaki sonsuz iþtahýný doyurmak olaðanüstü güç bir iþti. Sonunda Adam, bir gezegen olarak dünyaya iliþkin hayli zengin bir arþiv açtý Alice'in gözleri önüne. Yaný sýra bir de anlaþma yaptý: Bu zengin arþivlerde, görmemesi, bilmemesi gereken þeyler mevcuttu, birçok þeyin gezegenler arasý gizler kapsamýna girdiðini; ayrýca gene birçok þeyin, onun algýsýnýn çok çok üstünde bir malzeme barýndýrdýðýný, bunlarla iliþkilenmenin kendisi için de ciddi bir tehlike olabileceðini söyledi. Ruh ve akýl saðlýðýný zorlayan, kimyasýný bozabilecek, benliðinin daðýlmasýna yol açabilecek engin bir geniþlikten, algý ötesi bir uçsuzluktan söz ediyordu. Derin araþtýrmalara dalarak çýktýðý böyle bir yolculuktan sað olarak geri dönemeyebilirdi. Ýnsan fiziði, bütün gerçeði ve gerçeklikleri henüz algýlayamazdý. Adam bütün bunlarý, Alice'e büyük bir nezaket ve kollama duygusuyla söylemeye çalýþsa da, Alice gene de bu sözlere için için alýnýyor, köþeye sýkýþtýðýný hissettiði kimi durumlarda, kadýnca bir kurnazlýkla çok alýnmýþ görünerek, bir erkekle bir kadýn arasýnda hiçbir þeyin gizli kalmamasý gerekir, diye sitemli konuþmalar yapýyordu. Bütün bu numaralar Adam'a sökmüyordu tabii. Ama Alice de baþka numara bilmiyordu, n'apsýn? Meraklarýyla ilgili bu tür sýnýrlayýcý engeller ve yasaklarla karþýlaþmak, Alice'in hiç hoþuna gitmedi tabii, ama Adam'ýn ödün vermez tavrý ve kararlýlýðý karþýsýnda geri adým atmaktan baþka çare de bulamadý. Bazý arþiv kanallarýný Alice'in kullanýmýna kilitledi Adam; bilgisayarlardan kimi dosyalarý ayýkladý; bazý türde bilgileri dolaþým dýþý tuttu; üst gizlilikte bilgiler barýndýran Siyah Kayýt adý verilen kutuyla, Mor Baðlantý giriþ kanallarýný týkadý; ancak Alice'in bilmesinde sakýnca olmayacaðýný düþündüðü bazý malzemeleri kullanýma açýk býraktý. Evin bilgi odasýnda gerek kiþisel arþivin, gerekse genel kullanýma açýk gezegen merkez üssü arþivinin, gerekse de diðer gezegenlere ait bilgilerin de yüklendiði gezegenler arasý iliþkiler arþivinin kanallarýna nasýl girip çýkacaðýný, onlardan yararlanma yollarýný gösterdi. Aslýnda çok yalýnlaþtýrýlmýþ bir düzenekle karþý karþýyaydý. Birkaç komut düðmesi, birçok þeye yetiyordu; hatta çoðu kez bir düðmeye basmak bile gerekmiyor, Alice'in sesine þifrelenmiþ uygulayýcýlar Alice'in sözlü komutlarýný kendiliðinden yerine getiriyorlardý; çapraz ekran taramasý, çevrimli ve eþzamanlamalý arayýþ kýlavuzlarýnýn yönlendirilmesi gibi biraz daha teknik konulara girildiðinde zorlandýysa da, bunlara da çabuk alýþtý. Büyülenmiþti
Alice. Tam anlamýyla büyülenmiþti. Ve o günden sonraki günlerini, yani Adam'la seviþmediði zamanlarýný, arþiv baþýnda geçirdi. Bütün dünya tarihi neredeyse kare kare Votoroqxqua gezegeninin arþiv kayýtlarýnda bulunuyordu. Milyonlarca dosya, milyarlarca kart, katrilyonlarca çip, bütün dünya tarihiyle ilgili sonsuz bilgiler barýnýyordu bu arþivin içinde. Dünyadaki bilim insanlarýnýn yýllarca büyük zahmetler, emekler, olanaksýzlýklar, özveriler ve harcamalarla edinmeye çalýþtýklarý bilgiler için, yalnýzca bazý düðmelere basmak, bazý þifreleri açmak, bazý dosyalarý ekrana çaðýrmak yetiyordu burada. Bir çeþit bilgi edinme sarhoþluðuna kapýlmýþtý Alice, bütün insanlýk tarihini bir çýrpýda öðrenivermenin sarhoþluðuydu bu. Elinin altýnda büyüleyici bir oyuncak vardý. Üstelik bulunduðu gezegenden dünyayý çok daha merak eder olmuþtu. Ayrýca bulunduðu bu yerden de, dünya, içinde yaþarken barýndýrdýðý gizden bambaþka bir giz olarak gözükmeye baþlamýþtý kendisine. Dünya, burada baþka türlü bir derinlik kazanmýþtý onun için. Bambaþka bir anlam. Amerika'dan göremediði dünyayý buradan görüyordu. Salt burada sahip olduðu bilgi daðarýnýn zenginliði, elinin altýndaki imkanlarýn kýþkýrtýcýlýðýyla ilgili deðildi bu, daha çok bir bakýþ derinliðine ulaþmakla ilgiliydi. Neredeyse, tanrýsal bir koltukta oturuyor ve bütün zamanlarý bir arada görüyordu. Bütün bir tarihe, istediði zaman girip çýkabiliyor, tarihin bütün dönemlerinde elini kolunu sallaya sallaya gezinebiliyordu. Alice, birdenbire anladý ki, bütün hayatýný, bir iskelet olana kadar bu koltukta, dünya tarihine ait bu belgeselleri seyrederek geçirebilir. Votoroqxqua'nýn dünyadan çok daha genç bir gezegen olduðunu öðrendi Alice. Zaman içinde gidip gelebilen kameralarla çekilmiþ ve arþivlenmiþ filmler ona dünya tarihinden çeþitli manzaralar gösteriyordu. Örneðin en merak ettiði þey, Ýsa ile Meryem'di. Onlarý görmek istiyordu. Adam, bunlara izin vermedi. Ama Kleopatra'yý, Jan Dark'ý, Mýsýr piramitlerinin inþa ediliþini, Kristof Kolomb'un Amerika'yý keþfini, Aztek Ýmparatoru Montezuma'yý, Saba Melikesi Belkýs'ý seyretti. Neron'un Roma'yý yakýþý hayal edildiði kadar görkemli deðildi. Kayýp uygarlýk Atlantis'e iliþkin sorularý cevapsýz kaldý. Nuh'un Gemisi'nin nerede olduðu da kesin bir suskunlukla karþýlandý. Bu arada yaþamýþ olduðunu sandýðý birçok tarihi kiþinin, aslýnda hiç yaþamamýþ olduklarýný öðrenmek üzdü onu, dünyaya olan bütün güvenini sarstý. Titanik'in batýþýný seyretmeyi yüreði kaldýrmadý. Amerika iç savaþýna bakamadý. Antik Yunan'da yamaçlara kurulmuþ tiyatrolarda birkaç Sofokles oyunu seyretti. Van Gogh'u resim yaparken izlemek baþlý baþýna bir zevkti. Büyük Ekim Devrimi sýrasýnda Moskova sokaklarýný gördü. Sodom ve Gomore, hiç de anlatýldýklarý gibi deðildi, hatta þimdiyle karþýlaþtýrýldýðýnda pek masum kentlerdi. Napolyon sahiden çok çirkin bir adamdý. Tarih öncesi dinozorlarýn kendilerini gördü, ama nasýl yok olduklarýna iliþkin meraký da karþýlýksýz kaldý. Mona Lisa'nýn gerçekte bir erkek olduðunu görmekse, bu konudaki yaygýn bir dedikodunun doðrulanmasýndan öte bir anlam taþýmadý onun için. Haklarýnda eþcinsel olduklarý ya da eþcinsel iliþkilerde bulunduklarý söylentisi yayýlmýþ, bir zamanlar Alice'in de çok beðenerek iç geçirdiði kimi Hollywood ünlüsü erkeklerin mazilerini taradýðýnda, yazýklanarak, dünyanýn bu konuda aslýnda ne kadar az þey bildiðini gördü... Onun için en önemlisiyse, büyük idolü Marilyn Monroe'yu gündelik hayatýnda görmekti, yani hiç çevirmediði filmlerinde... Kendi hayatýnýn filminde.
Alice bir gün dayanamayýp sordu: Adam, bilebildiðim kadarýyla, sinemanýn varlýðý, tamamýyla bir göz kusuru üzerine kurulu; hani þu gözün on altý kareyi belirli bir hýzla akarken gördüðünde hareket ediyormuþ gibi görme yanýlsamasýna. Siz çok daha ileri bir uygarlýk olduðunuza göre, bu göz kusurunu düzeltmeye niye yanaþmadýnýz? Yanýtý çok basit, dedi Adam, sinemadan vazgeçemediðimiz için. Unuttun mu, sinema yedinci sanat! Kimin gücü sanatý yok etmeye yeter? Alice, bu sözlerin herhangi bir sinema yýllýðýnda, sinemanýn anlamýnýn ve insanlýk için öneminin anlatýldýðý bir yazýda, bir epigraf olarak çok güzel, çok hoþ durabileceðini, ama bu cevabýn kendisini hiç mi hiç kesmediðini düþündü. Alice'in yüzündeki tatmin olmamýþ ifade üzerine, Adam konuþmasýný sürdürmek zorunda kaldý: Hem on altý kareyi ayný hýzda aktýðýnda bile tek tek ve hareketsiz olarak görmemezi saðlayan merceklere, optik aygýtlara da sahibiz. Onlarla baktýðýnda sinema sanatý ölüyor, hiçbir film yerinden kýmýldamýyor. Böyle bir þey olsun ister misin? Gözlerimizdeki rüya tamamen silinsin ister misin? Sýrf sinema aþký uðruna, gözlerdeki bu sevimli kusuru korumuþ olabilirlerdi belki, ama bunun yaný sýra, birçok hastalýðýn adýný bile duymamýþlardý. Örneðin o gezegende hiç veba, verem, kolera ve AÝDS olmamýþtý. Benzer tarihleri farklý süreçlerle yaþadýklarý için, olasýlýk farklarý çeþitleniyordu. Adam'ýn açýklamalarýnda sýkça yer alan "Aynýlýk ve Farklýlýk" kuramýný pek anlayamýyordu doðrusu Alice. Dünyadayken yeterince eðitim almamýþ olduðuna þimdi çok hayýflanýyordu. Alice'in en sevdiði kayýtlardan biri, Adam'ýn yýllar önce dünyaya yaptýðý ilk gezilerle ilgiliydi. Bu filmleri, Adam'ýn uzun ve ayrýntýlý açýklamalarý eþliðinde, onunla birlikte seyretmekten büyük bir zevk duyuyordu. Böylelikle Alice'in hayatýna, Harran, Urfa, Türkiye, Kürtler, Türkler gibi sözcükler girdi. Toprak davasý, kýz kaçýrma, kan davasý, namus davasý gibi kavramlarla, hiç bilmediði töreler ve törenlerle tanýþtý. Zaman zaman da Harran'ýn eski çaðlarýna, eski zamanlarýna, binlerce yýllýk tarihine ait geçmiþ filmlerine baktýlar. Sonra þimdisine. Adam Eaidnun, Kürt giysileri içindeki halini çok sevdi Alice. Ona bu yerel giysileri çok yakýþtýrdý. Çatlamýþ topraklarýn üstünde ufka doðru at süren Adam'ý; Aylý gecelerde yýkýk kervansarayýn duvarlarýna yaslanarak uyuyan Adam'ý; Yarýsý topraða gömülmüþ harabelerin, günbatýmýnda kýzýl topraða vuran koyu gölgelerinin üstünde, sanki sonsuzluða gülümsüyormuþ gibi dolaþan Adam'ý her seferinde bambaþka biriymiþ gibi yeniden ve yeniden sevdi. Dünyanýn bu az bilinen ya da hiç bilinmeyen köþesine ait görüntüleri, milyonlarca ýþýk hýzý uzaklýktaki yabancý bir gezegende, bir albüm karýþtýrýr gibi görmek tuhaf bir hüzün verdi Alice'e. Ayný gezegenin içinde bile, birbirine milyonlarca ýþýk hýzý uzaklýkta olan yerler, insanlar ve kaderler olduðunu düþündü. Bir gün Adam'la birlikte oralara gitmeyi kararlaþtýrdýlar. Alice için, Adam'ýn çocukluðunu sevmek gibi bir þeydi Harran'daki günleri... Harran, Adam'ýn dünyadaki çocukluðuydu ve mutlaka oraya birlikte gitmelilerdi. Aþk, sevdiðiniz kiþinin mazisini de ele geçirmenizi ister sizden. "Aþk, birlikte
yaþanmamýþ zamanlarý da ele geçirmek ister." Bir zamanlar, bir yazarýn, sevgilisinin memleketine birlikte yaptýklarý geziyi anlatan bir öyküsünde okumuþtu böyle bir þeyi. Onu anýmsadý. Ýyi yazýlmýþ öyküler hiçbir zaman kaybolmuyorlar; uzaya daðýlýyor ve bir baþkasýnýn hatýrasý olarak kullanýlmayý bekliyorlar yalnýzca. Bütün bunlar olurken, Adam, bazý günler kaygýlý olmakla birlikte, Alice'e fazla bir þey söylemiyordu. Yargýlanacaktý, ama nedense yumuþak davranýyorlardý. Uzay aracý elinden alýnmýþ, görevlerinden uzaklaþtýrýlmýþ, komuta yetkilerine el konulmuþ, zorunlu izne çýkarýlmýþtý. Yumuþak davranýyorlar, derkenki sesindeki tedirginlikten, bu yumuþak davranýþýn, pek doðal bir þey olmadýðýný ve bunun Adam'ý ürkütmüþ olduðunu sezdi. Sonrasýndaysa Alice'e bir þey yansýtmamaya özen gösterdi Adam. Bir þeyler yolunda gitmiyordu ama, yakýnda her þey düzelecek, gibi bir havasý vardý. Adam'ýn bu konuda konuþmaktan rahatsýz olduðunu gören Alice de fazla üzerine varmadý onun. Oluruna býraktý. Katýldýðý toplantýlar, televizyon programlarý, sürdürdükleri gündelik hayat sanki her þeyi olaðanlaþtýrmýþtý. Durum kabullenilmiþ görünüyordu. Adam da sanki zamanla baðýþlanacak, hafif bir cezayla atlatacaktý. Oysa birkaç gün sonra, bir gece Adam eve dönmedi, Alice çok meraklandý. Sesli yazýlý her türlü iletiþim kaydýna ve kanalýna girerek arayabileceði yerleri aradý. Hiçbir yerden doyurucu bir yanýt alamadý. Adam'ýn çok özel durumlarda kendisine ulaþabilmesi için býraktýðý sinyallerin þifresini denedi, hiçbir þeyden sonuç alamýyordu. Meraktan delirmek üzereydi. Adam, hemen her konuda olduðu gibi bu konuda da çok dikkatliydi. Onu hiç habersiz býrakmazdý. Alice, merak ve kaygýlar içinde kendini odalardan odalara savurup dururken, sabaha karþý, ileri bir saatte, birdenbire robot ZTteSQ bir hayalet gibi belirdi koridorda. Onun böyle evin içinde ansýzýn bitivermesiyle sinirleri zaten boþalmýþ olan Alice'in ödü patladý. Canhýraþ bir çýðlýk attý. Gezegene geldiðinden beri hiç görmemiþti onu. Bir gece sabaha karþý sessiz sedasýz birdenbire koridorda bitivermiþti ve þimdi kendisine gülümsüyordu. Korkmayýn, meraklanmayýn, diyordu. O göðüsten gelen þefkat dolu yatýþtýrýcý sesiyle, Merak edecek bir þey yok. Her zamanki gibi yüzü de, sesi de fazladan bir özellik yansýtmýyordu. Yalnýz biraz daha hýzlý ve hareketli olduðu dikkatini çekti Alice'in. Lütfen sakin olun! Size gereken açýklamalar yapýlacak. Alice'e doðru hýzla yaklaþmasýyla, herhangi bir þey söylemesine fýrsat vermeden iðne yapmasý bir oldu. Ýðne yapmak, sizin kimyanýza en uygun yöntem, bu iðneyi tanýyorsunuz, Silvpuoquaxan iðnesi. Hiçbir zarar görmeyeceksiniz, yalnýzca sizi yatýþtýrmam gerekiyor. Alice, hemen kayýtsýzlaþmýþtý, o kadar ki daha iðne bedeninden kopmadan tamamýyla uyuþmuþtu, kendisine iðne yapýldýðýný görüyor ve hiçbir þey hissetmiyor, hiçbir þey yapamýyordu. Yalnýzca sayýklayan gözlerle kendini seyrediyor, kendisine yapýlaný kayýtsýzca izliyordu. Kendi teni bir baþkasýnýnmýþ gibiydi þimdi. Direncini, karþý koyma gücünü bütünüyle yitirdi. Hemen iki robot daha geldi koridorun diðer ucundan. Alice'i kucaklayýp, ZTteSQ ile birlikte koridorda ilerlemeye baþladýlar. Koridorun sonundaki gökdelenin dýþyüzey asansörüne baðlantýlý çýkýþa doðru ilerliyorlardý. Çýkýþ kapýlarý kapandýðýnda tam içi geçmek üzereydi ki, içinden bir þey dürttü onu ve insanüstü bir gayretle gözlerini açarak, asansörün sayý göstergesine baktý, eðer aþaðý iniliyorsa kalýyor demekti, yukarý çýkýlýyorsa gidiyor... Bunu niye böyle düþündüðünü bilmiyordu. Böyle düþünmesini gerektirecek hiçbir bilgiye
sahip deðildi önceden. Yalnýzca bir histi bu. Çok güçlü bir his. Güçlü bir önsezinin, kesinlenmiþ bir bilgiden çok daha fazla sonuç verdiði olur. Bu kez de öyle oldu. Gökdelenin üstündeki uçuþ pistine çýkmakta olduklarýný anladý. Rakamlar yükseliyordu. Gökdelenin tepesine vardýklarýnda, uçuþ pistinde çalýþýr durumda bir uçandaire onu bekliyordu. Her þeyi anlamýþtý, geri götürülüyordu. Adam, Adam, Adam diye sayýklýyordu içinden. Adam nerede? Uyuþturulmuþ kanýnýn damarlarýnda koyulaþarak, aðýr aðýr da olsa aktýðýný hissetti bir an. Gerisini görmese de olurdu. Kendini kaybetti. Gözlerini açtýðýnda gene uçandairenin salonunda ve o ekranýn karþýsýndaydý. Etrafta kimse yoktu. Tehditkar bir sessizlik hakimdi havaya bu kez. Ekran açýktý, Votoroqxqua televizyon kanallarýndan birinin programlarý yayýmlanýyordu. Adam'dan hiç ses yoktu. Neredeydi acaba? Ne olmuþtu? Duygusuz bir merakla aklýndan geçiyordu bunlar. Acý ve kaygýyý, bir duygu olarak deðil, daha çok bir bilgi olarak hissediyordu þu an. Ýçinin sýzladýðýný hissetmiyor, yalnýzca içinin sýzladýðýný biliyordu, duygularý ve tepkileri alýnmýþtý elinden, içine söz geçiremiyordu. Geri dönüyordu ve yanýnda Adam yoktu. Az sonra Haberler baþladý kanalda. "Votoroqxqua Birleþik Haber Aðý", günün önemli haberlerini veriyordu. Ýkinci haber kendisiyle ilgiliydi. Alice, iðnenin etkisine karþýn duyabileceði en derin þaþkýnlýðý ve dehþeti yaþadý. Bu akþamüstü Adam Eaio ile Alice Star, büyük bir veda partisi vermiþler, gezegendeki arkadaþlarý ve dostlarý tarafýndan büyük bir sevgiyle dünya gezegenine uðurlanmýþlardý. Az sonra, görüntüler düþmeye baþladý sözlerin üstüne. Partiden þampanya hafifliðinde görüntüler veriyorlardý: Alice ve Adam neþeyle dans ediyor, þakalaþýyor, uzun ayaklý kadehlerle birbirlerinin elinden içki içiyorlardý. Ýlkin jüpon eteklerini savura savura dans eden Alice, ardýndan siyah saten eldivenlerini çýkarýp havalara fýrlatýyor; gözyaþlarý içinde verdiði demeçlerde, Votoroqxqua'da geçirdiði mutlu günlerden söz ediyor; ardýndan sevgilisinin kolunda etrafa gülücükler ve günün anýsýna imza daðýtýyordu. Son olarak uçandairenin kapýsý kapanmadan, kucaklarýnda veda çiçekleriyle, her ikisi birlikte el sallýyorlardý geride kalanlara... Yeniden görünen sunucu, çiftin dünyada çok kalmayýp, diðer gökada takýmlarýný gezeceklerinden söz ediyordu. Alice, çok korktu, hayatý boyunca hiç korkmadýðý kadar korktu. Bütün bu görüntüler yalandý. Bu gösterilenlerin hiçbiri olmamýþtý. Ýleri teknikle yapýlmýþ birer bilgisayar yalanýydý hepsi. Ne parti vardý ortada, ne veda... Bilgisayar hileleriyle elde ettikleri sanal görüntülerle, bütün gezegene yalan söylemiþler, kendisini de apar topar bir uçandairenin içine týkýp yola çýkarmýþlardý ve ne olacaðý meçhuldü. Gezegendeki herkes; bu yalaný seyretmiþ ve tabii gerçek sanmýþtý. Nasýl olmasýn? Bütün görüntülerde kendi yüzü, kendi sesi vardý. Adam vardý. Kayboluþuna iliþkin hiçbir kuþkuya yer býrakmayacak kesinlikte bir çözümdü bu. Ekran yalaný! Elde edilen görüntüler ve elde edilen seslerle söylenen büyük yalanlar! Bu kurguyu, bu görüntüleri seyreden hiç kimse, bunlarýn yalan olduðunu düþünemezdi tabii. Evet, bundan daha iyi bir çözüm olamazdý. Görüntülerle gerçeði örtmüþlerdi. Sahte görüntülerle gerçek gerçeði... Herkesin gözü önünde dünyadan kaçýrýlan Alice, gene herkesin gözü önünde bu kez de Votoroqxqua gezegeninden uðurlanmýþtý. Ekranlar tanýktý.
Az sonra diðer haberlere geçildiðinde, ekran kendiliðinden karardý; belli ki, seyretmesini istedikleri þeyi seyrettirmiþlerdi, fazlasýna gerek yoktu. Sönmüþ ekranýn karþýsýnda öyle dalgýn, boþalmýþ bir süre kalakaldý. Aðlayamayacaðýný biliyordu. Ýçini týkamýþlardý. Ama yüzünde giderek derinleþen hüznü bir üçüncü göz gibi görüyordu. Hep o ardýndaki kapý açýlacak ve o derin gülümseyiþle Adam birdenbire ortaya çýkacak sanýyordu; öte yandan, içinde çok güçlü bir duygu, acýmasýz bir önsezi, bunun asla olmayacaðýný söylüyordu ona. Bir daha asla! Kimi önseziler, gerçeðin bilgisinden daha kesindirler. Zulüm kadar kesin. Hala çok sessizdi ortalýk. Pencereden dýþarý baktýðýnda, hýzla ilerlediklerini görüyordu. Adam neredeydi? Þu anda bundan daha çok bilmek isteyeceði hiçbir þey yoktu, hiçbir þey... Bilgi odasýnda, o arþiv kayýtlarý arasýnda geçirdiði saatleri düþündüðünde, yüzüne kederli bir gülümseyiþ yayýldý; bazen bir insanýn nerede olduðunu ve ne yaptýðýný bilmek, bütün bir insanlýk tarihini bilmekten bile daha önem taþýyabiliyormuþ meðer... Dünyanýn en önemli sorusu, birinin þu an nerede, nasýl, kimlerle olduðu olabiliyormuþ... Az sonra ekran yavaþ yavaþ gümüþ ýþýnýmlý dalgalar ve sinyallerle renklendi. Bir hazýrlýk öncesi gibi yatay, dikey, verev çizgiler, diyagonal eðriler geçip durdu ekrandan. Ardýndan tuhaf bir bulanýklýk belirdi. Sis daðýlmasý gibi bir bulanýklýk. Bu ekraný tanýyordu Alice, ilk olarak kendi aynasý olarak görünmüþtü ona, bilincinin içinden geçtiði ayna... Canlanmýþ belleði... Gözlerini açtýðýnda ilk gördüðü þey... Hem sis hem yüzey olan bir þey... Berrak bir mavilik diyebileceði sývý bir gaz kýmýldýyor ekranda, ardýndan kalýn bulutlara, onlarýn o kesin, koyu beyazlýðýna dönüþerek, birdenbire üç boyutlu bir hal alýyor. Herhangi bir optik aracýn yardýmý olmaksýzýn, iki boyutlu bir ekraný üç boyutlu olarak görüyor Alice. Yükseklik ve geniþliðin yaný sýra derinlik de diriliyor görüntüde. Birden uzak, buruk, tekrarlanmaz bir hatýra gibi, Adam'la sinema ve göz kusuru üzerine konuþtuklarýný anýmsýyor. Bunlarý konuþurken Adam'ýn yüzündeki o çocuk saflýðýndaki ifade geliyor gözlerinin önüne. Bazý anlarda yüzün aldýðý bir ifade, sevenin belleðinde sonsuzlaþýr, insan o ifadeyi her þeyden çok daha fazla özler. O yüzün sahibiyle günün birinde darýldýktan, ayrýldýktan, hatta ondan nefret ettikten sonra bile, o ifadeyi özler. Bir andýr o, ama bütün zamanlara siner. Þimdi onun, o halini ýsrarla canlandýrmaya çalýþýyor gözlerinin önünde. Ekranýn, bir an için de olsa, gene bilinçaltýný yansýtacaðýný uman Alice, bir kez daha deniyor, bir kez daha, bir kez daha... Hiç olmazsa ekranda onu, o ifadeyle görebilse, hayýr bu kez belleði dirilmiyor ekranda. Döne büküle sürekli biçim deðiþtiren üç boyutlu bulutsu çizgiler, ilkin sakinleþiyor, ardýndan çeþitli renklerde noktalarla Alice için daha kolay alýmlanabilir bir biçim kazanýyor. Alice, bu duygular içinde gözleri, ekrana çivilenmiþ bakarken, birdenbire ekrandaki bu sývý gazýn, bir görüntü deðil, bir varlýk olduðunu dehþetle fark ediyor. Birinin varlýðý. Bir tür canlý bu. Sürekli devinen, biçim ve renk deðiþtiren bir canlý. Ne insan, ne robot, bambaþka bir þey. Ekran yardýmýyla kendisiyle iliþkiye girmeye çalýþýyorlar. ... Belli belirsiz seçilecekmiþ, bir siluet olarak ortaya çýkacakmýþ gibi görünen o sývý gaz kütlesinin biraz olsun durallýk kazandýðý bir
anda, ekranýn içinden berrak bir ses, Alice'e sesleniyor: Alice Star, size son bir açýklama yapmamýz gerektiðini biliyoruz. Bilmeniz gereken þeyler var, bu sizin en doðal hakkýnýz. Söyleyeceklerimiz, sizin algý sýnýrlarýnýza, sizin dilinize, sizin sözcüklerinize göre ayýklanmýþ, daraltýlmýþtýr. Ýndirgenmiþ bir bilgi halkasý bu ama, sizin için yeterli ve temel sorularýnýzý karþýlayýcý nitelikte, bundan bir kuþkunuz olmasýn. Ýlkin sondan baþlayalým: Votoroqxqua gezegenindeki zorunlu geziniz artýk sona eriyor. Þu anda dünyaya geri gönderilmek üzere yola çýkarýlmýþ bulunuyorsunuz. Geri dönüþünüzle ilgili dünyaya gerekli açýklamalar yapýlacak; esenlik içinde indirileceksiniz. Orada sizi karþýlayacaklar. Herkes için en iyi çözümün bu olduðunu düþünüyoruz. Alice, aðzýný açmaya çalýþýyor, dudaklarý binlerce ton aðýrlýðýnda sanki, aðzýný açamýyor ama, aklýndan geçirip soramadýðý soru, ekranda yanýtýný buluyor hemen: Adam'ý soruyorsunuz, merak etmeyin, onu da açýklayacaðýz. Belirli bir sýralama içinde bütün sorularýnýzýn cevabýný bulacaksýnýz, acele etmeden, bizi sükunetle dinleyin. Ekranda gördüðünüz þeyin, iç içe geçmiþ çeþitli þekiller olmayýp bir varlýk olduðunu hissettiniz. Evet, biz çok ileri bir uygarlýða ait varlýklarýz. Sizin algý boyutlarýnýz içinde görünmemiz, sizler tarafýndan alýmlanmamýz neredeyse olanaksýz. Sizin anladýðýnýz anlamda birer cisim deðiliz çünkü. Bizim gezegenimizdeki ben ile biz bile, sizin gezegeninizdeki ben ve bizle ayný kavramlar deðil. Ben, sizin anladýðýnýz anlamda bir ben deðilim zaten, kendimi ben diye tanýmlamam, sizin anlamanýz için kolaylaþtýrýlmýþ bir þifre yalnýzca. Sizin anladýðýnýz anlamda ben yoktur, bir bütünün daðýlýp toplanan parçalarý vardýr, deðiþken genelgeçer parçalarý, sürekli dönüþerek kendi var oluþunu yeniler ve sürekli kýlar. Zaten hiçbir galakside sizin aynýnýz, týpkýnýz olmaz, olamaz. Bu siz dünyalýlarýn içedönük ve benmerkezci fantezisi yalnýzca; evrendeki diðer gezegenleri, kendinizin bir yansýmasý olarak görmeniz, kör bir kibirden kaynaklanýyor. Bizim bilebildiðimiz, varlýðýný saptayabildiðimiz ve tanýmlayabildiðimiz gökadalar içerisinde sizin bir benzerinize biz rastlamadýk ama, Büyük Boþluk Eðrisi ya da Karanlýðýn Hortumu diye tanýmladýðýmýz evrenin bize hem çok uzak, hem çok kapalý noktalarýnda, katrilyonda bir gibi bir olasýlýkla, oluþumunun organik koþullarý birebir gerçekleþmiþ olduðu varsayýldýðýnda, sizin ayný ve týpkýnýz olan canlýlar bulunabilir. Ama verdiðimiz þu yüzdeye bakýldýðýnda, bunun ne denli az bir olasýlýk olduðunu anlarsýnýz. Alice gene aðzýný açacak gibi oluyor. Yanýtý anýnda geliyor ekrandan: Yok yok, hemen itiraz etmeyin, Ama Adam? diyorsunuz, ama Votoroqxqua'da gördüðüm insanlar, diyorsunuz; açýklayacaðým, bekleyiniz; böyle bir giriþ yapmamýzýn, size bu bilgileri vermemizin nedeni de bu zaten. Öncesinde söylemem gereken þeyler var. Sizin gezegeninize çok uzaðýz. Diðer birçok gezegen gibi sizin gezegeninizi de yakýndan inceleyebilmemiz, olasý gelecek kuramlarý geliþtirmemiz, evrim eðrilerini izleyebilmemiz için bir benzerini yaratmamýz gerekti. Týpatýp olmasa da bir benzerini. Bu tür üstün nitelikteki deneysel çalýþmalar için, bir çeþit böyle kobay gezegenler yaratýyoruz. Ýþte Votoroxqxua da bunlardan biri. Adam Eaio'nun üyesi olduðu bu gezegen de, birçok benzeri gibi tamamen bir uydurmadýr, bizim gezegenimiz tarafýndan uydurulmuþ
bir hayaldir, tam bir sanal gerçeklik örneðidir, ama onlar bu gerçeði bilmiyorlar. Kendilerini gerçek sanýyorlar. Bizim deneylerimizi kendi hayatlarý sanýyorlar. Ve sizin zamanýnýzla birkaç yüzyýldýr, kendi varlýklarýný sanal bir gerçeklik olarak deðil, organik bir uzay gerçekliði olarak yaþýyorlar. Dolayýsýyla bu gezegeni oluþturan bu canlýlar, sizin sandýðýnýz gibi organik insanlar olmayýp organik olmayan varlýklar, androidlerdir. Aslýný anlamak için üretilmiþ kopyalarý yani. Riskle yüklenmiþ bu androidlerle çok riskli, tehlikeli deneylere de kalkýþýlabiliyor. Olaðan bir süreçle ölmüyorlar, imha ediliyorlar. Kendileri de belirli bir teknolojiye gelebilecek kadar bir evrim gösterdiler, ama kendi gizlerini ele geçiremediler. Bir süredir, bu konuda bir kuþkunun oluþmamasý için üstün çaba gösteriyoruz. Belki de, bu konudaki yoðun dikkatimiz, bizi diðer bazý konularda dikkatsiz kýlmýþ olabilir. Örneðin sizin konunuzda... Bu boyutta bir çýlgýnlýðý biz de tahmin etmedik doðrusu. Bu konuya tekrar döneceðiz. Gördüðünüz gibi, teknolojik olarak çok þey üretebiliyorlar, örneðin, çok geliþkin robotlar yapabiliyorlar, gerektiðinde onlar da robotlarýný onarýyor, dönüþtürüyor ya da imha edebiliyorlar. Bambaþka bir teknikle robotlarý çoðaltabiliyorlar ama, kendilerinin de, aslýnda bizler için birer robot olduklarýný bilmiyorlar. Bunun öðrenilmesi halinde, bütün gezegeni imha etmemiz gerekir ki, bunu þimdilik hiç istemiyoruz. Bir süredir onlara, aþkýn kimyasý üzerine bir deney uyguluyoruz. Gezegeninizin geçmiþ yüzyýllarýnda ortaya çýkmýþ çeþitli aþk biçimlerini anlamaya çalýþýyoruz; beyin bölmeleri, salgý bezleri, organizmanýn duygu enerjisi... Ýnsan kimyasý üzerine geliþtirdiðimiz bu deneylerle birlikte ansýzýn, Votoroqxqua gezegeninde, bizim bile beklemediðimiz bir ölçüde, salgýn bir hastalýk gibi ortaya çýkmaya baþladý aþk. Birçok android deli gibi aþýk olmaya baþladý. Aþk þarkýlarý, aþk filmleri, aþk edebiyatý istila etti bütün gezegeni. Dünya kanallarýna çok sýk girmeye, birçok film izlemeye, birçok þarký dinlemeye baþladýlar. Aþk, bizim için yalnýzca bir anlama nesnesi, sizin çeþitli duygularýnýzýn fiziksel, kimyasal kaynaklarýna iliþkin testler bunlar. Ama bu deneylerde fazla ileri gidildi anladýðýmýz kadarýyla, olaylar bizim denetimimizden çýktý. Bu çýlgýnlýðýn en tehlikelisini ise Adam Eaio yaþadý. Tuttu bir dünyalýya aþýk oldu, bununla da kalmadý, sizi kaçýrdý, üstelik bunu bütün dünyaya karþý büyük bir gösteriþle yaptý, henüz aþamasýný tamamlamamýþ dünya ilk kez dýþarýdan gelen bir uyarýcýyla, birdenbire uzayýn derinliðiyle yüzleþti. Gezegeniniz, uzayýn gerçeðine de, bilgisine de sahip deðil henüz; bu yüzden deneylerimiz sýrasýnda tahmin edilememiþ bir sýzýntý, milyarlarca yýlda bir görülebilen küçük bir sýzýntý sonucu, bizim denetimimiz dýþýnda, aþk uzayýn derinliklerine yayýlarak yol aldý, oradan da sizin gezegeninize kadar ulaþtý. Dünyanýn gizli öcü, diyebiliriz belki buna, ondan çalýp denemeye kalkýþtýðýmýz aþkýn kendisiyle çarptý bizi. Deneylerimizde milyarda bir görülebilen küçük bir dikkatsizlikle, sizin üzülmenize neden olduk belki, ama bu çok küçük bir olasýlýðýn gerçekleþebilmesi yedeðinde, sizin için bir baþka umudu da barýndýrýyor olabilir: Belki de bu tür bir sýzýntý sizin gezegeninizin bir týpkýsýna da baþka bir yerde yol açmýþ olabilir. Katrilyonda bir de olsa, evrenin uzak bir yerinde sizin gezegeninize benzer ikinci bir gezegen vardýr ve orada tam da aradýðýnýz gibi bir Adam Eaio yaþýyor olabilir. Ekran gene sustu. Açýklamalarýmdan anlamýþ olduðunuzu umuyorum: Adam Eaio, bir insan deðildi, organik bir canlý da deðildi, bir androiddi, ve artýk söylemek zorundayým ki, iþlediði suçun cezasý gereði imha edildi. O artýk yok.
Alice ilk kez olmak üzere aðzýný açabildi, güçlü olmasa da bir çýðlýk attý. Gözlerinden ilaç acýlýðýnda yaþlar fýþkýrdý. Yok artýk o, yok artýk o, yok, yok, diye durmadan söylenip duruyordu içinden. Ekrandaki sessizlik sürdü. Bekledi. Alice'in içindeki ýrmak biraz olsun susar gibi olduðunda, Bunu yapmaya mecburduk, dedi ekran. Alice, bundan sonrasýný dinlemese de olurdu artýk. Beni de imha edin, diye seslendi içinden, Beni de imha edin, ne olur beni de yok edin! Düþüncelerinin okunduðunu biliyordu artýk. Aðzýný açmaya çalýþmýyordu bile. Sayýklar gibi, Beni de imha edin n'olur! deyip duruyordu. Buna hakkýmýz yok, dedi ekran. Siz bir canlýsýnýz, canlý bir varlýksýnýz, buna hakkýmýz yok. Hiçbir canlý yok edilemez. Ama Adam? Adam? O bir androiddi. Kendi de bilmiyordu bunu, ama öyleydi. Bir vida gibi, bir somun gibi düþünün. O gezegendeki herkesin bir android olduðunu söyledim size, unuttunuz mu? Onlar kendilerine yüklenenleri yaþýyorlar yalnýzca. Ýnsanoðlu örnek alýnarak yapýlmýþ canlýlar onlar. Bunu bilmiyorlar, anlamýyor musunuz? Bilmemeleri de gerekiyor. Çünkü çalýþmalarýmýz sürüyor. Herkes bir diðer gücün elinde oyuncak, öyle mi? dedi Alice. Herkes bir diðerinin robotu mu? Ne biçim evren bu? Ekran gene sustu. Görüntü kendi ekseni etrafýnda kývrýlýp bükülüp duruyor. Dünyaya gelip giden birinin, bir kimyasal deney sonucunu böyle yaþayabileceðini, biz de hiç tahmin etmemiþtik inanýn; biz de kendi ölçülerimizde bir þaþkýnlýk yaþadýk. Ama, þimdi kimi çok basit, çok yalýn bir þeyi hesaplayamamýþ olduðumuzu görüyoruz. Bazen geriye dönüp baktýðýmýzda, en basit þeylerin hesap dýþý kalabildiklerini görürüz, bütün geliþkinliðimize karþýn, bizim için de geçerli bu, evren iþte budur: Rastlantý ile Düzenin çatýþmasý. Sizi rahatlatacaksa eðer, buna, sizi pusuda bekleyen kader, diyelim. Keþke Adam Eaio, Votoroqxqua'lý bir android deðil de, California'lý bir genç olsaydý Sevgili Alice. Ya da bir dünyalý verebilseydi Adam'ýn size verdiklerini. Sizin aþk dediðiniz þeyi kendi gezegeninizde bulabilseydiniz keþke. Yarattýðýmýz androidlerle ve onlara insani duygular, davranýþlar, tepkiler yükleyerek bütün bir gezegeni laboratuvar olarak kullandýðýmýzý söyledim az önce, bu projede görevli kendi arkadaþlarýmýz da, aðýr bir biçimde cezalandýrýldýlar; ceza olarak, varlýklarýný bütünlemekten alýkonuldular bir süre, eksik parçalar olarak yaþayacaklar cezalarý bitene kadar, kimse onlara bir parçasýný vermeyecek, hiçbir bütünlüðe kavuþamayacaklar. Bu bizim için çok önemli bir ceza. Eminim bu da size yabancý geliyordur. Böylelikle onlarýn da, sizinkine benzer bir acý yaþayacaklarýný bilmenizi isterim. Size gelince, sizin duygularýnýzla oynadýk, bunun insan bünyesi için ne ifade ettiðini biliyoruz, hasar gördünüz, varlýðýnýz yara aldý; gerçekten özür dileriz, elimizden daha fazla bir þey gelmiyor, sizi dünyaya, kendi koþullarýnýza, kendi yaþamýnýza iade ediyoruz. Yalnýz son bir sorun var: Zayýf bünyenizin bir ömür boyu kaldýramayacaðý kadar uzay gerçeðiyle yüklenmiþ durumdasýnýz. Ayrýca Adam Eaio yüzünden çok acý çektiðinizin de farkýndayýz. Bundan sonraki yaþamýnýzýn saðlýðý için, dünyadan kaçýrýlýþýnýzdan itibaren bütün yaþadýklarýnýzý bilincinizden silmeyi
öneriyoruz. Hayýr, diyor gene içinden. Hayýr. Hayýr. Ekran bir süre susuyor. Bunu size hiç danýþmadan yapabilirdik, bir düþünün. Az önce size yapmýþ olduðum bütün açýklamalarýn bir nedeni vardý: Bu da sizin bilinç katmanlarýnýzý rahatlatmak içindi. O katmanlarda kapalý kalmýþ belirsizlikleri gidererek, bilinçaltýnýzda daha sonra rahatsýzlýklara yol açabilecek týkanmalara neden olmamak içindi. Eðer size hiçbir açýklama yapmadan bilinç kayýtlarýnýzý silseydik, kötülük etmiþ olurduk size; ki yaþadýklarýnýza iliþkin bütün bu ucu açýk kalmýþ bilgiler, belirsizlikler benliðinizin derinliklerine iþleyerek, bir kapalý devre oluþturacak, biz bilincinizin kayýtlarýný sildikten sonra bile, varlýðýnýz için tehlikeli ve karanlýk bir çekim alaný haline gelerek, yaþadýðýnýz sürece sizi huzursuz edecekti. Þimdi bütün bu bilgiler, bir biçimde kendi kendine katlanarak kazandýðý açýklamalarla sýfýrlandý, ama bu gezegende yaþadýklarýnýz bir insan için, olaðanüstü deneyimler; bu yaþadýklarýnýzdan sonra, bu bilgilerle dünyada rahat edemezsiniz artýk. Üstelik dünyanýz bu gezegende bütün yaþamýþ olduklarýnýzý, gördüklerinizi bilmek isteyecektir haklý olarak. Sizi sorgulamak isteyeceklerdir. Dünyanýn uzay iletiþiminde basamak atlayacak noktaya gelmediðini düþünüyor baðlý bulunduðumuz gezegenler birliði; dünya henüz evrimini tamamlamamýþ durumda. Seçilmemiþ bir amaçla gerçekleþmiþ bulunan bu karþýlaþmayý sonuna kadar götürmek istemiyoruz, dünyanýn uzaya bu nedenle ve birdenbire açýlmasýný istemiyoruz elbet. Size gelince, çok fazla bilgi ve birikimle yüklenmiþ bulunuyorsunuz; size, katlanma gücünüzü bir süre için artýracak kimyasal bir iþlem uygulandý ama, biliyoruz belleðiniz ve aklýnýz sapasaðlam. Bir süre sonra yaþadýklarýnýz, size aðýr gelerek bünyenizi zehirlemeye baþlayabilir. Ruhunuz hastalanabilir. Uzayda yaþadýklarýnýzý, dünyada taþýyamaz hale gelebilirsiniz. Sizinle milyarlarca yýl sonrasýnýn bir uygarlýðýndan bir varlýk olarak iliþkiye girmiþ bulunuyoruz, ama evrimsel eðrimiz bizi yan yana getiremez bir daha. Bu yardýmý þimdi kabul edin. Sizden olduðu gibi, dünyadan da özür diliyoruz. Alice, kafasýný toparlamaya çalýþýyor, düþüncelerini berraklaþtýrmaya, isteklerini açýk bir biçimde ifade etmeye çalýþýyor: Hala bir seçme þansým varsa eðer, gezegenlerinize ve uzayda gördüklerime ait bütün bilgileri, bütün öðrendiklerimi, her þeyi, her þeyi silebilirsiniz, ama karþýlýðýnda bir tek þey istiyorum sizden, bir tek Adam'ýn hatýrasýný býrakýn bana. Bunu almayýn benden. Býrakýn, Adam bende yaþasýn. Ýnsan bunun için yaþar. Bir tek bunun için, bir büyük aþkýn hatýrasý için. Ama çok acý çekeceksiniz. Siz rüyalarýnýn gerçekleþtiðini gören ender þanslýlardan birisiniz. Bunu yitirmiþ olmak, varlýðýnýzýn katlanamayacaðý bir acý yükleyecek size. Bütün hayatýnýzý bir sanal gerçekliðin hatýrasý uðruna iptal etmeye kalkýþýyorsunuz. Olsun, razýyým. Hem sanal gerçek dediðiniz nedir ki, Adam sanal olabilir, ama aþk gerçekti, hem o bile sanal olsa ne fark eder? Bütün o mucize güzeli günleri yaþadým ben. Kollarýyla sardý beni, göðsünde uyuttu, aþkýn bütün kelimelerini verdi bana. Hayallerimden bir hayat yaptý. Ötesinin bir anlamý yok ki benim için... Adam, ister canlý olsun, ister android, isterse bambaþka bir þey, hiç önemli deðil, o benim sevgilimdi ve ben, onun bende yaþamasýný istiyorum. Bir tek bunu istiyorum sizden. Adam'ýn hatýrasýný almayýn benden. Ben ölüp gittikten sonra Adam da olmayacak
ki zaten. Onu hatýrlayacak hiç kimse olmayacak ki... Benim zavallý küçük ömrüme sýðan bir hayal olacak yalnýzca. Ekran her zamankiden daha uzun susuyor. Sizi hiç anlamýyoruz diyor, ekran. Gene susuyor. Adam demek, bu gezegen demek ama, diyor ekran. Adam'ýn bütün hatýrasý bu gezegenle ilgili. Dilerseniz her þeyi silin, diyor Alice, Ýsterseniz, dünyadaki belleðimi de silin, bütün yaþamýþ olduklarýmý silin, bir tek Adam'ýn hatýrasýný istiyorum, her þeyi unutmuþ ama yalnýzca Adam'ý hatýrlayan bir yarý deli olarak yaþamaya razýyým ben. Görüyorsunuz ki, aþký ve kimyasýný anlamak için koskoca bir gezegen yaratmamýz boþuna deðilmiþ, diyor ekran. Sizden milyarlarca yýl ileride bir gezegendeyiz ve sizin bizden isteklerinizi anlamak karþýsýnda aciz kalýyoruz. Bizim için bile büyük sayýlabilecek bir güç harcýyoruz sizi anlamak için. Umarým haklýsýnýzdýr. Bu arada þunu söyleyeyim, þu anda dünyaya dönüþünüze ait bir açýklama yapýlýyor. Þu an herkes dönüþünüzü öðrenmiþ bulunuyor. Alice, dünyaya döndükten sonra bu konuda hiçbir þey konuþamayacaðýný biliyordu, dili ve belleði alýnacaktý elinden, anýlarý alýnacaktý, ne Mýsýr piramitlerinin nasýl yapýldýðýný anlatabilecekti, ne de o cam balondaki renkli vagonlarý... Ýðneci kadýn ZTteSQ'nun taklidini yapamayacaktý kimseye. Mona Lisa'yý herkes gene kadýn sanacaktý. Biliyordu, bir süre yoðun bir biçimde herkesin odaðý olacak, býktýrýcý, usandýrýcý sorularla zehirlenmiþ bir hayat yaþayacaktý; bir ermiþin, bir yalvacýn katlandýðý bir çile gibi yaþayacaktý üzerindeki yoðun ilgi ve baskýyý; bunlara katlanabilirdi, iþinden ötürü belli bir baðýþýklýðý vardý zaten. Uzun sorgulamalara tabi tutulacak, durmadan yinelenen hep ayný sorularla karþýlaþacaktý, sonunda herkes onun uzayda bilincinin silinmiþ olduðuna, hiçbir þey hatýrlamadýðýna karar vererek yakasýný býrakacaktý; o da her þeyin sakinleþtiði, normale döndüðü, hatta biraz unutulduðu bir zamanda, bir gece yarýsý bir uçaða atladýðý gibi okyanus geçecek, Türkiye'ye, Harran'a gidecekti. Biliyordu, Votoroqxqua en iyi oradan görünürdü. Adam Eaio'nun çocukluðu, onu, orada bekleyecekti. Dünyadaki çocukluðu. Onun hatýralarýnýn izini sürmeye adayacaktý yaþamýnýn geri kalanýný. Ne yaparlarsa yapsýnlar, bilincinin derinliklerinden Adam'a iliþkin görüntüleri silemeyeceklerdi. Gidip Harran'a yerleþecekti ve bir daha hiç kimse haber alamayacaktý ondan. Orada, o gizemli topraklarda, gece yarýlarý yarýsý yýkýlmýþ harabelerde, Adam'la buluþacaktý, fýsýldayarak konuþacaklardý ay ýþýðýnýn aydýnlýðýnda, harabelerin herkesten uzak bir köþesinde bir tek onlar konuþacaklardý kimsenin konuþamadýklarýný; kimse duymayacaktý ne konuþtuklarýný, kimse bilmeyecekti; bir tek onlar ve gece olacaktý koskoca yeryüzünde. Bir de kumlarýn ýslýðý... Alice ve Adam sürgün edildikleri yeryüzünde, sýðýndýklarý Harran'ýn dilsiz varlýðýnda, uykusu uzun o harabelerde, geceleri yýldýzlarý seyrederek el ele uyuyacaklardý. Orada. O harabelerde. Bütün geçmiþ aþklarýn hayaletleriyle birlikte. Bir tek onlar. Çorak topraða dayadýklarý kulaklarýnda yeryüzü çýnlarken deliler gibi seviþeceklerdi. Köylüler, gene o deli Amerikalý kadýn geziyor harabelerin orada, diyeceklerdi, gene yýldýzlarla konuþuyor.
Dünyanýn uzayla ilgili hayalleri Alice ile birlikte sönecekti. Belki yüzyýl sonra, uzaylýlar belki baþka türlü bir iliþki kuracaklardý dünyayla ama, Alice o zaman artýk yaþamýyor olacaktý. Ekran yeniden hareketlendi. Alice Star þimdi buradan gönderdiðimiz bir ýþýným dalgasýyla birlikte bilinç kayýtlarýnýz silinmeye baþlanacak, dedi ekran. Zaman ve mekandan soyutlanmýþ bir Adam Eaio hayali býrakýyoruz sizde. Onu dilediðiniz gibi yorumlayabilir, yaþayabilirsiniz bundan böyle. Az sonra Alice, ansýzýn uyandýrýldýðýnda hýzla unutulan bir rüyanýn içinden geçiyormuþçasýna belirsiz uçuculuklarý ardýnda býrakarak bir tür ayýlmaya doðru ilerledi. Ýlkin ekran giderek iki boyutlu bir hal almaya baþladý; çizgiler gölgelere, biçimler hiçbir þey söylemeyen belirsiz lekelere dönüþtü, ardýndan da tamamýyla söndü. Þimdi boþ bir ekrandý yalnýzca. Alice onun karþýsýndaki koltukta, boþ bir çuval gibi oturur durumda buldu kendini. Alice'in en yakýn zamana ait anýmsadýðý þey, az önce LA Stadyumu'nda sahnede þarký söylüyor olduðuydu. Pencereden baktýðýnda masmavi bir portakal gibi gülümseyen dünyayý gördü. Uzaydan çekilmiþ fotoðraflarýndaki gibiydi dünya. Alice'in dünyaya döndüðü sýralarda, Alice'in kaçýrýlýþýnýn üzerinden dünya zamanýyla birkaç yýl geçmiþti. Ve þimdi dünyaya dönüþünün televizyonlarda açýklanmasý sönmüþ heyecaný yeniden diriltti. Yeniden ayný heyecan dalgasý sardý bütün dünyayý. Texas'ýn küçük bir kasabasýndaki küçük bir çiftlikte, afacan bir oðlan çocuðu, avazý çýktýðý kadar baðýrarak, dýþarýda odun yaran babasýna sesleniyordu: Baba, baba! Koþ gel bak, televizyondaki adam ayný sana benziyor! Sanki senmiþsin gibi baba! Sanki senmiþsin gibi! Dünyaya yapýlacak ikinci bir açýklamayý, gene Adam Eaio görüntüsüyle yapmayý doðru bulmamýþlar, Alice'in anýlarý içinde bellek kayýtlarýna düþen ilk insan görüntüsüyle biraz oynayarak elde ettikleri birine sundurmuþlardý bu haberi. Bu kiþi, büyük kentte bütün umutlarý öðütüldükten sonra yeniden kasabasýna dönen ve hayatýnýn geri kalanýný bir çiftçi olarak geçirmeye karar veren, o gece yarýsý kovboyundan baþkasý deðildi. Alice'in geri dönüþ haberini tezgahýnýn baþýndaki televizyondan öðrenen annesi Köpek Kathy'nin ilk sözü, Ben size dememiþ miydim, Alice her zaman eve döner, demek oldu. Köpek Kathy hayatýnda ilk kez gülümsüyordu. 1985-1995 ::::::::::::::::: AYNALI PASTANE KASADA OTURUYORDU BÜTÜN GÜN. TUÞLARI, TUÞLARIN ÜZERÝNDEKÝ rakamlarý, uzun, biçimli týrnaklarýný, týrnaklarýnýn ýþýyan cilasýný görüyordu en çok. Tuþlara basmaktan týrnaklarýnýn cilasýnýn biraz daha aþýndýðýný görüyordu. Bu, ona ömrünü düþündürüyordu, bir ömrü olduðunu; akýp giden zamaný... Ýþinin ona sunduðu alabildiðine gündelik, sýradan ve bayaðý bu örnekte yaþamýna iliþkin
bir "metafor" buluyordu. Hayat: Aþýnan týrnak cilasý... Sen istediðin kadar tuþlara bas dur! Zaman hiçbir þey olmadan geçiyor! Kasada oturuyordu bütün gün. Bütün dünyayý buradan görüyordu. Bunlarla görüyordu. Ona, dünyayý bunlar saðlýyordu. Geriye dünya kalmýyordu oysa, geriye hiçbir þey kalmýyordu, olsun. Baþka bir hayat bilmiyordu. Kasa ona emanetti. Patronlarýn güvenini kazanmýþtý. Özellikle para konusunda çok titiz, çok dikkatliydiler; baþka þeylere fazla karýþmazlardý. Üstelik fazladan herhangi bir þey yapmadan kazanmýþtý onlarýn güvenini. Olduðu gibi davranmýþtý yalnýzca, kendi gibi, her zamanki gibi, kimseyi bir þeye inandýrmaya, ikna etmeye çalýþmadan. Hayatta da böyleydi. Fazladan gayret göstermeye hiç inanmazdý. Yaþamýn akýþýný hiç zorlamazdý. Her þeyi zamanýn akýþýna býrakmakta kendiliðinden kazanýlmýþ bir ustalýða sahipti. Belki de bu yüzden kazanmýþtý güvenlerini. Yaþamda birçok þeyi, belki de bu yüzden yitirdiði gibi... Kasanýn tam karþýsýna düþen duvar, boydan boya aynaydý. Yaldýzlý ayna. Bu yüzden adý Aynalý Pastane'ye çýkmýþtý buranýn. Herkes pastanenin kendi adýný býrakmýþ, "Aynalý Pastane" demeye baþlamýþtý.. Kimi zaman aynadaki paslý beneklerle uçsuzlaþan kendi derinliðine dalar giderdi. Dudaklarýný kýpýrdatmadan uzun uzun konuþurdu, kendiyle konuþurdu. Daha çok yeni sevgililer, köþe-bucak kaçamaðý yapan çiftler gelirdi pastaneye. Gözlerden ýrak masalara, tenha köþelere çekilir, birbirlerinin aðýzlarýnýn içine düþerek mýrýl mýrýl konuþur, cilveleþir, öpüþür, koklaþýr giderlerdi. Oturduðu yerden hepsine hikayeler uydurur, gelecekler kurar, iliþkilerini kendi kafasýnda yeniden yazardý. Evlensin istediði çiftler olurdu, mutlu olsunlar, ömür boyu hiç ayrýlmasýnlar istediði çiftler olurdu, kavgalarýna tanýk olduðu çiftler olurdu, ayrýldýklarýna çok üzüldüðü çiftler olurdu, evliliklerinden memlekete zarar geleceðini düþündüðü, her davranýþlarýna "sinir olduðu" burnubüyük çiftler olurdu. Daha görür görmez uzun sürmeyeceðini anladýðý iliþkiler olurdu. Epeydir ortalýkta görünmedikten sonra, bir gün yalnýz baþýna çýkýp gelen birinin, nedense anýlarýnýn izini sürdüðünü düþünür, onunla birlikte içlenir, hüzünlenirdi. Kasanýn baþýnda ve aþkýn merkezinde oturduðunu düþünürdü. Bir eski çað masalcýsý gibi aþklara hikayeci olduðunu düþünürdü. Sezgilerini ve gözlemlerini önemserdi. Müþterilerle özel ahbaplýklar, yakýnlýklar kurmamaya özen gösterirdi. Patronlarýn temel ilkesiydi zaten bu. Her müþteriyi ilk kez görüyormuþ gibi yapacaksýnýz, diyorlardý; öyle yapacaksýnýz ki, rahat girip çýksýn buraya. Kendini hesap vermek mecburiyetinde hissetmesin, diyorlardý. Çoðunun karýsý vardýr; babasý, aðabeyi vardýr. Onlarý tanýmadýðýnýzý düþünmelerini saðlayýn. Ýlk defa görüyormuþ gibi yapýn. Böylece, kaçamaklarý konusunda içleri rahat eder. Güven duyarlar. Unutma, insanlar kandýrýlmak ister! Ama, onun müþterilere karþý gösterdiði bu kayýtsýzlýk, patronlarýnýn gönlünü hoþ etmekten çok, kendi içe kapanýþýndan kaynaklanýyordu. Buraya gelenler, týpký film kahramanlarý gibi, yalnýzca maceralarýný seyrettiði insanlar olmalý ve öyle kalmalýydýlar; onlara iliþkin kimi meraklarýný nasýl olsa kendi hayal gücünün tamamladýðýný düþünüyordu. Herkes onun hayal ettiði kadar kalmalýydý. Onlarýn gerçek hikayelerini yüklenmek istemiyordu. Onlarý, kendine ait sözcüklerle konuþturuyor, kendine ait sözcüklerle tanýmlýyordu. Onlarýn kendi sözcüklerini, kendi aðýzlarýndan duymak istemiyordu. Burada bir kuyudaydý ve bol yýldýzlý bir gökyüzüne bakarak hayal kuruyordu. Düþtüðü kuyuyu ancak kendi masallarý anlamlandýrabilirdi. Çocukken aile albümlerindeki
ölmüþlerin resimlerini yan yana koyar, onlarý konuþtururmuþ. Þimdiyse, yaþayan, karþýsýnda duran, gözlerinin önündeki bu insanlarý konuþturuyor; burada, þu pas benekli aynalara vuran masalarýn soluk yansýsýnda, sihirli hikayelerden bir dünya kurmayý öðreniyordu. Koca bir dünya. Hep ilk aþklarýn taze heyecanlarýný duyan genç sevgililer deðildi gelenler tabii. Her geliþlerinde yanlarýndakini deðiþtiren macera düþkünü hýzlý çapkýnlar, kart zamparalar, film yýldýzlarýndan çaldýklarý pozlara kendini fazla kaptýrmýþ, saçlarý bolca sürülmüþ briyantinden yaðlý yaðlý parlayan, etrafa kötü kötü sýrýtan genç adamlar gelirdi. Sonra para karþýlýðý çalýþtýðýný düþündüðü kýzlar... Bu kýzlar baþlangýçta daha kötü giysilerle, daha bakýmsýz bir halde gelir; iðreti oturur, suçlu gözlerle etrafa bakýnýr, bir fincan çay istemeye bile çekinirler; bir süre sonra, yanlarýndaki erkekler deðiþmeye; üstleri baþlarý toparlanmaya; saçlarýnýn rengi açýlmaya baþlar; ilk geldiklerindeki çekingenliklerini atarlar üzerlerinden, garsonu baþka türlü çaðýrmaya baþlarlar; seslerine bir geniþlik gelir, elleri kollarý serbestler, hatta yavaþ yavaþ küstahlaþýrlar; kendilerini savunmayý öðrenmiþlerdir, giderek yýrtýklaþýrlar; eðer "mesleklerinde" ilerlemiþlerse, yeniden alçakgönüllü ve kibar görünmeyi, etrafa iyi muamele etmeyi, güler yüzlü ve nazik davranmayý, alçak sesle konuþmayý ve kendinden emin olmayý öðrenirler. Artýk tehlikeyi aþmýþ demektir bunlar. Paranýn her þeyi satýn aldýðý güvenli ve vaat edilmiþ topraklardadýrlar þimdi. Böyle bir çizgisi vardýr kaderlerinin. Bir süre sonra ise, artýk hiç gelmez olurlar. Kimi daha iyi yerlere yükseldiði, kimi tutunamayýp daha kötü yerlere düþtüðü için. Onun için onlarýn hikayeleri burada biter. Gerisi baþka yerdedir, baþka tanýklýklar gerektirir. Baþka sözler... Kasanýn altýndaki kendi "þahsi eþyalarýný" koyduðu çekmecede her zaman bulundurduðu þömiz ciltli, sayfalarý daðýlmýþ sözlükte bundan sonrasý için sözcük yoktur. Yalnýzca boþ sayfalar... Aliye ise bu kasanýn baþýndan hiç kalkmaz. Kasanýn ötesini düþünmek de istemez. Kasa, onun için güvenli bir yaþamýn sýnýrýdýr. Önünden geçen kurbanlar ve kahramanlar ona deðmesin ister. Onun baþýný beklediði þeyin, rakamlar ve kelimeler olmasý gerektiðini düþünür. Sýrlarý uçuklamýþ aynanýn pas benekli yüzeyinden hýzla gelip geçen görüntülere gömülüp kaybolan hikayelerin ardýna düþmek istemez. Orada býrakýr. Hiçbirinin hikayesinde yol almaz. Ortaokul sýralarýndaki acemi, sarsak kenar mahalle aþklarýný saymazsak eðer, kendi sevgilisi olmadý hiç. Ticaret lisesindeyken zaten pek parlak bir öðrenci deðildi, kendini genç yaþta bu kasanýn baþýnda buldu. Yaþý küçüktü ama, az paraya çalýþacak çok güvenli bir kýz bulmuþtu patronlarý. Onu hemen iþe aldýlar. Sanki bütün hayatý bu kasanýn baþýnda geçmiþti. "Aynalý Pastane"nin aynasýndan görmüþtü bütün dünyayý. O kadarýný ise güzel anlatýyordu. Bir masalcý gibi yaþamaya karþý hiçbir yeteneði yokken, sözcükler ve hayallerle kurduðu dünya, ve kurduðu bu dünya içinde birer masal kahramanýna dönüþen, gördüðü bütün bu insanlar, onun görünmez varlýðýnda derin derin soluk alýyor, keskin hatlarla çizilmiþ capcanlý karakterlere dönüþüyor, kendilerinden habersiz bir ikinci hayat yaþýyorlardý. Bu da Aliye'nin katlanma gücünü artýrýyordu. Epey uzun bir süre böyle sürdü bu. Ta ki, o, bir gün o kasanýn baþýndan kalkmaya karar verene kadar.
Kendi masalýný yaþamaya karar verene kadar. ... Pastanenin camýnda ne zaman yüzü bitse ürperirdi. Muhabbet tellalý, demiþlerdi onun için, daha kabaca, Pezevenktir, diyenler de olmuþtu. Ermeni pezevenk. Bir de komik adý vardý. Adý deðil de, daha çok lakabý. Adýný gölgeleyen, hatta çoktan unutturmuþ olan bir lakap. Böylelerinin gerçek adý öldüklerinde öðrenilir ancak. Cenaze iþlemleri yapýlýrken, gömülürken... Bembeyaz takým elbise giyerdi. Hafif, tiril tiril ketenler. Tavþana benzerdi. Dudaklarý da tavþan gibiydi. Bir tek burnu beyaz olan, sivri topuklu, siyah mokasen ayakkabýlar; köstekli saatini taktýðý parlak kýrmýzý bir yelek; bazen içinden ikinci bir tavþan çýkacaðýný umduran eski bir þapka; bazen þýk bir baston. Yaðmurlu havalarda ise bir kara melek þemsiyesi... Dindiðinde bambaþka bir hayat baþlatacak olan büyülü, uzun yaðmurlar... Ýnce diþli taraklarla sýký sýkýya taranmýþ, seyrelmiþ saçlarý, her zaman yaðlý yaðlý parlar; kokusunun iyi mi, kötü mü olduðuna kolay karar verilemeyen tuhaf bir esans sürerdi. Sýk sýk yelek cebinden gösteriþli bir hareketle çýkardýðý köstekli saatine bakar, bir giz onaylýyormuþ gibi müphem bakýþlarla baþýný sallardý. Hep acelesi varmýþ gibi görünmesine karþýn, sanki çok kiþinin bilmediði ama kendinin yýllar önce keþfettiði bir yavaþlýðýn tadýný çýkarýyordu. Sanki zamanýn geçiþine ait kimsenin bilmediði þeyler biliyordu. Aliye, onu pastanenin camýndan kendisini uzun uzun seyrederken yakalamýþtý bir gün. Kapýya çýkmýþ, Ýçeri gelsenize, demiþti, Burasý pastane, umuma açýk bir yer, ne diye camda durup içeri bakýyorsunuz, baþka zamanlarda hiç mi içeri girmiyorsunuz sanki? Gülümsemiþti adam, bunun üzerine içeri girmiþ, çikolatalý pasta, pötibör ve çay istemiþti. Býyýklarýnýn kýrýna bulaþmýþ pasta kýrýntýlarýný, bembeyaz, kolah bir mendille ve manidar hareketlerle silmiþti. Kibar bir beydi. Eski zamanlarýn rengini veriyordu girdiði her yere. Pastane kapandýktan sonra evine dönmek için dolmuþ duraðýna giderken de, duraða kadar uzaktan takip etmiþti Aliye'yi. Mahcup olmuþtu. Bir adam tarafýndan takip edilmek!.. Üstelik adam kendi için hayli yaþlý sayýlýrdý. Hayal kurdurmazdý böyleleri. Bu sýrada birdenbire dehþetle fark etti ki, týrnaklarýna bulaþmýþ rakamlar, birer birer yola düþüyor... O rakamlarý yerden toplayarak çantasýna koyuyor, eðilip kalkarken terliyor, tam bitti derken, gözünden kaçmýþ birkaç rakam gene týrnaklarýnýn arasýndan yere düþüyor. O adamýn arkasýnda olduðunu bilirken, sürekli eðilip kalkmasý ve yere düþen rakamlarý toplayarak çantasýna doldurmasý, büsbütün mahcup etmiþti kendini. Parlaklýðýný yitirerek kararýrcasýna matlaþan týrnak cilasý pul pul dökülüyordu rakamlarý yerden kazýrken. Geçtiði yerlere kadýnsý bir suçluluðun izlerini býrakýyordu. Yalnýz ardýndaki adam deðil, bütün Ýstanbul kendine bakýyormuþ gibi geliyordu. Görmediði gözlerin ayýplayan bakýþlarýný hissediyordu üzerinde. Kalabalýklarýn izleyen ve gözetleyen harlý soluðunu ensesinde duyuyordu. Eðilip kalkarken çok terlemiþ olduðundan, çantasýndan mendilini çýkarýp yüzünü sildi. Yüzü silindi. Artýk tanýyamazdý onu. Baþka bir kadýn sanýrdý. Nitekim öyle oldu. Yüzündeki izini kaybettirdi adama. Onu baþka bir kadýn sanýp yanýndan geçip gitti adam... Gizlendiði bir baþkasýnýn dudaklarýnda gülümsedi bu duruma.
Dolmuþa bindi acele acele... Dolmuþun arka koltuðunda sýkýþýk oturdu. Yanýndaki adamýn dizi dizine deðdi. Yüzü geri geldi yüzüne. Kýzarmak için geldi. Gözleri yaþlarla dolu olarak geldi. Önde oturan, kabarýk saçlý, fazla bakýmlý ve hýrçýn kadýn, arkasýna dönerek, Neden aðlýyorsunuz kýzým? dedi, Ve neden dizinizin, adamýn dizine deðmesine izin veriyorsunuz? Bakýn, yüreðinizin çarpýntýsýndan araba sallanýyor. Yüzü daha çok kýzardý. Mendili kýpkýrmýzý oldu. Aslýnda otobüse binmeliydim, diye geçirdi içinden. Rezil oldum! Her ayýn ilk on günü dolmuþa, geri kalan günleri otobüse biniyordu akþam dönüþlerinde. Otobüslerde korkum çoðalýyor. Ýnsanlar çoðalýyor. Sýkýntým çoðalýyor. Dolmuþlarda beni tanýyanlar çoðalýyor. Herkes pastanede çalýþtýðýmý biliyor. Ya da ben öyle sanýyorum. Pastaneye gelen herkesi aklýmda tutmaya çalýþýyorum. Aklýmda tutmaya çalýþýyorum ki, baþka bir yerde karþýma çýktýklarýnda, þaþýrmayayým, nasýl davranmam gerektiðini bileyim. Bazen, önemli birine önemsiz biriymiþ, bazen de, önemsiz birine önemli biriymiþ gibi davranýyor, insanlarý þaþýrtýyorum. Hatamý anladýðýmda kendim de üzülüyorum bu duruma. Böyle yapmamalýyým. Patronlar paralarýný, müþteriler hikayelerini güveniyorlar bana. Bense, kelimelerle paralarý, hikayelerle güvenleri, insanlarla týrnak cilasýný karýþtýrýr oldum. Keþke baþka bir iþ bulsaydým... Ama bu iþ falýmda çýktý. Evet, doðruydu, falýnda çýkmýþtý. Baþka bir iþ bulamazdý. Bu iþi, ona, bir yazar bulmuþtu. Kendi de iþsiz olan bir yazar bulmuþtu. Aliye'nin, ailesinin geçimine katkýda bulunmasý gerekiyordu. Ticaret lisesini güç bela bitirmiþti, kýsa sürelerle birkaç iþe girmiþ çýkmýþ, hiçbir yerde dikiþ tutturamamýþtý. Bazýlarýndan kendi isteðiyle ayrýlmýþ, bazýlarýndan kovulmuþtu. Mahalleye yeni bir yazar taþýnmýþ, dediler. Genç bir adam. Bir yandan romanlar, hikayeler yazýyor, bir yandan falcýlýk yapýyormuþ. Daha doðrusu, parasýzlýktan falcýlýk yapýyormuþ. Ona git, bazýlarýndan kendi hayat hikayelerini alýyor, karþýlýðýnda onlara gelecek veriyormuþ. Mahallelinin dediðine bakýlýrsa, nice deðme falcýdan daha iyi görüyormuþ geleceði. Yazarýn evi, mahallenin ana caddeye yakýn yerinde, Kamer Hatun Camii'nin karþýsýna düþüyordu. Çok büyük bir yatak odasý vardý. Eski püskü eþyalarla döþenmiþti. Eskicilerden ucuza kapatýlmýþ eþyalardý bunlar. Þarap rengi, sim iþli bir yorgan yüzü, bütün odayý ýþýtmaya yetiyordu. Duvarlar pul pul ýþýyordu yansýmasýndan. Aðaç kabuðu rengi eski bir konsolun üzerinde iki karpuz lamba eski zamanlarýn bütün görkemiyle ýþýyor, geçmiþi aydýnlatýyordu. Duvarlardaki külahlý apliklerin duvara vuran ýþýðý kaðýt yanýðý rengindeydi. Yanýk karemela duygusu veriyordu duvarlara. Odanýn, kemer kesimli, içerlekli iki büyük penceresi, ön sýradaki ana caddeye bakan apartmanlarýn arka avlusuna bakýyordu. O iki büyük pencereye --parasýzlýktan-- Topaðacý'nda oturan ve çok güzel bir kadýn olan bir haným arkadaþýndan aldýðý, eski, naylon banyo perdeleri asmýþtý. Bunu birkaç kez ýsrarla tekrar etmiþti. Kendine acýmaktan çok, belli ki unutulmasýn, iyice akýllarda kalsýn, diye yapýyordu bunu. Ayrýntýlara tapýyordu bu yazar. Beyaz üzerine mavi puanlarý vardý banyo perdelerinin. Uzaktan naylon olduklarý hiç anlaþýlmýyordu. Bu da yazarýn hem hoþuna gidiyor, hem de kýzýyordu. Herkes keten perde sanýyor, diyordu. Ýmgenin yanlýþ anlaþýlmasý iþte. Sanatta hep baþýmýza gelen þey! Aliye, böyle karýþýk sözleri anlamasa da, yazarýn bütün bunlarý aslýnda kendi kendine söylediðini seziyor, orada bulunuþunun hiç olmazsa
bu iþe yaradýðýný düþünerek, baþýný sallamak zorunluluðu duyuyordu. Ne de olsa falýna bakacaktý. Ýlgisiz görünerek onu kýzdýrmak istemiyordu. Kendi kendine konuþanlarýn en çok kýzdýklarý þeyin, baþkalarýnýn kayýtsýzlýðý olduðunu öðrenmiþti. Yazar, kalkýp kahve yaptý; kahvenin kokusu Aliye'nin bütün geçmiþini kamaþtýrýp odaya taþýdý. Kahve falýna bakýyordu yazar. Genç, yakýþýklý bir adamdý, hülyalý gözleri vardý. Yazardan çok, eski zaman artistlerine benziyordu. Bakýþlarý çok uzaklarda kalmýþtý. Hayatýn bir daha yerine koyamayacaðý bir þeyi yitirmiþti sanki; þimdi kelimelerle onarmaya çalýþtýðý çok eskiden kalmýþ bir kýrgýnlýk vardý bakýþlarýnda. Yazdýklarýný kimse okumuyordu. Kitaplarýný bastýramýyordu. Hakkýnýn yendiðini düþünüyor, ama gene de yazmaktan yýlmýyordu. Ve en önemlisi çok parasýzdý. Yatak odasýna banyo perdeleri takmýþtý, yalnýzca Topaðacý'nýn deðil, Ýstanbul'un da en güzel kadýný olan arkadaþýnýn verdiði eski naylon perdeler... kendi tekrar tekrar söylemiþti... iri mavi puantiye... Yalnýzca yazarlýk yapmak için, düzenli olarak bir iþte çalýþmak istemiyor, bir iþte çalýþmadýðý için de para kazanamýyor, sonuçta, parasýzlýktan mahallelinin falýna bakýyordu. Yazarlýða çok benziyor, diyordu, hiç zorluk çekmiyorum. Aliye'nin bütün geçmiþini bildi. Aa, nereden bildin, nereden bildin! dedi, Aliye. Valla her bir dediðin çýkýyor! Yazar, Aliye'yi sevmiþti, hem falýna uzun uzun bakýyordu, hem de, Baþýna kötü bir þey gelsin istemem, diyordu. Saf kýzsýn. Masumsun. Kýzlarýn masum kalmasý çok zordur. Hepsi beþ yaþýna kalmadan kadýn olurlar. Entrika öðrenmek zorundadýrlar. Fitne fesat öðrenmek zorundadýrlar. Kadýnlýk, hayalleri temiz kalmýþ kýzlarýn, içlerinin kirlenmesi demektir. Aliye, Yazar'ýn uzun ve karmaþýk cümleleri karþýsýnda zorlanýyorsa da belli etmemeye çalýþýyordu. Ýþ arýyorsun, dedi Yazar. Aliye heyecanla baþýný salladý. Kalk, perdeleri aç, avluya bak, dedi Aliye'ye. Aliye, avluyu o zaman gördü. Ne görüyorsun? diye sordu Yazar. Karþý apartmanýn giriþ katýnda bir Rum aile, badanasý çoktan dökülmüþ, duvarlarý kirli bir oturma odasýnda, muþamba örtülü bir masanýn baþýna toplanmýþlar, çýplak bir ampulün altýnda neredeyse kýmýldamadan oturuyorlar; kirli sarý, donuk bir resim; yaþlý bir kadýn, yaþlý bir adam, onlardan daha genç görünüþlü iki tane yaþlý daha... yoksul deðildiler belki, ama görünüþlerinde derin bir yoksulluk vardý. Paralarýný hiçbir þey için harcamamýþlardý. O odadaki kimse mutlu olmamýþtý. Dinibütündüler belli. Tam karþýlarýna düþen duvardaki niþe gömülü Ýsa ile Meryem'in önünde mum yanýyordu. Muþamba örtüyle kaplý masada, geniþ bir tabak, içinde iki yeþil elma ve bir cam bardak içindeki bulanýk suda takma diþler görünüyordu. Oturma odalarýnýn camlarý pusluydu. Daha doðrusu kirliydi. Yýllarýn kiri. Benek benek pas tutmuþtu camlar. Sabahlarý çok erken kalkýyor, en yaþlýlarý ve en kamburlarý, avluya çýkýp içeri odun taþýyordu. Çok erken kalktýðým bazý sabahlar onlarý seyrederim. O çýplak ampul, yaz-kýþ, gece-gündüz hep yanar, hiç söndürmezler. Korkuyorlar, bir þeyden korkuyorlar. O çýplak ampul onlarý korur sanýyorlar. Ya da korktuklarýný çýplak gözle görmek istiyorlar.
Gördün mü onlarý? dedi Yazar. Evet, dedi Aliye. Gördüm. Ýþte falýnda onlar çýktý, onlarýn yanýnda çalýþmaya baþlayacaksýn. Falýn uzaða gitmedi. Görünüþlerine aldýrma, aslýnda zengin insanlar onlar. Güvensizler yalnýzca. Bak odunla ýsýnýyorlar. Avlu onlarýn. Odunla yüklü. Sonra bir bir saydý: Bacaðý kopmuþ iskemleler, içi sökülmüþ ahþap çerçeveler, hasýrý erimiþ sandalyeler, yýrtýk naylon leðenler, kýrýk aynalar, kopuk pervazlar, dibi delinmiþ çinko kaplar, kýrýk küpler, vazolar, akmýþ kilimler, parçasý kopmuþ biblolar, tek gözlü kaptan dürbünleri, yýrtýk yelpazeler, bir sürü ývýr zývýr, hiçbir þeyi atmýyorlar, avluya yýðýyorlar. Üst üste istif edilmiþ onca odun, onlarýn o büyük çini sobalarý için, kýþýn sobanýn gürültüsü buradan bile duyulur; çok üþürler, bütün kýþ üþürler, avluda serçelere ekmek ufalar, bir kucak odun alýr, yeniden içeri kaçarlar. Onlarýn pastaneleri var, Aynalý Pastane. Hiç duydun mu bu adý? Aliye, bilmiyorum anlamýnda baþýný iki yana salladý. Kasiyer arýyorlar. Kimseye güvenmiyorlar. Sana güvenecekler. Yarýn onlara gideceksin, seni iþe alacaklar. Sen güvenilir bir insansýn. Aliye çok sevindi. Peki evlenecek miyim, diye aceleyle sordu Aliye. Her fal ancak bir iyi haber kaldýrýr, dedi Yazar. Peki, dedi Aliye. Borcum ne kadar? Borcun yok, dedi Yazar. Ýlk maaþýndan bana bir top kaðýt alýrsýn, ben de ona bir hikaye yazarým, hatta belki senin hikayeni yazarým. Aliye utangaç gülümsedi: Beni kim okur ki, dedi. Öyle deme, dedi Yazar. Hiç belli olmaz. Neleri okuyorlar! Aynalý Pastane'nin aynasýna dikkat et, dedi Yazar. En güvenilmez hikayeler, aynalara fazla bakanlarýn baþýndan geçer. Ama hesabýn kuvvetli senin, rakamlarla aran iyi. Hayallerin seni fazla kýþkýrttýðýnda, hemen toplama-çýkarma yap, iyi gelir, dünyaya dönersin. Aliye, perdeyi kapatýrken, ilk maaþýmla bir top kaðýt almasam da, perde alsam size, olmaz mý, dedi. Perdeye yazamam ki, dedi yazar. Hem onlar, bir arkadaþýmýn eski banyo perdesi, söylemiþ miydim? Üzerindeki mavi puantiyeler dikkatini çekti, deðil mi? Günün birinde yazdýklarýmdan bir perde çekeceðim hayatýma. Herkes kaðýt üstüne yazýlanlarý benim hayatým sanacak, ben de hayatýmý saklamýþ olacaðým böylelikle. Saklanmanýn en iyi yolu fazla görünmektir, biliyor musun? Herkes seni gördüðünü sanýr, sen de rahat edersin. Kasada oturan kýz gibi! Herkes kasadaki kýzý görür, ama kimse tanýmaz. Biliyor musunuz, söylediklerinizden bir þey anlamýyorum, dedi Aliye, aslýnda anlamak istiyorum, ama karýþýk konuþuyorsunuz. Bu da benim kendi falým, dedi Yazar. Kendime yazdýðým falým. Böyle çýkýyor, ne yapayým? Yanlýþ anlamayýn, dedi Aliye, Karýþýklar, ama içimi durultuyorlar, ýþýk vurmuþ su gibi, hoþuma gidiyorlar yani... O zaman anlamayý boþ ver, dedi Yazar. Bu söylediklerin anlamaktan çok daha iyi. Hadi þimdi fincanýn içine su dök, dedi Yazar, yoksa falýn çýkmaz. Aliye, dediðini yaptý, kurumaya yüz tutmuþ telve, suda gül yapraklarý gibi çözüldü.
Bak falýn taþtý, dedi Yazar. Kucaðýna kaderin akýyor. Yazarýn dediði gibi oldu. Aliye'yi iþe aldýlar. Aliye, bir süre sonra onlara bir yazar-falcý tanýyýp tanýmadýklarýný sordu. Hiç duymamýþlardý bile. Güvensiz bir yüzle dudak büktüler. Yazar'ýn evine bir kez daha gitti. Bir top beyaz kaðýt götürdü ona. Sayenizde iþim oldu, dedi. Ne güzel, belki benim de bir hikayem olur, dedi Yazar. Bir yardýmým dokunacak olursa, çekinmeyin çaðýrýn beni, dedi Aliye. Evim, üç sokak aþaðýda. Bulaþýk, çamaþýr falan iþlerine de yardým ederim, yani isterseniz... Kahve içtiler birlikte. Ama yazar bu kez fal bakmadý. Dalgýn gözleri uzaklara çekilmiþti. Aliye'nin getirdiði bir top kaðýdý alýp arkada bir odaya götürdü; kapý aralýðýndan içerinin tavana kadar tepeleme top top kaðýtla dolu olduðunu gören Aliye çok korktu. Ve gördüklerini hiç kimseye söylemedi. Hem falcý, hem yazar olan birinin, tekinsiz olmasý çok normaldi. Falýný beklemeye baþladý. ... Kederli bir oturuþu var kasanýn baþýnda. Büyük bir garda kaybolmuþ da, oturduðu tahta sýrada bulunmayý bekler gibi... Ürkmeyi bile unutmuþ, sahiplerini bekleyen dalgýn bir kýz çocuðu gibi... Bir zamandýr gözlerinin ýþýðý sönmüþ, bakýþlarý matlaþmýþ, hýrkasýnýn gevþemiþ ilikleri düðme tutmamaya baþlamýþ, omuzlarý çökkün, öylece oturuyor kasanýn baþýnda; yüzünden sevincin gölgesi tamamen silinmek üzere... Bazen, patronlardan biri gelip ne sert, ne yumuþak olmayan bir sesle, "Kambur oturma," diyorlar. "Kambur oturma," demek, ayný zamanda, "güler yüzlü, canlý ol; müþterilere gülücük daðýt" demek. Bütün bunlarý, kendi bezginliklerinden hiç umulmayacak bir çeviklik ve güçle söylüyorlar. Mutluluðun ya da hoþnutluðun deðil, kanýksamýþlýðýn getirdiði bir güç bu. Artýk hiçbir þeyi sorgulamamanýn, hiçbir yenilik ummamanýn kazanýlmýþ bilgisiyle, her seferinde ayný davranýþlarý, kendiliðinden ve çabasýz olarak yineleyebilmenin gücüne sahipler. Bu yüzden ayakta ve hayatta kalabildiler kaç yangýndan, kaç talandan geçmiþ Beyoðlu'nun þu zorlu, kanlý ve kirli tarihinde. Aliye, uyarýlarý üzerine hemen gövdesini dikleþtirip sahte bir canlýlýk ediniyor, bu da onu birkaç saat daha idare ediyor. Bazý akþamlar, iþten çýktýðýnda, bütün gün oturmaktan gövdesine yerleþen gevþekliði üzerinden atabilmek için, daha çok yorulmak pahasýna da olsa, eve kadar yürüyor. Hele havada üþütmeyen, ama ürperten bir serinlik varsa, bu, daha da iyi geliyor ona; yeniden diriliyor. Patronlarýn her uyarýsýnda ne kadar toparlansa da, gene de sýrtýna söz geçiremiyor; birkaç saat sonra yeniden çöküyor omuzlarý, kamburlaþýyor. Ýçinde çeþitli pastalarýn, tatlýlarýn bulunduðu, ön yüzeyi bombeli cam vitrine dalmýþ, belirsiz hayaller kuruyor gene. Iþýklar içinde yüzen cam vitrine daldýkça, filmlerden bildiði, ýþýl ýþýl, neþeli, mutlu bulvarlarýyla uzak ecnebi dünya þehirlerinin canlý, hareketli kalabalýklarý arasýnda kaybolduðunu düþlüyor. Kim bilir, hangi uzak ülkenin ýþýklý bir akþamüstünde, baþýnda geniþ kenarlý, zarif bir þapka, üzerinde þýk bir kýyafet, eli kolu fiyonk ambalajlý paketlerle doluyken, durup bir pastane vitrininden
içeri bakýyor ve birdenbire içi zengin pasta çeþitleriyle dolu bu cam vitrini görüyor, iþtah açýcý bu görüntü içeri davet ediyor onu. Her seferinde içeri girecek gibi olduðunda, silkiniyor hayallerinden. Belki de içeride kendini bulmaktan, kasadaki kýzla yer deðiþtirmekten korkuyor. Kasadaki kýzsa, yeniden dalýyor ön yüzeyi bombeli cam vitrinin görüntüsüne: Kremalý pastalarý, tepesi karlý yüksek daðlara benzetiyor; üzerlerinde koyu þerbetler gezdirildiði için, verniklenmiþçesine parlayan, rengarenk meyvelerle bezenmiþ küçük pastacýklar, uzaklardan atýlmýþ sevinç dolu kartpostallar gibi, diðer pastalarýn arasýna karýþýk dizilmiþ küçük eklerleri, Büyükada açýklarýnda, siste balýða çýkmýþ esmer kayýklara benzetiyor. Yanýk þekerlerin ýþýltýsýyla parlayan güneþ rengi meyveli tatlýlar, egzotik ülkelerde sýcak bir yaz öðleden sonrasýný, kýzgýn kumsalda neþeli çýðlýklarla koþuþturacaðý günleri hayal ettiriyor. Kremasý pembe köpüklerle kat kat dökülen, görünüþleri, düðün yemeði sonrasýný düþündüren frambuazlý pastalardan sonra, süslü kaðýtlar içine oturtulmuþ yeþil incirlerin, portakal kabuklarýnýn çaðrýþýmlarý, yerini, yeni uyanmýþ baharýn kýr görüntülerine býrakýyor; günlerin yoksulluðunu unutturan aþk romanlarýnýn hülyalý sayfalarý arasýnda kaybolduðu o eþsiz kýr görüntülerine... Oysa burada olduðunu biliyor. Burada yaþlanmaktan, zamanla buranýn bir parçasý olarak, derisi yýrtýlmýþ koltuklara, cilasý uçmuþ sandalyelere, yol yol akmýþ duvar kaðýtlarýna, artýk hiçbir þeyin aðartamadýðý beyazý koyulaþmýþ çay fincanlarýna, beklemekten mukavvasý kabarmýþ pasta kutularýna karýþýp kaybolmaktan korkuyor. Akþamüstünün bu saatinde, dumanlý bir ýþýk içinde yüzen dalgýn bir gemi gibi pastane. Havanýn kararmasý ile sokak lambalarýnýn henüz yakýlmadýðý o kýsa zaman parçasýnýn kayýtsýz karanlýðýnda, biraz kulak kabartsa, pastanenin camlý vitrinine çarpýp daðýlan köpüklü dalgalarýyla açýk deniz þarkýlarýný duyacak sanki; az sonra ýþýl ýþýl kara görünecek ve yumuþak, huzurlu iklimi, canlý yaþantýsýyla onu bekleyen hareketli bir liman þehrine, yepyeni bir diyara ayak basacak. Gemiden inip karanýn içlerine doðru uzun bir yolculuða çýkacak. Yeni, yepyeni bir hayata... Yukarýlara týrmanan hafif eðimli yollardan sýk aðaçlý tepelere doðru çýkarken, ruhuna iyi gelen, hayallerini doðrulayan hafif bir esinti baþýný döndürecek... Ama, gemi devam ediyor. Henüz kara uzakta. Pastanenin bir duvarýný boydan boya kaplayan sisli aynanýn içinde, birdenbire üzerinde yüzlerce mum ampul yanan dev bir avize beliriveriyor. Büyük bir geminin gösteriþli yemek salonunun tavanýnda asýlý duran þangýrtýlý bu dev avize, azgýn dalgalara tutulmuþ gemiyle birlikte bir saða, bir sola sallanýp duruyor. Dumanlý bir ýþýk içinde hafif hafif yalpalayarak yüzen pastane, hüzünlü bir dalgýnlýkla siste yol alýrken, ansýzýn sokak lambalarý yanýyor. Avize sönüyor. Deniz susuyor. Kasanýn tuþuna dokunmasýyla birlikte, bir "çýnn" sesiyle açýlan çekmeceden para üstü ödüyor. Ýlkin boþalan aynaya, ardýndan kýrýlan týrnaðýna öfkeyle bakýyor. Böyle zamanlarda dünya her zamankinden daha çið görünüyor gözüne. Kýrýlan her týrnak parçasý, hayatýndan bir parçanýn daha eksildiðini söylüyor ona. Aynadaki þangýrtýlý avizenin yerini alan sokaktaki havagazý lambalarýnýn ölgün ýþýðý, burada, bu þehirde, bu pastanede, bu hayatta öleceðini; hiçbir þeyin geleceðe yetmediðini, yetmeyeceðini umutsuzca söylüyor. Ýþe girdiði ilk günlerin coþkusunu, bezginlik almýþ çoktan. Pastanenin her köþesini ezberlemiþ artýk. Ýlk bakýþta fark edilmeyen
en ufak ayrýntýlara, gözden kaçan lekelere, zamanýn ve özensizliðin kemirdiði, aþýndýrdýðý, erittiði bütün kýyý bucak izlerine varasýya her yeri, her köþeyi biliyor. Hangi koltuðun derisinin azýcýk yýrtýlmýþ olduðunu, hangi masanýn bacaðýnýn hafif dingildediðini, hangi duvarda kaç tane çizik bulunduðunu; rengi akmýþ, yol yol kabarmýþ duvar kaðýtlarýný, kenarlarý gevremiþ çerçeveleri, arasý açýlmýþ, ahþabý tarazlanmýþ lambrileri, her þeyi ayný anda ve hep birden görebiliyor artýk. Dünya ekþimiþ krema ve vanilya kokuyor. Burasý, ne zamandýr, onun için týlsýmýný yitirmiþ, heyecanýný tüketmiþ bir yer. Erken geldiði kimi sabahlar, henüz hiç kimse yokken, ya da iþten geç çýktýðý bazý akþamlar, bütün müþteriler gitmiþken, hüzünlü bir yalnýzlýk çöküyor pastaneye. Her köþesini bildiði, bütün gün kasasýnda oturduðu bir yer gibi deðil de, bambaþka bir yer gibi gözüküyor gözüne. Neredeyse fiziksel bir acý veriyor bu ona. Bütün gün içilen sigaralarýn kalýn dumaný havada asýlý kalmýþ sanki. Bütün gün orayý dolduran insanlar, bir daha geri dönmeyecek, dönüp de, orada unuttuklarý sigaralarýnýn, çakmaklarýnýn, yarým býraktýklarý çay fincanlarýnýn yanýnda, yarým býraktýklarý hikayelerini tamamlamayacaklarmýþ gibi. Bütün gün pastanede uðuldayan fýsýltýlar, konuþmalar; gülüþmeler artýk kimselerin ulaþamayacaðý bir yerlere kaçýþmýþ gibi. Þapkalardan, mantolardan, paltolardan, þemsiyelerden boþalmýþ portmantoyu; boþ sandalyeleri, koltuklarý, masalarý, yabancý bir gözle görüyor. Kalabalýk insan topluluklarý için düzenlenmiþ pastane, lokanta, sinema gibi geniþ mekanlarýn, insansýz hallerinin yarattýðý boþluk, yalnýz kendinin deðil, dünyanýn yalnýzlýðýna da deðin köklü duygular uyandýrýyor içinde. Pastanenin ýssýzlýðýyla birlikte bütün dünya boþalmýþ oluyor sanki. Sahipsiz kalmýþ, öksüz görünüþlü bütün bu solgun eþya, büyük yalnýzlýðý daha da vurguluyor. Kim tarafýndan, nerenin, niye, niçin terk edildiðini bilmediði, ama derin, uçsuz bucaksýz bir býrakýlmýþlýk, sonsuz bir kimsesizlikle içinin sýzladýðý anlar bunlar. Dünya, sanki var olmak için deðil, kaybolmak için bulunduðumuz bir yer. Kendine ne olduðunu hiç anlamadýðý, içindeki çalkantýlarla baþ edemediði, ad koyamadýðý bu çeþit karýþýk duygularý yenmek için, izinli olduðu kimi günler, tuhaf ama, baþka pastanelere oturmaya gidiyor; böylelikle, boþalmýþ, ýssýzlaþmýþ dünyayý yeniden kalabalýklarla doldurarak, hayata olan inancýný tazelemeye çalýþýyor. Her zaman bir yabancý gibi yürüdüðü, hep bir yanlýþ yapmaktan, baþkalarýnýn gözünde küçük düþmekten ya da gülünç olmaktan korktuðu Ýstiklal Caddesi'nde tek baþýna yürürken, Emek Han'ýn altýndaki, adý "profiterol" tatlýsýyla özdeþleþen Luka Zigoridis'in "Ýnci Pastanesi"ne giriyor örneðin. Hala Ýstanbul'un en iyi profiterolünü yapan bu pastanede, dipte, her yeri gören köþedeki küçük, yuvarlak masayý seçiyor, arkalýksýz bir iskemleye oturup, bir yandan etrafa gözatýp, öte yandan küçük lokmalarla tatlýsýný yerken, bütün pastaneler arasýnda bir tür akrabalýk olduðunu düþünmeye; bu kalabalýkta kendi varlýðýný özel olarak hissedebileceði, kendini yalnýzlýðýndan kurtaracak bir ortaklýk duygusu bulmaya ya da yaratmaya çalýþýyor. Olmuyor. Ne yese, aðzýndaki pas tadý gitmiyor. Beyoðlu'na çýkmanýn, Beyoðlu'nda çalýþmaya baþlamanýn bir hayat kurtardýðýna inanýlan aþaðý, yoksul mahallelerin birinde büyüdü o. Beyoðlu demenin, uzak ýþýklar demek olduðu mahallelerden geldi. Eskiden, ne zaman Beyoðlu'na, Taksim'e çýksa, hep bu ýþýklý dükkanlarýn, gösteriþli maðazalarýn birinde çalýþacaðý mutlu günleri hayal eder, o günlerden kendine aydýnlýk bir gelecek kurardý.
Yalnýzca bir geçim kapýsý deðil, ayný zamanda buralý olmanýn, buranýn yerlisi olmanýn bir yoluydu bu onun için. Kendine en uygun iþin, tezgahtarlýk olduðunu düþünür; bütün gün, çeþitli ve güzel eþyalar arasýnda bulunmanýn, onlara dokunmanýn, onlarý düzenlemenin, birbirinden ilginç insanlarla tanýþmanýn onu hiç sýkmayacaðýna inanýrdý. Bir tek bu pastanede çalýþmak bile, her dükkanýn, her maðazanýn bir süre sonra bütün týlsýmýný yitirerek, benzer bir yalnýzlýk duygusu uyandýracaðýný anlamasýna yetmiþti. Hepsi, bir süre sonra, bir çeþit hapishane olsa gerekti. O süslü maðazalarýn vitrin camlarýnýn iki yakasý arasýnda, iki ayrý dünya olduðunu öðrenmiþti artýk. Bu da onu, geleceðe yönelik olarak iyice umutsuz kýlmýþ, baþlangýçtaki bütün o içten, sýcakkanlý, canayakýn halleri tamamen uçup gitmediyse de, bazý anlarda kullandýðý, etkisi hesaplanmýþ temkinli davranýþlara dönüþmüþtü. Kendine açýkça ifade edememekle birlikte, çalýþmanýn karþýlýðýnda verdiði þeyin, yalnýzca emek ve zaman olmadýðýný, aslýnda çalýþmaya karþýlýk, insanýn bütün hayatýný verdiðini düþünüyor Aliye. Bunu çok zalimce ve vahþice buluyor. Kazandýklarý para ayný olmasa da, patronlarý da, oraya ayný zamaný veriyorlar. Akþam olduðunda, yorgunluklarý birbirine çok benziyor. Ayrýca kazancý hiçbir þeye yetmiyor Aliye'nin. Beyoðlu, baþtan çýkarýcý görünüþüyle ihtiyaçlarýný büsbütün kýþkýrtýyor, üstelik sürekli yeni ihtiyaçlar yaratarak daha çok mutsuz olmasýna neden oluyor. Vitrinler, düþman aynasý. Keþke iþ bulmak ümidiyle deðil de, koca bulmak ümidiyle fal tutmuþ olsaydým, diye geçiriyor içinden. Çalýþmanýn bir gelecek demek olmadýðýna iyiden iyiye inanmaya baþladýðý günlerin birinde yeniden rastladý o beyaz takým elbiseli, parlak kýrmýzý yelekli, köstekli saatli muhabbet tellalýna. Birdenbire adýný hatýrladý. Adý Muþtik'ti. Hiçbir anlamý yoktu. Belki bir addan bozularak türetilmiþti, belki yalnýzca bir yakýþtýrma... Belli ki, adamýn da iþine gelmiþ; bu lakap, asýl kimliðini saklamada kendine bir kolaylýk saðlamýþtý. Ne zamandýr görmüyordu onu. Neredeyse unutmuþtu bile. O akþamdan sonra, birkaç kez daha pastaneye gelmiþ, ayný þeyleri ýsmarlamýþ, Aliye'ye yakýn davranmýþ, onunla konuþmaya çalýþmýþ, yüz bulamayýnca çekip gitmiþ, bir daha da ortalarda görünmemiþti. Onca zaman sonra, bir anda arkasýnda bitivermiþ, hem korkutmuþ, hem Aliye'nin içine düþtüðü o zor durum düþünülürse, sevindirmiþti de... Eli ekmek tutalý, ailesi eskisi kadar sýkýlamýyordu onu. Ýzinli olduðu günlerin çoðunu, evde birkaç parça iþe yardým ettikten sonra, hem kendinin, hem evin dýþarý iþlerini görmek üzere sokakta geçiriyor, akþamý etmeden de geri dönmüyordu. Ýzinli olduðu o günlerin birinde, Tünel'de Ermeni bir madamýn iþlettiði bir çorapçý dükkanýna gitmiþti ilk; Tünel'in, Tepebaþý'nýn, Galata'nýn oralarda, karanlýk yüzlü eski binalarýn arasýnda, ýþýðý kýt serin sokaklarda amaçsýzca dolaþmayý seviyordu Aliye; azýcýk tombulca bacaklarýný gergin gösteren siyah çoraplarý seviyordu; çoraplarýný hep ayný maðazadan alýyor, kaçmýþ çoraplarýný da hep ayný yerde çektiriyordu. Hem siyah çoraplarýn kaçýðý, kendini daha çok belli ediyordu. Her seferinde yeni çoraba para mý dayanýr? Bir yerin devamlý müþterisi olmanýn saðladýðý küçük olanaklarý deðerlendirmeyi erken yaþta öðrenmiþti. Bir çeþit yoksulluk bilgisiydi bu. Balýkpazarý civarýnda ucuza peynir alacaðý
yerleri bilmek de, Mýsýr Çarþýsý'ndaki aktarlarýn beklemiþ baharatlarý ucuza elden çýkardýklarý zamaný kollamak da, bu hayat bilgisine dahildi. Aliye'nin, Beyoðlu'nun yaþlý Hýristiyan kadýnlarý gibi hep siyah çoraplar giymekteki ýsrarý, Ermeni Madam'ýn hoþuna gitmiþti. Canayakýn bulduðu bu "çýtýpýtý kýz"ýn iþlerini ucuza yapýyor, alýþveriþlerinde kolaylýk gösteriyordu. Buna karþýlýk Aliye, onu birkaç kez pastaneye davet etmiþ, Madam da bir keresinde, özenle giyinmiþ, süslenmiþ olarak ve yanýna kendi yaþlarýnda, pek bakýmlý bir bayan arkadaþýný alarak, Aliye'nin davetine icabet etmiþti. Bu gibi durumlarda, pastalarýn bir çeþidini müessesenin ikramý sayan patronlar, indirimli fiyat uygular, hesabý da haftalýðýndan keserlerdi. Bir süre sonra, Aliye'nin pek gelen gideninin olmadýðýný görünce, ondan hiç almamaya baþladýlar. Çorapçýdan çýktýktan sonra, daha çok gelinlik giymiþ mankenlerin durduðu vitrinlere hülyalý gözlerle uzun uzun bakmýþ, birkaç korseci, eldivenci, þapkacý, çantacýnýn önünde oyalanmýþ, sonra da kendini, Sainte-Marie Draperis Kilisesi'nin basamaklarýnda bulmuþtu. Oranýn serin loþluðu, kuytu dinginliði, mumlarýn dolgun alevi, içindeki tedirgin duygularý yatýþtýrýyor, nedenini bilmediði huzursuzluðuna iyi geliyordu. Kilisenin tahta sýralarýna oturmuþ, uzun uzun iç geçirmiþti. Aliye, hakkýnda yanlýþ þeyler düþünülmesini istemediði için, kiliseleri gezdiðini herkesten saklar, kimsenin bilmesini istemezdi. Sainte-Marie Draperis Kilisesi'nin zemini, sokaðýn zemininden epey aþaðýda olduðu için, basamaklarla inilirdi oraya. Aliye'nin çok hoþuna giderdi bu. Bir mahzenin taþ kapaðýný kaldýrýr gibi, birdenbire yol ortasýnda, gizemli bir kapak aralanýveriyor, bambaþka bir diyara yolculuk baþlýyordu sanki. Böylelikle, kendinin olmayan büyülü bir mekana ve hayata aðýr aðýr iniyor, baþkalaþýyordu. Bazý mekanlar, masallar vaat ederdi. Kiliseden çýktýktan sonra, camlarýna, yaldýzlý, süslü harflerle adý yazýlmýþ parfömeri dükkanýna uðramýþtý. Kuyruðu uzatýlmýþ maðrur harfler, dükkanýn adýnýn içine alýndýðý, bitki, çiçek desenleriyle bezeli gösteriþli çerçeveye bir sarmaþýk gibi dolanýyor, maðazanýn dýþarý taþan kokusunun sahibi olduklarý sanýsýný uyandýrarak, ýþýk vurdukça parlayan yaldýzlarýyla yoldan geçenleri içeri çaðýrýyorlardý. Aliye, ilkin vitrinin önünde uzun uzun duralamýþ, acý mor, koyu kýrmýzý, parlak siyah, brokar ya da kadife zemin örtüleri üzerine özenli bir daðýnýklýkla yerleþtirilmiþ, birbirinden gözalýcý þiþelere dalýp gitmiþti. Görmeyeli, yeni çeþitler geldiði anlaþýlýyordu. Bu maðazayý pek seviyordu Aliye. En güzel, en koyu, en hafif, en aðýr, en uçucu, en kalýcý, en yakýcý kokular burada, Beyoðlu'nun bu eski ýtriyatçýsýnda satýlýyordu. Yalnýz Ýstanbul'un deðil, dünyanýn bütün çiçekleri, bitkileri, otlarý, tütsüleri burada kokuyordu sanki. Doðu'nun buhuruyla, Batý'nýn esansý burada buluþup birbirlerine sarmalanarak yeniden dünyaya daðýlýyorlardý. Ne zaman bu maðazaya girse, gereðinden uzun kalýr, orada bulunuþunu uzatacak bahaneler yaratýr, kendinden sonra gelenlere ýsrarla sýrasýný vererek, orada geçireceði zamaný uzatmaya bakardý. Beyoðlu'nun dükkan önlerinin kokusu, çoðu kez içerinin ne dükkaný olduðunu söylerdi. Örneðin, Aynalý Pastane'nin önü, vanilya kokardý. Pastanenin kapýsýna taþan vanilya kokusu, pastanede çalýþan herkesin üzerine sinmiþti neredeyse. Kendi de, patronlar da, iþçiler de, için için vanilya kokarlardý. Çalýþmaya baþladýðý ilk günler, pastanenin üzerine sinen bu kokusunu sevmiþti teninde;
hafif tombul havasýna pek yakýþýyor, onu pembe bir taþbebek yapýyordu sanki. Sevmeye, sevilmeye, koklanmaya, okþanmaya, kollarda uyutulmaya benzer duygular çaðrýþtýrýyordu. Bir süre sonra, tenine sinmiþ bu kokudan içi bulanmaya baþladý Aliye'nin, bu yaðlý, iç kýyýcý kokudan kurtulmak için, akþamlarý eve döndüðünde giysilerini balkonda havalandýrýyor, içi azalmýþ limonlarla, kollarýný, gerdanýný, boynunu, ensesini uzun uzun ovuyor, bu yapýþkan vanilya kokusunu teninden almaya çalýþýyordu. Güzel kokularý her zaman sevmiþti gerçi, ama parfömlere kýyasýya düþkünlüðü asýl böyle baþladý. Pahalý kokulara gönül vermiþti bir kez. Pastaneye giren her kadýný, neredeyse kokusundan tanýr olmuþtu. Dönemin bütün moda kokularýný bilir, hepsinin þiþelerini tanýrdý. Duyduðu kokuyla birlikte, o kokunun þiþesi gözlerinin önünde kendiliðinden canlanýverirdi. Eczahanelerde doldurulan ucuz kolonyalardan sürünenleri küçümser, onlara aksi davranma hakkýný kendinde görürdü. Bu parfömeri dükkanýnýn müdavimi olmasý da, o zamanlara rastlar. Oysa parasý ancak ucuz, çabucak havaya karýþan uçucu kokulara yetiyordu. Üstelik bunlar kadýnlarda sýk rastlanýr kokulardý. Ýlk olarak kendine, kesesine uygun, avuca sýðacak kadar küçük, sevimli, kalýn camdan, yaprak desen kabartmalý, ince aðýzlý, kapaðý leylak rengi bir küçük þiþe satýn almýþtý. Böylelikle, zaman zaman açýk satýlan parfömlerden onu doldurtabiliyor, böyle küçük alýþveriþlerle heves gidererek, içini yatýþtýrabiliyordu. Daha sonra sahip olduðu ikinci parföm þiþesiyse, pek küçüktü, daha doðrusu bir þiþe demek ne kadar doðruydu, bu bile þüphe götürür! Sonuçta, minyatür olarak bir kadýn bacaðý biçiminde yapýlmýþ, cam bir tüptü bu. Baldýr kýsmýna, üzeri çiçekli kýrmýzý bir fiyonga bant yapýþtýrýlmýþ, bandýn kenarý, krem rengi fýrfýrlý dantelalarla zenginleþtirilmiþti. Fiyonganýn göbeðindeyse katmerli bir gül duruyordu. Ayak kýsmýna da, ojeli boyalarla, gösteriþli, parlak kýrmýzý renkli, yüksek ökçeli, kenarý kelebek fiyonglu pek süslü bir ayakkabý resmedilmiþti. Belli ki, hoppa bir kadýnýn, hatta bir varyete yýldýzýnýn bacaðýydý bu! Bir kraliçe tacýyla taçlandýrýlmýþ olan ucundaki mantar kýsmý, ayný zamanda kapak vazifesi görüyor, bu mantara gömülü cam çubuk, bacaðýn, yani þiþenin içinde uzuyor, kokunun içinde dinlenmiþ oluyordu. Pek kýrýlgan, pek zarif, þirin bir þeydi. Patronlardan biri, günün birinde bu þiþeciði çantasýndan çýkarýp kraliçe tacý kapaklý ince cam çubuðu, üst dudaðýyla burnu arasýnda özenle gezdirerek, içindeki pek keskin bir rayihayý, uzun uzun soluyarak içine çekmiþ, bu arada Aliye'de görmeye pek alýþýk olmadýðý, þaþkýn bir coþku ve çocukça bir sevinç karþýsýnda, kendini tutamayýp kendince bir yücegönüllülük göstererek, bu minyatür þiþeyi ona armaðan etmiþti. Kýrmamasýný, kaybetmemesini sýký sýkýya tembih etmekle kalmamýþ, sonraki günlerde de, belli ki, merak ettiðinden deðil, ya piþmanlýðýndan, ya da bir iyiliði sýk sýk hatýrlatmanýn gereðiyle, ikide bir þiþeyi ne yaptýðýný sorup durmuþtu. Ýþte bir de zaman zaman bu minyatür þiþeyi doldurtuyordu Aliye. Hepsi bu kadar! Bunca koku merakýna karþý, kokularla iliþkisi yalnýzca bu kadardý. Dünyanýn bütün kokularýný iki küçük þiþeciðe sýðdýrýyordu. O gün de, çantasýnda küçük yaprak desenli kabartma þiþesi vardý, ne zamandýr içi boþalmýþ, bir türlü eli varýp da doldurtamamýþtý, þimdi kendi için artýrdýðý paranýn bir kýsmýyla, bu þiþeyi doldurtabilirdi artýk. Evin ya da kendisinin eksiklerinden bin bir zahmetle artýrdýðý parayla, ara ara kendine böyle ödüller verdiði olur, gönlünü þenlendirirdi. Bu düþünceyle içeri girdi.
Birkaç kadýn vardý içeride. Paralý olduklarý, yalnýzca üstlerinden baþlarýndan anlaþýlmasa bile, duruþlarýndan, rahatlýklarýndan, konuþurkenki seslerinin geniþliðinden anlaþýlýyordu. Kaldý ki, üstleri baþlarý, gözden kaçacak gibi deðildi. Baþlarýnda broþlu þapkalar, üstlerinde yakasý luvr kürk döpiyesler, ayaklarýnda ipek çoraplar, alçak ökçeli pek kibar ayakkabýlar... Dükkanýn kalabalýklýðý, ona, etrafa uzun uzun bakýp incelemesine gereken zamaný saðladý. Kimi zaman izin alarak, kimi zaman kaçamak, kalýn kesme cam tezgahýn üzerine denemeye býrakýlmýþ birkaç þiþe kokuyu, sað, sol bileklerinde, boynunun sol ve sað yanlarýnda, kulakmemelerinde, burun altýnda teker teker denemesi için gereken zamaný saðladý. Kadýnlarýn müþkülpesentliði, bir fýrsat kollayan Aliye'ye yaramýþ, ne zamandýr dükkanýn önünde beklediðine deðmiþti. Sonunda, hepsi birer ikiþer þiþe koku alýp çýktýklarýnda, epey bunalmýþ olan dükkan sahibinin yüzüne geniþ, aydýnlýk bir gülümseme yayýlmýþ, bu da, Aliye'nin oradaki fazladan varlýðýný mazur görmesine yetmiþti. Adam, kadýnlarýn tezgahýn üzerine yaydýklarý þiþeleri toplayýp ilkin kutularýna, oradan da raflarýna yerleþtirirken, Aliye, çantasýndan çýkarttýðý o yaprak desen kabartmalý küçük þiþeyi, kýrýlgan ve alçakgönüllü bir edayla uzatarak, dükkan sahibinden bunu "Paris Gecesi" ile doldurmasýný rica etti. Aliye'nin yüzü, aniden ve þiddetle deðiþerek dudaklarý kalp biçiminde boyanmýþ pandomima yýldýzlarýnýn ifadesine benzer bir hal aldý. Kilise meleklerinden, sessiz filmlerin kahreden güzellerine varana dek birçok ifade, yüzünün yelpazesine ayný anda daðýlýp yayýldý. Adam, Aliye'nin ansýzýn deðiþen yüzünün bu yumuþak ve çekingen gülümseyiþi karþýsýnda, neredeyse gizli bir emri uygular gibi, fazla düþünmeksizin yaptýðý iþi yarým býrakarak ardýna döndü, "Paris Gecesi" aranmaya baþladý; tam bu sýrada, Aliye'nin, inanýlmaz bir hýz ve el çabukluðuyla, az önceki kadýnlarýn tezgah üzerine yaydýklarý þiþelerden birini kapmasýyla çantasýna atmasý bir oldu. O sýrada, az önce gönderildiðý yerden geri dönen genç irisi tezgahtar, birdenbire maðazaya girdi; olayý görmüþ, hiç ses çýkarmayarak duruma erken müdahale etmek istememiþ, Aliye'nin hesabý ödemesini beklemiþti. Aliye, biraz daha oyalanmýþ, hem patronun, hem tezgahtarýn kendisini görmediklerinden emin olduktan sonra, tam maðazadan çýkacakken, o genç irisi bodur tezgahtar, patronuna, kurnazlýðýný ve uyanýklýðýný kanýtlama olanaðý sunan bu þahane fýrsatý kaçýrmamanýn gayretiyle, gösteriþli bir biçimde atýlýp artistik hareketlerle Aliye'nin kolunu sýmsýký kavramýþ, çantasýný zorla açýp içinden þiþeyi bulup çýkartmýþtý. Her þey bir anda olup bitmiþti. Aliye'nin dizlerinin baðý çözülmüþ, korkudan titremeye baþlamýþ, bayýlacak gibi olmuþtu. Aðzýný açmýþ, konuþmak istiyordu ama, dilinden bütün sözcükler boþalmýþtý, bir tek sözcük bile diline gelmiyor, yalnýzca tarazlanmýþ sesi titreyip duruyor, gözlerine yürüyen yaþlarý geri içirmeye çalýþýyordu. Ýþte tam bu sýrada, neredeyse bir film hilesi gibi, ansýzýn dükkanýn kapýsýnda belirmiþti Muþtik, ilkin Aliye'yi, genç irisi tezgahtarýn kalýn pençelerinden tek bir hareketle kurtarmýþ, ardýndan, ortada ciddi bir yanlýþ anlama olduðuna, aslýnda hayli varlýklý olan genç hanýmýn dalgýnlýðýna karþýlýk, ona büyük ayýp edildiðine dair uzun ve aðdalý cümlelerle dükkan sahibini inandýrmýþ, sonra da o kýþ beyazý ceketinin iç cebinden çýkardýðý domuz derisinden yapýlma, kalýn, tok cüzdandaki mor banknotlarý, sihirbaz parmaðý hareketlerle göstere göstere çekip çýkararak, o þiþenin parasýný ödediði yetmiyormuþ gibi, Aliye'ye, iki þiþe koku daha almýþ, kendine de bir tüp "Necip Bey" briyantiniyle, erkekler için bir kutu pirinç pudrasý ve bir þiþe yüz kremi sardýrmýþtý. Ýleride kötü bir hatýra olacak bu fena hadiseden haklý olarak fazlasýyla müteessir olduðu için, þaþkýnlýðýný ve üzüntüsünü üzerinden
kolay kolay atamayacaðýný söylediði Aliye'nin, bileklerini kolonyalarla ovmuþ, içine "Nevrolcemal" damlattýðý güvercin beyazý bir mendili, ona uzun uzun koklatmýþ, böylelikle ferahlamasýný saðlamaya çalýþmýþtý. Bütün bunlarý yaparken Muþtik'in kendi kendine çok eðlendiðini gören Aliye'ye, bu gösteriþli oyuna katýlmaktan baþka yapacak bir þey kalmýyordu. Büyük bir yanlýþ anlamanýn kurbaný olarak haksýzlýða uðramýþ zengin bir ailenin, içli, ürkek ve marazi kýzý rolüne kendini fazlasýyla kaptýrmýþ, hýçkýrýp duruyordu. Dükkandan çýktýklarýnda, dükkan sahibi de, genç irisi bodur tezgahtar da, eþine ancak vodvillerde rastlanýr kabalýkta bir yaðcýlýkla, ellerini ovuþtura ovuþtura arka arkaya özürler dilemiþ, neredeyse temenna edercesine yerlere kadar eðilerek, dükkanlarýna gene þeref vermelerini istirham etmiþlerdi. Bu gülünç sahneler boyunca, arkalarýnda, bir tek Beyoðlu'ndaki Gloria Sinemasý'nýn sessiz filmler piyanistinin müziði eksikti sanki. Bir suçta tanýþmýþlardý. Aralarýnda baþkalarýnýn bilmediði bir sýrrýn güçlü baðý vardý þimdi. Muþtik'in yanýnda kendini güvende hissetmiþti Aliye. Kaç zamandýr unuttuðu bir duyguydu bu. Muþtik'in, Aliye'ye söyleyebileceði þeylere, Aliye'nin bir yaný ne zamandýr hazýrdý zaten. Onu buna hazýrlayan, deneyimleri ya da düþünceleri deðil, tersine içinin neredeyse kendiliðinden boþalarak kurumaya yüz tutmuþ olmasýydý. Onun hayal kýrýklýðý, yaþanan þeylerin sonuçlarýndan deðil, hiç yaþamamaktan oluþmuþtu. Olaylarýn zaman içinde deðiþtirdiði insanlarla, olaysýzlýðýn görünmez deðiþimlerle sinsice deðiþtirdiði insanlarý ayýrt etmekte maharet sahibiydi Muþtik. Bu konuda þaþmaz bir sezgisi vardý. Aliye'nin taze kalmýþ bir beklemiþliði vardý. Kaný bayatlamadan umutlarý yer deðiþtirebilirdi. Muþtik, bunu ona saðlayabilirdi. Bütün gün baþýnda oturduðu kasa, sanki hýzla akýp giden zamanýn da hesabýný tutmuþ ve Aliye'nin yolunu, Muþtik'e çýkarmýþtý. ... Yürüye yürüye Tepebaþý'na inmiþler, bir açýk hava bahçesinde oturmuþlar, þimdi, puslu bir akþamüstünde demir grisi gözüken durgun Haliç'e bakarak tuhaf bir sýkýntý içinde çaylarýný içiyorlardý. Yýllar içinde birbirini eskitmiþ, konuþacaklarýný tüketmiþ bir baba kýza benziyorlardý uzaktan. Hafif serinceydi hava; Aliye biraz üþüyordu ama, iyi geliyordu bu ürperiþler ona; kendini, sürekli içinde yaþadýðý o derin uyuþukluktan biraz olsun çekip çýkaran bu ürperiþler, bedeninin farkýna varmasýna, varlýðýný hissetmesine yarýyordu. Soðuk, yaþadýðýný duyuruyordu ona. Hep öyle olmuþtu. Ne zaman üþüse, kendini fark ederdi. Çocukluðu hiç ýsýnmayan evlerde geçmiþti. Ama çocukluk, her þeye karþýn gelecekten bir þeyler ummaktýr; birbirlerine bir çaðrýþým zincirine baðlý olarak, soðuk, çocukluðunu; çocukluk, gelecek duygusunu diriltiyordu. Çocukluðu çok gerilerde kalmýþtý; þimdi Haliç'in donuk büyüsüne kapýlmýþ, sessizce çaylarýný içiyorlardý, Aliye, az önceki tatsýz olayýn utancýyla, hala Muþtik'in gözlerinin içine bakamýyor, sandalyesinde iðreti oturuyordu. Aliye'nin suskunluðuna saygýlý bir sessizlikle katýlan Muþtik, neden sonra uzanýp hafifçe elini tuttu onun; çamaþýr sodasýndan
kabarmýþ ellerini gizli bir mahcubiyetle kucaðýna indirdi Aliye. Rahat olsana, dedi Muþtik. Benden çekinmene gerek yok. Biz bizeyiz burada. Kimse yok. Kimse bir þey görmedi. Hiç kimse bir þey bilmiyor. Alt tarafý bir parföm þiþesi! Benim yanýmdasýn, emniyettesin! Her bakýmdan emniyette! Baþýný hafifçe iki yana sallayarak, Yoo, bir þeyim yok, rahatým, dedi Aliye. Oysa, az önce yaþadýklarýný yeni idrak ediyor, eðer Muþtik ortaya çýkýp onu kurtarmamýþ olsaydý, olabilecek ihtimalleri düþünüp için için dehþete kapýlýyordu. Ýnan olsun hiç mühim deðil, dedi Muþtik. Herkesin baþýna gelebilir böyle þeyler. Bu dünyanýn sonu demek deðildir. Hem biliyor musun, aslýnda hiçbir þey, dünyanýn sonu deðildir. Birdenbire ortaya çýkmanýza pek þaþýrdým, dedi Aliye. Hiçbir þey birdenbire ortaya çýkmaz, dedi Muþtik. Ben bile! Her þey, herkes kendi kendine birikir. Hem artýk bana, "sen" diye hitap et, ben de sana "sen" diyeyim, aramýzda resmiyet olmasýn. Peki, dedi Aliye. Haliç, kendi kendine tüten gümüþ sýrlý bir ayna gibiydi, eðilip baksa, þimdiden akþama karýþmýþ yüzünü görecekti sanki; gümüþ boynuzlarýyla hem uzakta, hem kucaðýndaydý Haliç, sanki istese içine düþebilirdi. Baþka bir tarihin sularýna çýkmak için kaybolabilirdi. Ne zamandýr seni takip ediyordum, dedi Muþtik. Bu zaman zarfýnda her yaptýðýný gördüm. Aliye, yüzüne "Peki, ne gördün?" der gibi baktý. Mesela, kasadan kaç kere para aldýðýný gördüm, dedi. Ama her hafta baþý yerine koyuyordum aldýðýmý. Bazen de koymuyordun, dedi Muþtik. Aliye ses çýkarmadý. Çok sýkýlýyorum orada, çok bunalýyorum. Sadece ihtiyaçtan deðil yani. Biliyorum, dedi Muþtik. Sen de her þeyi biliyorsun, dedi Aliye. Ýþim bu, dedi Muþtik. Peki, iþin ne? diye sordu Aliye. Ýnsan tanýmak, dedi Muþtik. Bakma sen, hiç de göründüðü kadar kolay deðildir. Bir süre sessizlik oldu. Ýkisinin de caný konuþmak istemedi. Ardýndan Muþtik, Þimdi istersen, güzel bir akþam yemeði yiyelim
seninle, biraz iþ konuþalým, dedi. Aliye þaþýrdý: Ne iþi? diye sordu. Ýþ iþte, dedi Muþtik. Aliye'nin çabucak parlayan hevesi söndü. Bütün iþler ayný, dedi. Bak, gençsin güzelsin aynalý kýzým, dedi Muþtik. Birdenbire içinde kabaran kaynaðý belirsiz bir sýkýntýnýn yol açtýðý, bastýrmaya çalýþtýðý usul bir öfkeyle, Ve evlenmek istiyorum, diye sözünü kesti Aliye. Bunu da biliyor muydun? Kimse benimle evlenmek istemiyor. Bunu da biliyor muydun? Tabii yukarý mahalledeki sobacýnýn þiþman ve þaþý oðlu hariç. Ha, bir de köþedeki kartonpiyercinin yanýnda çalýþan, çelimsiz, sýska çocuk! Beni kimseler istemezken, niye genç ve güzel diyorsun bana? Hislerimle mi oynamak istiyorsun? Genç ve güzelsin çünkü, dedi Muþtik. Ama sen bilmiyorsun. Güzellik baþka gözlere öðretilir, sen "Ben güzelim," der gibi durursan hayatta, herkes seni güzel görür, ama sen kendi güzelliðini taþýmaktan aciz durursan, herkes þüpheye düþer. Güzellik, çeþit çeþittir. Kimi güzellikler görülür, kimileri gösterilir, kimileri saklanýr, kimileri kabul ettirilir. Her þeyden önce sen, kendi güzelliðinin hangisi olduðuna karar vermelisin. Aliye'nin sözlerinden etkilendiðini gören Muþtik, ayný yumuþak tonla ekledi: Sözü uzatmanýn gereði yok. Bence kötü yola düþmelisin. Sanki bir yerlerde müzik yükseldi. Havaya gerilimli bir titreþim yayýldý. Aliye, þaþkýnlýkla aðzýný açacak gibi oldu ama, Muþtik, konuþmasýna izin vermeden sürdürdü: Kötü yolda iyi para kazanýrsýn, gelecek kurarsýn, kendi paraný sayarsýn, baþkalarýnýnkini deðil; dünyalýðýný yaptýðýnda köþene çekilir, gönlüne göre yaþar, istersen gönlüne göre bir koca bile alabilirsin kendine. Aliye, böyle beklenmedik durumlar için biriktirdiði sözler içinden, "Ben böyle bir hayat için yetiþtirilmedim"i bulup çýkardý. Sen de kendi kendini yetiþtirirsin. Bak þimdiki bütün gençler parasýz, dedi. Bütün genç ve yakýþýklý adamlar, parasýz ve bedbahtlar; bütün çirkin, þiþman ve kel adamlarsa zengin. Bunlardan hangisiyle evleneceksin? Zengin ailelerin çocuklarý, oðullarýna, zengin kýz bakýyorlar, senin gibilerini deðil. Biri bana aþýk olamaz mý? dedi. Olur tabii, dedi Muþtik. O kadar vaktin var mý? Durup yýllar yýlý bekleyecek kadar vaktin? Hayat geçiyor... Hem aþk dediðin nedir senin için? Bir þairin öylesine söylediði bir laf: "Biri gelse beni olduðum gibi sevse!" Benim için budur aþk!
Güzel söz. Ama söyleyen de biliyor, kimsenin kimseyi olduðu gibi sevemeyeceðini. Binde bir ihtimaldir gelir seni bulur, ya da bulmaz, ihtimal üzerine hayat yaþanmaz kupa kýzým, bu kumardýr; hayatla kumar oynamak, zenginlerin iþidir, fakirlerin deðil; fakirler, saðlamcý olmak zorundadýr. Sözlerimi yanlýþ anlama sakýn, sen güzel olmadýðýndan deðil, kader, uygun bir adamý karþýna çýkarmadýðýndan, evinde kurur gidersin; ya da gün gelir, bir zamanlar yüz çevirdiklerine mecbur kalýrsýn; için, çok beklemiþ sürahi sularý gibi çürür, deðil baþkasýna, kendine bile hayrýn dokunmaz! Ben, sana binde bir ihtimalden deðil, binde bin ihtimalden söz ediyorum elmas kesimli kýzým. O zaman bütün erkekler senin olacak, baþkalarýnýn hikayelerini yaþayabileceksin. Evlerinde oturup koca bekleyerek minder çürüten kýzlarýn hikayelerini de sen yaþayacaksýn; fildiþi kulelerde saçlarýný tarayan ufuk gözlü prenseslerin de... Hem etini satmak, bütün gün kasa baþýnda kendini ve içini çürütmekten daha zor deðildir inan. Her iþin kendine göre yorgunluklarý vardýr elbet. Et dediðin çabuk dinlendirilir. Ruhu dinlendirmekse imkansýzdýr. Donarak ölmek gibidir ruhun çürümesi, için için eksilirsin, yavaþ yavaþ uyuþursun, hiçbir þey hissetmemeye baþlarsýn, sonra sen uykuya daldýðýný sandýðýnda, ölmüþsündür aslýnda. Ölmüþ olduðunu bile bilmemektir bu. Bak, þu meydanlar, caddeler, sokaklar, ölmüþ ruhlarýyla yürüyen insanlarla dolu! Þu ölü halleriyle ne de aceleciler! Hayatta yetiþecekleri hiçbir þey kalmadýðý halde, hep bir yerlere yetiþmeye çalýþýyorlar! Ne hazin manzara! Beni dinle, zaman kaybediyorsun; genç ve güzelsin. Bunun kýymetini bil! Tabiatýn sana verdiðini kaderin ellerine teslim etme! Bu lafýmý sakýn unutma! Tabiat ile kader arasýnda kaybolup gitme! Hayýr, hayýr, bana göre bir hayat deðil; bunlarý siz söylememiþ olun, ben duymamýþ olayým; en iyisi hiç konuþmamýþ olalým, dedi Aliye. Unutalým, unutalým, belki baþka yerde, baþka iþe girerim hem, belli mi olur? Hayat bu... Çabuk çabuk konuþup sustu Aliye. Yüzünde somurtuk bir ifade asýlý kaldý. Laflarýný gereðinden hýzlý söyleyerek, kendisine ayrýlan zamaný kötü kullanmýþ bir piyes kahramaný gibi erken suspus olmuþtu. Muþtik hemen baþlamadý söze. Söylediklerine inanmaz gözlerle Aliye'nin yüzüne baktý bir süre. Onun kendisini tartmasýna zaman tanýdý. Sonra, Bu söylediklerine sen de inanmýyorsun, dedi. Okumuþ bir kýz olduðundan deðil, ama can sýkýntýsýndan öðrenmiþsin hayata dair bazý þeyleri. Ham düþünceler kuvvetli olsalar bile, yeterince dayanýklý deðillerdir perili kýzým. Bilirim, can sýkýntýsýnýn da kendine göre bir ilmi vardýr, iyi kullanýrsan öðretici olabilir. Ama, eteðinden düþürdüðün bu kýrýntýlarla ormanda yolunu bulamazsýn. Bundan böyle, senin bir yol göstericiye ihtiyacýn var. Bak, içkine ilaç katmýyorum, seni evlenmek vaadiyle de kandýrmýyorum; sadece pazarlýk ediyorum seninle. Kötü yol için bir davetiye veriyorum sana. Ben, sana bir gelecek veriyorum. Yepyeni bir hayat hikayesi. Peki ne karþýlýðý? diye sordu Aliye. Birdenbire külyutmaz bir eda takýnmýþ, kaþýnýn biri kendiliðinden havaya kalkmýþtý. Komisyon karþýlýðý, dedi Muþtik. Ben de bu iþi "Hilal-i Ahmer" yararýna yapmýyorum herhalde... Sen de, ben de para kazanacaðýz. Bir anlaþma bu. Þartlarý çok sarih olan bir anlaþma. Hiçbir zorlama ve cebir yok! Bir zaman sonra, yeni bir hayat hikayesine
hazýr olduðunda, kendin dilediðin þartlarla feshedersin bu anlaþmayý. Bak, benim elimde çok güzel kýzlar var, dedi Muþtik. Piyasanýn en güzel kýzlarý. Öyle sözde kýzlar deðil. Bütün zengin ve kibar müþteriler, bu yüzden beni arayýp sorarlar; bunun için bana, zevkime, seçimlerime güvenirler. Ben, onlarý yanýltmam. Ben, bir kalite vadederim. Ben Ýstanbul'un, Beyoðlu'nun, Þiþli'nin, Niþantaþý'nýn yatak odasýnýn kapýsýnda durup bilet kesen adamým. Sadece Ýstanbul da deðil, bütün Türkiye'de tanýrlar beni. Anadolu'dan Ýstanbul'a gelip giden bütün zengin ve zevk sahibi adamlarda kartvizitim vardýr. Bütün o vakti az, parasý bol adamlar, buraya gelir gelmez beni ararlar. Fazla vakitleri yoktur. Bütün mesele, hayatýn çok çabuk geçtiðini kavramakta yatar saat bakýþlý kýzým. Hayat, yalnýzca zaman kullanma bilgisidir, baþka bir þey deðil! Sonra cebinden bir deste perili fotoðraf çýkardý, onlarý bir iskambil destesi gibi karýyordu. O kardýkça, fotoðraflarýn üzerindeki yüzler de hýzla deðiþiyor, fotoðraflardaki her kýz, birdenbire bir baþkasý oluveriyordu. Pembe tozanlý, gümüþ simli, uçucu rüyalarýn Beyoðlu melekleri, karbeyaz kanatlarýyla bir karttan diðerine masal hýzýnda konup kalkarak her pozda baþka bir hikayenin kapýsýný aralýyorlardý. Bak bu kýzlara, dedi. Her zevke hitap eden birbirinden güzel, çok çeþitli kýzlar var elimde, onlarýn gittiði yollar, benim avucumun içine bir kader falý gibi çizili, her biri ortak bir kaderin hikayelerini kendi hayatlarýyla zenginleþtiriyor, bunlarýn hepsi para kazanýyor, hepsinin keyfi yerinde, hepsinin bankada þahsi hesabý var, mücevheri, altýný, kürkü, üstü baþý... En mutena semtlerde oturuyorlar. En muteber mekanlarda görünüyorlar. Mal mülk almak için sýkýþtýlar mý, avans veriyorum; hiçbirinin baþý, hiçbir þey için aðrýmýyor; ben, bir gölge gibi devamlý arkalarýndayým onlarýn, baþlarý derde girmesin diye, polise para yediriyorum, hatýrlý müþterilerim sayesinde bana da bir zarar gelmiyor; herkes beni ve ne iþ yaptýðýmý biliyor elbet, kimse dokunamýyor bana, ben bir iþadamýyým çünkü, anlýyor musun? Bak, ne diyorum sana: Müþterilerim, öyle it kopuk kýsmý deðil, hatýrlý kiþiler, bir kadýna bir gonca gibi davranacak, el üstünde tutacak kiþiler; seni pamuklara yatýracak kiþiler; inan hepsinin en az senin kadar kaybedecek þeyi vardýr hayatta, adý aðýzlara düþsün istemez hiçbiri, hepsi cemiyet içinde iyi bir mevkiide bulunan, itibar sahibi, güvenilir kiþilerdir; hepsi aile sahibidir. Hepsinin çoluðu çocuðu vardýr. Korkarlar. Bu cihetlerden için rahat olsun! Onlarýn senden tek istedikleri, akþamlarý evlerine döndüklerinde, yoksul ve sýkýcý yatak odalarýna katlanabilmek için ihtiyaç duyduklarý kuvveti kazandýrmandýr, bu da senin gibi güzel bir kýz için çok þey deðildir. Birazcýk saf eðlence, birazcýk zararsýz oyun ve hile, kaçamak yapmanýn suçlu keyfi, ihtiyarlýk günleri için dayanýklý birkaç hatýra ve günahýn o karþý konulmaz lezzeti... Ya bir gören duyan olursa? Ya ailemden biri öðreniverirse? Bakýn bu taze, kötü yola düþmüþ! derlerse, iffetime dil uzatýrlarsa, ahlaksýz derlerse bana? Ahlak da parayla alýnýr, pireli kýzým dedi Muþtik. Paranýn satýn alamayacaðý hiçbir þey yoktur dünyada. Zamanla öðreneceksin bunu da. Sadece, az para, çok para vardýr ve bazý durumlar için paran çýkýþmayabilir, hepsi bu! Kötü yol, dedikleri sahiden kötü yol mudur? Yol dediðin nedir ki, geçer gidersin rüzgarlý kýzým. Yol deðil,
yolculuktur önemli olan. Nasýl yolculuk ettiðindir, nerede durduðun, nerede mola verdiðin, ne zaman yoluna devam ettiðin, hangi sapaklarý kullandýðýn, hangi dönemeçleri aldýðýn, ne zaman yavaþlayýp ne zaman hýzlandýðýndýr. Kiminle yolculuk ettiðin de önemlidir elbet, yoluna çýkanlara ne yaptýðýndýr, kimleri yoldan çýkardýðýndýr, yolunu kesenlere biçtiðin kaderdir. Bak, Ýstanbul'un, Beyoðlu'nun her yerine kapanlar konulmuþtur. Ýnsanlar, fareler gibi bu kapanlara yakalanýrlar. Kapan dediysem, hain bir tuzak sanma, herkes birbirinin çaresizliðinin kapanýdýr. Birinin vücudu, diðerinin parasýný tuzaða düþürür. Ya da tersi olur. Birinin imkanlarý, diðerinin hayallerini. Herkes birbirinin çaresizliðini kullanýr aslýnda. Kapana kýstýrdýðýný sandýðýnýn kapanýna kýsýlmýþ olduðunu anlarsýn kimi zaman. Ýnan, hayatýn, ders vermeye bile vakti yoktur! "Hayat dersi" dedikleri, iþ iþten geçmeden bunlarýn farkýna varmaktýr yalnýzca. Hem unutma, bazen kötü bir yol, insaný, iyi bir sona ulaþtýrabilir. Hem benim yolculukta baþým döner, dedi Aliye. Çabuk geçer, alýþýrsýn, dedi Muþtik. Bu iþte baþýný deðil, kuyruðunu dik tutmaya bak asýl! Hem, ben bakireyim, dedi Aliye. Biliyorum, dedi Muþtik. Sen de her þeyi biliyorsun, dedi Aliye. Söyledim ya, iþim bu, dedi Muþtik. Zaten bu yüzden ilk müþterimiz belli bile. Kim, kim? diye sordu Aliye. Aliye'nin sevinçle parlayan heyecaný, Muþtik'i bile þaþýrtmýþtý. Sana talip olan müstakbel bir koca adayýndan deðil, bir müþteriden söz ediyorum hülyalý kýzým. Her erkekten kýsmet uman bu kabil toy heyecanlarýný yenmeyi öðren! Kim olduðuna gelince: Bir gazete patronu. Hatýrlý biri. Meþhur ve rabýtalý. Keçi sakallý, monokl gözlüklü, kýsa boylu, týknaz bir adam. Yüzünde aðýr, koyu, tedirgin gölgeler var, ama onlara aldýrma sen; onlar, çevresinde yaþayanlarý karartacak bulutlardýr, senin gibi gecelik iliþkileri deðil. Bakirelere düþkün. Benden yalnýzca bakire ister. Her götürdüðüm bakire için dolgun bahþiþ alýrým. Ben, onun bakire avcýsýyým. Beni çoðu kez yoksul kenar mahallelere bunun için gönderir. Terzi yanýnda çalýþan kýzlarýn ardýna onun için takýlýrým, iþ çýkýþý fabrika önlerinde onun için beklerim. Cýlýz ampullerin aydýnlattýðý rutubetli atölyelerin pencerelerini onun namýna gözler dururum. Bakýþlarý vitrin camlarýndan ötelerde kalmýþ tezgahtar kýzlarýn hülyalarýný onun için takibe alýrým. Benim, bütün bu zorlu mesailerimin karþýlýðýný en iyi, en cömert þekilde öder. Bir de, ilk gece hatýrasý kanlý çarþaf koleksiyonu vardýr. Her çarþafin üstüne günün tarihini yazdýrýp dolaplara kaldýrtýr. Dolap dediysem, öyle iki kapýlý, üç kapýlý gardýrop deðil, üst üste dizili ince kesimli çekmecelerin gömülü bulunduðu duvarlar boyu dolap! Yerde kül rengi bir taban halýsý. Tepeden aydýnlatan soðuk, gri bir ýþýk. Morg gibi ayný. Düþün, yalnýzca bu dolaplarý koymak için bir ev almýþ. Her odasý, bütün duvarlarý dolap olan bir ev. Anlayacaðýn neresinden baksan, eksantrik, çok zengin ve hatýrlý bir adam. Mebuslar, bakanlar aðzýnýn içine bakar. O kadar gazete, mecmua çýkartýr,
kolay mý? Yazdýracaðý birkaç satýrla kaç kiþiyi bir kalemde harcayabilir! Bir düþün! Emrinde çalýþan bir Rum doktor var Tünel taraflarýnda, ona gideceðiz ilk; doktor, seni muayene edip bakire olup olmadýðýna bakacak, sonra onun verdiði bakire raporunu alýp otele öyle gideceðiz; otel dediysem, sözün geliþi, sen saray hayal et! Kendi gözleriyle yetinmez bir de doktor raporu ister, güvendiði, yeminlisi olan bir doktor, kandýrýlmaya karþý aldýðý bir tedbirdir bu, dolaba kaldýrmadan önce çarþafýn üstüne iliþtirecek bu raporu da. Her þey kayýtlý kuyutlu olsun ister. Ne de olsa gazetecilik, babadan geçmiþ ona. Ýlk gecelerden, kanlý çarþaflardan bir kilitli tarih gömer o morg çekmecelerine. Çok þey yaþadým, çok þey gördüm. Ýnsan, benim yaþýma gelince, hiçbir þeyi yargýlamamayý, hiçbir þeye þaþýrmamayý öðreniyor. Bu fantezinin yalnýzca bu adam için bir þey ifade ettiðini sanýrdým, sonradan öðrendim ki, meðer bakireliði bozulan kýzlardan bazýlarý, zaman zaman oraya gidip, o ölgün, soðuk ýþýðýn altýnda durur, kendi çarþaflarýnýn kilitli olduðu çekmecelerin baþýnda dalgýn ve kederli saatler geçirerek, geçmiþi düþünürlermiþ. Tuhaf þey doðrusu! Adam da buna, anlayýþla izin verirmiþ. Bunun hüzünlü ve insani bir þey olduðunu söylüyor. Birlikte iþlenmiþ bir suçun hatýrasý, dedi bana bir seferinde. Seksin kendisi bir suçtur, dedi. Ben, suça kendi stilimi veriyorum. Pahalý ve lüks bir suç. Görüyorsun ya, zenginler, her çeþit suçu, bir tören gibi yaþayabilme lüksüne sahiptirler. Belki de bu yüzden, mazi dediðimiz þey, yalnýzca zenginlerin geçmiþidir. Fakirlerin tarihi yoktur. Sadece zengin olmuþ fakirler, tarihten tarih satýn alabilirler. Senin de bir tarihin olmalý. O çarþaf bankasýnda bir çekmece sahibi olmak, az þey deðil inan. Bu ilk tecrübe, seni bir zaman refah içinde yaþatacak kadar para býrakýr sana. O parayla üstüne baþýna çekidüzen verirsin. Ýþlerini haline yoluna koyarsýn. Adamdan çekinmen için hiçbir sebep yok. Yalnýzca bir kere yatar, kýzlýðýný bozar ve seni unutur. Bir daha asla yatmaz. Bu, senin için iyi bir baþlangýçtýr; numaralar göstermen, iþveler, cilveler yapman, acemiliðini saklaman gerekmez. Olduðun gibi görüneceðin, seni yormayacak bir iliþki... Belki günün birinde, seni olduðun gibi sevecek birini de bulursun; þimdi bunu düþünme! Bu adamýn seni beðenip beðenmemesi söz konusu deðildir, onun için, bakire olman yeterlidir. Normal zamanlarda yüzüne bakmayacaðý nice çirkin, cýlýz, þiþman, çarpýk çurpuk kýzla sýrf bakire olduðu için yatýp kalkmýþ olduðunu ben biliyorum. Bu, onun baþlýca tutkusu. Kýzlýk bozmanýn keyfini yaþamanýn yaný sýra, bütün bakirelerin hayatýndaki ilk erkek hatýrasý olmak ister. Bu, her kýz için iyi bir hatýra olmayabilir ama, kuvvetli bir hatýra olduðu kesindir. O da bunu ister zaten. Kuvvetli bir hatýra olmayý. Yattýðý bakirelerden bir tekiyle bile olsun, sonradan iliþkisini sürdürdüðü görülmemiþtir. Bakireler, onun için tek gecedir. Ýlk ve tek gece. Hepsi o kadar. Sence de tuhaf deðil mi? Ama seks tuhaftýr zaten, seksin hiçbir açýklamasý yoktur. Seks de ölüm kadar bilinmezdir aslýnda. Fakat, insanlar nedense onun hakkýnda ölüm hakkýnda bildiklerinden daha fazla þey bildiklerini zannederler. Seks, bir gayya kuyusudur. Bunu hiç unutma! Sekste hiçbir þeyi açýklamaya kalkma, yalnýzca kabul et. Kolaylýk çekersin. Hayallerini sekse emanet etmeye kalkma sakýn, çabucak kýrýlýrlar. Seks, öyle uzun boylu hayaller kaldýrmaz, sýnýrlý bir þeydir. Sýnýrlý fantezilerle idare edilebilecek dar bir alandýr. Azýlý çapkýnlarýn, donjuanlarýn, erkek delisi kadýnlarýn ya da azgýn oðlanlarýn ve de nenfomanlarýn ta derinden bildikleri temel bir gerçektir bu. Alanýn dar olduðunu bildikleri için, kadroyu geniþ tutarlar. Çok eþ deðiþtirerek seksin ömrünü uzatmaya bakarlar. Seks, sýrrýný orgazmda saklar. Kýsa ömürlü bir yüceliktir o. Orgazm, bir iþarettir: Sekse dayanan her þeyin süresinin bir orgazm kadar kýsa süreli olduðunu
söylemeye çalýþýr. Orgazm, sadece seksin deðil, insan hayatýnýn da gizli bir iþaretidir. Yaþamak zevkinin de, týpký orgazm gibi, ne kadar kýsa sürdüðünü hatýrlatmaya çalýþýr insanoðluna. Muþtik, Aliye'nin, sesini çýkarmamakla birlikte, sözlerini tartmaya baþladýðýný fark etmiþti. Öyle fundalýklarýn gölgesinde dalgýn masallar dinlerken, bir yandan papatyadan taçlar, kolyeler yapan küçük bir kýz çocuðu gibi durmasýna karþýn, gözlerinde tavþan kýrmýzýsý çakýmlar yakalamýþtý. Demek, birbirlerine benzeyen yanlarý vardý; bu, iyiye iþaretti. Her masalda kaybolanla, yol gösterenin birbirine benzeyen yanlarýnýn olmasý iyiydi. Bu, masalý hayat yapan þeydi. Ya da tersi. Aliye'nin dolgun bir diþilikle kýsýlmýþ gözleri üzerine yeniden söze baþladý Muþtik: Bak, bütün kadýnlarýn ortak bir yanýlgýsý vardýr. Hepsi de diðer kadýnlardan farklý olduklarýný zannederler. Kendilerinde olup da diðer kadýnlarda olmayan bir þeye sahip olduklarýný düþünürler. Bu yüzden de, baþka kadýnlarýn yaþadýklarýna pek kulak asmazlar, baþkalarýnýn tecrübelerinden bir þey öðrenmezler; her biri, her þeyi, diðerlerinin yaþadýklarýna aldýrmaksýzýn, bir de kendileri denemek, bir de kendileri sýnamak ister. Bunun sonucunda, uðradýklarý kaçýnýlmaz yenilgi karþýsýnda, durumu enayilikleriyle deðil, talihsizlikleriyle açýklamayý tercih ederler. Sen öyle yapma! Sende olup da diðer kadýnlarda olmayan hiçbir þey yok þerbetli kýzým! Bu zengin gazeteci, senin kýzlýðýný bozdu diye, seninle evlenecek deðil, bunu aklýna bile getirme sakýn, bu adamýn metresi olabileceðini de umma; metresleri, çok önceden bu yola düþmüþ ünlü þarkýcýlar, film yýldýzlarý, sosyete kadýnlarý falandýr; koluna takýp ona buna gösteriþ yapabileceði cinsten kadýnlar yani. Orada baþka bir sahanýn kaideleri geçerlidir. Sabah uyandýðýnda, dolgun bir ücretin dýþýnda hiçbir þey ümit etme! Anlaþýldý mý? Seni, bir baþkasýndan daha fazla beðenmiþ, ya da senden daha fazla memnun kalmýþ olsa bile, bu, asla benimle anlaþtýðý fiyatýn üzerinde bir parayý avucuna sýkýþtýracaðý ihtimalini doðurmaz. Sakýn, kendini böyle sýnamaya kalkma. Haksýz yere güven kaybýna uðrarsýn. Kendine güvenini bu gibi yersiz durumlarda sýnamaya kalkýþma. Kendin için yanýltýcý olur. Özgüvenini yitirmiþ kadýnlarýn çoðu, kendilerine güvenlerini yanlýþ durumlarda sýnamaya kalkýþtýklarý için bozguna uðramýþ kadýnlardýr. Boylarýnýn ölçüsünü aldýktan sonra da, bir daha asla iflah olmazlar! Bu yüzden ortalýk, bir kolu kopmuþ kadýnla dolu. Diþine göre av seç, ava göre diþ edinemezsin! Ýddialý olmak iyi bir þeydir ama, tehlikelidir de... Erkeklerin iddialarý pek uluorta, pek göz önündedir, bu yüzden çok çabuk kazanýr, pek çabuk kaybederler; kadýnlarýn her þeyleri gibi, iddialarý da sinsidir. Hatta, kimi zaman kendilerinden bile saklamayý becerirler. Kazanamayacaðýn aþikar olan hiçbir þeyde iddialý olma! Yalnýzca iddianý kaybetmekle kalmazsýn; daha önemli bir þeyi kaybedersin: Baþkalarýnýn gözündeki kredini... Bir tek iddia bile kaybetsen, insanlar, bütün bir hayatýnýn yalan ve gösteriþ olduðunu düþünmeye baþlarlar. Aliye, birdenbire bu söz yaðmurunun altýnda kaldýðýný, bilinmedik bir geleceðe sürüklendiðini hissetti. Peki, ben neyim ki? diye sahici bir hayretle sordu. Senin ne olduðun deðil, ne olacaðýn önemli. Kendini bir yýldýz gibi düþün! Herkesin sana hayran olmasýný saðlamalýsýn! Hayranlýkta iki kart vardýr: Sadakat ve ihanet. Ýkisi de sahibine eþit
uzaklýktadýr. Hayran olanlar, hayranlýklarýný sürdürmek için, her fýrsatta ikisinin de falýna bakarlar. Her seferinde onlara, senin hakkýnda yanýlmamýþ olduklarýný kendilerine ispat etme þansý ve fýrsatý tanýmalýsýn! Kaybettiðin iddialarý görüp sana ihanete karar verirlerse, iþte o zaman iþin bitti demektir. Ýlkin nefret, sonra da daha acýmasýzý, kayýtsýzlýkla cezalandýrýrlar seni. Bunun sonucunda, seni ta baþýndan beri bir hiç olduðuna inandýrýrlar. Her zaman bu kadar çok, bu kadar uzun, bu kadar kalabalýk konuþmam! Bütün bu alýþýk olmadýðýn þeyleri, sana böyle tane tane, açýk açýk söylememin nedeni de bu zaten. Ancak her þeyi açýkça konuþursak, iyi birer ortak olabiliriz. Açýklýk isteyen bir iþ yapýyoruz. Aramýzdaki her þey, bir bardak su kadar sade olmalý. Yoksa ne olacak? Herkes, herkesi kandýrabilir. Kimse sonuna kadar enayi deðildir, günün birinde uyanýr. Bense, dünyanýn en eski mesleði etrafýnda dönen bir iþ yapýyorum, bizim iþimiz vur kaç iþi deðil, güvenilir bir firma ahlakýna ve sürekliliðine sahip olmak durumundayým. Sadece ahlakýmýn deðil, mesleðimin de gereðini yapýyorum anlayacaðýn. Sen de mesleðinin gereklerini yapacaksýn. Unutma, bir tek ahlak vardýr: Meslek ahlaký. Her þeyi kaybedebilirsin ama, onu asla! Sen benim için de, kendin için de bir sermayesin. Seni en iyi, en verimli, en uzun ömürlü olacak biçimde kullanacaðýz. Herkes kýymetini kendi biçer, baþkasýndan beklemez. Senin için doðru hikaye alacaðýz, senin için doðru görüntüleri kiralayacaðýz, senin için zamaný doðru ve tutumlu harcayacaðýz. Senden sürekli para getiren, zaman kazandýran, geleceðe çalýþan bir efsane yaratacaðýz. Ölene kadar bu iþi yapamazsýn; hayatý ne kadar aðýrdan alýrsan al, bir gözün saatte olmalýdýr. Kendini bir Külkedisi gibi düþün! Vaktinden önce dönmen gerekir kendine seçtiðin baþlangýç noktasýna. Ölümlü bir varlýk olan insanýn, hayattan alacaðý en büyük intikam, zamaný en iyi biçimde kullanmayý öðrenmektir. Çünkü, bu konuda hayat hep hile yapar. Mesleðinin bütün inceliklerini öðrenmelisin. Dünyanýn en eski, en kazançlý, en zor ticareti, zevk ticaretidir. Zevk dedikleri þey, çok nankördür çünkü. Çabuk deðiþir, çabuk geçer. Dünyayý kazanýrken, bütün bir hayatý kaybedebilirsin. Kötü fahiþelerin çoðu, erkeklere yalnýzca etlerini satarlar; halbuki et dedikleri, çok çabuk çürür, sen erkeklere rüya satmaya bak! Erkekler rüya göremez çünkü. Erkeklerin çoðu rüya körüdür. Rüya, erkeklerin gözünden alýnmýþtýr, onlarýn gözleri, sahip olmak, elde etmek, mülk edinmek, fethetmek, rekabet, hýrs, yarýþ içinde çoraklaþýp kurumuþtur. Evdeki kadýn, erkeðin kaderidir, rüyasý deðil; sen, o erkeklerin rüyasý olmaya bak! Unutma: Yaþattýðýn rüya kadar yaþarsýn! Sen artýk bir rüya kahramanýsýn. Kimseyi rüyasýndan uyandýrmamaya bak, yoksa yok olursun! Ben, sana devamlý akýl vereceðim elbette, ama koyma akýlla üç adým yol ancak gidilir. Sen de iþinin bütün inceliklerini en küçük teferruatýna kadar öðrenmeye bakacaksýn; hatta, kendi iþin konusunda beni bilgilendirmeye baþlayacak kadar, kendi tariflerini getirecek, tecrübelerinin tahlilini yapacak, yaþadýklarýndan saðlam dersler çýkaracak kadar iþine vakýf olacaksýn. Beni bile þaþýrtmayý dene. Amacýn bu olmalý. Beni bir gün þaþýrtmak! Ancak o zaman en iyi olursun! Bir süredir aralýksýz konuþan Muþtik, derin bir soluk alýp birdenbire sustu. Sanki rüzgarda sayfalarý uçuþan bir kitap birdenbire kapanmýþ oldu. Susmasýyla birlikte, yüzünün bütün ifadesi bir anda boþaldý, hatlarý silindi, anlamý uçtu, heykelsi bir kesinlik ve suskunluk kazandý. Neredeyse katýlmýþ, taþlaþmýþtý.
Muþtik'in konuþmasýndan bir hayli etkilendiði belli olan Aliye'nin yüzündeyse, sönen direncinin son dumanlarý, yýkýlan duvarlarýn son birkaç tuðlasý kalmýþtý yalnýzca. Muþtik'in ani sessizliði üzerine, havada asýlý kalmýþ boþluðun tedirginliðini duydu Aliye, bir þeyler söylemek ihtiyacý hissetti: Gene de çok çekiniyorum, dedi. Tanýnmaktan, bilinmekten, ailemin öðrenmesinden, mahallelimin bilmesinden çekiniyorum. Aliye'nin geçmiþi kulaklarýnda uðulduyordu. Korkma! Hiçbir þeyden çekinme! Herkes sen ne kadarýný istiyorsan o kadarýný bilecek. Ailen, zamanla onlara akýtacaðýn kürekle paradan sonra, artýk hiçbir þey bilmek istemeyecektir. Hiç merak etme, hep böyle olur bu! Hem sadece içinde yaþadýðýmýz bu zaman içinde gezmeyeceðiz ki seninle, geçmiþ zamanlara da gideceðiz, geçmiþ zamanlarýn adamlarýyla da tanýþtýracaðým seni; hem geçmiþ zamanlarýn adamlarý, bu zamana gelemezler, onlar orada kalýr, iþimiz bitince biz bu tarafa geçeriz. Orada seni tanýyacak birinin çýkmasý imkansýzdýr. En iyi av sahasý, geçmiþtir zaten. Geçmiþte ölüm yoktur. Eðer geçmiþte kalmayý bir çeþit ölüm saymazsak tabii. Peki, geçmiþe nasýl geçeceðiz? diye sordu Aliye. Benim için, geçmiþ ya da gelecek yoktur, dedi Muþtik, Ben zamansýzým. Sesimde üç yüz yýllýk bir Beyoðlu cini saklanýyor. Sana gelince, çok kolay. Aynalý Pastane'nin duvarýnda boydan boya koskoca bir ayna var ya, iþte onun içinden geçeceksin yeni hayatýna. Zamanlarý birbirine baðlayan en iyi yol, aynadýr; bütün iyi ve saðlam yolculuklara aynanýn içinden geçerek çýkýlýr. Her insanýn kendine yaptýðý ilk yolculuk, ayna yoluyla olmuþtur. Her genç kýz ve kadýn, kendini ayna yoluyla keþfeder, ayna yoluyla yeniden þekillendirir ya da deðiþtirir. Herkes kendi yolculuðunun sýrrýný kendi aynasýna sýrlar. Ýnsan, kendine tuttuðu aynayla yolunu bulur. Ayna, yüzümüzün uðultusudur. Peki nasýl olacak bu, yani aynanýn içinden geçmek? diye heyecandan titreyen bir sesle sordu Aliye. Sanki, daha önceden seyrettiðini bildiði birine, kendini tutamayýp filmin sonunu soruyordu. Senin kader aynan orada, çalýþtýðýn yerde. Bir zamandýr bir su baþýný bekler gibi pastanedeki o yaldýzlý aynanýn baþýný bekliyorsun, her gün o aynayla yüzleþiyorsun, can sýkýntýlarýný ona döküyorsun, o aynanýn içinden görüyorsun dünyayý, o aynanýn sana gösterdikleriyle yeniden bakýyorsun masalar, koltuklar, sandalyeler, hikayeler dolusu insana. Sen farkýnda olmasan da, bunca zaman içinde ayna öðretmiþtir sana öðreteceðini. Kendini aynaya býrak sen! Aynanýn yollarýna, zamanlarýna, maceralarýna güven! Sen, yalnýzca istekli ve kararlý olarak ve yarýlmaktan korkmayarak, ona doðru dosdoðru yürümene bak, aynanýn görünmez duvarý bir anda içine alacaktýr seni, ben de orada olacaðým o sýrada, sana yol göstereceðim, gerisi aynanýn iklimine kalmýþ artýk. Ondan sonra artýk hangi diyara çýkarýr bizi, bilinmez. Bence, iþin en keyifli yaný da budur zaten. Seçtiðin kaderin hikayelerini beklemek. Söylenenlerden nefesi kesilmiþti Aliye'nin, üþümesinin dinmesine karþýn, varlýðýný dipdiri hissetmeye devam ediyordu. Gözlerindeki hülyalý tül hafifçe aralanmýþ, bakýþlarýndaki dalgýn pus
dinmiþti. Gözbebekleri dolgunlaþmýþ, dünya, baþka tür bir berraklýk kazanmýþtý onun için. Ýlk kez geldiði ecnebi bir memleketin, sokaklarýna, binalarýna, insanlarýna taptaze, yepyeni gözlerle bakar gibi bakmaya baþladý etrafýna; eþya, önceden tanýmadýðý bir derinliðe kavuþmuþtu sanki... Masadan kalkýp, çay bahçesini geride býrakýp, yeniden Ýstiklal Caddesi'ne çýktýlar; Aliye, Muþtik'le birlikte yürümekten hem tedirgindi, hem suçlu bir zevk duyuyordu. Kendini ilk kez, hem kendi, hem bir baþkasýymýþ gibi hissediyordu. Kendini bir tek kiþi sanýrken birdenbire çoðalmýþtý. Muþtik, düþüncelerini okumuþçasýna açýkladý: Herkes, bir baþkasý olmak ister aslýnda, dedi. Bunu sakýn unutma! Bu yüzden kimse kendisi kalamaz. Bütün romanlar, hikayeler, piyesler, filmler bunun içindir; insana bir baþkasý olma imkaný sunmak için. Tünel'e doðru yürümeye baþladýklarýnda, olan biteni bir düzene sokmasý için, eksik bir halkanýn tamamlanmasý gerekiyormuþ gibi, Yalnýz, son bir þey soracaðým sana, dedi Aliye. Sor, dedi Muþtik. Hem yazar, hem falcý olan birini tanýyor musun? Muþtik, bir an düþündü, sonra baþýný iki yana sallayarak, Hayýr, dedi. Hiç duymadým. Aliye, Muþtik'in yanýtýndaki içtenliðe inandý; yeniden yürümeye devam ettiler. Aznavur Pasajý'ný, Hacapulos Pasajý'ný geçtiler. Elhamra Sinemasý'nýn oralarda, gözü vitrin de gördüðü bir þeye takýldý Aliye'nin. Durup baktýlar. Birdenbire vitrin camýnýn bütün yüzeyini kaplayan koskocaman bir kedi yüzü, Aliye'ye gülümsemeye baþladý. Ardýndan cam dalgalandý, içine düþen taþý dibe çektikten sonra, halkalanmýþ yüzeyini durultan bir su gibi dindi, düzleþti. Ayný þeyi görüp görmediðini anlamak için, hýzla dönüp Muþtik'in yüzüne bakan Aliye, onun her þeyden habersiz görünen yüzünde, cevap yerine geçebilecek olaðandýþý bir þey bulamadý. Yaný baþýnda durmuþ, sessizce vitrine bakýyordu yalnýz. Dünya içinde görünmeyen bir dünyanýn ilk iþaretlerini almaya baþladýðýný düþündü Aliye. Muþtik haklýydý, hiçbir þey birdenbire olmuyor, kendi kendine birikiyordu demek. Bu yolculuk da, çok önce baþlamýþ olmalýydý. Yürüye yürüye Kalivrusi'nin, Karlman Pasajý'nýn, Turkuvaz'ýn, Markiz'in, Narmanlý Han'ýn, Suriye Pasajý'ndaki Santral Sinemasý'nýn önünden geçip Dört Mevsim Lokantasý'na geldiler. Hem sanki yýllar geçmiþ, hem þimdi akþam olmuþtu. Pahalý ve güzel parfömlerin kalýn bulutu, daha kapýda, camlý sahanlýkta karþýlýyordu girenleri. Lokantanýn içindeki yumuþak ýþýk, her þeyi soylu çizgilerle gölgelendiriyor; pahalý porselen takýmlar, ay ýþýðý parlaklýðýndaki gümüþ çatal býçak takýmlarý, bembeyaz kolalý örtüler, aslan ayaklý masalar, yüksek arkalýklý oymalý sandalyeler, kabartma desenli duvar kaðýtlarý, sarý sarý ýþýyan pirinç apliklerden kurulu bu soylu ve sessiz dünyanýn ortasýnda, alçak sesle konuþarak yemek yiyen bu kibar insanlar, kaynaðý belirsiz bir güven uyandýrýyordu Aliye'de. Sanki burada hiç kötü bir þey olamazdý. Her þey güven altýna alýnmýþtý. Tek sorun, buraya layýk olmaktý yalnýzca. Bunu baþarmaya çalýþmalýydý.
Aliye'nin önüne uzatýlan mönüde, adýný hiç bilmediði bir sürü yemek adý, yabancý ülke adlarý gibi alt alta sýralanmýþtý. Bu adlar hiçbir þey söylemiyordu ona. Gözünün önüne hiçbir þey getirmiyorlardý. Muþtik, mönüye þöyle bir göz attýktan sonra, Aliye'nin yüzündeki, herkesten gizlemeye çalýþtýðý þaþkýnlýðý seyretti. Ne yemek istediðini sordu. Aliye, Siz ne yerseniz, ben de ondan, diye kestirme bir cevap verdi. Böylelikle, yemek listesindeki tanýmadýðý yemek adlarý arasýnda kaybolmaktan kurtulmayý umdu. Muþtik, gene de ona listedeki belli baþlý yemekleri tanýttý, listelerden korkmamasý gerektiðini söyledi; bunlarýn hepsini bir günde deðil ama, zaman içinde yavaþ yavaþ öðreneceðini, canýný sýkmamasý gerektiðini ekledikten sonra, ikisi adýna yemekleri seçti. Bu kez de, aðýna yeni düþürdüðü bir tazenin gözünü kamaþtýrmaya çalýþan kart bir zampara ile yeni bir hayatýn eþiðinden ürpererek adým atan bir kenar mahalle güzeli gibi görünüyorlardý uzaktan. Muþtik, Aliye'nin þerefine bir þiþe Fransýz þampanyasý açtýrdý. Aliye, ilkin þampanyayý, ardýndan beyaz þarabý tattý. Yemekler, tekerlekli arabalarda, gümüþ parýltýlý tepsiler içinde, ölçülü bir nezaketle gülümseyen, tertemiz, bembeyaz giysili garsonlar tarafýndan özenle servis ediliyordu. Aliye, önüne konan süslü yemeðe bir süre yabancý gözlerle baktý, ne olduðunu anlamaya çalýþtý; gözucuyla izlediði Muþtik'in katlý peçetesini açarak kucaðýna yayýþýný, çatalýný býçaðýný eline alýþýný aynen taklit etti, ardýndan çatalýnýn ucuyla yemeðinden ilk lokmasýný aldý. Büyülü bir tadý vardý yemeðin. Hem çilekli pasta, hem krema, hem hindi kýzartmasý, hem portakal reçeli, hem muz tadýndaydý. Baþ döndüren rayihasý, insaný uzak diyarlara götürüyordu. Boþalan þarap kadehlerinden sonra, yanaklarýný al basmýþ, gözleri süzülmeye baþlamýþtý, diline hafif bir pelteklik gelmiþti ki, Muþtik buna sevindi. Erkeklerin, kadýnlarda bu tür küçük ve sevimli kusürlara bayýldýðýný biliyordu. Þakasý yapýlabilecek cinsten bu kabil küçük kusurlar, erkeklerin himaye etme duygularýný güçlendiriyordu. Son olarak, içinde alev alev bir þeylerin yandýðý, çakýmlý ýþýltýlarla parlayan dev bir gümüþ tepsi geldi masaya. Muþtik, ceketinin cebinden çýkardýðý ipekli mendilini bir tüy gibi alevlerin üstüne býraktý, süzülerek inen ve alevlerin üstünü örten mendili, ayný anda hýzla geri çekerken, parlayan flaþýn ýþýðý gözlerini aldý Aliye'nin. Güzel bir poz daha, dedi fotoðrafçý. Ne oldu? dedi Aliye. Neredeyiz? Fotoðraf çektiriyoruz, dedi Muþtik. Stüdyodayýz. Anlamaz gözlerle þaþkýn þaþkýn makineye baktý Aliye. Gülümserken, bir yandan ýsrarla soruyordu: Neredeyiz? Ne oluyor? "Foto Süreyya"dayýz, dedi Muþtik. Ýlk fotoðraflarýný çektiriyoruz senin; uzun yýllar ceketimin iç cebinde gülümseyeceksin sen de diðer Ýstanbul güzelleri gibi. Þimdiden tarih oluyorsun Aliye Haným. Bak, burada, yýllar önce bu "Dört Mevsim Lokantasý"nýn yerinde duran, "Foto Süreyya"dayýz iþte. Bu güzel buluþma için, buradan daha uygun bir yer olamaz, diye düþündüm. Bütün
zamanlar iç içe geçmiþtir Beyoðlu'nda. Hatýralarýn kamaþmasýdýr bu. Hadi þimdi, verdiðin son bir pozda Beyoðlu için gülümse! Beyoðlu'nu anarken, bir gün seni de anacak olan bütün o fani insanlar için gülümse! Zamanýn pek çabuk geçtiðini düþünerek gülümse! Aliye gülümsedi. Zaman gülümsedi. Flaþ söndü. Tepsinin üzerine gümüþ bir kapak kapatýldý. Çevredeki masalar yavaþ yavaþ boþalýyor, içerisi tenhalaþýyordu. Tatlýlarýný yerken Aliye, sarhoþ olmaya baþladýðýný, uykusunun geldiðini, kendini birdenbire çok yorgun hissettiðini, bu yeni hayatýnda ne olursa olsun, ne yaþarsa yaþasýn, bir gün baþladýðý yere geri dönerek, evlenmesi, bir yuva kurmasý gerektiðini düþündü. Bir yerlerde onu bekleyen bir erkek mutlaka olmalýydý. Dünya bu kadar ýssýz olamazdý. Dört Mevsim'den çýktýklarýnda hava iyice serinlemiþti. Gene de Aliye yürümek, biraz açýlmak, üzerine sinen puslu havayý rüzgara vermek istiyordu. Yolda, neredeyse hiç konuþmadýlar. Muþtik, onu ilk kez o gece, evine, kapýsýnýn önüne kadar býraktý. Ertesi gün için el sýkýþýp sözleþtiler. Ýlk o gece karýþýk, uzun, heyecan ve macera dolu, iyi mi kötü mü olduðuna karar veremediði bir rüya gördü Aliye. Rüyasýnda, rüyasýnda kaybolmuþ bir kýz çocuðunun rüyasýný görüyor, uyanmak istediðindeyse, o kayýp kýz çocuðu bir türlü bulunamadýðý için, kilitli kaldýðý onun rüyasýndan bir türlü dýþarý çýkamýyordu. Her uyanýþýnda, uyanýþýnýn, aslýnda sürmekte olan rüyanýn bir parçasý olduðunu anlayarak yeniden umutsuzluða kapýlýyordu. Rüya içinde rüya içinde rüya içinde rüyalarýn sabahýnda uyandýðýnda, nasýl uyandýðýný hatýrlamýyordu. Yüzünde kendinin olmayan bir mahmurluk vardý. ... Birlikte Ýstanbul'u gezmeye baþladýlar. Yalnýz Ýstanbul'u deðil, sanki bütün bir hayatý geziyorlardý. Yalnýz þimdiki zamaný deðil, bütün zamanlarý geziyorlardý. Muþtik, Aliye'nin iyiden iyiye güvenini kazanmaya baþlamýþ; Aliye, kendini, onun yol göstericiliðine býrakmýþtý. Yaðmurlu bir öðleden sonra, Ýstiklal Caddesi'nde, Saray Sinemasý'nýn locasýndalar þimdi. Salon yarý yarýya boþ. Ölgün apliklerden yayýlan yorgun, sarý bir ýþýk aydýnlatýyor ortalýðý. Duvar lekelerine benzeyen bu gönülsüz, cýlýz ýþýklarýn yarattýðý, insana yalnýzlýk duygusu veren, bu biraz hüzünlü, biraz bezgin hava, sanki az sonra baþlayacak olan filmle birlikte daðýlýverecek ve hayattan çok daha canlý, çok daha hakiki görünen film, bu sýkýntýlý bekleyiþi unutturuverecekmiþ gibi... Az sonra sinema salonu tamamen kararýyor, makaranýn sayýklamaya benzer ilk titrek görüntüleri, yerini parlak, göz kamaþtýrýcý bir ýþýða býrakýyor. Adý,
pek alýþýk olmadýklarý uzunlukta tuhaf bir ecnebi film seyrediyorlar. Filmin bir sahnesinde, adý Prenses Gradisca olan kýrmýzý baþlýklý bir kadýn, jigolosunun tecavüz ettiði, filmin Antigone adlý esas kýzýna þunlarý söylüyor: "Çaðýný þaþýrmýþ masallar vardýr. Kimi zaman da insanlar yüklenemeyecekleri ya da sürdüremeyecekleri masallarý yaþamaya kalkýþýrlar. Masallarýn kadrosu sanýldýðý kadar kalabalýk deðildir. Orada ancak birkaç kiþiye yer vardýr. Örneðin, beni düþünün. Ben, Prens'le evlenmek yerine, bütün umutlarý içinde çürümüþ bir kýzkurusu olarak orada, o küçük taþra kasabasýnda bir jandarma subayýyla evlenip bütün hayatýmý o bozkýrda çürütebilirdim. Ama öyle olmadý. Olabilirdi de. Bu yalnýzca bir þans iþidir Antigone. Bir rastlantý, bir zamanlama... Örneðin sen de kendi masalýný terk ettin. Ýnsanlarýn imrendikleri baþkaldýran bir kadýn kahraman olabilecekken, bunlarý tepip baþka bir þey olmak istedin. Baþka hayatlarýn masalýný teneffüs etmek, o iklimlerde yaþamak kolay deðildir. Küçük roller yabancýlar içindir Antigone. Sen kendini kendi masalýndan sürgün ettikten sonra, hiçbir masalý yurt tutamazsýn. Hem Prenses olmak hiçbir þey demek deðil. Bazen ben bile düþünürüm, acaba o küçük taþra kasabasýnda mý kalsaydým? diye. Bilmediðim, belki hiçbir zaman bilemeyeceðim bir þey bu. Ayrýca bilmediðim, ve belki hiçbir zaman bilemeyeceðim birçok þey var hayatým hakkýnda... Örneðin Superman'in beni sevip sevmediðini hiçbir zaman öðrenemeyeceðim. Parayla tutulmuþ birinin konumunu yitirmek korkusundan ötürü deðil bu. Yalan söyleme olasýlýðýndan, ya da suskunluðundan da deðil. Çünkü bazen parayla tutulmuþ biriyle de büyük aþklar yaþanabilir. Ýnsan sahiden sevebilir. Özel bir coðrafyanýn da kendine özgü aþklarý, sevinçleri, kurallarý vardýr. Söylemeye çalýþtýðým þey, daha köklü, daha temel bir þey. Bunlarýn adýný ben de her zaman veremiyorum. Zaman zaman bir þimþek çakýmý süre içinde bilincimi yalayýp geçiyorlar. Masallar da sahiciliðini yitirmeye baþladý, yapaylaþtý, sahteleþti. Sanki onlar da çürüyorlar, içimiz gibi, gövdemiz gibi. Sentetik masallar yaþýyoruz artýk. Bütün oyunlarda naylon tadý var. Belki de ta eskiden beri böyledi bu; ama biz farkýnda deðildik. Her neyse kafam sorularla dopdolu. Yaþlandýkça, olgunlaþtýkça, yanýtlarým deðil de, sorularým çoðalýyor. Ne tuhaf! Nedense bütün bunlarý bilmeni istedim. Bunlarý seninle konuþmak istedim. Çünkü sen de artýk bir kadýnsýn. Ve düþlerinin baþkentine doðru yol alýyorsun. Oraya vardýðýnda bir düþ gurbetçisi olmaný istemem. Tecavüze uðramýþ bir kadýn hiç olmazsa bunu öðrenmiþ olmalýdýr. Herkesin ahlaký serveti kadardýr Antigone; tez elden servet yapmaya bak." Aliye'nin gözleri doluyor bu uzun sözlerden. Tam olarak anlamadýðý, ama canýný yakan, yüreðinde bir yere deðen sözler bunlar. Ne söyleyeceðini bilemiyor, Muþtik'e dönüp, Beni niye getirdin bu filme? diyor. Söylenenlerden ders alayým diye mi? Bu sýrada perdede baþýný kaldýrýyor Antigone. Yüzünü basmýþ çillerin büsbütün büyüttüðü, çoðalttýðý o masum hayretle, "Hep sizin gibi olmak istedim," diyor Prenses Gradisca'ya. "Hep sizin gibi." Belli ki, söylenenleri hiç anlamamýþ, hiç dinlememiþ Antigone; yalnýzca hayallerinin esiri olarak dinlemiþ, güzelliðine ve macerasýna hayran olduðu, adý Prenses Gradisca olan bu kadýný. Aliye, onun bönlüðünü cezalandýrmak ister gibi, dönüp Muþtik'e,
kýzýn çillerine Krem Þövötal'ýn iyi geleceðini söylüyor. Ýstanbul'un ortasýnda Beyoðlu'nun Rebul Eczanesi'nde bile bulunan bu krem, koskoca Avrupa þehirlerinde yok mudur sanki? diyor. Muþtik gülümsüyor. Aliye, orada olsaydý, Prenses Gradisca'nýn sözlerini anlayacaðýný, onun tembihlerine göre davranacaðýný düþünüyor. Ama bu kez de, Antigone'nin, aslýnda niye ona bu kadar hayran olduðunu, onun gibi olmak istediðini anlamakta güçlük çekiyor. Haklýsýn, diyor Muþtik. Baþka masallarýn kadýnlarýnýn birbirlerinden öðrenecek fazla bir þeyleri yoktur. Bazý kadýnlar arasýnda kadýn olmanýn yetmediði büyük uzaklýklar vardýr. Aliye, hepsinin birbirinden deðerli olduðunu düþündüðü bütün bu sözleri bir gün anlayabilmeyi umuyor. Daha doðrusu, içinde bir yerlerin, bu sözlerin önemini anladýðýný, ama henüz bütün derinliðiyle kavrayamadýðýný düþünüyor. Sözleri kavratan þeyin, yalnýzca akýl ya da zeka olmayýp çoðu kez tecrübeler olduðunu; kendi kýt daðarcýðýnýnsa bunlara yetmediðini kabul ediyor. Hayalini kurmadýðý bir geleceðin bir yerlerde kendisini beklediðini ilk kez bu denli derinden duyuyor. Muþtik, Aliye'nin düþüncelerini okumuþ gibi, kadýnlar, geleceðe yalnýzca hayallerle hazýrlanýrlar, diyor. Yani çok çabuk boþa çýkan þeylerle. Gelecek için biraz gerçek biriktir tül masalý kýzým. Hiçbir gelecek sanýldýðý kadar uzak deðildir. O yüzden de geçmiþe benzer. Ama, yine de eski bir masalýn söylediði gibi: Bütün kýzlar günün birinde kraliçe olmak ister! Belki de masal yollarý bu yüzden aynýdýr ve bu yüzden sürekli birbirine dolaþýr. Yeniden filme dönüyorlar. Film, hiç kýmýldamamýþ onlarý kaldýklarý yerde bekliyor. Aliye, Muþtik'in bütün sözlerini aklýnda tutamayacaðýný, ama o sözlere iliþkin duygularý saklayabilmeyi umuyor. Doðru saklanmýþ duygularýn, saðlam fikirler kadar yol gösterici olduðuna inanýyor. Birden perdedeki sesler boðuklaþýyor, aðýzlar boþa açýlýp kapanýrken, hareketler aðýrlaþýyor, makineden kurtulan film þeridinin çýrpýnýþa benzeyen boþa dönüþünün sesi dolduruyor sinemayý. Ardýndan çið bir ýþýk perdeyi aydýnlatýyor. Erken uyandýrýlmýþ bir rüya duygusu kalýyor seyircilerde. Dönüp birbirlerine bakýyorlar. Serin havalarýn sabahlarýnda, sýcak yataklarýndan kalkýp oda ýsýsýna çýktýklarýndakine benzer bir ürperiþ sarýyor hepsini. Ýçlerinden birkaçý, belki de rüyalarýn hayattan daha baðýþlamasýz olduðunu düþünüyor. Sinemadan çýktýklarýnda, yaðmur azalmýþ, hava iyice serinlemiþ; Ýstiklal Caddesi üzerindeki Petrograd Pastanesi'nde oturuyorlar bir süre. Uzaktan görünüþleri, pek seyrek görüþen, birbirlerine söyleyecek sözü olmayan iki uzak akrabanýn, Beyoðlu'nda bir akþamüzeri zorunlu beraberliðine benziyor. Petrograd Pastanesi'nde her zaman servis yapan Beyaz Rus kadýn, her zamanki donuk yüzüyle geziniyor masalarýn arasýnda. Dünyayý olduðu gibi kabul etmiþ, heyecanlarýný çoktan tüketmiþ, sevinçlerini ya da kederlerini kendinden bile saklamayý öðrenmiþ, hayattan bezgin, ama iþinde enerjik kadýnlardan olduðu belli; sessizce sipariþleri alýyor. Aliye, Muþtik'in yanýndayken, erkeklerin kendine baþka gözlerle baktýðýný fark ediyor. Daha önceden tanýmadýðý, yabancý bakýþlar bunlar. Bu bakýþlarýn hoþuna gidip gitmediðini bilmiyor;
filmlerden bildiði, þehre yeni gelmiþ yabancýya ilgi duyan yerli halkýn meraklý bakýþlarýna benziyor. Bu yabancýlýkta hayatý için yeni olan bir þey var. Bu da, ona sonrasýnda ne olacaðýný bilmediði tuhaf bir beklenti heyecaný veriyor. Sanki hayatýnýn gizli ipliklerinden biri yavaþça çekilmiþ, ardýndan çorap söküðü gibi gelecek baþka ihtimalleri usulca sezdiriyor. Ýlk kez o zaman Muþtik'in kendine önerdiði iþe çok da yabancý olmayan bir yanýný keþfediyor: Merak. Yabancý gövdelere, yabancý hikayelere, yabancý hayatlara duyduðu derin merak. Gövdeyi ürperten þeyin, yalnýzca esinti ya da soðuk deðil, kimi zaman da merak olabileceðini düþünüyor. Merakýn uyandýrdýðý karþý konulmaz heyecan ve küçük kalp çarpýntýlarý, sabah serinliði gibi diri tutuyor insaný. Aliye, ansýzýn yüzüne yayýlan hem masum, hem þeytani bir gülümsemeyle bu meraklý yanýný hýnzýrca fark ediyor; kendini çok güçlü hissediyor birdenbire. O andan sonra, artýk baþ edemeyeceði hiçbir þey yokmuþ gibi, içi, kaynaðýný bilemediði bir güçle doluyor. Bunun, baþ dönmesi gibi, bir anlýk geçici bir duygu deðil, önüne açýlan yeni bir hayatýn temel duygusu olmasýný umuyor. Köpüklü kara birasýndan iri bir yudum yuvarlýyor, biranýn dudaklarýnýn iki yanýna býraktýðý köpükleri, dilinin iþtahlý ve çabuk hareketleriyle yalayarak aðýz kenarlarýndan alýyor. Kendine iliþkin bir giz gibi, kendindeki iþtahý derinden fark ediyor. Erkek gövdeleriyle kendi arasýndaki büyük uzaklýðýn hýzla kapandýðýný, sanki þimdi gözlerini yumsa, onlardan birinin tuzlu tenine dokunabileceðini duyumsuyor. Ýçinde büyük bir hýzla kök salan, þimdilik sarsýlmaz görünen o güven duygusuyla, birdenbire gözünün takýldýðý, masalar arasýnda dolaþarak servis yapan o Beyaz Rus garson kadýný küçümsediðini fark ediyor. Kadýnlarýn güçlü olduðu anlarda, ilk küçümsedikleri þeyin, diðer kadýnlar olduðunu anlýyor. Muþtik'in sinemada söylediði masaldaki sözü anýmsýyor: Bütün kýzlar günün birinde kraliçe olmak ister! Ve eklemek istiyor: Hiçbir memlekette iki kraliçe birden olmaz! Yüzüne, kendisine bile yabancý gelen geniþ bir gülümseme yayýlýyor ve birasýndan iri bir yudum daha alýyor. Üzerinde gezen yabancý gözlerin, dudaklarýnýn kenarýnda kalan bira köpüklerinde olduðunun farkýnda þimdi ve bunun, onlarýn susuzluðunu artýrdýðýný biliyor. Þu an dudaklarýnýn kývrýmýyla gamzesi arasýnda duran minicik bir bira köpüðünün nasýl bir gücü olduðunu erkeklerin gözünden okumanýn üstünlük duygusuyla kadýnlýðýný tadýyor. Film þeridi yeniden makineye takýlýyor. Hareketler eski hýzýna ve temposuna; açýlýp kapanan aðýzlar, eski sözlerine yeniden kavuþuyor; film kaldýðý yerden devam ediyor. Çýkýnca, Petrograd Pastanesi'ne gidelim, diyor Muþtik. Ses çýkarmýyor Aliye, perdedeki gemiyi, nereden görmüþ olabileceðini düþünüyor; geminin balo salonundaki avize tanýdýk geliyor. ... Birlikte birkaç aný edinmenin, güven duygusunu nasýl güçlendirdiðini
iyi biliyor Muþtik. Bu yüzden, birkaç gündür birlikte geziyorlar. Uzun yolculuklarý besleyen þeyin küçük yolculuklar olduðunu anlatýyor Aliye'ye. Yol arkadaþlýðý, dünyanýn en zor arkadaþlýklarýndan biridir, diyor. Kaç kiþi yol arkadaþý kalabilir hayatta, bir düþünsene! Aliye düþünemiyor. O kadar genç ki, gözleri fazla uzaða bakamýyor. O gün, Eyüp sýrtlarýnda gezerlerken, iki yanýnda uzun selvi aðaçlarýnýn dizili olduðu, yýðma taþlarla örülü alçak bir duvarla çevrelenmiþ eski bir mezarlýðýn yanýndan geçiyorlar. Geçmiþin ve þimdinin çiçek kokularýnýn yanýndan geçiyorlar. Eski ve uzun ezan seslerinin yanýndan geçiyorlar. Eskiden, sevdiklerini uzaða göndermeye kýyamayan mahallelilerin ölüleriyle koyun koyuna yattýklarý alçakgönüllü mahalle mezarlýklarýnýn yanýndan geçiyorlar. O iki yaný, aralarýndan salkým saçak otlarýn boy verdiði yýðma taþlarla örülü, iki yaný uzun selvilerin koyu gölgeleriyle ve yabani otlarýn baþýboþ yeþilliðiyle kuþatýlmýþ, Boðaz'ýn tuzlu rüzgarlarýný saklayan sýk aðaçlý koruluklara doðru kývrýla kývrýla týrmanan o dar patika yoldan, eski ölülerin yeni hayatlarýnýn yanýndan geçiyorlar. Ölümün Müslüman huzurunun yanýndan geçiyorlar. Yolun sonuna doðru, hafif eðimli bir tepeciði aþarken, birdenbire eski bir Ýstanbul prensesinin masalý çýkýyor karþýlarýna. Konuþan mezardý bu masal. Yaðmurlardan sonra topraðý kabarmýþ taze bahar kokan bu mezarýn yanýndan ne zaman geçseniz, topraðýn derinliklerinden gelen bir ses duyulurdu; alçak sesle, ama hiç susmadan, kendi masalýný anlatan ölü bir prensesin sesiydi bu. Çok kullandýðý halde anlamýný hiç yitirmemiþ sözcükler kullanýyordu. Yüz yýl uyuduktan sonra, bir prensin hayat öpücüðüyle uyandýrýlmýþ ve ondan sonra da hiç susmamýþ bir prensesin, kadýnlýðýnýn uzun uykusundan uyanmýþ, uyandýrýlmýþ bir prensesin hiç dinmeyen sesi, bir yeraltý nehri gibi uðulduyordu. Uyandýrýlmýþ prenseslerin rüyalarýný gören bu mezardan bütün dünyaya yorgun sesleniþini sürdürüyordu. Tarih kadar yorgun bir sesti bu. Bin yýldýr gizemlere, týlsýmlara, büyülere, efsanelere sarmaþýklar gibi dolaþarak yaþamýþ Ýstanbullularýn, artýk alýþtýðý, kanýksadýðý, sonunda zamansýzlýða ulaþmýþ nice gündelik tansýktan biriydi bu, yolu oraya düþen her kim, bu mezarýn yanýndan geçse, bir an soluklanýr, öldükten sonra bile hazin masalýný terk etmeyen bu talihsiz prensese kulak verir, onu bütün kalbiyle dinler, duyduklarýndan kendi hayatý için gerekenleri öðrenmeye çalýþýr, sonra uðradýðý bu masaldan payýna düþeni alýp kendi yoluna giderdi. "... Yüz yýldýr hiç konuþmadým, hep bekledim, karanlýkta bekledim, yalnýzlýkta bekledim, yalnýzlýðýmda bekledim. Kitaplar okudum, filmler seyrettim, düþünceler geliþtirdim. Hayatýma deðin sahneler yazdým, sahneler tasarladým, bunlarý canlandýrmak istedim, ümit ettim, düþ kurdum, gelecek biriktirdim. Erteledim, erteledim. Yüz yýldýr hiç konuþmadým, hiç konuþamadým. Hiç kimseyle konuþamadým. KÝMSE. KÝMSE. KÝMSE. Kim, kimin kimsesi olabiliyor ki sevgili Prensim? Herkes önünde sonunda kendi kendinin kimsesi oluyor. Hiç kimse yoktu ki zaten, nasýl olabilirdi hem? Bütün çevremi uykunun kundaðý sarmýþken, sarmalamýþken? Düþlerimin sessizliðinde yaþadým. Düþlerimin sessizliðini, sessizliðin karabasanýný,
nasýl anlatabilirdim size? Uçucu görüntüler ve büyük bir sessizlik içerisinde ayak sürüdüm bunca yýl. Tek bir sözcük, tek bir sözcük bile etmeden, düþlerimin sessizliðinde yaþadým. Tek bir sözcük, tek bir, tek..." Mezarýn üzerinde karýncalar titreþen kelimeler gibi geziniyorlar. "Rüyanýn bittiði yerde baþlayan bir masal yok mudur Prensim? Ýnsanlarýn uyanýkken de sevildiði masallar... Biliyorum hiç sevmeyeceksiniz beni, belki kendi yýkýmýmý hazýrlýyorum sürekli konuþarak, hiç susmayarak. Ýtiyorum sizi, yanýma yaklaþtýrmýyorum. Böylelikle sizi kendimden uzak tutuyorum, size sözcüklerden bir orman örüyorum; gene sevesiniz diye belki, hiç sevmeyesiniz diye belki. Konuþarak kendimi boðuyorum, sizi boðuyorum, beraberliðimizi boðuyorum. Oysa, ince, iyi yürekli biriyim, sevmek ve sevilmek istiyorum. Belki de durulurum zamanla, týlsýmsýz, büyüsüz sevin beni n'olur. Hatalarým, zaaflarým, kusurlarýmla sevin. Masalýmýn aðýrlýðý altýnda ezilmiþ yüreðimden þimdiye deðin uydurulmamýþ olduðu için hiç kimsenin bilmediði bir sevgi çýkarmak istiyorum. Size bütün geçmiþimi, bütün geçmiþi, bütün yaþadýklarýmý bir çýrpýda anlatmak istiyorum. Ýlgi duymadýðým erkeðe karþý feminist, ilgi duyduðum erkeðe karþý köle olabilirim. Çaðýmýzýn ideal kadýnlarýndan biri olabilirim. Sevmek istiyorum ama sevmeyi öðrenmek istiyorum önce. Ne ki bir dil saðanaðý altýndayým þimdi. Sözcükler aðzýmdan kayý kayýveriyorlar. Onlara tutunarak yaþýyorum belki de. Yalnýzlýðýmdan kurtulmak için konuþuyorum. O korkunç sessizliði (hani düþlerimin) unutmak için konuþuyorum. Hoþgörün beni Prensim, biliyorsunuz þu yüz yýllýk arayý kapatmak zorundayým. Sevseniz de, sevmeseniz de beni konuþacaðým, susana kadar konuþacaðým. Hiçbir güç beni konuþmaktan alýkoyamaz artýk. Hiçbir güç. Boþ da olsa, dolu da olsa, kelimeler, kelimeler, kelimeler" Aliye ve Muþtik, daha iyi duyabilmek için, mezarýn üzerine eðdikleri baþlarýný hafifçe kaldýrýyor, soran gözlerle birbirlerinin yüzünde bir tepki arýyor, sonra da saygýlý bir sessizlikle birbirlerine hiçbir þey söylemeden, ellerindeki ay gibi þavkýyan, kalay ýþýltýsýný hiç yitirmemiþ bakýr maþrapalardan prensesin mezarýnýn ve kelimelerinin üzerine su döküyorlar. Böcek seslerinin, arý výzýltýlarýnýn bozamadýðý ayný saygýlý sessizlikte yerlerinden kalkýyor, hiç konuþmadan kendi masallarýnýn çatallandýðý yol aðzýna doðru yürümeye devam ediyorlar. Onlara, giderek koyulaþan, kurþuni renge dönmeye baþlayan, onlar yürüdükçe, gökyüzünde alçalan iki top bulut eþlik ediyor. Bir süre sonra tepenin ardýnda tamamen gözden yitiyorlar. Arkalarýnda sahipsiz kalmýþ bir manzara, eksiksiz bir hüzün býrakarak... Söðütler hýþýldýyor. Gök koyu. Prensesin toprak üstüne vuran kelimeleri. Karýncalar. Yaðmur. Zaman. Herkes için zaman. Hangi yol aðzý, hangi kararlar için gereken zamaný tanýr ki?
Zaman yalnýzca geçer. ... Mevsimlerin çok çabuk, çok hýzlý geçtiði, meleklerin soðuk deniz þarkýlarý söylediði kuzeyde, gri ve uzak bir ülke varmýþ bir zamanlar... Ýnsanlar, renkten, ýþýktan, sürprizlerden ve mucizelerden yoksun, kuru hayatlar yaþarlarmýþ. Herkesin hayatý, olaðanüstü sýkýcý, iç karartýcý, bunaltýcýymýþ. Bu yüzden insanlar, ancak kendilerine masallar satýn alarak sürdürebiliyorlarmýþ yaþamlarýný. Gündelik hayatýn güçlüklerine, ancak bu masallar sayesinde katlanabiliyorlarmýþ. Kimi masallarsa kiralýkmýþ; bazý yerler elden düþme masallar satýyormuþ. Parasý olanlar, pahalý ve yeni masallar alýrken, yoksullar, çoðu kez rehin karþýlýðý kullanýlmýþ masallar kiralayabiliyorlarmýþ ancak. Bazý insanlar, taþýyamayacaklarý masallar alýyor, sonra bu masallarýn altýnda kalarak heba olup gidiyorlarmýþ. Çok onarýlmýþ masallar, yýrtýk sökük yerleri onarýldýktan sonra yeniden kullanýlýr hale getirilen masallar, dayanýklý masallarmýþ. Masallarda kaybolmaktan korkanlar için en uygun masallar bunlarmýþ. Þehrin biraz dýþýnda, kýrlarýn baþladýðý yýkýk surlarýn eteklerinde, her mevsim kirli ve karanlýk bir su gibi akan kanala yakýn bir yerde, üç kanatlý kapýsýndan bin bir güçlükle girilen eski, köhne bir yapýnýn üzerindeki büyük tabelada "Kiralýk Masallar" yazýyormuþ. O yöredeki herkes masallarýný buradan alýrmýþ aslýnda; en iyi, en güzel, en dayanýklý masallar burada bulunurmuþ. Bu binanýn bir de yaþsýz bekçisi varmýþ. Adýný kimse bilmezmiþ, bilenler de zamanla unutmuþlar zaten; ondan söz açmak için, "Masal Bekçisi" demek yeterliymiþ. Masal Bekçisi, kimseleri sokmazmýþ masal evine. O þehirde her þeyin bir evi varmýþ, "Oyun Evi" gibi; "Hatýra Evi" gibi, "Rüya Evi" gibi. Yoksullar ve kimsesizler; yalvara yakara Masal Bekçisi'nin vicdanýna seslenerek, elden düþme bir masal parçasýna sahip olmaya çalýþsalar da, ya da bir masal kýrpýntýsýndan büyük bir hayat umsalar da Masal Bekçisi, çok katý ve ödün vermez bir kiþiymiþ. Bir ölü kadar kayýtsýz bir yüzle kapýnýn önünde dimdik durur, buz gibi bakýþlarla karþýlýksýz býrakýrmýþ bu çeþit istekleri. Acýma duygusundan bunca yoksun oluþunu eleþtirenlere, Baþýný beklediðim masallarýn bana sýzmalarýna izin verseydim, bunca yýl sürdürebilir miydim bu iþi, dermiþ. Geceleri, kanal boyu gezerek, uykusuzluk çeken A'ya acýmýþ bir tek. O güne dek yüzlerce insan onca yalvarmýþ yakarmýþken, bir tek ona acýmýþ. Niye? diye sorma. Böyle þeylerin açýklamasý yoktur. Hayat her þeyi gerekçelendirmez, masallar niye gerekçelendirsin? Hayatýn bir planý yoktur. Varsa da, bizim hayatlarýmýzý ve seçimlerimizi aþan bir plan olmalý bu, akýl erdiremeyiz, boþ yere zaman yitirmeyelim. A'nýn uzun ve karanlýk gecelerini kanal boyunda geçirmesi, o kirli ve karanlýk sulara iç geçirerek uzun uzun bakmasý, hiçbir þey söylemeksizin dalgýn gözlerle Masal Evi'nin çevresinde mahzun mahzun dolaþmasý, nedense Masal Bekçisi'nin içinde bir yerlere dokunmuþ. Bir gece onu Masal Evi'nin içine buyur ederek ne istediðini sormuþ.
A, diðerleri gibi bildik masallarýn peþinde deðilmiþ. Çok yalýn bir sorunun yanýtýný bulabileceði tek bir masal istiyormuþ yalnýzca. Kimsenin "Hayýr" diyemeyeceði biri olmak mümkün müdür? diye sormuþ A. Hayýr, demiþ Masal Bekçisi. Dünyanýn en güzeli bile olsan mý? Evet, dünyanýn en güzeli bile olsan, demiþ Masal Bekçisi. Kaldý ki, dünyanýn en güzeli diye bir þey yoktur. Ama dünyanýn en güzeline kim hayýr diyebilir? diye ýsrar etmiþ A. Her zaman biri vardýr, demiþ Masal Bekçisi. Hayat da bu yüzden hayattýr zaten. Bu hesap edilemeyen "hayýr"lar yüzünden. A, Ben hep kimsenin hayýr diyemeyeceði biri olmak istedim, demiþ. O zaman gir de gör, demiþ Masal Bekçisi, onu bir masalýn içine almýþ. Ama önceden gerekli bütün uyarýlarda bulunmuþ: Bak dikkatli ol, bu masalý kendin istedin, ama günün birinde masalýnda kilitli kalabilirsin, demiþ. Gerçi bu tehlike, bütün masallar için vardýr ama, bu gibi masallarda daha da çoktur, ona göre dikkatli olmalýsýn. Benim de çok caným sýkýlýyor burada, baþýný beklediðim bunca masal yordu beni. Ben de seninle birlikte geleceðim. Masalýn içinde, her seferinde baþka bir kimlikle karþýna çýkacaðým, yazgý dönümlerinde sana yiyeceðini, içeceðini ben vereceðim, iþte o zamanlarda deðiþeceksin, demiþ. Hep ayný kalmak için çok çabuk yer deðiþtirmek gerekir. Bunu masalýn içindeyken kendin de göreceksin zaten. Merak etme, ben yanýnda olacaðým. Masalýnda teklediðin zamanlarda karþýna çýkacaðým. Bütün yapacaðýn, tam zamanýnda masalýný terk etmektir, yoksa hem masalýnda kilitli kalýrsýn, hem de yapayalnýz. Günün birinde ortadan yok olursam, bil ki ölmüþümdür. Hadi, þimdi al þu üzümlü keki ve limonatayý da masala baþlayalým, diye gülümseyerek elindekileri ona uzatmýþ. A, ilkin üzümlü kekten koca bir lokma ýsýrmýþ, ardýndan içinde bir nane dalý yüzen zencefilli limonatasýný içmiþ ve birdenbire kendini bir masalýn içinde bulmuþ. Masalýný ikliminden tanýmýþ. Ansýzýn, kalabalýk bir akþamüstü barýnda, yeni bir bedende, harika bir kadýn olarak bir mucize gibi belirmiþ. Girdiði her yeri fetheden o meþum rüya güzellerinden biri olarak ansýzýn çýkývermiþ ortaya; herkesin soluðu kesilmiþ onu görünce, herkes dönüp dönüp hayranlýk ve arzu dolu bakýþlarla bakýyor, gözlerini bir türlü alamýyorlarmýþ ondan, böylece, kendini ilkin baþkalarýnýn gözlerinde görmüþ; nasýl biri haline geldiðini çok merak etmiþ ve herkesten sonra görmüþ kendini. Ayna olmadan insanýn kendisini tanýyamayacaðýný dehþetle fark etmiþ. Sonunda kalabalýðý yararak ilerlediði barýn aynasýna vuran yansýsýný görünce, soluðu kesilmiþ; ne zamandýr hayalini kurduðu, ancak masallarda rastlanan,
güzelliði bütün zamanlara yayýlan kadýnlardan biri olarak, aynada kendi karþýsýnda öylece duruyor, kurban farký tanýmayan öldüren bakýþlarla bakýyormuþ. Herkes çevresini sarmýþ; erkekler, unutulmaz aþk filmlerinde olduðu gibi, sigarasýný yakmak için çakmak yarýþtýrýyor; herkes ona iltifatlar ediyor, onun dikkatini çekmeye, bir anlýk da olsa ilgisini toplamaya çalýþýyormuþ; hepsi de çok yakýþýklý, çok hoþ, çok çekici, bakýmlý erkeklermiþ; A, içlerinden hangisi seçeceðine bir türlü karar veremiyormuþ. Kendi masalým baþýmý döndürdü, herhalde ondan böyleyim, diye geçiriyormuþ içinden. Bir süre sonra, içlerinden birinde karar kýlarak çýkmýþ bardan, ama aklý diðerlerinde kalmýþ, ertesi akþamlarsa, diðerleri için gelmiþ bara ve her seferinde ayný þey olmuþ; kiminle çýksa, aklý bir diðerinde kalýyor, kendini yeterince mutlu ve doyumlu hissetmiyormuþ. Kýsa bir süre sonra, onlarýn ilgilerinden de, varlýklarýndan da çabucak sýkýlýr olmaya baþlamýþ. Elde ettiði her erkekten, daha bardan çýkmadan vazgeçtiðini, gecenin kendisi için daha þimdiden bittiðini duyumsar olmuþ. Bir akþam, barýn uzak bir köþesinde, ýþýðý kýt dip masalardan birinde oturan ve diðerlerinin tersine, ona hiç ilgi göstermeyen genç bir adam dikkatini çekmiþ A'nýn; genç adamýn yanýna sokulmuþ, güzelliðinin verdiði cüret ve küstahlýkla, adamýn yüzüne sigarasýndan kalýn bir duman üfleyip buðulu bakýþlarla süzdükten sonra, Neden benimle ilgilenmiyorsunuz? diye sormuþ. Genç adam gülümsemiþ. O kadar güzel gülümsemiþ ki, A, hem bu gülümseyiþe sevdalanabileceðini, hem de bu gülümseyiþle reddedildiðini anlamýþ. Bunu bir yanýt olarak kabul etmemiþ tabii, genç adamý kýþkýrtmaya çalýþmýþ: Yoksa kadýnlardan hoþlanmýyor musunuz? Ayný yumuþak gülümseyiþle, Hayýr, demiþ genç adam. Kadýnlardan hoþlanýyorum, hem de çok... Öyleyse neden benimle ilgilenmiyorsunuz? demiþ A. Bakýn, burada herkes çevremde pervane kesilmiþ dönüp duruyor, siz niye böyle kayýtsýzsýnýz? Yoksa, benim ilgimi çekmek için mi böyle yapýyorsunuz? Eðer öyleyse, yani bu bir taktikse, baþardýnýz demektir, bakýn yanýnýzdayým ve ben sizin ayaðýnýza gelmiþ oldum. Hayýr, bu bir taktik falan deðil, demiþ genç adam. Yalnýzca ilgimi çekmiyorsunuz, hepsi o kadar. Yoksa beni yeterince genç ve güzel bulmuyor musunuz? diye büyüyen bir hayretle sormuþ A. Tersine çok güzel ve genç bir kadýnsýnýz, bütün erkeklerin ilgisini çekmeniz normal. Peki öyleyse, sizin ilginizi neden çekmiyorum? diye ýsrar etmiþ A. Yanýtý çok basit demiþ, genç adam. Genç ve güzelsiniz tabii; sorun da bu ya zaten, benim için fazla güzelsiniz. Kusursuzsunuz, oysa ben kusurlu güzelliklerden hoþlanýrým. Bakýn, ben yirmi beþ yaþýndayým ama, benim hoþuma gidenler, kýrk yaþýn üstünde olan, hafif tombul kadýnlardýr. Onlar için deli olurum. A, ilkin þaþýrmýþ, genç adamýn yüzüne inanmaz gözlerle bakmýþ, genç adamýn yüzünden ciddi olduðunu anlamýþ, Masal Bekçisi'nin daha masalýn baþýnda ne demek istediðini kendisine kavratmakta aceleci davrandýðýný düþünmüþ, ama yine de o anda, onun ilgisini, peþinde koþan erkekler deðil, gülümseyiþiyle aklýný baþýndan alan bu genç adam çekiyormuþ ve ancak bir masalla edindiði bu kusursuz güzelliðin, kendisiyle bu genç adam arasýnda ciddi bir engel oluþturduðunu görmüþ. Hayatý boyunca onu yöneten reddedilmek korkusunun gerçek olduðu bu gerçekdýþý durum, onu büsbütün kýþkýrtmýþ. Ýçini tartmýþ. Ne pahasýna olursa olsun, bu genç adamý istediðini fark etmiþ, zaten onun böyle bir masalý istemesinin nedeni de, yaþamý boyunca reddedilmek duygusu üzerine oynadýðý o büyük kumarmýþ. O an, her þeyden vazgeçip genç adamýn istediði gibi bir kadýn olmaya karar vermiþ.
Bunun üzerine, barmenle göz göze gelmiþ, barmeni hemen gözlerinden tanýmýþ, Masal Bekçisi'ymiþ bu. Bana hemen özel bir yiyecek ve özel içecek verin, diye imada bulunmuþ barmene. Barmen, ona, uzun ayaklý kristal bir kadeh içinde tropikal bitkilerin güneþ ýþýðýndaki yansýmalarýný taþýyan rengarenk bir içkiyle, kenarlarý tropikal bitkilerle desenlenmiþ geniþ bir tabak içinde hindistancevizli ufak pötiförler sunmuþ. Hemen bir pötiför yiyip serin içkisinden iri bir yudum aldýktan sonra, kendini yepyeni bir bedende bulmuþ. Birdenbire, barda yalnýz baþýna oturup içkisini yudumlarken, uðradýðý onca hayal kýrýklýðýna karþýn, dýþýna sürüldüðü dünyadan medet umarcasýna, umutsuz gözlerle etrafa bakýnýp duran, belli ki kalbi hayaller ve iyiliklerle dolu, kýrk yaþýn üstünde hafif tombul bir kadýn oluvermiþ. Görünüþünde, arzu uyandýrmaktan çok, acýma uyandýran hazin bir yan varmýþ. Üzerinde, soluk renkli, geniþ yakalý, mercan düðmeli, eski moda bir giysi varmýþ; elbisesiyle ayný kumaþtan yapýlma, altýn suyuna batýrýlmýþ iri tokalý kemeri, göbeðini iyice ortaya çýkarýyormuþ. Kýsa bacaklarýndan ötürü, bar taburesinin madeni ayaklýðýna yetiþmekte zorlandýðý ayaklarýndaki, tabaný mantarlý, ucu açýk, çapraz atkýlý iddialý ayakkabýlarý pek rüküþ kaçmakla kalmýyor, tombul parmaklarýna gizlenmiþ böcek gözleri gibi bakan narçiçeði rengi ojelenmiþ ayak týrnaklarýna ürkütücü bir hava veriyormuþ. Bara oturmaktan çok, tünemiþ gibi iðreti bir hali varmýþ. Ama, gene de az sonra, onu fark eden genç adam, oturduðu uzak köþeden kalkarak, yanýna gelmiþ ve onunla yakýndan ilgilenmeye baþlamýþ. Bunun üzerine, A'nýn keyfi yerine gelmiþ, o güzel gülümseyiþinin yaný sýra, yumuþacýk gözlerle bakan, çok hoþ, çok tatlý bir adammýþ, onunla güzel vakitler geçirebileceðini, mutlu olacaðýný þimdiden hissedebiliyormuþ; yalnýz, o gece, onunla birlikte bardan çýkarken, çevresindeki diðer adamlarýn ilgisinin eksikliðini duymaktan da kendini alamamýþ; yetmiyormuþ gibi, genç yakýþýklý bir adamla, kýrk yaþýný geçmiþ, hafif tombul bir kadýnýn beraberliðinde hazin bir yan bulduklarýný gizlemeyen apaçýk bakýþlarla bakýyorlarmýþ arkalarýndan. Kendini aþaðýlanmýþ hissederek çýkmýþ bardan. Kendi gibi geçkince ve tombul birini nasýl olup da sevebildiðine inanamadýðý genç adama yönelmiþ öfkesi; yolda, yok yere bir tartýþma çýkarýp hýrsýný aldýktan sonra sakinleþebilmiþ. Genç adamýn kollarýnda gerçekten güzel bir gece geçirmiþ ama, genç adamý, bu sefer de kendini o haliyle sevdiði için, küçük görmeye baþlamýþ; kendini sevmeyen birinin, baþkalarýnýn kendini sevebileceðine olan inançsýzlýðýný ve umutsuzluðunu böylelikle yakýndan tanýmýþ; hem sonra, ona kimse yetmiyormuþ, o, bütün dünyayý istiyormuþ, bütün dünyanýn hayranlýðýný, ilgisini; kendine ancak öyle inanabilirmiþ; kendi gözünde varlýðýný ancak öyle onaylayabilirmiþ, sonraki günlerde, birlikte olduðu bu genç adamdan da, iki insanýn yalnýzca kendi içine kapanmýþ mutluluðundaki kýsýrlýktan da çabuk sýkýlmýþ. Günün birinde, bir gece kulübüne yalnýz gidecek olmuþ, kýrk yaþýný geçmiþ hafif tombul bir kadýna kimsenin ilgi göstermeyeceði, ortalýkta gençlik ve dirim fýþkýran insanlarýn kaynaþtýðý, yüksek sesle müzik çalýnan, dans pistinden insanlarýn eksik olmadýðý hareketli bir kulüpmüþ burasý, herkesin gözü genç ve diri bedenlerdeymiþ; o yaþa ve o kilolara gelmiþ kadýnlarýn çoðunun hayatýnda zaten biri varmýþ. Bunu güven altýna almýþ olmanýn rahatlýðý ve birçok þeyden vazgeçmenin kayýtsýzlýðýyla, yiyip içip eðleniyorlarmýþ onlar. Çevrede çok güzel, çok bakýmlý genç kýzlar varmýþ gerçekten. Kimse dönüp bakmýyormuþ bile A'ya. Yanýndan geçenler bile, o kalabalýkta sürtünmemek için, kendilerini özenle geri çekerek, geçip gidiyorlarmýþ yanýndan. Bütün bunlar
A'nýn pek aðýrýna gitmiþ, mutsuzluktan içkiyi biraz fazla kaçýrmaya baþlamýþ, koyu ve kalýn bir yalnýzlýðýn kapanýna kýstýrýldýðýný hissetmiþ, iyice hýrçýnlaþmýþ, aksileþmiþ, bir süredir gözüne kestirdiði genç ve güzel bir adamýn yanýna gitmiþ, adamla neredeyse zorla tanýþmýþ, A'nýn ýsrarlý ve giderek saldýrganlaþan tutumu üstüne, A'yý parasýna güvenen, zengin ve küstah bir kadýn sanan genç adam, ona bir jigolo olmadýðýný açýklamak zorunda hissetmiþ kendini; böyle anlaþýldýðý için çok üzülen A, bu kez de ýsrarla genç adama, ne tip kýzlardan hoþlandýðýný sormuþ. O genç adam da, genç ve sarýþýn kýzlardan hoþlandýðýný, özellikle yeþil gözlülere zaafý olduðunu ve artýk kendisini rahat býrakmasýný, gecenin herkes için kýsa olduðunu söylemiþ. Gururu hayli incinmiþ olarak genç adamýn yanýndan kalkan A, dosdoðru tuvalete gitmiþ, tuvaletin kapýsýnda durup, herkese mendil verip, kolonya tutan yaþlý kadýný birdenbire gözlerinden tanýmýþ, Masal Bekçisi'ymiþ bu. Bir kaðýt mendil ve kolonyanýn yaný sýra, ona, küçük bir çay bardaðý içinde koyu ve karanlýk bir mayi ile içinde çeþitli otlarýn ve baharlarýn bulunduðu küçük bir çörek uzatmýþ. A, hemen çörekten iri bir parça ýsýrarak yutarcasýna yemiþ, ardýndan o küçük çay bardaðýndaki koyu ve karanlýk mayii kafasýna dikerek, hepsini bir kerede içmiþ, birdenbire tuvaletten genç, sarýþýn, yeþil gözlü bir afet olarak çýkmýþ dýþarý. Ýri göðüslerini iyice ortaya çýkaran, vücudunu sýmsýký saran mini bir jarse giysinin altýndan görünen yanýk tenli düzgün bacaklarýyla, dolgun ve sýký kalçalarýný savura savura, saðlam ve emin adýmlarla bara doðru ilerlerken, yeniden savaþ alanýna dönen diþi bir cengaveri andýrýyormuþ. Az önceki genç adam, onu görünce vurgun yemiþe dönmüþ ama, A, ancak uzun bir süre ardýnda koþturduktan sonra tanýþmaya yanaþmýþ ve gene uzun nazlardan, cilvelerden sonra, onunla birlikte olmuþ. Kendini yeniden reddedilememenin güvenli topraklarýnda hissederken, bir süre daha böyle, sarýþýn ve yeþil gözlü bir afet olarak yaþamaya karar vermiþ. Bir baþka akþam, deniz kenarýnda bir balýkçý lokantasýnda, yan masada oturan lacivert gözlü, siyah saçlý, beyaz tenli, güldüðünde inci gibi diþleri ortaya çýkan genç bir adamda kalmýþ aklý. Adamdan çok hoþlanmasýna karþýn, adam öylesine ilgisizmiþ ki, dönüp bakmýyormuþ bile, sonunda tanýþmayý baþarmýþ ama, adamýn kayýtsýzlýðý ve ilgisizliði sürüyormuþ. Yüz bulamayýnca, Yoksa siz de, orta yaþlý kadýnlardan mý hoþlanýyorsunuz? diye kýzýþtýrmaya çalýþmýþ adamý. Adamsa, A'nýn ýsrarlarý karþýsýnda dayanamayýp, üst üste özürler dileyerek, sarýþýnlardan hiç hoþlanmadýðýný, esmerlere, hatta daha koyu tenli kadýnlara bayýldýðýný, yaþamý boyunca sarýþýn bir kadýnla flört bile etmediðini söylemek zorunda kalmýþ. Bunun üzerine, lokantanýn bulunduðu sahilde kayýkta oturan, lokantaya taze balýk getiren yaþlý balýkçý gözüne iliþmiþ A'nýn, uzaktan bile gözlerinden tanýmýþ Masal Bekçisi'ni, hemen yanýna gitmiþ; balýkçý, ona, ekmek arasýnda bilmediði bir balýk uzatmýþ; lokantada yediklerinden çok farklý bir balýkmýþ bu, yanýnda da bakýr bir maþrapa içinde sarý-beyaz renkli, ekþimsi-tatlý tuhaf bir içecek sunmuþ; bunun üzerine A, masaya genç, iri gözlü, gür kirpikli, dalga dalga saçlarý incecik belini döven, kahve esmeri bir dilber olarak geri dönmüþ. Baharatlý teninde çöl gecelerinin yýldýzlarý ýþýyormuþ. Adam, bir süre gözünü alamamýþ A'dan. A ise onu hiç görmüyormuþ gibi yapmýþ. Ama sonunda adamýn zekice kurlarý, tatlý ýsrarlarý karþýsýnda, onunla da mutlu geceler geçirmiþ. Ondan sonraki günlerde, uzun süreli iliþkilerden kaçýnýr olmaya, caný kimi çekerse, tam da o kiþinin istediði gibi biri olarak
yaþamaya, sürekli ten ve gövde deðiþtirerek, bütün dünyayý elde etmeye baþlamýþ. Hep arzulanýyor, hiç reddedilmiyor, herkes tarafýndan beðeniliyor, hep ardýndan koþuluyor, hiç üzüntü çekmiyor, caný yanmýyor, hep gülüp eðleniyormuþ. Ama, doyurduðu gövdenin, kendi gövdesi olmadýðýný için için bilmenin ezikliðini bir türlü atamýyormuþ üstünden. Bütün bunlarýn kendisini gerçekte tatmin etmediðini, bir süredir, kendisini "biri" gibi hissetmediðini düþünmeye baþlamýþ. Artýk kimse onu tanýmýyormuþ, çünkü öyle biri yokmuþ. Her seferinde aynadaki yabancý yüzleri kendisi sanmaktan yorulmuþ. Rüzgarlý bir sonbahar günü, sahil boyunda bir bankta tek baþýna oturarak hüzünlü gözlerle denizi seyreden genç bir adam, ta uzaktan dikkatini çekmiþ A'nýn; gidip yanýna oturmuþ ve o genç adamýn, o güne kadar gördüðü en güzel, en çekici, en vazgeçilmez adam olduðuna karar vermiþ; kendini ne zamandýr yorgun hissediyormuþ artýk, güvercin gömleði deðiþtirir gibi sürekli deðiþtirdiði gövdelerin ve hatýralarýn aðýrlýðý varmýþ üzerinde, tam da bu genç adamýn istediði gibi biri olup bundan böyle hayatýnýn sonuna kadar öyle kalabileceðini, yüreðinin yemini bozulmamýþ en saðlam yerinde hissetmiþ. Hülyalý gözleri varmýþ genç adamýn, baktýðý denizin dalgalarýna benziyormuþ, baktýkça onlar da dalgalanýyormuþ. Genç adamýn kendisinden hoþlanmadýðýný hemen anlamýþ oysa, her zamanki taktikleriyle onu deþmeye, zevklerini öðrenmeye çalýþmýþ. A, böyle durumlarda, içinde bulunduðu gövdeyi terk edeceðini bildiðinden, ýsrarcý ve yapýþkan olmaktan asla çekinmiyormuþ artýk; onun için önemli olan ulaþmak istediði o kiþinin nasýl birinden hoþlandýðý bilgisini ele geçirmekmiþ yalnýzca. Nitekim bankta oturarak denizi seyreden genç adam da bir süre sonra, A'nýn ýsrarcý ve yapýþkan tavýrlarýndan sýkýlarak, ona, kendisini rahat býrakmasýný, çünkü, kadýnlardan deðil, erkeklerden hoþlandýðýný söylemiþ. Üstelik, orta yaþý geçkin, kel, göbekli ve mavi gözlü erkeklerden hoþlanýyormuþ, el parmaklarýnýn kalýn ve boðumlu olmasý ve boðumlarýnda da mutlaka hafifçe kýllar olmasý gerekiyormuþ. A, izin isteyip çarçabuk yanýndan uzaklaþmýþ genç adamýn; ileride, otobüs duraðýnda duran, gene gözlerinden tanýyýp Masal Bekçisi olduðunu anladýðý, çay ve simidin yaný sýra, bilet ve jeton satan, bezgin görünüþlü adamýn yanýna sokulmuþ, bir bilet istemiþ, geri dönüþsüz bir bilet, ayrýca çay ve simit almýþ ondan ve zaman yitirmeden, genç adamýn yanýna tam onun istediði biri olarak dönmüþ. Az önce yanýna oturan o gürültücü kadýndan sýkýlan genç adam, tam da yerinden kalkmak üzereymiþ ki, kendisine yaklaþan orta yaþý geçkin, kel, göbekli, mavi gözlü adamý görünce heyecanla gerisin geri oturmuþ. Çok güzel günler geçirmiþler birlikte, çok mutlu olmuþ, sonra genç adam günün birinde onu, hiçbir þey söylemeden terk etmiþ, baþka bir orta yaþý geçkin, kel, göbekli, mavi gözlü ve ellerinin parmaklarý iri boðumlu ve boðumlarýnýn üzeri hafifçe kýllý bir adamýn ardýndan baþka bir þehre gitmiþ. Ölecek kadar acý çektiði günler yaþamýþ. Aylar boyunca þehir þehir gezerek izini sürdüðü delikanlýyý hiçbir yerde bulamamýþ ve günün birinde masalýnda kilitli kaldýðýný anlamýþ. Kimsenin ilgi duymadýðý, orta yaþý hayli geçkin, daha kel, daha göbekli, daha mavi gözlü ve ellerinin parmaklarý daha iri boðumlu, boðumlarýnýn üzeri daha kýllý bir adam olarak sürdürmeye baþlamýþ hayatýnýn geri kalan günlerini. Birdenbire bütün masallarýn dýþýna sürüldüðünü anlamýþ. Hala gittiði her yerde, umutsuzlukla Masal Bekçisi'ni arayýp duruyormuþ; onun, günün birinde birdenbire karþýsýna çýkacaðý günü bekleye bekleye daha da yaþlanmýþ. Gözleri
artýk iyi seçemediði için, her gördüðü kiþiyi Masal Bekçisi sanýyor, bu yüzden önüne konan her yiyeceði, içeceði düþünmeden yiyip içmeye baþladýðý için de, gün günden daha çok kilo alýyor, ölesiye þiþmanlýyormuþ. Oburluðun birçok çeþidi olduðunu ve bütün çeþitlerinin insaný çýkmaza sürüklediðini anladýðýnda, her þey için çok geçmiþ. O mutsuz ve karanlýk günlerde, ölmemek için umutsuzluk içinde çýrpýnýrken, yazý yazmayý, yazýyla hayaller kurmayý keþfetmiþ; yazýya ve edebiyata sýðýnmayý, kalp sancýlarýný böyle dindirmeyi öðrenmiþ. Tutkuyla yazmaya baþlamýþ. Sürükleyici aþk romanlarý yazýyormuþ. Romanlarýnda kendini hep çok genç, çok güzel, çok cazip, kimsenin reddedemediði, asla "Hayýr" diyemediði bir genç kadýn olarak anlatýyormuþ. Adlarý, görünüþleri, üç aþaðý beþ yukarý yaþlarý ve fizikleri deðiþse de, o kadýnlar hiç deðiþmiyormuþ. Hepsi de kendisiymiþ aslýnda. Yazý yoluyla bir kadýn gövdesini giyiniyormuþ. Masal Bekçisi ise bir daha ortalarda gözükmemiþ. Bütün aramalarýna karþýn, karþýsýna bir daha hiç çýkmamýþ. A, onun öldüðünü düþünmeye baþlamýþ. Kim bilir, belki de ölmemiþtir, yalnýzca A'yý eskisi gibi sevmediði için ortaya çýkmamýþ olabilir. Ya da bizim bilemediðimiz baþka bir neden vardýr. Her neyse bunun artýk bir önemi yok. Bu masaldan çýkarýlmasý gereken kýssa, A'nýn yapacaðý tek þey, doðru yerde, doðru zamanda, doðru insanla karþýlaþmaktý, olabilir. Belki de bunlarýn hepsi boþ! Doðru masal olmadýðý gibi, doðru yer, doðru zaman, doðru kiþi, diye de bir þey yoktur. Var oluþ, hepten bir yanlýþlýktýr belki de. Hepimiz saçmasapan tesadüflerin esiri olan hayatlar yaþýyor ve bu hayatlarýn altýnda bir düzen arýyor olabiliriz. Sonuçta, bize kelimeler ve hikayeler kalýyor yalnýzca. Hatýralarla piþmanlýklarý saymýyoruz bile... Masal bittiðinde, Aliye'nin yüzü iyice boþalmýþtý. Bu kadar mý? diye sordu Muþtik'e. Daha ne olsun? dedi Muþtik. Aðýr bir masalmýþ bu! Hiç hafif masallar bilmez misin sen? Hafif olan tek þey hayattýr pamuk kýzým, dedi Muþtik. Peki, bu masaldan ne anlamam gerekiyor? diye sordu Aliye. Birçok þey ama, öncelikle, masalýný zamanýnda terk etmeyi, dedi Muþtik. Sakýn Masal Bekçisi'ne kabahat bulmaya kalkma! Kendi masalýndan gözleri kamaþmýþ kiþiler içindir bu masal. Kamaþma ile körleþme arasýndaysa, önemsiz bir ton farký vardýr yalnýzca. Bunu sana kim söyledi? dedi Aliye. Masal Bekçisi, dedi Muþtik ve gülümsedi. ...
Aynalý Pastane'de buluþtuklarýnda, akþamüzeriydi. Aliye'nin ayaklarýnda Muþtik'in armaðaný olan bir çift çizme vardý. Sabun köpüðüymüþçesine hafifti çizmeler, yumuþacýk bir deriden yapýlmýþlardý, tatlý bir ýlýklýkla sardýðý ayaklarýnda sanki hiçbir þey yokmuþ hissi veriyorlardý. Aliye'yi daha uzun boylu gösteriyor, yürüyüþüne gergin bir zarafet, görünüþüne alçakgönüllü bir vekar katýyordu. Belli bir rengi yoktu, içi boþken, tuhaf bir toprak rengi görünmekle birlikte, aslýnda yürüdükçe bastýðý yerin rengini alýyordu. Aliye, bunu fark ettiðinde çok heyecanlanmýþtý. Uzun yol için en dayanýklýsý, uzun konçlu çizmelerdir, demiþti Muþtik. Birlikte çýkacaklarý yeni hayat yolunu ima edercesine, yüzünde gizli bir tebessümle söylemiþti bunu. Aliye, henüz bir karara varmamýþ olduðunu ima edercesine, boþalmýþ bir yüzle dinlediði bu sözleri anlamazdan gelmiþti. Muþtik o akþamüzeri, her zamanki masasýna oturmuþ, her zamanki gibi çikolatalý pastasýný, küçük pötiförlerini yiyor; incecik porselen fincanda, üzerinde dumanlar tüten, demli, kokulu çayýný yudumluyor; býyýklarýnýn kýrýna bulaþmýþ pasta kýrýntýlarýný bembeyaz, kolalý bir mendille, zarif ve manidar hareketlerle siliyor; arada bir de gözucuyla Aliye'ye bakýyordu. Yüzünde, kimselerin duymadýðý uzak sesleri dinliyormuþ gibi esrarengiz bir ifade vardý. Böyle durumlarda, Zaman kulaklarýmý çýnlatýyor, derdi. Aliye, az önce haftalýðýný almýþtý ve patronlarýna iþi býrakacaðýný, býrakmak zorunda olduðunu nasýl söyleyeceðini bir türlü bilemiyordu. Bir özür cümlesi olarak, içinden, yalnýzca, Çok ani oldu, her þey çok ani oldu, sözleri geçiyordu. Uzun bir yolculuða çýkýyorum, diyelim. Bu cümlenin hem kabul edilebilir olduðunu düþünüyor, hem de nedenlerine gizem kazandýran soylu bir hava verdiðini düþünüyordu. Bir roman cümlesine benziyordu çünkü: "Uzun bir yolculuða çýkýyorum, diyelim." Kasasýnýn baþýnda oturan Aliye'yle, her zamanki masasýnda oturan Muþtik, arada bir göz göze geldikçe tedirgin ve kaçamak bakýþlarla birbirlerini tartýyor, sessizce konuþuyorlardý. Ýkisi de vaktin geldiðini biliyordu. Geciktirilecek, ertelenecek bir þey kalmamýþtý. Eþikteydiler. Masal eþiklerinde zaman dardý. Aðýr bir þey vardý havada. Yalnýzca Aynalý Pastane'nin deðil, onun bulunduðu binanýn, caddenin, semtin, bölgenin, kentin, ülkenin, kýtanýn deðil, sanki kökü, boðazýn, denizin derinliklerinin, yerkabuðunun bile altýna, dünyanýn çekirdeðine uzanan, baþlangýç zamanlarýna ait kadim bir ateþin usul usul topraktan tüten soluðu havayý aðýrlaþtýrýyor, olacaklara yön vermeye çalýþýyordu. Sanki dengelerin yer deðiþtirme zamanýydý. Bunu, bir tek masallar görünür kýlardý. Kader dediðimiz þey, insan hayatýnýn gizi çözülmemiþ fizik kanunlarýydý belki de. Pastanenin içinde top gibi asýlý kalmýþtý bu aðýr hava. Eþyayý gölgelendiriyor, her þeye tuhaf bir bulanýklýk veriyor, insanlarýn en gündelik, en olaðan davranýþlarýna bile garip bir yabancýlýk kazandýrýyordu. Her þey çok yavaþmýþ, her þey çok aðýr oluyormuþ, her þey inandýrýcýlýktan çok uzakmýþ gibi... Sanki her þey, artýk baþka bir alemin hýzýna gerek duyuyordu.
Muþtik, birdenbire kararlý bir biçimde yerinden kalktý. Hiçbir þey söylemeden dosdoðru aynaya yürüdü. Kasasýnýn baþýnda, oturduðu yerde telaþlanan Aliye, kalp çarpýntýlarý içinde hayretle büyülenmiþ bakýþlarla izliyordu onu. Bir an durdu, omuzunun üzerinden ardýna baktý Muþtik. Baþýyla hafifçe bir hareket yaparak, aynayý iþaret etti. "Gidiyoruz," demekti bu. Aliye, Herkesin içinde mi? dedi. Muþtik, Her þey, herkesin içinde olur, dedi. Sorun, yalnýzca görmeyi kabul etmek sorunudur. Biraz daha konuþsaydýk keþke, dedi Aliye. Neyi? dedi Muþtik. Konuþacak ne kaldý ki? Her þeyi konuþmadýk mý? Hadi korkaklýk etme! Ýlk adým, yalnýzca ilk adým, gerisi kendiliðinden gelir. Bak, ayna seni bekliyor. Aynalarýn da zamaný vardýr. Kimse kaderinin aynasýný küstürmemelidir. Yoksa kendine sýrlanýr kalýrsýn. Aynalar almaz olur seni. Gene de istediðim zaman geri dönebilirim, deðil mi? Bu mümkün, deðil mi? Muþtik bir an durdu. Aliye'nin gözlerinin içine, bir hipnotizmacýnýn, tesiri uykuya kadar giden kuvvetli bakýþlarýyla baktý. Evet, dönebilirsin tabii. Geri dönüþü olmaya yol yoktur. Merak etme, ayaklarýnýn çaresine bakanlar, baþlarýnýn da çaresine bakarlar! Ardýndan Muþtik ayný hýzla yoluna devam ederek, bir göz kýrpýmýnda aynanýn içinden geçti. Her þey pek çarçabuktu. Ayna azýcýk sislenir gibi olmuþ, Aliye donup kalmýþtý. Muþtik þimdi aynanýn içindeydi; az ötede durarak ardýna dönmüþ, gülümseyen gözlerle ona bakýyor, onu bekliyordu. Aliye, pastanedekilerin yüzünde, olan biteni gördüklerine iliþkin bir hayret ifadesi, bir þaþkýnlýk belirtisi aradý; oysa, kimse bir þey fark etmemiþ, herkes kendi havasýnda sohbetini sürdürüyordu. Aliye, aynanýn içinde gördüðü Muþtik'in bir yansýma olmadýðýnýn baþkalarý tarafýndan da fark edilmesini istedi. Þu an aynada görünen, pastanenin içindeki birinin yansýmasý deðildi; düpedüz aynanýn içinde biri vardý ve bunun baþkalarýnca görülmemiþ olmasýný anlayamýyordu. Yaþadýklarýnýn bir tanýðý yoktu! Bilmediði bir kayboluþ çeþidiydi bu. Dünyaya olan güvenini bir kez daha yitirmiþti. Muþtik, aynanýn içinden seslendi: Býrak dünyanýn gözlerini, dilini, nedenlerini ardýnda. Çabuk ol. Ardýmdan gel. Her þeye geç kalýyoruz. Yelek cebinden çýkardýðý köstekli saatine kaygýlý güzlerle birkaç kez baktý. Sihirli cümle buydu aslýnda: Her þeye geç kalýyoruz. Ölümlüler için en sihirli cümle. Aliye, aynanýn içinden seslenen Muþtik'in sesinin de baþkalarýnca duyulmamýþ olduðunu hayretle fark etti. Mucizeler dilsizdi demek. Bunun için görülmüyorlardý. Demek, Aynalý Pastane'nin
aynasýnýn, gördüklerinden ve gösterdiklerinden baðýmsýz bir hayatý, esrarý, sýrlarý vardý ve her zaman buradakilerin gözlerinden bir þeyleri saklamýþtý. Þu an eþiðine geldiði için, ayna, gizinin kapýsýný aralamýþtý Aliye'ye. Birdenbire, þimdi kalkýp dosdoðru aynanýn içine doðru yürümezse, bunu hiçbir zaman yapamayacaðýný, bunun bir karar aný olduðunu anladý; daha fazla düþünmeden yerinden fýrladý; eline, yalnýzca sapýndan sýmsýký tuttuðu, sýðdýrabildiði kadarýyla içine geçmiþini koyduðu siyah çantasýný ve rüzgarlý havalarda ya da denizin ortasýnda kaybolmamasý için baþýna taktýðý kýrmýzý beresini alarak kararlý adýmlarla aynaya doðru yürüdü. Muþtik'in bakýþlarý ve duruþu, aynanýn öte yanýnda alabildiðine güven vericiydi. Elini uzatmýþ, þefkatle gülümsüyor, onu bekliyordu. Bir kapý aðzýna yürür gibi dosdoðru yürüdü aynaya. Sadece, aynaya çok yaklaþtýðý anda çarpýþma içgüdüsüyle gözlerini yumdu, o kadar. Aynanýn içinden nasýl geçtiðini anlamamýþtý bile, bir anda aynanýn içinden geçmiþ ve kendini baþka bir iklimde buluvermiþti. Havadaki aðýrlýk daðýlmýþ, yerini taze, temiz kýr havasýna býrakmýþtý. Dönüp ardýna baktýðýnda, aynanýn öte tarafýnda býraktýðý pastanenin, kalýn bir sigara dumaný içinde yüzen masalarýn ve insanlarýn yavaþ yavaþ küçüldüðünü, giderek gözden kaybolduðunu gördü. Sanki bir kuyunun içinde yol alýyordu ve geride býraktýðý kuyunun aðzýndaki pastane, yavaþ yavaþ siliniyor, yerini puslu bir belirsizliðe, yaðmur öncesinin sýkýntýlý gökyüzüne býrakýyordu. Geçmiþin bu boðucu havasýný geride býrakýp önündeki taze, temiz kýr havasýný solumaya devam etti. Ýçini yokladý. Piþmanlýk duymuyordu. Belirsiz bir gelecek, her þeyi belli bir geçmiþten çok daha iyi ve ümit vericiydi. Muþtik, önü sýra konuþmadan hýzlý adýmlarla ilerliyor, Aliye ise ona yetiþmeye çalýþýyordu. Uzun adýmlarla dönemeçleri almaya baþladýðýnda, uykusunun geldiðini, alýþýk olmadýðý bu havanýn onu çarptýðýný hissediyor, ama yürümekten kendini alýkoyamýyordu. Yorgunluðunu yalnýzca hissediyor, ama yaþamýyordu. Geniþ, saðlam adýmlarla neredeyse sekerek yürüyordu Muþtik'in ardýndan. Birdenbire kendisine yol aldýran þeyin, ayaðýndaki çizmeler olduðunu anladý. Bunun üzerine köþede, çok dallý, bilge görünüþlü ulu bir aðacýn dibinde, ansýzýn gülümseyen bir kedi belirdi, kediyi hemen tanýdý; daha önce Ýstiklal Caddesi'ndenki bir maðazanýn vitrininde aniden görünüp kaybolan kediydi bu. Aliye'nin çizmelerine tanýdýk gözlerle bakarak gülümsüyordu. Sonra havada gülümsemesini asýlý býrakarak, kuyruðunun ucundan baþlayarak yavaþ yavaþ kayboldu. Kedi tamamen kaybolduktan sonra bile gülümsemesi bir süre öylece havada asýlý kaldý; çizmelerini ýþýtmayý sürdürdü. Otelin penceresinden bütün Ýstanbul görünüyordu neredeyse. Her yer ýþýk ýþýktý. Pencereden görünen þu kentin, kaç yýldýr içinde yaþadýðý kent olduðuna inanmasý neredeyse imkansýzdý. Her þey þehre nereden baktýðýnýza baðlýydý. Çizmelerini yataðýn kenarýna çýkardý. Çarþafý baþýna kadar çekti. Beklemeye baþladý.
... Ýðne iþi oyalý dantellerin yeni atýlmýþ pamuklar gibi kabarýp ahþap eþyayý bulutlar gibi örttüðü, konsollarda yanan iri kalpaklý lambalarýn yumuþak gölgelerinin, sönen akþamüstünü ve zamaný söylediði bir vakit, yüksek tavanlý, geniþ yatak odasýnda her zaman munis kediler gibi gömüldüðü, pencere kenarýndaki kulaklý berjer koltuðunda, bir zamanlar çamaþýr sodasýndan kabarmýþ ellerini, pastane kasasýnda oturduðu zamanlarda erik moruna dönüþmeye baþlayan dirseklerini, þimdi en pahalý ve hassas kremlerle ovarak zamandan geri almaya çalýþýrken, öte yandan, gene erkeklerden, kadýnlardan, hayattan, zamandan, seksten ve paradan söz eden Muþtik'i olanca dikkatiyle dinliyor Aliye. Sesinde üç yüz yýllýk bir Beyoðlu cini saklanan Muþtik, usul usul, tane tane, sayfalarýný aðýr aðýr çevirdiði bir kitabý, lezzetle okur gibi, ayný yumuþak tonla, ahenkli bir sesle, her zamanki gece derslerini sürdürüyor. Aliye'nin berjer koltuðunun önündeki geniþ akaju sehpanýn üzeri, rengarenk, çeþit çeþit yelpazelerle dolu. Yelpazelerini ve yüzünü deniyor. Aliye'nin yelpazeleri yalnýzca yüzünde deðil, nicedir dillerde geziyor. Bakýþlarýný derinleþtirmek, gözlerindeki çakýmlara, kývýlcýmlara vurgu yapmak istediðinde, elinin küçük, ama kesin bir hareketiyle, yüzünde ansýzýn kader kaðýtlarý gibi þöyle bir açýlýveren, üzerinde guvaþla yapýlmýþ siyahlý, kýrmýzýlý, morlu, sarýlý Uzakdoðu çiçeklerinin yer aldýðý gösteriþli yelpazesiyle yüzünü gözlerine kadar örter, gene elinin küçük ama kesin bir hareketiyle havada hýzlý ve hafif bir eðri çizdikten sonra kat kat toplanmýþ olarak kapanan yelpazenin fildiþi çubuðunu avucuna hafifçe vurduðunda da, bu kez son sözlerine bir vurgu ve kesinlik kazandýrmýþ olurdu. Ayrýntýlar onun için imalardý. Ve erkekler, imalý konuþan kadýnlardan hoþlanýyorlardý. Her anlama çekilebilecek bulanýk sözleri, manalý bakýþlarla desteklediðinizde, her þeyi söylemiþ sayýlýyordunuz. Belki gündelik hayatlarýnda karýlarýndan, daha açýk, daha sade, daha kesin sözler istiyorlardý ama, gönül eðlendirdikleri kadýnlardan, çoktan mazide kalmýþ ilkgençlik heyecanlarýný yeniden canlandýracak, geçmiþin toy hatýralarýný diriltecek; içinde cilvelerin, nazlarýn, edalarýn, imalarýn, kýþkýrtýcý küçük çekiþmelerin olduðu sözler ve davranýþlar bekliyorlardý. Bayatlamýþ kalplerinde eski anýlara benzeyen yeni heyecanlara ihtiyaçlarý vardý. Bunlarý evdeki karýlarý saðlayamazdý artýk onlara. Bir gece, bir içki masasýnda, dekolte giysilerinin açýkta býraktýðý diri omuzlarýný arzulu kollarýyla doladýklarý, aðýzlarýna mevye verir ya da parmaklarýnýn ucuyla kuruyemiþ yedirirken, ölümsüz bir aþkýn yüzüne, sonsuz sevgilinin umman uçsuzluðundaki gözlerine bakarcasýna, belirsiz bir geleceðin ümidini taþýyan yeni delikanlýlar gibi aþkla, inançla, çapkýnlýkla, hülyalý hülyalý bakabilecekleri, o gece, her þeyine yürekten inanabilecekleri, hem bir gecelik ve ayný zamanda sonsuz ve ölümsüz olan bir kadýn istiyorlardý. Ertesi günü, günleri olmayan bir kadýn. Erkeklerin çoðu, sonsuz sevgili yanýlsamasýný böyle konýyordu. Belki de eþlerini aldatmak deðildi amaçlarý; onlar, yalnýzca eski heyecanlarýný hatýrlamaya çalýþýyorlardý. Gelecek vaadi olmayan heyecanlar, artýk yalnýzca kaçamak yapmanýn tadýna mahkum edilmiþti.
Sabahlarý geceye iliþkin hatýrladýklarýysa, genellikle, "Akþam gene accayip içmiþiz aðbi! Ýki büyük devirmiþiz de haberimiz olmamýþ," gibi kalýbý çýkmýþ yavan sözler oluyor; bir yandan sodalý ayranlarla, geceden kalan içlerindeki alkol yangýnýný dindirmeye uðraþýrken, gecenin duygulu anlarýnýn ruhlarýný ürpertmesine izin vermemek için, gürültülü gürültülü geðiriyorlardý. Çubuðu mineli sedef yelpazesini yüzüne açýp kapýyor. Evet, iþte böyle, diyor Muþtik. Tam da böyle. Yüzünden þimþek geçmiþ gibi olmalý. Az önce yelpazenin ardýnda bir an için gördüðü ifadeyi yeniden yakalamak arzusuyla dönüp dönüp bakmalý erkek. Bakýþlarýnýn arkasýna saklanmayý öðrenmelisin. Yelpazeler bunun içindir, yüzünü saklarken, gözlerini konuþtururlar. Yelpazeler, gözler yalan söylemez, diyenleri kandýrmak içindir; onlara en büyük ispatý sunuyormuþ gibi yaparken, en büyük yalaný söyler. Yelpaze demek, yalan demektir. Kadýnlarýn en mühim silahlarýndan biridir yelpaze, iyi kullanmaya bak! Bir masalda, yelpazenin ne zaman açýlacaðýný, ne zaman katlanacaðýný en iyi kadýnlar bilir; ne zaman peri, ne zaman cadý olacaðýný bilen kadýnlar. Diðerlerinin adý bile geçmez zaten. Aptal görünmek, sanýldýðý kadar kolay deðildir, ince ayar ister. Bu ayarý her erkekte farklý tutturmak gerekir. Erkeklerin, sormaktan en çok hoþlandýklarý soru, "Beni anlýyor musun?"dur. Anlaþýlmayacak matah olduklarýndan deðil. Erkeklerin en mühim dertlerinden biridir bu; onlarý hiç kimsenin anlamadýðýný düþünürler, onlarý hiç kimsenin anlayamayacaðýna inanmak isterler. Beni kimse anlayamaz, derler. Beni bugüne kadar kimse anlamadý, derler. Beni çözmek kolay deðildir kýzým, derler. Kendilerini çözümü kolay olmayan zorlu bir bilmece gibi sunmaya bayýlýrlar. Çok derin bir adam olduklarýný, herkesten çok farklý olduklarýný, kimselere benzemediklerini düþünürler. Halbuki sen, beþ tanesini tanýdýðýnda, hepsini birden tanýmýþ gibi olursun; hepsinin birbirinin ayný olduðunu, en azýndan kendilerini biricik ve benzersiz sanmalarýnýn bile nasýl ayný olduðunu fark edersin. Hadi, adýnca söyleyelim, bu iþin filozofluðudur bu. Bu kez de çubuðu kýrpýntý elmaslarla süslü, üzerinde, gagalarýnda filizi yeþil dallar taþýyan, mavi, turkuaz kuþlarýn uçuþtuðu, pembe-kahverengi þakayýklarýn açtýðý yelpazesiyle yüzünü gölgelendiriyor Aliye. Bak, böyle de çok güzel! Onlara, Seni anlýyorum, derken bile bakýþlarýn satýhta kalsýn, sakýn erkeklerin gözlerinin içine içine bakma, onlarý anlamak, onlarý görmek için bakma, erkekler görülmekten hoþlanmazlar. Kendileri de bilirler zayýf varlýklar olduklarýný, en azýndan içlerinin bir yaný bilir. Ýnsanýn içinde olup da, zaman zaman su yüzüne vurmayan hiçbir yaný yoktur çünkü. Onlarýn gözlerinin içine bir tek þartla bakabilirsin ancak: O da baygýn baygýn bakarsan... Baþtan çýkarmak için kýsýk gözlerle bak, arzuyla tutuþturan keskin bakýþlarla bak, yürek yakan þuh nazarlarla bak, ama sakýn yüreklerini görmek, düþüncelerini okumak, akýllarýndan geçenleri anlamak için bakma! Kendisine böyle bakýlmasýndan hoþlanacak tek bir erkek bile yoktur þu koca dünyada! Tam tersine, senin gözlerinin içine baktýðýnda, senden daha akýllý olduðunu, sana her yalaný söyleyebileceðini, üstelik
her durumda, buna seni inandýrabileceðini görmek ister. Onlara bu güveni vermelisin timsah-gözlü kýzým. Aliye, bütün yelpazeleri indiriyor yüzünden. Sözsüz bir soruyu, Muþtik'e dimdik bakan yelpazesiz gözlerle soruyor. Gülümsüyor Muþtik. Pekala, çok istiyorsan söyleyeyim; onlarý gören bakýþlarýný, sýrtýný sana döndükleri ana sakla, arkalarýndan istediðin gibi bakabilirsin, hem de uzun uzun... Ýþte kadýnlýðýn zirvesidir bu! Erkeðin ardýndan ciðerine kadar bakmayý öðrendiðin zaman, iþte o zaman, sýrtýný kimse yere getiremez artýk. Söküp almýþsýndýr hayatýn elinden her þeyi. Bu yollar senindir! ... Ayaklarýnda, yýlan derisi ayakkabýlarý; baþýnda vualet þapkasý; kolunda çift saplý lezar çantasý, ellerinde dantel eldivenleriyle, saðlam adýmlarla giriyor Park Otel'den içeri. Ufak tefek bir kadýn olmasýna karþýn, vücudunu sýmsýký saran koyu renk döpiyes, ona bir azamet kazandýrýyor. Yürüyüþündeki kendine güven, bakýþlarýndaki dolgun dirilik, yüzündeki ölçülü tebessüm, bambaþka bir hayat hikayesi ve mazi düþündürüyor ona bakanlara. Böyle durumlarda, kolaylýkla, eski, köklü bir Ýstanbul ailesinin iyi eðitim almýþ, en azýndan birkaç dil bilen, Avrupa görmüþ kýzý sanýlabiliyor. Dilediði yerde, dilediði zamansa, her çeþit zevkin ve sapkýnlýðýn, en küçük bir sorumluluk duyulmadan yaþanabileceði, yatakta rahatlýkla her þeyi yapabileceðiniz haz ve þehvet düþkünü bayaðý bir kadýn halini alabiliyor. Erkeklerin ne istediðini anlamasý, birkaç dakikasýný alýyor artýk. Müþterisini tanýdýðý anda, deri deðiþtiriyor. Ýþte tam o anda, müþteri, birdenbire onun bütün hayallerini ve fantezilerini gerçekleþtirebileceði, yýllardýr aradýðý kadýn olduðunu düþünüyor. Baþarýsýnýn sýrrý da burada saklý. Çeþitli defalarda, Önüme konan içki ya da pasta tabaðý, beni anýnda deðiþtirir, diye anlatmak istediði buydu Aliye'nin. Kýsa zamanda baþardýðý bir þeydi bu durum. Böylelikle, dilediðinde, sonradan görme zenginler için, bir türlü ulaþamadýklarý soylu ve kültürlü yüksek çevrenin rahatlýkla eriþebilecekleri kadýný olabiliyor; soylu, zengin ya da kültürlü çevrenin fanteziye ve cinsel oyunlara susamýþ erkekleri içinse, her çeþit bayaðýlýðý kolaylýkla yaþayabilecekleri lüks ve adi bir fahiþe... Aliye, sanki görünmeyen eski bir Japon paravanasýyla geziyor ortalýkta, üzerinde yüksek karlý daðlar, kiraz çiçekleri ve dalgýn tavuskuþlarý olan, doðu kadar uzak o zifirsiyah paravanýn arkasýnda, her çeþit oyun, her çeþit rol için, kadýnlýðýn bütün aksesuarlarýyla hazýr bir halde, dünyanýn maceraya ve heyecana susamýþ bütün erkeklerini bekliyor. Aliye'ye bakarak, Ýnsaný, iksir kadar iþtah da deðiþtirir, diyor Muþtik. Aliye'ye ne zaman baksa, onun hakkýnda hiç yanýlmamýþ olduðunu düþünüyor. Asýl önemlisi, diyor Muþtik, Ne istediðini bilmeyen erkeklerin, gerçekte ne istediklerini onlardan önce bilmektir. Onlara, kendini buldurmaktýr. Kadýnlýkta varýlacak zirvelerden biridir bu cinsýrlý kýzým. Aliye, Muþtik'in her sözünü, en eski bilgelik kitaplarýnýn ulu hikmetleri gibi aklýnda tutmaya, özümsemeye, hayata aktarmaya,
deneyimlerinin içeriðine katarak kendini zenginleþtirmeye çalýþýyor. Bazýlarýnýn hayatý sözlerde saklýdýr. Onlardan biri olduðunu biliyor. Elindeki gösteriþli kadehten, içine azýcýk alkol katýlmýþ, günbatýmýnda, renkleri sihirli iksirler gibi çalkantýlarla ýþýyan meyve kokteylini yudumlayarak Park Otel'in terasýndan huzurlu gözlerle Boðaz'ý seyrediyor Aliye. Dünya eskisinden daha geniþ gözüküyor gözüne. Her þey olmasý gerektiði gibi... Her yer ulaþýlabilir, her þey çok daha kolay gibi... Paranýn gücü, insaný, dünyanýn yerlisi kýlýyor. Aklýnda bu düþüncelerle, dönüp teþekkür eder gibi gülümsüyor Muþtik'e. Muþtik, böyle zamanlarda hep baþka bir yere bakmayý tercih ediyor. Aralarýndaki söze dökülmeyen bu sessiz anlarý her ikisi de çok seviyor ve birbirlerine bundan hiç söz etmiyorlar. Aliye, o gün, bir çift dantelli eldiven unutuyor Park Otel'in terasýndaki masada. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor. Kýsa sürmüþ bir sonbahardan sonra, erken bastýrmýþ kýþ serinliði insaný tatlý tatlý ürpertiyor... Havada kar kokusu var. Masaya dirseklerini dayamýþ. Baþparmaklarý oyulu kürklü eldivenlerinden açýkta kalan baþparmaklarý, sürekli birbirinin çevresinde dönerek halkalar yapýyor. Tokatlýyan'ýn ön tarafýndaki, küçük, yuvarlak, koyu yeþil mermer masalarý olan pastane kýsmýnda oturuyor; önlerinde boþalmýþ fincanlar, okunmuþ gazeteler, dalgýn gözlerle pencereden dýþarýyý, gelip geçenleri seyrediyorlar. Aliye, Muþtik'i sahiden dinliyorsa, bütün ezberle öðrenenlerde olduðu ve þimdi yaptýðý gibi, dikkatle baþka bir yere bakar, Muþtik'in sözlerini hafýzasýna kazýmaya çalýþýrdý; dinlemediði, ama dinliyormuþ gibi görünmek istediði zamanlardaysa, yüzünde asýlý kalmýþ profesyonel bir gülümsemeyle Muþtik'in gözlerinin içine tatlý tatlý bakardý. Muþtik, Aliye'nin bu numarasýný anladýðýndan beri, ne zaman önemli bir þey söyleyecek olsa, ona: Ben konuþurken baþka yere bak! demeye baþlamýþtý. Ortadaki büyük kapýdan içeri giren, Beyoðlu'nun ünlü erkek terzisi Piliyuris'in elinden çýkmýþ olduðu dikiminden belli, Ýngiliz kumaþýndan koyu renk takým elbise içinde asil ve zarif olmaya çalýþan, kalantor görünüþlü týknaz beyin kendilerine doðru yaklaþmasýyla birlikte, oturduklarý masadan ayaklanýyor, Tokatlýyan'ýn arka tarafýna, kolalanmýþ beyaz örtülü masalarýn, geniþ koltuklarýn ve rahat iskemlelerin bulunduðu lokanta bölümüne geçiyorlar. Yemeði burada yemeye karar vermiþler. Belki bu gece, burada, otelin yukarýdaki odalarýndan birinde kalýrlar. Bir müddet sonra Muþtik, bir kadeh içkisini yudumladýktan sonra, ikisini baþ baþa býrakarak, geceye, diðer hikayelere karýþacaktýr. Çoðu kez olan budur. Yemekten sonra kalantor görünüþlü bey, müsaade isteyip purosunu yakarken, Aliye maþalý gümüþ aðýzlýðýyla, incecik sarýlmýþ, o hafif, nane kokulu Avrupa sigaralardan yakýyor. Karanfil kýrmýzýsýna boyanmýþ ýslak dudaklarýnýn arasýndan, adamýn yüzüne iþveyle üflediði yuvarlak halkalar biçimindeki dumanlar, bütün geceyi þimdiden söylüyor. Adam yutkunuyor. Aliye, maþalý gümüþ aðýzlýðýný, o gece, Tokatlýyan'daki masada, "Christophle" çatal býçaklarýn yanýnda unutuyor. Bütün aramalara karþýn bir türlü
bulunamýyor. Nisuaz'da oturuyorlar. Çoðu zaman þu an orada bulunmayan birilerini çekiþtiren, kimi zaman da birbirleriyle dalaþarak uzun saatler geçiren, çulsuz þairler, gözleri hep kendine dönük edipler, dalgýn muharrirler oturuyor çevredeki masalarda. Yüksek sesle birbirlerine hikayelerini, denemelerini, þiirlerini okuyor; son okuduklarý kitaplardan, yeni çýkan dergilerden, baþta Paris olmak üzere Avrupa merkezlerindeki sanat hadiselerinden, yeni yazmakta olduklarý eserlerinden, eski aþklarýndan, yeni sevgililerinden söz ediyorlar. Hepsinin cepleri umutla katlanmýþ yazýlý kaðýtlarla dolu. O kaðýtlardan bir ümit, bir hayat, bir gelecek bekliyorlar. Hepsinin geleceðe kilitlenmiþ gözleri, uzak hayallerle baðlanmýþ. Her biri, daha þimdiden edebiyat tarihinde kendine bir yer ayýrmaya, gelecek için yer tutmaya çalýþýyor. Her biri, bir diðerinin övgü dolu yüreklendirici güzel bir sözüne bunca muhtaçken, çoðu zaman bir diðerinden, bir tek güzel sözü esirgiyor. Baþkalarýndan bekledikleri incelikleri, zarafetleri, güzellikleri, baþkalarýna sunmaya güçleri yetmiyor. Ýlk zamanlar içlerinden çoðu, Aliye'yle ilgilenmeye kalkýþmýþ, onunla yaþanacak olan muhtemelen hayli fýrtýnalý bir aþktan, Parisli meslektaþlarýnýn hikayelerine benzer kuvvette bir macera çýkabileceðini ummuþsa da, Aliye'nin bir tek dakikasýný bile nasýl rakamlara tahvil esasý üzerine yaþadýðýný gördükleri, dahasý kabullendikleri andan itibaren, beyhude gayretlerden, ümitsiz teþebbüslerden vazgeçerek onu kendi haline býrakmýþlardý. Neredeyse artýk onun Nisuaz'daki varlýðýný görmüyor, daha salona girdiði anda, genizleri yakan parföm kokusunu duymuyorlardý bile. Aliye'nin süslü sözlere, fötr þapkalarýn gölgelediði gönülçelen bakýþlara, hoþ iltifatlara, gösteriþli jestlere, ayna karþýsýnda çalýþýlmýþ pozlara, çabucak havaya karýþan þiirlere kaptýracak bir tek gecesi bile yok! Onun zamaný yok. Onun gecesi ipek. O, yalnýzca kozasýný örüyor. Hem de büyük bir hýzla... Dýþarýda saydamsý buðularla tüten ýþýklar, akþamlarý erken inmeye baþlayan güz sonunu söylerken, Aliye ile Muþtik, cam kenarýndaki masalarýn birinde oturuyor, yalnýzca insanlarýn, hayatlarýn deðil, zamanýn da geçiþini hüzünle seyrediyorlar. Nisuaz'da akþam oluyor. Muþtik, her zamanki gibi sesinde en ufak bir buyurgan týný bile olmadan, alçak sesle, gecede uçuþan Acem tülü inceliðinde yumuþak bir masal anlatýr gibi gece derslerini sürdürüyor: Bir adam, çoðu zaman, yatakta karýsýna yapamadýðý þeyler için seninle birlikte olur. Dolayýsýyla, yatakta zengin bir programýn, parlak sürprizler paketin olmalý gül lokumlu kýzým. Öyle erkekler vardýr ki, seni de, kendini de alçaltarak tatmin olur ancak. Seksin rezil bir þey olduðunu düþünenlerdir bunlar. Seks onlar için kirli, pis bir þeydir. Gizli saklý köþelerde utanarak yapýlmasý gereken, yaptýktan sonra da tiksinilmesi ve hemen unutulmasý gereken bir þey! Anneleri gibi kadýnlarla evlendikleri için, hakiki seksi hiçbir zaman yaþayamazlar, sakýn hiçbirine kapýlmayasýn! Bunlar gövdesi ikiye bölünmüþ erkeklerdir. Tenleriyle, ruhlarý ölene kadar bütünlenemeyecektir bir daha. Toplumun ikiyüzlü ve karanlýk kaidelerinin lanetini taþýmaya gönüllü kurbanlardýr bunlar.
Senin yapacaðýn þey, asla bu erkeklerin tenleriyle ruhlarýný bütünlemeye çalýþmak olmamalý. Býrak parçalandýklarý gibi yaþasýnlar! Sana yalnýzca durumu bilip ona göre davranmak düþer. Üstelik durumun hiç farkýnda deðilmiþsin gibi yapmak da cabasýdýr. Aþifteliðin en zor yaný, bildiklerini susmakta, sezdiklerini saklamakta yatar. Aptal fahiþeler niye harcanýrlar? Aptal olduklarý, akýllarý bir þeye ermediði, herkese kandýklarý, hayat ve insanlar hakkýnda pek az þey bildikleri için mi? Hayýr, o zaten pek azýcýk bildiklerini, sýk sýk dile getirdikleri, o pek süfli hayat bilgisi kýrýntýlarýný uluorta saçýp savurduklarý için harcanýr giderler. Sessizliðin gücünü bilmezler. Çok istismar edilmiþ olabilirler. Çok kandýrýlmýþ olabilirler. Zamanýnda çok kullanýlmýþ insanlarda görülen kullanýlma korkusu, ne kadar uyanýk olmaya çalýþýrlarsa çalýþsýnlar, onlarý daha da kullanýlýr hale getirmekten öte bir iþe yaramaz. Ýnsaný koruyan þey, gerginlikler deðil, esnekliklerdir. Yerinde dikkatler, abartýsýz önlemler, seni her þeyden daha iyi korur! Sözleþtikleri beylerin gelmesiyle birlikte, Nisuaz'ýn caddeden geçenlerce görülmeyen arka tarafýna geçiyorlar. O gün masada üzerine adýnýn baþharfi iþlenmiþ gümüþ çakmaðýný unutuyor. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor. Yaz sýcaklarý bastýrmadan, beyaz keten kýlýflar geçirilmiþ valizlerle Büyükada'ya, Splendid Otel'de dinlenmeye gidiyor. Ev tutmak istemiyorum. Evin zahmetleriyle uðraþamam! Hem bütün yaz fazla gelir. Sýkýldým mý dönebilmeliyim. Etekleri dantel garnitürlerle zenginleþtirilmiþ, Bursa ipeðinden yok inceliðinde beyaz maþlahlar giyinmiþ, elinde dantelli þemsiyesi, vapurun açýk tarafýnda oturarak, aklýný aðýrlaþtýran þeyleri rüzgara veriyor; kimsesiz günlerin çay ve simitini çekiyor caný. Bir türlü söyleyemiyor. Böyle durumlarda gerçek zenginlerin ne yapacaklarýný tahmin etmeye çalýþýyor. Nitekim çabuk sýkýlýyor Büyükada'dan. Ýskelenin sol tarafýnda yer alan Faraon Lokantasý'nda çoðu kez tek baþýna yediði akþam yemeklerinden, dönüp dolaþýp Saat Meydaný'na geldiði sabah yürüyüþlerinden, Dilburnu'ndaki amaçsýz baþýboþ gezilerden, Aya Yorgi Kilisesi'ndeki sessiz saatlerden, Büyüktur yolundaki fayton sefalarýndan, Anadolu Klübü'ndeki dedikodusu bol ikindi çaylarýndan, Yörük Ali Plajý'ndaki cilveleþmelerden, gençliðini, ada otellerinde hizmetle geçirmiþ, Hotel Des Etrangers, Giacomo Hotel, Hotel Calypso anýlarýný anlata anlata bitiremeyen þarap düþkünü bunak Rum'dan çabuk sýkýlýyor. Dönerken o bembeyaz keten kýlýflý valizlerinden birini adada unutuyor. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor. Üzerindeki, bulut pembesi, gök mavisi soluk lekelerle renklendirilmiþ krep saten geceliðinin geniþ etekleri, uzandýðý kanepeden sular gibi dökülüyor. Tarçýn rengi cilalanmýþ döþeme tahtalarý, ortadaki büyük taban halýsýnýn çevresine, ýþýltýsý gözalan kalýn konturlar çekiyor. Soðuk kýþ gecelerinde, çocukluðun bütün soðuk gecelerinin hýncýný almak istercesine, yalnýzca büyük göbekli camýndan görünen alevlerin bile büyük salonlarý ýsýtmaya yeteceði, gürül gürül yanan mavi-beyaz çiçekli çini sobanýn hemen yaný baþýndaki rulo yastýklý kanepeye uzanarak, bir yandan koyu þarap kýrmýzýsý rulo yastýðýn sýrmalý püskülleriyle oynuyor, bir yandan da sýcaktan al al olmuþ yanaklarý ve baygýn gözleriyle bir kýþ masalý dinler
gibi Muþtik'i dinliyor. Çocukluðunun soba üzerlerinde patlayan kestanelerin çýtýrtýsý eþliðinde, mandalina, portakal kabuklarýnýn kokusu geliyor burnuna. Kendini yormadan çalýþmayý öðrenmelisin masal-uykulu kýzým, kendine fazla yüklenme, ama bana kalýrsa, hiçbir geceni de boþ geçirme! Yaþlandýðýnda, yeterince yalnýz geçireceðin gecen olacak zaten. Dilediðin kadar dinlenir, geçmiþi düþünür, kitap okur, hayvan besler, çiçeklerine bakar, bahçende toprak çapalarsýn. Yaþlýlýkta zaman hatýralarla geçer. Unutma! Gövdenin diriliði, zaman tünelinden hýzla geçiyor. Zaman, gövdemizi ruhumuzdan önce yýpratýr, hatta çoðu kere, ruhu yýpratmayý, gövdenin küskünlüðüne býrakýr. Þimdi senin zamanýnýn tünelindeyiz. Senin gövdenin macerasýný katediyoruz. Herkese, öylesine edilmiþ boþ bir laf gibi gelir ama, hayat sahiden bir masaldýr. Üzerinde tül inceliðinde buharlar tüten, altýnsuyu nakýþlý incecik porselen fincandan kokulu, demli çayýný aðýr aðýr yudumlarken söylüyor bunlarý. Aliye'nin gözleri sobada, bu yüzden kendisini dikkatle dinlediðini biliyor. Buharlanmýþ camlardaki buzsu ýþýltý, Fransýz iþi dantel tüllerin ardýndan bile gözalýyor. Muþtik, yerinden kalkýp sýrma püsküllü, þarap rengi aðýr kadife perdeleri çekip yeniden koltuðuna dönüyor. Kucaðýnda, þömiz ciltli, parlak kaðýtlý kapaðýnda pembe-beyaz katmerli güllerin açtýðý bir aþk kitabýný açýk unutarak, rulo yastýklý kanepesinde uyuyakalýyor Aliye. Rüyasýnda kendini açýk denizde, dalgalarýn hafif hafif salladýðý sal büyüklüðündeki üstü yazýlý açýk bir sayfanýn üzerinde, bir yandan güçlükle ayakta durmaya, öte yandan gökyüzüne yazýlmýþ bir kitabý, güneþten gözlerini kýsarak okumaya çalýþýrken buluyor. Okumaya baþlamadan önce anlamýný bildiði her sözcüðün, daha okuduðu anda anlamýný yitirdiðini, yazýnýnsa çözülüp daðýldýðýný, harflerin eriyerek sulara karýþtýðýný görüyor. Ter içinde sýrýlsýklam uyandýðýnda, kendini onca zorlamasýna karþýn rüyasýný bir türlü hatýrlayamýyor. Niye hiçbir rüyanýn sonunu getiremiyorum? diye kendi kendine mýrýldanýrken uyanýyor. Bu sobayý bu kadar yakmamak gerek, diyor Muþtik. Bütün bir maziyi ýsýtamazsýn! Taksim Meydaný'nýn hemen yaný baþýnda, cadde üstündeki Cafe Boulevard'dalar. Üzeri parlak renkli tropikal yapraklarla desenlenmiþ, orman yeþili jarse minderlerin döþeli olduðu hasýr koltuklara yaslanmýþ, uzun kadehlerde "Irish Coffee" içiyor, bara tünemiþ erkek kalabalýðýnýn üzerlerindeki ýsrarlý bakýþlarýný hissetmiyormuþ gibi yapýyorlar. Masalarýn tepesine yerleþtirilmiþ bambu lambalarýn sýk örgüsünden süzülen kýrmýzý, mor, sarý, mavi, turuncu ýþýklar yüzlerine gizemli gölgeler, alçak sesli konuþmalarýna müphem bir hava katýyor. Aliye'nin yüzündeki sýr kadar kapalý ifade, baþka zamanlarda son derece sýradan sayýlabilecek, kadehindeki krepon þemsiyeyi parmak uçlarýyla çevirme hareketine fazladan bir esrar katarak, uzaktan bakan birine bile, asýl o hareketi yaparken düþündüklerini merak etme duygusu veriyor. Aliye'nin, her kadýnýn sahip olamadýðý melekelerinden biri de bu. Her hareketinin arkasýnda,
bir erkeðin keþfetmesi gereken baþka bir esrar bulunduðu duygusu uyandýrarak, manidar tutulmuþ ufak bir hareketle, o esrar perdesini azýcýk aralayýp erkeklerin ilgisini her seferinde kendi üzerine çekmeyi baþarýyor. Aliye'nin hýnzýrlýðýnýn farkýnda olan Muþtik, durumdan memnun, konuþmasýnda buna iliþkin küçük dokundurmalara da yer vererek sürdürüyor: Yanýndaki erkeðin böbürlenmesine müsaade etmelisin mýknatýs topu kýzým. Senin çekimine kapýlýp kalmalarý kadar, senden kopamamalarý da mühimdir çünkü. Bak, bazýlarý çarpýcý kadýnlardýr. Erkekler bunlara görür görmez çarpýlýrlar. Yazýk ki, erkeðin bir kere çarpýldýktan sonra, ayýlýnca hemen vazgeçebileceði kadýnlar da bunlarýn arasýndan çýkar. Çoðu çarptýðýyla kalýr anlayacaðýn. Bazýlarý ise, güzelliði demlendikçe görülen kadýnlardýr. Görür görmez kimse çarpýlmaz bunlara, ama baktýkça sevdalanýrlar. Ýnsanýn kanýna yavaþ yavaþ yayýlýrlar. Bunlar daha makbuldür tabii. Sana gelince: Sen, en makbulüsün. Hem çarpýcý güzellerdensin, hem baktýkça demlenenlerden. Senden kurtuluþ yoktur. Kendini kimseye ispat etmene gerek yok. Ýçini geniþ tut, ferah ol. Kendi tabiatýný yaþaman yeterlidir. Erkeðe üstünlük taslama. Kendinden emin ol. Býrak erkek yanýnda rahat etsin. Onun kendini övmesini hayranlýkla dinlemelisin; onu, kendi anlattýklarýna inandýrmalýsýn; o, yanýnda heyecanlý heyecanlý bir þeyler anlatýrken, küçük kesik kahkahalar atmalý, hayret nidalarý kullanmalýsýn. Ýncir çekirdeðini doldurmayacak en süfli þeyleri, büyük bir iþtahla köpüre köpüre anlattýklarýnda bile, sakýn þaþýrmayý unutma. Erkekler þaþýran kadýnlarý severler. Akýllý bir kadýný þaþýrtmak o kadar zordur ki, bu yüzden onlara fazla bulaþmazlar; akýllý kadýnýn kokusunu yüz metreden alýr, ondan uzak dururlar. Diðer kadýnlardan ne kadar farklý, ne kadar yüksek, ne kadar kaliteli olduðunu anlatmak için, sakýn akýl katýný kullanmaya kalkma, kaybedersin; saygýlarýný kazanabilirsin belki, ama arzularýný, dolayýsýyla cüzdanlarýný kaybedersin. Her zaman iyi ve müspet duygularla ayrýlmalýlar ki yanýndan, her defasýnda bir sonrasý için buluþma þansýn olsun ve bu buluþmada her þeyin fiyatýnýn hýzla arttýðýndan, hayatýn çok pahalýlaþtýðýndan söz açarak konuþmaya baþlayabilesin. Böylesi fazla belli etmek olur, diye düþünme sakýn! En belli etmen gereken þey budur. Erkekler para yedirmeye bayýlýrlar. Parayý da bunun için kazanýrlar zaten. Öyle lafý hiç dolaþtýrmadan küçük imalarla hemen konuya girebilirsin. Onlar da bilir, senin onlarla paralarý için birlikte olduðunu. Seni ancak parayla elde tutabileceklerini. Arkadaþlarýnýn yanýndayken, onun, sana aldýðý hediyeleri, gezdirdiði yerleri, yiyip içtiklerini saymana bayýlýrlar. Onlarýn derdi kadýnlarla deðil, birbirleriyledir çünkü. Çoðu, böyle þeyleri arkadaþlarý duysun, Helal olsun ulan bizimkine! desinler diye yaparlar zaten. Zavallý varlýklarý böyle böyle bir þahsiyet kazanýr ufuksuz gözlerinde. Böylelikle, bu alemde, Hovarda erkek, diye anýlýr olmayý arzularlar. Hepsi için en önemli þey, baþkalarýnýn gözlerindeki "kredileridir". Sen, bir erkeði ne kadar hýzla soyup soðana çevirirsen, diðerleri de ayný hýzla sýraya girer. Unutma, senden asýl bekledikleri, annelerinden gördükleri iyilikler deðil, kötülüðün renkli sürprizleridir. Ýyilik sýkýcýdýr. Çabuk biter. Gece indiðinde, Muþtik'in cebinde, bardaki uzun favorili, dört düðme ceketli, düðümü kalýn atýlmýþ verev desen kravatlý, þövalye yüzüklü birkaç adamýn gösteriþli kartvizitleri vardý. Cafe Boulevard'dan kalkýp, Ýstiklal Caddesi'ne doðru yürüyüp Beyoðlu'nun
geceye bir ahtapot gibi yayýlan tanýdýk kollarýnda kayboluyorlar. Aliye, kalkarken kuyruðu taþlý gözlüklerinden birini unutuyor masada. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor. Sýrtýnda, dekoltesi iddialý muare taftadan bir elbise, boynunda akarsu gerdanlýk, kulaklarýnda gülküpeler, ayaðýnda zarif rugan iskarpinlerle, Pera Palas'taki bollerin, þampanyalarýn su gibi aktýðý görkemli bir baloya katýldýðý zifirsiyahý gecenin ortasýnda, o sivri topuklu zarif rugan iskarpinlerin tekini, yürek çarpýntýlarý içinde kaçarcasýna ayrýldýðý Pera Palas'ýn merdiven basamaklarýnda ayaðýndan düþürüveriyor. Bir daha bulan olmuyor o ayakkabý tekini. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor. Bir ayaðý çýplak dönüyor evine. Masalýný kaybetmiþ bir külkedisi gibi, ertesi gün diye bir þey olmadýðýný anlýyor. Kalbini hatýrlýyor. Hayatýnda kaybettiði bazý þeyleri kalbinde kaybetmediðini anlýyor. Muþtik, Söylemiþtim, diyor. Bu, iþin senin; Hayatýn deðil! Kalbinin kilidini sakýn bir daha gevþetmeye kalkýþma! Masallarýný þaþýran kadýnlar bedbaht olurlar! Hayatýnýn prensinin karþýna çýkacaðý masal bu deðil! Sen, onu Pera Palas'taki bir gecede yitirmedin ki orada bulasýn! Kimse bir gecede yitirilmez, bir gecede bulunamayacaðý gibi. Unutma hakiki erkek, yüzlerce erkekten meydana gelir. Zaten bir zaman sonra, yüzlerce erkeðin sana verdiðini, bir tek erkekten beklemeyecek kadar olgunlaþmýþ olacaksýn sen de... Bence, bu durumun tadýný çýkarmalýsýn. Bir kadýnýn aradýðý o bir tek erkek, her zaman için hayali bir varlýktýr. Hiç olmamýþtýr. Bir erkek, birçok erkekten meydana gelir. O da yalnýzca bir tasavvurdur. Beyhude bir tasavvur! Anlayacaðýn, erkek diye bir þey yoktur bulut bakýþlý kýzým. Erkeklik, yalnýzca bir durumdur. Bir kiþinin varlýðýyla deðil, ancak birçoðunun varlýðýyla saðlanabilecek olan ümitsiz bir durum! Her erkekte, aradýðýn erkeðin yalnýzca bir parçasýný bulursun. Gerçek bir kadýn için, gerçek bir erkek, Allah gibidir, her yerdedir ve hiçbir yerdedir. Aþk da budur zaten! Baþka bir þey deðil. Aramaktan vazgeç, demiyorum, bulmaktan vazgeç melek-oklu kýzým! Muþtik gittikten sonra, Aliye, gözlerine inmiþ iki top bulutu dökemeden sabaha kadar öylece oturuyor. Günler her þeyi solgunlaþtýrýr. Acýlar diner, aný olurlar bir gün. Aliye'ye de öyle oldu. Bonmarþe vitrinlerine bakmak, kýrmýzý ipek perdeli localarda oturmak, Taþlýk Kahvesi'nden denizi seyretmek, kýrmýzý tramvaylara binmek, Krepen Pasajý'nda bir tek atmak, Turkuaz Lokali'nde, Moskovit Lokantasý'nda, Kristal Bar'da, Rejans'ta görünmek, yazlýk sinemalarda illüzyonistlerin hokus pokus gösterilerini izlemek, çoðu, solgun yüzlü iþ hanlarýnýn birinci katýnda yer alan kürk evlerinde, kývýrcýk astraganlarý ya da sýrt kürkleri endam aynalarýnda prova etmek, Süreyya Plajý'nda deniz heykeliyle bakýþarak güneþlenmek, Olyon'dan, Kaluvrisi'den alýþveriþ etmek, operetler, rövüler, çigan müzikleri arasýnda oradan oraya sürüklenmek, Pera Palas'ýn basamaklarýnda ayaðýndan düþürüp kaybettiði ayakkabý tekini unutturdu Aliye'ye. Oyalanmayý öðrendi.
Ýnsanlar oyalanýrlar, alýþýrlar, unuturlar. Günler her þeyi soldurur. Her þey bir gün aný olur. Çýlgýncasýna bir hayat, dolu dolu geceler, ýþýk çakýmlý yaldýzlý günler... Her þey, bir filmin, hareketli bir müzik eþliðinde birbiri üstüne binen zincirleme görüntülerle, "neþeli günler" anlattýðý sahneler gibi ýþýl ýþýl, capcanlý... Öyle ki, her gece baþka bir eðlence yerine gidilen, her gün baþka bir yerden alýþveriþ edilen, iki gün üst üste ayný yerde yemek yenmeyen bu parlak günlerin baþ döndürücü hýzýnda mutlu mu, mutsuz mu; iyi mi, kötü mü olduðunu anlayacak zamaný bile yok Aliye'nin. Masalýnýn rüzgarýna kapýlmýþ gidiyor. Günleri dolu dolu geçiyor Aliye'nin. Beyoðlu'nda yeni açýlmýþ olan güzellik salonu Pelbar'a düzenli olarak devam ediyor. Saçlarýný elbette Ýzidor'a yaptýrýyor. Ýstanbul'un ünlü pedikürcüsü Bonniçi'ye abone olmuþtur; el ve ayak parmaklarýný emmekten hoþlanan iþtahlý erkekler için, sýk sýk el ve ayak týrnaklarýný düzelttirmektedir. Sýk sýk deðiþen erkeklerin kollarýnda, çeþitli lokallerde, Beyoðlu'nun dans okullarýnda öðrendiði adýmlarla Viyana valsleri adýmlamaktadýr. Daha çok Pilsen, Nektar ve Münih biralarýný, raký içmesi gerektiðinde de Dimitropulo'nun sakýzlý rakýsýný sevmektedir. Aliye'nin genç gözleri baþlangýçta fazla uzaðý göremiyordu. Onun için hayat, devamý gelecek hafta çýkacak olan mecmua fasikülleri gibi tane taneydi. Kaldý ki, Muþtik, Ýstanbul'un iç içe geçmiþ zamanlarýndan ördüðü küçük mucize oyunlarý yaratarak, iyice gözlerini kamaþtýrýyordu Aliye'nin. Örneðin, çoktan yýkýlýp yerine bambaþka bir bina dikilmiþ bir geçmiþ zaman kafeþantanýndan, birdenbire günümüz sinemalarýndan birinin fuayesine çýkartýveriyordu Aliye'yi. Çoktan yýkýlýp üzerinden yol geçen bir bonmarþe maðazasýnda alýþveriþ ediyor; þimdilerde, bir iþ hanýnýn yerini aldýðý eski bir dancing'te günün moda danslarýný yapan Ýstanbullulara alkýþ tutuyorlardý. Hem Moulen Rouge'u, hem Atlas Sinemasý'ný, hem Þark Tiyatrosu'nu, hem Tokatlýyan'ý ayný yerde ayný gün yaþamak kolay deðildi. Beyoðlu'nun bütün zamanlarý gövdelerinde seðiriyordu. Zamandan sarhoþtular. Günler her þeyi solgunlaþtýrdý. Her þey bir gün aný oldu. Çift kapýlý ve her kapýsý çift kilitli yatak odasýnda duran, her gecenin sonunda, yanýna giderek örtüsünü kaldýrýp baþ baþa kaldýðý, Sirkeci'nin ýþýðý kýt arka sokaklarýndaki Yahudi esnafýndan birinden aldýðý gösteriþli bir kasasý var. Pahalý mücevherlerinin, altýn takýlarýnýn, hisse senetlerinin yaný sýra, belli bir miktara ulaþtýðýnda bankaya götürüp yatýrdýðý paralarýný sakladýðý bir kasasý... Þýk bir Cadillac direksiyonuna, daha çok da gemi dümenine benzeyen, yuvarlak metali ýþýl ýþýl parlayan aðýr dönen bir kolu var kapaðýnda. Þifreyle açýlýyor kasa. Þifresi hayatýnýn en büyük sýrrý. Muþtik bile bilmiyor. Evine hiç misafir kabul etmiyor. Kasanýn üstü, yoksul düþmüþ Beyaz Rus soylulardan yok fiyatýna alýnmýþ,
azýcýk eprimiþ, sýrma püsküllü, iþlemeli, kalýn bir þalla örtülmüþ. Bir tek o kasanýn baþýnda kendini güvenli hissediyor Aliye. Görünmez bir fotoðraf makinesine poz verircesine, anlamýndan boþalmýþ bir yüzle, belli bir noktaya dikilip kalmýþ dalgýn bakýþlarla, dirseðini dayadýðý kasanýn baþýnda, bir eli þakaðýnda neredeyse kýmýldamadan, hiçbir þey düþünmeden, dakikalarca öylece duruyor. Bütün duygularýn yerine geçebilecek tek bir duygu buluyor içinde: Güven. Bu da ona þimdilik yetiyor. Ne zaman, biraz fazla hayallere kapýlacak olsa, bir zamanlar falýna bakan o genç yazarýn tembihini tutuyor, toplama çýkarma yapýyor. Ýyi geliyor bu ona. Ayaklarý yere basýyor. Hesabýnýn kuvvetli olmasý, dünyada kaybolmayacaðýna dair inancýný pekiþtiriyor. Ýkindi çayýný daha çok Lebon'da "alýyor"; çoðunlukla Þiþli'de, Niþantaþý'nda oturan, genç ve yakýþýklý sevgilileriyle buluþmak için, Beyoðlu civarýnda garsoniyer tutmuþ olan bütün o kötülük kumkumasý zengin kadýnlarýn; tazeliðinden baþka güzelliði olmayan, gönül çirkini, kötü ruhlu zengin kýzlarýn, bir yandan ikindi çaylarýný içerken, bir yandan da, Aliye ne yaparsa yapsýn, kendilerinden biri olmadýðýný yüzüne vuran küçümseyici bakýþlarýna, ona bakarak manalý manalý fýsýldaþmalarýna aldýrmaz görünmeyi öðrenmiþ; iri porselen fincanlardan sade bir vekarla çayýný yudumlarken, Lebon'da, Markiz'de ve benzeri yerlerde bulunmakta, en az onlar kadar hakký olduðunu düþünüyor. Ne de olsa, Aliye'nin hesap pusulalarýný da, bu kadýnlarýn, kýzlarýn, kocalarý, babalarý ödüyor. Muþtik, serzeniþte bulunur gibi, bir süredir sinirli hareketlerle yakasý volanlý ipek bluzunu düzeltip duran Aliye'nin sözünü kesiyor: Önce elini çek yakandan! Ýnsanlara, ne yaparlarsa yapsýnlar, seni kýzdýramayacaklarý, seni incitemeyecekleri intibaýný vermelisin. Serinliði öðren! Unutma bir büyük yazarýn dediði gibi, en iyi intikam þekli, kayýtsýzlýktýr. Hiçbir þeyi izzetinefis meselesi haline getirme! Bu, profesyonel bir meslektir, her meslek gibi riskleri vardýr, meslek hatalarý olabilir. Unutma, bu da diðerleri gibi bir iþ, sen sadece iþini yapýyorsun; sana, senin þahsýna yapýlmýþ bir þey yok ortada; bu bir rol, bir yanlýþlýk olsa bile, oynadýðýn rol gereði bir yanlýþlýk olmuþtur, hepsi bu! Böyle bakmazsan, dayanamaz, daha ikinci perdenin ortasýnda kaçar gidersin rüzgarlý kýzým. Sakýn kendini baþkalarýnýn insafýna emanet etme! Mahvolursun! Kendine de, onlara da zaman taný. Ýnsanlara güvenme, güveneceksen onlarýn hafýzalarýna güven! Hafýzalar çok unutkandýr çünkü. Sana da alýþacaklar. Unuta unuta alýþacaklar. Bu memlekette bir tek þeye güvenebilirsin: Unutkanlýða! Þu Ýngiliz centilmeni taklidi heriflerin, Fransýz madamasý taklidi kadýnlarýn, þu züppe mekteplilerin, þu pastane kibarlarýnýn afra tafralarýna bakma sen! Altlarýný biraz kazýsan, hepsinin altýndan ne cifeler çýkar! Yüzlerine yerleþtirmeye çalýþtýklarý kilise vitraylarýndan ezber edilmiþ þu maðrur ikon bakýþlarýna aldanmayasýn! Bütün ikonlar tanrýyla göz gözeymiþ gibidir. Senin zehir çalýðý bakýþlarýnsa, yalnýzca erkeðe ayarlý olmalý. O bakýþlar bir erkeðin kanýna karýþmak için bakmalý yalnýzca. Senin iþin erkeklerle. Buradaki kokoz karýlara ispat etmek mecburiyetinde olduðun hiçbir þey yok! Unutma, sen sadece iþini yapýyorsun. Hadi çayýný iç de kalkalým artýk. Ýþimize bakalým! Dünya seni bekliyor! Kalktýklarýnda, sehpada timsah derisinden yapýlma küçük el çantasýný unutuyor Aliye. Bütün aramalara karþýn bir türlü bulunamýyor.
Moda Deniz Hamamý'nda, kýskanç gözlerin, kem bakýþlarýn hýþmýna uðramýþ mayosunu unutuyor. Florya Plajý'nda boyunu olduðundan uzun gösteren hasýr ökçeli plaj takunyalarýný. Kafeþantanlarýn birçoðunda sayýsýz yelpazesini. Sandalye arkalýklarýna asýlý kaç el çantasý, çeþitli kahvehanelerin, birahanelerin kayýp hatýralarýna karýþtý çoktan. Dem sofralarýnda kristal kahkahalar savurduktan sonra, azýcýk uzanýverdiði atlas döþeli divanlarda, içine Hasan ya da Þükufe marka kolonyalarýn serpildiði kaç lavanta kokulu mendil, sýkýþtýrýldýklarý minder aralarýndan yokluða karýþtýlar. Yabancý yatak odalarýnýn ahþabý kararýk komodinlerinin üstünde, gümrah saçlarýný güçlükle zapteden sýra pýrlantalý taraklarý kaldý. Dalgýn ve hüzünlü gözlerle sularýna daldýðý nilüferler açmýþ havuz kenarlarýndan kalkýp mahzun bir roman kahramaný gibi gölgesine yürüdüðü sonbahar kameriyelerinde, omuzlarýndan düþürdüðü kaç Suriye þalý baþkalarýnýn hatýralarý içinde kaybolup gitti. Sesinde saklý vaatlerle þarkýlar söylediði, çekingen bakýþlý içki masalarýnda, üzeri mineli ya da sedef iþlemeli nice enfiye kutusu, baþka zamanlarýn kokularýna karýþtý. Boðaz postasýný yapmakta olan, 27 baca numaralý yandan çarklý Sahilbent gemisinde, her defasýnda baþka biriyle el ele tutuþup huþu içinde mehtap seyrederken, çýrpýna çýrpýna uçuþarak sonunda rüzgara kaptýrdýðý eþarplarý, kaç Boðaz akýntýsýna bayrak oldu. Mesirelerde unuttuðu fildiþi ya da abanoz saplý þemsiyeleri kaç yabancý yaðmur savuþturdu. Kim bilir, hangi lavabolarýn sabunluklarýnda unuttuðu nice yüzük, kaç parmakta kaç el, kaç kader deðiþtirdi? Otel aynalarýnýn önünde unutulmuþ onca kokulu pudra, kuyruklu sürme þiþesi, say say bitmez nice saçýntý... Hepsi de kazanýlmýþ bir hayatýn sayýsýz kayýplarýydýlar. Bütün aramalara karþýn hiçbiri bulunamýyor. Eþyanýn kuþattýðý dünya, böyle biri hiç olmamýþ gibi yapýyor. Eþya uðruna deðiþtirilmiþ hayatlardan ilkin eþya çekiliyor. Neden her gittiðin yerde bir parçaný býrakýyorsun Aliye? diye hüzünlü bir merakla soruyor Muþtik. Aliye, bilmediði ama diplerde, ta içinde hissettiði bir cevabý neredeyse kendiliðinden veriyor: Bilmem, zaten parça parçayým ya, belki ondandýr; belki de kaybolmayayým, diyedir... Bir zamanlar buralardan ben de geçtim, demek içindir... Ormanda kaybolmamak içindir. Hatýra olmak içindir... Bizden niþan veren bir sýr býrakmak içindir... Ne bileyim, böyle þeylerdendir herhalde!.. Unutma, bana zamaný sen öðrettin! Umarým bir gün yavaþlýðý da öðrenirsin, diyor Muþtik. Hýzda kaybettiklerini, yavaþlýkta bulursun. ... Bir gün, Muþtik, dedi Aliye. Ne çok þey biliyorsun, kadýnlar hakkýnda, erkekler hakkýnda, seks hakkýnda, ama seni hiçbir kadýnla birlikte görmedim bugüne kadar. Neden? Osmanbey'de Cafe Bonjour'daydýlar.
Her gün bir yenisi açýlan pasajlarýn, iþ hanlarýnýn, hamburgercilerin, plakçýlarýn, butiklerin, sinemalarýn kuþattýðý, günün gözde buluþma mekanlarýndan biri olan Bonjour'da. Kapalý, yaðdý yaðacak sinsi bir eylül havasý... Caddeden akan arabalara, karþýdan karþýya telaþlý adýmlarla geçmeye çalýþanlara dalmýþlardý tam, Aliye bu soruyu apansýz sorduðunda. Bu soruyu bana bunca zaman niye sormamýþ olduðunu merak eder dururdum ben de inan ki! dedi Muþtik. Bak, görüyor musun, sen bile seks yapmayý yakýþtýramamýþsýn bana. Demek ki, kafanýn bir yerinde, beni ve seks yapmayý yan yana koyamamýþsýn. Cevabý çok basit aslýnda: Ben bir aseksüelim. Anlamadýn deðil mi? Yani bunca yýllýk hayatýmda bir kere bile cinsel iliþkiye girmedim. Seksin hiçbir çeþidini yaþamadým. Hiçbir kadýný arzulamadým, hiçbir gövdeye ilgi duymadým. Bir muhabbet tellalý için, kaderin cilvesi sayýlabilecek hoþ bir tenakuz, masalýmýza yakýþan þýk bir çeliþki, deðil mi? Aliye'nin þaþkýnlýktan büyüyen gözleri, onu daha da eðlendirdi. Sanki bu da onun zevkiydi. Hala hiçbir þey anlamamýþ, Nasýl yani? dedi Aliye. Çok basit, dedi. Cinsellik ihtiyacý hissetmiyorum. Bu ne büyük özgürlüktür bilemezsin. Düþünsene, insanlarýn büyük bir kýsmýnýn hayatýný mahveden þey, cinsellik deðil midir? Dünya nüfusunun tamamýna yakýn büyük bir kýsmý, her gün bir hastalýk gibi cinselliðin pençesinde kývranýyor. Bu bakýmdan ben, kendimi çok þanslý sayýyorum. Zaten, iki insanýn birbirinin bu kadar çok içine girmesi hoþuma gitmiyor doðrusu. Bir kere, þýk ve zarif bulmuyorum. Aliye'nin aðzýný bile kapatamayan þaþkýnlýðý karþýsýnda, iyice eðlenmeye, ne zamandýr beklediði bu "itiraf anýnýn" tadýný çýkarmaya baþlamýþtý Muþtik. En baþta, seksin kendisini çirkin buluyorum. Ýnsanlar için gerçek bir yük. Beyhude bir gayret! Bir angarya! Boþ bir hamallýk! Neresinden baksan, çirkin bir amelelik! Hele o seksten gözü dönmüþ insanlar yok mu? Yarabbi, ne çirkin bir oburluk çeþidi! Ne hayasýzlýk! Birbirlerinin içine girmekteki ýsrarlarýný, bu uðurda göze aldýklarýný, katlandýklarýný düþündükçe, insanlýk adýna utanç duyuyorum! Ýnsanlarýn baþkalarýnýn yanýnda yapamadýðý pek az þey vardýr. Düþün, seks yapmaktan o kadar çok utanýyorlar ki, bunu baþkalarýnýn yanýnda yapamýyorlar. Aliye, þaþkýnlýktan sessizleþmiþti, aklýna hiç baþka soru gelmiyor ama, Muþtik'in açýklamalarýný sürdürmesini istiyordu. Hem seks birçok þeye engeldir, diye sürdürdü Muþtik. Erkeklerin çoðu, bu yüzden kadýnlarla arkadaþ olmayý baþaramazlar. Tanýdýðým birçok erkek, ancak kuþu kalkmamaya baþladýktan sonra, kadýnlarý anlamayý, onlarla nispeten daha eþit iliþkiler kurmayý öðrenmiþtir. Ne hazin bir kazanç! Cinsellik, aslýnda insanlýðýn en büyük belasýdýr. Birçok insan, hayata çok daha fazla faydalý olabilecekken, sýrf bu yüzden bütün vaktini ve enerjisini seks dedikleri beyhude bir amaç uðruna harcayýp gider. Yýllardýr þaþkýnlýðýn verdiði güçlü bir merakla þu cinsellik dedikleri gayya kuyusunu anlamaya çalýþýyorum. Beni bu iþte feylesof yapan þey, zengin tecrübelerim deðil, olsa olsa gözlemlerimdir. Gerçi, gözlemlerimin biraz kýyýcý ve insafsýz olduðunu ben de kabul ediyorum
ama, iþin içinde olmamanýn getirdiði avantajlarý da gözardý etmemek lazým. Bazen insanlar hiç yaþamadýklarý þeyleri, diðerlerinden daha iyi gözlerler. Ben, seksin doðasýný kavradým çünkü. Nedir peki seksin doðasý? diye dirilmiþ bir merakla sordu Aliye. Çok basit, dedi Muþtik. Seksin doðasý falan yoktur. Ýnsanlarýn bir türlü kabul edemedikleri þey de budur zaten. Yok yere, seksin doðayla iliþkisini arayýp duruyorlar. Birçok insan, caný sýkýldýðý için seks yapar. Birçok insan, yalnýzlýðýndan seks yoluyla kurtulacaðýný sanýr. Yalnýzlýktan kurtulmak mümkünmüþ gibi! Seks o kadar kötü bir illettir ki, çok iyi yaptýðýn zaman, yetinmezsin, canýn bir daha, bir daha ister. Kötü yaptýðýnda da, bu olmadý, belki bundan sonraki daha iyi olur, diye bir daha, bir daha yaparsýn. Yani seksten kurtuluþ yoktur. Tam bir baþbelasýdýr! Öldürmeyen bir veba çeþididir, bulaþa bulaþa çoðalýr. Dünyayý hiçbir þey deðil, seks öldürecek! Çok iyi seks yapanlar, en þanssýz olanlardýr. Çünkü, onlar o kadar ustalaþmýþlardýr ki, kendilerine göre bir eþ bulmakta güçlük çekerler. Bu yüzden bütün dünyayý denemeye kalkarlar. Dünyanýn en eski mesleði niye fahiþeliktir, sanýyorsun? Ýnsanlar niye en çok cinsellik hakkýnda yalan söylerler, sanýyorsun? Ýnsanlarýn en büyük önyargýlarý da, cinsellik hakkýndadýr. En büyük sýrlarýný da, ikiyüzlülüklerini de cinselliðe saklamýþlardýr. Dünyada hala en büyük para seksten kazanýlýyor. Ýnsanlar o kadar zavallý ki, üç aþaðý beþ yukarý hemen herkes bu konuda yalan söylediði ve ikiyüzlü olduðu halde, yüzyýllardýr zina, fuhuþ, aldatma, sadakat falan tartýþýyorlar! Dünya kurulalý beri, en büyük yasaklar seks hakkýndadýr. Ne dört kitap, ne kýrk peygamber seksle baþ edemedi. Çünkü seks ne yazýk ki, var oluþumuzdur. Var oluþumuz kadar anlamsýz ve açýklanamazdýr. Muþtik, hýzýný alamamýþtý, konuþtukça açýlarak týrmanan bir öfke tonu seziliyordu sesinde, sonunda, Tek kelimeyle, seks saçmadýr caným, diye baðladý sözlerini. Aliye, Muþtik'in felsefesinden çok iþin günlük ve pratik yönleriyle ilgiliydi hala. Peki, senin canýn hiç çekmiyor mu yani? dedi. Hani bu kadar biliyorsun, ediyorsun, görüyorsun, elinin altýnda bu kadar güzel kýz var. Aliye'nin naif ve gerçekçi sorusuyla mizah duygusunu yeniden kazanýyor Muþtik. Beni anlamakta güçlük çekiyorsun deðil mi? Ama haklýsýn. Aseksüellik gerektiði kadar bilinmiyor, üstelik ne yazýk ki, gerektiði kadar taraftar toplayabilecek bir konu da deðil. Daha baþtan maðlup bir durumdayýz. Hiçbir zaman iktidar olamayacaðýmýzý biliyorum. Þu anda yeryüzünde çok küçük ve önemsiz bir azýnlýk olabiliriz; ama ben gene de bir gün sayýmýzýn artacaðýna, yavaþ yavaþ büyüyüp güçleneceðimize inanýyorum. Dünyanýn bu kepaze hali böyle devam edemez! Soruma cevap vermedin, diye ýsrar ediyor Aliye. Hayýr, çekmiyor, diyor Muþtik. Caným, kadýn madýn, seks meks çekmiyor. Ýnan aklýma bile gelmiyorlar. Yaptýðým iþin, gözümde, ne bileyim, tütün ya da gazete satmaktan pek farký yok.
Bu da bir iþ yalnýzca. Aliye, hala inanmaz gözlerle bakmayý sürdürüyor, Muþtik'ten daha inandýrýcý açýklamalar bekliyor. Sonunda, þaþkýnlýktan açýk kalmýþ aðzýný kapatmayý baþaran Aliye, Ne tuhaf? dedi. Meðer seni hiç tanýmamýþým! Bunu duyduðuma sevindim, dedi Muþtik. Demek, daha benden sýkýlmadýðýn anlamýna gelir bu. Artýk yeter bu kadar, benim hakkýmda çok gevezelik ettik, hem bak, kapýda müþterin göründü bile ballý kýzým! Hadi bakalým, laf bitti, þimdi iþ vakti: Seks yapmaya gidiyorsun! Aliye, oturduðu yerden doðrulurken içini çekti: Aman Muþtik, dedi. Ýnsanda iþtah mý býraktýn? ... Her þeyden çok bulunan bir evi oldu sonunda. Bir masal evi kadar zengin, çok kapýlý, çok odalý, çok eþyalý bir evi. Gardýrobu aðzýna kadar giysilerle, tilki ya da vizon yakalý mantolarla, kuzgun kanadý çaðrýþýmlý pelerinlerle, birbirinden nadide kürklerle, çeþit çeþit, model model þapkalarla dolu. Top top kumaþlar, dantela garnitürlü volanlý etekler, vatkalý döpiyesler, yanardöner ipekliler, yürürken dalga dalga köpüren þifon sabahlýklar, gecelikler, kaþmir desenli, iþlemeli þallar; askýlý, askýsýz, yýrtmaçlý, yýrtmaçsýz, uzun gece tuvaletleri; balinalar geçirilerek kabartýlmýþ etekler, dantelli, dantelsiz jüponlar; bazen omuzlarýný ve kollarýný örtmede, bazen de yaka dekoltesi açýk tuvaletlerde gerdan kapatmada tamamlayýcý olarak kullandýðý, dokusuna gümüþ pullar, altýn simler serpiþtirilmiþ rengarenk Acem tülleri, ipek ve saten iç çamaþýrlarý, ipek çoraplar, að dokulu dikiþli çoraplar, yazlýk, kýþlýk, kýymetli deriden onca iskarpin, saymakla bitmeyecek daha nice aksesuar, nice saçýntý... Evi, þýk ve pahalý eþyalarla döþeli. Çeþitli köþelerdeki konsol ve sehpa üzerlerine yerleþtirilmiþ pembe, sarý gölgelikli, ipek püsküllü abajurlarýn, çok kollu kesme billur avizelerin yumuþak ýþýklarla aydýnlattýðý yüksek tavanlý, geniþ, ferah salonunda, görkemli saray kapýlarý gibi duran gösteriþli büfeleri, Fransýz yemek takýmlarý, Bohemya kristalleri, yumurta kabuðu inceliðinde porselen Çin vazolarý, Saksonya biblolarý; içlerinde çeþit çeþit pýhtýlaþmýþ ev likörleri duran, markalý kristal þiþeleri, gümüþ çatalbýçak takýmlarýyla dolu... Tabaný, insana, her an bir masala doðru kanatlanýp uçacakmýþ hissi veren, cennet yeþili yapraklarla desenlenmiþ ateþ rengi Acem halýsýyla kaplý bir Þark Köþesi bile var. Salonun, üç yaný camla kaplý cumbasýna yerleþtirilmiþ, ipek üstüne altýn sim iþlemeli kuþtüyü yastýklarla beslenmiþ, geniþ, ferah sedirin önündeki güneþ sarýsý tunç tepsinin üstünde, billur karafakiler içinde bekleyen dinlenmiþ, sakýzlý ya da düz rakýlar; altýn, gümüþ tabakalar içinde çeþitli markalarda sigaralar; üzeri mineli, sedefli enfiye kutularý; telkari iþlemeli gümüþ zarflarý içinde duran soðan zarý inceliðinde kahve fincanlarý ve kehribar aðýzlýklý, gümüþ baþlý bir çift nargile, her an hizmete hazýr durumda bin bir gece masallarýnýn
konuklarýný beklemekte... Gene de bütün bunlarýn arasýnda yitirilmiþ bir yarýnla baþ baþa kaldýðýný düþünüyor Aliye. Rüyasýnda tükenmiþ birinin, yarýnlarý da dünlerine benziyor. Gündelik hayatta ne kadar saðlamcý olurlarsa olsunlar, rüyalarýný, yaþamlarýndan çok daha güçlü duyumsayan hayalperest insanlarýn deðiþmez kaderini yaþýyor. Bir çeþit tükeniþe benzeyen kaderini... Yaptýðý onca toplama-çýkarma handiyse boþa gidiyor. Ne zaman Beyoðlu'nda yürürken, Hristaki Pasajý'nýn önünden geçse, baþýný kaldýrýp kemerli giriþ alýnlýðýnýn tam ortasýna yerleþtirilmiþ oymalý saate bakýyor. Zamaný anlamaya çalýþýyor. Bir þey olmuyor. Alýnlýðýn iki yanýndaki kabartma deniz külahlarýndan dökülen meyveler, taþ kesildikleri yerde dökülmeye devam ediyorlar. Onlar dökülmeye devam ederken, Hristaki Pasajý, birdenbire Çiçek Pasajý oluyor. Bir de, adý Ç'yle baþlayan eþyalardan yaptýðý özel bir koleksiyonu var: Çanak, çömlek, çatal, çaký, çanta, çizme, çaydanlýk, çakmak... Zaman onlarla çýnnlýyor! Topladýðý yetmiyormuþ gibi, koleksiyonundaki bütün parçalarýn, tek tek resimlerini çektirmek istiyor Aliye. Resimlerin, günün birinde onlarý daðýlmaktan koruyacaklarýný sanýyor. Foto Febüs bu isteðine þaþýrýyor. Eþyayý bir arada tutan þeyin fotoðrafý çekilemiyor. Albümler böyle söylüyor. Bunlar olurken, kýsa zamanda hemen her çeþit zengin gördü gözleri Aliye'nin. Savaþ zengini tüccarlar, mirasyediler, hacýaðalar, ihtilal zengini patronlar. Vagon ticareti, tütün ticareti yapanlardan þeker, yað, tuz, gaz karaborsasý vurguncularýna; ilaç fabrikatörlerinden petrol krallarýna, celeplerden demir tüccarlarýna, inþaat kapkaççýlarýndan silah ve esrar satýcýlarýna varana kadar her çeþit zenginin koynuna ve hayatýna girdi. Beyoðlu'nun bütün zamanlarýný gördü, yaþadý. Gün günden iþtahýný kaybetmiþti. Dünyayý caný çekmiyordu artýk. Garden Bar gecelerinde kahkahalarý asýlý kaldý. Holivut tebessümlü erkekler ve kadýnlar arasýnda Taksim Bahçesi'nde, Turkuaz Lokali'nde tangolar adýmladý, valsler döndü. Raký masalarýnda kýdemler alýp Asmalý Mescit meyhanelerinde kadehler çýnlattý. Nektar ve Luxembourg Birahanesi'ndekiler, onun dudaklarýnýn kenarlarýnda býraktýðý minik bira köpüklerine bakarak yutkundular. Dün meçhul bir kýzcaðýzken, birdenbire mühim ve tanýnmýþ bir Beyoðlu þahsiyeti olmanýn saltanatýný hakkýyla yaþadý. Bir zamanlar, mahcub ve çekingen bir edayla, vitrinlerine bile gözucuyla bakabildiði maðazalarýn, dükkanlarýn, bonmarþelerin, kafelerin, barlarýn, birahanelerin, lokantalarýn, restaurantlarýn, otellerin þimdi herkesin önünde hörmetle eðildiði hatýrlý bir müþterisi olmuþtu. Mühim otellerin danslý çay partilerine katýlýyor, mühim þahsiyetlerin balolarýna, davetlerine çaðrýlýyor, en önemlisi elçiliklerden bile mühim mevkilerde tanýþ ve ahbaplar ediniyordu.
Þimdi, bir yere girdiðinde, herkes onun geldiðini, ilkin kokusundan anlýyor. Kendinden önce, ince bir buhur gibi tüterek önden giden efsunlu rayihasý duyuluyor. Umumi bir yere girerken, omuzunun tek hareketiyle üzerindeki mantosunu, pelerinini ya da þalýný aþaðý indirerek gösteriþli bir vekarla "antre yapan"; bütün bakýþlar üstündeyken, tahtýna yerleþir gibi arkasýna büyük bir güvenle yaslanarak oturan, bacak bacak üstüne atýp bir kolu sandalye ya da koltuk arkalýðýna takýlý olarak, dünyaya ve insanlara yüksek ve uçsuz bir balkondan bakýyormuþçasýna maðrur gözlerle bakan, çoðu zaman kalp þeklinde boyadýðý karanfil kýrmýzýsý dudaklarýnýn ucuna düþecekmiþ gibi hafifçe yerleþtirdiði incecik sigaralardan derin nefesler çekip koyu, kalýn dumanlar savuran bu baþ döndürücü kadýn, daha düne kadar titrek, çekingen adýmlarla, yalnýzca Beyoðlu'nda deðil, dünyada da kaybolmuþ gibi yürüyen o ürkek kýz çocuðu deðildi sanki. Ardýnda kendinden ölüler býrakarak ilerleyenlerin yolunu katederek buralara kadar gelmiþti. Ve belki de insan hayatý için en önemli þeyi, gerçeklik duygusunu yitirmiþti. Bütün yaþadýklarý baþ döndürücü bir rüyaya benzerken, gerçekliðini hissettiði tek þey, "para"ydý. Kimi zaman, bir alýþveriþ ya da berber sonrasýnda Hatay Kahvesi'nde yorgunluk çayý içerken, kimi zaman Degüstasyon'da Çiçek Pasajý'na girip çýkanlarý seyrederek, hafif bir öðle yemeði yerken, ya da Fransýz Konsolosluðu'nun bitiþiðindeki Mavi Köþe'de ayaküstü birasýný yudumlarken, Beyoðlu'nun gözlerinin önünde an be an baþkalaþtýðýný görüyordu. Sürekli, durgunluk hýza, hýz durgunluða dönüþerek zamanýn geçtiðini, etin durdurulamazlýðýný, hayallerin uçuculuðunu ve hatýralarýn þiddetini söylüyordu. Her girdiði yerden çýktýðýnda, zalimce deðiþmiþ baþka bir Ýstanbul dikiliyordu karþýsýna. Nereye gitse hikayesi ardýndan geliyordu. Ya da o hikayesini sürüklüyordu. Kaç zamandýr, oturduðu kahvenin, pastanenin ya da lokantanýn pus benekli, tozanlý camlarýndan, Beyoðlu'na artýk baþka gözlerle bakýyor, çevresinde olup biten her þeyi, zaman dýþý gözlerle inceliyor; gözlerinin önünden akýp giden hayata ait canlý görüntüleri, yýllar sonra bakýlan eski bir albümde, sahipleri çoktan ölmüþ soluk fotoðraflara benzetiyor, bunlarda gündeliðin olaðan akýþýndan çok, ölüme ait bir esrarýn saklý iþaretlerini buluyordu. Bir süredir kendini hiçbir yerin yerlisi gibi hissetmiyor, kendini hiçbir yere aitmiþ gibi duymuyordu. Genç kýzlýk zamanlarýndaki yoksulluðun, güvensizliðin tedirginliðini, þimdi nedenini ve niyesini anlamadýðý, ama pençesinde kývrandýðý var oluþuna iliþkin daha derin bir yalnýzlýðýn tedirginliði almýþtý. Bir sürgüne benzetiyordu hayatýný. Yalnýzca mekandan deðil, zamandan da soyutlanmýþ, sürgün edilmiþ gibiydi. Ýstanbul'da þimdiki zaman bile, hep geçmiþin kalýn gölgeleri içinde her þeyin üzerini örtüyor. Ýstanbul'dan bile eski olan Beyoðlu'ndaysa, geçmiþin gölgeleri arasýnda yaþamak kaçýnýlmaz. Belki de bu yüzden, bütün yüzyýllarýn bir arada yaþandýðý ve her yüzyýlýn ayný ölçüde yabancý olduðu Beyoðlu'nda insanlar çok ruhluydular. Bunun için macera, tehlike ve ümit çoktu. Bunun içindi büyük yalnýzlýklar. Beyoðlu, hem Ýstanbul'du, hem deðildi; týpký Ýstanbul'un da, hem Türkiye olup hem olmamasý gibi... Beyoðlu'nda en büyük tehlike, insanýn kendisiydi. Her zaman böyle olmuþtu. Kimse kendini inzivada keþfetmez. Ýnsan kendisiyle ancak
büyük kalabalýklarda karþýlaþýr. Ýnzivalarsa dönüþler içindir. Kalabalýklarda kendiyle karþýlaþýp kaybolanlarýn, yenilenlerin döküm günleri için. Ilýk akþamüzerleri, Ýstiklal Caddesi'nde yürürken, baþýný kaldýrýp baktýðý çoðu kagir olan binalarýn pencere alýnlýklarýnda, maltataþýndan yapýlmýþ evlerin kararmýþ cephelerinde, insan yüzlü kabartmalarýnda, bitkisel süslemelerin yer aldýðý frezlerde, geçmiþin gözleriyle bakýþa bakýþa yürümenin büyük yorgunluðunu hissediyor Aliye. Bu geniþ zamanlý yorgunluk, kimseyi içinde yaþadýðý zamanla baþ baþa býrakmýyor. Farkýnda olsun ya da olmasýn, Beyoðlu'nda yürüyen herkesin, bina cephelerindeki koca sütunlarý, kiriþleri, kat kat yükselen o koca yapýlarý baþlarýnda taþýyan karyaditler, kabartma heykeller kadar yorgun olmasý bundandýr. Geçmiþin bütün izlerini taþýyan o eski ve haþmetli yapýlar, kapalý havalarda biraz daha asýk suratlý ve baðýþlamasýz gelirdi Aliye'ye. Rüzgara sevdalý þemsiyeler, her an kendilerini tutan ellerin sahipleriyle birlikte havalanýp Ýstanbul semalarýnda baþka zamanlara uçacaklarmýþ gibi olurdu. Maðazalarýn vitrin ýþýklarý yaðmurda iyice güçsüzleþirdi. Arabalarýn çoðunun rengi siyahtý; çoðu zaman koþum demirlerine çocuklarýn asýldýðý boynuzlu tramvaylar, hiç umulmadýk bir anda birdenbire çýkýverirlerdi ortalýða ve mevsim ne olursa olsun, havayý þenlendirirlerdi. Yürek hafiflerdi. Aliye'nin yüzü, tramvaylarý seyrettiði dalgýn pastane camlarýnda kalýrdý. Yoldan geçen hikayeleri dinlerdi, bir zamanlar kasasýnýn baþýnda otururken pastane müþterilerine uydurduðu geçmiþ zaman ýþýðý taþýyan hikayeler gibi hikayeler yazardý önünden akýp giden yüzlere... O güne kadar tanýmadýðý, bilmediði bir umutsuzluk çeþidinin usul usul kendini ele geçirdiðini hissediyordu. Gelecek de geçmiþ kadar güçsüzleþtiðinde, umutsuzluk baþlýyordu. Bir zamandýr, bütün randevularýný tehir etmeye baþlamýþtý Aliye. Çevresini her an muhasara altýna almaya çalýþan o kýranta beylerden uzak duruyor, daha çok gündüzleri olmak üzere tek baþýna ve gayesiz dolaþýyordu. Biraz kendiyle kalmaya, düþünmeye, içini yoklamaya ihtiyacý vardý. Hayatý tatil ettim, diyordu gülümseyerek. Bir rüyada gibi Aliye. Ama acý çeken bir rüya bu. Rüyada olduðu için acýsýný hissetmiyor; yalnýzca biliyor. Vedalaþýr gibi seyrediyor hayatý, Beyoðlu'nu, insanlarý... Hayatýn dýþýna sürülmüþ insanlarýn bakýþlarýndaki küskünlüðün o tuhaf berraklýðýyla bakýyor. Aliye'nin, dilediðinde birdenbire matlaþan, donuk, kunt bakýþlarý, sýmsýký kendine kapanýr, karþý tarafýn duygularýný okumasýna asla izin vermezdi. Bir süredir bakýþlarýnýn kilitlediði yüzüne bu kapalý, geçit vermez ifade yerleþmiþti; içinde bilmediði þeyler oluyordu. Gün günden her þeye karþý ilgisi azalmýþ, hayata olan iþtahýný iyiden iyiye kaybetmiþti. Küçük eðlenceler icat etmede eskisi kadar usta deðildi. Mutlulukla ilgili kurallarý bir türlü anýmsayamýyordu. Bir parföm daha almanýn, bir yelpaze daha edinmenin, büfeye bir biblo daha yerleþtirmenin anlamlarý tükenmeye; her þey gözlerinin önünde kararmaya baþlamýþtý. Belki de, kendince dünyayý elde etmiþ ve sonunda dünyada elde etmeye deðer bir þey olmadýðýna karar vermiþti. Sanki bütün bunlar neredeyse kendisinden habersiz olup bitivermiþti içinde de, þimdi bunu nasýl söyleyeceðinin yollarýný bulmaya çalýþýyordu. Kendini yeniden Sainte-Marie Draperis Kilisesi'nin merdivenlerinden
inerken, ya da Sainte Antuan'ýn, kendini bambaþka dünyalara götüren serin uçsuzluðundaki tahta sýralarda otururken buldu. Mum yakarken artýk dilek tutmayacak kadar caymýþtý hayattan. Gelecek umdurmayan bir geçmiþ... hem geçmiþi hem geleceði yaðmalanmýþ bir þimdiki zaman... Tam ortadaydý... Galiba kaybolmuþtu. O günlerde ziyaret etti Tünel tarafýndaki çarþaf morgunu. Ýlk gecesini sattýðý gazete patronunun ölü çekmecelerinin birinde yatýp duran kanlý çarþafýnýn baþýnda, o da kendinden öncekiler gibi, o donuk ýþýðýn altýnda baþlangýç noktasýnýn anlamýný anlamaya çalýþtý. Etinin paraya, paranýn gerçeðe dönüþtüðünü ve paranýn, hayatý yöneten tek gerçek olmasýnýn kapalý iktisadýný, gündelik gerçeklik içinde kendince kavramaya çalýþtý. Bu kapalý iktisadýn büyüsü, günün birinde, yoksulluðu zenginlikle deðiþtirebiliyor, ama yoksullarýn, yoksullukta oluþmuþ gerçeklik duygusunu, gözünü ta baþýndan zenginlikte açmýþ insanlarýn gerçeklik duygusuyla bir türlü deðiþtiremiyordu. Bu anlamda sýnýf atlanmýyordu. Yoksul doðanlar, ne kadar zengin olsalar da, bu anlamda hep yoksul kalýyorlardý. Korkularý, kaygýlarý, hala yoksulluðun bilgisini ve öðrenmelerini taþýyordu. Yarýlmýþtý. Her yer onundu belki, ama o her yere yabancýydý. Bazý geceler, kendisini, eski yoksul evlerinde kuru zeytinle kahvaltý ettiði sabahlarýnda bulduðu rüyalarý, her þeyden çok daha gerçek geliyordu kendisine ve sanki asýl sabahlarý, bir rüyaya uyanýyordu. Yeni taþýndýðý Topaðacý'ndaki geniþ apartman dairesinin arka tarafýnda, aylandýz, manolya ve elma aðaçlarýnýn olduðu saklý bahçeye bakan cam kenarýna yerleþtirdiði, ince uzun bacaklý, küçük tablalý, masif gürgen okuma masasýna oturup, Hayatýmdan bir eþya yaptýðýmý düþünüyorum, diye yazýyordu, bir zamandýr tutmaya baþladýðý defterlerden birine. Yýldýzý çoktan söndü hayatýmýn. Ben hiç böyle düþünmemiþtim hayatý. Neden korktuðumu bile bilmiyorum! Yazarken tutuldukça, yardým uman gözlerle elindeki "Dora" marka eski dolmakalemine bakýyordu. Adýný çok seviyordu dolmakalemin: Dora. Günce tutmaya baþladýðýndan beri, sözcükleri sevmeyi öðrenmiþti. Eþyalarýn adlarý bile kendilerinden daha güzeldi. Son zamanlarda kendini iyiden iyiye kitaplara vermiþti bir de. Boþ zamanlarýnda aþk romanlarý okuyor: "Aþk Budur", "Aþka Davet", "Kadýnlarýn Saadeti", "Parka Bakan Pencere", "Kader Çizgisi", "Asrýn Kadýný", "Aþka Tapan Kadýn", "Ýhtiras Meltemleri", "Parisli Kadýn", "Aþka Dönüþ" gibi kitaplar, baþucundaki kitap rafýný süslüyor. Parlak kaðýtlarla kaplanmýþ, þömiz ciltli, güzel görünüþlü, kalýn, gösteriþli kitaplar bunlar; onlarýn sayfalarýný karýþtýrmak, onlarý kucaðýnda zarafetle tutmak, onlarý okurken dalgýn ve hisli görünmek, kendini bu sayfalarýn rüzgarýna býrakarak uzak hayallere kapýlmak hoþuna gidiyor Aliye'nin. Eksik olan hayatýnýn onlarla tamamlandýðýný düþünüyor. Bir zaman önceydi. Nicedir unuttuðu, içinde kilitli kalmýþ duygularý uyandýran biriyle, bir rastlantý sonucu tanýþmýþ, neredeyse gizli gizli buluþmaya baþlamýþtý onunla. Külrengi bir sonbahar baþlangýcý, inceden bir yaðmur yaðarken, Olivio Geçidi'nde bir apartman saçaðýnýn altýnda liseli kaçak aþýklar gibi öpüþmüþlerdi. Dudaklarýna yeniden bir genç kýzýn ürkekliði gelmiþti. O ýlýk, yumuþacýk öpüþme sonrasýnda, dudaklarýný birbirlerinden çekerlerken, durup uzun uzadýya birbirlerinin dudaklarýna, gözlerine
bakmýþlar, bu öpüþmenin tadýndaki farký anlamaya çalýþmýþlardý. Sonra baþka bir gün, Tünel'de, Narmanlý Han'ýn avlusunda, kedisi ölen Yahudi Madam'ýn üzüntüsünü hafifletmek için yeni bir yavru kedi bakmaya gittiklerinde, Aliye kendiliðinden aðaca yaslandýðý bir an, birdenbire genç adamýn aðýr gövdesini üzerinde hissetmiþ, bocalamýþtý. Çorabý kaçmýþtý o sýra. Bu bile çok hoþuna gitmiþti. Orada acemice sýkýþtýrýlýrken, çorabýnýn kaçmasý, sanki ona masumiyetini, erden günlerini iade etmiþ; henüz yaþamadýðý bir geleceðin tamamýyla yitirilmemiþ olduðu yanýlsamasýný uyandýrmýþtý. Bilmediði bir þey, içini taze bir güçle dolduruyor, yepyeni heyecanlar duyuruyor, bilmediði sýcaklýkta tonlarla hayatýný renklendirerek baþkalaþtýrýyor, dünyayý farklý kýlýyordu. Bir zamandýr sabahlarý yataktan erken gelmiþ baharlar gibi kalkýyor, günlerin her þeyden baðýmsýz neþesini keþfediyordu. "Böyle bir kadýn olduðunu bilmiyordum" cümlesine kadar süren birkaç küçük saadet parçasý. Hepsi bu! Okuduðu romanlara benzeyen birkaç dar zaman parçasý... "Reca ederim artýk birbirimizi aramayalým." Elinde fötr þapkasýnýn kenarlarýný sinirli hareketlerle çevirip dururken, demir kadar soðuk bir sesle ve merhametsiz gözlerle söylemiþti bunu. Artýk kendisi için bile "O Kadýn" olduðunu anlamýþtý. Sahiden dönüþ yolu var mýydý? Böyle durumlarda eskisi kadar içi aðrýmýyordu artýk. "Böyle bir kadýn olduðunu bilmiyordum" cümlesi, bir zamandýr eline almadýðý kitaplarýna yeniden döndürmüþtü onu. Aþk bile deðilken yaþadýðý, ayrýlýk niye bunca canýný yakýyor, niye böyle derin bir sýzý býrakýyordu içinde, artýk yalnýzca bunu anlamaya çalýþýyordu. Onca erkek arasýnda yalnýzca birkaçý, yüreðinde, ta diplerde bir yerlere dokunmuþ; o da, her seferinde bunlardan kaçmayý ve bu kabil maceralarýn muhtemel tehlikelerinden uzak durmayý ustalýkla baþarmýþtý. Her þeyi askýya almýþ, öksesine tutulduðu birkaç kiþiyle olan iliþkisi üzerine düþünmeyi de, duygularýný tartmayý da bol zamanlý yaþlýlýk günlerine erteleyerek, kendini gündeliðin zalim akýþýna býrakmýþtý. Pera Palas'ýn basamaklarýnda yitirdiði ayakkabý tekinin, Olivio Geçidi'ndeki öpücüklerin ýlýk ve yumuþak tadýnýn ve benzeri birkaç kýrýk hatýranýn, akþamüstlerinin azalan ýþýðýnda dalgýn gözlerle oturacaðý yaþlýlýk günlerinin pencere önlerinde kendisini beklediðini biliyordu. Þimdi kalbin sýrasý deðildi. Bir yaþamadýðý hayatlarý anlatan duygu dolu aþk romanlarý vardý, bir de irili ufaklý parföm þiþeleri! Billur þiþelerde dinlenen kokular deðil, zamandý sanki. Bir bölümü banyosundaki koca dolapta, bir bölümü de arka taraftaki küçük sandýk odasýnýndaki oymalý raflarda duruyordu. Sandýk odasýndaki, çoðu boþalmýþ parföm þiþelerinin uçucu, havai kokularý, üst üste yýðýlmýþ onca eþyanýn aðýrlaþtýrdýðý kalýn havayý daðýtýyor, eþyadaki beklemiþliðin, umutsuzluðun eve sýzmasýna izin vermiyordu. Mutsuz anlarýný uçucu kýlan baþ döndürücü kokularla, zamaný hafifletmeyi öðrenmiþti. Onun için parföm þiþelerinin her biri, Aleaddin'in Sihirli Lambasý'ydý. Kapaklarý açýldýðý anda dünya kolaylaþýyordu. Banyodaki üç kanatlý pencerelerinde büzgülü beyaz tüller olan camlý ceviz dolabýn içi, boþalmýþ irili ufaklý parföm þiþeleriyle aðzýna
dek dolu. Hiçbirini atmaya kýyamýyor. Yaþadýklarýný elden çýkarmak gibi geliyor bu ona. Cilasý kýrmýzýya yakýn tutulmuþ gül aðacýndan yapýlma, ince bacaklý Girit iþi tuvalet masasýnýn üzeri de sýra sýra kristal esans ve parföm þiþeleri, fýsfýsý püsküllü, puslu cam þiþelerle kaplý. Bir koku kadar uçucu olmak istiyor Aliye. En keskin rayihalarýn bile ancak kendi zamanlarýnda kalýcý olduklarýný biliyor. Bolca sürünmesine, onca elibol dökünmesine karþýn, ne zaman geçmiþe geçse, ilk yitirdiði þeyin üzerindeki koku olduðunu görüyor. Geçmiþ, bir ecza dolabý kadar temiz ve "steril". Geçmiþteki hiçbir þeyin deðiþtirilemezliði, ölüme yakýn bir kesinlik kazandýrýyor yaþadýklarýna. Geçmiþe hiç dokunulamýyor. Hatýra, zalim kudretini dokunulmazlýðýndan alýyor. Tek tek kiþilerin hayatlarý, Muþtik'in deyimiyle, birer masala benzese de, hayatýn kendisi bir oyuna benziyor. Muþtik'le birlikte ne zaman geçmiþte bir güne adým atsalar, birdenbire üzerinde kaybolan kokular bunlarý düþündürüyor ona. Hayat diye seçtiði þeyin, kendisine hiç hayat hakký tanýmayan iç içe geçmiþ bir oyunlar zinciri olduðunu, içine girip çýktýðý hiçbir hayatýn kendi kokusunu taþýmadýðýný görüyor. O, hep hayatýna giren çeþitli erkekler karþýsýnda, tek gözlü denizci dürbünlerinden görülen bir masal kiþisi gibi, kimi zaman büyüyerek, kimi zaman küçülerek, ama sürekli olarak onlarýn hayallerine, arzularýna, isteklerine göre, boy, biçim ve kiþilik deðiþtirerek varlýðýný sürdürebiliyor. Kadýn olmanýn anlamýnýn tam da bu demek olduðunu derin bir yoksulluk ve çaresizlik duygusu içinde anlýyor. Sanki yüzlerce erkekle evlenmiþ, yüzlerce çocuk doðurmuþ; yüzlerce evin oturma odasýnda, yatak odasýnda, mutfaðýnda, banyosunda eskimiþ, ömür tüketmiþ; yüzlerce kez dul, yetim ve yalnýz kalmýþ bir kadýn gibi anlýyor. Hayata ait konularda derin düþüncelere dalýp kendine ait mühim keþiflerle döndüðü bu çeþit aydýnlanma anlarýnda, bir zamanlar Muþtik'in ettiði sözler kulaklarýnda yeniden yanký buluyor. O dememiþ miydi, "Bütün erkekler senin olacak, baþkalarýnýn hikayelerini yaþayabileceksin. Evlerinde oturup koca bekleyerek minder çürüten kýzlarýn hikayelerini de sen yaþayacaksýn; fildiþi kulelerde saçlarýný tarayan ufuk gözlü prenseslerin de..." O zamanlar üzerinde hiç durmadýðý bu sözler þimdi anlamýný buluyor; sözlerin anlamýný kavratan þeyin, deneyimler olduðunu bütün derinliðiyle þimdi kavrýyor ancak. Deneyimlerse, büyük ölçüde, kaybetmekle kazanýlýyor. Gümüþ sahibi olmayanlar, gümüþün karardýðýný bilmez, demiþti Süryani Kuyumcu. Onlar gümüþü hep ay kadar parlak sanýrlar. Kapalý Çarþý'daki, her zaman alýþveriþ ettiði Mardinli Süryani kuyumcunun, sade bir zevkin hakim olduðu, alçak tavanlý, gösteriþsiz dükkanýnda, telkariler, savatlar arasýndaydý. Kendi deyiþiyle, Mardin'den bir dava seyahati sebebiyle, kýsa bir müddet için Ýstanbul'a gelmiþ olan, Ali adýnda Arap asýllý genç bir avukatla, o dükkanda tanýþmýþ, ikisini de kuþatan güçlü bir çekimin etkisiyle bir süre kaçamak bakýþmýþlar; dükkandan ayrý ayrý çýktýklarý halde, az ileride buluþup bir muhallebiciye gitmiþler; aralarýnda bir türlü çözülemeyen tuhaf bir gerginliðin yarattýðý tutukluk içinde, daha çok gündelik, sýradan, rastgele þeylerden konuþmuþlar, elleri ellerine deðmiþ, hatta Aliye, neredeyse, bir erkek bulmaktan
çok, ikizini bulduðu duygusuna kapýlmýþ, yarýn akþam mutlaka arayacaðýný söyleyen ateþ gözlü genç adamsa, ne ertesi gece, ne de sonrasýnda onu bir daha aramamýþtý. Son zamanlarda hep gözlerinin önünde gümüþler gibi ýþýyan o sözlerini hatýrlýyor kuyumcunun. Çoktandýr unuttuðu o ateþ gözlü genç avukatý hatýrlýyor. Gümüþler, ay aydýnlýðýnda, Ali'nin yaþanmamýþ anýsýný ýþýtýyor. Birini özler gibi deðil ama, hayatýnýn bir yerini yaþamamýþ gibi içi sýzlýyor. Hissettiklerinin, gümüþ sahibi olduktan sonra, gümüþlerin de karardýðýný öðrenmek ve buna alýþmakla ilgili bir þey olduðunu düþünüyor. Hayatlarýný hiç yaþamamýþ insanlarla, hayatlarýný çok yaþayarak savurup gitmiþ insanlar, günün birinde ayný yere çýkýyorlar. Kaderlerinde esrarlý bir ortaklýk, umutsuzluklarýnda yoðun bir benzerlik var. Yaþadýklarý ya da yaþamadýklarý ne olursa olsun, günün birinde, hayat ve dünya, ayný biçimde boþalýveriyor gözlerinin önünde. Ayrý ayrý yürüdükleri yollarýn sonunda, ayný yere varýyorlar. Umutsuzluðun günbatýmý renkleriyle bezenmiþ uçsuz taraçasýna... Ayný yolu yürümeyi sürdürmekle artýk baþka bir yola sapmanýn hiçbir önem taþýmadýðý o kör noktaya... Gümüþlerim kararmaya baþladý, diye yazýyor defterine Aliye. Gümüþlerim kararmaya baþlayýnca anladým. Anlamak istemediðim kadar anladým. Ay kadar anladým. Sonra, Muþtik'in eski bir masala atýfta bulunduðu baþka bir sözünü hatýrlýyor: "Bütün kýzlar günün birinde kraliçe olmak ister!" Oysa bu sözün arka yüzünde söylenen çok daha önemli: "Sen kralýn düþünde gördüðü þeylerden birisin. Sen de gerçek olmadýðýný biliyorsun." Hangi kraliçe gerçektir ki? Kraliçeler, Krallarýn aynasýdýr yalnýzca. Kral, aynaya baktýðýnda kendini, gücünü, iktidarýný görmek ister. Kadýnlar, bu yüzden hep ayna karþýsýndadýrlar, bu yüzden aynanýn içine düþmek isterler. Krallar kendilerine baksýnlar diye. Kadýnlarýn caný bu yüzden aynalarda saklýdýr. Varlýklarýný özür diler gibi suçlu duygularla kývranarak yaþayan, ancak sevilirlerse dünya tarafýndan baðýþlanacaklarýný düþünen, bütün o bedbaht kadýnlarýn, o dipsiz sevilme ve þefkat ihtiyacý, sonuçta esaretleri oluyor: "Bütün kýzlar günün birinde kraliçe olmak ister!" Aliye, kulaklarýnda yankýlanýp duran Muþtik'in bu sözünün anýsýyla bulanmýþ düþüncelerin ortasýnda, Muþtik'e dönerek, Bize yolumuzu þaþýrtan þey, masallar deðil de daha çok masallardan aklýmýzda kalanlar galiba, diyor, sönmüþ bir Beyoðlu gecesindeki tenha ve koyu gölgelerin havayý aðýrlaþtýrdýðý Valori Lokantasý'ndan çýkýp birdenbire, saten siyahý ýlýk geceden mucizeler umduran ýþýltýlý bir serinlikteki Lalezar Kulüp'teki denize açýlan geniþ pencerelerinde havaifiþeklerin patladýðý yýldýz baskýný bambaþka bir geceye çýktýklarýnda... Elle tutulmayan, ama baþka bir dünya fýsýldayan üzerindeki vahþi kokuyu derin derin soluyor Aliye: "Courage". Günün kokusu. Denizin derinliklerinden su yüzüne çýktýðýnda, havayý içine
dolu dolu çekenler gibi soluyor yeniden kavuþtuðu vahþi kokusunu... Kokular ona içinde yaþanýlan zamaný söylüyor. Kokular insaný yeni heveslerin peþine takar. Muþtik'in, Lalezar'ýn barýnda tanýþtýrdýðý genç ve çapkýn bir iþadamý, yüzünde müstehzi bir ifadeyle kulaðýna eðilip usulca: "Gece kraliçesi siz misiniz?" diyor. Eski bir masalda, zamanýn unutturduðu bir mantýk boþluðu gibi gülümsüyor Aliye. Kraliçelerin anavataný gecelerdir, diyor. Yalnýz dikkat edin, bir kraliçeye aþýk olmak, erkeðin ruhunu çürütür. Ýkisinin de gözlerinden karþýlýklý meydan okumanýn kýlýç parlaklýðýndaki ýþýltýsý geçiyor. O gece de öyle geçiyor. Deðiþmeyen tek þey sabahlar. Sabah hep ayný þekilde oluyor. Ýlkin bir boþluða uyandýðýný hissetmenin yavanlýðý, ardýndan bir býçak gibi hatýrlanan gündelik mutsuzluklar... Çok geçmedi adýný bir türlü koyamadýðý bu sarsýntýlý günlerin üstünden. Aliye, bir gece ansýzýn, Dönmek istiyorum, dedi Muþtik'e. Muþtik, kendi eseri olmayan apansýz durumlardan ürkerdi; gene öyle oldu. Karlman Maðazasý'nýn yakýnlarýndaki Valori Lokantasý'ndaydýlar. Uzun, siyah, tenha, sönmüþ, yoksul görünüþlü bir Beyoðlu gecesiydi. Muþtik, ilkin Aliye'nin içinde bulunduklarý geçmiþ zamanýn bu sönük gecesinden geri dönmek istediðini sandý. Hayýr, öyle deðil, tamamýyla dönmek istiyorum, dedi Aliye. Önce yanlýþ anladýðýný düþündü Muþtik; inanmaz gözlerle baktýðý Aliye'nin yüzünde, önceden tanýmadýðý bir yorgunluk vardý. Boyalarý akmýþ bir yorgunluk. Ayný yorgunlukla sürdürdü Aliye: Artýk kendi hayatýma dönmek istiyorum, orada býraktýðým hayatýma. Aynanýn öteki tarafýna. "Kendi hayatým" sözü, fazla iddialý bir laf deðil mi sence? Kimin kendi hayatý var ki? Kim sahiden hayatýný yaþýyor ki? Býrak laf oyunlarýný Muþtik, dedi Aliye. Ne demek istediðimi anladýn! Dönmek istiyorum. Hem de en kýsa zamanda. Peki neden? diye sordu Muþtik. Ayný yerde kalabilmek için çok fazla koþtum, dedi Aliye. Farkýnda deðil misin? Yorgunum, çok yorgunum. Gövdemdeki baþkalarýndan yoruldum. Anlamalýydým, dedi Muþtik. Daha önce anlamalýydým. Tüh! Bir yerde dalmýþ olmalýyým! O çarþaf morgunu ziyaret etmek istediðinde anlamalýydým. Hayret! Hiç yapmazdým.
Senin bir hatan yok ki! Hep eksik olan bir þey vardý hayatýmda. Eksiksiz hayat yoktur ki, tenha kýzým! Hayatýn fazla gelen tek yaný kendisidir. Keþke diyorum bazen, keþke hiç geçmeseydim aynanýn bu yanýna, keþke orada kalýp bambaþka bir hayat kursaydým, kurabilseydim. Son zamanlarda o kadar çok "keþke" demeye baþladým ki, mutsuzluðumu bile böyle anladým. Hangi hayatýn "keþke"si yoktur ki, dumanlý kýzým? Her hayatýn dönemeçlerinde en az birkaç "keþke" vardýr mutlaka. Hayat da budur zaten. Onca þey yaþadýn, hala hayatý baþka bir þey sanýyorsun! Sen, bir hayatý deðil, bir hayali arýyorsun. Uzak bile olmayan ihtimalleri. Olabilir. Dediðin gibidir belki, ama onu burada bulmadýðým da kesin! Senin aradýðýn hiçbir yerde yok ki! Geri dönmekle bulabileceðini mi sanýyorsun? Döndüðünde kaldýðýn yerden geri giyebileceðin, portmantoda asýlý durup seni bekleyen bir manto deðil ki hayat! Orada seni neyin beklediðini, orada neyi bulacaðýný sanýyorsun? Belki hiçbir þey bulamayacaðým ama, ümit edeceðim. Bak, burada ümidimi yitirdim ben. Yeniden ümit etmeyi yaþamak istiyorum belki. Kim bilir? Hem sen dememiþ miydin, istediðin zaman bu anlaþmayý feshedersin, diye. Ben de öyle yapýyorum iþte. Anlaþmayý feshediyorum. Bence zamaný geldi. Bir yerlerde çalýþan bir saat iþitiyorum. Bana vakti söylüyor. Masalýmý terk etme zamaným geldi. Evet, öyle demiþtim tabii, istediðin zaman geri dönebilirsin demiþtim; gene de sen bilirsin, ben üzerime düþen vazife gereði, seni kalman için ikna etmeye çalýþýyorum sadece, ýsrar etmiyorum. Kimse masalýný o kadar kolay terk edemez. Ayrýca, bu geri dönüþ yolculuðu için ne kadar saðlamsýn, bilmiyorum. Üstesinden gelirim, merak etme. Saðlamým. Yalnýzca ümitsizlerde bulunan bir yürek saðlamlýðý benimki! Aldýðým yollarý geri dönerken bacaklarýmýn beni çekebileceðine inanýyorum. Bir süre daha sessiz kalýyorlar. Aradaki yaþ farkýný dert etmemiþ, nice zaman dayandýktan sonra, birdenbire ayrýlýk kararý vermiþ, birbirlerine saygýsýný deðil ama, muhabbetini yitirmiþ bir karý kocaya benziyorlar uzaktan. Bacak bacak üstüne atmýþ, volanlý etekleri ayak bileklerine kadar inmiþ, çapraz atkýlý, yüksek ökçeli iskarpinlerine dalmýþ bakýþlarý Aliye'nin, saçýnýn bukleleriyle oynuyor bir yandan. Ýçini dinliyor bu kez. Boynundaki kürkün boncuk gözlü tilkisi, Muþtik'e alaycýl gülümsüyor sanki. Neden sonra Aliye, bir þey açýklarcasýna deðil, daha çok içini döker gibi anlatmaya baþlýyor: Yabancýyým Muþtik. Hangi zamana gidersek gidelim, yabancýyým. Hangi erkekle beraber olursam olayým, yabancýyým. Kendime yabancýyým. Vücuduma, alýþkanlýklarýma, zevklerime yabancýyým.
Ben kimim? Baþkalarýnýn düþlerinin bir parçasýyým yalnýzca. Bir uzuyor, bir kýsalýyorum. Devler arasýnda cüce, cüceler arasýnda dev oluyorum. Bütün kelimeler aðzýma büyük geliyor. Mönülerde yazan yemek adlarýnýn hepsini öðrendim belki, ama sahiden konuþuyor muyum, bilmiyorum. Konuþma bile bir oyundur, demiþtin bir keresinde. Doðru, bak ne zamandýr senin gibi konuþuyorum. Ancak masallarda insanlar böyle konuþurlar. Bilmediðim bir utanç çeþidi kalmadý neredeyse. Hepsini denedim. Bütün ahlaklarýmý yitirdim. Bir tek meslek ahlakým kaldý. Her þey senin dediðin, senin istediðin gibi oldu. Tabiat ile kader arasýnda kaybolmadým. Ama gene de kayboldum. Belki de sahiden öyledir. Dünya var olmak için deðil, kaybolmak içindir. Ben artýk kimim, bilmiyorum! Kendimi, kendimde kaybettim. Parça parça daðýldým hayatlara ve þimdi artýk parçalar bütünden aðýr çekiyor. Zamaný bana sen öðrettin Muþtik. Zamanýn nasýl geçtiðini biliyorum artýk. Benim için perde kapanmadan sahneyi terk etmek istiyorum. Bir piyes kahramanýnýn latlarý tükenmemeli. Benimse tükendi. Ne kimseye söylemek istediðim tek bir kelime, ne de kimseden duymak istediðim bir tek söz kaldý. Hayatýmýn geri kalan kýsmýný, baþka bir piyeste, baþka bir sahnede, mümkünse gerilerde, göze batmayan bir yerlerde duran, silik, dilsiz bir kahraman gibi devam ettirmek isterim. Bir mucizeydi yaþadýðým, ama sonu iyi biten mucize var mýdýr, bilmiyorum. Aliye'nin anlattýklarý karþýsýnda kapýldýðý yeise benzer puslu dalgýnlýktan güçlükle çýkan Muþtik, Beni þaþýrtýyorsun, diyor. Sesinde hayal kýrýklýðýna uðramýþ olmanýn güçlü þaþkýnlýðý var. Seni þaþýrtabilecek þeyler yapmaya aslýnda ta baþýnda baþlamýþtým, ta ilk günlerde... Hatýrlýyor musun, kýzlýðýmý verdiðim o gazete patronunu? Senin bütün anlattýklarýna raðmen, sabahýna bana dolgun bir bahþiþ vermiþ, öyle uðurlamýþtý beni. O zaman söylememiþtim sana. Sonra da bir önemi kalmadý. Daha o ilk gün inanmýþtým farklý biri olduðuma. Dolgun bir kahkaha patlatýyor Muþtik. Helal olsun, diyor, sahiden yaman kýzmýþsýn! Demek daha ilk gün atlattýn beni ha! Ne diyeyim, helal olsun! Sonra birdenbire mahzunlaþan bir yüzle soruyor: Demek bu kadar ciddisin Aliye? Demek döneceksin. Beni gerçekten þaþýrttýn! Evet, ciddiyim Muþtik. Hiç olmadýðým kadar ciddiyim. Bunun üzerine susuyor Muþtik. Ýçine kapanýyor. Hatýrlar mýsýn, geçmiþe ilk gittiðimizde, Kimi görüyorsun? diye sormuþtun bana. Ben de, Hiç kimseyi, demiþtim. Sen de, Ne keskin gözlerin var senin, demek hiç kimseyi görebiliyorsun, demiþtin. O halde artýk herkesi görebilirsin! Bu bilmeceli konuþmalarýna gülmekten kimseyi görememiþtim uzun süre. Oyunlar ne zaman acý verir Muþtik? Kelimeler, ne zaman insanýn aðzýna büyük gelir? Hayaller ne zaman ufalanýr? Oyunlar ne zaman hüzünleri artýk saklamaz olur? Yollar ne zaman tükenir? Erkekler, yalnýzca yaþlanýrlar, oysa neden kadýnlarýn teni, giysiler gibi eskir? Seks ne zaman satýlmaz? Cevabý, kendisine büyük gelen sorular nerede deðiþtirilir? Belki de en mühim sual en sade olandýr her zaman: Ýnsan nerede yenilir? Muþtik, baþýný kaldýrýp uzun zamandýr bakmadýðý gözlerle, yeniden tanýmak ister gibi bakýyor Aliye'ye.
O bakarken zaman geçiyor. Divan Oteli'nin pastanesinde oturuyorlar. Bazý hikayeler insanýn baþýna gelir, týpký bir kaza gibi; insan bazý hikayelere hazýrlýksýz yakalanýr; bazý hikayeler içinse, insanýn içinin hazýr olmasý gerekir. Bir de alýnmýþ kararlarýn hikayeleri vardýr. Dönüþü olmayan hikayelerdir bunlar. Ýnsan kendi hikayesinin nasýl bir hikaye olacaðýna doðru karar vermelidir. Sonra yaðmura, doluya tutulur gibi tutulduðumuz hikayeler vardýr; bir de apansýz mucizeler... Ýnsan en çok bunu ister ama, sonu iyi biten mucize var mýdýr, ben de bilmiyorum Aliye. Geçen gün bana bunu sormuþtun deðil mi? diyor Muþtik. Evet, hayatým boyunca, en çok mucize düþlediðimi fark ettim çünkü. Bu, biraz da mutluluktan ya da mucizeden ne anladýðýna baðlý pembeyýldýztozu kýzým! Biliyorsun. Benim tangomun adý: Ýhtiras! Evet, bu da iþleri çok zorlaþtýrýyor. Aliye, boynundan kayýp duran rönarýný umutsuzca düzeltirken, yüzünün ifadesini bir anda deðiþtiren Muþtik, Dönmekte kararlý mýsýn? diye soruyor. Onu hazýrlýksýz yakalarsa, kararýný deðiþtirebileceðini umuyor olmalý. Aliye ödünsüz bakýþlarla baþýný "evet" anlamýnda sallýyor. Muþtik uzun zaman sessiz kalýyor. Bu uzun sessizlik hoþuna gitmiyor Aliye'nin. Ýstediðin zaman dönebilirsin, demiþtin, diyor. Sesinde saklamaya çalýþtýðý bir kaygýyla birlikte, örtülü bir hesap sorma tonu var. Muþtik, bir heykel donukluðuyla, kayýtsýz sessizliðini koruyor. Yoksa yalan mý söylemiþtin bana? Konuþsana, yalan mýydý? Biliyorsun, sana hiç yalan söylemedim Aliye, hiçbir zaman, diyor Muþtik. Anlaþmamýz bunu gerektiriyordu çünkü. Yalnýz baþlangýçta, yola çýkmadan önce söylediðim bir tek yalan vardý, bunun dýþýnda hiçbir yalan söylemedim sana. Uzaktan bir gong sesi vuruyor. Bir tek yalan mý? Evet, bir tek yalan söyledim. Bir büyük yalan. Ne yazýk ki, o bir tek yalan da bütün doðrularýn üstünü örtüyordu. Neymiþ o? diye merakýný ve kýzgýnlýðýný bastýrmaya çalýþtýðý bir sesle soruyor Aliye. Hiçbir zaman geri dönüþ yoktur!
Ama, bu her þey demek! Bir gong sesi daha vuruyor. Evet, öyle. "Bütün doðrularýn üzerini örten bir tek yalan," derken bunu kastetmiþtim ben de. Gerçeklik dedikleri budur zaten: Bir büyük yalanýn bütün doðrularý örtmesi! Hiçbir yol yok mu? Tek bir yol bile yok mu? Yol vardýr elbet, ama o yoldan geçecek olan sen, ayný kiþi deðilsin ki artýk. Kimse çýktýðý yolda kendisi kalmaz. Yol insaný baþkalaþtýrýr. Bunca zaman içinde bunu anlamýþ olduðunu sanýyordum. Aliye bir an durup içini tartýyor, iç çekip öfkesini bastýrýyor. Her zaman yaptýðý gibi, duygularýný anlamayý sonraya býrakýyor. Sakin görünmeye çalýþarak, Muþtik'e dönüyor yeniden: Gene de beni o bir tek yolun baþýna götürmeni istiyorum senden. Son bir defa benim için bir þey yap ve beni o yolun baþýna götür! Zannederim, bunu istemeye hakkým vardýr senden. Ýlk kez gitmek istediðim bir yolu biliyorum. Madem bu benim masalým, býrak ben bitireyim. Muþtik itiraz etmiyor. Yola çýkýyorlar. Giderek inen bir akþamüstünün koyu kýzýl gölgeleri dünyayý kuþatýrken, sessizlik içinde yol aldýklarý, bakýr kýrmýzýsý sonbahar yapraklarýnýn hafif bir esintiyle kendilerine ince hýþýrtýlarla eþlik ettiði, kýsa süren güçlü bir yaðmurun ardýnda býraktýðý ýslak toprak kokusunun güz sonunu söylediði, tekinsiz renklerle lekelenmiþ, bozarmýþ bir göðün altýnda uzun, tenha, engebeli bir yolun sonunda, koyu gölgeli bir yol aðzýna gelip duruyorlar. Masallarýn çatallandýðý yol aðýzlarýndan biri bu. Aliye, ayaklarýndan çizmelerini çýkarýyor. Topraða býrakýyor. Çizmeler hemen topraða karýþýyor. Kurþuni gölgelerin iyice görünmez kýldýðý önündeki belirsiz yolu kestirmeye çalýþýyor. Bundan sonrasýný tek baþýna gideceksin, benim yolum buraya kadar, diyor Muþtik. Ancak buraya kadar eþlik edebilirim sana. Bundan sonrasý senin iþin artýk. Her þeyin gönlünce olmasýný ümit ederim. Çok yol aldýn, umarým gene de geri dönebilirsin. Kimsenin baþaramadýðýný belki sen baþarýrsýn, diyor. El sýkýþýyorlar, birbirlerine öksüz gözlerle bakan, belki de ancak yýllar sonra yeniden bir araya gelebilecek, þimdiyse birbirlerinden ayrýlmaya mecbur iki mahzun çocuða benziyorlar uzaktan. Görünüþlerindeki keder her þeyi baðýþlatýyor. Aliye, uzanýp yanaklarýndan öpüyor onu. Bunca zaman olduðu halde, Muþtik'in sürdüðü esansýn kokusunun hala iyi mi, kötü mü olduðuna dair bir karara varamamýþ olduðunu düþünüyor. Onu, arkadaþlýðýný her þeye raðmen özleyeceðini düþünüyor. Zorunlu ayrýlýklarýn bile mutlusunun olmadýðýný biliyor. Muþtik, yelek cebinden çýkardýðý köstekli saatine bakýyor telaþlý
bakýþlarla. Eyvah, geç kalýyorum, diyor. Çok geç kalýyorum! Birdenbire deðiþiyor, ciddileþiyor, omuzlarý dikleþiyor, az önceki duygularý siliniyor yüzünden. Ardýna dönüp acele adýmlarla yürümeye baþladýðýndaysa, daha þimdiden Aliye'yi unuttuðunu, baþka hayatlara ve hikayelere doðru yola çýktýðýný düþündürüyor. Aliye, eski, tanýdýk bir iç küskünlüðüyle, Benden ayrýlan herkes ne de çabuk eski hayatýna dönüyor, diye geçiriyor içinden. Demir pasý, küf yeþili, çürümüþ yaprak kahverengisi, daha çok yüksek tavanlý, karanlýk, yaðlý bir tünele benzeyen, ucu belirsiz bir yolda, insanýn içine iþleyen sinsi bir serinliðin, uðursuz bir sessizliðin içinde yürüyor bir zaman. Yol giderek kirli yað kývamýnda koyulaþýyor, tavan duygusu veren belirsiz, isli bir gök parçasý alçalýp katýlaþýyor, her yan iyice tekinsiz bir loþluða çekiliyor; ekþimiþ, beklemiþ kokularýn arasýndan geçiyor; bir zaman sonra, ileride kaynaðý belirsiz, lekeli bir ýþýk noktasý beliriyor, giderek büyüyen pus benekli, kararýk bir gümüþsü ýþýltý gözünü alýyor; biraz daha ilerlediðinde de, bunun Aynalý Pastane'nin aynasýnýn arka yüzü olduðunu görüyor Aliye. Heyecanlanýyor, seviniyor, son bir gayretle adýmlarýný güçlendirerek hýzlý adýmlarla ilerliyor, görüntü iyice seçikleþmeye baþlýyor. Pastanenin içi, lambri duvarlarý, masalarý, koltuklarý, sandalyeleri, sehpalarý, onlarýn üstündeki çay, kahve fincanlarý, pasta tabaklarý, çatal býçaklar, sigara tabakalarý, çakmaklar, okunmuþ gazeteler, dergiler, masalarda oturan kiþiler iyiden iyiye seçilmeye, tanýnmaya baþlýyor. Burasý daha önce aynanýn içinden geçtiði yer. Baþardýðýný düþünüyor; sevinç ve gururla doluyor birden. Her þey neredeyse býraktýðý gibi, aynanýn tam arkasýna geldiðinde, derin bir soluk alýp içini güçlendirerek, daha önce öðrendiði gibi aynanýn içinden geçmeye çalýþýyor. Aynanýn sýrlý yüzeyine doðru yekindiðinde, aynanýn açýlmadýðýný, açýlýp kendisini içine almadýðýný þaþkýnlýkla görüyor; geri çekilip bir kez daha deniyor; daha ilk hamlesinde aynanýn sert yüzeyi geri fýrlatýyor onu. Alný kanýyor. Pastanenin içindekilerin dikkatini çekmek için, ilkin hafif hafif kapý týklatýr gibi parmak uçlarýyla vuruyor; sonra çelik kadar sert, su kadar saydam bir duvar gibi duran aynayý, hýrs ve öfke içinde yumruklamaya, tekmelemeye baþlýyor; giderek artan bir ümitsizlik ve çaresizlikle sesleniyor, baðýrýyor; kimse duymuyor onu, herkes kendi aralarýnda konuþmaya, gülüþmeye devam ediyor; ayaðýna çabuk garsonlar servis yapýyor, kasanýn baþýnda yüzünde bambaþka zamanlar taþýyan bir kýz oturmuþ, pastane sahiplerinden ikisi yüzlerinde ayný profesyonel gülümseyiþle ara ara ortalýkta görünüp kayboluyorlar. Sesi kýsýlana kadar baðýrýp haykýrýyor Aliye, kimse duymuyor onu, sesini kimseye duyuramýyor. Aynalý Pastane'nin aynasýnýn arka yüzüne bütün gözlerden uzak sýrlanýp kalýyor. Az sonra, elinde domuz derisi þýk bir çanta taþýyan; uzun, siyah pardösülü genç bir adamýn, aydýnlýk bir güven içinde, kendinden emin adýmlarla pastaneden içeri girdiðini, ayný kararlý adýmlarla aynaya doðru yaklaþtýðýný görüyor, bir an ayna karþýsýnda durup kendini gözden geçiren genç adam, ilkin saçlarýný, sonra boyunbaðýný düzeltiyor; balýksýrtý ceketinin yakalarýný elinin tersiyle silkiyor; biraz daha eðilse, göz göze gelecekler Aliye'yle. Bu yüz bir yerlerden tanýdýk geliyor ama, çýkaramýyor. Geçip aynanýn hemen sol yanýndaki masaya ayný güven içinde yayýlarak oturuyor genç adam. Telaþlý ve sevinçli adýmlarla masasýna seðirten, belli ki genç adamý gördüðüne pek sevinmiþ, gözleri çakmak çakmak
parlayan garsona sipariþlerini iletiyor. Garson, kahvesini getirdiði anda, fincaný eline almasýyla birlikte, Aliye birdenbire tanýyor; bu yakýþýklý adam, bir zamanlar falýna bakan genç yazardan baþkasý deðil! Eski bir tanýþý görmenin mutluluðuyla yeniden heyecanlanýyor, son bir ümitle yekinip kalp çarpýntýlarý içinde ayaða kalkýyor çöktüðü yerden, yeniden sesi ve yumruklarý güçleniyor. Yeniden aynayý yumruklamaya, baðýrýp çaðýrmaya baþlýyor. Oysa, genç adam da diðerleri gibi duymuyor onu. Gene kimseye sesini duyuramýyor. Kollarýnda, bacaklarýnda, sesinde derman tükeniyor. Biraz sonra, arka masalardan kalkan iki genç kýz, heyecanlý ve çekingen adýmlarla, genç adamýn oturduðu masaya yaklaþarak, yüzlerinde hayranlýk dolu bir ifadeyle, heyecanlý heyecanlý bir þeyler anlatmaya baþlýyorlar ona. Genç adam, yüzünde mutlu, sevecen, dikkat dolu bir ifadeyle dinliyor onlarý; daha sonra, ellerindeki kitaplarý imzalamasý için kendisine uzattýklarýnda, yüzünde ayný sevecen ve mesafeli ifadeyi koruyarak, kitaplarýný imzalýyor. Aliye'nin içi birdenbire aydýnlanýyor, seviniyor, Demek artýk kitaplarýný bastýrabiliyor, diye geçiriyor içinden, demek artýk tanýnmýþ bir yazar olmuþ! Yazar, imzaladýðý kitaplarý, masanýn kenarýna doðru hafifçe iterken, Aliye baþýný yana eðerek, yazarýn ve kitabýn adýný okuyor: Sinan Saraçoðlu, Aynalý Pastane. (1986) (1997-1999) ::::::::::::::::: GECE ELBÝSESÝ Karanlýk Ýþaretler KESESÝ YIRTILMADAN, TORBA ÝÇÝNDE, ÜSTELÝK KORDONU BOYNUNA dolanmýþ olduðu için, yarý boðulmuþ bir durumda doðmuþ Ali. Ebe çýðlýk çýðlýða kesesini yýrtmýþ, suyunu akýtmýþ, bakmýþ onunla da bitmiyor, kordon boynuna sýmsýký dolanmýþ, boðulmak üzere, bu kez de daha yýrtýcý çýðlýklarla kordonu koparýp almýþ boynundan; ebenin bu canhýraþ çýðlýklarý zaten güç koþullarda, çok zor ve üstelik ilk kez doðum yapan annenin daha çok korkmasýna neden olmuþ. Çengelinden kurtulmuþ tahta panjurlarýn pencereleri dövdüðü, yaðmurlu, fýrtýnalý, kasýrgalý bir gecenin ileri bir saatinde, dokuz odalý evin bütün odalarý, kubbeli salonlarý, yüksek tavanlý geçitleri, kilerleri, avlularý, ayvanlarý, çakallar gibi ulurken, böyle durumlarda dünyanýn her yerinde kesilen elektrikler orada da kesildiði için, az sayýda mum, çok sayýda insanýn yüzünü kuþkulu gölgeler, isli fIsýltýlar gibi aydýnlatýrken, annesinin sýklaþan doðum sancýlarý üzerine, saðlýk ocaðýndaki ebe, memlekete izine gittiðinden, uzak mahallelerin birindeki evinden güçlükle bulunup getirtilen, üstelik halk arasýnda adý pek tekin anýlmayan cinli ebenin insanüstü gayretleriyle, saatler sonra doðmuþ Ali. Telaþlý takunya sesleri, avlUnun öte yanýndaki mutfaktan leðen leðen sýcak sular taþýmýþ gece boyu; sancýlar içinde kývranan
gelinin korkularý, kuþkularý yatýþtýrýlacaðý yerde, o leðenlerde kalýn buharlarla kýrmýzý kýrmýzý tüten kanlý bezler, ona gösterile gösterile sýkýlýyor, sularý uzun uzun süzdürülüyor, bütün bunlar her seferinde karanlýk bir ayin gibi yineleniyormuþ. Buharlana buharlana azalan bezlerden sonra, sonunda kesesini yýrtmýþlar, kordonunu kesmiþler; mumlanmýþ pazenle kaplanarak iyice muhafaza edildiði halde, hala yanýk ot ve tohum kokan muskalarla kundaklayýp, dört bir yanýný nazarlarla, uðurlarla süsledikleri beþiðine yatýrýp, üç gün üç gece mosmor bir et parçasý olarak hýrýltýlar içinde yaþam mücadelesi veren Ali'nin baþýný beklemiþler. Halalarý baðýrýþýp duruyormuþ. Karanlýk etekleri yerleri süpürürken, yüksek kubbeli ayvanlarda, derin avlularda yankýlanýp duruyormuþ sesleri: "Bu yabancý kadýn bir lanet doðurdu, uðursuzluk doðurdu, günah doðurdu!.." Halalarýnýn bu baðýrýþ çaðýrýþlarýna daha sonraki çocukluk yýllarýnda tiryakisi olduðu Teksas, Tommiks gibi çizgi romanlarda bir karþýlýk bulacaktý: "Uðursuz baykuþ çýðlýklarý..." Ne zaman evin içinde halalarýnýn çýðlýklarý duyulsa, bir çizgi roman karesi içinde konuþma balonlarý uçuþurdu gözlerinin önünde: "Uðursuz baykuþ çýðlýklarý..." Üçüncü günün sonunda, dedesi kulaðýna ezan okuyarak adýný vermiþ: Ali. Sýcak yaz geceleri açýk havada avlulara kurulmuþ tahtlara serilen beyaz cibinlikli yataklarda, kýþlarý soba baþlarýnda, ya da herkesin etrafýnda toplaþýp ayaklarýný uzatarak ýsýndýðý büyük mangallarýn üzerine örtülen kalýn yorganlarýn altýnda, her mevsim mahmur öðle uykularý için uzandýðý ve her zaman mis gibi sabun kokan keten örtülü sedirlerde, çoðu kez baþlarýný iki yana acýklý acýklý sallayarak ezgili ezgili konuþan karanlýk suratlý halalarý tarafýndan eski çaðlarda geçen bir korku hikayesi gibi anlatýlan, doðumuna ait bu ilk hikaye, çocukluðu boyunca kendini bir suçlu gibi hissetmesine, kendinde gizlenmiþ bir kötülük aramasýna neden olmuþtur. O da diðerleri gibi, doðumunda karanlýk bir iþaret, sonuçlarý sonradan ortaya çýkacak kötü bir esrar arayýp durmuþtur. Sonralarý, yörede her zaman yaygýn bir biçimde kabul görmüþ olan, "kesesiyle" doðan çocuðun, ileride ailesine, ocaðýna bet-bereket taþýyan, seçilmiþ, kutlu bir kiþi olacaðýnýn iþareti sayan köylü inanýþlarýndan, kimi zaman açýk, kimi zaman saklý bir gururla söz edildiyse de, ruhunun derinliklerinde yankýlanýp duran, doðumunda duyduðu dünyaya iliþkin o ilk canhýraþ çýðlýklarýn karanlýk anýsýný, Ali'nin kulaklarýndan hiçbir þey silememiþtir. Kulakcinleri, onu ilk ziyarete geldiðinde, kulaklarýnýn diðer insanlarýnkinden farklý duyduðunu ona söylediklerinde, yýllardýr içinde bir kuþku olarak taþýdýðýnýn doðrulanmasýndan duyduðu sevinç, onun ikinci doðumu olmuþtu sanki. ... "Bir hikayenin nerede bittiðini bilmek önemlidir. Ýnsanlar iþte bunu bilemezler; hikayenin nerede bittiðini. Çoðu zaman bilemezler... Bütün yýkýmlarýn, mutsuzluklarýn, üzüntülerin esrarý buradadýr. Ýnsanlarýn hayatlarýný hikayeler yönetir aslýnda. Onlar, kendileri
ya da kaderleri yönetir zannederler. Kader denilen þey, inandýðýmýz hikayelerin þaþmaz seyridir yalnýzca. Duyduklarý, dinledikleri, gördükleri, okuduklarý, inandýklarý hikayelerin þaþmaz seyri... Hayatlarýný hikayelere benzetmeye çalýþtýklarý için mutsuz olurlar. Hikayelere inanýrlar çünkü. Hikayeleri hayatýn kendisi zannederler. Bütün hayatýmýz hikayelerle kuþatýlmýþken, inanmayýp da ne yapsýn zavallýcýklar? Bütün kutsal kitaplar bile hikayelerle doludur. Tanrý yeryüzüne hikaye biçiminde görünmüþtür." Deðer vermediði düþünceler, hoþuna gitmeyen görüþler karþýsýnda, anlatýlan herhangi bir þeye ikna olmadýðýnda, ya da ileri sürülenlere inanmadýðýnda, dedesinin en çok kullandýðý söz, "Boþ hikaye"ydi. Elinin tersiyle bir hareket yapar ve "Boþ hikaye," derdi. "Bunlar boþ hikaye." Ali'nin çocukluðu boyunca merak ettiði þeylerden biri, dedesinin "dolu hikaye" diyebileceði hikayelerin nasýl olduðuydu. Ama dedesi, hayatý boyunca, hemen her þeye, "Boþ hikaye," dedi. "Ya ölüm?" diye sorduklarýndaysa, "Onu ölünce anlayacaðýz," derdi. "Belki de hiç anlamayacaðýz. Öldüðümüzü bile anlamayacaðýz. Yalnýzca yok olacaðýz. Ardýmýzda kalanlar, bizim öldükten sonra ruh ya da baþka bir þey olarak yaþadýðýmýzý düþünecekler. Onlar ölümün hayatý var sanýyorlar. Belki ölümün kendine göre de olsa bir hayatý yoktur. Ölüm, kendini de ölmüþtür belki..." Annesi, "Çocuðun kafasýný çok karýþtýrýyor þu baban! Söyledikleri hiçbir görüþe, hiçbir dine uymuyor, saçmasapan þeyler! Muska yazar gibi konuþuyor. Tabiattaki her þeyden bir hurafe gibi söz ediyor. Biz ne öðretiyoruz çocuða, baban neler anlatýyor? Bak, sonra söylemedi deme, baban sonunda bu çocuðu kendisi gibi meczup edecek!" Çocukluðu boyunca, hem en büyük eðlencesi, hem en büyük korkusu dedesi oldu. Tuhaf bir yaþlýydý. O zamanlar, dedesi bin yaþýndaymýþ gibi gelirdi Ali'ye. Dünyanýn bütün zamanlarýný yaþamýþ gibi gelirdi. Onun yaþý yoktu sanki, ya da masal yaþýnda bir adamdý. Söylediði tuhaf sözler böyle düþündürürdü. Yaþlý olmasýna karþýn çevikti. Kuru dal gibiydi kollarý, bacaklarý, gövdesi. Kemikleri ve nefesi kuvvetliydi. Bütün mumlarý bir anda söndürürdü. Yatýrlara, ziyaretlere gittiklerinde, ilkin, yanmakta olan bütün mumlarý bir nefeste söndürür, sonra onlarý tek tek yeniden yakardý. Bu yaptýðýnýn herhangi bir inanýþa sýðmadýðýný, niye böyle yaptýðýný sorduklarýnda, kayýtsýzca þunlarý söylerdi: "Zamanýn dileklerine ateþi yeniden bulduruyorum. Bazý umutlar baþka zamanlarýndýr." Kimse bir þey anlamazdý söylediklerinden, yine de söylediklerinin bir hikmeti olduðuna inanýrlardý. Aðaçlara çýkar oturur, günler boyu aðaçlardan inmezdi dedesi. Ali'ye, "Dünya aðaçlardan baþka türlü görünüyor," derdi. "Ýnsan aðaçtayken dünyaya kýyamýyor. Ýnsanlar keþke aðaçlardan hiç inmeselerdi. Ama ben artýk çok yaþlýyým. Geceleri soðuk oluyor." Ali'nin babasý, onun için, "Bir gün hayattan caydý, sonra böyle oldu," derdi. Ali sorardý: "Hayattan caymak ne demek?" "Büyüyünce anlarsýn," derlerdi. Büyüdü. Anladý.
Dedesi öldükten sonra, Ali dedesini çok özledi. Çocukluðu boyunca hep, bir gün dedesinin "Dolu hikaye" diyebileceði bir þey yazabilmenin hayalini kurmuþtu, sanki dedesinin ölümüyle, kendi hikayesi de yarým kaldý. Halalarý, "Babamýz böyle deðildi," derlerdi hep bir aðýzdan. Zaten çoðunlukla hep bir aðýzdan konuþurlardý. Katlanmýþ kaðýttan kesilerek yan yana çoðaltýlmýþ kaðýt bebekler gibi birbirinin ayný olan bu kadýnlar, yýllar yýlý yan yana yaþamaktan, hep ayný kelimelerlerle düþünür, ayný kelimelerle konuþur hale gelmiþlerdi; birinin kaldýðý yerden diðeri, konuþmayý aynen ve rahatlýkla sürdürebilirdi. Baþlarý hep ayný anda aðrýrdý; zaten sürekli baþlarý aðrýr, alýnlarýný ve kalýn kaþlarýný kaplayan ayný karanlýk çatkýlardan çatarlardý. Yüzlerinde sýzýlý bir ifadeyle hep uðuna uðuna gezerlerdi ev içlerinde, ayvan tenhalarýnda, kiler kuytularýnda. Karýnlarý hep ayný anda acýkýr, canlarý ayný anda, ayný þeyi çekerdi. Ve her gece hepsi ayný rüyayý görürlerdi: "Sakallarý göðsüne kadar inmiþ, bembeyaz mintanlar içinde, yeþil bir at sýrtýnda bir ermiþ bana doðru yaklaþtý ve..." Babalarýnýn þimdiki halinden hoþnut olmayan halalar sürekli açýklarlardý: "Babamýz hiç böyle deðildi. Bir Þeyhin yatýrýnda tam üç gün üç gece uyuyakalmýþ, uyandýktan sonra bir daha hiç eskisi gibi olmadý. Uyanýp eve döndüðünde artýk böyle olmuþtu." Acýklý gözlerle baktýklarý, "böyle olan" babalarý, az ötede kendi alemine dalmýþ, konuþulanlarý dinlememeyi çoktan öðrenmiþ, aydýnlýk yüzünde asýlý kalmýþ, hiç deðiþmeyen gülümseyiþle, dünyayý aþmýþ bakýþlarla dalgýn dalgýn dünyaya bakardý. Dedesi, ona, dünyanýn ikinci hali gibi görünmüþtü hep. Dünya içinde bir baþka dünya olabileceðini düþündürmüþtü. Kimi zaman çok aklýbaþýnda laflar eden, kimi zaman bir çocuk gibi saçmasapan konuþan bu yaþlý adam, söylenenleri iþine geldiði gibi anlamakta da ustalaþmýþtý. Caný nasýl isterse öyle biri oluyordu. Bazen bir ermiþ, bazen bir þair, bazen bir bilge, bazen bir çocuk, bazen bir meczup gibi konuþuyor, bir dediði bir dediðini tutmuyordu. Kendini tutarlýlýðýn bütün yükümlerinden kurtarmýþ, sorumluluðun bütün zincirlerinden boþanmýþ, edindiði bu özgürlükle de aklýna estiði gibi yaþayan biri olup çýkmýþtý. Ýnsanlar, bazen büyük bir ciddiyetle kulak verseler de, kimi zaman alaycý yaklaþsalar da, aslýnda ona karþý, korkuyla karýþýk tuhaf bir çekingenlik duyuyorlardý. Tekin deðildi. Kýrklara karýþmýþtý. Ne yapacaðý belli olmazdý. Fazla bulaþmamakta, uzak durmakta hayýr vardý. "Ben kafamdaki zamanda yaþýyorum," demiþti bir keresinde. "Keþke onu daha önce keþfetseydim. Kafamdaki zamaný." Ali, dedesini hep gülümseyerek ve hayranlýkla dinlerdi. Ona özenip "Ailemiz" baþlýklý okul ödevinde, "Biz büyük bir aileyiz. Yüzlerce halam vardýr. Hepsi ayný elbiseyi giyer. Sesleri mutfakta tenekeden çýkar. Dedem uzak bir cindir. Evin içinde gezer. Ama her zaman çýkmaz ortaya. Ben de ýslak düþler görürüm. Kuyumuzun suyundan galiba. Annem 'Yurttaþlýk Bilgisi' kitabýnda resimdir. Babam bir meslektir. Davavekilidir. Evde hiç babaanne yoktur. Hepsi mezarlýkta oturur. Ailemiz saklambaçtýr," diye yazmýþtý. Öðretmeninin, bu ödevi, kaygýlý bir yüz ve derin endiþelerle annesine iletmesi üzerine evde büyük bir kavga çýkmýþtý: "Ben sana söylemiþtim," diye bas bas baðýrýyordu annesi. Halalarýnýn þaþkýnlýktan
gözleri kýsýlmýþ, sesleri çýkmaz olmuþtu. Yabancý gelinin boynu damar damar olmuþ, o uðursuz mavi gözleri yana kaymýþ bir halde, ulumaya benzer bir sesle kendinden geçmiþ, baðýrýp duruyordu: "Bacak kadar çocuðu da kendine benzetti. Ödev diye þu yazdýðýna bak Allahaþkýna! Ben, 'Yurttaþlýk Bilgisi'nde bir resimmiþim, sen de bir davavekili!" Bu son sözde, oðlunun durumundan yeterince kaygýlanmayan babaya bir dokundurma vardý: Çünkü o, kendini bir "avukat" olarak görüyordu. Oysa avukat deðil, yalnýzca bir davavekiliydi. Hukuk bitirmemiþti. Avukat bulunmadýðý zamanlarýn Mardin'inde davavekilliði "sertifikasý" almýþ, ardýndan davalara girmeye baþlamýþtý. Oysa þimdi zaman deðiþmiþ, artýk genç nesilden Hukuk Fakültesi mezunu, kendi deyiþleriyle, "zýmba gibi" avukatlar yetiþmiþ ve memleketleri olan Mardin'de, hatýrlý ailelerinin desteðiyle birer yazýhane açarak eskilerle acýmasýzca rekabete giriþmiþlerdi ve en azýndan baþlangýçta fazla belli etmeseler de, öncekileri küçümsüyor, kendilerine "subay", davavekillerine "astsubay" muamelesi yapýyorlardý. Bu da, haliyle aðýrlarýna gidiyordu öncekilerin. Yani davavekillerinin. Ne de olsa, onlarýn da bunca yýllýk zengin tecrübeleri ve birikimleri vardý. Gerine gerine kendilerine "avukat" diyen o dünkü çocuklarý, isteseler bir kalemde siler atarlardý en zor davalarda. Bu tecrübesiz týfýllar karþýsýnda kendilerini birer yaþlý kurt gibi gören bütün o eski kuþak davavekilleri, bir an önce, onlarla karþý karþýya gelecekleri, bu mektep çocuklarýna meydan okumalarýna, boylarýnýn ölçüsünü almalarýna imkan verecek diþli davalar bekliyorlardý. Davavekili babasý, oðlunun da kendini, bazýlarý gibi bir davavekili olarak gördüðünü, onun "Ailemiz" baþlýklý ödevi sayesinde böylelikle öðrenmiþ oldu. Ýçerlediyse de pek belli etmedi. Cumhuriyet ülkülerine sýký sýkýya baðlý annenin sinirlerinin yatýþmasýný bekledi. Oysa o sinirler kolay kolay yatýþacaða benzemiyordu. Þu benzetmeye bak! diyordu: Ailemiz saklambaçtýr! Ne demekse? Hem niye, hep ben ebe oluyorum? Dedesinin boynunu içeri gömerek, mýrýl mýrýl kitap okumasý çok hoþuna gidiyordu Ali'nin. Dedesi kendinden geçmiþ bir biçimde, kendi hayal alemine gömülmüþ kitap okurken seyretmek hoþuna gidiyordu. Dedesinin yaprak yeþili bir kumaþ parçasýyla kalýn çerçeveli gözlüðünün camlarýný aðýr aðýr siliþini, alt dudaðýna yapýþtýra yapýþtýra ýslattýðý buruþuk, esmer, uzun parmaklarýnýn, sayfalarý aðýr aðýr çeviriþini seyretmek hoþuna gidiyordu. Dedesi, okurken bazen gülümsüyor, bazen kederleniyor, bazen de okuduðu kitaplarla yüksek sesle konuþuyordu. Bir keresinde, okumakta olduðu kitaptan hiddete kapýlmýþ, bir insanla kavga eder gibi, büyük bir kavgaya tutuþmuþ, titreyen parmaklarýyla kitabýn sayfalarýný uzun uzun tehdit etmiþti. Sonra da Ali, dedesinin kitabý parçalayacaðýný düþünürken, o, hiçbir þey olmamýþ gibi kaldýrýp dolaptaki yerine koymuþtu. Pencere önündeki geniþ sedirinde, içleri tok tutulmuþ uzun yastýklara yaslanarak ya da sedef kakmalý rahlesinin baþýnda iki büklüm olarak okurdu kitaplarý. Halalarý, dedesinin Kur'an dýþýndaki kitaplarý da rahleye koyarak okumasýna nedense içerliyorlardý. Çok imrendiði halde, dedesinin okuduðu kitaplarý okuyamýyordu Ali. Hepsi Arapçaydý onlarýn. Arapça yazýnýn saðdan sola yazýlýyor olmasýný hiç anlamýyor, ama bunu büyülü buluyordu. Arapçayý büyülü buluyordu. Uzun süre Arapça yazýyla yalnýzca büyüler, dualar ve muskalar yazýlýr zannetmiþti. Ali'nin anlamadýðý kelimeler, çözemediði iþaretler ve esrarlý þekiller içeren bu yazýnýn kendi baþýna bir büyü gücü olduðuna inanmýþtý. Baþka dillerde
de dua edilebileceðini, baþka dillerde de muska yazýlabileceðini öðrendiðinde çok þaþýrmýþtý. O, yalnýzca Arapçayla dua edilir, büyü yapýlýr sanýyordu. Sanki Arapça görülen rüyalar bile bambaþkaydý, oysa ev ahalisinin tersine o da annesi gibi rüyalarýný Türkçe görüyordu. Annesi, onu bu konuda teselli ediyordu: Sen rüyalarýný Türkçe gördüðün için okulda harfleri kolay öðreniyorsun. Dedesinin, babasýnýn ve böyle önemli kararlarýn alýnmasý sýrasýnda yüzlerinde taþ gibi bir ifadeyle duvar dibinde sýra sýra duran halalarýnýn arzusu üzerine, Kur'an kursuna gönderildiðinde, en çok dedesinin okuduðu kitaplarý, artýk kendinin de okuyabileceðini düþünerek sevinmiþti. Kur'an kursuna baþladýðýnda, bu karara þiddetle karþý çýkan annesi, bir hafta hasta yattý, onun da halalarý gibi baþý aðrýdý, o da baþýna çatký çattý; yalnýz onun çatkýsý, halalarýnýn tersine çiçekli tülbenttendi. Büyük bir ihanete uðramýþçasýna, günlerce sýzýlý ve küs bir ifadeyle, baþta Ali olmak üzere herkese ýslak ýslak baktý. Ýlk baþladýðýnda, bütün bir yaz boyunca her gün gitti Kur'an kursuna, "mektepler açýldýðýnda"daysa yalnýzca cumartesileri. Annesi, hiç olmazsa bu þartýný kabul ettirmiþti. Kur'an kursunda büyük baþarý göstermiþ, kýsa zamanda Arapça yazmayý, okumayý sökmüþtü. Ezbere bildiði dualarýn sayýsý artmýþtý. Ama Ali çok hýrslýydý, bunlarla yetinmiyordu. Artýk hatim indirmek, yasin okumak, hatta Ulu Camii'de sala verip, yanýk yanýk mevlit okumak istiyordu. Cumalarý da babasýyla hiç sektirmeden Þehidiye Camii'nde cuma namazlarýný eda ediyordu. Gününe göre, bu namazlara dedesi bazen geliyor, bazen gelmiyordu. O gelmediði bazenlerde, dedesi, omuzlarýný silkerek, "Bugün müslüman deðilim," diyordu. "Kimseyi kandýrmak içimden gelmiyor." Halalarýnýn, dedesine iliþkin en çok ve en sýk kullandýklarý cümle: "Bizi elaleme rezil etti!"ydi. Halalarýnýn dünyada en çekindikleri, en korktuklarý þey, elaleme rezil olmaktý. Koca dünyada bir halalarý vardý, bir de "elalem". Bazý zamanlar dedesinin günlerce ortalýklardan kaybolduðu, kimselere gözükmediði oluyordu. Günlerce sonra, her seferinde de baþka bir taþýn altýndan çýkýp geliyordu. Bu kayboluþlarýn ilk zamanlarý evi büyük bir telaþ ve yeis kaplarken, zamanla buna da alýþýldý, artýk kimse eskisi gibi ardý sýra avare olmuyordu onun. Büyük ayazlar yapan, dona kesen karakýþlarda, kimi geceler gidip, çarþý hamamlarýnda külhanlarda yatýyordu. Bunu öðrenen halalar, gene çýðlýk çýðlýða kanat çýrpýyorlardý avlularda, ayvanlarda: "Bizi elaleme rezil etti! Bizim gibi büyük bir ailenin oðlu, yetim tellaklar gibi külhanlarda yatýyor! Ýyi ki annemiz bugünleri görmedi!" Hep bir aðýzdan söylenen buradaki "annemiz"le kastedilen, her þeyleri týpatýp ayný halalar arasýnda en önemli ayrýlýktý. Çünkü halalarýn hiçbirinin annesi ayný deðildi. Hepsi de ayrý kadýnlarýn kýzlarýydý. Yaþamý boyunca sayýsýz kadýn alan dede, oðlan çocuðu sahibi olana kadar evlenip durmuþtu. Allahtan hiçbir karýsý uzun yaþamamýþ, birbiri ardýndan ölenler, böylelikle her seferinde, bir "dördüncüye" yer açmýþlardý. Bunun sonucunda, bir ev dolusu kýz çocuðu sahibi olmuþtu. Son karýsý, ona bir oðlan çocuðu doðurduktan sonra, diðer kadýnlarýn aksine, nispet yapar gibi uzun yýllar gerine gerine yaþamýþ, oðlan anasý olmanýn keyfini ve saltanatýný sürmüþ; hatta Ýstanbullara bile gezmeye gitmiþti. Ali,
gene de babaannesine yetiþememiþ, onu hiç tanýmamýþtý. Ali için, o, yalnýzca duvardaki resimdi. Mardin'in tek fotoðrafçýsý olan Süryani fotoðrafçýnýn rötuþtan tanýnmaz ettiði bir yüzle duvarlarýn birinde halalarýndan biri gibi asýlý duruyordu. Dedesi, yedi kere hacca gitmiþ; evinin kapýsý, yedi kere türbe yeþili renkle çerçevelenmiþ, çiçeklendirilmiþti. Adet olduðu üzre, hacca gidip gelenlerin kapýsý türbe yeþiline boyanarak hane sahibinin hacýlýðý cümle aleme duyurulur; böylelikle kapý önünden geçenler, o evin bir hacý evi olduðunu bilirdi. Bu kapýlarýn hepsi Kabe'ye bakardý. Ali'nin dedesi, bütün hayatý boyunca ticaretle uðraþtý, sessiz, sakin bir yaþam sürdü. Her zaman içe dönük bir yapýsý vardý; çok çalýþýr, tutumlu yaþar, derin düþünür, az konuþur, konuþtuðunda da özlü ve güzel sözler söylerdi. Her durumda kullanýlabilecek çok sayýda veciz söz bilirdi. Herkesten saygý görürdü. Her konuya biraz mizahi yaklaþan bir yaný, hýnzýrcasýna muzip bir bakýþý vardý. Ölçülü, terbiyeliydi. Edep erkan bilir, latife etmeyi severdi. Zaman içinde, babasýndan kalan servete servet, arazilerine araziler katarak iþleri iyice büyüttü. Köyler aldý, köyler sattý. Her devir deðiþikliðinde çýkarlarýný korumasýný bildi. Her zaman iktidar partilerine, hükümetlere yakýn oldu. Ýktidar olacak partiyi sezmek konusunda, hassas bir burnu ve saðlam hesap bilgisi vardý. Desteklediði parti, mutlaka o yýl seçimleri kazanarak iktidar olurdu. Hýrslýydý, açgözlüydü, herkesin parasýnda, malýnda mülkünde gözü vardý. Herkesin parasýnýn mutlaka kendisinden çalýnan bir fýrsatla kazanýlmýþ olduðunu düþünür, bundan ötürü derin bir hakký yenmiþlik duygusu içinde, kendinden baþka servet yapmýþ herkese fena içerlerdi. Dünyadaki bütün paralarý o kazanmak istiyordu çünkü. Çýkarlarýna dokunulduðunda, bambaþka biri kesilir, sonsuz bir kayýtsýzlýkla zalimleþirdi. Alacaklýlarýna karþý acýmasýzdý. Ýhtilafa düþtüðü köylerin ve köylülerin burnundan getirir, topraklarýný ellerinden alýr, ilkin ürünlerini, yetmedi mi, köylerini yaktýrýr, jandarmalara bastýrýr, daha kýzdý mý da, eþkýyaya vurdururdu. 40'lý yýllarda da, 50'li yýllarda da, 60'lý yýllarda da, hep o kazandý. Kürtleri, Araplarýn doðal düþmaný sayar, Ankaralýlardan çekinir, onlarla iyi geçinmeye çalýþýrdý. Türk demezdi, Arap ya da Kürt olmayan herkes, ona göre, Ankaralýydý. Ayrýca, Ankara'nýn memurlarýný ve askerlerini hoþ tutmak gerektiðini bilirdi. Mardin'den seçilecek her mebus ya da senatör adayýnýn onun onayýna ihtiyacý vardý. Kaç köyün reyi onun ellerinde, bir çift sözündeydi. Bunlarýn dýþýnda, "kendi halinde zararsýz bir adam" diyebileceðiniz kadar sade, alçakgönüllü; tütünden, gümüþten ve halýdan anlayan; bitki ve çiçek yetiþtirmekten, ut ve kanun dinlemekten, Arapça þarkýlar ve gazeller söylemekten hoþlanan ince ruhlu bir insandý. Fakirlere yardým etmekten, dilencilere sadaka daðýtmaktan, aç-yoksul giydirmekten, çeþme, hayrat yaptýrmaktan hoþlanýrdý. Her ramazan avlularda kazanlarla piþen yemekler, fýrýnlar dolusu pideler ve þembusekler yoksullara, yetimlere, kimsesizlere daðýtýlýr, hayýrdualarý alýnýrdý. Ýslam uðruna, kafirlerin eziyetlerine katlanan müminlerin hikayelerini dinlerken, gözleri nemlenir; halk hikayelerinin bir türlü birbirlerine kavuþamayan aþýklarýnýn çektikleri cefalar karþýsýnda gözyaþlarýný tutamazdý. Aþký, çölde kaybolmak, diye tanýmlardý. Ona göre dünyanýn en iyi hikayeleri, sonunda, çölde aþkýndan kaybolanlarýn hikayeleriydi. Bu yüzden Ali, çocukluðu boyunca, aþký çölde kaybolmak sandý. Yalnýzca kendinin kullandýðý ve yalnýzca Arap istasyonlarýný dinlediði ýþýðý kuvvetli bir radyosu vardý. Ali'nin birkaç kere o radyoya
dokunmasýna izin vermiþ, ona uzak istasyonlarda çalan dokunaklý Arapça þarkýlar dinletmiþti. O þarkýlarýn buraya çok uzak bir yerlerde söylendiðini bilmek Ali'yi kederlendirmiþti. Yaþlandýðýnda ve bütün karýlarý öldüðünde, dünya nimetlerine sýrtýný dönmüþ, artýk hiçbir þeyde gözü kalmamýþ, dünyanýn fani ve tali yüklerinden kurtulmuþ, kendini iyiden iyiye okumaya, düþünmeye ve tabiata vermiþti. Ali, öncesini bilmediði dedesini iþte o zamanlarýnda tanýyýp sevdi. Halalarýnýn dediðine bakýlýrsa, ünlü bir þeyhin yatýrýnda üç gün üç gece uyuyakaldýktan sonra bambaþka biri olarak Mardin'e dönmüþ, bu yarý meczup haliyle herkesi þaþýrtmýþ ve ondan sonra da bir daha hiç eskisi gibi olmamýþ, cinler tarafýndan alýnarak, artýk kýrklara karýþmýþ olduðu söylenen Mardin eþrafýndan cennetmekan Hacý Zeyneddin Efendi'yi, iþte o zamanlarýnda tanýyýp sevdi Ali; bir çocuðun bütün ömrüne yayýlan sevgisiyle sevdi. Okul dönüþlerinde eve girer girmez, ilkin dedesini sorardý: "Dedem nerede?" Dede oýtada yoksa, bu soruyu, sanki o ölmüþ de yasýný tutuyor, kötü haberi bir türlü söyleyemiyormuþ gibi duran halalarý, baþlarýný her anlama gelebilecek bir biçimde iki yana umutsuzca sallayarak cevaplandýrýyormuþ gibi yaparak, kaygý ve merak yaratmaktan pek hoþlanýrlardý. Ali'nin babasý da akþamlarý eve geliþinde, ortalýklarda göremediði babasýný, kendince bulduðu bir sevimlilikle karýsýna sorardý: "Babam gene fýçýsýnda mý?" Ali'nin babasý, babasýnýn çýlgýnlýklarýyla baþ edemeyince, onu Diyojen'e benzeterek durumu hafifletmeye; tarihten seçilmiþ böyle "mümtaz" bir örnekle, babasýna, hoþgörülebileceði sevimli ve saygýn bir kimlik kazandýrmaya çalýþmýþtý. Özellikle de zaman zaman, daha doðrusu sýk sýk mahcup düþtüðü karýsýna karþý. Karýsýna kalýrsa, bütün bu þirin gösterme gayretlerine karþýn, kayýnpederinin bir Diyojen olmadýðýný bilecek kadar aklý ve tecrübesi vardý çok þükür! Kocasýnýn tarihten medet ummasý beyhudeydi. Ona göre, kayýnpederi, bir zýrdeliydi, o kadar! Eðitiminin, aile içinde ciddi sorunlara ve kamplaþmalara yol açtýðýný fark eden Ali, kýsa zaman içinde hem derslerinde baþarý göstererek annesini memnun etmeyi, hem de Kur'an kurslarýný hiç aksatmayarak halalarýnýn gözüne girmeyi akýl etti. Evin içindeki sessiz fýrtýna diner gibi oldu. Karþýlýklý güç gösterileri bitti. En azýndan bu konuyla ilgili olanlarý. Eðitimin, ikiye bölünmüþ ailedeki taraflardan birine benzemek demek olduðunu ilk böyle anladý Ali. Her iki taraf da Ali, kendilerine benzesin istiyordu. Evin içinde tam merkezde durduðunun böyle ayrýmýna vardý. O, bir kavþakta duruyor ve birçok þey onun etrafýnda dönüyordu. Bunu bilmenin ona bir tür güç kazandýrdýðýný fark etti. Aile içindeki herkes, onu kazanmak, onu kendi yanýna çekmek, kendisine benzetmek istiyordu, bir tek dedesi hariç. Dedesinin umurunda bile deðildi. O da en çok dedesini seviyordu tabii. Evde, sokakta hemen herkesin Arapça konuþtuðu bir þehirde, Arap bir ailenin çocuðu olarak dünyaya gelen Ali'nin okulda niye
Türkçe okumak, yazmak ve konuþmak zorunda kalýþýnýn yanýtýný, "Anadil" sözcüðünde saklý buldu. Ali'nin annesi, Mardinlilerin deyiþiyle "yabancýydý", "Türktü" ve dolayýsýyla anadilinde konuþmak ve yazmaktan uzun süre bunu anladý Ali. Halalarý, onun bütün sureleri ve ayetleri sular seller gibi ezberden okuduðunu gördükçe, onunla gurur duyuyor, her durum için hazýrda nemli nemli bekleyen gözleri, böyle zamanlarda daha da sulanarak, sevinç ve gururlarýný aðlaya aðlaya belli ediyorlardý. Ali, onlarýn, sevindiklerinde de, üzüldüklerinde de, þaþýrdýklarýnda da, heyecanlandýklarýnda da aðlamalarýna çok þaþýrýyordu. Her çeþit duyguyu, her seferinde bir tek biçimde ifade ediyorlardý: Aðlayarak... Ne zaman kendi aðlamaya kalkýþsa, "Erkekler aðlamaz!" diye azarlanýyordu. Erkeklere yasaklanan aðlamanýn, halalarýna bu kadar serbest olmasýný hiç adil bulmuyordu. Ali, hastalandýðý zamanlarda gördü ki ev içindeki hükümranlýðý büsbütün pekiþiyor. Herkes çevresinde pervane oluyor. Bunun üzerine caný istedikçe hastalanmaya baþlayarak, ev içindeki herkesin peþinde nasýl koþuþturduðunu görmek istedi. Gördü de. Numarasýnýn anlaþýlmaya baþlamasý üzerine daha ince teknikler geliþtirdi. Örneðin ateþinin yükselmesi için tebeþir yutmayý öðrendi. Okula gitmek istemediði zamanlarda, tebeþir yutarak ateþini yükseltir, hayli "teatral" inleme ahlama numaralarýyla yataklara düþer, gene ev içinde ardý sýra koþuþturan, hasta yataðýnýn baþucunda dönenip duran insanlarla, sultan olmanýn keyfini sürerdi. Ali'nin hastalanmalarý, doðumundaki karanlýk iþaretleri hatýra getirdiði için, herkeste kötü bir kehanetin gerçekleþmesine iliþkin uðursuz korkular diriliyor, yardým dileyen gözlerle boþluða bakarcasýna birbirlerine bakýp duruyorlardý. Ali, hasta rolü yapmayý seviyordu ayrýca. Aslýnda rol yapmayý seviyordu. Rol yapmak, gerçek hayattan çok daha eðlenceliydi. Ayrýca hasta rolü yapmakta kendince incelikler buluyordu. Ýnsaný ölüme, ilgi görmeye ve sinemaya yaklaþtýran bir þey vardý hasta numarasý yapmakta. Hem böylelikle seyrettiði filmleri yaþamýþ oluyordu. Böyle durumlarda en ciddi itirazlar boðucu bir kuþkuculuða sahip olan annesinden geliyordu; Ali'nin okula gitmemek için numara yaptýðýný, þýmartýlmak istediðini söylüyor, onu bencillik, sorumsuzluk, suistimalcilik ve benzeri þeylerle suçluyordu. Ýþin kötüsü, Ali'nin numaracýlýðý konusunda çoðu kez haklý olmakla birlikte, bunu diðerlerine anlatmakta güçlük çekiyordu. Ali, annesinin kendi yüzünden bu duruma düþtüðünü biliyor, annesinin hem haklý, hem çaresiz olduðu böyle zamanlardaki yalnýzlaþmasýna acýyor, ama bir yandan bunu hak ettiðini düþünmekten kendini alamýyordu. Annesinin haklý çýkmalarýnda bile çirkin bir yan vardý. Ali'ye göre annesi haklý olmayý hak etmeyen bir kadýndý. Zaman zaman sahiden hastalandýðý da oluyordu tabii. Ýþte bu gerçek hastalanmalarýndan birinde, gerçek sayýklamalar, gerçek yüksek ateþ ve gerçek bir hummayla günlerce baygýn yattý. Bazen bir an için gözlerini açýyor, çevresindekileri tanýr gibi oluyor, hasta olduðunun bilincine varýyor, dile gelebildiði birkaç saniyelik zamanlarda su ya da ayran istiyor, sonra yeniden baygýnlýðýna gömülüyordu. O hummalý gecelerin birinde, birdenbire, gözlerini derin ve
sakin bir uykudan uyanmýþ gibi, tazelenmiþ bakýþlarla açtý. Gecenin hayli ileri bir saati olmalýydý. Evdeki herkes uykudaydý. Salondaki duvar saatinin tiktaklarýndan baþka hiçbir þey duyulmuyordu. Uzak odalardaki halalarýnýn karanlýk solumalarý, horultularý bile belli belirsiz duyuluyordu. Yataðýnda doðruldu. Ayaðýna terliklerini geçirdi. Odasýndan çýktý; salonu, ayvaný geçip avluya çýktý. Avludaki kuyunun baþýna vardý. Az yýldýzlý bir geceydi. Görünen yýldýzlar da usul fýsýltýlarla, sayýklar gibi kýsýk ýþýklarla yanýp sönüyorlardý. Kuyunun aðzýna kapatýlan tahta kapaðýn üzerindeki taþý kaldýrýp yere koyduktan sonra, tahta kapaðý kulpundan tutup kaldýrdý, usulca yere koydu. Birkaç yýldýz kaçamak bakýþlarla kuyunun dibindeki suyu ýþýtýverdiler. Dizlerinin üzerine çöküp, dirseklerini kuyunun aðzýna dayayýp aþaðýya, kuyunun içine eðildi Ali; kuyuda yaþadýðýna inandýðý Kuyu Cini'ne seslendi. Kendini kötü durumda, yalnýz, umutsuz, üzgün, hakký yenmiþ, birine içerlemiþ, arkadaþýna kýzmýþ, dünyaya küsmüþ olduðu zamanlarda yaptýðý gibi kuyudaki cinle konuþmaya baþladý. Seninle konuþmaya geldim ey Kuyu Cini, dedi. Sesi nazlý çýkýyordu. Kaç gündür hasta yatýyorum, biliyor musun? Konuþamýyorum, gözlerimi bile açamýyorum, kelimeleri dilimden koparýp almýþlar sanki, niye ses vermiyorsun? Niye konuþmuyorsun? N'olur konuþ benimle! Kimse konuþmuyor benimle. Herkes kendiyle, kendi içiyle konuþuyor. Yalnýzým, küsüm, herkese küsüm, hastayým, belki öleceðim. Konuþ benimle! Burnunu çekmeye baþladý. Dokunsalar aðlayacaktý. Suyun yüzeyi ürperir gibi dalgalandý, ardýndan lacivert karasý dalgacýklarla çalkalandý. Ve sonra derinlerden, tok ve güçlü bir ses duyuldu: Yanýna geliyorum Ali, dedi Kuyu Cini. Çekil kuyunun aðzýndan! Ali, doðrulup geriledi. Gözlerini büyülenmiþ gibi kuyunun aðzýna dikerek beklemeye baþladý. Ýlkin sarýðý gözüktü kuyunun aðzýnda, sonra baþý ve ardýndan birdenbire ortaya çýkýverdi. Kuyudan çýkan cinin üzerinden süzülen sular birkaç saniye içinde kuruyuverdiler. Daha önceleri fýsýltýlarla gizli gizli konuþtuðu, kalbini açtýðý Kuyu Cini'ni ilk kez karþýsýnda böyle capcanlý görüyordu Ali. Çok heyecanlandý, kalbi hýzlý hýzlý çarpmaya baþladý. Ýlk kez görünmeyen bir þeyi görüyor, yoktan var olan biriyle konuþuyordu. Kuyu Cini, Bu avlu senin için çok soðuk, hastalanabilirsin, dedi Ali'ye. Hadi yataðýna dönelim. Seni yataðýna yatýrýp üzerini örteyim. Sonra da elini tutmak istedi. Ali ilkin çekindiyse de, tutukluðunu yenerek elini uzattý Kuyu Cini'ne. Yumuþak, güvenli, sýcaktý avucunun içi. Hayatý yeniler gibi tutuyordu elini Ali'nin. Yeni uyanmýþ bir rüzgar gibi tutuyordu. Usul ve küçük adýmlarla, avluyu, ayvaný, salonu geçerek Ali'nin odasýna geldiler. Ali'yi yataðýna yatýrdý. Üzerini örtmeden önce, koynundan çýkardýðý bir incir yapraðýna, gene koynundan çýkardýðý divit bir kalemle ince, sülüslü bir yazýyla dualar yazdý. Yapraðýn üzerinde Ali'nin çok sevdiði Arapça yazýlar ve büyüler vardý þimdi. Mahir elleri vardý Kuyu Cini'nin, ince uzun parmaklarý vardý, bileði kývraktý. Ali, büyülenmiþ gözlerle izliyordu onu. Üzerindeki yazýlarý incitmekten çekinircesine yapraðý üfleyerek göðsüne yerleþtirdi Ali'nin. Ilýk, saðaltýcý bir soluðun tenini yumuþattýðýný hissetti Ali, ýhlamur gibi koktu göðsü. Güz bahçelerinin sükun ve huzurunu duydu içinde. Derin derin iç geçirdi.
Yapraðý, Ali'nin göðsüne yerleþtirirken, dedi ki: Bu kuyunun ciniyim ben, seninle uzaktan akraba oluyoruz, seni koruyorum, seni saklýyorum, kalbinin derinliklerinde iyi bir çocuksun, içinde birkaç kiþi birden yaþýyor, herkesin içinde birkaç kiþi birden yaþamaz. Dünyada sanýldýðýndan çok daha fazla insan var, ama bedenler az; bazý bedenlerde birkaç kiþi birden oturuyor. Kendini bu yapraða býrak, bu yapraðýn senin teninde yaþamasýna; bu yaprak göðsüne, tenine, oradan gövdene ve ruhuna yayýlacak, sende biriken bütün hastalýðý ve kötülüðü deðiþtirecek, sabahýna hiçbir þeyin kalmayacak, taptaze gözlerle açacaksýn gözlerini, yýkanmýþ gibi, uzun ve dinlendirici bir uykudan uyanmýþ gibi. Haydi þimdi yum gözlerini, býrak kendini yapraðýn solumasýna, býrak yaprak teninde kýmýldasýn; ruhunu, soluðunu, gücünü versin sana. Ali sabahýna öyle uyandý, taptaze gözlerle ve uzun ve dinlendirici bir uykudan uyanmýþ gibi. Gece neler olduðunu birden anýmsayamadý, ama bir þeyler olmuþtu, biri yeni uyandýrýlmýþ bir rüzgar gibi elinden tutmuþtu, birkaç saniye sonra da tatlý bir heyecanla birlikte Kuyu Cini'nin anýsý düþüverdi gözlerinin önüne. Rüya görmüþ olmalýydý. Onun söylediklerini bölük pörçük anýmsamaya çalýþtý. Kuyudan çýkan cini, gözlerinin önüne getirmeye çalýþtý, daha çok masal filmlerinde seyrettiði, "Ali Baba ve Kýrk Haramiler" gibi filmlerde seyrettiði cinlere benziyordu. Baþýnda kocaman, gösteriþli bir sarýðý vardý, alacalý renkler taþýyan simli yeleðinin arasýndan kýllý ve esmer göðsü görülüyordu. Uzun ve geniþ dalgalý bir þalvar vardý altýnda; beline kýzýl, parlak bir atlastan kalýn bir kuþak dolamýþtý; sevimli ve ürkütücüydü. Birdenbire artýk iyileþtiðini hatýrladý, yataðýndan fýrlayýp evdekilere iyileþtiðini haber vermeye ve gördüðü rüyayý anlatmaya karar verdi. Tam yerinden doðrulup üzerindeki yorganý sýyýracakken, göðsünde bir hýþýltý duydu. Bir þey kýmýldar gibi olmuþtu. Elini göðsüne soktu; pijamasýnýn ve atletinin altýnda, kalýn, etli, geniþ bir incir yapraðý duruyordu. Yapraðý çýkarýp yakýndan baktý. Sýcaktan solmuþtu, þimdiden kurumaya yüztutmuþ damarlarýnýn arasýnda, erimiþ bir yazýnýn, görünmez harflerin, belli belirsiz gölgeleri seçiliyordu yalnýzca. Yapraða derinliðini veren þeydi bu. Elinde yaprakla kalakaldý. Gözleri hayretle büyüdü. O anda hiç kimseye, hiçbir þey söylememesi gerektiðini anladý. Avluya çýktýðýnda, Ali'nin sarkýp düþmesinden korktuklarý için, kuyunun aðzýndaki tahta kapaðýn üzerine konmuþ olan aðýr taþýn yerinde durduðunu gördü. Rüya sandýðý gerçekle, gerçek sandýðý rüya arasýnda kalakalmýþtý. Gözle görülmez rüyalar olmalý bunlar, dedi. Belki de benim deðil, yapraðýn rüyasýydý bu. Rüya da, yaprak da ayný dünya içinde yaþayabiliyorlardý demek. Gözlerimiz bütün rüyalarý birden göremiyordu. Dün gece baþýna gelenler, ailesinde hiç kimsenin kabul etmeyeceði bir þeydi. Hele annesinin... Ali kabul etti ve susmayý öðrendi. ...
Hala ve Çocuklarý Ali'nin evlenmeyi baþarabilmiþ iki halasýndan biri, günün birinde yanýnda iki çocuðuyla birlikte kocasýndan boþanmak üzere çýkageldi. Kýz, Ali'den bir yaþ büyük, oðlansa bir yaþ küçüktü. Evdeki herkes, kýskançlýðý ve huysuzluðuyla ünlü Ali'nin, evdeki bu yeni durum ve çocuklar yüzünden herkese hayatý zindan edeceðini sanýrken, hiç de düþündükleri gibi olmadý. Ali bir çeþit eðlence, oyun gibi yaþamaya baþladý evdeki bu yeniliði. Bunda en büyük pay, çocuklarýn daha eve geldiklerinin ilk günü, onun "prensliðini" kayýtsýz þartsýz tanýmýþ olmalarý ve buna göre davranmalarýydý kuþkusuz. Birbirlerinde keþfettikleri ilk þeyse, cinsel fantezileri oldu. Ýkinci neden de, cinselliðe içkin þeylerin baðýþlatýcý gücüydü herhalde. Üçünün de cinselliðe duyduklarý merak, ilgi büyüktü ve üçü de yarým pörçük duyduklarýndan her çeþit deneyime açýk, zengin bir hayal gücü edinmiþlerdi. Bir keresinde, kendilerini anahtar deliðinden seyreden en küçük halayý suçüstü yakalayan annesi, Ali'nin duymasýna bile aldýrýþ etmeksizin, büyük bir gürültüyle kendi deyiþiyle "bu sefih rezaleti" eve duyurmakta hiçbir sakýnca görmemiþ, Ali de annesiyle babasýnýn masumiyetinden duyduðu kuþkunun doðrulandýðý bu olayla birlikte, kendini dýþlanmýþ ve aldatýlmýþ hissetmiþ, onlardan hep intikam almayý düþlemiþti. Eve gelen bu çocuklarla birlikte, intikamýný gerçekleþtirecek eþler bulmuþ oldu. Ali ve hala çocuklarýnýn kendi aralarýnda kurduklarý cinsel oyunlar, evdekilere karþý en büyük gizleri oldu; bu, onlara bir gizli tarikat ya da çete olma duygusu veriyor, gücünü suçluluktan alan bir dayanýþma saðlýyordu. Yaptýklarýnýn büyüklerce bilinmemesi gerektiðini bir biçimde biliyorlardý. Gizliliðin ve suçluluðun siyah zevkini keþfetmiþlerdi. Herkesin gözünün içine baka baka oyun oynuyor, herkesi aldattýklarýný düþünerek kýs kýs gülüyorlardý. Kendilerinden esirgenen bir dünyanýn gizlerini keþfettiklerini, diðer taraf olan büyüklerden saklamalarý gerektiðinin haince farkýndaydýlar tabii. Aldatmanýn sinsi tebessümüyle bakýyorlardý evin büyüklerine. Büyük evin avlularý, ayvanlarý, odalarý, sofalarý, kilerlerin dolambacýnda büyükleriyle oynadýklarý bir saklambaçtý bu. Kimse onlarý sobeleyemiyordu. Kendi aralarýnda da canavarca eðleniyorlardý. Her seferinde içlerinden birini kurban seçiyor, onu küçük düþürecek türlü çeþitli oyunlar keþfetmekte gecikmiyorlardý ve her seferinde deðiþen kurban, aþaðýlandýkça diðerlerine daha derin duygularla baðlanýyordu. Hükmedilmenin de, hükmetmenin de oyunlarýnýn ve kurallarýnýn içinden geçerek, deðiþik kiþiliklerin maskelerini ve duygularýný yaþýyorlardý. Sýrasýyla esir, cariye, emir, kral, hükümdar oluyorlardý. Oyunlarýný kimi zaman kapandýklarý kilerden evin içine taþýyan ve gizlerinin öðrenilmesi tehlikesini barýndýrdýðý için daha heyecan veren bazý simgesel oyunlar uyduruyorlardý: Üçü de iþaretparmaklarýný, birbirlerinin götlerinin içine sokuyor, acýtana kadar kurcalýyor, sonra o parmaðý havada tutarak, sokak aralarýnda hacýyaðý satan kolonyacýlar gibi baðýrýþýp duruyorlardý. Kimse onlarýn oyunlarýndan bir þey anlamýyor, ama onlarýn niye bu kadar eðlendiklerine bir anlam veremedikleri ipe sapa gelmez bu oyunlarý, aralarýnda çýkabilecek her türlü kavga ve gürültüye yeð tuttuklarýndan ses çýkarmýyorlardý. Bazen kilere, bazen kilerin bitiþiðindeki yarý karanlýk odaya kapanýyor, kapýnýn tahta kanatlarýnýn demir çengelini indirdikten sonra, tabii ki, aðýrlýðý daha çok yatak sahneleri olan evcilik oyunlarý oynuyor, sýrayla birbirlerinin
karý-kocasý oluyorlardý; hatta hala kýzý bile çoðu zaman Ali'nin kocasý oluyor, Ali'nin poposunu tokatlýyor, memelerini sýkýyor, kalçalarýný ýsýrýyor, ayaklarýný öptürüyor, saçýný çekiyor, canýný yakýyordu. Ali de halasýnýn kýzýnýn amýna tükürüyor, çimdikliyor, týrnaklarýyla kazýmaya çalýþýyordu. Ali sürekli omuzlarýna, kollarýna, göbeðine, sýrtýna "saat yaptýrýyordu". Diþlenen yerin geride býraktýðý yuvarlak izi saate benzeterek "saat yapmak" deniyordu; genellikle saat takýlan bileðe yapýlan bu izlere Ali'nin hemen her yerinde rastlamak mümkündü. Koca olmaktan çok çabuk sýkýlýyordu Ali. Hala kýzý, süzüle süzüle karýsý olmaya çalýþtýðýnda tiksiniyordu ondan. Ýkisinin de karýsý olmak istiyordu. Bunu kendi söylemeden, ötekiler istesin diye bekliyordu. Kimi zaman içlerinden birinin ellerini ayaklarýný baðlýyor, ayak tabanlarýný gýdýklayarak ya da koltukaltlarýný yalayarak gülmekten katýlýr hale getiriyor, dakikalarca yalvartýyorlardý. Böyle durumlarda, bazen ikisi, üçüncüyü içeride baðlý býrakýp dýþarýya, avluya ya da ayvana çýkýp oynuyor, onun orada çaresiz bir durumda baðlý bulunduðunu, onlarý beklemekten baþka bir þey yapamayacaðýný bilmekten büyük bir heyecan ve güç duyuyor, iktidarý keþfediyorlardý. Yumuþak anlarý da oluyordu tabii. Birbirleriyle öpüþüyor, seviþiyor, birbirlerine her yerlerini gösteriyorlardý. "Sikiþmek" diye bir þeyin varlýðýndan haberdardýlar elbet. Ama hala oðluyla, Ali'nin karý-kocalýðýnýn gerçekleþmesi için gereken þeyin, çüklerin birbirinin içine girmesi demek olduðunu düþündüklerinden, terleye terleye birbirlerinin çükünü iç içe geçirmeye çalýþýyor, bunu baþarabildikleri ölçüde sikiþtiklerine inanýyorlardý. Evcilik oyununda Ali, sürekli kadýn oluyor, hep alta yatýyor, bundan büyük bir zevk duyuyordu. Ali üzerinde bir varlýðýn aðýrlýðýný hissettiðinde, bütün þiddetiyle ruhunu da hissediyordu. Evdeki hiç kimse, en büyüðü henüz ilkokula baþlamamýþ olan bu çocuklarýn, böyle geliþkin bir cinsellik dünyalarý olabileceðini varsaymadýðýndan, bu sessiz oyunlarýndan kuþkulanmýyordu. Ali'nin kuþkucu annesi bile. Halasýnýn boþanmak üzere üstelik yanýnda iki çocukla eve dönüþü, diðer halalar tarafýndan "elaleme rezil olduk!" yaygarasý ve çýðlýklarýyla karþýlanmýþ; evlenmemiþ halalar, bir kez daha kendi hayatlarýnýn doðrulamasýný yapmýþ olmanýn sinsi zevkini tatmýþlardý. Bu duygu içlerinde eskimeye baþlayýnca, bu kez de kýz kardeþlerinin haline acýmaya, onun için gözyaþý dökmeye baþladýlar. Zengin bir köy aðasý olan koca, kayýnpederine olan hürmeti ve davavekili olan kaynýna olan korkuyla karýþýk saygýsýndan ötürü, fazla ses çýkarmamýþ, karýsýnýn kararýný deðiþtirmekte zor kullanmaya kalkýþmamýþtý. Ayrýca karýsýnýn kendinden ayrýlmasý için haklý gerekçeleri olduðunu kalbinin bir yeri de biliyordu elbet. Ýçkiciydi, kötü adamdý, aðzý kokuyordu ve daha önemlisi, ailesinde hiç kimse, ne annesi, ne kýz kardeþleri, ne de kardeþ karýlarý onu hiç sevmemiþler, aralarýna almamýþlardý. Ýlkin günlerce, sonra haftalarca, daha sonra da aylarca gözyaþý döken halanýn, bütün bu gözyaþlarýný, mahvolan gençliðine, yýkýlan yuvasýna, ayrýldýðý kocasýna yordular baþta. Oysa, bu gözyaþlarý bir süre sonra neden ve sahip deðiþtirmiþti ve de kimse bunun farkýnda deðildi. Ama, bu deðiþikliðin hangi noktada baþladýðýný kimse bilemedi. Yeni boþanmýþ halanýn, kocasýnýn köyünü býrakýp Mardin'e, baba evine geldikten bir süre sonra, uzun boylu, yakýþýklý, geniþ omuzlu, siyah saçlý, yeþil gözlü bir yüzbaþýya sevdalanmýþ olduðu ortaya çýktý. Bu gerçeði, Mardin'in tek kadýn kuaföründen öðrenen Ali'nin annesi, aileye ait her olumsuz þeyi öðrendiðinde yaptýðý gibi, büyük bir gösteriþle bütün aileye duyurmakta hiçbir sakýnca görmedi; hatta bundan sinsi bir zevk aldýðý
açýkça görülüyordu. Aile þerefini beþ paralýk etmekle suçlanan hala, ilkin diðer kýz kardeþlerinden sýrayla dayak yedi, ardýndan Ali'nin babasý, akþam eve geldiðinde, onu herkesin içinde tokatladý. Aðzýndan burnundan kan gelen halayý teselli etmek görevi, Ali'nin annesine düþtü. Ali'nin annesi, ailenin halayý dýþlamasýyla birlikte, yalnýzlaþan halaya hemen kol kanat gererek sahip çýktý. Bunca zamandýr bu bekar yüzbaþýnýn, kendilerinden biriyle evleneceði hayalini kuran ve çeþitli nedenlerle kuaföre sýk gelen bazý geçkin kýzlar, bu gizli iliþkinin duyularak, gerçeðin çabucak ortaya çýkmasýnda etkili olmuþlardý. Yüzbaþýnýn tayini çýkmýþtý, baþka bir yere gidecekti, herkes elini çabuk tutmalýydý ve o küçük taþra þehrinde umutlar bozkýr kadar çabuk bozarýyordu. Kimse kendi hayalini, bir baþkasýnýn hayalinin karatmasýna izin veremezdi. Halanýn gece yarýlarýna kadar pencere kenarýna oturup bozkýra dalýþýný, eski günlerin hayalini kurmak sananlar, feci bir biçimde yanýlmýþ olduklarýný, yüzbaþýnýn tam da o saatlerde evin önünde bir aþaðý bir yukarý dolaþarak, cigara üstüne cigara içtiðini çok sonra öðrendiler. O sabahý hiç unutmadý Ali. Ýlkin uzak ve belirsiz fýsýltýlar biçiminde kulaðýna gelen sesler, onu uykusundan uyandýrmaya yetmiþti, çok uzaktan belli belirsiz nal sesleri duyuyordu. Gördüðü bir rüyanýn içindeki seslerin, kendisinin uyandýðýný fark etmediklerinden devam etmekte olduðunu düþündü ilkin. O uyanmýþ ama sesler uyanmamýþtý sanki. Rüzgarýn sesine, köpüren bir soluða, bir yelenin savruluþuna karýþan bu sesler, onu uykusunun içinden almýþ, sonra da pencereye doðru çekmiþti. Ali dýþarý baktý. Bomboþtu cadde. Kimsecikler yoktu. Yakýn köylerden, Riþmil'den, Kabale'den eþek sýrtýnda bakýr sýtýllar, bakraçlar içinde çarþýya, pazara yoðurt taþýyan köylüler bile geçmiyordu henüz. Bozkýrýn ufuk çizgisi kýzarmamýþtý bile. Rüyadaki sislere benzeyen puslu, bozarýk bir aydýnlýk vardý yalnýzca. Birdenbire Mardin'in tek caddesinde, sabah çiyiyle parýldayan asfalt yolun üzerinde bembeyaz yelesiyle rüzgar gibi ilerleyen, üzerinde binicisi olmayan çýplak bir atýn köpüre köpüre bu tarafa doðru yaklaþmakta olduðunu gördü. Bir masaldan, bir efsaneden kaçmýþ gibiydi bu rüya beyazý at ve sabahýn o saatinde hiç kimsenin olmadýðý caddede nal sesleri yankýlanýyordu. Geldi ve birdenbire Alilerin avlusunun önünde durdu. Ali, atla göz göze geldi. Onun bir rüya olmadýðýný gördü atýn gözlerinde. Birdenbire kendi evlerinin avlusundan, elinde iþlemeli, küçük bir bohçayla bir karaltý halinde halasýnýn atýn üzerine atladýðýný, daha doðrusu bir mendil gibi süzüldüðünü gördü; atýn sýrtýna düþtükten sonra da dizginini kaptýðý gibi topuklayarak hýzla uzaklaþtý. Hepsi birkaç dakika içinde olup bitmiþti. Belki daha da kýsa. Sýrýlsýklam olmuþtu terden. Gördüklerine inanamamýþtý. Halasýnýn çok iyi at bindiðini, köydeki bütün erkekleri ardýnda býrakarak yarýþtýðýný biliyordu. Gene de gözleri açýk bir rüya görmüþ olduðunu düþünmeyi yeðleyerek yataðýna döndü. Atýn ve sýrtýnda götürdüðü halasýnýn gözden kaybolmasýyla birlikte kulaðýndaki sesler de dinmiþti. Sabýr edici bir sessizlik hüküm sürüyordu ortalýkta. Sabahýna, halalarýnýn ev içlerinde yankýlanan uðursuz baykuþ çýðlýklarýyla uyandý. Halasý, yüzbaþýya kaçmýþtý. Zaten önceki evlililiðini de kimse istememiþ, ama bu erkek delisi kýza söz dinletememiþlerdi. Diðer halalarý, evlenmemiþ olmanýn
faydalarýna böyle zamanlarda daha çok inanýyorlardý. Ali, ben gördüm dedi, beyaz bir atýn sýrtýna atladýðý gibi uçtu gitti. Bir mendil gibi süzüldü. Bu benzetmeyi çok sevmiþti. Yineleyip duruyordu. Ali'nin uydurduðuna inandýlar. Onu böyle bir zamanda bile, ilgi toplamak uðruna yalanlar söylemek, hikayeler uydurmakla suçlayarak azarladý annesi. Gene bencillik, sorumsuzluk, suistimalcilik gibi sözlerle Ali'ye baðýrýp çaðýrdý. Ali, annesine yalnýzca kötü kötü bakmakla yetindi. O gün herkes yüzbaþýnýn kýr atýnýn kaçtýðýný konuþtu Mardin'de. Bu söylenti bütün þehri gezip evlerine kadar ulaþtýðýnda, evdeki herkes dönüp tekinsiz gözlerle Ali'ye baktý. Ali'yse bu sefer hiçbir þeyin farkýnda deðilmiþ gibi yaptý. Birkaç gün sonra halasýnýn eski kocasý olan karanlýk yüzlü, yanaklarýný kaplayan kýllarýn, gözlerinin altýna kadar yürümüþ olduðu adam, çocuklarýný almak üzere bir hýþýmla eve geldi; gözlerinde kývýlcýmlar çakýyor, aðzýndan köpükler saçýyordu. Diðer halalar boynu bükük, suçlu suçlu otururken, annesi çýðlýk çýðlýða adamla tartýþýyordu. Adam da sürekli "Yengeh aným! Yengeh aným!" diye öfke içinde bir þeyler anlatmaya çabalýyordu. Annesinin boyun damarlarý gene mavi mavi kabarmýþ, yanaklarýný, pençe pençe al basmýþtý; böyle zamanlarda sesi normal zamanlarda kullanmadýðý tiz bir perdeden yýrtýlýr gibi çýkýyordu. Babalarý, okullarýndan ve yeni hayatlarýndan kopararak yeniden köye götürdü çocuklarý. Ali de, çocuklar da çok aðladýlar. Sanki hep birden öksüz kalmýþlardý. Birkaç yýl sonra hala oðlunun köydeki bataklýkta boðulduðu haberi geldi. Ali, bu arada, iki erkeðin sikiþmesinin kendilerinin yaptýðý gibi olmadýðýný öðrenmiþ, ama bunu onunla konuþmaya fýrsatý olmamýþtý. Ýlkokula baþladýðý o yýl, bir sabah, okulun önünde bir çocuðun diðerine, "Götünü sikerim ulan!" diye baðýrdýðýný duyduðunda, birdenbire her þey aydýnlanmýþtý. Zaten çüklerin birbirinin içine girmesi çok zor oluyordu. Ayrýca, çok kýzdýðý bir keresinde, onun Ýþ Bankasý kumbarasýný saklayarak, annesinden dayak yemesini saðlamýþ, bunun için sonradan çok üzülmüþtü; bunu itiraf etmeye ve bunun için özür dilemeye çok ihtiyacý vardý. Bu dileði de olmamýþtý. Onun bataklýkta boðulmuþ olmasý, Ali'nin üzüntüsünü de, utancýný da artýrmýþtý. Daha on üçündeyken, babasýnýn zoruyla kendinden yirmi beþ yaþ büyük zengin bir aðayla evlendirilen hala kýzýnýnsa, evlendikten birkaç ay sonra, kendini bir aðacýn dalýna astýðý haberi geldi. Ali, ilk cinsel fantezileriyle ölüm arasýnda belli belirsiz, sinsi bir bað kurdu. Oyunlarý görülmüþtü. Cezalandýrýlmýþlardý. Sýra kendisindeydi. Gene bir sabah, kulaðýnda onu uykusundan alan seslerle pencereye koþtu. Cadde gene öyle bomboþtu, az sonra caddenin öte ucunda köpüren yeleleriyle o rüya beyazý at göründü. Yüzbaþýnýn atýydý bu. Halasýný kaçýran atý. Koþa köpüre buraya doðru geliyordu. Halasýnýn döndüðünü düþündü Ali; çünkü gene böyle bir sabah,
herkes uykudayken, gene bu atýn sýrtýna bir mendil gibi süzülerek kanatlanýp gitmiþti. At, avlunun saçaðý altýnda durdu. Yeniden atla göz göze gelmek istedi; bu, sanki bir þeyin kanýtlanmasý olacaktý, ama at, bu tarafa bakmýyor, gözlerini kaçýrýrcasýna baþýný öne eðiyordu. Soluk soluðaydý, kan ter içindeydi, belli ki, uzaklardan gelmiþ, çok yorulmuþtu; boncuk boncuk terlemiþti, her damlasý buradan bile seçilebiliyordu. Dizlerini kýrdý at, evin altýna yýkýldý, baþýný asfalta dayayýp soluya soluya can verdi. Ali donmuþ kalmýþtý. Kimseye bir þey söylemedi. Bu kez gördüðünün bir rüya olmadýðýný biliyordu. Sabah uyandýðýnda üzgün ve kötü görünüyordu. Okula gitmeyeceðini söyledi. Hastaydý gene. Evdekilerin, Neyin var? gibi sorularýný karþýlýksýz býrakýyor, omuz silkmekle yetiniyordu. Annesinin edepsizliðe varan ýsrarlarý karþýsýnda, Bugün bir þey olacak, dedi. Önemli bir þey! Belki bir haber gelecek, onu bekliyorum, dedi. Annesinin itirazlarý ve ýsrarlarý sürünce, bilgi vermekten çok bu bilginin yaratacaðý gerilimle annesini cezalandýrmak ister gibi: Kötü bir haber! dedi. Halalarý ayný anda iþaret parmaklarýný diþlerinin arasýna götürerek korkuyla "Hii!" dediler. Kahvaltý sýrasýnda beklediði þey oldu. Bir telefon geldi. Telefonu baðlayan PTT'deki santral memuresi kýz, uzak bir Anadolu kasabasýndan arandýklarýný söyledi. Arayan yüzbaþýydý. Halasýnýn o sabah öldüðü haberini verdi. Halka tamamlanmýþtý. Kaçtýktan sonra ailenin reddettiði hala da cezasýný çekmiþti þimdi. Ali aþktan, sevmekten, seviþmekten, sikiþmekten bir kez daha korktu, korktu, korktu. ... Ali'nin Çükü Ali'nin yeni yeni yürümeye baþladýðý zamanlarda baþladý ilkin, sonra da bir alýþkanlýða dönüþtü. Aile içindeki herkes kaygýlanmýþtý. Ýlk annesi fark etti Ali'nin çükündeki kýzarýklýklarý; elini bir türlü orasýndan çekmiyor, sürekli çüküyle oynuyor, sýk sýk sinirli bir halde kopartacakmýþ gibi çekiþtirip duruyordu. Annesi baþlangýçta tatlý tatlý, kaygýlarý arttýkça giderek sertleþen bir tutumla Ali'nini elini oradan çekmesi için uyarýp duruyordu oðlunu. Ali ise, bazen söz dinlermiþ gibi yapýyor, bazen annesinden korkup sahiden söz dinliyor, ama boþ kaldýðý ilk fýrsatta, yeniden çükünü tutup kopartýr gibi çekiþtirmeye baþlýyordu. Bir süredir evdeki herkesin gözü, Ali'nin elinde ve çükündeydi. Halalarý bir çare olarak, yeniden altýný baðlamayý önerdilerse de, annesi, Yok daha neler! diyerek, bilgiç bir edayla, bunun çocuk için çok daha kötü olacaðýný, ileride psikolojik bozukluklara yol açacaðýný söyledi. Böylesi çatallý durumlarda, çocuk eðitimi konusunda görümcelerinden daha çaðdaþ ve anlayýþlý olduðunu kanýtlamak, hatta onlarý eðitmek durumunda hissediyordu kendini. Zorla yaptýrmaktan deðil, her zaman güzellikle söylemekten yanaydý. Ama, Ali'nin çocukluðu boyunca yakýndan bildiði gibi, annesinin zorluk ve güzellik
tanýmlarý sýk sýk birbirine karýþýyordu. Sonuçta öyle ya da böyle hiçbir önlem yarar saðlamýyor, Ali her seferinde yeniden çüküne yapýþýyor, neredeyse kendinden geçmiþ bir biçimde çekiþtirip duruyordu. Bu durumdan kendine ve ailesinin çapkýnlýðýyla ünlü erkeklerine pay çýkaran Dede, Karýþmayýn çocuða, diyordu. Belli ki, istemiyor. Sonradan baþýna ne belalar açacaðýný þimdiden seziyor olmalý, kerata! Doktorlarýn cýlýz tavsiyeleri de para etmeyince, kýrk yýlda bir de olsa görümcelerinin aklýna uyarak, Ali'yi ailesinde Þemsiler bulunan, yarý meczup bir falcý kadýna göstermeyi kabul etti Ali'nin annesi. Þemsiler, Mardin'in çok eski bir kavmiydi. Çok eskiden açýkça güneþe taparlarken, büyük bir bölümü Süryaniliði seçtikten ya da Ýslama sýzmak zorunda kaldýktan sonra, güneþe tapmaktan vazgeçmiþlerse de, eski inançlarýný bütünüyle terk etmemiþ, tersine, güneþ kültüyle ilgili kimi törenleri ve inanýþlarý yeni dinlerine sýzdýrarak yaþatmýþ, Hýristiyanlýðýn ya da Ýslamýn kurallarýyla, eski inançlarý arasýnda melez geçiþ alanlarý yaratarak geleneklerini büyük ölçüde sürdürmüþlerdi. Þemsilerin bir zamanlar güneþe taptýklarý zamanla unutulmuþ, herhangi bir büyük aþiret, bir büyük aile adý gibi anýlmaya baþlamýþtý. Kalenin eteklerindeki dar sokaklarýn birinde, bahçesinde incas aðaçlarý bulunan, asma çardaklý, yarýsý toprak altýnda kalan bir evdi falcýnýn evi. Kilerindeki kuruyemiþlerin rayihasý sarmýþtý dört bir yaný. Doðuya bakan duvarýnda, güneþin doðarken ýþýðýný sýzdýran bir yarýk vardý. Güneþin doðuþuna bir saygý ifadesiydi bu. Ali'nin annesi, ayný þeyi Deyrülzefaran Manastýrý'nýn zindanýnda da görmüþ olduðunu anýmsadý. Yarýðýn bulunduðu duvarýn önüne bakýr bir tas içinde su konmuþ, yere temiz bir kilim serilmiþti. Ýri kehribar taneleriyle içine kývrýlmýþ bir tespih duruyordu kilimin ve tasýn yaný baþýnda. Þemsi falcý, daha Ali'yi görür görmez, Eyvah, dedi. Bu çocuk bir önceki hayatýnda kalmýþ. Bakýþýný aðýrlaþtýran bir geçmiþi var. Kendinin hiç hatýrlamadýðý, ruhununsa hiç unutamadýðý bir geçmiþ! Annesi ve halalarý, þaþkýn, söylenenlerden hiçbir þey anlamamýþ, uzun uzun bakakaldýlar. Bir önceki hayatýnda kalmýþ bu çocuk; ruhu, unutmanýn sularýnda yýkanmadan gelmiþ; daha önceleri de üst üste birkaç kere kadýn olarak gelmiþ dünyaya, þimdi uyamýyor bu yeni haline. Bu çükü kendinde istemiyor. Son geliþinde gözü iyice arkada kalmýþ bunun, genç ve yakýþýklý bir adamda kalmýþ, geçen sefer kavuþamamýþlar garipler, þimdi onu bulmak üzere yeniden dönmüþ dünyaya. Ama erkek olarak geldiði için, ona kavuþamayacaðýný ruhu biliyor, çükünü istemiyor. Yazýk, çok sevmiþ adamý, ruhu ona kilitlenmiþ, hiç beklemediði bir anda aniden ölmüþ, gözü arkada kalmýþ. Ruhu yatýþmamýþ. Ýçinde büyük fýrtýnalar var. Fýrtýnalý bir havada yolunu þaþýrarak yanlýþ rahme düþmüþ, sonra gene fýrtýnalý bir havada erkek olduðunu anlayýp ölerek yeniden geri dönmeye çalýþýrken bin bir zahmetle zorla doðurtulmuþ... Yazýk, sonu gene unutmanýn sularýnda bitecek bu garibin! Ali'nin annesi, kaptýðý gibi çocuðunu kendini eve dar attý. O çatlak görümcelerinin akýllarýna uyup öyle yarý meczup hacýlara, hocalara, falcýlara gittiði için kendine çok kýzdý. Ama devletin doktorlarý, fen ve týp adamlarý da bir çare bulmamamýþ, onu hacýlara,
hocalara, falcýlara muhtaç etmiþlerdi. O hýrsla, saðlýk dispanserine, hastaneye üst üste telefon edip avaz avaz baðýrdý! Telefona çýkan saðlýk memurlarý, doktorlar, kendilerine niye böyle baðrýldýðýný hiç anlamadýklarý gibi, böyle hanýmefendi bir kadýndan hiç beklenmeyecek bir biçimde, kadýnýn sýk sýk, Çük! Çük! Ali'nin çükü! gibi sözler ettiðini duyar gibi oldular. Ali, ileriki yýllarda, annesinin, Ali'nin çocukluðuna iliþkin en sevimli olay buymuþ gibi, özellikle yeni tanýþtýklarý insanlarýn yanýnda sürekli bunu anlatýp durmasýndan çok þikayetçi olacak, hele hele çocukluðun kalýntýlarýndan kiþiliðe ait önemli ipuçlarý bulmaya hevesli psikoloji meraklýlarýnýn yanýnda anlamý daha da çýplaklaþan bu olaylarý, annesinin büyük bir sakýnmasýzlýkla, her çocuðun baþýndan geçen dünyanýn en masum çocukluk anýlarýymýþ gibi anlatmasýndan derin huzursuzluklar duyacaktý. Annesinin anlattýklarý bununla da kalmýyordu, Ali, fakülte yýllarýnda ne zaman yeni bir kýzla tanýþsa, annesi, Ali'nin çocukken kýz olmaya nasýl hevesli olduðundan, evdeki kumaþlardan, havlulardan kendisine nasýl etekler, elbiseler yaptýðýndan, hatta bir keresinde komþu kýzýna müsamere için diktirilmiþ olan kat kat etekli jüponlu beyaz elbiseyi ýsrarla giymeye kalkýnca, nasýl elbisenin dikiþlerini patlattýðýndan, bunun üzerine elbisesi yýrtýlan kýzýn hýçkýra hýçkýra nasýl aðladýðýndan, Ali'nin zaten çocukluðu boyunca kýz çocuklarý aðlatýp durduðundan, özellikle de uzun saç örgülü kýzlarý çok kýskandýðýndan, onlarý aðlatana kadar saçlarýný çekiþtirip durduðundan, bununla da yetinmeyip anneleri tarafýndan bohçalarda saklanan saç örüklerini çalýp çalýp ateþe attýðýndan, afacan her oðlan çocuðunun baþýndan geçen olaðan hikayelermiþ gibi anlatýyordu. Psikolojiyle ilgilenen arkadaþlarý, bu anlatýlanlar üzerine, Ali'ye tuhaf tuhaf bakmaya baþlarlarken, Ali, bütün bunlarý olanca sevimliliði ve tontonluðuyla, kendinden geçmiþ bir iyi niyetle saf ve masum bir biçimde anlatan annesinin yüzüne dehþetle bakýyor, ne zaman susacaðýný merak ediyordu. ... Goblen Defter Üzeri goblen iþli büyük bir defterdi. Annesinin, elini bol tutarak hazýrladýðý pastalar, poðaçalar, kurabiyeler, börekler, çörekler, tatlýlarla donatýlmýþ masanýn üzerinde, meyve sularýyla dolu bardaklar, buz gibi soðuk gazozlar, çeþitli kuruyemiþler ve mevyelerle dolu kaseler diziliydi. Halalarýn pek bir anlam veremediði, ama hiçbir þeye karýþmadan, olan bitene asla katýlmadan, onaylamaz gözlerle dudak bükerek izledikleri bu doðum günü partisinde, bir de dizi dizi mumlar yakýlýnca, tiz perdeden itiraz sesleri yükseldi. Zaten baþýndan beri onaylamadýklarý, ama büyüklük gösterip ses çýkarmadýklarý gavur icadý bu eðlencede, öyle kilisedeki gibi dizi dizi mumlar yakarak, evin betini-bereketini kaçýracaklarýný, Müslüman evlerinde mumlarýn ancak elektrik kesildiði zaman yakýlabileceðini söylediler. Bunun üzerine Ali, babasýnýn sesine benzeyen bir ses takýnarak: Uzatmayýn, dedi. Yatýrlarda, ziyaretlerde, þeyhlerin dergahlarýnda da mumlar yakýlmýyor mu sanki? Halalar, Ali'nin itiraz kaldýrmaz bu çýkýþý karþýsýnda diyecek bir þey bulamamanýn hýrsýyla homurdandýlar.
Ali galip çýktýðý böyle durumlarda hep yaptýðý gibi, eklemeden edemedi: Ayrýca unutmayýn ki, elektriði de Müslümanlar deðil, Hýristiyanlar bulmuþtur. Halalarý ne zaman bir uygarlýk nimetinden söz etmeye kalkýþsa Ali, onun "gavur icadý" olduðunu hatýrlatmayý zevk sayar. Daha çok yabancýlarýn çocuklarý, memur çocuklarý falan çaðrýlmýþtý. Sýnýfýndan ve mahalleden arkadaþlarý da vardý. Genellikle pek uyduruk armaðanlar getirmiþlerdi. Birkaç arkadaþý da tam sinemaya gidecekken, yolda vazgeçmiþ, diðer arkadaþlarýnýn akýllarýna uyarak öylesine gelmiþlerdi; bu yüzden armaðan falan getirmedikleri gibi, yalnýzca yiyip içme kýsmýna katýldýklarý kutlamayý alaycý gözlerle küçümseyerek izliyorlardý. Bazý arkadaþlarý, kýskançlýklarýný kayýtsýzlýklarýyla belli ettiler. Ortada hiç önemli bir þey yokmuþ gibi davrandýlar. En çok da, diþ tabibinin çekememezliðiyle ünlü, koyun gözlü, þiþman oðlu, güya ondan yanaymýþ gibi yaparak, diðerlerini kýþkýrtýyordu. Ali, her ne kadar kendini rüyasýna kaptýrsa da, olan biten her þeyin farkýndaydý. Onlarýn, böyle yerli filmlerden çalýnmýþ sahnelerle, zengin ailenin þýmarýk çocuðunun doðum günü partisi verme hevesini aþaðýlamak istediklerini anladý. Anlamamýþ gibi yaptý. Giderken ceplerini týka basa kuruyemiþ ve kurabiyeyle doldurmalarýna ses çýkarmadý. Armaðanlardan biri üzeri goblen iþli bir defterdi. Ali, bu defteri gizemli buldu. Daha önce, böyle üzeri kumaþ kaplý, el yapýmý bir defter görmemiþti hiç. Kalýn, güzel, parlak kaðýtlar vardý içinde, sýrtlarý iyice çiriþlenmiþ, sýmsýký yapýþtýrýlmýþtý cildine; arasýnda da kaldýðý yeri bulmasýna yardým edecek, kýzýl renkli parlak kurdeladan bir þerit vardý. Armaðaný getiren arkadaþýnýn, orta sonda okuyan aðabeyinin eliþi dersinde ödev olarak yaptýðý bir defterdi bu. Üzerindeki gobleni de ablalarýndan biri iþlemiþti. Çok emek verilmiþti belli. Güzel çiçekler, renkli yapraklar ve ne olduðunu bilmediði anlamlý, güzel þekiller vardý üzerinde. Güzellik, Ali'yi her zaman heyecanlandýrýyordu. Kadýn dünyasýnýn, kadýn emeðinin ve kadýn zevkinin, güzelliðe çok daha yakýn olduðunu biliyor; kendini, onlarýn dünyasýna çok daha yakýn hissediyordu. Goblenin üzerine iþlenmiþ bu þekillerin ne olduðu, ne ifade ettiði pek anlaþýlmýyordu ama, güzeldiler; bu kadarý da Ali'ye yetiyordu; parmak uçlarýný onlarýn üzerinde gezdirmek, onlara dokunmak, onlarý hissetmek, onlardan heyecan duymak güzeldi. Ayrýca arkadaþýnýn aðabeyinin çok becerikli olduðunu, elinin her iþe yatkýn olduðunu biliyordu. Damarlý elleri, koca koca parmaklarý vardý. Beceri, erkek iþiydi ve kendine has bir gücü ve Ali'de belli belirsiz bir cinsel heyecan uyandýran esrarý vardý. Böyleleri, musluk tamir edebilir, soba kurabilir, araba parçasý deðiþtirebilirlerdi. Arkadaþýnýn aðabeyi de, okuldan artakalan zamanlarýnda, naylon oyuncaklarýn içini alçýyla doldurup biblolar yapýyor, sonra onlarý rengarenk boyayýp cilalayarak, Aþaðý Çarþý'daki dükkanlara satýyordu. Tahta evler, arabalar, rengarenk uçurtmalar da yapýyordu. Onun yaptýðý uçurtmalarýn hem çýtalarý, hem ipleri çok saðlam oluyordu. Kalenin eteklerindeki sert mizaçlý rüzgarlarýn parçalayamadýðý saðlamlýkta, hem güzel, hem dayanýklý uçurtmalardý bunlar. Hem bir seferinde bahçesinde top oynamaya gittikleri ortaokulun tuvaletinde iþerken, çükünü görmüþtü onun. Nedenini anlamadýðý bir heyecan duymuþ, gözleri iri iri açýlmýþtý. Bir çükün zamanla bu kadar büyüyebileceðini hiç düþünmemiþti. Büyüyünce herkesinki öyle mi oluyor, diye þaþkýnlýkla iç geçirmiþ, gözlerini birkaç kere yumarak, gördüðünü,
gözlerinin arkasýna saklamaya çalýþmýþtý. Unutmak istemediði þeyleri, gözlerinin arkasýna saklamak istediði durumlarda böyle yapardý. Demek büyük çükler böyle kalýn iþiyordu. Birkaç kez yutkundu. O büyük çüklü çocuðun yaptýðý defter, þimdi elinin altýndaydý. Defterin güzelliðine, kaçamak gözlediði o anýn hatýrasý ayrý bir heyecan katýyordu. Annesi, yarým aðýz, böyle süslü püslü bir defterin bir erkek çocuða armaðan olarak getirilmesinin pek uygun olmadýðýný geveledi; halalarý gördüklerinden zaten pek bir þey anlamýyor, ayný onaylamaz ve katýlýmsýz gözlerle öylece bakmayý sürdürüyorlardý. Ali'ye bu defteri ne yapacaðý soruldu. Okul defteri olamayacaðý açýktý. O anda o da bilmiyordu, Bilmem, belki ileride hatýra defteri yaparým, dedi ve kaldýrýp masasýnýn çekmecesine koydu. Çirkin, ama zeki kýzlardan biri, "Hatýra Defteri" olmaz, kilidi yok bunun, dedi. O zaman ben de kilitsiz hatýralar defteri yaparým, dedi Ali. Saçma bir tekerlemeye güler gibi, hep birlikte gülüþtüler. Ali, uzun süre kullanmadý o defteri. Yazmaya kýyamýyordu. Yalnýzca arada bir çýkarýp içini karýþtýrýyor, sayfalarýný, sýrtýný, kapaðýný okþuyor; boþ sayfalarýnda belirsiz hayallerle geziniyor, sonra yeniden yerine, çekmecesine kaldýrýyordu. Sonra birdenbire ortalýklarda görülmeye baþladý bu goblen defter. Zaman zaman Ali'nin, o defteri açýp büyük bir ciddiyet ve özenle içine bir þeyler yapýþtýrdýðýný gördüler. Öyle uzun boylu ilgilenmediler yine de. Daha doðrusu bu konuya en fazla ilgi gösterebilecek olan annesi bile hiç oralý olmuyor --tam da o sýralar, kendinin dýþýndaki her þeye tuhaf bir kayýtsýzlýk kazanmaya baþlamasýnýn ilk zamanlarýydý-- Ali, yapýþ yapýþ parmaklarý havada, sayfalarý dirsekleriyle ezerken, o, çok ötelere, artýk ulaþamayacaðýný düþündüðü bir uzaklýða bakýyordu. Ali'nin, neredeyse herkeste merak uyandýrmak istercesine, imalý davranýþlarla içine bir þeyler yapýþtýrýp ardýndan gösteriþli bir gizem havasý estirerek çekmecesine kilitlediði, kimi zaman da güya bir dalgýnlýk sonucu ortalýkta unutmuþ gibi yaptýðý bu defter, Ali, ne kadar esrarengiz tavýrlar takýnýrsa takýnsýn, umduðu, beklediði ilgiyi görmüyordu gene de. Defterden yaptýðý tuzaðýn içine kimse düþmüyordu. Oysa bir zamandýr defterin sayfalarýna gazetelerden kesilmiþ çeþitli kupürler yapýþtýrmaya baþlamýþtý ve þimdi bu defterin, annesi ve babasý tarafýndan mutlaka görülmesini istiyordu. Daha çok da babasý tarafýndan. Çünkü asýl kararý o verecekti. Onlara söylemeye çalýþtýðý her þeyi, bu defter bir baþýna söyleyebilirdi. Hiçbir zaman, hiç kimseye asla söyleyemeyeceklerini, Ali'nin yerine konuþmuþ olacaktý. Kupürlerin hepsi de erkekken ameliyatla kadýn olmuþ olan kiþilere iliþkin, gazetelerden kesilmiþ haberlerden oluþuyordu. Ali, büyülenmiþ gibi büyük bir dikkat ve heyecanla, yutkuna yutkuna okuduðu bu haberlere iliþkin kupürleri, ilk zamanlar yalnýzca birer gazete kesiði olarak çekmecesinde tutuyorken, sonralarý o goblen deftere yapýþtýrmayý akýl etmiþti. Çünkü, daha ilk okuduðu haberle birlikte, kadýn olmak istediðini anlamýþtý. "Hürriyet" gazetesinde okuduðu o ilk haber, hayatý hakkýnda önünde açýlan aydýnlýk bir pencere gibi,
içindeki boþluðu gidermiþ, hayallerini amaçlandýrmýþ, bütün geleceðini, olmak istediðini ona göstermiþti. Ýmkansýzý mümkün kýlan bu tür bir operasyonun, bütün bir hayatýný ve geleceðini deðiþtireceðini seziyordu. Ameliyatla kadýn olan bir Ýngiliz erkeðe iliþkin okuduðu o ilk haber, saygýn bir aile büyüðüne albümde ayrýlan en deðerli yer gibi, baþ sayfalara özenle yapýþtýrýlmýþ, fotoðrafýn etrafýna renkli kalemlerle bitki ve çiçek süsleri yapýlmýþtý. Tuhaftýr, her þeyden gereksiz sonuçlar çýkaran o kuþkucu, meraklý annesi bile, Ali'nin defterine karþý kayýtsýz kaldý; o kadar ki, Ali, bütün bu sonuç vermeyen çabalarýnýn sonunda, onlarýn aldýklarý bir karar gereði, mahsus böyle davrandýklarýndan kuþkulanmaya baþladý. Aslýnda, ta baþýndan beri, Ali'nin ne demek istediðini anlamýþ, ama kendi aralarýnda uðursuz bir anlaþmaya vararak, onun bu çaðrýsýný öldürücü bir kayýtsýzlýkla karþýlýksýz býrakarak, cezalandýrma yoluna gitmiþ olabilirlerdi. Ali, artýk çok açýk bir biçimde kadýn olmak istediðini biliyordu. Annesi, babasý, Ali'nin durumunu anlasýnlar, onu kendi elleriyle ameliyat ettirsinler ve Ali, hayatýnýn geri kalanýný bir kadýn olarak yaþasýn istiyordu. Bunu kendine ve aynalara yüksek sesle söylemeye baþlamýþtý. Her gece kadýn olduðu zaman alacaðý ad --ki çok sýk deðiþiyordu-- evleneceði adam --ayný sýklýkla olmasa bile o da deðiþiyordu-- kendine kuracaðý hayat --ki yalnýzca ayrýntýlarý deðiþiyordu-- hakkýnda zengin ve renkli hülyalara dalýyordu. Ansiklopedilere bakýyor, insan anatomisi hakkýnda bilgi sahibi olmaya çalýþýyordu. Kadýn vücudunun gizlerine ansiklopedi sayfalarýnda ermeye baþlamýþtý. Gecikmek istemiyordu. Vücudunun tüylenmesini, bacaklarýnýn, göðüslerinin kýllanmasýný, sesinin kalýnlaþmasýný istemiyordu. Buna tahammül edemeyeceðini biliyordu. Kendini öyle görmeye dayanamayacaktý. Ne de olsa, çocuk bedeni kadýn bedenine yakýndý, henüz tam bir erkek sayýlmazdý, ama bu saf ve temiz çocuk bedeni, kadýn bedenine yakýn kýlan bütün bu özellikler, kýllar, tüylerle lekelenip kirlenmeden bu ameliyatý mutlaka olmalýydý. Kendini öyle görmeye tahammül edemezdi, ölürdü. Annesiyle babasýnýn öldürücü kayýtsýzlýðý, gündelik davranýþlarýnda daha ileri gitmesine yol açtý. Onlarýn, böyle bir þey yokmuþ gibi davranmalarýna hiçbir anlam veremiyor, onlarýn, kendisini anlamasýný çabuklaþtýrmak için yeni çareler düþünmek zorunda kalýyordu. Artýk ayrý eve çýkmýþlardý, hizmetçiler yarým gün çalýþýyor, her gece kalmýyorlardý, bu da onun oyunlarýna imkan tanýyan bir durumdu. Gizli gizli kaþlarýný almaya, hafif hafif dudaklarýný, yanaklarýný renklendirmeye baþladý. Akþam yemeðinden sonra, annesiyle babasýnýn, o sonsuz "piþti partileri" sýrasýnda, onlara çay-kahve servisi yaparken, kendine havlulardan, örtülerden yaptýðý, kendi deyiþiyle "sütun gibi bacaklarýný" ortaya çýkaran mini etekler giyiyor, o öyle ortalýklarda kýrýta kýrýta çýrpýnýrken, her þey çok normalmiþ gibi davranan annesiyle babasý, sonsuz bir kayýtsýzlýkla birbirleriyle dalaþa dalaþa piþti oynamayý sürdürüyorlardý. Ali, belki de bu konuya yönelik bir suskunluk kararý alýndýðýný ve bu sessiz duvarý delemeyeceðini anladý. Annesi de, babasý da Ali'nin ýsrarlarý karþýsýnda, birkaç kez defteri kayýtsýz gözlerle karýþtýrýp yerine koyduklarýnda da bundan emin oldu. Kimseye bu konuda hiçbir þey söylemedi. Tüylerinin çýkmasýndan çok korkuyordu. Tüylerinin çýkmasý her þeyin bitmesi demekti ona göre. Bu kanýya nereden kapýldýðý belli deðildi, ama tüyler kendini erkek olmanýn karanlýðýna kilitleyecek sonsuz iþaretler gibi vücudunda belirdiðinde her þeyin bittiðini anlayacaktý.
Okul dönüþlerinde, ev ödevini aceleyle tamamlayýp akþam yemeðini çabuk çabuk yedikten sonra, hemen odasýna kapanarak yataðýna gömülüyor, yorganý baþýna çekerek, gördüðü filmler kadar heyecanlý, maceralý, acýklý hayallere dalýyordu. Gerçeklere katlanamýyordu. Gün ýþýðýna katlanamýyordu. Kimseyle konuþmuyor, kendini diðerlerinin gözlerinden saklýyordu. Kaç kez babasý gelmiþ, yorganý baþýndan çekerek, Yüzünü görelim oðlum, ne zamandýr görüþemiyoruz, demiþti. Kadýn olduðunda alacaðý ad, giyeceði elbiseler, evleneceði adam, döþeyeceði ev, çýkacaklarý seyahatler yorganýn altýnda saklanýyordu. Babasý yorganý biraz daha açmayý akýl edebilse, orada saklanan her þeyi görebilecekti. Ona duyurmamaya çalýþarak, Yaþýdýr, içe kapanýk olur bu yaþlarda, diye fýsýldaþýyorlardý kapý arkalarýnda. Oysa Ali her zaman en çok fýsýltýlarý duydu. Defterin bulunduðu çekmeceden sesler duydu ilkin. Bu sesleri kendinden baþka kimsenin duymadýðýný fark ettiðinde dehþete kapýldý. Özellikle geceleri çekmecenin içinden sesler geliyordu. Bilmediði bir dilde konuþuyorlardý. Ýlkin erkek sesleri duyuyor; konuþmasýnýn ortasýnda ses yavaþ yavaþ deðiþerek inceliyor ve kadýn sesi olarak çýkmaya baþlýyordu. Kulaðýna kilitlenmiþ o her zamanki seslerden sandý ilkin. Bir gece korkularýný ve kuþkularýný yenip çekmeceyi açtý, çekmeceden yükselen sesler ilkin yere, halýnýn üzerine dökülmeye, ardýndan odayý, salonu doldurmaya baþladý. Kilitli kalmýþ sesleri, kilitli kalmýþ cinler gibi kapatýldýklarý yerden kurtardýðýný düþünürken, bütün evi sesler basmaya baþladý. Defteri açtý, sayfalarýný silkeledi, sesler durulur, diner, biter sandý; oysa konuþmalarýný hep bir aðýzdan ve daha açýk seçik bir biçimde sürdürüyorlardý. Defteri masanýn üzerine koyup sayfa sayfa açtý, konuþanlar gazete haberlerinde fotoðraflarý bulunan kiþilerdi. Þimdi herkes sakin sakin sýrasýný bekliyor, sýrasý geldikçe konuþuyor, kendi hikayesini anlatýyor, sonra da saygýlý bir biçimde susuyor, sözü bir diðerine býrakýyordu. Ali dehþetle fark etti ki, hiç anlamadýðý dillerde yapýlan konuþmalarý bile hiç zorlanmadan anlayabiliyor. Bunun nasýl mümkün olduðunu bilmiyordu ama, konuþulanlarý rahatlýkla anlýyor, anlatýlan hayat hikayelerini ilgiyle dinliyordu. Baþkalarýna söylemeye kalkýþýrsa, kimsenin buna inanmayacaðýný biliyordu. Herkes delirdiðini düþünecekti. Ancak yazarlarýn böyle bir þeye haklarý vardý. Belki ileride yazar olur ve günün birinde böyle bir hikaye yazarsa, herkes tarafýndan hem bir fantezi sanýlýr, hem de ilgiyle okunurdu. Dedesi bile, "Boþ hikaye," demezdi. Sayfalarý aðýr aðýr çevirdikçe, sesler azalmaya, giderek uzaklaþmaya baþladý. Fotoðraflar sakinleþmiþ, konuþmalar yatýþmýþtý; sesler bütün bütüne kesildiðinde, arzýn merkezindeki kadar kesin bir sessizlik kapladý ortalýðý. Seyrettiði bir filmde, arzýn merkezi, dünyanýn en sakin yeri, diye anlatýlýyordu. Buna inanmýþtý. Öyle bir yerde uyumak istiyordu. Kulaðýnda hiçbir sesin olmadýðý bir yerde. O geceden sonra artýk her gece yatmadan, sayfalarýný havalandýrmaya baþladý defterin. Annesinin, babasýnýn ve haftanýn bazý geceleri küçük odada yatan hizmetçinin hiçbir þey duymamýþ olmalarýna çok þaþýrýyor, evdekilerin usul usul delirmeye baþladýðýný, hiçbir þeyin farkýnda olamayacak kadar akýllarýný kaybettiklerini düþünüyordu.
Bu oðlan böyle sessizleþir, içine kapanýr, her akþam hava kararýr kararmaz yataða girmeye devam ederse, korkarým, onu bir doktora göstermemiz gerekecek, diye kaygýlarýný dile getiriyordu babasý. Bu, hiç normal deðil! Ali, "normal" sözünden nefret ediyordu. Normal sözü kendisini düpedüz tehdit eden bir þeydi. Ona hiçbir þey anlatmýyordu bu sözcük. Annesi, iðnelemekten çok, sahici bir kaygýyla, Dedesine benzeyecek diye ödüm kopuyor vallahi! diye sözünü kesiyor babasýnýn. Annesiyle babasýnýn seslerinin arasýna, baþka insanlarýn sesleri karýþýyor, dünyanýn sesleri birbirinin içine giriyor, sözcükler eriyor, anlamlar kýlýk deðiþtiriyordu. Ýnsanýn kiþiliðinin seste saklý olduðunu biliyordu. Ýnsaný ele veren sesiydi. Ýnsanlarý seslerinden tanýyordu. Sesini duymadýðý hiç kimse hakkýnda hiçbir fikri olmuyordu. Ýnsanlar, her þeylerini gizleyebiliyor, ama seslerini gizleyemiyorlardý. Ýnsanlarý, yüzlerinden, bakýþlarýndan deðil, seslerinden, seslerindeki týnýlardan, kývrýmlardan, bükümlerden, dalgalanmalardan tanýyordu. Ýnsanýn içine kapatýlmýþ, kilitlenmiþ her þey, sesin kývrýmlarý, bükümleri arasýndan dýþarý sýzýyor, kendini ele veriyordu. Bazý kapatýlmýþ sesler, sahibinin kendi içinde boðulmuþ olduðunu söylüyordu. Bazý sesler katý katý, bazýlarý teneke gibi çýkýyor, her biri, sahibinin bir korkusunu ele veriyordu. Ruhun aynasý sayýlan gözler bile, ruh konusunda yalan söyleyebilirdi ama, insanýn, ruhunu en iyi yansýtan þey, sesiydi. Sözler yalan söyleyebilirdi, ama ses asla! Ailesinin kendisini ameliyat ettireceðinden iyiden iyiye umudunu kesmeye baþlamýþtý artýk. Yeni kurduðu hayallerde, evden kaçýp, çalýþýp, para biriktirip kendisi ameliyat olacaktý. Sonra da gelip ellerini öpüp onlarla barýþacaktý. Belki de evleneceði adamla birlikte gelirlerdi. Kapýda, son model lüks bir otomobil durur, içinden çok güzel bir kadýnla, çok yakýþýklý bir adam kol kola iner, eve doðru yürürlerken, pencereler açýlýr, ve sonunda herkes birbirini affeder! Ama bütün bunlar vücudu tüylenmeye baþlamadan olmalýydý. Yoksa çok geç olurdu. Ýlkin dudaðýnýn üstünde ince, sarý tüyler belirmeye baþladý. Gördüðünde deliriyordu. Erkekliðe adým atan sesindeki ilk çatlaktan sonra, günlerce hiç kimseyle konuþmadý. Yataðýna giriyor, yorganý baþýna kadar çekiyor, kimse aðzýndan tek kelime bile alamýyordu. Sonunda Ali'yi, Adana'ya bir ruh doktoruna götürdüler. Doktor, günlerdir bir türlü konuþturamadýðý Ali'yi, hýrsýndan delirip tokatlamaya baþlayýnca, yanaklarýný tutuþturan bu sert ve güçlü erkek elinin altýnda Ali, ilk kez sarsýla sarsýla boþaldý.
Bunun hep bir rüyada olacaðýný söylemiþlerdi. Ama rüyalar gerçek olmuyordu. Hayatla yetinmeyi öðrenmeye baþlamalýydý artýk. ... Yoksullarýn Tarikatý Yeni eve, yeni bir hizmetçi almak gerekti. Bunun üzerine, haftada üç gün temizliðe gelen bir gözü kör kadýnýn yetiþkin kýzýný yatýlý almaya karar verdiler. Adý, Sakine'ydi. On üçünü geçmiþti. Serpilmiþ, geliþmiþ, güçlü kuvvetli bir kýzdý. Aydýnlýk bir gülüþü, dolgun dudaklarý vardý. Güldü mü, bütün diþleriyle gülüyor, gözleri çizgi oluyordu. Kalýn kaþlý, gür kirpikli; iri, badem gözlüydü. Ali'nin annesi, her zaman yaptýðý gibi, kocasýndan kýskandý onu. Daha önce, kýzýn annesini de kör gözüne raðmen kýskanmýþtý. Kýskanmak, her koþul altýnda, karþý konulmaz bir duygu olarak içinde yaþýyordu onun. O, neredeyse kýskanmak için yaratýlmýþ bir kadýndý. Ýlk baþlarda kýzý sevmedi Ali. Hoþ, kim olsa sevmeyecekti. Bu, baþýndan belliydi. Türlü huysuzluklarla burnundan getirdi kýzýn. Sakine, ne kadar Ali'nin suyuna gitmeye çalýþýrsa çalýþsýn, o, gene de canýndan bezdiriyordu kýzý. Bazý hafta sonlarý birlikte sinemaya gidiyorlar, "aile yeri"nde oturuyorlardý. Ýki kiþi olduklarý halde, bazen dört kiþilik loca parasý ödeyerek loca tutuyorlar, uzun külahlarda þekerli leblebiler yiyor, üst üste buz gibi soðuk gazozlar içiyorlardý. Kýz, Türkan Þoray'a, Ali de Hülya Koçyiðit'e hayrandý. Bu yüzden aralarýnda sürekli bir çekiþme vardý. Melodram filmlerinin vazgeçilmez adlarý olan bu iki artist, daha çok kadýnlarý ikiye bölen kýyasýya bir rekabet içindeydiler. Ve Ali ile kýz arasýnda bu yüzden sýk sýk ateþli tartýþmalar, hatta daha çok Ali'nin baðýrýp çaðýrmasýyla sonuçlanan kavgalar çýkýyordu. Ali, Sakine'yi aðlatmadan hiçbir kavgayý bitiremiyordu. Bir kavganýn sonuçlanmasý demek, taraflardan birinin aðlamaya baþlamasýydý ona göre. Ali, Türkan Þoray için: O, hizmetçi tipli, diyordu; sen onun için beðeniyorsun onu. Hülya Koçyiðit ise evin kýzý tipli. Ali, Sakine'ye o hafta seyrettiði filme göre, bazen "kötü kalpli zengin kýzlar" gibi kötü, bazen "iyi kalpli zengin kýzlar" gibi iyi davranýrdý. Kýzdýðý, öfkelendiði zamanlardaysa, kýza annesinin bir hizmetçi, babasýnýn bir hamal olduðunu hatýrlatarak galip çýkmaya çalýþýr; bundan ötürü çoðu zaman üzüntü ve piþmanlýk duyar, kimi zaman da hiç oralý olmazdý. "Benim babam avukat, senin baban hammal!" Bu acý ve aðýr sözler kýza hem üzüntü veriyor, hem onun da "kendi filmlerini" çevirmesine olanak tanýyordu; acý gerçekleri yüzüne çarpan bu sözler üzerine, kýz da filmlerde gördüðü gibi, ilkin elleriyle yüzünü kapatarak hýçkýrmaya baþlýyor, ardýndan yattýðý odaya koþarak, kendini yataklarýn üstüne yüzükoyun atarak, hýçkýra hýçkýra aðlýyordu. Bir süre sonra gözkapaklarý þiþ þiþ, yüzünde küs bir ifadeyle, güya üzüntüsünü kimse anlamasýn diye saklýyormuþ gibi, sakin ve kayýtsýz görünmeye çalýþarak, boynu bükük bir halde ortalara çýkýyor, bütün bu imalý hareketlerle Ali'nin annesinin büsbütün meraklanarak, "Ne oldu kýzým sana böyle, söyle bir þey mi oldu, bir þey mi diyen oldu sana?" demesini saðlýyordu. O da deðiþen durumlara göre, kimi zaman
ya Ali'yi ele vererek onun azar iþitmesini saðlýyor, ya da hiçbir þey söylemeyip bu kez de her þeyi içine atan fedakar kýz rolünün hakkýný vermeye çalýþýyordu. Sakine'nin, Ali'den birkaç yaþ büyük erkek kardeþi bir süre sonra evin çarþý pazar iþleri için tutulduðunda, Ali bu kez de onu hiç sevmedi. Ali'yi kýzdýrdýðý bir gün, Ali, gene sinirlenip ablasýna yaptýðý gibi çocuða da, "Benim babam avukat, senin baban bir hammal!" diye baðýrdýðýnda, çocuk kayýtsýz gözlerle dinlemiþ, sonra "N'olmuþ yani!" deyip omuz silkmiþti. Ali, bu sözlerin çocuk üzerinde hiçbir etkisinin olmadýðýný görünce, ilkin þaþýrmýþ, sonra hayranlýk duymuþtu. Bu, Ali'nin bilmediði bir güçtü. Hiçbir þey olmamýþtý ona. Sokak çocuklarýna hiçbir þey olmuyordu. Akþamýna rüyasýnda, çocuðun çükünü, kendi çükünün içine sokmaya çalýþýrken gördü. Bir daha ne ona, ne kýza annelerinin hizmetçi, babalarýnýn bir hamal oluþuna ait tek bir söz bile etmedi. Nedenini bilmediði bir þey, onu utandýrmýþ, elinden silahýný almýþtý. Yeni evlerinin mutfak penceresi, askeri kýþlanýn arkasýna bakýyordu. Aralarýnda, yanýk otlarýn, cýlýz yeþertilerin yer aldýðý, hafifçe engebeli geniþ bir arazi vardý, geride, hüzün veren kararmýþ duvarlarýn üzerinde yükselen içerlekli pencereleri demir parmaklýklý koca kýþla binasý, sonra da o tel örgüler... Geceleri, bazý yanýk sesli erler, yürek paralayan bir içlilikle türküler, uzun havalar söylüyorlardý. Kapatýldýklarý koðuþlarýn yüksek pencerelerinden dalga dalga dýþarý taþan bu sesler, havada bir tül gibi daðýlarak, Alilerin evine kadar ulaþýyordu. Bu yanýk sesler, bu dokunaklý türküler, Ali'nin canýný yakýyor, içinde hiç tanýmadýðý sýzýlý duygular uyandýrýyordu. Bazý türküleri ilk böyle duydu, böyle öðrendi Ali. Dinlerken en çok hüzünlendiði türkü de: "Þu uzun gecenin gecesi olsam//Sýlada bir evin bacasý olsam//Dediler ki: Nazlý yarin pek hasta//Baþýnda okuyan hocasý olsam"dý. Bu türküyü ne zaman duysa, birdenbire gözleri dolar; nedenini, niyesini bilmediði bir hasret duygusuyla burnunun direði sýzlar; konuþacak olsa sesi titrerdi. O geceyi hiç unutmadý Ali. Çok sýcak bir günün akþamýydý. Ýnsaný hiçbir þey yapmadýðý halde periþan eden, halkýn, "sýcak yorgunluðu" dediði yorgunluktan bitkin düþmüþ olarak, balkona atýlmýþ simli minderlere serilmiþ; o yaz gecesinin belli belirsiz serinliðinden yarar umarak, "karþýnýn ýþýklarý" dedikleri Suriye'nin parýldayýp duran ýþýklarýný seyre dalmýþlardý. Birçok evin damýnýn gece eðlencesiydi bu ýþýklar. Karþýda görünen, Suriye'nin sýnýr kasabasý olan Kamýþlý'nýn ýþýklarýydý. Tuhaf bir hüzün veriyordu o ýþýklar Ali'ye. Baþka yerlerde baþka hayatlar olduðu duygusunu güçlendiriyordu. Oranýn baþka bir ülke olduðunu, bayraðýnýn baþka bir bayrak, parasýnýn baþka bir para olduðunu; orada da çeþitli insanlar yaþadýðýný ve baþka baþka hayatlarýn sürdüðünü biliyordu. Bu, onda içini derinleþtiren, kendini dünya üzerinde yalnýzlaþtýran, belirsiz, tuhaf duygular uyandýrýyordu. Ýkisi de yorgunluktan bitkin, o uzak ýþýklarýn çekimine kapýlmýþ, kendi içlerine dönmüþ olarak, ara ara esen ince bir rüzgarýn taþýdýðý serinlikle birlikte iç çekerek, kendi dünyalarýna gömülmüþ, mahzun ve dalgýn bir bitkinlik içindeydiler. Sakine, birdenbire göðüsten gelen yumuþak, sýcak bir sesle, Suriye'deki akrabalarýndan söz etmeye baþladý. Onlarý uzun zamandýr görmemiþ, çok özlemiþti. Hep bayramlarýn birinde gideceðini ummuþ, ama kaç bayram geçtiði halde hiçbirinde gidememiþti. Kolay gidip gelemiyorlardý, sýnýrda çok güçlük çýkartýyorlardý yoksullara. Bir de her zaman paralarý yetiþmiyordu tabii. Sonra simli Þam gecelerinden, havuzlu bahçelerdeki
þarkýlý gecelerden söz etti. Kýz, birdenbire Ali'ye içini göstermiþti. Ali, yorgunluðunu unutmuþ, tazelenmiþ bir dikkatle dinliyordu kýzý, birdenbire insanlarda aradýðý þeyin tam da bu olduðunu anladý. Ýnsanlarýn içini görmek istiyordu o. Duygularýný tanýmak, hikayelerini dinlemek, düþlerini paylaþmak, düþüncelerini öðrenmek istiyordu. Herkesin birbirine yalan attýðýný, pozlar takýndýðýný, numaralar yaptýðýný, þiþindiðini, böbürlendiðini biliyordu. Herkes, her þey, ne zamandýr hep mahsusçuktanmýþ, yalancýktanmýþ gibi geliyordu Ali'ye; ama böyle bir gece vakti, böyle diz dize oturup böyle içli þeyler anlatmaksa, gerçek ve güzeldi. Sakine anlattýkça, huysuzluklarýnýn dindiðini, kýzgýnlýklarýnýn durulduðunu, içinin sakinleþtiðini fark etti. Sakine de, o haylaz, yaramaz Ali'nin kelimeler ve hikayeler karþýsýnda aciz düþtüðünü, kendiliðinden teslim olduðunu gördü. Yüzüne bir bebek masumiyeti geldiðini, bir melek safiyeti içinde kendisini dinlediðini gördü; bunun üzerine anlattýklarýný süsleyerek çeþitlendirmeye baþladý. Anlattýkça geniþleyen bir yelpazede, günler, geceler süren bir yolculuða çýktýlar. Gece anlattýklarýný, gündüz anlattýklarý izledi; hikayeleri, masallarýyla Ali'yi durdurduðunu, onu sakinleþtirdiðini, onun üzerinde bir güç kurduðunu anladý. Düþ gücü zengin bir kýzdý, renkli, çarpýcý öyküler anlatýp duruyordu Ali'ye. O kýraç sessizliðiyle güneþe komþu evlerin serin ayvanlarýnda oturup bütün ufkun yalnýzca bir bozkýr olduðu o taþkentte insanlar birbirlerinin masallarýný dinliyor, birbirlerinin masallarýna inanýyorlardý. Sýcaðýn hiçbir þeyi, hatta zamaný bile kýmýldatmadýðý o kýzgýn öðleüzerlerinde; ya da bol yýldýzlý gecelerin, damlara, avlulara serilmiþ bitiþik yataklarýnda fýsýldaþan masallar bütün uzaklýklarý yakýn ediyordu, bütün düþleri gerçek. Sonunda Ali'yi yenecek silahý bulmuþtu. Masallar, ne kadar olaðanüstü, ne kadar inandýrýcýlýktan uzak olursa, Ali o kadar inanýyordu. Her çeþit uydurukluk Ali'yi kandýrmýyordu tabii. Ýnce bir ayar gerekiyordu bunun için. Bu konuda her seferinde baþarýlý olamýyordu ama, Ali'nin nelerden hoþlandýðýný, neler istediðini anlamýþtý artýk. Saçma sapan þeylere deðil ama, kendi içinde bir tür tutarlýlýk ve mantýk saðlamlýðý taþýyan olaðanüstülüklere inanýyordu o. Anlattýðý hikayeler, zamanla tavsamaya, bildiði masallar tükenmeye baþladý Sakine'nin; uydurduklarýnýn da eskisi kadar Ali'nin ilgisini çekmediðini gördü. Ali yeniden huysuzlanmaya, aksilenmeye baþlamýþtý. Üstelik bu kez eskisinden de fazla sorun çýkarýr olmaya baþlamýþtý. Vardýklarý bu yetinmezlik noktasýnda, artýk daha fazlasýnýn yapýlmasý gerektiðini düþündü Sakine. Artýk bir masalýn anlatýcýsý ya da dinleyicisi olmanýn, onlara yetmediðinin bir biçimde farkýna varmýþtý, bundan sonrasýnda düpedüz bir masalýn içinde yer almalý, o masalýn kahramaný olmalýydýlar. Ama nasýl? Ali'nin gizliliðe olan merakýný biliyordu. Elindeki tek ipucu buydu. Sancýlý arayýþlarla geçen günlerden sonra, bir gece, her þey dilinin ucuna neredeyse kendiliðinden geldi. Ali'nin bir gece yarýsý uyanýp onu yataðýnda bulamamasý ile baþladý her þey. Sakine'nin nerede olduðunu merak etmiþ, etrafa bakýnmýþ, beklemiþ, beklemiþ, sonra da uyuyakalmýþtý; ertesi gün Ali, ona nerede olduðunu sorduðunda, ilkin hatýrlamaya çalýþmýþ, uykusu kaçtýðý için böyle zamanlarda hep yaptýðý gibi, balkonun karanlýk bir köþesine büzülüp karþýnýn ýþýklarýný seyretmeye daldýðýný söyleyeceði yerde, merak uyandýrýcý bir gülümseyiþle baþýný öne eðerek manidar bir biçimde susmuþtu. Ali'nin bütün sýkýþtýrmalarýna, "Uzak bir yerdeydim", "Çok gizli", "Sana söyleyemem," gibi Ali'nin merakýný büsbütün gýcýklayýcý kaçamak yanýtlar vermiþti. Bütün
gün peþinde dolanan Ali'yi hem merak içinde, hem de yanýtsýz býraktýktan sonra, ertesi gece birdenbire dilinin ucuna neredeyse kendiliðinden gelen renkli sözlerle kayboluþunun masalsý gizini açtý ona. Ýlkin gizliliði güçlendirici bütün yeminleri ettirdi Ali'ye. Anlattýðý her þeyin aralarýnda kalacaðýna dair, kimseye hiçbir þey söylemeyeceðine dair bilebildiði bütün yeminleri ettirdi. Ali'yi daha da heyecanlandýran, merakýna büyü katan þeylerdi bunlar. O anda tutabileceði ya da tutamayacaðý bütün yeminleri etmeye dünden razýydý. Yeter ki olan bitenleri öðrenebilsin! Bunun üzerine gizini verdi ona: Gizli bir tarikattan olduðunu, bu tarikat þeyhinin Suriye'de yaþadýðýný, tarikattan olan bir kiþinin bazý doðaüstü güçler edindiðini, örneðin geceleri bir gözkýrpýmýnda dünyanýn öteki ucuna gidebileceðini, görünmez olabileceðini anlatýp bunlardan kimseye söz etmemesini istedi. Geceleri dünyayý geziyordu. Ýstanbul, Arabistan çölleri, simli Baðdat geceleri, Avrupa'nýn filmlerde gördüðümüz baþkentleri... Ýlk sözü: Ben bir tarikatýn üyesiyim, demek oldu. Büyük bir itiraf sahnesiydi bu. Bunu senden baþka kimse bilmiyor. Ali çok heyecanlandý, soluðu kesilecek gibi oldu. Tarikatýn ne olduðunu yarým kulak biliyordu. Ama bu tarikatýn, ne tür bir tarikat olduðunu, ona, Sakine açýkladý. Sadece Müslümanlar girebiliyordu bu tarikata. Kalbi temiz olanlar, kötülük bilmeyenler. Allah korkusunu bilenler. Geceleri geziyorlardý. Herkes uykudayken tarikat cinlerinin görünmez yardýmlarýyla dünyanýn öteki ucuna kadar bir göz kýrpýmlýk zamanda gidip gelebiliyorlardý. Ýþte o senin beni yataðýmda göremediðin gece Þam'a gitmiþtim. Akrabalarýmý görmeye. Herkes uykudaydý, uyurken seyrettim onlarý, çocuklarýn üstü açýlmýþtý, örttüm, alýnlarýndan öptüm, mutfaða girip bir tencere dolusu güzel bir yemek yaptým onlara; sabah uyandýklarýnda, Kim yaptý bu yemeði? diye çok þaþýracaklar; saçýmdan ince bir tutam kesip amcaoðlumun yastýðýnýn üzerine býraktým. Sabahýna belki bulur, belki bulamaz. Artýk o, onun kalbine kalmýþ. Kýzýn anlattýklarýndan ürperen Ali'nin gözlerinden yaþlar süzülmeye baþlamýþtý kendiliðinden. Neden konuþmadýn onlarla? dedi. Tarikatýn kanunlarýna göre yasaktýr bu, dedi. Ancak özel olarak izin aldýðýmýz durumlarda konuþabiliriz. Bu da çok az olur. Yoksa tarikatýn gizliliði kalmaz. Ben, beni görünmez kýlan kutsal kanunlarý görünür kýlamam ki! Ben aciz bir kulum! Ali, Ben de girmek istiyorum bu tarikata, dedi. Sakine ses çýkarmadý. N'olur beni de al! Benim elimde deðil ki, dedi Sakine. Ali'nin gözlerinde derin bir çaresizlik ve mutsuzluk vardý. Acýdý ona, dönüp Ali'nin gözlerindeki yaþlarý, elinin tersiyle sildi. Baþýný, "hayýr" anlamýna gelebilecek bir biçimde iki yana salladý. Hem çaresizlik içinde bakýyor, hem gülümsüyordu, Olmaz Ali, ben çok isterim ama, olmaz. Neden? dedi Ali. Ama neden? Bu tarikat, yoksullarýn tarikatý çünkü, dedi Sakine. Zenginler ve onlarýn çocuklarý giremez. Siz gündüz gözüyle paranýzla gidebiliyorsunuz her yere, biz yoksullar gidemeyiz. Bize gecenin gizli yollarý açýktýr bir tek. Bir göz kýrpýmýnda gider geliriz. Ama her yoksul insan iyi insan deðil ki, diye itiraz edecek oldu Ali. Öyle dedi kýz, Her yoksul iyi deðil tabii. Tarikatýn emirlerini yerine getirenler, kalbi temiz olanlar, baþkalarý için iyilik düþünenler, Allah korkusu taþýyanlar... Kötü kalpli yoksullar giremezler bu tarikata, dedi. Her kalbin misafiri olan duygular ayrýdýr, dedi. Bazý kalplerde merhamet oturmaz. Kötülük, bazý kalplerin ev sahibidir. Hayal kýrýklýðý, bazý kalplerde kiracý durur. Hayal kýrýklýðý ne demek? diye sordu Ali. Kalbe düþen gölgedir, dedi Sakine. Hem kötü, hem yoksul olanlar, hem bu dünyada, hem öteki dünyada cezalandýrýlmýþ insanlardýr. Tarikat,
kendine mürit olarak, yalnýzca iyi yürekli saf ve temiz yoksullarý seçer. Keþke ben de yoksul olsaydým, dedi Ali. Kalbim iyi ama, babam zengin! Ýlk defa sahiden yoksul olmak istiyordu. Ali, Sakine'ye karþý büyük bir kýskançlýk duydu. Bir tek onun girebildiði bu tarikat kapýsýnýn dýþýnda kaldýðý için, kendini öksüz ve unutulmuþ hissetti. Keþke, keþke ben de yoksul olsaydým, dedi. Yoksulluðun kýskanýlacak bir yaný olduðunu hiç bilmezdim. Belki bir dahaki sefere, dedi Sakine. Nasýl bir dahaki sefere? diye sordu Ali. Ölüp yeniden dünyaya baþka biri olarak geldiðinde, belki bu kez yoksul olarak dönersin dünya topraðýna. Ali, böyle bir þeyi daha önce hiç duymamýþtý. Demek, ölüm hiç yok, dedi. Hiç yok, dedi kýz. Ölüm üstümüzü deðiþtirdiðimiz bir yerdir. Ali, tarikattan söz etmeye baþlamasýyla birlikte, kýzýn da týpký dedesi gibi konuþmaya baþladýðýný fark edip çok heyecanlandý. Gizliliðin, insaný sýradanlýktan kurtaran, gündeliðin kirinden yýkayarak yücelten bir yaný vardý demek. Bütün gün itip kaktýðý bu hizmetçi kýz bile, gizliliðin siyahýna büründüðü andan itibaren bir ermiþ gibi konuþmaya baþlamýþtý. Ondan sonraki günler ve geceler kýzýn anlattýðý geziler doldurdu önceki masallarýn, hikayelerin yerini. Sakine, sýk sýk, dün gece þöyle bir yere gittim, þunu gördüm, bunu gördüm, diye anlatmaya baþlýyor, renkli ayrýntýlarla süslenmiþ, masal tadýnda uzun maceralar anlatýyordu. Ali'nin ilgisini çekeceðini bildiði kiþileri ve yerleri seçiyordu. Dün gece, Ýstanbul'a, Hülya Koçyiðit'in evine gittim, diye baþlýyordu bir gün. Ali çok heyecanlanýyordu. En sevdiði artistti o! Ne yapýyordu? Ne yapýyordu? diye heyecanla soruyordu. Parasýný nereye saklýyor, biliyor musun, yastýðýnýn içine, çok güzel pamuklu bir yastýðý var, onu açýp, paralarýný içine saklayýp dikiyor. Niye bankaya yatýrmýyor? diye sordu Ali. Koskoca artist! Hangi bankaya gitse, onun parasýný kabul ederler. Annesinden saklýyor, dedi Sakine. Annesi açgözlü bir kadýna benziyor. Kýzýn bütün paralarýný elinden almak istiyor. Hem sana bir þey söyleyeyim mi, kýz elinden kaçacak diye evlenmesine bile izin vermiyor onun. Kaç kere gözümün önünde kavga ettiler! Ali büsbütün heyecanlanýyor: Ben anlamýþtým zaten, diyor. Yoksa Ediz Hun'la evlenecektiler, deðil mi? Ahh, keþke onlarý evlendirebilsen Sakine. O kadar sevaba girerdin ki! Ben ne yapabilirim ki, seyretmekten baþka, diyor Sakine. Yoksullar yalnýzca seyrederler. Tarikatýn cinlerinden yardým istesen! Bazý mecmualarda fotoðraflarýný gördüðü Hülya Koçyiðit'in þiþman ve zalim annesinden þimdi daha çok nefret ediyor. Ali, bazý geceler yataðýna yattýktan sonra, uyumamak için gözünü bile kýrpmamaya çalýþýyor; böylelikle Sakine'nin birdenbire yok olduðu o esrarengiz ana tanýk olmak istiyor; içeri alýnmadýðý ancak kapýsýnýn önünde durduðu gecenin öte yanýna geçiþe, hiç olmazsa bu kadarýna tanýk olmak istiyor. Onu yataðýnda bulamayacaðý bir anda gitmiþ olduðunu görmek, ve kendine fazla gelen bu gerçeði gözleriyle doðrulayarak kabullenmek istiyor. Ama her seferinde, beklemekten yorgun düþmüþ gözleri kendiliðinden kapanýyor, uyku sessiz sedasýz kucaðýna alýyor onu. Keþke ben de yoksul olsaydým, diyor aynalara; bak o, her gece ne güzel geziyor. Bense burada hapis gibiyim, bu sýcaklarda, bu soðuklarda uyuyamýyorum bile. Sakine'yle konuþmadýðý zamanlar aynalarla konuþuyor. Ali: Neden artýk bir þeyler anlatmýyorsun bana? dedi. Geceleri artýk gezmiyor musun, yoksa benden saklamaya mý baþladýn gezdiklerini? Yoksa kýzgýn mýsýn bana? Ceza mý veriyorsun?
Sakine'nin aslýnda sevinçli olup da, üzgün görünmeye çalýþtýðý bir gündü; Ali'yi bir köþeye çekerek, artýk hiçbir yere gidemiyorum da ondan, dedi. Niye gidemiyorsun peki? Beni tarikattan attýlar! Gelin gidiyorum Suriye'ye. Beni verecekleri adam zengin bir adam. Artýk yoksul olmayacaðým. Biliyorsun bu yoksullarýn tarikatýydý. Artýk onlarýn arasýnda yerim yok. Sen bu adamý istiyor musun peki? diye sordu Ali. Tanýmýyorum ki! dedi Sakine. Ben bir resimle evleniyorum. Sadece bir resmini gösterdiler bana. Peki, niye karþý çýkmýyorsun? Hani filmlerdeki kýzlar gibi. Sakine içini çekiyor. Beni amcamoðluna vereceklerini sanýyordum ama, orada baþka biriyle niþanlamýþlar onu. Zengin bir kýzla. Artýk fark etmez. Þimdi tek avuntum Suriye'ye gitmek! Hayallerin hepsi birden gerçek olmuyor Ali. Bazýlarýndan vazgeçmek gerekiyor. Bu konuþma içini sýzlatmýþtý Ali'nin, sonraki günlerde ona çok iyi davranmaya baþladý. Gerçi sonrasýnda, sasý, saman gibi yavan günler geçirdi Ali. Masallar bitmiþti. Gündüzleri parlamayan kelimeler aðzýný acýtýyordu. Sakine'yse bir misafir gibiydi artýk. Annesi bile, gidecek diye az iþ yaptýrýyordu ona. Seni çok özleyeceðim, diyordu Ali'ye. Keþke okuma yazma bilseydim. Sana mektup yazardým. Aralarýnda, ayný masalda kaybolmuþ olmanýn güçlü baðý vardý, hiçbir akrabalýk baðýnýn saðlayamayacaðý bir þeydi bu. Sözcükleri ve masallarý bir tarikat kardeþliði gibi yaþamýþlardý. Birkaç ay sonra, on beþine geldiðinde, Suriye'ye gelin gitti Sakine, annesi de yanlarýndan ayrýldýðý için, bir daha hiç haber alýnamadý ondan. Ali'nin kendini þu koca dünyada yapayalnýz hissettiði, avluyu yýldýzlarýn bastýðý baharat kokulu bazý yaz gecelerinde, mahzun gözlerle Suriye'nin ýþýklarýna dalýp gitmiþken, bir zamanlar birlikte baktýklarý bu uzak ýþýklarýn bir yerinde þimdi Sakine'nin olduðunu düþünmek Ali'ye büsbütün hüzün veriyor, yalnýzlýðýný artýrýyor, içini sýzlatýyordu. Ne zaman o ýþýklara dalýp Sakine'yi düþünse, kýþladaki erlerin söylediði o yanýk türkülerden biri, kendiliðinden dudaklarýndan dökülüveriyordu: "Þu uzun gecenin gecesi olsam... Sýlada bir evin bacasý olsam..." ... Gözlerdeki Arzu Her þey birlikte seyrettikleri filmleri evde canlandýrmalarýyla, sevdikleri artistleri taklit etmeleriyle baþlamýþtý. Evde özellikle kimse olmadýðý zamanlarda, Ali'nin annesiyle babasýnýn ev ziyaretlerine gittikleri kimi erken inmiþ akþamlarda, birlikte seyrettikleri o unutulmaz film sahnelerini evde karþýlýklý canlandýrmakla baþlayan oyunlarý, giderek her türlü cinsel fanteziyi birbirlerinin üstünde denedikleri tutkulu ve gizli ayinlere dönüþtü. Sakine'nin tarikat masallarýndan sonra kendilerine ikinci bir gizlilik alaný yaratmýþlardý. Bu oyunlar sýrasýnda yaptýklarýnýn ayýp þeyler olduðunu biliyor, diðer zamanlarda kendi aralarýnda bile, bunlardan hiç söz etmiyor, dile getirmeleri gerektiðindeyse, yaptýklarýný, "tuzlamak" diye adlandýrýyorlardý. Hiç kimseye bir þey ifade etmeyen, hiçbir imasý ve büyüsü olmayan, kendilerini utandýrmayan sýradan bir sözcüktü; oysa, tuzlamak, dedikleri þeyin içinde, büyüklerin akýl bile edemeyeceði birçok þey vardý. Ýlkin, Ali, Sakine'nin, bir erkek gövdesini merak ettiðini anlamýþ;
bir erkeði çýrýlçýplak görmek ve dokunmak arzusuyla tutuþtuðunu hissetmiþti. Bu merakýný gidermek için, elinin altýnda ne yazýk ki, Ali'nin kavruk, çelimsiz bedeni vardý yalnýzca. Ali, aslýnda halasýnýn çocuklarýyla yaptýklarýnýn benzerlerini, Sakine ve kardeþiyle de yapmak istiyordu. Sakine'nin kardeþine duyduðu gizli öfke, ondan öç alma yolu olarak, sürekli yatakta ona bir þeyler yapmak arzusu biçiminde ortaya çýkýyordu ama, bunu hiçbir zaman dile getiremeyeceðini biliyor; bir mucizenin bu hayallerini mümkün kýlacak bir raslantýyý, ona kendiliðinden armaðan etmesini bekliyordu. Sakine'yi bir kadýn olarak görmekten çok, bir oyuncu olarak görüyordu; meraklarýný gideren, kurduðu hayalleri gerçekleþtirmede ona yardým eden bir oyuncu. Ayrýca kýzýn dudaðýnýn üstündeki sarý tüyler hoþuna gidiyor, kalýn dudaklarýnýn üstündeki incecik býyýk gölgesi Ali'yi heyecanlandýrýyordu. Sonunda her þey, bir oyun, bir þaka gibi baþlayýp çocuklara özgü bir hýzla kendiliðinden sökün etti. Birbirlerini çýrýlçýplak gördüler. Birbirlerini uzun uzun merakla ellediler. Ali, henüz sertleþmeyen çükünü Sakine'nin orasýnda gezdiriyordu. Sakine'nin en büyük korkusu, kýzlýðýnýn bozulmasý, ya da hamile kalmaktý. Ali, onu biraz daha fazla tuzlarsa, hamile kalabileceðini zannediyordu. Ali, onun kendisini amcaoðluna sakladýðýný anlamýþtý. "Kýzlýðýn bozulmasý" deyiþi, yabancýsý deðildi. Donunu indirdiði Sakine'nin tüylü organýný yakýndan inceledi, Sakine'nin orasýnda kývýrcýk tüyler vardý. Dudaklarýný araladý, elleriyle gerip parmaklarýyla acýtana kadar ayýrýp içine, pembe deliðinin boþluðuna baktý. O boþlukta cevabýný bilmediði bir þeyin saklandýðýný hissediyordu. Bir keresinde Sakine'ye deliðinin boþluðunun annesinin gözü gibi kör olduðunu söyledi. Birkaç gün küs kaldýlar. Oysa Sakine'nin en çok hoþuna giden þey, orasýný öptürmekti. Ali de öpüyordu. Tüylü olmasý hoþuna gidiyor, bir cinsel organ gibi görmekten çok, tüylü bir oyuncak gibi, seviyor, öpüyor, okþuyordu. Ama Sakine, Ali'yi istediði kadar orasýnda tutamýyordu. Bir süre sonra, Ali'yi istediði zaman koynuna alabilmesi için gereken þeyin, ona kocalýk yapmak olduðunu anladýðýnda, saçlarýný bir köylü kasketinin içine toplamaya, dudaðýnýn üstündeki býyýk gölgesini kalemle koyultmaya, kollarýný iki yana aça aça yürüyüp býçkýn hallerle cigara içer gibi yapmaya, sonra da bir kaþýný havaya kaldýrarak o cigara dumanlarýný havaya üflermiþ numaralarýna baþladý. Bütün bunlarýn sonucunda, Ali'yi oyunun içine kolayca çekerek, istediði zaman orasýný öptürüp sevdirmeyi ve istediði kadar koynunda tutmayý baþarýyordu. Onun uzun entarilerini, renkli, alacalý giysilerini de çok kýskanýyordu Ali. Sakine, kendi pek istemese de, annesinin ve ailesinin zoruyla Kürtlere özgü yerel köylü giysileriyle geziyordu. Bazý özel günlerde, Ali'nin annesi, Sakine'yi konuklarýnýn karþýsýna, Cumhuriyet ülkülerine yaraþýr bir biçimde çaðdaþ kadýn kýyafetleriyle çýkarmak gerekliliðinden söz ederek, ailesini ikna ediyor, bazý eskilerini bozdurup Sakine'nin üzerine uyduruyorlardý. Sakine, bu durumdan çok memnundu. Böylelikle, zaman zaman "haným" gibi giyinmiþ oluyor, kendini filmlerdeki artistlerle kýyaslama olanaðý buluyordu. Ali, Sakine'nin, annesinin giysileriyle, annesinden bir küçük tane daha olarak ortalarda dolaþmasýndan çok, kendi parlak, rengarenk, yerel giysileri içinde dolaþmasýný yeðliyor, onun bu yeni halini pek gülünç buluyordu. Sonralarý oyunlarýna, Sakine'nin bu yerel giysilerini de almaya baþladýlar. Sakine, eðlence olsun diye, bir keresinde kendi giysilerini Ali'ye giydirmiþ, Ali, o giysilerle evin içinde dolaþmýþ,
annesi babasý bile, onun bu haline çok gülmüþ, ailecek pek eðlenmiþlerdi. Ali'ye bakýp bakýp karþýlýklý gülüþüyor, onun bu müsamereye çýkmýþ masum görünen gülünç haliyle pek eðleniyorlardý. Ali, ailesinin neye neþelendiðinden habersiz, evin içinde o giysilerle, bir aþaðý bir yukarý koþturuyor, kendini bir türlü ayna önlerinden alamýyor, kendini bu halde pek beðeniyordu. Ama, evde kimselerin olmadýðý kimi zamanlar, Ali'nin bu giysileri giymeye devam ettiðini kimse bilmiyordu. Baþýnda rengarenk çatkýsý, yerleri süpüren iç etekliði, simli kol aðýzlarý, bu alacalý renkler, içinde kaybolup gittiði bu hýþýltýlý kumaþlar gözünü alýyordu Ali'nin. Bu kumaþlar, dokular ve renkler, onu büyülüyor, ona bambaþka bir dünya vaat ediyordu. Aslýnda o hep öyle giyinmek, öyle dolaþmak istiyordu. Ali'ye göre erkeklerin giysileri, çok sýradan, çok renksizdi; bütün güzel þeyleri kadýnlar giyiniyorlardý. Gene böyle evde yalnýz olduklarý, yaz sýcaklarýnýn henüz bastýrmadýðý, ama kendini yavaþ yavaþ hissettirdiði bir gün, öðle uykusuna yatýrýlan Ali uyuyamamýþ, uzun süre odasýndan çýkmamýþ, kalýn, tok kaðýtlý resim-iþ defterlerine lapa lapa karlý; kömür gözlü, havuç burunlu kardan adamlý kýþ resimleri çizmiþ, bir süre radyo dinlemiþ, ardýndan caný sýkýldýðý için, mutfakta olduðunu bildiði Sakine'nin yanýna gitmeye karar vermiþti. Avluyu geçmiþ, usulca mutfaðýn eþiðine varmýþtý ki, kýþlanýn arkasýna bakan mutfak penceresinden, Sakine'nin karþýdaki erlerle cilveleþtiðini gördü. Ýlk duygusu, amansýz bir kýskançlýk olmuþtu. Birdenbire parlayarak içini alev gibi yalayan bu kýskançlýk, Sakine'yi baþkalarýndan kýskanmaktan çok, oyun dýþý býrakýlmýþ olmaktan kaynaklanýyordu. Sýrtý kapýya dönük duran, Ali tarafýndan gözlendiðinden habersiz olan Sakine, bulaþýðý aðýrdan alarak, gözucuyla nameli nameli askerleri süzüyor, askerlerin yaptýklarý hareketlere, omuzlarýný kýsarak saklamaya çalýþtýðý iþveli gülüþlerle karþýlýk veriyor; ardýndan da karþýlýklý iþaretleþmelere kadar vardýrýyorlardý iþi. Ali'nin hiçbir biçimde dýþarýda býrakýlmaya tahammülü yoktu. Tepeden týrnaða titriyordu. Birden Sakine'yi deðil ama, erleri kýskandýðýný fark etti. Büyük bir gürültüyle mutfaða girdi, gözleri çakmak çakmaktý. Sakine, ne zamandýr Ali'yi ilk kez bu denli öfkeli görmüþtü. Küçük bir canavara dönüþmüþtü. Annesi gibi büyümüþ gözlerle, boyun damarlarýný þiþire þiþire, aðzýnýn kenarýnda biriken tükürüklerle köpükler saçýyordu. Ýlkin gördüklerini annesine babasýna söylemekle, ardýndan kovdurmakla tehdit etti kýzý. Çok korkmuþtu Sakine, Ali'yi yatýþtýrmaya, ikna etmeye, yaptýklarýnýn hiçbir þey demek olmadýðýný anlatmaya çalýþtýysa da, Ali'nin öfkesi bir türlü yatýþmak bilmiyordu. Birdenbire hayvani bir güdüyle, Ali'yi kýzdýran þeyi sezdi. Bunlarla alay ediyorum aslýnda, dedi. Çok aptallar! Bana kýzacaðýna, sen de alay etsene onlarla! Hadi seni de kýz gibi giydirelim de kendin gör, dedi. Aptallara bir ders vermiþ oluruz! Onlarýn aklýyla oynarýz, biraz eðlenir, güleriz! Ali'nin gözlerindeki bu yeni parýltýyla birlikte, doðru yere dokunmuþ olduðunu anladý. Giyinip kuþanýp süslendikten sonra Sakine'nin durduðu mutfak penceresinde durdu Ali. Karþýda üç tane er vardý, tel örgülerin oradaki alçak bir duvarýn ardýndaydýlar; nöbet tutuyorlardý galiba. Ali'yi sahiden kýz zannetmiþlerdi; erken geliþip serpilmiþ Kürt kýzlarýndan biri olduðunu düþünmüþ, pencerede görünmesiyle birlikte, hepsi birden dönüp dikkatle, alýcý gözlerle bakmýþlardý
ona. Ali, o zamana kadar hiç tanýmadýðý bir duyguyla tepeden týrnaða ürperdi. Kendisine yönelen o üç çift tutkulu gözde, arzuyla bakan erkek gözlerinin tutuþturucu kývýlcýmýný keþfetti. Sahiden Ali'yi kýz zannetmiþler, onunla da cilveleþmeye baþlamýþlardý. Gülüyor, göz kýrpýyor, el sallýyor, iþaretler yapýyorlardý. Hepsinin gözlerinde Ali'nin sonuçlarýný bilemediði tutkulu parýltýlar vardý. Bir anda dünyanýn geri kalanýnýn anlamý boþalmýþtý Ali'nin gözünde. Ne oyunlar, ne kýlýklar, sýrlar, yasaklar deðildi önemli olan. Ali, birdenbire hayatýnda en çok istediði þeyin, kendisine böyle bakýlmasý olduðunu hissetti. Gözlerdeki arzuyu keþfetmiþti. O arzuyu yeniden uyandýrmak için her þeyi yapabilirdi bundan böyle. Çünkü, hayatta en çok bunu istiyordu artýk, ona böyle bakýlmasýný... Þakacýktan giydiði bu entarilerin, ona gerçek bir hayat, hatta daha fazlasýný vaat ettiðini anladý. O güne deðin sezdiði, hissettiði, adýný koyamadýðý þeyin, ne olduðunu, parýl parýl parýldayan o üç çift gözde gördüðü arzuyla birlikte anlamýþtý. O, gözlerdeki arzuyu istiyordu, bunun için ne yapmak gerekiyorsa, onu yapacaktý... ... Örtülü Aynalar Ali'nin anýmsadýðý en eski "kendisi", daha küçücük bir çocukken büyük salondaki yaldýzlý duvar aynasýnýn içinde gördüðü görüntüsüydü. Aklýnda ilk kalan, belleðinde diriliðini hep koruyan kendine ait en eski görüntüydü bu. Kumral saç buklelerine, pembe pembe parlayan yanaklarýna, ýslak ve aralýk duran kýrmýzý dudaklarýna, þaþkýn ve ýþýklý bakýþlarýný gölgeleyen uzun kirpiklerine varana dek her ayrýntýsýný çok iyi anýmsýyor. Çünkü, o aný çok iyi anýmsýyor. Aynadaki yansýsýný tutmak için elini uzattýðýnda, gördüðü þeyin kendisi olduðunu anlamasý üzerine, içinden kopan ve uzaklaþan bir þeyin onda yarattýðý boþluðu, ve acýya benzeyen o kopuþ duygusunu çok iyi anýmsýyor. Aynadaki yansýsýný tutmak için elini uzattýðý an, gördüðünün kendisi olduðunu anlamasý üzerine, "Aa, bu benim!" diye þaþýrmasýný çok iyi anýmsýyor. Bir tek anýmsamadýðý, kimin kucaðýnda olduðu. Bürümcük dokulu, kýrýkbeyaz rengi gömleðinin, minik sedef düðmelerinin çözülü yakasýndan göðsü göründüðüne göre, havalarýn soðuk olmadýðý bir mevsim olmalý. Aynanýn her yanýnýn ayný ýþýðý almadýðýna bakýlýrsa, gündüz aydýnlýðýnda da deðiller, ýþýðýn ayna yüzeyindeki daðýlýmýndan tuhaf bir matlýk kalmýþ aklýnda. Aynanýn içinde ýþýklý tek alan, kendi yüzü, öne uzanan yumuk elleri ve gövdesi, bir de kucaðýnda olduðu kiþinin kendini tutan kolu, eli. Gerisi kalýn dumanlý bir koyuluk... Pusunu yýllarca koruyan bir belirsizlik... Annesine o günü, o aný anýmsatmaya çalýþtýðý zamanlar, annesinin inançsýzca dudak bükmelerini anýmsýyor bir de; O zamanlar konuþamýyordun ki! Yok bir de, "Aa, bu benim," diyecekmiþ! Hem bir lokmacýk çocuk, nereden anlayacakmýþ aynadakinin kim olduðunu, ne olduðunu?.. Ne zaman bu konuyu açsa, ayný küçümseyici inançsýzlýk!.. Ayna karþýsýndaki bu en eski anýsýnda onu yapayalnýz býrakan, dahasý anlattýklarýna, anýmsadýklarýna inanmayan annesine ve diðerlerine karþý gizli bir kin biriktirmeye baþlýyor. Ayna karþýsýnda yalnýz ve korunmasýz býrakýldýðýný düþünüyor. Sonraki yýllarýnda da, yalnýzlýkla kin; gizlilikle kin arasýnda bir iliþki olduðunu düþünmeye baþlamýþtý. Kin, bazý insanlarýn ikinci hayatýydý; çabuk görülebilen basit çeþitlerinin dýþýnda, insanýn, saklanmayý, gizlenmeyi en iyi bilen duygusuydu. Aynalar da bütün gizler gibi kindardý.
Çocukluðu boyunca, ev içinde bir eþya, bir nesne olmaktan öte bir anlam taþýyan, adeta önemli bir varlýk olan aynanýn, neredeyse baþlý baþýna bir kimliði, bir kiþiliði, ürkütücü bir aðýrlýðý vardý. Ali'yi aynada ilk büyüleyen þey, aynanýn insaný gösterebilme gücü olmuþtu. Salt bu yüzden aynanýn baþlý baþýna bir ruh taþýdýðýna, kendi baþýna bir varlýk olduðuna inanýyordu. Mucizevi bir þeyi gerçekleþtiriyordu ayna: Ýnsaný, kendisine gösteriyordu. Doða bile bu kadarýný yapamýyordu. Herhangi bir su birikintisinden, ya da bir cam parçasýndan çok daha kesin çizgilerle insanýn kendisini ortaya çýkarýyor, bir kiþiden bir tane daha meydana getiriyordu. Çok küçükken seyrettiði, çok eski zamanlarda geçen tarihi bir filmde, bir genç kýzý, sevgilisiyle buluþmaya gitmeden önce, saçlarýný taramak için bir su küpüne bakarken gördüðünde çok þaþýrmýþtý. Annesi, Ali'ye aynanýn o zamanlar bulunmamýþ olduðunu söylediðinde de, þaþkýnlýðý artmýþtý. Aynanýn insanlýk kadar eski olmadýðýný bilmek, dünyaya iliþkin bir hayal kýrýklýðý yarattý onda. Elektriðin ve otomobilin çok eskiden beri olmadýðýný biliyordu ama, aynanýn da öteki birçok þey gibi sonradan bulunmuþ olmasý, içindeki bir güven kaynaðýný sarsmýþ oldu; ayna öncesi insanlarýnýn kendilerini hiç tanýmadan ölüp gitmiþ olduklarý yolunda bir yazýklanma duygusu uyandý. Kendilerini hep baþkalarýna mý tarif ettiriyorlardý? Birikmiþ sular, aynalar kadar doðru söylemez ki! Kendilerinin nasýl biri olduklarýný bilmeden yaþayýp ölüyorlardý demek! Kiþisel tarihlerinin çok önemli bir parçasý kayýp bütün o insanlar için acýma duydu. Evde namaz kýlanlarýn ilk yaptýklarý þey, evin duvarlarýnda asýlý duran fotoðraflarýn, resimlerin ve aynalarýn üzerini örtmekti. Yüzler, suretler, levhalar, aynalar günahtý. Duvarlardaki çoðu aile büyüklerine ait eski fotoðraflarýn da, kendi tabutunu bir devenin sýrtýnda taþýyan Hz. Ali levhasýnýn da, kýrk bacaðýyla dünyanýn bütün yollarýnda olan Þahmeran levhasýnýn da, göðe kanatlanan Burak levhasýnýn da, kurban edilmeye gözleri baðlanan Ýsmail levhasýnýn da ve diðer kalýn çerçeveli aynalarýn da sýrayla tek tek üstleri örtülürdü. Örtülü aynalarýn gerisinde bir hayat olduðuna inanýrdý Ali. Ayna, hep duvarýn içinde bir baþka dünyaydý; baþka bir dünyaya açýlan yolun baþýnda bir delik, bir kovuk... Düþ görmenin gizli geçidi... Masal kapýsý... Aynanýn örtülmesiyle birlikte, sanki duvardaki hayat kapatýlmýþ olur; odanýn boyutlarý azalýr, dünya küçülürdü. Üstü örtülen aynanýn kendiyle kaldýðýnda, ne yaptýðýný merak ederdi Ali. Aynalarýn kendi baþlarýna bir hayatlarý olduðundan emindi. Aynalar gösterdikleri kadar saklýyorlardý da... Namazdan sonra bazen örtüleri üzerinde unutulmuþ kalýrdý duvarlardaki fotoðraflarýn, levhalarýn, aynalarýn. Bütün bir hayat örtülmüþ gibi gelirdi Ali'ye. Dünyanýn koskocaman bir unutkanlýktan yapýlma olduðunu düþünürdü. Aynayý hep çok sevdi Ali. Daha küçücük bir çocukken bile, bir türlü aynalarýn önünden alamýyorlardý onu. Halalarý, aynaya çok bakan insanlarýn günün birinde delireceðini söyleyerek korkutmaya çalýþýyorlardý Ali'yi. Aynaya uzun uzun bakmak ayný zamanda çok günahtý. Bir akrabalarýnýn, delirdiði için, evin ahýrýna zincirlemiþ olduklarý kýzlarýnýn, aynalara çok baktýðý için aklýný kaçýrmýþ olduðunu söylüyorlardý. Ali, kýzý, tahta perdelerin arasýndan seyretmiþti bir kez; merdivenlerinde meþalelerle dolaþýlan o büyük malikanenin giriþ katýnda yer alan ahýrýn ortasýndaki bir tahta direðe zincirlenmiþti, aðzý burnu köpükler içindeydi, gözlerini bir noktaya dikmiþ, çapaklý bir sesle, dokunaklý Arapça þarkýlar
söylüyor, iç çekip duruyordu. Gördüklerinden çok etkilenmiþ olan Ali, üzüntüsünden günlerce uyuyamadý, ne zaman gözlerini kapasa, gözünün önüne direðe baðlanmýþ olan o kýzýn acýklý hali geldi; dokunaklý bir sesle söylediði o hazin þarký, uðursuz bir çýnlama gibi kulaklarýndan gitmedi bir süre. Bu yüzden halalarýnýn Ali'yi aynadan uzaklaþtýrmak için söylediði, O kýz aynalara çok baktýðý için delirip böyle oldu, sen de çok bakarsan, onun gibi olursun, sözleri etkili oldu; bir süre aynalardan uzak durdu Ali. Aynalarla kaçamak bakýþlarla iliþki kurdu. Ev içinde aynaya iliþkin konuþmalar nedense hiç tükenmezdi. Aynanýn kýrýlmasýnýn, insan hayatý için bir iþaret olduðu düþünülürdü. Ayna üzerine dua okumak günahtý. Geceleri aynaya bakýlmazdý. Bakýlýrsa, insana kendinin deðil gecenin yüzü görünürmüþ. Ayna, insaný baþkalaþtýrýr, derlerdi. Aynalarýn da insanlar gibi zamanlarý vardý, bazý aynalar kilitli kaldýklarý zamanlarý gösterirlerdi yalnýzca, bu yüzden bakaný yanýltýrlardý. Aynaya çok bakan bir kýzýn, hiçbir zaman iyi bir gelin olamayacaðý, kocasýný ve gelin gittiði aileyi mutlu edemeyeceði söylenirdi. Arkasý kuþlu aynalarý arka ceplerinde taþýyan erkekler ise, sadece saçlarýný tararlardý onda. Aynaya iliþkin söylenenler bununla da kalmazdý. Ayna, baþlý baþýna bir efsaneydi. Öncelikle aynanýn bulunuþunun bir þeytan iþi olduðundan dem vurulurdu. Allah da kullarýný sýnamak, onun þeytan iþine kanýp kanmayacaklarýný anlamak için, aynalarý yok etmemiþ, varlýklarýna müsaade etmiþti. Ayna birçok saklý ve uðursuz þey için bir kovuktu. Aynalara karanlýk cinlerin saklandýðýný, türlü kötülükler çeviren bu cinlerin geceleri ortaya çýkarak, ortalýðý karýþtýrýp durduklarýný söylerlerdi. Bazý kayýp hazinelerin aynalarýn derinliklerinde yattýðýndan, bazý ölümcül sýrlarýn aynalara gizlendiklerinden söz ederlerdi. Hatta bazý ölüler bile, bir zamanlar çok baktýklarý aynalarýn derinliklerinden yüze vurup þimdinin insanlarýyla her an göz göze gelebilirlerdi. Aynalar kendilerine bakan yüzleri hiç unutmazlar, onlarý, kimselerin göremeyeceði derinliklerinde saklarlardý. Yüzleri saklatan þey, yüzün kendisi deðil, bakýþlardýr. Göze derinliðini veren bakýþ, aynalara da suretini verir. Bu yüzden eskiden ölmüþlerin bazý bakýþlarý kaybolmaz, günün birinde suyun yüzüne vuran batýklar gibi, bir gün ansýzýn aynanýn yüzüne vuruverirdi. Ayna bilinmez bir korku nesnesiydi, aynanýn yaratýcý bir gücü vardý ve tek yaradanýn Allah olduðu Ýslamda, diðer yaratýcýlar gibi, ayna da tekinsiz bulunuyor, lanete ve yasaða uðruyordu. Biri öldüðünde nefesine tutulan aynanýn yüzeyi buharlanmadýðýnda, ayna, ölüm oluyordu. Ali, kör halasýnýn yalnýz baþýna namaz kýldýðý kimi zamanlar, elleriyle duvarlarý yoklaya yoklaya resimlerin ve aynalarýn üzerini örttüðünü görerek ürkmüþtü bazý kereler, hatta bir keresinde, odanýn içindeki varlýðýný hissettirmeden usulca gidip aynanýn üzerindeki örtüyü sessizce çekip almýþ, halasýnýn ne yapacaðýný görmek istemiþti. Bir süre oturduðu yerde havayý koklar gibi baþýný yukarý dikerek öylece duran kör hala, sonra yerinden kalkmýþ, duvarlarý yeniden yoklamýþ, yere düþen örtüyü, aynanýn üzerine yeniden örttükten sonra dönüp namazýný kýlmaya baþlamýþtý. Ali, kör halasýnýn görmeyen gözlerinden de, aynadan da ürkmüþ, halasýnýn görmeyen gözleriyle ayna arasýnda, kendini dýþarýda býrakan bir tür gizli baðlantý olduðunu düþünmüþtü. Körler de, aynalar da tekin deðildi. Birkaç kez gene gizlice kör halanýn yüzüne ayna tutmuþ, arkasýna geçip onun yüzünü aynada görmeye çalýþmýþtý.
Sanki aynadaki yüzü, halanýn kendi yüzünün sakladýðý bütün gizleri bir kerede ele verecekti. Bir baþka gün, babasýnýn Suriye'den getirdiði fotoðraf makinesiyle kör halasýnýn gizlice fotoðrafýný çekmiþti. Bunu niye yaptýðýný bilmiyordu. Filmleri "tab edilmek" üzere götürdüðü Süryani fotoðrafçýnýn, bazý resimlerin çýkmadýðýný söylemesi üzerine de, ürküntüsü iyice artmýþtý. Bir gün, büyük halasý, kim bilir hangi nedenle, Ayna yüzümüzden çok, göremeyeceðimiz yerlerimize bakmak içindir, dedikten sonra Ali, akýl edip aynada götüne bakmaya baþladý. Ayna, ona götünü gösteren güvenilir bir yardýmcýydý. Bu kadar çok sevdiði kalçalarýnýn her zaman göremeyeceði bir yerinde olmasý canýný sýkýyordu. Diri yuvarlaklarýný, küçük, pembe deliðini, kimselere söyleyemediði bir giz gibi aynayla paylaþýyordu. Sýk sýk ayna karþýsýna geçip gizli gizli götüne bakmaya, iþaretparmaðýnýn yavaþ yavaþ içinde kayboluþunu seyretmeye böyle baþladý. Hafifçe caný acýrken, aynanýn yüzeyi de ürperiyordu sanki. Bazý kadýnlarýn evden çýkmadan önce, aynalý odalarýn kapýsýný kilitlediklerinden, böylelikle, beklenmeyen ve tekin olmayan durumlara karþý korunmuþ olduklarýndan söz ediyorlardý. Ayna tekrardýr, diyorlardý. Ayna çoðaltýr. Allahtan baþka çoðaltanlar tekin deðildir. Ayna gibi durgun sular bu yüzden tekin deðildir; derindir ve boðar insaný. Kýrýlmýþ aynanýn bir parçasýna bakmak da günahtý, böyle yapanlarýn hayatý parçalanýr, bir daha bütünlenmezdi. Bu yüzden bir ayna kýrýldýðýnda kýrýk parçalarýný hiç bakmadan bir kovaya toplayýp hemen atmak gerekti. Ali'nin ev içinde gizli gizli ayna kýrmasý ve her birine uzun uzun bakarak kendini parçalara daðýtmaya çalýþmasý bunu öðrendikten sonradýr. Böylelikle yüzlerce filmde oynayan artistler gibi, kendini baþka baþka hayatlara daðýttýðýna inanýyordu. Ali, ilkin salondaki yaldýz çerçeveli aynada, seyrettiði filmlerin taklidini yaptý, akýllardan çýkmayan sahnelerini ayna karþýsýnda tekrarlamaktan büyük bir zevk duyuyordu. Ayna, onu kendi oyunculuðuna, oyunculuk yeteneðine inandýrmýþtý. O da o büyük artistler gibi, her rolü baþarýyla canlandýrabiliyor, kolaylýkla gözyaþlarýna boðulup hýçkýra hýçkýra aðlarken, birdenbire içten gelen sahici kahkahalarla katýla katýla gülebiliyordu. Ýstediði zaman burun kanatlarýný titretebiliyor, alnýna "þafak attýrabiliyor", kötü adamlar gibi sað yanaðýna sinirli bir tik oturtabiliyor, kötü kadýnlar gibi manalý biçimde tek kaþýný havaya kaldýrabiliyordu. Filmlerin önemli sahnelerindeki gerçeðin öðrenildiði andaki, þaþkýnlýk, hayret, üzüntü, sevinç ya da meydan okuma ifadelerini bir anda yüzüne yerleþtirebiliyor ve her seferinde kendini çok beðeniyordu. Salonun kapýsýný kilitliyor, bir süre sonra onun ayna karþýsýnda film çevirdiðini anlayan halalarýnýn canhýraþ baðýrýþlarý ve ýsrarlý yumruklarý sonucunda, kýzarmýþ gözlerle onlara kapýyý açmak zorunda kalýyor, yeteneðini ve geleceðini engelleyen halalarýnýn yüzüne sitem, kýrgýnlýk ve nefretle bakýyordu. Zaman zaman banyodaki aynanýn karþýsýna geçerek, gözleri dalana, þaþýlaþana kadar uzun uzun aynaya bakýyordu. Birkaç kez aynada gördüðü yüz, kendine bütünüyle yabancýlaþana kadar daldýðý olmuþ, aynada bambaþka birinin yüzüyle karþýlaþtýðýnda kapýldýðý duygunun dehþetiyle irkilerek kendine gelmiþ, delirdiðini düþünerek korkuyla geri kaçmýþtý. Gerçekten de böyle dalýp dalýp baktýðý birkaç keresinde aynadaki yüzün kendisine deðil, bir baþkasýna ait olduðunu hissetmiþ, derin bir yabancýlaþma duygusuyla,
aynadaki bugüne kadar "benim" sandýðý yüzü, büyük bir tarafsýzlýkla incelemiþti. Aynada gördüðü kiþinin kendi olmadýðýna inanmýþtý. O kýsa süren derin dalgýnlýk zamanlarýnda sanki hapsedildiði gövdenin dýþýna süzülerek, tutsak edildiði yabancý bedeni dýþarýdan görüyor, sonra yeniden kovuðuna döner gibi gövdeye geri dönerek, onu, yeniden "ben" diye sahipleniyordu. Böylelikle gövdenin aþýlabilir olduðunu anlýyor, gövdenin bir çeþit hapishane olduðunun farkýna varýyordu. Var oluþuna ve hayatýna ait düþünceler geliþtirmesine neden olan bu eþsiz deneyimleri ona ayna saðlýyordu. Ayna bir gizdi. Giz tutuyordu. Suret tutuyordu. Sureti bir giz gibi tutuyordu. Aynadaki yüzün kendisi olmadýðýný anladýðý ilk seferinde, Kendimin bir baþkasý olduðunu anladým, sözleri kendiliðinden dudaklarýndan dökülüvermiþ; hiç düþünmeden edilmiþ bu sözlerin baþ döndürücü derinliði, dipsiz bir kuyunun tekinsiz burgacý gibi gözünü korkutmuþ, onu, göze alamayacaðý bir maceranýn eþiðinde olduðu duygusuyla gerisin geri savurmuþtu. Kimi zaman dudaklarýndan kendiliðinden apansýz dökülüveren sözler, onu korkutmaya baþlamýþtý artýk. Diðer çocuklara benzemediðini bir süredir biliyordu. Bu bilgi ona acý veriyordu. Aynalarda kendi yüzünden, arkadaþlarýnýn arasýnda da kendi varlýðýndan kopuyordu. Tekin olmayan yeteneklerinin farkýndaydý. Kendi hakkýndaki temel bilgisizliði ise, onu kendine karþý iyice yabancý kýlýyordu. Hayat karþýsýndaki ürküntüsüne, bir de kendi hakkýndaki ürküntüsü ekleniyor; ürktüðü, korktuðu böyle durumlarda, dünya karþýsýnda ardýna saklanabileceði hiçbir þey kalmamýþ oluyordu. Bir ayna bile. Ali'nin salondaki yaldýzlý çerçeveli aynadan sonra en sevdiði ikinci ayna, annesinin makyaj masasýnýn arkasýndaki üç kanatlý aynaydý. Kanatlarý sonuna dek açýldýðýnda tek yüzey olan bu aynanýn iki kanadý hafifçe öne çekildiðinde, açýlarý kýrýlan aynada baþýn ve yüzün yan taraflarý da görülebiliyordu. Birbirine yansýyan görüntüler, bu bakýþýmlý aynalarda sonsuza dek çoðalýyordu. Ali'nin ayna karþýsýnda oynadýðý sevdiði oyunlardan biri de, kýrýlmýþ açýlarla bir simetri kazanan bu aynalar karþýsýnda, saðýný solunu karýþtýrdýðýndan, yüzünün sol yanýný tutmak isterken, sað yanýný; sað kulaðýný tutmak isterken sol kulaðýný tutmasý gibi garipliklere yol açarak kendini güldüren deneylerdi. Aynadaki yüzleri, bedeninin komutlarýný þaþýrtabiliyordu. Bu ona gövde ile bilinç arasýnda kesintili de olsa kopuþun yaþandýðý bir ara bölgede seyahat ettiði duygusu veriyordu. Yanlara açýlan iki kanat, gereðinde ortada sabit duran parçanýn üzerine kapanarak ayna bir dükkan kepengi gibi tamamýyla kapanabiliyordu. Annesinin rujlarýný, pudralarýný, allýklarýný, göz kalemlerini, farlarýný, rimellerini ilk denediði yer, iþte bu üç aynalý masa oldu. Annesi, bazen bu aynalarýn üstüne tüllerden örtü örterdi, bunlar aynayý saklamaktan çok, üstlerini süslemek, onlara kadýnsý bir hafiflik vermek amacý taþýrdý. Balolara giderken annesi bu masada uzun uzun hazýrlanýr, süslenir püslenir öyle çýkardý. Annesi gittikten sonra masa da, ayna da, rujlar, kalemler, farlar, rimeller de Ali'ye kalýrdý. Evde býrakýlan Külkedisi olurdu kendi masalýnda. Yýllar yýlý o üç aynalý tuvalet masasýnýn baþýnda büyücüsünü
bekledi. ... Dr. Renaud Paris Kýrmýzý bir gecelik ve sabahlýk, sürekli ovulduðundan pirinç kulplarý her zaman ýþýyan, kapýlarý geniþ kanatlý formika gardýropta, dipte, köþede asýlý duruyordu. Takýmdýlar: Gecelik içe, sabahlýksa dýþýna giyiliyordu. Göz kamaþtýran köpüklü bir kýrmýzýydý; uçuþan tüller, yumuþak alevler gibiydi; yürürken dalgalanarak havada eðriler çiziyordu; kol aðýzlarýnda ve derin dekolteli yakasýnda kat kat siyah gupür dantel vardý. Kýþkýrtýcýydý. Yalnýzca kýrmýzý ve siyahtý. Ona dokunmak bile Ali'yi büyülüyordu. Dokundukça ellerinden, avuçlarýndan kayan bu uçucu güzelliðin kendine bir biçimde yasak olduðunu; bunlarý giymenin, bunlara bürünmenin, bunlarla bütünleþmenin uzaðýna sürüldüðünü diplerde bir yerde karanlýk bir bilgi olarak biliyordu. Dünyanýn bölünmüþlüklerinden biriydi bu da. Annesinin bazý hafif gecelerinde o geceliði giydiðini, sabahlarý da odasýndan sýrtýnda o sabahlýkla ýþýklý gülücükler daðýtarak, dünyaya fetih duygusuyla açýlan tazelenmiþ bir yüzle çýktýðýný görüyordu. Annesini bile baþkalaþtýrýyordu üstündekiler. Bir rüya güzelliði ve uzaklýðý içinde yerleri süpüren o geceliði ve sabahlýðý gördükçe, teni tutuþuyor, bilebildiði bütün adlandýrmalardan uzak yakýcý bir arzu tepeden týrnaða bütün gövdesini kamaþtýrýyor; annesi, bu giysiler içinde zalimce ortalýkta dolanýrken, ona karþý hem korkuyla karýþýk bir hayranlýk ve saygý duyuyor, hem kendinden çalýnmýþ bir imkanýn iþaretleri olarak gördüðü ve ondan çok daha fazla hak ettiðini düþündüðü bu giysiler yüzünden, annesine karþý açýkça itiraf edemediði köklü bir düþmanlýk büyütüyordu. Evde hiç kimsenin olmadýðý bazý zamanlar, kavurucu bir yasak ve günah tutkusuyla tutuþarak, gizlice o geceliði ve sabahlýðý giymeye ve kendini ayna karþýsýnda hülyalý gözlerle uzun uzun seyretmeye böyle baþladý. Hiçbir zaman kendisine hiçbir þey ifade etmemiþ olan o çelimsiz, kavruk gövdesinin, bu giysilerle birlikte baþkalaþtýðýný, neredeyse bir görkem ve albeni kazandýðýný böyle keþfetti. Giysilerin ve süslerin kendiliðinden sahip olduklarý bir güç ve týlsým vardý. Ali, benliðinin, bedeninde deðil, bu giysilerde saklý olduðunu acýyla anladý. Bu yüzden bir süre sonra, bu giysiler olmadan kendini önemsiz, deðersiz ve çýrýlçýplak hissetmeye baþladý. Annesi, bezdirici ve gürültücü ýsrarlarýyla, yatak odasýna dönemin modasýna uygun olarak Ýstanbul'dan özel olarak getirtilmiþ olan formika yatak odasý takýmý aldýrtmýþ, üst üste gösteriþli birkaç kabul günü yaparak, bu takýmý neredeyse bütün Mardin'e teþhir etmiþti. O yatak odasý takýmý içinde Ali için en gözde parça, tuvalet masasýydý. Onun önüne kilise mihrabýna çöker gibi oturan Ali, evde kimsenin olmadýðý her fýrsatta ibadete benzer bir duyguyla boyanýp süslenip giyiniyor ve ayna karþýsýnda esrik saatler geçiriyordu. Bazý pazarlar, Hacý Zeyneddin Efendi'den devralýnan, Süryani cemaatiyle iyi iliþkiler kurmaya ve geliþtirmeye özen gösteren aile geleneðine uygun olarak davranan babasýnýn ýsrarlarýyla gittikleri Kýrmýzý Kilise'deki, ya da Miþkin Kapý tarafýndaki Kýrklar Kilisesi'ndeki ayinlerde yaptýklarý gibi, mihrabýn önünde diz çöker gibi, aynanýn önündeki pufa oturup dizleri tuvalet masasýna deðdiðinde, ayný uhrevi hazzý ve titreyiþi duyuyordu. Kendine ait olmayan bir dinde dua edercesine, kendine ait olmadýðýný bildiði
bir cinsiyetin gündelik ritüelinin gereklerini yerine getiriyordu. Hem yasaðýn, hem dinin kutsal seðirmesini duyuyordu ruhunda ve bedeninde. Böyle zamanlarda kendisine, ikonlardan, tasvirlerden tanýdýðý göklerde uçan bir melek kadar saydam ve mucizevi görünen bedeni, dünyadaki önemsiz varlýðýndan kurtulmuþ olarak dinsel bir anlam ve deðer kazanýyordu. Dünya, erkekti ve ruhunu kirletiyordu. Ýðne oyasý danteller üzerine özenle yerleþtirilmiþ çeþili makyaj malzemelerinin durduðu tuvalet masasýnýn üzeri, Ali için, kilisede mihrabýn önündeyken duyduðu uhrevi ürperiþler uyandýran kutsal bir sunak yeri gibiydi: Suriye'den alýnmýþ, þeker pembesiyle somon rengi arasý fýsfýslý parfüm þiþesi, kapaðý külahta dondurmayý anýmsatan kolonya þiþesi, geniþ aðýzlý krem kavanozu ve içine her þeyin konabileceði kapaklý bir kutu olmak üzere dört parçadan oluþan cam takým baþ köþede duruyordu; ayrýca Scherk losyon, Creme Puff, Tokalon, Havilland tüpleri, Pertev kremleri, kýrmýzýnýn çeþitli tonlarýnda rujlar, çeþitli göz kalemleri, 'eye liner'lar, sýk sýk topaklanan rimel fýrçalarý, gümüþ telkari iþi bir pudra kutusu, Midyatlý Süryani kuyumcularýn usta elinden çýkma dallarýna küpelerin asýldýðý, yüzüklerin takýldýðý minyatür bir gümüþ aðaç, acý mor renginde kadife zemin üzerine gümüþ kabaralarla bezenmiþ hazine sandýðý biçiminde bir mücevher kutusu, taþ pudralar, kirpik maþasý, saç maþasý gibi dokunmakla bile Ali'nin içinde mucize duygusu uyandýran büyü nesneleri... Kýzlarla daha iyi arkadaþlýk kuruyordu Ali ve arkadaþ olduðu kýzlarýn çoðu kendinden yaþça büyüktü. PTT'de santral memuresi olarak çalýþan, yaþý küçük olduðundan, ancak Ali'nin babasýnýn çýkarttýðý mahkeme kararýyla yaþý büyütülerek iþe alýnmýþ olan, ailecek görüþtükleri için, evlerine rahatlýkla girip çýkan Oya da bunlardan biriydi. Fazla gür ve fazla bukleli saçlarý, küçük yüzünü iyice saklýyor, bir tek güldüðünde, yüzü herkesçe görülebilen bir ifade kazanmýþ oluyordu; Bu durum Ali'de nedense canýný sýkan ama bir türlü adýný koyamadýðý güvensizliðe benzeyen belirsiz bir duygu uyandýrýyordu. Kadýnlarýn çoðunun, saçlarýný yüzlerine dökerek duygularýný sakladýklarýný keþfetmiþti Ali. Gene de samimi olmuþlardý onunla, hatta Oya, hoþlandýðý çocuðun adýnýn ilkin baþharfini vermiþ, bir zaman sonra da hepsini söylemiþti. Kendilerince gizlerini vermiþlerdi birbirlerine. Herkesin, her þeyin göz önünde olduðu kapalý taþra þehirlerinde, çeþitli gizler, hem arkadaþlýk, hem düþmanlýk demekti. Ali, çocukluðu boyunca, uzun zaman çok samimi olduktan sonra, günün birinde, gizlerini ele vererek birbirlerine düþman olan arkadaþlara tanýk olacaktý. Düþmanlýk, gizin doðasýnda vardý belki de... Gizini veren her kiþi, belki daha o anda istemeden düþman oluyordu. Ali ise, kendi giziyle kavruluyor, kimselere veremiyor, bu yüzden kendi düþmanýný da içinde büyütüyordu. Telefonlar manyetoluydu; konuþmak istediðiniz numarayý karþýnýza çýkan santral memuresine söylerdiniz, o da sizi ilgili numaraya baðlardý. Kapkara, kocaman, büyük gürültülerle çalýþan, evin büyük salonundaki duvarlardan birindeki takanýn içinde adeta gömülü duran gösteriþli bir telefonlarý vardý. Evdeki her eþyanýn üzerini örten annesi, telefonu da dantelli bir örtüyle örtmüþtü. Santralde görevli olduðu saatlerde Oya çýkar karþýsýna, Ali, arayacaðý yerden önce onunla konuþur; kendilerince, çocukça ve zararsýz
dedikodular yaparlardý. Oya'nýn konuþmasý, þehrin diðer abonelerinin telefonlarý nedeniyle sýk sýk kesilir; Oya, Ali'yi hatta tutarken, diðer aboneleri yanýtlar, onlarý istedikleri numaralara baðlardý. Asýl bu konuþmalarý dinlemek çok hoþuna giderdi Ali'nin. Kendisinin varlýðýndan habersiz kiþilerin konuþmalarýna kulak kabartmaktan tuhaf bir haz duyar; kendinin gizlice baþkalarýnýn hayatýna bir casus gibi sýzmýþ olduðunu düþünürdü. Yalnýzca þehiriçi deðil, þehirlerarasý görüþmeleri de dinlerdi. Diðer þehirlerdeki insanlarla yapýlan konuþmalara bambaþka bir ilgiyle kulak kabartýr; varlýðýnýn, kýstýrýldýðý bu þehirden uzaklaþarak, çok daha geniþ bir coðrafyaya yayýldýðýný duyar; geniþleyen bu dünyadan baþ dönmesine benzer bir duyguyla baþka türlü heyecanlanýrdý. Seslerini duyduðu insanlarý gözlerinin önünde canlandýrýr, onlar hakkýnda hayaller ve öyküler kurar, onlar konuþurken, yutkunup dururdu. Gözleriyle deðil, kulaklarýyla gördüðünü iþte o zaman anlamýþtý Ali. Oya, ilkin Ali'nin bu merakýný ve ilgisini anlamýþ, dolayýsýyla her zaman yaptýðý gibi, gerektiðinde ona karþý kullandýðý bir silah haline getirmiþti. Anlamýþtý ki Ali'nin hayal kurmasýna ve oyun oynamasýna izin verdiðin sürece, sahip olduðu herhangi bir þeyi elinden alman iþten bile deðildir. Ali'nin eve aldýðý mecmualarý, fotoromanlarý, hademe gönderip aldýrtýr, ondan önce okurdu. PTT binasý ile Alilerin evi birbirine çok yakýn olduðu için, Oya, bu mesafe yakýnlýðýndan fazlasýyla yararlanýr, sýk sýk, özellikle yemek saatlerine denk getirdiði ziyaretlerde bulunurdu. Ali'nin caný çok sýkýlýyordu; bir aralar bunun için doktor doktor gezdirmiþlerdi Ali'yi. Diyarbakýr'a, Antep'e, Adana'ya, sonunda Ankara'ya bile götürmüþlerdi. Bir türlü dinmeyen öldürücü bir can sýkýntýsý vardý; Oya ile oyalanmasý bu yüzden hoþlarýna bile gidiyordu. Ali, sürekli oyun oynamak istiyor; oyun oynamadýðý zamanlar, varlýðýný hissedemiyor, yaþamadýðýný düþünüyordu. Oyun oynamak, Ali'nin hayata katlanmasýný kolaylaþtýrýyordu. Bir zamanlar Sakine'yle oynadýðý oyunlarý, Oya'yla da oynamak istiyordu. Annesinin yeni sabahlýklarýný, geceliklerini ve tuvaletlerini birlikte denemeye baþladýklarýnda, bu olanaðýn kapýsý hafifçe aralanýr gibi olmuþtu. Bir keresinde Oya'ya annesinin geceliðini giydirmiþ, kendi de sabahlýðý giyerek ayna karþýsýnda yan yana poz vermiþler, sonra yerleri süpüren etekleriyle saraylarýný gezen kraliçeler gibi dolanýp durmuþlardý evin içinde. Ondan sonraki günlerde, zaman zaman böyle süslenip püsleniyor, geleceðe bakar gibi bakýyorlardý aynalara. Her þey gördükleri filmlerdeki gibi olsun istiyorlardý. Oyunlarýn çoðunun büyüklerden saklý kalmasý gerektiðini bilen bütün çocuklar gibi, hiç kimseye söz etmiyorlardý bunlardan. Giydikleri elbiselerle kendilerini hayran hayran süzerek, böyle ayna karþýlarýnda yan yana endam ettikleri bir gün, Oya, Evlendiðim zaman, bu elbisenin aynýsýndan aldýracaðým kendime, dediðinde, Ali, Oya'ya karþý, derin bir kin ve intikam duygusuyla dolduðunu fark etti. Birdenbire yan yana duruþlarýndaki yalaný gördü. Bunca zaman birlikte giydikleri bir oyunu, bir tek söz çýrýlçýplak soyuvermiþti. Oyunlarýndaki bu gizliliði ayný biçimde yaþamadýklarýný, onun asla Oya gibi böyle bir geleceði olmayacaðýný ve bütün bunlarýn kendisi için yalnýzca bir çocukluk oyunu olarak kalacaðýný, daha þimdiden bu duygunun bütün zamanlarýný yaþamýþçasýna derinden hissetti. Kalbi kýskançlýk ve kötülükle doldu. Derin bir umutsuzluk içinde, kendini aldatýlmýþ, terk edilmiþ, ihanete uðramýþ hissetti. Ýlk fýrsatta Oya'nýn canýný yakacaðýný bir beddua gibi derinden biliyordu þimdi. Ali, ayný
zamanda yetiþkinlerin dünyasýný unutabilecek kadar güçlü olduðunun ayýrdýna vardý. Oysa, Oya, yetiþkinlerin dünyasýndan biri gibi kalleþçe oyununa sýzmýþ, neþesini kirletmiþti onun. Yetiþkinlerin dünyasýna adanmýþ bedeniyle, o dünyaya aday biri olarak Ali'nin kutsal oyununa ihanet etmiþti. Ali, kendi oyununun sürgünde bir yer olduðunu, hiçbir gelecek vaat etmediðini, kendini bir de Oya'nýn gözleriyle görmeye çalýþtýðýnda anladý. Ölçüsü kaçýrýlmýþ ayalý-boyalý yüzü ve kadýn kýlýðýna girmiþ çelimsiz, kavruk bedeni, Oya'nýn hafif küçümseyici, alaycý bakýþlarý altýnda ezilirken, kendinin nasýl biri olduðunu, birdenbire Oya'nýn acýmasýz gözleriyle gördü. Bu, onu hem kendine, hem Oya'ya düþman etmeye yetti. O gün adýný koymamýþ, en azýndan böyle koymamýþ bile olsa, bütün hayatýna yayýlacak bir kader gibi kararlaþtýrýlmýþ olan, ikisinin ayna karþýsýndaki o temel görüntüsü, onun için birdenbire anlaþýlýr deðilse bile, kavranýr olmuþtu: Bundan böyle, kadýnlardan hem þiddetle nefret edecek, hem de en iyi arkadaþlarý kadýnlar olacaktý. Gene böyle uzun bir yaz günü, Ali'nin annesi bir kabul gününe gittiðinde, tuvalet masasýna oturmuþ, yanaklar pudralanmýþ, gözlere 'eye-liner' çekilmiþ, gözkapaklarý tozanlý farlarla renklendirilmiþ, kan kýrmýzýsý rujla dudaklar kalýn kalýn boyanmýþ, elmacýkkemiklerine koyu koyu fondötenler sürmüþlerdi. Her zaman tuvalet masasýnýn üzerinde baþ köþede duran, Ali'ye, Aleaddin'in sihirli lambasý kadar týlsýmlý görünen, kavanoza benzeyen fýsfýslý parfüm þiþesinden üstlerine baþlarýna bolca koku boca etmiþlerdi; iþledikleri günahlar yetmezmiþ gibi, annesinin "Gelincik" kutusundan birer de sigara yakarak þuh bakýþlar, kýsýk gözlerle birbirlerinin yüzlerine kalýn dumanlar üflemiþlerdi. Ardýndan parfümün havaya fazla sinen kokusunu ve sigara dumanýný daðýtmak için, pencereleri açmýþ, koyu, kalýn bir duman gibi odaya çökmüþ aðýr yaz havasýný yelpazelemiþlerdi. Annesinin, Suriye'den getirdiði ucu ipek püsküllü, üzerinde tavuskuþlarýnýn renk renk kanat açtýðý dantelli siyah yelpazesi, yaka dekoltesindeki siyah gupür dantellerle neredeyse birörnek oluyor, bu da Ali'nin zevkini okþuyordu. Pikapta günün sevilen aranjman plaklarý çalýyor; özellikle Neþe Karaböcek, Semiramis Pekkan þarkýlarý dinliyor, filmlerden öðrendikleri pozlarý, sýrayla ayna karþýsýnda deneyerek, eteklerini savura savura dans ediyor, çalan þarkýlara dudak kýmýldatarak o þarkýlarý kendileri söylüyormuþ gibi yapýyorlardý. Kendilerinden geçtikleri bu coþumlu görüntünün bir anýnda, ikisi birden savurup durduklarý için, hangisinin kolu ya da eteði deðdiyse bilinmez, Dr. Renaud Paris'nin yüz rengini bir hayli koyultan sývý fondöten þiþesini çarpýp yere devirmiþlerdi. Halýnýn üzerine düþer düþmez kýrýlýp parçalanan þiþenin içindeki kurumuþ kan rengi koyu sývý, onlarýn dehþetle donakalmýþ gözlerinin önünde her yere hýzla daðýlarak yayýlmaya baþlamýþtý. Hareketsiz öylece duruyorlardý; bir tek biten plaðýn üzerinde boþa dönüp duran pikabýn kolunun cýzýrtýlý sesi odayý doldurmuþtu þimdi. Yývýþýk sývýysa, halýnýn üzerinde hýzla yayýlmayý sürdürüyordu. Ýkisi de panikle birbirlerine döndüklerinde, ilk gördükleri þey, birbirlerine nefretle baktýklarý oldu. Sanki birlikte bir cinayet iþlemiþler, sonrasýnda kapýldýklarý piþmanlýk ve suçluluk duygularý, her birini, sorumlu tuttuðu diðerine karþý öfke ve kin duymasýna neden olmuþtu. Ardýndan her ikisi de, hiç konuþmadan büyük bir panikle ellerine geçirdikleri bezlerle çýlgýnlar gibi halýyý silmeye baþladýlar; ilkin her bulduklarý bezle halýdaki lekeleri çýkarmaya çalýþmýþ, çalýþtýkça da daha çok etrafa sývaþtýrmýþlardý. Birdenbire odadaki her
þey kurumuþ kan rengine yakýn bir kahverengiye dönüþmüþtü. Biraz sakinleþir gibi olduklarýnda, su kaynatýp sabunlu sýcak sularla aðýr aðýr silmeyi akýl ettiler. Gene de annesinin, yatak odasýna modern eþyalar aldýrdýktan sonra, burun kývýrarak kaldýrttýðý dededen kalma Acem halýsýnýn yerine serdiði bu Isparta halýsýnýn yüzünde, makyajý iyi silinmemiþ karanlýk bir oyunun lekeleri duruyordu. Cam kýrýklarýný acele acele toplayýp çöp tenekesine atmýþlardý. Kýrýlan þiþe, oyunu ve büyüyü bozmuþ, týlsýmý daðýtmýþtý. Asla bir daha eskisi gibi olamayacaklarýný biliyorlardý. Üzerlerindeki çarçabuk çýkarýp gecelikle sabahlýðý dolaptaki yerlerine asmýþ, suçlu çocuklarýn telaþ ve paniðiyle, her þeyi defalarca gözden geçirerek, ortalýðý toplamaya kalkýþmýþ, beklenmedik bir felaketle uyandýklarý daha bir saat önceki eðlenceli, renkli rüyadan sonra þimdi büsbütün mutsuz olmuþlardý. Yalnýzca þiþe deðil, yanýlsamalarý da parçalanmýþ, birbirlerinin ve kendilerinin ihanete dönük gerçeðiyle yüz yüze kalmýþlardý. Sanki o an, evin içine doluþan sokaðýn sesleri daha fazla duyulur olmaya baþlamýþtý. Ali, annesinin çok kýzacaðýndan, gizlerinin ortaya çýkacaðýndan, her þeyi anlayacaðýndan kuþkuya kapýldý. Kulaðýnda belirsiz sesler duymaya baþladý, kendisine ne yapmasý gerektiðini söylüyorlardý, ama Ali çok korkuyor, sinek kovalar gibi sesleri kovalayarak, kendine söylenenleri anlamasýný güçleþtiriyordu. Fazla heyecanlandýðý, çok korktuðu, derin hayallere daldýðý zamanlarda kulaðýna gelen seslerdi bunlar. Yumuþak ve ezgili fýsýltýlardý ama, Ali gene de korkuyordu. Oya'yý yolcu ettikten sonra, o saatte babasýný orada bulacaðýndan emin olduðu Þehir Lokali'ne soluk soluða koþturmuþ, acýklý bir yüz ifadesiyle, uydurduðu yalana babasýný inandýrmaya çalýþarak ondan yardým istemiþti: Güya son zamanlarda çok yorulan annesi sevinsin diye, etrafýn tozunu alýrken, eli, tuvalet masasýnýn üzerindeki þiþelerden birine çarpýp yere düþürmüþ, yere düþen þiþe kýrýlarak halýyý lekelemiþti. Gerçi uzun uzun silmiþti ama, gene de birazcýk leke kalmýþtý. Arkadaþlarýyla oturmuþ sohbet eden babasý, gülümseyen bir yüzle, heyecandan her þeyin sýrasýný karýþtýrarak soluk soluða anlatan Ali'yi dinledikten sonra, Canýn sað olsun oðlum, yenisini alýrýz, ben annenle konuþurum, gibi yüreðine sular serpen cümleleri büyük bir rahatlýkla bir kerede söyleyip masadaki arkadaþlarýna, yarým kalmýþ sohbetine dönmüþtü. Her þeyin bu kadar hafif ve kolay olmasý, ilk ferahlýk duygusu geçtikten sonra Ali'yi daha da korkutmuþtu. Hafif ve kolay þeylerden korkuyordu. Yaþam aðýr bir þeydi. Ýstekler aðýr aðýr gerçekleþiyor, aksilikler aðýr aðýr gideriliyor, günahlar aðýr aðýr ödeniyordu. Gene de eve döndüðünde, içi biraz olsun rahatlamýþtý. Annesinin nasýl bir düzen meraklýsý olduðunu bildiðinden, her þeyi yeniden gözden geçirdi. Bütün ayrýntýlarý kollayan, her þeyi en ince noktasýna dek hesaplayan dikkatli ve titiz biri olduðunu bilirdi. Zaten annesinin eþyalarýný gizlice kullanýrken, bütün bu engelleri, ancak týpký annesi gibi düþünerek aþabiliyor, oyunlarýný ancak böyle mümkün kýlabiliyordu. Örneðin, bütün askýlarý aðýzlarý içedönük asarken, bazen içlerinden birini, sýrf hizmetçileri tuzaða düþürmek için dýþa doðru asarak imtihan ettiðini bildiðinden, aský aðýzlarýna dikkat ederdi. Kimi elbiseleri naylonlara geçirirken, naylonun kenarýný hep içe kývýrýrken, içlerinden birini "yem" olsun diye dýþa kývýrýrdý. Görümcelerinin ve hizmetçilerin meraklarýna ve kötü niyetlerine karþý yýllar yýlý, "mahremim" dediði gardýrobunu
bu yöntemlerle korumuþ, kusurunu yakaladýðý kiþiyi, herkesin içinde gösteriþli bir biçimde yüzlemekten hiç geri durmamýþtý. Ali, onlarýn askýlarýndan çýkarýlmýþ, hatta giyilmiþ olduklarý anlaþýlmasýn diye, her þeyi büyük bir dikkat ve titizlikle yerine getirir, hiçbir iz ve iþaret býrakmamaya büyük özen gösterirdi. Bu yüzden annesini atlatmak için öðrendiði her þey, annesinin yalnýzca giysilerini deðil, ruhunu da giyinmesine neden oldu. Yýllar yýlý annesinde kýzdýðý ya da nefret ettiði hemen her þeyi, kendisinde yakalamaya baþladýðý ilk gençlik yýllarýnda, acý ve öfkeyle anlayacaktý bunu. Yalnýzca elbiselerini deðil, tepeden týrnaða annesini giyinmiþti. En çok, annesinin siyah payetli ve pul iþli, geniþ göðüs dekoltesi olan, vücudu sýmsýký saran, bele oturan, sað yanýnda baldýra kadar yýrtmacý olan ince askýlý gece elbisesindeydi gözü. Onu giymeye ise bir türlü cesaret edemiyordu, buðulu buðulu parýldayan üzüm karasý pullarý vardý, onlarýn dökülmesinden korkuyordu, gözden kaçan bir tek pul tanesi onu ele vermeye yeterdi. Gece gibi ýþýyordu onlar. Sanki yalnýzca bir gece elbisesi deðil, ayný zamanda gecenin elbisesiydi. --Çýplak mýsýn? --Üzerimde geceden baþka bir þey yok! --Demek gecenin elbisesi üzerinde. --Evet. --Çýkar onu. --Gel sen çýkar. --Çýkarýrsam ýþýk olur. --Olsun. --Olursa bedenim kalmaz geriye. --O zaman gece elbisesiyle gel! Kulaklarýnda bir masaldan kaçmýþ gibi yankýlanýp duran bu sözler, onu günaha ve geceye çaðýrýp duruyordu. Annesi, bu pul pul, ýþýl ýþýl, gece güzeli elbiseyi, 29 Ekim Cumhuriyet Balosu'nda, 14 Mart Týp Balosu'nda, Hukukçular Balosu'nda, Yýlbaþý Balolarýnda; Orduevi'nde, Halkevi'nde, çeþitli derneklerin çeþitli nedenlerle düzenlediði balolarda giyip durdu. Her seferinde pullarý biraz eksilmiþ gibi gelirdi Ali'ye. Annesi bir yerlerde baþka hayatlar býrakmýþ gibi gelirdi. Baloya gidiyoruz, derlerdi. Bu týlsýmlý cümle, onu, o boz, sýcak, kunt taþlarla kendine kapanmýþ taþra þehrinden alýp birdenbire uçsuz bir masal dünyasýna sürüklerdi. Balo! Renkli masal kitaplarýnýn týlsýmlý sözcüðü! Bir yerlerden çýkýp gelecek masal prenslerini umduran sihirli dünya! Ali'nin, kimi zaman kendisinin de götürüldüðü hiçbir baloda, karþýsýna
öyle biri çýkmadý. Gece elbisesi gardýroptaki ayný yerinde asýlý durdu hep. O, sihirli deðneðinin bir dokunuþuyla kendinden ölümsüz güzellikte bir kadýn yaratacak perisini bekleyen bir külkedisi olarak, gitmediði, götürülmediði balolarýn gecelerini hayalleriyle deðiþtirdi. Kendine masallar yazmaya baþladý. O olaydan sonra, Oya da artýk eski düzende gelip gitmez olmuþtu. Her gördüðünde Oya'nýn memelerinin hýzla büyüdüðünü fark ediyordu yalnýzca. Bedeni, adandýðý yetiþkinler dünyasýna hýzla hazýrlanýyordu demek. Ayrýca boyu yaþýtlarýna göre zaten uzun olan Oya'nýn, memeleri büyüdükçe kamburu da büyümüþtü. Saçlarý, zaten basýk ve dar olan alnýný, küçük yüzünü; içe çöken omuzlarý ise, memelerini daha çok saklýyordu. Ali'nin Oya'ya bakan gözleri deðiþmiþti. Oya'ya baktýkça, onun hep bir þeyler saklayan biri olduðunu düþünmeye baþlamýþtý. O günü bir daha hiç konuþmadýlar. Ama o günün anýsý, koyu bir gölge gibi hep aralarýnda asýlý durdu. Ýkisi de ayna karþýlarýnda oynadýklarý oyunun, ikisi için ayný anlamý taþýmadýðýnýn bilincine bir kazayla, suça benzeyen bir kazayla varmýþlardý. Suç ortaklýðý, oyun ortaklýklarýný bozmuþtu. Öðrenildiði takdirde, ayný suça, ayný cezayý almayacaklarýný bildikleri bu durum, birinin kýz, birinin erkek çocuðu olmasýnýn kuru, gündelik ve sýradan bilgisine, derin bir ayrýlýkçýlýk duygusu kazandýrmýþtý. Bir daha asla ayný olamazlardý. Bir zaman sonra, bir öðle sonrasý, okul dönüþünde Ali, annesini, salondaki divanlarýn birinde, pencereye sýrtýný dönmüþ, hiç kýmýldamadan oturuyor buldu. Ýnmekte olan günün son ýþýklarý, cýlýz saçlarýný tutuþturmuþ, yüzüne kalýn, koyu bir gölge düþürmüþtü. Yüzünde donuk bir ifadeyle gözlerini belirsiz bir noktaya dikmiþ, omuzlarý çökmüþ, tehlikeli bir sükunet içinde, neredeyse kýmýldamadan öylece oturuyordu. Annesinin yüzünde ona ait olmayan bir ifade vardý. Ali kaygýlandý. Anne, diye seslendi, Anne, neyin var? Bir þey mi oldu? Annesi ilkin, Süt taþtý, dedi. Ateþin üstünde unutmuþum, taþar tabii. Süt bu! Taþmaz mý? Taþar. Ali'nin hiçbir anlam veremediði bu sözlerden sonra, ayný ses tonu ve ayný sadelikle devam etti: Baban da, Oya'yý götünden sikmiþ. Dün akþam yatakta anlattý bana. Meðer bütün telefonlarýmýzý dinlermiþ kaltak! Sonra sessizce divan örtüsündeki iplikleri topladý, aðýr aðýr yerinden kalkýp ayaklarýný sürüye sürüye salondan çýktý. Ali, bir süre ayakta hiçbir yere kýmýldamadan olduðu yerde öylece kalakaldý, az sonra annesinin ardýndan gittiðinde, onu dalgýn bir kayýtsýzlýk içinde, mutfakta sakin sakin süt içerken buldu. Demek Oya, hem gizini, hem de babasýný paylaþmýþtý onunla, þimdi tam merkezde duruyordu; buna katlanamazdý. Üstelik annesine de ihanet etmiþti. Oysa, ona hep "Teyzeciðim, teyzeciðim," derdi! O günden sonra, her gece yataðýnda, Oya'yý ortadan kaldýrma planlarý yapmaya baþladý. Onu ele verecek bir þeyler yapmanýn
hayallerini kurdu. Oya'nýn aile içinde herkesle ayrý ayrý paylaþtýðý gizleri vardý demek. Acaba o 'Dr. Renaud Paris' þiþesini kýrdýklarý günü, babasýyla hiç konuþmuþlar mýydý? Babasý her þeyi biliyor muydu? Oya bu yaptýklarýný mutlaka ödemeliydi. Ama nasýl? Bitmeyen intikam hayalleri kurmaya baþladý. Oya'nýn mahvolmasý gerekiyordu. Zamanla kendi hayallerinden de, öfkesinden de sýkýldý; sonra bir gün fark etti ki, hafýzasý unutmasa da, kalbi kötülük dilemek konusunda ýsrarcý deðil! Kuyu Cini, o gece, ona doðruyu söylemiþ. Bunun üzerine, annesinin en çok kullandýðý beddua olan, "Allahýndan bulsun," sözüyle yetindi. Ali, kinsiz bir hafýzasý olduðunu düþünmeye baþladý. Uzun bir süre telefondan, onun gömülü bulunduðu takadan uzak durdu. Ama gene de, "Meðer bütün telefonlarýmýzý dinlermiþ!" cümlesi onu ürpertmeye devam etti. Arkasýndaki hikaye ne olursa olsun, tek baþýna ürkütücü bir yaný vardý bu cümlenin; belki bu yüzden, bu cümlenin arkasýný öðrenmekten uzak durdu. Ýlkokula baþladýðý yýlýn daha ilk günlerinde, bir sabah, okulun önünde bir çocuðun, diðerine, "Götünü sikerim ulan!" diye baðýrdýðýnda duyduðu þaþkýnlýk, þimdi babasýndan ve Oya'dan ne kadar iðrenirse iðrensin, Oya'nýn götünden sikilmiþ olmasýna iliþkin cümlenin yaratacaðý olasý etkiyi hafifletmiþti. Bu, artýk çözülmüþ bir gizdi onun için ama, Oya'nýn dinlediði telefonlar, bütün bir hayata yayýlan çok daha yýpratýcý meraklar ve gizler barýndýrýyordu. Aylar sonra, bir akþamüstü, okul dönüþü eve geldiðinde, misafir odasýnda Oya'yý hiçbir þey olmamýþ gibi, annesinin elini öperken gördü. Annesi, Ali'yi görünce sevinçle: Sana bir müjdemiz var Ali, dedi. Biliyor musun, Oya evleniyormuþ! Hem de bir mühendisle! Ali, annesinin nemlenmiþ gözlerindeki sevincin sahici bir sevinç olduðunu gördü ve baþta annesi olmak üzere, herkesten, her þeyden bir kez daha korktu, korktu, korktu. ... Hamamýn Gözleri Bir ipin kuyuya býrakýlýþý gibi, halalarýnýn birbirlerinin ellerinden tutarak, evlerinin avlusundaki o derin kuyuya kendilerini býraktýklarýný, ardýndan kuyunun dipsiz burgacýna kapýlarak, birer birer kaybolduklarýný düþünüyordu Ali. Dahasý, tutkulu bir kehanet gibi görüyordu. Daha önce tanýk olduðu uðursuz bir anýn sürekli tekrarlanýp duran yorucu hatýrasý gibi; gözü açýkken ya da kapalýyken, çok beklemiþ, çok dinlenmiþ koyu bir lanetle aðýr kilidinden çözülüp boþalan paslý zincir halkalarýna benzeyen bir dizi ölüm hikayesinin þimþek hýzýyla parlayýp sönen resimlerini art arda görüyor, yoruluyordu. Hiçbirinin yüzü, suyun yüzüne vurmamýþtý. Kuyu hiçbir aldýðýný geri vermiyordu. Birdenbire, teker teker ölmeye baþlamýþtý halalarý. Sanki birbirlerinin
sýrasýný beklemiþler gibi, ipi ilk tutup kendini kuyuya býrakan haladan sonra, sýrayla birer birer eksilmiþlerdi, dokuz odalý büyük evin, yüksek tavanlý odalarýndan, kubbeli salonlarýndan, loþ ýþýklý sofalarýndan, kuytu kilerlerinden, geniþ avlularýndan, serin ayvanlarýndan, bütün bunlarý birbirine baðlayan kemerli geçeneklerinden... birer birer eksilmiþlerdi... Ýlk ölen halanýn eceliyle ölmeyip gecenin bir yarýsýnda, elinde beyaz, oyalý bir mendille kendini kuyuya býrakýþýndan sonra, nedenini hiç anlamadýklarý, bilemedikleri bu seçilmiþ ölüm, hemen hepsi birbirine benzeyen bütün halalarýnýn hayatýna pusu kurmuþ tehlikeli bir giz haline geldi. Sanki, onun neden öldüðünü bilmedikleri sürece, kendileri de neden yaþadýklarý konusunda saðlam bir bilgi sahibi olamayacak ve kendilerini bekleyen kaderi bilemeyeceklerdi. Her yeni ölümle, birbirine katlanarak derinleþen acýlar ve birbirine katlanarak büyüyen gösteriþli törenlerle, her ölenin hatýrasýna uzun uzun yas tutuyordu ardýnda kalanlar. Hiç ölmeyecekmiþ gibi yaþlanmýþ olan Hacý Zeyneddin Efendi'nin apansýz ölümünden sonra, Ali'nin babasýnýn, karýsýný ve oðlunu yanýna alarak ayrý eve çýkmasý, halalarý için son darbe olmuþtu. O büyük ailenin, ipi kopmuþ tespih taneleri gibi saçýlarak sonsuza dek daðýlýp kaybolduðunu düþünüyor, aile ocaðýnýn temel direði olan hayattaki tek erkek kardeþlerinin, hiçbir zaman baðýþlamayacaklarý bu sorumsuz davranýþýný, kendileriyle bir türlü yýldýzý barýþmamýþ, onlarla hiçbir zaman geçinememiþ olan yabancý gelinlerinin fitnesi, hilesi, bitmeyen kini ve düþmanlýðýyla açýklýyorlardý. Sonunda baþarmýþ, ailenin temel direðini çalmýþ, biricik erkeklerini ellerinden almýþtý bu uðursuz mavi gözlü ve uðursuz mavi boyunlu yabancý gelin! Baþlarýna gelmiþ bu büyük felaketi, Mardin'in büyük ailelerinin, eve yabancý gelin getirmek isteyen bütün erkeklerine ibret olsun diye, kapý kapý gezip baðdaþ kurduklarý minderlerde, sedirlerde, cumbalý pencerelerde, mangal baþlarýnda, geniþ divanlarda dizlerini döve döve, aðýtlý seslerle uðuna uðuna anlatýyorlardý. Ali ise, halasýnýn intiharýný, Kuyu Cini'nin kendisinden intikamýna yordu; sözünü tutmayan Ali'nin, eski dede evini terk ediþini, onu kuyusuyla baþ baþa yalnýz býrakýþýný cezalandýrmak istemiþ, bu yüzden Ali'ye bir iþaret olarak, halasýný koynuna, karanlýk sularýna çekmiþ olmalýydý. Sanki Ali, o eski eve, avludaki o kuyunun baþýna geri dönerse, yeniden yüzünü o kuyunun karanlýk sularýna býrakýrsa, artýk ölümler de olmayacaktý. Ali, yüzünü esirgediði için böyle olmuþtu. Ali, o kuyunun rehiniydi. Ailesinin bütün kadýnlarýnýn hayatlarý ve kaderleri, Ali'nin ellerindeydi. Ali, suretini kuyunun sularýnda çoðaltmadýðý için, ailesinin kadýnlarý birer birer ölüyordu. Ali ise, baþka bir evin hayatýna kaçarak, onlarý yüzüstü býrakmýþ, kaderlerine terk etmiþti. Bir ara Ali'nin babasý da, yalnýz kalan kýz kardeþlerine acýyarak, eve geri dönmeyi aklýndan geçirdiyse de, bunu dile getirmeye çalýþmasýyla birlikte, Ali'nin annesi, yanardað sýtmasýna tutulmuþ mavi topraklar gibi titrek ciyaklamalarýyla yeri göðü inletmiþ, Ben ölüm kokan o kuyulu evde bir dakika bile oturmam artýk, diyerek bu konuya son noktayý koymuþtu. Yavaþ yavaþ halalarý da, kardeþlerinden ümit kesmeye, kadere boyun eðerek o evde yalnýz öleceklerini bilmenin acýsýna razý gelmeye baþladýlar. Kimi günler, eski baba evini ziyarete gelen kardeþlerinin, akþam yemeðine kalmamasýna, ya da ziyaretlerini kýsa tutmasýna, onda vicdan azabý uyandýracaðýný umduklarý acýklý haller takýnýp, nemli ve sitemli gözlerle bakýp, dertli dertli boyun bükerek karþýlýk verdiler.
Halalarý, kardeþlerinin ölümünden sonra, avludaki kuyu suyunun içilmesini yasakladýlar. Ali'nin babasýnýn kuyuyu kapatma önerisini bir süre aralarýnda tartýþtýktan sonra, bunun iyi bir düþünce olmadýðýna karar verdiler ve tam tersine, evin içinde kardeþlerininin ruhunu gezdirmek amacýyla, kuyudan kova kova çektikleri suyla, yaz-kýþ demeden her gün ev yýkamaya baþladýlar. Nitekim o kýþ, içlerinden biri, þiddetli soðuk algýnlýðýndan öldü. Ali, evin içinde gizli bir düþman gibi sinsice gezinen kuyu suyunun, evdekileri teker teker kuyunun içine çekmeye baþladýðýný düþünüyor, ev içindeki arasýz ölümleri buna yoruyordu. Her gittiðinde, kuyudan taþýnan her kova suya, sakýnýmlý gözlerle, bu gizli düþmanýn bir parçasý olarak esrarengiz bir korkuyla bakýyordu. Halalarýnýn bazý perþembe günleri, bin bir yaygara ve gürültüyle atlas bohçalarýný, ipekli kuþamlarýný, mor kadife zemin üzerine kabaralý hamam sandýklarýný, gümüþ saçaklý hamam takunyalarýný, sýrmalý peþkirlerini; dövme bakýr hamam taslarýnýn, gümüþ ibriklerin konduðu üzeri kakma nakýþlý, pirinç kulplu büyük sandýklarýný denkleþtirip; evde bin bir özenle sarýlmýþ dolmalarýn, kýymalý, peynirli ya da otlu böreklerin, etli, sebzeli, nohutlu yemeklerin konduðu bakýr tencerelerin, kuþhanelerin ve mevsim meyvelerinin büyük bir özenle tek tek yerleþtirildiði sepetlerin ve kuru üzüm, kuru incir, kuru dut, þeker leblebi, fýndýk, fýstýk, gýzbara gibi yemiþlerin sarýldýðý oyalý mendillerin; ayýklanmýþ narlarýn ve taze cevizlerin konduðu kaselerin, çeþit çeþit tatlý tepsilerinin yüklenilip hamama gidiþlerindeki eðlenceli kayboluþa benzemiyordu evin içinden birer birer eksiliþleri... O zamanlar, evde çalýþanlarýn, yolda uzun ve karanlýk bir kuyruk oluþturan halalarýn ardý sýra taþýdýklarý yükü fazlaca tutulmuþ bu tencereler, tepsiler, sepetler, bohçalar, sandýklarla, çarþý içindeki Emir Hamamý'na gitmekten çok, sanki Halep'e gitmekte olan bir kervana yetiþmeye çalýþan telaþlý bir halleri vardý. Sanki yalnýzca bir kervana deðil, bir hayata yetiþmeye çalýþýyorlardý. Evde bin bir özenle hazýrlanarak hamama taþýnan bunca yemek yetmiyormuþ gibi, hamamýn karþýsýndaki Sýrmalý Fýrýn'a þembusekler, abugannuþlar, etli ekmekler, yumurtalý pideler ýsmarlanýr, bütün bu yiyecekler, aile þereflerine uygun gösteriþli bir biçimde hamamdaki herkese ikram edildikten sonra, artanlar, akþam yemeðinde yemeleri için, hamam çalýþanlarýna, hamamýn bitiþiðindeki çarþý kapýsýnda bekleþen Kürt hamallara ve yoksul dilencilere daðýtýlýrdý. Eve dönüþleri, büyük ve görkemli bir yolculuk sonrasýnýn yorgunluðuna benzer bir gürültüyle kutlanýr; bütün gün olan bitenleri sanki hiç bilmeyen birine anlatýr gibi, ayný heyecanla yeniden birbirlerine anlatýr, kendilerince böyle görkemli bir yolculuðun, renksiz hayatlarýný þenlendiren olaylarla yüklü anýlarýyla içlerini güçlendirmiþ olurlardý. Hepsinin yüzünde hamam sonrasýnýn aðarmýþlýðý olurdu. Ev ile çarþý içindeki Emir Hamamý arasýndaki birkaç yüz metreden, birkaç hayatlýk hikaye çýkarýr, bu hikayeleýin bir bölümünü hemen tüketir; bir bölümünü, puslanmýþ pencere camlarýndan, üzerini beyazý lekelenmemiþ kalýn karlarýn kapladýðý uçsuz bucaksýz ovaya bakarken, iç çekiþlerin altýnda dillendirilmeyi bekleyen hatýralar olarak, uzun ve soðuk kýþlarýn soba baþý, mangal baþý sohbetlerine saklarlardý. Dýþarýda duyulan, damlardan, avlulardan sokaða kar küreyenlerin kürek sesleri, kendine özgü tartýmýyla, bu hikayelere kendi müziðini verirdi. Sýcaðý öldürücü yazlarý, öldürücü kýþ ayazlarý izlerdi. Ali, defterine þöyle yazdýðýný hatýrlar hep: Kara iklimi. Yazlarý sýcak ve kurak, kýþlarý soðuk ve yaðýþlý. Mevsimler bu cümleyi ona hiç unutturmadý. Daha küçük olduðu zamanlarda, halalarý, annesinin, hamamda
bin bir türlü pislik olur, mikrop kapar, hasta olur; kim bilir, kimler, nelerle, nasýl yýkanýyor, gibi tonu yüksek tutturulmuþ, sonu gelmez itirazlarýna karþýn, inat ve ýsrarla, Ali'yi de yanlarý sýra hamama götürür, Ali'nin büyük kubbenin cam gözlerinden süzülen ýþýk demetlerinin altýnda, göbektaþýnda yaptýðý yaramazlýklara, kurnadan kurnaya tutturduðu oyunlara, cýrtlak cýrtlak söylediði gürültücü þarkýlara ses çýkarmazlardý. Hamam kubbesinin cam gözleri, halalarýnýn sýk sýk kullandýklarý, "Allahýn gözleri her yerdedir," cümlesini hatýrlatýyordu ona. O, her þeyi görür, bilir, diyerek, Ali'yi sürekli hataya, kusura ve günaha karþý tembihliyorlardý. Ali'nin "Peki, Allah'ýn gözleri ne renk?" diye sormasý üzerine, bir daha onunla benzetmelerle konuþmamak gerektiðine karar verdiler. Bu çocuk, her þeyi çok düz anlýyor, bu huyu aynen annesine çekmiþ, dediler. Her zaman olduðu gibi, Ali'nin bütün iyi huylarýnýn kendilerine, bütün kötü huylarýnýn annesine çekmiþ olduðu konusunda hemfikirdiler. Oysa, Ali'nin türlü kehanetleri karþýsýnda, Allah, Araplarýn gözlerine verdiði rüyadan vermiþ bu çocuða da, diye övünürken, yarým gözle de annesine bakarak laf çarparlardý. Bir zaman sonra Ali'nin kavruk çocuk bedeninde bile yetiþkin bir erkek vehmeden hamamdaki diðer kadýnlarýn, Ali'nin büyüdüðünü ve artýk onu kadýnlar hamamýna getirmemeleri gerektiðini söylemeye baþlamalarý üzerine, onlar da Ali'nin sahiden büyümüþ olduðuna hükmedip bundan böyle evde yýkanmasý gerektiðini kararlaþtýrdýlar. Bu karara en çok annesi sevindi tabii. Babasý, hamama gitmekten hoþlanmadýðý için, onu erkekler hamamýna götürecek kimse yoktu. Ali'nin bundan böyle artýk yalnýzca evde yýkanmasý söz konusuydu. Ali'yi yýkamayý vazife edinen en büyük hala, insaný yýkamaktan çok, haþlamaya yarayacak sýcaklýktaki kaynar sularý, Ali'nin ciyaklamalarýna hiç aldýrmadan kafasýndan aþaðý tas tas boca ederdi. Ona göre kirin kabarmasý ve kese tutmasý için, su, vücudun dayanabildiði en yüksek sýcaklýkta olmalý, Ali de tam bir erkek gibi, suyun kaynar sýcaklýðýna alýþana kadar diþlerini sýkmayý öðrenmeliydi. Ne de olsa erkeklik, her türlü meþakkate dayanýklý olmayý mecbur kýlardý. Hem hayatýn zorluklarý karþýsýnda, bu sýcak sularýn lafý mý edilirdi? Her hamam günü, Ali'nin canhýraþ itirazlarýyla her seferinde kazana bir tas soðuk su daha eklenerek ýlýtýlmaya çalýþýlsa da, su katlanýlýr ve makul bir sýcaklýða ulaþtýðýnda, zaten Ali'nin banyosu da tamamlanmýþ olurdu. Halasýnýn temizlik adýna yaptýðý gaddarlýklar bununla da kalmazdý. Yýkarken, sürekli Ali'nin gözlerine sabun kaçýran, derisini soyarcasýna keseleyen, saç diplerini küt týrnaklarýyla, kan oturtana kadar kazýyan; kurumaya býrakýldýklarý kýzgýn damlarda üç yazýn güneþini içerek yamulmuþ taþ katýlýðýndaki yeþil sabunlarla ovuþturduðu baþýný, saða sola pek hoyratça savurduðundan iyice serseme dönmüþ Ali'nin, halasýyla yaþadýðý bu uzun hamam fasýllarý, gerçek bir iþkenceye dönüþmüþtü. Gene de bedenine yapýlan bu ezadan tuhaf bir biçimde zevk duyuyordu Ali. Ten acýsý, ruhunu daha iyi hissetmesine yarýyordu. Teninden kurtulmaya benzer bir uçuculukla, gövdesinden arýnan ruhu, kopup göðe aðýyormuþ, bütün bu iþkenceler, onun, tertemiz ve masmavi göklerde saf ve temiz meleklerle buluþmasýný saðlýyormuþ gibi geliyordu. Bu yüzden olsa gerek, banyo sonrasýnda, sýmsýký tutulmuþ havlularla kundaklanýr gibi sarýp sarmalanýp uzandýrýldýðý divanda, üzerine örtülen mis gibi sabun ve lavanta kokan keten örtüler altýnda, yeniden doðar gibi dinlenirken, neredeyse kendinden baðýmsýz uyuklayan çelimsiz gövdesi, bir acý çekme ayini sonrasýnýn baðýþlanmýþ dinginliði ve günahlarýnýn kefaretini ödemenin huzuru içinde oluyordu.
Bir keresinde, gene halasýyla birlikte yaptýklarý bir banyo sýrasýnda, Ali, yere çömelmiþ, her zamanki gibi gayretli gayretli baþýný kopartýrcasýna ovuþturan halasýnýn, hafifçe çözülmüþ peþtamalinin altýndan sarkarak yere deðen sarýmsý bir ipliði almak üzere uzanýp çekiþtirdiðinde, halasýnýn ciyaklamasý üzerine, onun peþtamalinden sarkmýþ bir iplik parçasý deðil, halasýna, halasýnýn "orasýna" ait bir þey olduðunu anlayýp çok þaþýrmýþtý. Ardýndan tuhaf bir mide bulantýsý duymuþ, kapanmamýþ bir yaraya dokunmuþ gibi hissetmiþti kendini. Tabii, halasýyla birlikte yaptýklarý son banyo oldu bu. Daha sonraki günler, kapý arkalarýnda gülüþülerek yapýlan konuþmalardan kulaðýna çarpan fýsýltýlardan anladýðý kadarýyla, bir kadýn gövdesine ait olarak henüz bilmemesi gereken þeylerin Ali'den sakýnýlmasý konusunda ailenin görüþ birliðine vardýðýný gösteriyordu. O günden sonra Ali'nin yýkanmasýný babasýna emanet ettiler ama, babasýnýn ne yazýk ki, baþtan savma bir iþ yaptýðýna, çocuðu, banyodan çoðu kez doðru dürüst yýkamadan kirli kirli çýkardýðýna üzüntüyle karar verdiklerinde, Ali kendi kendine yýkanmayý, baþýný kaç kere sabunlayacaðýna kendi karar vermeyi, yýkanmaya baþlarken okuduðu dualarý atlaya atlaya kýsa kesmeyi, daha önemlisi, suyu istediði sýcaklýkta tutmayý öðrendi. Banyoda biraz fazla kaldý mý, hemen çarpýntýlarý baþlayan, soluðu týkanan, bu yüzden hiçbir zaman banyoda beþ dakikadan fazla kalamadýðý için, Ali'yi hiçbir zaman yýkayamamýþ olan annesi, talihinin kendisini dýþarýda býraktýðý bu durumdan ötürü, büyük bir haksýzlýða uðradýðýný düþünüyor, ne zaman banyo günü gelse, kendini hiç iyi hissetmiyordu. Ali içeride yýkanýrken, yerli yersiz banyoya girip, Bir þeye ihtiyacýn var mý, bir þey istiyor musun oðlum? diye sorarak, bütünüyle kendi dýþýnda geliþen bu durumu bir ölçüde kendi denetimi altýna almaya çalýþmýþsa da, Ali banyonun kapýsýný içeriden kilitleyerek annesini kudurtmayý erken keþfettiði için, bu hevesi de kýsa zamanda kursaðýnda kalmýþtý. Kaçmasýndan ve ölmesinden önceki günlerden bir gün, halasýný, annesiyle evin büyük kubbeli salonunun cumbasýndaki divanda fýsýr fýsýr konuþup gülüþürken buldu Ali. Sabahýn çok erken bir saatinde, olanca aydýnlýðýyla ýþýyan camlara bakýlýrsa, bir yaz sabahý olmalý... Ýkisi de mahmurluklarýný üzerlerinden tam olarak atamamýþlarsa da, eteklerinde, ters çevrilerek tabaðýna kapatýlmýþ kahve fincanlarý duran püfür püfür sabahlýklarýnýn içinde, neþeli sabahýn gür ýþýðýna boðulmuþ pencere önündeki sedirde mutlu kediler gibi öylece oturuyorlar. Ýlkin, Ali'yi fark etmiyor, divan minderlerine iyice gömülerek, omuzlarýný kýsmýþ bir halde, birbirlerine iyice sokulmuþ olarak, ellerinde tuttuklarý bir tomar fotoðrafa bakarak alçak sesli gülüþmelerini sürdürüyorlar. Ali'yi fark edince, gülüþmelerini hemen toparlayamasalar bile, fotoðraflarý çabucak saklamaya çalýþmalarý Ali'nin gözünden kaçmýyor. Ali, kendinden saklanan þeyin, hemen gövdeye ve cinselliðe iliþkin bir þey olduðunu düþünüyor. Her gizin, cinselliðe iliþkin bir yaný olduðu hakkýnda derin bir sezgiye, daha o yaþlarda bile neredeyse kendiliðinden sahip. Ailelerin en çok gövdeyi sakladýðýný bir biçimde biliyor. Annesinin, kocasýnýn ceketinin cebini karýþtýrýrken bulduðu, sonra da gizlice halasýna gösterirken Ali'ye yakalandýðý bu fotoðraflarý, elbette Ali de görmek isteyince, Çocuklar öyle bakamaz her resme, diyor annesi. Halasý ekliyor ve düzeltiyor: Çocuklar bakamaz öyle ayýp resimlere, diyor. Resimlerinin mahiyetinin halasý tarafýndan gereksiz biçimde açýklanmasý üzerine tedirgin olan annesi, bunun üzerine, bunun bir zaman sorunu olduðunu belirtmek gereði duyuyor: Büyüyünce bakarsýn! Hatta büyüyünce de bakmasan iyi edersin!
Israr ve dayatmalarý karþýsýnda her ikisinin yanýlýp ya da yenilip fotoðraflarý kendisine gösterecekleri anýn kapanýnýn baþýnda bir süre bekleyen Ali, daha sonra umudu kesip, ikisinin boþ bir anýnda fotoðraflarý ele geçirmeyi tasarlýyor. Sindiði köþede pusuda bekliyor. Pencere büsbütün ýþýða boðulmuþ; güneþ, taban halýsýnýn saçaklarýna kadar yürümüþtü; uzun uzun birbirlerinin fallarýna bakmýþ, sonra gündelik boþ gevezeliklere dalmýþlardý. Annesinin, halalarý içinde yakýnlýk kurabildiði tek halasý buydu, ne yazýk ki, o da erken kaçmýþ, erken ölmüþtü. O anki mutluluklarýnda, sabah güneþinin gür ýþýðý kadar, yatak odalarýnýn, gövdelerin gizlerine ait bir þeyleri, baþkalarýnýn hikayeleri ve resimleri üzerinden paylaþmanýn yakýnlýðý vardý. Gündeliðin duvarýný, büyük ölçüde, cinselliðe ait yasaklarýn, suçlarýn, sýrlarýn, günahlarýn görünmez harcý örüyordu. Her ikisi de, bir süre aralarýnda gidip geldikten sonra, son olarak halasýnýn sabahlýðýnýn cebinde kalmýþ fotoðraflarý unutmuþa benziyorlardý. Daha sonra halasý, odasýna giderken, ardýndan gelen Ali'yi fark etmiþse de, görmezden gelmiþ, hafifçe aralýk býraktýðý kapýdan Ali'nin kendisini görmesini saðlamýþ, cebinde fotoðraflarýn durduðu sabahlýðýný sýrtýndan çýkarýp yerine asarken, fotoðraflarý tek tek sayýp omuzunun üzerinden, kýsýk gözlerle belirsiz bir boþluða gülümsemiþti. Nice sonra Ali, halasýnýn öldüðünü öðrendiðinde, nedense ilk bu gülümseyiþi hatýrlamýþtý. Halasýnýn odadan çýkmasýyla birlikte, kapýnýn aralýðýndan süzülerek içeri giren ve hemen sabahlýða uzanýp fotoðraflarý ele geçiren Ali, ilkin resimlerin renkli ve capcanlý oluþuyla heyecanlanmýþ, bir kadýn ve bir erkeðin, bembeyaz çarþaflý, kocaman yastýklý büyük bir yatakta yaptýklarý çok çeþitli þeylerden oluþan bu bir dizi resim karþýsýnda heyecandan dili tutulmuþtu. Ýlk kez bir erkeðin sikinin bir kadýnýn içinde yarýya kadar gömülüp kaybolduðunu görmüþ, kalýn, pembe sikin damarlý görünüþü, onu çok etkilemiþ, boðazý kurumuþ, heyecandan sürekli yutkunmaya baþlamýþtý. Aklýnda iyi kalsýn, her görmek istediðinde ayný canlýlýkta gözlerinin önüne gelsin diye, gözlerini aça kapaya o resimleri, tek tek beynine nakþetmeye çalýþmýþtý. Aklýnda hep, yarýsý, sýrtý bize dönük, saçý topuzlu bir kadýnýn içinde kaybolmuþ, kalýn, pembe sikin fotoðrafta çok net bir biçimde görülen damarý kaldý. Yazlarý kýsa kollu gömlek giydiklerinde, bazý erkeklerin kollarýnda ve pazularýnda belirgin bir biçimde görülen kabarmýþ damarlarýn onu neden heyecanlandýrdýðýný anladý. Bütün bir var oluþun ve hayatýn o damarýn içinde saklý olduðunu düþündü. O günden sonra gözlerini, belirsiz bir arzuyla her yumduðunda, o damarýn içinde atan gürültüsünü duydu. O damar, onun da içinde atmalýydý. Halasýnýn çocuklarýyla oynadýðý bütün o cinsel oyunlarda eksik olan þey buydu iþte: Ýçinde atan bir damar gürültüsü... Gördüðü ilk cinsel iliþki resimleriydi bunlar, bir yetiþkin erkeðe ait sikin kalkmýþ halini ilk kez o fotoðraflarda görmüþtü. Kendi önünde cansýz, ölü, küçük bir et parçasý gibi duran, büyüklerin kimi tatsýz þakalarýnda "bamya" diye takýldýklarý o sevimsiz þeyi kopartýrcasýna çekiþtirip durdu. Kendi önündeki bu ölü et parçasýný istemiyordu.
Ali, kendi sikini deðil, baþkalarýnýn sikini istiyordu. Bir keresinde, sabahýn erken saatinde, Ali, derin uykularda uyurken, odasýna gizlice süzülerek, Ali'nin odasýný, annesiyle babasýnýn yatak odasýna baðlayan ara kapýnýn anahtar deliðinden soluðunu tutarak içeriyi gözetleyen en küçük halasý, annesi tarafýndan yakalanmýþ; yakalanmasýyla birlikte, annesinin çýðlýk çýðlýða evi ayaða kaldýrmasý bir olmuþtu. Hep þüpheleniyordum! diye bas bas baðýrýyordu annesi. Hep þüpheleniyordum zaten! Hep bizi seyrediyordu bu sapýk kýz! Bir de dindar geçinir utanmaz arlanmaz! Annesi, aile fertlerinden birini uygunsuz biçimde yakalama fýrsatý bulduðu böylesi durumlarda yaptýðý gibi, büyük gürültülerle tadýný çýkara çýkara olayý bir "nümayiþe" dönüþtürmeyi baþarmýþtý. Halalarý, en küçük kýz kardeþlerini, gelinlerinin çýðlýklarýna býrakmadan, evire çevire döverek, yüzünü yol yol cýrnaklayýp, saçlarýný tutam tutam yolarak cezalandýrmakla birlikte, bütün bir gece torbaya girmiþ gibi, sabah sabah "o iþi" yapan erkek kardeþlerine ve gelinlerine de suç payý çýkardýlar ve onlarý da açýkça ayýpladýlar. Sonraki günlerde, gelinlerini, kendi aralarýnda ve yakýn akraba çevresinde, "döþek düþkünü" olmakla suçladýlar. Kardeþlerinin bir zamanki halsizliðinin, mecalsizliðinin, renksizliðinin nedeni, hep o döþek düþkünü yabancý gelindi demek! Belli ki, soluk aldýrmýyordu zavallý kardeþlerine! Annesinin çýðlýklarý ve en küçük halasýnýn baðýrýþlarýyla uyandýðý o sabah, ansýzýn birbirine zýt ve ayný oranda güçlü duygularýn baskýnýna uðrayan Ali'nin, aklý ve kalbi iyice karýþmýþtý: Kendisi az ötede olanca masumiyetiyle her þeyden habersiz uyurken, odasýnýn, en küçük halasý tarafýndan gizlice kullanýlarak bir suça ortak edilmiþ olmasýnýn haksýzlýðýna, annesiyle babasýnýn da meðer gizli gizli o iþi yaptýklarýný öðrenmiþ olmanýn hayal kýrýklýðý eklenmiþti. Aðzýný her açtýðýnda Kur'andan bir kutlu söz söyleyen, saçýnýn bir telini bile kimseye göstermeden sürekli baþý baðlý dolaþan, yaz kýþ, en kalýn, en uzun, en bol elbiselerle bedenini belirsizleþtiren, her zaman, her yerde, herkese örnek gösterilen iffet ve namus timsali en küçük halanýn, sabahýn köründe anahtar deliðine göz dayayan bu çirkin meraký da, Ali'nin kadýnlarýn cinsellikten uzak iffetli dünyasýna olan kaynaðý belirsiz güvenini temelinden sarsmýþtý. Demek, kadýnlar da erkekler kadar günahkardý. Ama insanlar arasýnda en büyük eþitliði günah saðlýyordu galiba. Anne-babasýnýn da, halasýnýn da gizlerini öðrendiði o sabah, ne zamandýr adýný bilmediði bir nedenden ötürü duyduðu derin suçluluktan kurtulmuþ, bilmeden kendini affetmiþti. Ali, aile hayatlarýnda en büyük yalan ve ikiyüzlülüklerin cinsellik hakkýnda olduðunu böyle böyle anladý. Bu konuda hemen herkes bir casus kadar ikiyüzlüydü ve hangi ailenin içini biraz kurcalasanýz, cinnet gibi saklanmýþ hayatlar, hiçbir zaman dile dökülmemiþ kapalý iliþkiler ve sýr kadar karanlýk deneyimler vardý. Cinsellik söz konusu olduðunda, kimse tekin deðildi. Herkes ayný derecede güvenilmezdi. Günahýn, yasaðýn, karanlýðýn ve cezanýn gökyüzü olduðu bu zulmü bol ailelerde bile her an, her þey olabilirdi. Mardin'e yeni atandýðýnda, Ali'nin annesinin "Gurbet elde sahip çýkmak gerekir," diyerek gereðinden fazla sahip çýktýðý Ýzmirli Fransýzca öðretmenini anýmsýyordu. Zayýf, orta yaþa gelmekte olan bir kadýndý. Ali'nin aklýnda mavi-gri gözleri, etkileyici, güçlü
bakýþlarý kalmýþ. Her zaman kýsa kesilmiþ koyu kestane saçlarýnýn çevrelediði solgun bir yüzü, dalgýnlaþtýðý zamanlar kendiliðinden dýþavuran bir kýrýlganlýðý vardý. Ama genellikle hep sert bir ses tonuyla konuþur, katý cümleler kurar, sanki herkesin öðretmeniymiþ gibi davranýrdý. Sürekli olarak, çevresine nasýl bir çetin ceviz olduðunu bildirmek ihtiyacý içindeydi; bazý durumlarda yüzüne kazandýrmaya çalýþtýðý muzip bir ifade eþliðinde, hafif efelenerek, "Ne de olsa biz Eþrefpaþa kýzýyýz" cümlesini aðzýndan düþürmezdi. Bir hayýr derneðinin, civar kasabalara düzenlediði bir gezi sýrasýnda, kalabalýk bir kadýnlar topluluðuyla, annesiyle birlikte Cizre'ye gitmiþlerdi. Hem bir çeþit piknik yapacaklardý, hem de Cizre'de bir hocayý ziyaret edeceklerdi. Yörede namý almýþ yürümüþ olan bu hoca, Dicle cinlerinin yardýmýyla su falýna bakýyordu. Ali'nin annesi bile, Hoca hakkýnda anlatýlanlarýn ve fallarýnýn kehanet kudreti hakkýndaki söylentilerin etkisinde kalarak yumuþamýþ, güya arkadaþlarýnýn ýsrarýný kýramamýþ gibi yaparak, falýna baktýrmýþtý o gün. Oysa, Atatürk ülküleriyle yetiþtirilmiþ Cumhuriyet çocuklarýnýn böyle batýl þeylere asla yüz vermemeleri ve müspet bilimlerden þaþmamalarý gerektiðini söylerdi hep. Onlar, bu mahrumiyet bölgesinin cahil insanlarýna örnek olmalý, doðuya, batýnýn ve medeniyetin kutsal meþ'alesini taþýmalýydýlar. Onlarýn hepsi birer Feride'ydi. Ali'nin annesinin en sevdiði benzetmeydi bu: Feride! O gün, bu konudaki uzun nutuklarýndan caymýþ, Hoca'nýn ardý sýra girdiði, kapýsýnda Zerdüþt ateþi kýrmýzýsý, cennet baðý yeþili nakýþlarla bezenmiþ Kürt kilimi asýlý olan karanlýk bir kümbette uzun uzun kalmýþ ve herkesi meraklandýrmýþtý. Dýþarý çýktýðýnda, yüzünü al basmýþ, gözbebekleri irileþmiþ, her heyecanlandýðýnda olduðu gibi, boyun damarlarý kabar kabar þiþmiþti. Hoca'nýn hemen her þeyi bildiðini, ama bir kýzý olmadýðý halde, nedense ýsrarla kýzýndan söz ettiðini, kýzýný çok fýrtýnalý ve zor bir hayatýn beklediðini söylemiþ, söyledikleri arasýnda bir tek buna bir anlam verememiþti. Ali'nin annesinin, Hoca karþýsýnda yumuþamasýna karþýn, Eþrefpaþalý Fransýzca öðretmeni, ödün vermez bir tavýrla bu konudaki kararlýlýðýný sürdürdüðü gibi, Ali'nin annesinin, bu konudaki direncinin kýrýlmýþ olmasýna da içerleyerek, hurafeler, fallar, üfürükler ve büyüler hakkýnda sert bir karþý konuþma yapmýþ, böyle batýl inançlar karþýsýnda Cumhuriyet'in ülkülerinin meþalesi doðrultusunda yetiþtirilmiþ öðretmenlerin birer Feride gibi örnek olmasý gerektiðine deðin imalý sözlerle annesine laf dokundurmuþ, giderek tizleþen bir sesle, müspet bilimler hakkýnda sýký bir nutuk çekerek herkesin tadýný tuzunu kaçýrmýþtý. Üstelik, herkesin, boncuk boncuk terleyip sürekli olarak bir eliyle, bulutlar halinde gezen köpek diþli mor sinekleri kovalamaya çalýþtýðý sýrada yapýyordu bu hararetli konuþmalarý. Kuytuluk bir gölgede, kalýn asma yapraklarýyla kaplý çardaðýn altýnda bile kavurucu güneþin kýzgýnlýðý hissediliyordu. Baygýn çiçek kokularý geliyordu Cizre'nin uzak bahçelerinden. Sessizliði bile katýlaþtýran bu öldürücü yaz sýcaðýnda bir damar gürültüsü gibi Dicle'nin sakin sesi duyuluyordu. Hoca, çardaðýn altýnda, arkasý nakýþlý büyük yastýklarla beslenmiþ geniþ sedirine kurulmuþ oturuyor, arada bir içinde irili ufaklý buz parçacýklarýnýn yüzdüðü bakýr bir tastan ayran içerek serinliyor, aðzýnýn kýyýsýna, bembeyaz sakallarýna bulaþan ayran köpüklerini sol elinin tersiyle aldýktan sonra, artýk neredeyse dudaklarýnýn doðal hareketine dönüþmüþ mýrýltýlý dualarla, uzaktan, birbiri ardý ardýna akan bal taneleriymiþ hissi veren kehribar tespihini aðýr aðýr çeviriyordu. Çardaðýn altýnda, az ötede yayýk yayan, sýcaðýn ve sineðin
iliþmediði bir adamýn, arada bir bakýr güðümlere köpürte köpürte boþalttýðý ayran, ergen bir kýz tarafýndan konuklar arasýnda dolaþtýrýlarak, herkesin arzusuna göre maþrapalara, taslara ya da cam bardaklara aktarýlýyordu. Ali, törene ve oyuna benzeyen her þeyden hoþlandýðý gibi, bundan da hoþlanmýþtý. Adamýn sessizliði de, kendini adar gibi iþine veriþi de; ince kemikli kýzýn, bir ceylan gibi ölçülü ve ürkek hareketleri de, bu ayinin bir parçasýydý sanki. Adamýn da, kýzýn da gözleri dikkat çekici güzellikteydi. Elindeki güðümle konuklarýn arasýnda ayran dolaþtýran kýz, Türkçe konuþamasa bile, kalýn, gür kirpiklerin gölgelediði iri gözleriyle konuþuyordu. Kürtlerin, gözlerinin güzelliðine, her þeyi gözleriyle anlatabilme gücüne adý konmamýþ bir hayranlýk duyuyordu Ali. Onlar, gözlerdeki arzuyu da, korkuyu da ayný güzellikte anlatabiliyorlardý. Uzanýp kendisine uzatýlan ayraný bu duygularla, kýzla göz göze gelmeye çalýþarak aldý. Fransýzca öðretmeni, konuþmalarýnýn kimseleri pek etkilemediðini gördükçe, daha aksileþmiþ, giderek daha yüksek sesle ve suçlayýcý bir tonla, bu kez Hoca'yý, kadýnlarýn duygularýný istismar etmekle ve þarlatanlýkla suçlayarak zehirli oklarýný ona yöneltmiþti. Baþta sakin görünmeye çalýþan Hoca'nýn, bir süre sonra sinirleri bozulmuþ, belli ki, hiç alýþýk olmadýðý böyle bir durumda ne yapacaðýný kestirememiþ, ama gözle görülür biçimde elleri titremeye baþlamýþtý. Ali'nin gözleri, Hoca'nýn parmaklarýnýn arasýnda eskisinden daha hýzlý akan tespih tanelerindeydi þimdi. O ana kadar hep bir derviþ edasýyla, bir bilge gibi davranan Hoca'nýn içine öfkenin gazabý yürümüþ, gözbebeklerinde sivri çakýmlar belirmiþ, bastýrmaya çalýþtýðý bir hýnçla, ansýzýn önündeki su tasýný uzatarak, Öðretmen Haným'dan, sað elini tasa daldýrmasýný istemiþti, onun duraksamasý karþýsýnda da, bu kez yumuþatmaya çalýþtýðý bir sesle rica etmiþti. Hoca'nýn ne yaptýðýný anlamaya çalýþan Öðretmen Haným, biraz duraladýktan sonra, kararlý bir hareketle sað elini suya daldýrýp meydan okuyan bir ifadeyle gözlerini Hoca'nýn yüzüne dikip, Hoca'nýn sözlerini beklemeye baþlamýþtý. Hoca'nýn kendine kurduðu tuzaðý, boþa çýkaracaðýný, onun maskesini düþüreceðini düþünüyor olmalýydý. Hoca, önündeki su tasýna hiçbir þey söylemeden bir süre baktýktan sonra, Ýstersen içeride bakalým kýzým, diyerek kümbeti iþaret ettiðinde, Öðretmen Haným, Hoca'yý ürkütmüþ olduðunu düþünerek, þimdiden kendini galibi saydýðý bu oyunu herkesin gözü önünde sürdürmek, zaferi herkesin içinde tatmak istemiþti. Gerek yok, demiþti. Nasýl olsa inanmýyorum! Hoca, Ama söyleyeceklerim hoþuna gitmeyebilir, dedi. Hoca'nýn bocaladýðýný düþünen Öðretmen Haným'ýn yüzü aydýnlanmýþtý. Hoca Efendi'yi mat ederek, buradaki bütün kadýnlara iyi bir ders vermiþ olacaktý. Sol kaþý kendiliðinden havaya kalkmýþ, Hoca'ya açýkça meydan okuyan bir tavýr takýnmýþtý. "Vurun Kahpeye!" diyerek, Aliye öðretmene ilk taþý fýrlatan kötü imamýn yüzü bir anda gelip oturmuþ gibiydi karþýsýnda duran þu Hoca Efendi'nin yüzüne. Bu yüzden kini arttý Öðretmen Haným'ýn; sesinin tonu daha da sertleþti. Nasýl olsa boþ sözler söyleyeceksiniz, dedi. Bana bunlarý yutturamazsýnýz Hoca Efendi! Foyalarýnýz ortaya çýkacak! Hileniz hurdanýz ortaya dökülecek! Hoca'nýn yüzü seðirdi. Kendini aþaðýlanmýþ hissediyordu. Gururunun taþlarý içini sarsýyordu. Yörede herkes tarafýndan neredeyse bir evliya gibi davranýlan Hoca, hiç alýþýk olmadýðý bu durumdan ötürü, kendinde, önceden tanýmadýðý lav þiddetinde bir öfke seline kapýldý. Peki, dedi, Günah benden gitti. Tam üç yýldýr niþanlýsýn, deðil mi? Öðretmen Haným'ýn yüzünden hiçbir þey geçmedi. Yüzünü ifadesiz kýlmak konusunda kararlýydý. Hoca sürdürdü: Uzun tutmuþsun niþaný. Çok uzun tutmuþsun. Gene durdu, bekledi. Öðretmen Haným'ýn
yüzünü yokladý. O ise hiç yanýt vermiyor, domuzuna domuzuna bakmayý sürdürüyordu. Öðretmen Haným, Bakýn, dedi, Parmaðýmda niþan yüzüðü var, bunu bilmek için falcý ya da hoca olmak gerekmez. Ya söylediðim vakit, dedi Hoca. Yani üç yýllýk vakit? Hakkýmda bunu öðrenmek zor bir iþ deðil! Beni tanýyan herkes üç yýldýr niþanlý olduðumu bilir. Artýk kýzgýnlýðýný saklamaya gerek duymayan Hoca, zembereðinden boþalýr gibi, neredeyse hiç soluk almadan ardý ardýna saymaya baþladý: Uzun vakittir niþanlýsýn, çünkü korkuyorsun, dedi. Evlenmekten korkuyorsun. Çok korkuyorsun. Her þeyin düðün gecesi ortaya çýkmasýndan korkuyorsun! Niye korktuðunu söyleyeyim mi? Çünkü kýz deðilsin. Gerdek gecesi kýz çýkmamaktan korkuyorsun! Sen daha genç bir kýzken, evli bir adamla beraber olmuþsun, kirletmiþ seni, önce arkadan kullanmýþ, daha sonra da kýzlýðýný bozmuþ. Bir zaman sürmüþ bu. Adamýn adý, Sabri deðil mi? Ýnþaatçý gibi bir þey! Ne karýsýný boþamýþ, ne seni almýþ. Ortada býrakmýþ. Bir daha Ýzmir'e hiç dönmemiþsin. Ýzmir senin aðzýnda kalmýþ. Þimþek hýzýnda söylenmiþ bu sözlerden sonra, býçak keskinliðinde bir sessizlikte kendinden korkarak durdu, dudaklarýnýn kýyýsýnda birikmiþ tükürük köpüklerini, kendini cezalandýrmak arzusuyla sertçe aldý. Öðretmen Haným'ýn yüzüne kaygýyla baktý. Kendini muzaffer hissetmediði belliydi. Eyvah! dedi. Eyvah! Nefsime yenildim! Günaha girdim! Öfkeme yenik düþtüm! Allahým ben ne yaptým? Beni günaha soktunuz! Kudretimi kötüye kullandým! Tövbe etmeliyim! Tövbeler etmeliyim! Allahým ne olur affet beni! Aniden yaþýndan umulmayacak bir çeviklikle oturduðu divandan fýrlayýp kümbete girdi, kapandý, o gün baþka kimsenin falýna bakmadýðý gibi, daha sonralarý da uzunca bir süre kimselerin falýna bakmadýðý öðrenildi. Öðretmen Haným'ýn yüzü, bombardýman altýnda kalan bir kale duvarý gibi darmadaðýn olmuþ, kale duvarýnýn ilk þiddetle dökülen taþlarýndan sonra geriye kalan bir enkaz gibi boþalmýþ bakýþlarý yüzünde asýlý kalmýþtý. Felç olmuþ gibi hiç sesini çýkarmamýþ, yol boyunca da konuþmamýþ, diðer kadýnlarýn manidar bakýþlarýný karþýlýksýz býrakmýþ, fýsýr fýsýr konuþmalarýný duymazdan gelmiþ, Mardin'e döndükten sonra, Ali'nin annesi de dahil olmak üzere kimselerle görüþmemiþ, bir-iki ay içinde de, daha doðuda, daha mahrumiyet bölgesi olan bir yere tayinini çýkarttýrmýþtý. Bir daha da Eþrefpaþalýdan hiçbir haber alýnamadý. Baþlarda, alçak sesle, Ondan bir haber var mý? diye soranlar da zamanla azaldý. O da hikayelerindeki þahýs kadrosu, hem çok dar, hem çok geniþ olan taþranýn bütün gelgeç kahramanlarý gibi unutuldu gitti. Ýffet söz konusu olduðunda, herkesten çok namus bekçisi geçinen Ali'nin annesi, bu olaydan sonra, baþlarda çok kýzdýðý Öðretmen Haným'ýn arkasýndan, Demek ki gene de dürüst bir kadýnmýþ, dedi. Hoca'yý yalanlamadý, sustu, sükut ikrardan gelir, manasýnda sessiz kaldý, diyerek, Mardin'e yeni geldiðinde verdiði desteðin pek de boþa olmadýðýna, kendini ve baþkalarýný ikna etmeye çalýþtý. Savunmasýnýn ölçüsünü kaçýrdýðý kimi durumlardaysa, Þerefli bir Türk kadýný gibi gene de maðlubiyeti vekarla kabul etti, gibi fazla ileri gitmiþ süslü cümleler kurmaktan kendini alamýyordu. Annesi, hiçbir durumda, hiçbir konuda kendini hiçbir þeyden alýkoyamýyordu zaten. Onun sorunu, ileri gitmekti, hep ileri gitmek! Bu olay, Ali'yi çok etkiledi. Ali, ilerideki yýllarýnda hemen herkesin yüzüne baktýðýnda, onlarýn böyle fallarýný okuyabilen,
herkesin cinsel dünyasýna ait ikiyüzlülüklerini, yalanlarýný, gizlerini ortaya çýkarabilen doðaüstü bir gücü olsun çok istedi. Ýnsanlar birbirlerini en çok cinselliðe ait suçlarla suçluyor, en çok o konuda yalan söylüyor, en çok o konuda iftira ediyorlardý. Namus uðruna kýzlar öldürülüyor; kendini asanlar, kuyuya atanlar oluyordu. Cinsellik, herkesin cinnetiydi. Herkes karanlýk arzularýný, kuytu kilerlerde saklýyor, yalanlarýný ise avlulara, gün ýþýðýna çýkarýyordu. Ýnsanlarýn kilerlerdeki yüzleriyle, avlulardaki yüzleri ayný deðildi. Cinsellik, insan ruhunu ve gövdesini ikiye bölüyordu. Herkes bölünmüþ akýllar ve yüreklerle yaþýyor; eksik ruhlarla, eksik gövdelerle hiçbir hayat bütünlenemiyordu. Ergen bir delikanlý olduðunda, kendi baþýna hamama gitmek istediðinde, ailesinin þiddetle karþý çýkýþýnda, ona hamamlarda karanlýk emelli erkekler arasýnda neler döndüðü ima edildiðinde, çocukluk anýlarýnýn belirsiz buharlarý arasýnda anýmsadýðý geçmiþ yüzler, karanlýk tutkularýn diriliþ hayaletleriyle yer deðiþtiriyordu. Çýplaklýk, ter, karanlýk, kuytu, tenha, kir ve gölge, neredeyse bir cinnet gibi bastýrýlmýþ bütün bir hayat, topyekün bir halde yalnýzca cinselliði iþaret ediyor; insanlar, bütün hayatlarýný bu iþaretin gölgesinde korku ve titreme altýnda geçiriyorlardý. Her gün önünden defalarca geçtikleri, cadde üzerindeki Emir Hamamý, onun için bütünüyle yasak bölge, uzaklar kadar gizemli bir hayal alemiydi; hamamýn her önünden geçiþinde, vücudunda ürperiþler gezinir, çocukluk anýlarýnýn buharýyla yeni güller gibi terlerdi. Hamamýn gözlerinin neler gördüðünü hiçbir zaman bilemeyecekti. Hamamýn az ötesinde, sýrtlarýnda özel taþýma giysileri ve palanlarý olan, çoðunluðunu Mardin'in köylerinden gelen topraksýz, yoksul Kürtlerin oluþturduðu hamallarýn bakýþlarýnda karanlýk sorular, kuþkulu gölgeler ve belirsiz niyetler okunurdu. Bir süredir ailesinin hiçbir sözünden dýþarý çýkamýyordu. Üst üste geçirdiði birkaç sinir krizi, kendi kendinden korkmasýna neden olmuþtu. Hýçkýra hýçkýra aðlamakla baþlayýp nöbet titremeleriyle süren sinir krizleri sýrasýnda, avuçlarý kilitleniyor, aðzýnýn iki yanýnda salyalý köpükler birikiyordu. Yeni bir yeni krizle artýk bir daha geri dönemeyeceði bir noktaya kadar delirmekten korkmuþtu. Yüzünde belli bir ifadeyi asýlý tutabilmeyi baþarýrsa, delirmesini engelleyebileceðini düþünerek, yüzünü belli bir ifadede kilitli tutmaya çalýþýyordu. Böyle zamanlarda yüzü, dedesinin nedensiz bir gülümsemenin asýlý kaldýðý, hiçbir duygusunu dýþarý vermeyen yüzüne benziyordu. Annesi, Ali'nin geçirdiði sinir krizlerini, babasýna karþý bir silah olarak kullanmaya kalkýþtýðý durumlarda, babasý Ali'nin sinir krizlerine inanmadýðýný, onun numara yaptýðýný söylüyor, Bununki edepsizlik hastalýðý haným, edepsizlik hastalýðý! Ayný o deli halalarýna çekmiþ! diyerek, yüzünde merhametsiz ve alaycý bir ifadeyle, aðzýnda köpüklerle yerlerde tepinen oðlunu, ayaklarýnýn ucuyla dürtüyordu. Annesi de, zaman zaman Ali'nin sinir krizlerinin numara olup olmadýðýndan kuþkulanýyor, onun, çocukken okula gitmemek için yaptýðý hasta numaralarýný hatýrlýyordu. Ali bile kendinden kuþkulanýyor, sahiden hasta olup olmadýðýný Kulakcinlerine soruyor, ancak onlarýn söylediði yatýþtýrýcý sözlerle kendisine geliyordu. Davavekili olan babasý, aldýðý kimi davalar için, sýk sýk civar
þehirleri, kasabalarý, köyleri, mezralarý geziyor; bu gezileri sýrasýnda çoðu kez, beraberinde karýsýný ve Ali'yi de götürüyor. Daha çok, evde oturmaktan, hayal kurmaktan, mecmua bakmaktan hoþlandýðý halde, her zaman biraz hastalýklý, biraz mýzmýz, biraz sinirli bir çocuk olan Ali'yi, evde yalnýz býrakmayýp gittikleri yerlere onu da sürüklüyorlar. Ali, gittikleri yerler içinde en çok Diyarbakýr'ý seviyor. Bir keresinde, þehrin, zamanýn isiyle kararmýþ örme taþ duvarlý dar sokaklarýnda gezerken, birdenbire arkasý geniþ bir külhan avlusuyla çevrelenmiþ olan Melik Ahmet Hamamý'na çýkýyor yollarý. Avlu kapýsýndan içeri giriyorlar. Hamam külhanýnýn geniþ avlusuna yan yana dizilmiþ geniþ tepsilerde, çölde güneþ tutmasý gibi ýþýyan un kurabiyeleri, bir masal anýný ürpertir gibi göz alýyor. Yan yana duran tepsilere dizilmiþ güneþ tozu kývamýnda un kurabiyeleri, gözlerini, dilini, geleceðini kamaþtýrýyor. Gözleriyle, tepsileri teker teker izleyerek, sonunda külhan avlusunu, alçak basamaklarla hamamýn kubbesinin bulunduðu dama baðlayan geniþ sekili merdivenin baþlangýcýna ulaþýyor bakýþlarý. Birkaç basamak yukarýda, kendi yaþlarýnda bir erkek çocuðu oturuyor. Yaprak yeþili gözlerinin bulutlu dallarý ta buradan görülebiliyor. Merdiven sekisinin baþlangýcýnda ayakta duran beyaz giysiler içindeki yaþlý adamsa, önünde duran tepsideki kurumuþ kurabiyelerden alýp özenle yediriyor torununa. Beraberliklerinde, Ali'nin bilmediði, tanýmadýðý týlsýmlý bir yakýnlýk, dokunaklý bir þefkat var. Dedenin parmak uçlarýndan torunun, ýslak, diri, kýrmýzý dudaklarýna akan, bir hayat gibi devredilen bir þefkat... Ali, birden kendi dedesini hatýrlýyor. Onun kendine dönük, katý, kayýtsýz halinden sonra, bütün dikkatini, sevgisini ve þefkatini torununa veren, verebilen bu yaþlý adam, dedesi gibi babasýnda da eksik olan þeyi, acýmasýz bir çýplaklýkla hatýrlatýyor Ali'ye: Þefkat. Babasýnýn, kendisi mahkemedeyken, birkaç saatliðine emanet ettiði dava sahiplerinden birinin oðlu olan adamýn elinden kurtulup, dede ile torunun yanlarýna sokuluyor. Onlarýn yakýnýnda durarak, o sýrdan pay almayý umuyor. O yaklaþtýkça, hamamýn kubbesi, kubbesindeki cam gözler, gördüklerini Ali'ye de söyleyecekmiþ gibi berraklaþýp büyüyor. Hamamýn kubbesindeki cam gözlerden içeriye, hem çýplak hem saklý bir dünyanýn kuytu gizlerine bakmak istiyor Ali. Sokaklarýn giyinikliðiyle, hamamlarýn soyunukluðu arasýndaki dolaysýz, doðrudan iliþkiyi, ad koyamadýðý bir duygu, bir ruh hali, neredeyse bir var oluþ bilgisi olarak, küçük yüreðinden umulmayacak çarpýntýlarla yaþýyor. Yanlarýna vardýðýnda, çocuðu iþaret ederek, Adý ne? diye soruyor dedesine. Küçük lokmalarla kurabiye yedirdiði torununu, nedense, Piþo! Piþo diye seviyor dede. Dede yamacýna kadar geldiði halde, görmediði, birdenbire yaný baþýnda bitiveren, üstünün baþýnýn özenine karþýn, gene de öksüz görünen bu þehirli çocuða dönüp gülümsüyor. Dedenin gözleri de, torununki gibi koyu yaprak yeþili. Kuruyken de, ýslakmýþ gibi kuvvetle parlayan kalýn yaprak yeþili... Ýkisinin de gözlerinde ayný dallar... Ýnsanlarý akraba eden þeyin gözleri olduðunu düþünüyor Ali. Adý sahiden Piþo mu?
Dede, tam söyleyecekken susup gözbebeklerinde ýþýyýp duran zeki, muzip çakýmlarla bu kez de oyun yapar gibi gülümsüyor. Kendi dedesi gibi gülümsüyor, aðaçlarda kalan dedesi gibi. Ne zaman dedesini düþünse, dedesi, aðaç dallarýnýn arasýndan Ali'ye gülümsüyor. Kendi dedesinin yüzü siliniyor. Hayýr, diyor, dede, Hayýr, adý Piþo deðil, asýl adý Mehmet, ben, ona Piþo diyorum. Peki niye Piþo diyorsunuz? Hem Piþo ne demek? diye soruyor. Duymadýn mý hiç? Bilmiyor musun? diyor dede. Hayýr, bilmiyorum. Piþo, Kürtçede, yavru kedi demek. Bunun üzerine, Mehmet ilk kez gülümsüyor. Hem kendisi olarak, hem piþo olarak gülümsüyor. Ali, kendini bir baþka ailenin çocuðu gibi hissediyor birdenbire; artýk bundan böyle daha güvenli, daha korunaklý bir aile halkasýna dahil olduðunu, bir dedesi, bir kardeþi, bir kedisi olduðunu, artýk kimsenin onu incitemeyeceðini düþünüyor. O kurabiyelerden bir tane de benim aðzýma verir misin dede? diyor Ali. Kendi sesine kendi kulaðý yabancý geliyor. Dede, týlsým esmeri parmak uçlarýnda ýþýyan sevgi ve þefkatle, torununa uzattýðý gibi, Ali'ye de bir kurabiye uzatýyor, aðzýný kocaman açýyor Ali, tam kurabiye dudaklarýna deðdiði sýrada uyandý; bu sayfada uyandý, kendini bir hikaye yazarken buldu. Bir baþkasý olarak buldu. Bir baþkasýnýn anýsýnýn içine, kuyusuna düþmüþtü. Kaðýtta uyandý, bir baþka rüyaya uyandý. Hayatýný yazan kalem baþkasýnýn elindeydi. Mehmet, neredesin? dedi. Ben her þeyi hatýrlýyorum. Ya sen, baþka türlü mü hatýrlýyorsun? O öðle sýcaðýný. O külhan avlusunu. Küçük bir çocuktum. Hamamýn gözlerinden aþaðý bakýyordum. Hamamlar bana yasaktý. Sen yoktun. Kimse yoktu. Kimse yok, diyordu. Nereden de uydurdun? Ne o kedi, ne o çocuk, ne hamam, ne gözler, ne ben. Ben, kendimi nerede kaybettim de, þimdi bu rüyada uyanýyorum? Hem, ben bu kimsesiz rüyada ne arýyorum? Üstelik bu rüya, benim rüyam bile deðil. Bir baþkasýnýn rüyasý. Ben niye her seferinde bir baþkasýnýn rüyasýný görüyorum? Bir insan, kendi rüyasýný görene kadar yýllarca baþkalarýnýn rüyalarýný görür, diyor bir Kulakcini, yankýsý bu sayfalara kadar ulaþan bir sesle... Yoksa bir hayattan birkaç hayat nasýl yapýlýr? Yazarak baþkalarýný affedebilirsin belki, ama asýl kendini affet! Asýl kendini affet! Kendini affet! Affet! Bu yanký, sayfalarýn arasýnda bir hamamýn kubbesinde yankýlanýr
gibi yankýyýp duruyor. Hangi hamamda uyuyakaldýysan, git orada uyandýr kendini sokaklarýndan. Çýplaklýðý bilmeyen nasýl kendisi gibi giyinir ki? Hayýr efendim, hayýr, diyor annesi gene yýrtýlan sesiyle. Hiç de öyle olmamýþtý, ne münasebet! Her þeyi yanlýþ hatýrlýyorsun! Maksat bizi suçlamak! Zaten hep öyle yapýyorsun! Diyarbakýr'ýn o dolaþýk sokaklarýnda kaybolmuþtun, bir adam bulmuþ seni, sen aðlayýp baðýrýp çaðýrýyormuþun, hamamýn külhanýnýn orada bulmuþlar seni, biz sonradan yetiþtik tabii. Her yerde seni arýyorduk, hayýr efendim, biz seni çarþýda unutmadýk! Ne ben, ne baban, seni çarþýnýn orta yerinde unutup da býrakýp gitmedik! Yanlýþ hatýrlýyorsun! Oturduðumuz yerde sen kayboldun, elimi býrakýp bir yerlere sývýþýp hülyalara dalmýþsýn gene. Sana hep elimi býrakma derdim hatýrlýyor musun? Sen kývrým kývrým kývranýr, elimden kurtulmaya bakardýn. Seni zaptedeceðim diye, yýllarca elim piþik içinde gezdim senin yüzünden. Evet, orada duruyorduk, bir an dalmýþ olmalýyým, eh ne de olsa ben de insaným, yoksa elin elimdeydi, o ara dizimin dibinde oturuyordun, ne zaman kalktýn, ne zaman kayboldun, hatýrlamýyorum bile. Bebek deðildin ya, koca bir çocuk sayýlýrdýn gene de. Ne zaman aklýma gelse ter basar! Allahým ne gündü o! Seni bulana kadar aklýmý kaçýrýyordum. Her yeri aradýk, her yeri, seni bulana kadar kahrolduk. Kaybolmuþtun. Hamamýn arkasýndaki avluda aðlamaktan bitkin düþmüþ öylece duruyordun. Bizi gördüðünde tanýmadýn bizi. Ne beni, ne babaný tanýmadýn. Baþka birinin çocuðu gibi bakmýþtýn bize. Avlusunda ne senin anlattýðýn dede vardý, ne çocuk, ne de un kurabiyeleri... Bomboþtu avlu. Avlunun köþesine istif edilmiþ, kararmýþ odun yýðýnlarýndan baþka hiçbir þey yoktu. Peki, ya bu aðzýmdaki tat nerden? diyor Ali. Dilimdeki bu kurabiye kamaþmasý nerden? ... Annenin Can Yoldaþlýðý Böyle zamanlarda yaz çekirgelerinin, cýrcýr böceklerinin seslerine karýþarak kafasýný bulandýran, gaipten gelen soluk, uçucu sesleriyle ara ara konuþan Kulakcinleri bile susmuþ... Annesinin baþýndaki kurutma makinesinin cam miðferi, sýcak havayla uðuldayýp dururken, kendi miðferinde çýt yok! Oyun olsun diye orada; þakacýktan... Hem askercilik, hem kadýncýlýk oynuyor. Kovuðuna yerleþir gibi mutlulukla yerleþmiþ oraya, o cam miðferin içine. Kýsa pantolonlu; pantolonu düþmesin diye kareli gömleðinin üstünden aský takmýþ annesi. Ellerini, dizlerinin arasýnda sýkýþtýrmýþ, bulunduðu yerden son derece hoþnut, muzip muzip bakýyor. Bir resmin içinden bakar gibi bakýyor. Bu çeþit durumlarda, annesiyle yan yanalýklarýnda özel bir ortaklýk buluyor. Babasýyla hiçbir zaman kuramadýðý bir ortaklýk. Örneðin, babasýyla kahvedeykenki yan yanalýklarý böyle olmuyor. Orada yabancý gibi duruyor. Babasýna deðil de duruma yabancý gibi. Bilmediði bir þeyin tehdidi altýnda hissediyor kendini, kapanýyor. Oysa annesinin yanýnda gene bilmediði bir þeyin güvenini duyuyor, rahatlýyor. Mardin'de açýlan ilk kadýn kuaföründeler. Adý, ilkin "Þen Bayan Kuaförü" olarak düþünülmüþken, Mardin gibi "mutaassýp"
bir vilayette, "þen" sýfatýnýn kadýnlar için hafif bulunacaðý kaygýsýyla, sonradan "Münevver Bayan Kuaförü"nde karar kýlýnmýþ. Böylelikle salon, hem sahibinin adýný taþýmýþ oluyor; hem de "münevver kadýnlara" atýfta bulunarak bir saygýnlýk kazanmasý amaçlanýyor. Bu þirin fikrin sahibi, elbette Ali'nin annesi. Kabul günlerinde günlerce bu konuþuluyor. Ali'nin annesi, herkesten zekasýna aferin bekliyor. Annesinin Ali'ye verdiði öðütlerin baþlýcalarýndan biri: Ýnsan aferin duymak için yaþar! Ali, evde ve okulda bütün aferinleri toplamak istiyor. Sol köþesinde, dalgalý, gür saçlarý arkalara doðru fazlaca kabartýlmýþ, kýrmýzý, dolgun dudaklý, inci diþli, herhalde aðýrbaþlý görünsün diye çatýk kaþlý çizilmiþ irice bir kadýn baþýnýn durduðu, serin bir soluk yeþil zemin üzerine, çevreleri sarý bordürlerle gölgelendirilmiþ kiraz kýrmýzýsý parlaklýðýnda iri harflerle "Münevver Bayan Kuaförü" yazýlý tabelanýn alkýþlarla çakýldýðý gün, Ali'nin annesinin gözleri dolu dolu oluyor. Þehrin terakki etmesinde çorbada tuzu olduðunu düþünerek kývanýyor, göðsü kabarýyor. Elindeki mendille gözlerinin nemini alýrken, titreyen bir sesle, "Vatanýn her sathýna taþýnmýþ medeniyet meþ'alesi" þeklinde cümleler kuruyor. Ýstanbullara kadar gidip, onca kurs görmüþ, elindekini avucundakini bu kuaför salonuna yatýrmýþ Münevver Haným'sa, hayli kaygýlý; yanlýþ bir iþ yapýp yapmamýþ olduðundan emin deðil. Mardin gibi bir yerde, böyle bir salon açmanýn öncülüðünü yapmýþ olmaktan hem gurur duyuyor, hem de þehrin muhafazakar yapýsýndan ötürü, ümitsizliðe kapýldýðý oluyor; ilk günlerde, nasýl bir yer acaba, diye merak edip gelenlerin, ayaklarýný hemen kestiklerinden dem vuruyor. Þu düðünler de olmasa, iyice sinek avlayacak dükkan! Bütün gün boþ boþ elektrik yaktýðýndan yakýnýyor. Ýki bayram arasýnda iþsizlikten neredeyse kapatacaklardý caným salonu. Ali'nin annesi ise, sürekli moral veriyor ona. Her zamanki gibi þehrin münevver kadýnlarýnýn bu iþe öncülük etmesi gerektiðini söylüyor, Mardin'in ileri gelen ailelerinin kadýnlarýný, kýzlarýný teþvik etmek gerektiðini anlatýyor. Zenginler daima yeniliklere açýktýr, diyor. Muhafazakar olanlar, daima fakirlerdir. Zenginler yapacak þey ararlar çünkü. Zenginlerin vakti vardýr. Senin müþterilerin zengin ve müstesna aileler olacaktýr, eh biraz da orta halliler... Süryani cemaatinin kadýnlarýný da yeniliklere teþvik etmek lazým. Asker eþlerini saymýyorum, onlarýn nasýl olsa orduevleri var. Münevver kadýnlarsa ayrý bahis. Onlar her iþte olduðu gibi, bu iþte de halka rehber olacaklardýr. Mesela, kabul günlerinin sayýsýný artýrmak gerekiyor, kabul günlerine saçlarý yapýlý gelmeyen kadýnlara biraz sitem edilirse, iyi neticeler alýnýr. Sonra balolar da çok mühim! Belediye Reisi'nin karýsý, Aðýr Ceza Reisi'nin karýsý, Lise Müdürü'nün karýsý, Nafia Müdürü'nün karýsý, Noter'in karýsý, Mal Müdürü'nün karýsý, Defterdar'ýn karýsý, Maarif Müdürü'nün karýsý, çeþitli öðretmenler ve öðretmen eþleri, sýrasýyla, Mardin'in tek caddesinin kaleye yakýn ucundaki, bir kuleye çýkýlýr gibi çýkýlan dik basamaklý "Münevver Bayan Kuaförü"nün, geniþ pencereleri sonsuza açýlýr gibi ovaya bakan salonunda, hem aynaya, hem ta Suriye sýnýrýna kadar masal gibi uzayan ufka dalýp yaz rüzgarýnda dalgalý ekinler gibi kabararak sonsuz hayallere benzeyen saçlarýný taratýyor, kendilerini bekleyen puslu düþlerin, uzak þarkýlarýn çaðrýsýna hazýrlanýyorlar. Pantolonu uzuyor. Gömleði çizgili. Askýsý duruyor. Þimdi annesinin de, kendinin de ellerinde birer mecmua: Annesi, "Hayat", kendisi, "Ses" okuyor. Annesinin bir gözü dergide, bir yandan
kadýnlarla çene yarýþtýrýrken, iri delikli, kalýn, metal bigudilerle sarýlmýþ saçlarýnýn kurumasýný bekliyor. Çok sýcak oldu, diyerek, Ali'nin deyiþiyle, "cam miðferin" üzerindeki ýsý düðmesini ikide bir kýstýrýp açtýrýyor. Annesi sýcaða hiç dayanamýyor. Sýcaða bu kadar dayanýksýz birinin, Mardin gibi uzun ve öldürücü yazlarý olan bir þehre gelin gelmesi, kaderin tokadý gibi. Sürekli terleyen annesinin, yaz kýþ elinden mendil düþmüyor. Ali, annesinin koltukaltlarýndan hiç eksilmeyen nemli halkalardan iðreniyor. Böyle durumlarda Ali'ye sarýlacak gibi olduðunda, Ali, Islakken bana sarýlma, diye aðlaþýp kaçýyor. Az sonra, saðýnda ve solundaki kurutma makineleri boþalýyor; dört sandalyeden oluþan sýrada yalnýz kalýyor annesi; çevresini boþaltan kadýnlarýn þimdi ayna önünde saçlarý taranýyor; Münevver Haným'ýn, Ýstanbul'dan gelmiþ bir yardýmcýsý var artýk. Ali, bu þehirde herkes günün birinde Ýstanbul'a gitmek isterken, Ýstanbullu bir kadýnýn buralara neden gelmiþ olabileceðini, bu uzun maceranýn ardýndaki hikayeyi merak ediyor. Annesi bile bilmiyor bunu. Bu kadýnýn, yolu Mardin'e kadar düþen saklý hikayesini düþünmeye çalýþtýðý her seferinde, nedense hep Eþrefpaþalý Fransýzca öðretmeni geliyor aklýna. Eski masallarýn çoðunda rastlanan çölde kaybolan insanlar gibi, bazý insanlarýn Anadolu þehirlerinin tozlu hayatlarýnda ve uçsuz yollarýnda kaybolup gittiðini, büyük þehirlerde býraktýklarý yakýnlarýnýn, onlardan bir daha hiç haber alamadýklarýný düþünüp içleniyor. Oya'nýn ona dinlettiði þehirlerarasý telefonlarda hayal ettiði uzak hayatlarýn anýsý içini buruyor. Ali, annesinin, zaman zaman kendi kendine konuþtuðunu, ilk kez o gün, o kuaför salonunda, o çok gürültülü kurutma makinesinin altýnda, ifadesi boþalmýþ bir yüzle kederli bir yalnýzlýk içinde otururken, birdenbire yüksek sesle kendi kendine bir þeyler söylediðinde fark ediyor. Münevver Haným da, diðer kadýnlar da, onun dediklerini duymamakla birlikte, önce kendilerine seslendiðini sanmýþ, baþýndaki kasktan ötürü sesini kontrol edemediðini düþünerek gülüþmüþlerdi. Ne de olsa böyle þeyler sýk sýk oluyordu. Oysa Ali, zaman zaman evde de buna benzer sahneler yaþandýðýný anýmsayýp, annesinin mýrýltýlarýna bugüne deðin gereken dikkati göstermemiþ olduðunu anlayarak hayýflanýyor. Kadýnlarýn gülüþmeleri üzerine, yakalanmýþlýk duygusu içinde hemen kendini toparlayan annesinin, evde kendini böyle kolayýna toparlayamadýðýný fark ettiðinde de kaygýsý büyüyor. Çünkü o gün, annesinin, kurutma makinesinin gürültüsü altýnda söylediði sözler, sonradan günlerce yankýyor kulaklarýnda: Kendi öz kýz kardeþini bile sikmiþ benim kocam! Bu sözler üzerine dehþet ve merakla baktýðý annesinin yüzünde, bu sözün aðýrlýðýna ait herhangi bir duygu belirtisi göremiyor. Yüzü, içine düþen taþý yuttuktan sonra, halkalarýný hýzla durultup, yeniden düzleþen durgun su gibi sözünü ettikten sonra, hiçbir þey söylememiþçesine, gündelik, olaðan anlatýmýna kapanýyor. Annesinin de kendisi ve dedesi gibi, tuhaf sesler duyup onlarla konuþmaya baþladýðýný düþünerek, bunun ne demek olduðunu bilmenin, o tanýdýk, o incitici yalnýzlýðýndan kurtaran sevincini belli belirsiz hissetse de aslýnda ürküyor bu durumdan. Bunun, bir uzaklaþma, bir kopma olduðunu biliyor. Annesi, onun için dünyanýn kabuðu gibi, ileri gittiðinde, ona, "Dur!" diyen biri; o kabuk da kýrýlýrsa, nereye sýzacaðýný bilemiyor. Burada, bu taþkentte, hiçbir þeyin oyalayamadýðý bu hiç geçmeyen zamaný, gövdeyi hissizleþtiren öldürücü sýcaklarý, dört yaný kuþatan dilsiz taþlarý,
eþeklerin nal seslerinin takýrtýsýnýn hiç eksik olmadýðý kirli sokaklarý, en ufak su damlasýnýn bile kimi zaman huzur, kimi zaman korkuyla büyüdüðü yüksek tavanlý ayvanlarý, ýþýðý kýt sofalarý, pencereleri hiçbir þey söylemeyen dilsiz evleri, evleri ve sokaklarý birbirine baðlayan karanlýk abbaralarý, sinek bulutlarýnýn eksik olmadýðý tutuþmuþ ot kokan sarýsýcak gökyüzünü kaplayan o büyük, o sonsuz can sýkýntýsýnýn sahibi olan kaynaðý görünmez seslerin giderek bütün dünyayý kapladýðýný düþünüyor. Göze görünmeyen tehlikeli sesler yönetiyor dünyanýn akýþýný. Kulakcinleri, gövdelerimizi rehin alarak, olaylara ve kaderlere yön veriyor. Ýnsanlarýn dünyayý gözleriyle deðil, kulaklarýyla görmesi gerektiðini, gözlerin aldatýcý olduðunu, asýl sesleri duymak gerektiðini düþünüyor. Bütün bunlarý düþünürken, yüzünde, olmayan varlýklarýn ifadesinin belirdiðini hissederek, onlarý görmek için aynalara koþuyor. Aynalar boþ. Yüzü hiçbir þey söylemiyor. Günler, hiçbir oyuncaðý olmayan kederli bir yalnýzlýk içinde geçiyor. Berberden geldikleri günün gecesi, elinde beyaz bir mendille yataðýna kapanýp hýçkýra hýçkýra aðlýyor. Annesi, Bu çocuða ne oluyor hiç anlamýyorum, diyor. Durduk yerde aðlamaya baþlýyor. Avlunun bir ucunda, gecenin kendine bile karanlýk bir yerinde, bir zamanlar Sakine'nin, Suriye'nin uzak ýþýklarýný seyretmek için sindiði köþede, annesinin inler gibi konuþan sesini duymuþtu bir keresinde. O gece hiç uyuyamamýþ, uçuþan tüllerle, geniþ yapraklý dallarýn odasýnýn duvarýnda yer deðiþtirip duran gölgelerinden korkuya kapýlarak, yattýðý yerden annesine birkaç kez kaygýyla seslenmiþ, karþýlýk alamayýnca da yataðýnda bulamadýðý annesini aramaya çýktýðý avlunun kör köþesinde, onun, gözlerden saklanan cýlýz sesini duymuþtu. Babasýnýn gene evde olmadýðý, muhtemelen Þehir Lokali'nde, þehrin ileri gelenleriyle memleket meseleleri konuþup, hayat üzerine boþ felsefeler yaparak, art arda rakýlar devirdiði benzer gecelerden biri olmalýydý. Ýlkin, annesinin orada bir misafiriyle konuþtuðunu sanan Ali, annesine görünmemek için bir süre sindiði yerde kýmýldamadan sessizce beklemiþ, annesi o kadar konuþtuðu halde, karþý taraftan hiçbir ses çýkmadýðýný görünce, annesinin aslýnda tek baþýna olduðunu ve karanlýkta kendi kendiyle konuþtuðunu anlayarak iyice ürkmüþtü. En ufak bir ýþýk parçasýnýn bile lekelemediði som karanlýða gözlerini kýsarak uzun uzun baktýðý halde, hiçbir þey görememiþ, yüzünü göremediði, ne yaptýðýný bilemediði annesinin karanlýkta boðulmuþ sesi karþýsýnda, kendini büsbütün bir yabancý gibi hissetmiþti. Annesi, dizinin dibinde oturan birine anlatýr gibi anlatýyordu: Ýstanbul'a gittiklerinde, kendi öz annesiyle de alakasý olmuþ. Kendi söyledi. Ýçip içip anlatýyor. Oda karanlýk oluyor. Uykuda konuþur gibi anlatýyor. Her þeyi eksiksiz anlatsýn diye ses çýkarmadan dinliyorum. Bir otel odasýndalarmýþ. Mevsim kýþmýþ. Çok soðukmuþ. Annesi mi, bunu yataðýna çaðýrmýþ, o mu üþüyüp annesinin yataðýna girmiþ, orasýný karýþtýrýyorum. Ama yorganýn hafifçe kaldýrýlarak birinden birinin içeri süzüldüðünü kendim görmüþ gibi hatýrlýyorum. Kadýnýn tek oðlu. Aþýk gibi bir þey oðluna. Allahtan, ben evlendikten sonra çok yaþamadý. Boþatýrdý beni. Ya da öldürtürdü. Hiç sesim çýkmazdý önceleri. Baðýrýp çaðýrmayý geç öðrendim ben. Baþlarda çok ezdiler beni. Buraya gelin geldiðimde, tek kelime konuþmuyorlardý benimle. Bana kötü kötü bakýp,
kendi aralarýnda Arapça konuþup duruyorlardý. Sinsi sinsi alay ediyorlardý ardýmdan. Bütün ev halký dilsiz duvarlar gibi bakýyordu bana. Yabancý gelinim diye, Türk'üm diye nefret ediyorlardý benden. Irkýmýz karýþtý, diye aðlaþýp duruyordu karanlýk yüzlü görümcelerim. Ruhlarý gibi karanlýk çatkýlar çatýp, ev ev gezip beni çekiþtiriyorlardý. Hizmetçiler bile surat asýyordu. En kutsal vazife bildiðim öðretmenlik mesleðimi bile icra ettirmediler bana. Bizim gibi büyük bir ailenin gelini çalýþamaz, diye çekip aldý kocam beni mektep hayatýmdan. Mesleðimi söndürdüler. Hayatýmý söndürdüler. Kadýnlýðýmý söndürdüler. Kendisi Ýstanbul'un karanlýk bir otel odasýnýn kýþýnda, öz annesini sikerken, ben burada çürüdüm kaldým. Gerçi benden çok önce olmuþ bu olay. Ama olsun. Hatýrasý hepimize yetti. Çok tatlýydý, dedi. Bir daha asla böyle bir heyecan yaþamadým, dedi. Karanlýkta birbirimizin yüzünü görmüyorduk, dedi. Hem yabancýydýk, hem kim olduðumuzu çok iyi biliyorduk, dedi. Fýsýldaþýr gibi sikiþtik, dedi. Hiçbir þeyden deðil, kalbimizin çarpýntýsýndan sarsýlýyordu yatak, dedi. Çok tatlýydý, insanýn anasýnýn amcýðý gibi tatlýsý yokmuþ, dedi. Düþün! diyordu bana. Ýnsanýn çýktýðý deliðe yeniden girmesi ne harika, ne müthiþ bir þey! Ben, öz karýsý yanýnda yatarken bunlarý diyordu bana. Sanki ben hiç kimseymiþim gibi konuþuyordu benimle. Ertesi sabah birbirlerinin yüzüne hiç bakamamýþlar. Bana anlattýðý gecelerin sabahýnda da biz, birbirimizin yüzüne hiç bakamýyorduk. Kimselere hiçbir þey söyleyemiyordum. Kimse inanmayacaktý ki bana. Herkes delirdiðimi, aklýmý kaçýrdýðýmý sanacaktý. Kime ne anlatabilirdim ki? Dillerini bilmiyordum. Yapayalnýzdým. Kimsesizdim. Çaresizdim. Yabancýydým. Bir tek can yoldaþým bile yoktu. Duyuyor musun beni Ali? Orada mýsýn? Ali'nin birdenbire ödü kopuyor, soluðu týkanýyor. Duvarýn köþesine sinip büzüþtüðü yerden çýkamýyor dýþarý, göðsü korkuyla inip kalkýyor. Buz gibi soðuk terler boþanýyor her yanýndan. Ayazda kalmýþ gibi üþüyor. Diþleri takýrdayacak ve orada olduðu halde cevap vermediði anlaþýlacak diye, çenesini sýkýp dudaklarýný kemiriyor. Þimdi en çok, ne zaman herhangi bir þeyden korkacak olsa, koþa koþa yanýna gidip kanatlarýnýn altýna sýðýndýðý annesinden korkuyor. Sabahýna, kendini yataðýnda bir ceset kadar soðuk ve kaskatý bulduðunda, geceden hatýrladýðý her þeyin kötü bir rüya olmasýný istiyor. Üstelik evin gündelik hali, olaðan sesleri, annesinin yüzü, dünyanýn her günkü tanýdýk resimleri, buna inandýrýrken, Ali, hiçbir þeyin rüya olmadýðýný biliyor. Daha sonra, kahvaltýda yumurtasýnýn fazla piþmiþ olduðunu söyleyerek çýlgýnlar gibi aðlamaya baþlýyor. Bu sýrada, halalarý teker teker ölmeye devam ediyorlar. Hepsi de ölürken, ayný vasiyette bulunuyorlar Ali'ye: Unutma, sen ailemizin tek erkek çocuðusun, zürriyetimizin kaderi, soyumuzun geleceði senin elinde; çok çocuk yap, her bir oðlunu mezarýmýza getirip uzun uzun aðlat. Aðlamazlarsa, çimdikleyerek aðlat. Merak etme, biz hepsinin sesini duyarýz. Ruhlarýn kulaklarý ölmez. Onlar her þeyi duyarlar. Þu ufuk kadar kýzýl topraklarýn altýnda istirahate çekilen muzdarip ruhlarýmýz, ancak öyle huzura kavuþur, ölüm uykumuzu ancak öyle uyuruz. Sen bizim tek geleceðimizsin Ali! Bizi geleceksiz koma! Ali, çocukluðundan beri, kýpkýrmýzý edene kadar çekiþtirip durmayý adet edindiði, çok çocuk yapacak yoksul çüküne hüzünle bakýyor. Çükünü halalarýna verip, hemen Ýstanbul'a kaçmayý hayal ediyor.
Ali'nin can sýkýntýsý dinmek bilmiyor. Diyarbakýr'a indikleri her seferinde, Demir Otel'de kalýyorlar. Demir Otel, þehrin doðru dürüst tek oteli. Meydanlarýný, çarþýlarýný büyük ölçüde ya þehre mal almaya gelmiþ, ya hasta getirmiþ olan þalvarlý, poþili köylülerin, çýðýrtkan seyyar satýcýlarýn, bezgin görünüþlü yük taþýyýcýlarýnýn; her geçene ümitsiz gözlerle bakýnan iþsizlerin doldurduðu þehrin, çamurlu, kirli sokaklarýndan geçtikten sonra, birdenbire Demir Otel, daha kapýsýndan girildiði anda, medeni ve konforlu görünüþü, özellikle yaz sýcaklarýndaki serinliðiyle, insana az önce içinden geçtiði sokaklarý unutturup, bir büyük þehirde olduðu duygusu veriyor. Ali, otelin kapýsýndan girdiði her seferinde, kendini, bir masal kapýsýndan geçer gibi, Diyarbakýr'ýn bakýmsýz, yoksul sokaklarýndan geçip, birdenbire filmlerden tanýdýðý Ýstanbul'un büyük otellerinden birine çýkmýþ gibi hissediyor. Ali, bazý hafta sonlarý Ýstanbul'dan gelen bir iþ adamýný görüyor otelin lobisinde; buranýn insanlarýna hiç benzemeyen beyaz tenli, açýk renk gözlü, arkaya doðru düzgün taranmýþ gür saçlarý olan babasý yaþýndaki bu yakýþýklý adamýn çocuðu olmak istiyor. O, Ali'yi yýkasýn, baþýný incitmeden ovsun, çiçek kokulu havlularla kurulasýn, iç çamaþýrlarýný ve ince çubuklu pijamasýný özenle giydirsin, yataðýnýn örtüsünü açsýn, içine beraber girsinler, onu göðsünde saklayarak, "oðluþ! oðluþ!" diye sevsin, saçlarýný okþasýn, alnýný, yanaklarýný, dudaklarýný öperek uyutsun istiyor, sonra da Ali'nin rüyasýndan kalkan, ardýnda ateþ dilli bulutlar, pembe tozanlar býrakan, gür saçaklý, rengarenk bir uçan halýya binerek, Ýstanbul'a gitsinler ve orada sonsuza kadar mutlu yaþasýnlar istiyor. Ali, bir süredir, babasýnýn özbabasý, annesinin özannesi olmadýðýna inanýyor. Halalarýný kandýrmak istemiyor. Onlara acýyor. Çok tane oðlu bile olsa, onlarýn hepsini hala mezarlarýnýn baþýnda sýrasýyla aðlatsa bile, bu ailenin bir geleceði olmayacaðýný seziyor. Bu ailenin geleceði aðaçlarda kalacak. Adam, otel lobisinde hangi koltuða otursa, Ali sessizce adamýn karþýsýndaki koltuða geçip duygularýný ve davranýþlarýný belli etmemeye çalýþan kaçamak bakýþlarla izliyor onu; bütün isteklerini içinden konuþan bir sesle iletiyor; adamýn da, Ali'yi içiyle duyduðunu, sözlerini biriktirdiðini ve bir gün cevap vereceðini düþünerek, þehlalaþan bakýþlar ve ýslak dudaklarla boþluða gülümsüyor. Onun yaþýndaki bir çocuðun gülümseyiþi deðil bu; ama kimse bunu ayýrt edecek kadar dikkatli bakmýyor ona. Neredeyse yüzüne yapýþtýrýlmýþ gibi duran, ýslak, kaygan, dalgýn bir gülümseyiþ bu. Dikkatle bakan birini kolaylýkla ürkütebilecek olan tekinsiz bir gülümseyiþ... Ali her hafta sonu, Diyarbakýr'a, Demir Otel'e gitmeleri için ýsrar ediyor evde. Bütün bir haftayý, otel lobisinde oturan o adamý görmek arzusuyla geçiriyor. Akþamlarý yataðýnda hep onu düþünüyor. Ali'nin ýsrarlarý ve dayatmalarý sonuç verdikçe, annesi çok kýzýyor Ali'ye. Baban, senin için gitmiyor ki oraya akýllým, diyor. Benim için gidiyoruz, diye övünüyor Ali. Ne zaman inatlaþsalar, annesi, babasýnýn deyiþiyle, "çocukla bir oluyor". Sen öyle san, diyor annesi. Senin gönlün olsun diye gitmiyor iþte! Ýþleri için de gitmiyor. Ali, annesini en çok kýzdýran dudak büken yüzüyle, Ne için gidiyoruz peki? diye soruyor. Otelde çalýþan bir garson için gidiyor. Hani orta boylu, iri gözlü, hafif týknaz, dalgalý saçlý... Ali'nin gözlerinin önüne, elinde tepsiyle hep içi dolu bardaklar taþýyan
garson geliyor. Ali'ye hatýrlatana kadar ýsrarla tarifini sürdüren annesi, babasýnýn, o garsonla neler yaptýklarýný, ikisinin birbirlerine neler yaptýklarýný, Ali'ye tane tane anlatýyor. Babasý, otele yalnýz indiði zamanlar, geceleri odasýna alýyormuþ garsonu, birlikte gittikleri zamanlardaysa, çamaþýrhanenin yanýnda küçük bir oda varmýþ, herkes yattýktan sonra, gizlice oraya giriyorlarmýþ. Annesi anlatýrken Ali'nin hayalinde hiç görmediði o küçük oda birdenbire bütün ayrýntýlarýyla canlanýyor; bu, ona ortak olduðu bir gizin suçluluðunu duyuruyor. Sanki babasý kendinin deðil, oðlunun kirliliðini yaþýyor. Onun adýna yaþadýklarýyla, onun önünü týkýyor. Anlattýklarýndan Ali'nin uðradýðý bozgunu, üzüntüsünü görmek, annesini sakinleþtiriveriyor; oðluyla itiþmekten vazgeçip ona yeniden merhamet duymaya baþlamasýyla birlikte, yeniden en anaç haliyle onu teselli etmeyi üstleniyor, ana oðul hýçkýrýklar içinde birbirlerine sarýlarak, annesinin deyiþiyle, "kötü kaderlerine" aðlýyorlar. Ali, Türk filmlerindeki çocuk yýldýzýn, annesiyle kucaklaþarak hýçkýra hýçkýra aðladýðý bu çeþit sahneleri, kendi hayatýnda canlandýrma imkaný sunan bu anlarý seviyor. Öte yandan, bu acýyý, bu utancý, bu üzüntüyü taþýmaktan nefret ediyor. Aðlamaktan, hýçkýrmaktan, içini çekmekten nefret ediyor. Kendini bildi bileli bütün çocukluðunun acýyla yüklü olduðunu, acýyý sevmezse, acýyý sevmeyi öðrenmezse, hiçbir þeye katlanamayacaðýný, bu korkunç büyüklükteki acýyla parça parça olacaðýný seziyor. Peki, bütün bunlara kim sebep? Babasý mý, annesi mi? Her þeyi yapan babasý. Tamam. Ya, annesi neden, olan biten her þeyi, henüz ilkokula giden bir çocuða anlatýyor? Kimden nefret edeceðine karar vermesi gerekiyor. Ýkisinin arasýnda kalýyor. Bilemiyor. Sevgisi gibi nefreti de bölünüyor. Birine duyduðu sevgiyle, ötekine duyduðu nefreti yapýþtýrarak eksik bütünler meydana getiriyor. Aslýnda, her þeyi bir kerecik olsun babasýna sormak istiyor. Hiçbir þey soramýyor. Babasýna hiçbir þey soramadýðýný, soramayacaðýný, babasýyla hiçbir zaman hiçbir þeyi konuþamayacaðýný biliyor. Bütün hayatý boyunca, babasýyla konuþmasý gereken her þeyi, annesinin üzerinden konuþacaðýný, bir kader gibi buna mahkum olduðunu duyumsuyor. Ne zaman babasýna karþý gelecek olsa, babasýnýn çatýlan kaþlarý, öfkeyle sarkan alt dudaðý, her an yüzüne bir tokat olarak inecek gibi titreyen elleri geliyor gözlerinin önüne. Cayýyor. Babasýnýn, Demir Otel'in garsonuyla yaptýklarýnýn, kendisinin hala çocuklarýyla yaptýklarýndan farklý olmadýðýný, ama gene de kendilerinin çocuk ve masum, babasýyla garsonun ise, büyük, kirli ve günahkar olduklarýný düþünüyor. Annesi, bunlarý anlatýrken, kendisi, þiddetli bir itiraf ihtiyacý içinde, annesinin bunca ayýpladýðý þeyleri, kendisinin de hala çocuklarýyla birlikte yaptýklarýný, ama o zaman çok küçük olduklarýný söylemek istiyor. Bununla, hem babasýný korumak, hem annesini üzmek, hem babasýyla bir olup annesinden özür dilemek, hem de herkesten intikam almak istiyor. Her þeye karþýn, halasýnýn çocuklarýyla yaþadýðý oyunlarýn, bir çocukluk olduðunu, büyüyünce yapýlamayacak þeyler olduðunu sanýyordu. Çocukken yapýlýr sandýðý þeylerle büyüyünce yapýlacak þeyler, þimdi kafasýnda karmakarýþýk oluyor. Birbirinin içine geçerek çalkanan bütün bu duygular, ruhunun duvarlarýna, isli, yaðlý lekeler gibi yapýþan karmakarýþýk izler býrakýyor. Bu izler, ne büyümesine izin veriyor, ne çocuk kalmasýný saðlýyor. Annesinin dinmek bilmeyen gözyaþlarý, arka arkaya ýslattýðý mendiller, sürekli terleyen koltukaltlarý, hiç kesilmeyen hýçkýrýklarý,
sesindeki nezleli iç çekiþler, derin bir sýzýyla içine iþliyor Ali'nin; yüreði daralýyor, günahtan, acýdan ve suçluluktan ölecek gibi oluyor. Annesine, o adamý, lobide oturan Ýstanbullu adamý anlatmak için ölesiye bir arzu duyuyor. Ama hiçbir þey söyleyemiyor. Annesinin bütün anlattýklarýna karþýn, ona bir tek kelime bile söyleyemiyor; hiçbir þey anlatamýyor. Annesine borçlu, hep borçlu kalýyor; ona karþý nefretle karýþýk bir minnet duyuyor. Çünkü, Ali için minnet, ayný zamanda nefret demek. Kime minnet duyacak gibi olsa, ayný zamanda ondan nefret etmeye baþladýðýný ayrýmsýyor. Annesi, ona hiç kimseden duyamayacaðý sýrlar anlatýrken, Ali'nin bütün sýrlarýný karartýyor. Ali her þeyi içine kilitliyor. Sanki bütün dünya Ali'nin içine saklanýyor. Babasýna hiçbir þey soramadýðý için, onunla hiçbir þeyi konuþamadýðý için, o hafta sonu, Demir Otel'e bir daha asla gitmek istemediðini söyleyip, avludaki soðuk taþlarýn üzerine yatarak, þiddetli bir sinir krizi geçiriyor. Böylelikle, annesinin çektiði üzüntülere bir son vermek, babasýnýn Demir Otel'e gitmesini engellemek ve kendi nefretini yaþamak istiyor. Eve çaðrýlan doktorun yaptýðý iðneler, ancak gece yarýsýna doðru sakinleþtiriyor onu. Çenesini, avuçlarýný kimseler açamýyor. Bir süre okula gidemiyor. Yemek yiyemiyor. Devamlý kusuyor. Geceleri yataða girdiðinde, kýçýný sýkmayý öðreniyor. Deliðini sýmsýký sýkarsa, böyle bir þey hiç olmayacak, hiç kimse üzülmeyecek diye yorgun düþene kadar kýçýný sýkarak fýsýldaya fýsýldaya uyuyor. Herkesin normal bir insan bedeninde olup yalnýzca kendisinin bir "kýç deliði" olarak ortalýkta gezdiði karanlýk rüyalar görüyor bazen; herkes ona bakýp alay ederken, ter, korku ve utançla uyanýyor. Ertesi sabah, gece gördüðü rüyayý, aslýnda herkesin kendisiyle birlikte görmüþ olduðunu, ama onu utandýrmamak için bundan söz etmediklerini düþünerek kimselerin yüzüne bakamýyor. Bazen, ruhlarýn birbirine deðmeden yaþadýðý, bedenli olmanýn ancak utanç verici bir þey olduðu, bütün gövdelerin aþýldýðý, þimdikine benzemeyen bambaþka bir dünyada, kendisinin de bedenli olduðu için herkesten özür dileyerek ortalýkta utanç ve çaresizlik içinde gezdiði sýkýntýlý rüyalar görüyor. Kimi zaman bütün bu karabasanlardan yorgun düþüp mutluluk rüyalarý gördüðü de oluyor: Kilise ikonlarýndaki meleklere karýþtýðý, bedeninden kurtulup gökyüzünde, mavilik, tüy, hafiflik olarak uçuþtuðu rüyalar bunlar. Derin bir iç huzuru, dingin bir gülümseyiþ içinde boþlukta yüzüyor. Saf mutluluðun sessizliðiyle, uzaklarda çalan bir kilise orgunun ilahi sesi birbirine uyum içinde karýþarak ruhunu arýndýrýyor. Baþka bir rüyasýnda da, Demir Otel'in lobisinde oturan yakýþýklý adamý, o garsonla birlikte otelin çamaþýrhanesinde görüyor. Garson, Mardin'deki Býçakçýlar Çarþýsý'ndan aldýðý uzun ve kara bir býçakla defalarca býçaklayarak öldürüyor adamý; sonra Ýstanbul'a kaçmak isterken, otobüs terminalinde yakalanýyor ama, mahkemede, garsonun savunmasýný babasý üstleniyor. Bunun üzerine Ali, çabucak büyüyüp, "davavekili" babasýnýn karþýsýna hukuk diplomalý bir "avukat" olarak çýkýp, onu yenmek istiyor. Büyüyüp büyümediðini, babasýný yenip yenemediðini uyanýnca hatýrlamýyor. Demir Otel'i, oradaki adamý ve garsonu unutmayý seçiyor bir süre sonra. Oya'yý da böyle unutmuþtu. Acýya katlanmak için acýyý sevmeyi keþfettiði gibi, nefrete katlanmak için de unutmayý öðreniyor. Unutuþun boþluðunda geçmiþi ýssýzlaþtýrmayý seçiyor. Geçmiþ, hatýrlamadýklarýmýzla daha çok geçmiþtir. Unuttuklarýmýz kadar, unutmayý seçtiklerimizle de biçimlenir geleceðimiz. Artýk yetiþkinler dünyasýna hazýrlanmasý gerektiðini anladýðý
günlerin birinde, geçmiþ ve gelecek üzerine, Kulakcinlerinin kulaklarýna býraktýðý baþýboþ sözleri kekeleyerek anýmsamaya çalýþýrken, dudaklarýndan dökülen bu çeþit güzel sözlere kendi de hayret ediyor. Ot nasýl büyürse öyle büyüyor içinde gelecek... Ruhunun baþka çaðlarla yüklü olduðunu biliyor... Biliyor, çocukluðun yalnýz büyüsünü... Büyümenin vazgeçmek demek olduðunu anlýyor... Tekrarlanmaktan saðýr olmuþ uðultusu geçmiþin, kulaklarýnda cinler çýnlýyor... Çok küçükken, bir gün dedesi, Kediler kulaklarýyla görürler, dediðinde anlamýþtý kendisinin de kedilere benzediðini. Kedilerden çok korkuyor... Onlarýn o tekinsiz yetenekleriyle her þeyimizi bildiklerini hissediyor. Yetiþkinler dünyasýnýn zalim oyunlarý, çocukluðun oyunlarýndan tanýdýk geliyor; dolayýsýyla ürktüðü bu deðil; galiba, daha çok büyük oyunlarýnýn geri dönüþsüzlüðünden ürküyor. Çocuklar geri dönebilirler, vazgeçebilirler, oyun bozabilirler, büyüyene kadar her þeyi kaybedebilirler, kazanacaklarý bir gelecek olduðunu düþünerek, geliþigüzel bir umursamazlýk içinde birçok oyuna girip çýkabilirler. Onlarýn zamanlarý vardýr. Büyüklerinse zamanlarý yoktur. Çocuk oyunlarýnda zaman bu yüzden eðlenceli bir þaka, büyük oyunlarýndaysa acýklý ve zalim bir kaderdir. Dünyanýn oyunlarýna ve sonuçlarýna katlanabilmek için acýyý sevmeye, herkesi affetmeye, her þeyi unutmaya çalýþýyor. Kötülüðün gücü karþýsýnda, çaresizliðin iyiliðine sýðýnmaya çalýþýyor. Ýçindeki bütün ötkeye, kine, küskünlüðe karþýn, dünyanýn iyiliðe ayýrdýðý bütün aferinleri almaya çalýþýyor. Onca yýl içinde, annesinin ancak birkaç akrabasý misafir geliyor evlerine. Onlara, Mardin'de yazlarýn çok sýcak olduðu söylendiðinden, ilkbahara denk getiriyorlar geliþlerini. Tam yaz öncesine. Mardin'in en güzel mevsimine. Zýnnar baðlarýnýn incir yeþilliðine, Ferdovs'un karpuz serinliðine. Dayýsýnýn güleç yüzlü þiþman karýsýný hatýrlýyor; geliþinden üç gün sonra, onun bir akþamüstü, avlunun ahþap parmaklarýna dayanýp gizli gizli aðladýðýný gören Ali, kendini göstermeden içeri kaçýp, annesine haber vermiþti. Annesi, Ali'yi yanlarýndan uzaklaþtýrýp, onunla konuþmaya çalýþmýþtý. Bir süre hýçkýrýklarýný içine göme göme aðlayýp annesinin ýsrarlý sorularýný karþýlýksýz býrakarak suskunluðunu koruyan yenge, neden sonra, alçak sesle, kesik kesik konuþmuþ, Ali, saklandýðý yerden yengenin arada bir yükselen aðlamalarýyla boðulan sözlerinin bir bölümünü duymuþ, bir bölümünü duyamamýþtý. Ertesi gün, alelacele bavulunu hazýrlayýp akþam otobüsüyle memleketine apar topar geri dönmüþtü yenge. Ali, büyük bir öksüzlük duymuþtu bundan. Nedenini tam olarak bilmemekle birlikte, Sakine'nin gidiþine benzetmiþti yengenin gidiþini. Kesin bir unutuþa benziyordu çünkü. Geçen yaz tatilinde, annesiyle birlikte birkaç haftalýðýna onlara Adýyaman'a gittiklerinde, aðaçlarýna salýncak kurduklarý geniþ bahçelerinde nasýl eðlendiklerini, dalýndan topladýðý meyvelerin damaðýný þimdi bile kamaþtýran tozlu tadýný anýmsýyor. Bunlarýn bir daha tekrarlanamayacaðýný, bu anýlarýn hiçbir geleceði olmayacaðýný seziyor. Sanki her þey kirlenerek büyüyor. Büyümekteki kiri görüyor. Annesi, yengenin gidiþine dair hiçbir þey söylememiþ, günlerce surat asarak, zehirli bir sessizlik içinde dolaþmýþtý evin içinde. Sonra bir gün, babasýnýn valinin aþçýlýðýný yapan yaþý geçkince kadýnla da iliþkisi olduðunu öðrenmesi üzerine, büyük bir öfkeyle patladýðýnda, kapalý kapýlar ardýnda kopan baðýrtý çaðýýtýlardan, o gün avluda duyamadýðý eksik kalan sözleri de duymuþ oldu Ali. Babasý, "hiç utanmadan arlanmadan" yengeye sarkýntýlýk
etmiþti. Kadýn çok üzülüp aðlamýþ ve apar topar kaçmýþtý. Annesinin dayanacak gücü kalmamýþtý artýk. Babasýnýn yüzünden kimselerle görüþemez olmuþtu. Hiçbir akrabasýný gönül rahatlýðýyla yanýna çaðýramýyor, yatýlý misafirlerden korkuyordu. Hep böyle yapýyordu. Bütün dünyaya sarkýntýlýk ediyordu. Herkeste gözü vardý. Nasýl babasýnýn herkesin parasýnda pulunda gözü varsa, onun da herkesin karýsýnda kýzýnda gözü vardý. Hiç utanýp sýkýlmýyordu. Daha geçen kýþ, kendi öz dayýsýnýn küçük gelinine göz koyduðu için dayý oðluyla bir düðünde birbirlerine girmiþler, karþýlýklý silahlar çekilmiþ, düðün sahipleri bile onlarý ayýramamýþ, herkese rezil kepaze olmuþlardý. Yaþlanmaya baþladýkça iyice delirmiþ, aklý tamamen belden aþaðýsýna kaymýþtý. Ankara'dan, Ýstanbul'dan getirttiði türlü iðrençliklerle dolu açýk saçýk kitaplarý okuduðu yetmiyormuþ gibi, o kitaplarý ortada býrakmaktan da hiç çekinmiyordu. Bütün bunlarý uzun lanetler gibi sayan annesi, sonunda ulumaya benzer bir aðlama tutturmuþ, kapýyý çarpýp çýkan babasýysa, eve gece yarýsý çok sarhoþ olarak dönmüþ, Ali'nin uyanýk olduðunu fark etmemiþ, bir süre salonda oturup karanlýkta sigara içip sessiz sessiz aðlamýþtý. Babasýnýn tanýmadýðý bütün yönleri karanlýktaydý Ali için. Þimdi olduðu gibi hep karanlýktaydý. Babasýnýn böyle karanlýkta sessiz sessiz aðlamasý içine dokunmuþtu Ali'nin. Babasýna acýmalý mýydý, bilmiyordu. Galiba, her aðlayana duyduðu merhametten, babasýnýn da nasibine o gece bir þeyler düþtü. Hem bir aile olduklarýný, hem de hiçbir aileye benzemediklerini düþünmeye baþlamýþtý Ali. Diðer ailelerin hiç de böyle olmadýklarýný görüyordu. Evet, diðer "normal aileler" gibi deðildi onlar. Ya da diðerleri de, herkesten, her þeylerini saklýyorlardý. Her þey, karanlýk ve kirli bir cinnet örtüsünün altýnda bütün gözlerden saklanýyordu. Yalnýzca aileler deðil, dünya da görüldüðü gibi deðildi belki. Bu yüzden zamanla ilerleyen bir biçimde, insanlarýn yüzlerine dikkatli dikkatli bakmaya, o yüzlerin arkasýnda yatanlarý, okumaya, görmeye, anlamaya çalýþtý Ali; bu dikkatli, bu delici bakýþlardan rahatsýz olan insanlar, bir süre sonra kaygýyla sormak zorunda kalýyorlardý hep: Niye öyle bakýyorsun Ali? Nasýl baktýðýný bilmeyen Ali, o bakýþlarý hiç bozmadan aynaya taþýmaya, insanlara nasýl baktýðýný görmeye çalýþýyordu. Aynalar boþtu. Yüzü hiçbir þey söylemiyordu. Çok küçük yaþtan beri, hep sorulmamasý gereken tehlikeli sorular soruyordu; suça ve kýþkýrtýcýlýða fazlasýyla eðilimli görülmüþtü. Ödevleri abuk sabuk cümlelerle doluydu. Baþlarda zekasýna, erken büyümesine verilmiþti bütün bunlar. Sonralarýysa, gizli bir deliliðin baþlangýcý olarak görülmüþtü. O herkese nasýl baktýðýný bilemese de, herkesin ona bakýþýnda, diðer çocuklara yöneltmedikleri, yalnýzca Ali'nin payýna düþen, derin bir kuþku ve güvensizlik vardý. Kulaklarýnýn gücünün farkýna vardýðýnda, sesleri duymamaya, duyduklarýný anlamamaya çalýþýyor, sinek kovalar gibi kovalayýp duruyordu sesleri kulaklarýndan. Kimi zaman içinin kuyusunda yanký bulan bu sesleri, sonsuz bir can sýkýntýsýyla boðmaya, bu yabancý topraklarda, bu yabancý insanlar arasýnda, bu yabancý bedende anladýklarýný azaltarak, sorularýný kýsarak sükunet bulmaya çalýþýyordu. Ýçinin seslerini, dünyanýn seslerine feda ediyordu. Sanki sonsuz bir kuyuya düþüyor ve bu sesler ona düþüþünün
sürmekte olduðunu hissettiriyordu. Sen kimseye benzemeye çalýþma! Kendi kendine benzemeye çalýþ. Kendi kendine benzemeyecek olursan, aynalar görmez olur seni, seni hiç kimse tanýyamaz. Zaman benim isteklerimi yapmýyor. Zaman istediðim hiçbir þeyi yapmýyor. Artýk her saat baþýnda dünyaya yeniden bakmak zorunda kalýyorum. Dünya sahiden anlamak için midir, bilmiyorum. Geçirdiði bir sinir krizi sonrasýnda, halsizlik, bitkinlik ve ateþler içinde yataða düþüyor; ertesi gün, gecenin ileri bir saatinde aniden gözlerini açtýðýnda, kederli bir yorgunlukla baþucunda bekleyen annesiyle göz göze geliyor. Sanki seyredildiðini anlamýþ gibi uyanýyor Ali. Birdenbire çok zaman geçip geçmediðini düþünüyor. Ali böyle zamanlarda en çok zamandan korkuyor. Sanki o uyurken, dünyanýn bütün zamanlarý geçmiþ ve Ali'nin asla yetiþemeyeceði bir zamana uyanmýþ olmaktan korkuyor. Ali'nin gözlerini açmasý üzerine, annesinin yüzü ayný yorgunlukta bir sevinç dalgasýyla aydýnlanýyor. Gülümsüyor Ali'ye. Göz gözeler. Ali'nin ilk sorusu: Bunlarý niye anlatýyorsun bana? oluyor. Annesi anlamýyor. Neleri? diyor. Ali'nin uykusundan kurtulamadýðýný, gördüðü rüyanýn izini sürdüðünü sanýyor. Babamýn yaptýklarýný, diyor Ali. Ben daha küçük bir çocuðum. Niye bana her þeyi anlatýyorsun? Annesinin yüzü boþalýyor birden. Ali'ye neler yapmýþ olabileceðini bir an için fark ediyor sanki. Sonra hemen toparlanýp, savunmaya geçiyor. Sen benim yalnýzca oðlum deðil, can yoldaþýmsýn, unuttun mu? Burada senden baþka kimsem yok ki Ali, senden baþka kime derdimi yanayým? Gene de, Ali'nin bunca ateþ içinde yattýðý hasta yataðýndan bu soruyla uyanmýþ olmasý, dipte bir yerine dokunuyor annesinin; verdiði yanýt haklýlýðý konusunda kendini de ikna etmeye yetmiyor besbelli, ama savunmasýný sürdürüyor. Tek bildiði þeyi yani. Benim neler çektiðimi anlamaný istiyorum, yoksa delireceðim. Burada benden baþka herkesin sýrdaþý var. Benim tek sýrdaþýmsa sensin. Sen benim her þeyimsin. Seni kendime can yoldaþý bildim de, kötü mü ettim? Ali, bu sözlerin kendisini asla ikna etmediðini belli eden gözlerle annesine bakmayý sürdürüyor. Bu konu ikisi için de kapanmýyor. Bir okul dönüþü, sobanýn etrafýndaki hasýr örgülü 'kürsiyye' denilen alçak sandalyelere oturmuþ, mangalda közlenmiþ patates yiyorlar. Günlerdir süren kapalý hava, hiç dinmeyen yaðmur herkesin sinirlerini bozmuþ. Ali'nin bir süredir, gözlerinin içine içine bakmasýndan gocunan, suçlayýcý nazarlarýndan yorulan annesi, döndürüp dolaþtýrdýðý sözü, babasýna getirip yeniden yakýnýp aðlamaya baþladýðýnda, Ali bir büyük adam sakinliðiyle, Niye boþanmýyorsun anne? diye soruyor. Madem bunlar oluyor, niye boþanmýyorsun? Ali'nin bu büyük adam hali, annesinin sinirlerine dokunuyor. Ali ne zaman böyle yapsa, kendini ufalanmýþ gibi hissediyor; eziklik duyuyor, öfkeleniyor. Aralarýnda yeniden kurulmasý gereken denge gereði, Ali'ye henüz bir çocuk olduðunu hatýrlatýrcasýna, Senin için, diyor annesi, Her þeye senin için katlanýyorum. Senin yüzünden bu acýlarý çekiyorum. Sen ne olursun, diye düþünüyorum. Seni burada, bunlarýn eline býrakamam, yanýmda götürmeme de izin vermezler. Sen ne olacaksýn? Sen, beni düþünme, diyor Ali. Nasýl düþünmem? diyor annesi. O halde düþün, diyor Ali, Düþün ve her þeyi anlatma!
Ben, senin için bunca þeye katlanýrken, sana derdimi açmam mý zoruna gidiyor? diye öfkeyle soruyor annesi. Seni, kendime can yoldaþý bildim de, kötü mü ettim? Sen de onlarýn çocuðusun tabii! Hepiniz aynýsýnýz! Ali, annesine zehirli bir nefretle bakýyor. Yaðmurun, sobanýn ve annesinin aðlama sesi iç içe geçiyor. Ali, buralardan kaçýp gidemediði sürece, bütün bunlarý sevmesi gerektiðini, sevmezse hiçbir þeye alýþamayacaðýný, katlanamayacaðýný düþünüyor. Bir süre sonra yorulup sakinleþiyor annesi. Derin derin iç geçirdikten sonra, en serinkanlý sesiyle, öç alýr gibi deðil de gündelik olaylardan söz eder gibi yeniden anlatmaya baþlýyor: Allahým, ne biçim bir yer burasý, bütün erkekler birbirlerini yapýyorlar. Benzincilerin oðlu, kendi evlerinin çatýsýnda, fýrýncýnýn çýraðýný yaparken yakalanmýþ. Baþkomiserin karýsý anlattý gününde. Gece yarýsý bütün aileyi karakola çaðýrmýþlar. Her hafta kalenin eteklerine bir çocuðu kaldýrýp yapýyorlarmýþ; sinemalarda, hamamlarda, abbaralarda herkes birbirini yapýyormuþ. Delireceðim Allahým, nasýl bir yerdeyim ben? Ben nereye geldim? Bak, sen öyle yapma diye, sen bu iðrençliklerden tiksin diye, sen nefret et diye anlatýyorum bunlarý. Delirmek üzereyim, hep içime ata ata böyle oldum. Hep sustum. Yýllarca sustum. Halanýn kendisi anlatmýþtý bana, kocasýndan daha boþanmadýðý, yüzbaþýyý tanýmadýðý zamanlarda olmuþ bu olay: Amcasýnýn evine yatýya gittiði bir yaz gecesi, kendi amcasý, öpeöz amcasý, koynuna girmeye kalkýyor bunun, havalar çok sýcak olduðundan, avluda, tahtlarda yatýyorlarmýþ, tahtýn etrafý beyaz cibinlikle kaplý olduðundan, kimse kimseyi görmüyor tabii. Herkes uyuduktan sonra, amcasý usulca gelip, koynuna giriyor bunun; amcasýný koynundan atana kadar neler çektiðini bizzat kendisi anlatmýþtý bana. Allah üç oðlunu da bu yüzden dölsüz býrakmýþ amcasýnýn. Haklý da çýktý. Bak üçü de hala çocuksuz geziyorlar ortalýkta. Burada herkes birbirinin koynuna giriyor; erkek kadýn herkes birbirinin koynuna... Delirmek üzereyim Allahým! Ne biçim bir yer burasý? Ben, neler çekiyorum, kimse bilmiyor! Bir de bana niye anlatýyorsun diyorsun, sana anlatmayayým da, kime anlatayým? Seni kendime can yoldaþý bildim de, kötü mü ettim? O kadar sinir hapýný ben boþuna mý alýyorum? Ali'nin canhýraþ çýðlýðýyla sözlerini yarýda kesiyor annesi: Nasýl yaktýn elini? diyor. Sen ne yaptýn oðlum? Nasýl yaptýn? Sobaya yapýþmýþ elin! Eli sargý içinde, yüzü camlarda, gene köyleri, kasabalarý, civar þehirleri geziyorlar. Akþam dönüþü, Harran güneþinin kýzýllýðý, uykusu uzun harabelere vururken, yarýsý yýkýlmýþ surlarýn orada, beyaz tenli, kýsa boylu, açýk giyimli yabancý bir kadýn görüyor Ali. Tuhaf bir kadýn. Görünüþünde dünyadýþý bir olaðanüstülük var; kadýnýn varlýðýnýn ýþýyan parlaklýðý, ta arabanýn camlarýna kadar vurup göz alýyor. Ali, harabelerin üzerinde birdenbire bir masal kahramaný gibi bitiveren bu kadýnýn varlýðýndan kapýldýðý heyecanla, Kim bu kadýn? diye soruyor arabadakilere. Bir zamandýr hemen hemen hiç konuþmayan Ali'nin, arada bir sorduðu sorular, dünyayla henüz bütün baðlarýný yitirmemiþ olmasýnýn bir kanýtý sayýlarak, her seferinde gözle görülür bir sevinçle yanýtlanýyor. Arabadaki dava sahibi köylülerden biri, Ha, o mu? diyor, Amerikalý kadýn o. Cinlere karýþmýþtýr, lakin kimseye bir zararý yoktur. Kendi halinde bir deli. Gece gündüz harabelerin orada dolaþýr,
topraðý dinler, yýldýzlarla konuþur, sevgilisini arar. Kimse bulaþmaz ona, geceleri topraða dayar kulaðýný, gözlerini yýldýzlara verir. Birini bekler. Belli, birini çok sevmiþ, uðruna aklýný vermiþ. Kimse bilmez burda, bu harabelerde ne iþi var, kimi arar? Allahýn iþi iþte! Amerikalý kadýn, harabelere týrmanýþýný sürdürürken, arkalarýnda býrakýyorlar onu. Ali, arabanýn arka camýndan, gözden kaybolana kadar bir süre daha Amerikalý kadýný seyrediyor. Gerçek aþkýn böyle olmasý gerektiðini düþünüyor. Delirene kadar! Çölde kaybolana kadar! Babasý eskisinden daha çok içiyor. Annesi eskisinden daha çok kendi kendiyle konuþuyor. Ali, eskisinden daha çok aðlama krizleri geçiriyor. Babasý, karýsýnýn delirdiðini söylüyor. Annesi, kocasýnýn delirdiðini söylüyor. Annesiyle babasý Ali'nin delirdiðini söylüyorlar. Ali'nin gözlerinin önüne, akrabalarýnýn ahýrýnda bir direðe baðlý þarkýlar söyleyen o deli kýz geliyor. Amerikalý kadýnýn aslýnda delirmediðini, onunkinin kimsenin ulaþamadýðý bir aþk olduðunu düþünüyor. Amerikalý kadýnýn hikayesinin "boþ hikaye" olmadýðýný, Ali'nin de kime olduðunu bilmediði bir aþkla, týpký Amerikalý kadýn gibi dopdolu olduðunu, günün birinde onun gibi delireceðini düþünüyor. Sana inanmýyorum, diyor annesine. Hiçbir anlattýðýna inanmýyorum. Hepsini uyduruyorsun! Hayatýnda hiçbir zaman yalan söylemediðiyle övünen annesini, en çok kýzdýran þey bu. Tutamýyor kendini, Ali'ye bir tokat aþkediyor. Ben senin için katlanýyorum bu rezilliklere, bu sýcaklara, bu eziyetlere, diyor. Senin yaptýðýna bak! Nankör! Kimse kýymetimi bilmeyecek, hiç kimse! Ardýndan hüngür hüngür aðlamaya baþlýyor. Yeniden sinir haplarýndan yutuyor. Bir süre sessiz durduktan sonra, annesini teselli etmek, gene Ali'ye düþüyor. Birkaç gün sonra, bir gece yarýsý, annesinin sessizce uyandýrýp, yataðýndan kaldýrdýðý Ali'nin uykulu gözleri, annesinin ýsrarla dudaklarýnda tuttuðu iþaretparmaðýnda; hiç ses çýkarmadan, sessiz adýmlarla avluyu geçiyorlar; þehrin hemen hemen bütün evlerinde olduðu gibi, mutfak, banyo ve tuvalet avlunun dýþýnda. Gövdenin bütün ihtiyaçlarý ev içlerinin dýþýna sürülmüþ. Banyodan su sesi geliyor, ahþap kapýnýn tahta aralýklarýndan dýþarý ýþýk ve buhar sýzýyor. Annesi, geniþ anahtar deliðinden içeriyi gözetlemesini iþaret ediyor Ali'ye. Ali, ne göreceðini bilmiyor, korkuyor; babasý var içeride, bunu biliyor, bundan emin, babasý olmasý gerekiyor, sonra biri daha, aklýna ilk gelen valinin aþçýlýðýný yapan o þiþman kadýn; kalbi hýzla çarpmaya baþlýyor. Ýçerideki ikinci bir kiþinin varlýðý hissediliyor. Kim olduðu anlaþýlmasa bile, bir kol, bir bacak, bir sýrt, yer deðiþtiren gövde parçalarý, içeride ikinci bir kiþinin varlýðýna iþaret ediyor. Kalbi, kötülük ve kýskançlýkla, kime olduðunu bilmediði dipsiz bir nefret ve delice bir merakla doluyor. Babasýnýn sarhoþluðunu biliyor. Çok sarhoþ olduðu geceler, geç saatlerde banyo yaptýðýný biliyor.
Annesine dönüp, "Kim" diye soran bakýþlarla bakýyor. Annesi, parmaðýný dudaklarýndan çekmeden, belirsiz bir biçimde kafasýný iki yana sallayarak, Ali'nin baþýný yeniden anahtar deliðine götürüyor. Ali, gözünü dayadýðý delikten bakarken, hem her þeyi görmek, hem hiçbir þey görmemek istiyor. Sanki görecekleri bundan sonraki hayatýný deðiþtirecek þeyler olacak ve o henüz hiçbirine hazýr deðil. Öte yandan, bir þeyleri kesin olarak görürse, duygularýný da kesinleþtirecek. Yeniden avluyu geri dönüp sofayý geçiyorlar, annesi Ali'yi yataðýna yatýrýrken, Gördüðün iyi oldu, diyor, artýk bana inanýrsýn, kendi gözlerinle gördün. Yalan söylemediðimi anladýn, diyor. Kimdi o? diye soruyor Ali. Düþmanýmýz, diyor annesi. Ýkimizin de düþmaný: Ahmet. Ali'ye bu isim ilk an hiçbir þey söylemiyor. Annesine, anlamamýþ gözlerle bakarken, annesi ekliyor: Hani matbaada çalýþan. Babasýnýn amca çocuklarýndan birinin matbaasý var. Ayný zamanda yerel bir gazete çýkarýyorlar. Ýþte o matbaada çalýþan genç çocuk Ahmet. Birkaç kez evlerine gelip gitmiþ, çarþý-pazar iþlerine bakmýþtý. Ali'nin yüzünden Ahmet'i hatýrladýðýný anlayan annesi sürdürüyor: Güya sýrtýný keselesin diye içeri alýyormuþ çocuðu, ama birbirlerini yapýyorlar. Biliyorum. Yoksa koca adamla, genç bir çocuðun beraber banyoda iþleri ne? Güya çok sarhoþmuþ da sýrtýný keseleyemiyormuþ, ben de banyoya giremiyorum ya, ondanmýþ. Bir sürü palavra! Yutmadým tabii! Biraz sýkýþtýrýnca, her þeyi anlattý. Neyse, iyi oldu gördüðün. Benim hiçbir zaman yalan söylemediðimi gördün. Babanýn ne mal olduðunu gör! Onlarýn mý çocuðu olacaksýn, benim mi, kendin karar ver! Ali, ben hiçbir þey görmedim, diyor. Hiçbir þey görülmüyordu. Her yer dumandý. Biraz kol, biraz sýrt gördüm, o kadar. Annesinin boyun damarlarý kabarýyor, yýlan ýslýðýna benzeyen bir sesle: Yalancý! diyor. Sen de onlarýn oðlusun. Onlara çekmiþsin. Onlar gibi olacaksýn! Ali, onlar gibi olmak istemiyor. Ali hiç kimse gibi olmak istemiyor. Ali bambaþka biri olmak istiyor. Daha sonraki günlerde, Ahmet bir daha evlerine hiç gelmiyor. Ali'ye bir süre kimse banyo yaptýramýyor. Annesi, Ali'nin gizlice okumaya baþladýðý, babasýnýn açýk saçýk kitaplarýný sobada yakýp duruyor. Günler karanlýk sayfalý bir kitap gibi aðýr ve sýkýntýlý geçiyor. Ev içinden hiç eksilmeyen sonu gelmez kavgalarla, kýmýltýsýz bir benzerlik içinde, birbirinin ayný geçen günler uzayýp bir hayat oluyor. Annesinin buradaki yalnýzlýðýnda, kendi yalnýzlýðýna benzeyen bir yan buldukça, ona duyduðu yakýnlýk ve sevgi derinleþiyor; ona sahip çýkmak, onu bütünüyle üstlenmek istiyor. Ama annesi, Ali'nin bu duygusunun uzun süre yaþamasýna izin vermeyip, onun canýný sýkacak bir þeyler yapmakta gecikmiyor; böyle zamanlarda Ali, annesine daha büyük bir öfke ve kýzgýnlýk duyuyor; kýzgýnlýðýna sebep olduðu yetmiyormuþ gibi, büyütüp beslemeye çalýþtýðý sevgisini de engellediðini düþünerek, onu en çok kýzdýracak þeyleri yapmamak için artýk bir neden göremiyor. Örneðin, ancak, kavruk ve çelimsiz bedeniyle Ali'nin sýðabildiði merdiven altýndaki boþluða saklanýp, "Ýstiklal Marþý"ný, Arapça sözlerle okumaya baþlýyor. Ali'ye eriþemeyen anne, çýldýrmýþ bir halde, tavan süpürgeleriyle merdiven altýný dürterek Ali'yi çýkarmaya çalýþýyor. Ali, artýk birkaç saatinin orada geçeceðinden emin
olarak intikamýnýn keyfini sürmeye çalýþýrken, Elbet, çiþin gelir senin, diyor annesi. Elimden kurtulduðunu sanma! Annesi daha bunu dediði anda Ali'nin çiþi geliyor. Öfkeden gözü dönmüþ doktor, onu tokatladýðýndan beri, keþfettiði gece mutluluðu ise, otuzbir çekmek. Eliyle deðil, yüzükoyun yatarak sað bileðine sürtünerek boþalýyor. Çüküyle doðrudan iliþkiye girmekten hoþlanmýyor çünkü, bu yüzden hep oturarak iþiyor. Ayrýca, gece yataðýna yatar yatmaz deðil de, sabah ezaný okunurken uyanýp suçluluk duygularý içinde otuzbir çekmekten daha çok zevk alýyor; böylelikle günahlarýnýn ve intikamlarýnýn sayýsýný artýrarak, çok daha büyük cezalarla ödüllendirileceðini düþündüðü baþkaldýrýsýný, isyanýný, büyük lanetlerle kutsanmýþ bir kurban gibi yaþýyor. Onu kýstýran dünyadan tek çýkýþ yolunun, ancak günah iþlemekle mümkün olabileceðini düþünüyor. Bu konuda gücünün sonuna kadar gitmeye yetip yetmeyeceðini bilemiyor. Abdestsiz namaz kýlýyor. Ramazanda, otuzbir çekmiþ bedeninin tuttuðu orucun sayýlmayacaðýný bile bile hem otuzbir çekiyor, hem oruç tutuyor. Gövdenin göze göründüðünden çok daha fazla yer kapladýðýný, baþka bir aleme taþtýðýný, göze göründüðünden çok daha fazla sýr sakladýðýný düþünüyor. Gövdeleri gösteren ayna, dili göstermiyor. Arapça sözleri Türkçe, Türkçe sözleri Arapça olarak yazýp, aynaya tutuyor. Aynadaki sözcüklerin ve cümleye benzeyen þekillerin, hiçbir þey söylememesi, anlamdan azat edilmiþ bir hayat yaþýyor olmasý, onu çok eðlendiriyor. Bunun kendi öz dili olduðunu düþünüyor. Kulakcinlerinin hýzýna eriþemediði fýsýltýlarý, dedesinin anlamý baþka dünyalarda saklý sayrýlý sözleri, halalarýnýn dua ile lanet arasýnda gidip gelen karanlýk mýrýltýlarý, babasýnýn alaycý azarlarý, annesinin ulumalarý arasýnda aynalarda sessiz gülümseyen öz dili... Kendi suskunluðu, içine gülümseyen aynalar gibi, yeryüzüne kelime olarak gözükmemiþ bütün kelimeleri içine gülümsüyor. Göze görünmeyen cinler, nasýl göze görünmezlerse, kelimeler de öyle... Onlar, yalnýzca havayý kaplýyor, aynayla aramýzdaki boþluðu kapatýyorlar. O zaman kimse aynasýndan kopamýyor. Dünya bütünleniyor. Hiçbir gerçek, var olmak için diðerini yok etmiyor. Ýçimiz, dünya olduðundan, dünya içimizi öldürmüyor. Annesi soruyor: Bu tuhaf kaðýtlar, bu tuhaf sözler de ne demek oluyor? Ev ödevlerini yapsana! Ali içinden, Bunlar ev ödevi iþte, diyor. Benim ev ödevlerim. Annesinin bir zamandýr yüzünde dalgýn bir karanlýk var. Bugüne kadar annesinde görmeye hiç alýþýk olmadýðý vazgeçmiþliðin karanlýðý bu. Kendi kendiyle bile konuþmaya mecali kalmamýþ, içine büzülmüþ kilitli dudaklarýyla omuzlarý çökkün, kendi býkkýn, terliklerinin sesi kadar gidip geliyor evin içinde. Bir gün öncesinden alýnmýþ havuçlarý ertesi sabah gazete kaðýtlarýna sararak avludaki çöp tenekesine döküp duruyor. Bir süredir neredeyse her gün böyle bu. Ali, bir anlam veremiyor buna. Bir sabah, çöp tenekesinin baþýnda yakaladýðý annesine soruyor: Elindekiler ne? Bir an durduktan sonra, Hiiç, havuç, diyor annesi. Niye atýyorsun? Gene bir süre düþünüp, Bozuldular, diyor. Her gün havuç
döküyorsun çöpe, her gün mü bozuluyorlar? Ali'nin yüzüne kýsa bir süreliðine dirilmiþ bakýþlarla baktýktan sonra, Boþ ver, diyor annesi. Boþ ver, mühim deðil. Ýlk kez oluyor bu. Annesi ilk kez ona bir þey anlatmayýp yürüyüp gidiyor. Annesinin bile anlatmak istemediði bu þeyin ne olabileceði, Ali'yi iyice kýþkýrtýyor. Ertesi sabah sorusunu ýsrarla yinelediðinde, söyleyip söylememekte çektiði kararsýzlýðý yeterince belli ettikten sonra, Ali'nin ýsrarlarý karþýsýnda söylüyormuþ gibi yaparak, yüzünde beliren öfkenin, kýzgýnlýðýn, hýncýn, nefretin dirilttiði ýþýklý bir kötülükle: Babanýn yüzünden atýyoruz, diyor. Hepsi kirleniyor çünkü. Sonra susup, Ali'nin yüzüne, gerisini anlamasýný uman bakýþlarla bakýyor. Ali anlamayýp, boþ boþ bakmasýný sürdürüyor. Nasýl, diyor, hiç anlamadým. Annesi, elindeki gazete tomarýný aralayýp havuçlarý gösteriyor. Bak, diyor. Havuçlarýn uçlarý sence de kirli deðil mi? Baban delirdi, diyorum, inanmýyorsun, her geçen gün yeni adetler çýkarýyor, akþamlarý yatakta çüküyle oynarken, bir yandan da bunlarý sokuyor kendisine, yeni zevkiymiþ bu. Ali, sözün sonunu dinleyemeden çöp tenekesinin baþýnda kusmaya baþlýyor. Annesi, aniden geri çekilirken, elindeki gazete kaðýdýna sarýlý havuçlar yere, avlunun taþ zeminine daðýlýyor. Ali'nin kusmasý artýyor. Günlerce sürüyor kusmasý. Bulutlarýn hemen eteðinde, gökyüzüne yakýn bir kaleye kurulmuþ olan þehre, kar, havada fazla daðýlmadan, seyrelmeden, azalmadan, yaprak kalýnlýðýnda dipdiri düþer. Birdenbire, büyük kýþlarda kalýn karlarla kaplý avlulara, okul bahçesine yaptýklarý kardan adamlara burun niyetine gömdükleri o masum havuçlarýn anýsý kirleniyor, çocukluk neþelerini bir bir elinden alan yetiþkinler dünyasýna duyduðu öfke ve kýzgýnlýk büyüyor; onu en çok inciten þeyin bu olduðunu ayrýmsýyor: O yetiþkinler dünyasýna adanmaktan kaçarken, çocukluðunun oyunlarýný, anýlarýný kirleterek gaddarca büyütmeye çalýþýyorlar onu. Ýlaçlar, iðnelerle güçlükle atlattýðý kusma nöbetleri, çok sonraki günlerin birinde, babasýnýn adamlarýndan birinin kendisini Antep'te götürdüðü bir randevuevinde yeniden baþlýyor. Artýk ergen bir erkek çocuðu sayýlýyor, babasýnýn arkadaþlarýyla yaptýðý konuþmalarda, Ali'nin artýk kadýn vücuduyla tanýþmasýnýn zamanýnýn geldiðine, erkekliðe adým atmasýnýn gerekliliðine karar veriliyor. Genç, güzel, temiz, halden anlayan, iþini bilen bir kadýn olsun, istemiþler. Babasý, oðluyla yüzgöz olmak istemiyor. Tüylerini nasýl almasý gerektiðini bile baþkasý öðretmiþti ona. Hiçbir þey konuþamadýðý oðlunun cinsel hayatýnýn baþlangýcýný da adamlarýndan birinin iþbilirliðine emanet ederek, onu, Antep'in yaz kýþ gölgeler içinde olan, yüksek duvarlý, dar sokaklarýndan birindeki avlusu saksýlardan geçilmeyen bir evine yollatýyor. Ali, bu karanlýk deneyime hazýr olup olmadýðýný bile anlamadan, kendini bir akþam orada, yabancý yüzlerin ortasýnda yemek yerken buluyor. Kaçamak bakýþlar, küçük elleþmelerle birlikte yenmiþ bir akþam yemeðinde, gevþeyip rahatlamak, güç ve cesaret bulmak için içilmiþ bir iki kadeh rakýdan sonra, tam ortasýna gösteriþli bir taht gibi, yerlere kadar dökülen sim nakýþlý kýrmýzý örtü, kanaviçe nakýþlý dolgun yastýklarla süslenmiþ aynalý pirinç bir karyolanýn kurulduðu süslü yatak odasýna sýrtý sývazlanarak yollanýyor. Sýrtý dönük olduðu halde arkasýndakilerin, kirli bir tebessümle gülen çarpýk yüzlerini görüyor. Titreyen ellerle gömleðinin düðmelerini çözmeye çalýþýrken, içini kemiren baþarýsýzlýk korkusu, sonrasýnda arkadaþlarýna nasýl
anlatacaðýnýn daha þimdiden yapýlan gizli provasý, ürküntülü bir bekleyiþ ve belirsizlik içinde acemice soyunmaya çalýþtýðý için, kendisine çok uzun gelen dakikalardan sonra, filmlerden öðrenilmiþ þuh pozlarla, yataða uzanmýþ kendini bekleyen kadýna, titremesini bastýramadýðý bacaklarla ilerleyip daha çok yýðýlýr gibi üzerine uzanýyor. Kadýnýn, kendisine ayrýlan bacaklarýnýn arasýnda, Sakine'nin anýsýný yardýma çaðýrarak ilerliyor; kadýnýn azýcýk þiþkin göbeðinin altýnda, karanlýk, kývýrcýk, sýk tüyler arasýnda, tekin olmayan bir orman hayvaný gibi kirli þüpheler uyandýran, vücutta açýlmýþ bir yara, kanlý bir biftek gibi duran, vücudun belirsiz derinliklerinden ekþi kokular sýzdýran, am dedikleri bu karanlýk boþluða daha fazla bakamýyor. Kadýnýn önündeki çið eti kapamaya yetmeyen morarmýþ dudaklarýn altýndan kopacakmýþ gibi sarkýp duran büzüþük et parçacýklarýna dokunamayacaðýný, onlarý okþayamayacaðýný, sevemeyeceðini seziyor. Birdenbire yataktan doðrulup halýnýn üzerine kusmaya baþlýyor. Çok içtiði için böyle olduðu söyleniyor evdekilere. Bir dahaki sefere erteleniyor. Yol boyu hiç konuþmadan, utanç içinde dönüyorlar Mardin'e. Babasýnýn adamý, baþarýsýzlýktan kendine pay biçip eksikleniyor. Kimselerin yüzüne bakamýyorlar. Ali'nin yeniden kusma nöbetleri, titremeleri, herkesten kaçýp yataðýna saklanmalarý, dünyadan kopup hayal alemine dalmalarý baþlýyor. Ali'yi yeniden doktorlara taþýmaya baþlýyorlar. Diyarbakýr, Elazýð, Antep, Urfa, Adana, Ankara'da çeþitli doktorlar tarafýndan muayene edilen Ali, en sonunda Adana'ya yeni gelmiþ, modern metotlar denediði söylenen bir doktorun ellerine teslim ediliyor. Ali'ye çeþitli testler uygulayan doktor, sonunda annesiyle özel olarak konuþmak istiyor. Annesi kaygýdan içine büzüþmüþ bir yüzle doktoru dinlemeye hazýrlanýyor. Hanýmefendi, maalesef oðlunuz normal deðil efenim, diyor Doktor. Annesinin yüzü biraz daha içine buruþuyor. Doktor, sesini temizleyip, gözlüðünü düzeltip, yüzüne tarafsýzlýðýna ve ikna edici olduðuna inandýðý tartýþýlmaz bir ifade beðendikten sonra, artan bir ciddiyetle kaldýðý yerden sürdürüyor: Efenim, elbette her Türk ailesi, evladýnýn bir Mustafa Kemal olmasýný ister ama, maalesef herkesin evladý bir Mustafa Kemal olamaz! Maalesef, demin de söylediðim gibi, sizin oðlunuz normal deðil, hem de hiç deðil! Fikrimi soracak olursanýz, oðlunuzun hiç vakit kaybetmeden hemen tedavi edilmesi gerekiyor. Yeise ve ümitsizliðe kapýlmanýz için bir sebep yok. Malumaliniz, fen ve týp ilmi hayli ilerlemiþ bulunuyor. Henüz ölüme çare bulamamýþsa bile, birçok hastalýðý maðlup etmede, terakki etmiþ olduðu muhakkaktýr. Asrýmýzda, birçok hastalýðýn tedavisi, týp için artýk mühim olmayan bir realite haline gelmiþtir. Doktor'un soluk almak için verdiði küçük aradan yararlanan Ali'nin annesi atýlýveriyor: Doktor Bey, n'olur bana gerçeði söyleyin, oðlumun nesi var? Doktor, nasýl söyleyeceðini bilemiyormuþ gibi dudaklarýný büzüþtürüyor, derin bir soluk aldýktan sonra, Cinsel sapma baþlangýcý diyebiliriz hanýmefendi, diyor. Annesi, duymaktan en çok korktuðu þey, sanki kelimelere dökülünce gerçek olmuþ gibi, parmaklarýný ýsýrarak "Hiii!" diye ardýný getiremediði cýlýz bir çýðlýk atýyor. Gözlerine iri taneli yaþlar yürüyor, alelacele kucaðýnda
duran çift saplý çanta açýlýp, içinden çýkarýlan kenarlarý iðne oyalý iþli mendille, hýzlý hýzlý dökülen gözyaþlarý çabuk çabuk siliniyor. Annesinin gösterdiði telaþ, üzüntüsündeki gösteriþçi gayret, doktora bile fazla gelmiþ olmalý ki, Hanýmefendi, diyor, Acý hakikatleri kabul etmek, ebeveynlerin nazarýnda her zaman için müþkül bir hadisedir, elbette bunu takdir ediyorum, lakin hassaten yanýnýz sýra getirmiþ olduðunuz þu iþli süslü defter, bu hakikate bir nebze olsun ýþýk düþürmüþ olmalý. Hangi erkek evlat, daha ilkokul sýralarýnda iken, erkekken ameliyat yoluyla kadýn olmuþ þahýslarýn gazete haberlerini kesip biriktirir? Doktorun sesindeki sitem ve serzeniþ üzerine, suçlandýðý hissine kapýlan Ali'nin annesinin, gözyaþlarý da, hýçkýrýklarý da artýyor. Kusura bakmayýn doktor bey, ana yüreði iþte! diyor. Hiçbir þey için geç kalmýþ sayýlmayýz. Bu hususta, iki çeþit tedavi metodu mevcuttur. Psikanalist metot dediðimiz ilki, uzun ve meþakkatli bir yoldur; haftalar, aylar, hatta yýllar sürebilir; bu zaman zarfýnda, hastayý da, ebeveynlerini de yorar, üzer, yýpratýr. Þartlý refleks esasý üzerine kurulu ikinci metot ise, kýsa ve kat'i olmakla birlikte, acý vericidir; bunun için muvafakatýnýz gerekmektedir. Benim temayülüm, ebeveyn olarak müsaade ederseniz, oðlunuzu bu ikinci metot olan elektrik cereyaný tedavisine tabii tutmaktýr. Biliyorum, adý kulaða pek hoþ gelmiyor ama, gene de en iyisi budur. Çok caný yanacak mý doktor? Elektrik cereyaný tedavisinin bu þekli, týp ilminde henüz inkiþaf etmekte olan yeni bir metottur. Baþlangýçta, müessif ve meþakkatli bir yol olmakla beraber, kat'i ve müspet netice verir. Filhakika, belki oðlunuz baþlangýçta bir nebze ýstýrap duyacaktýr, lakin onun birkaç seanslýk ýstýrabýna karþýlýk, kendisinin ve ailesinin hayat boyu saadeti mevzuubahistir. Hem unutmayýnýz ki, bizim Türk doktorlarý olarak terakki etmemiz de, bu kabil yeni metotlarý tatbikata koymakla mümkün olacaðýndan, tarafýmýzdan bilhassa tercih edilmektedir. Bu vesileyle, hem oðlunuzun tedavisine, hem memleketimizde týbbýn terakki etmesine mühim bir yardýmda bulunmuþ olacaksýnýz Hanýmefendi. Peki ne kadar sürüyor bu, bu þey iþte... Mesela, neler yapýyorsunuz? Hastanýn iyileþme emarelerine baðlý olarak, daha þimdiden bu ameliyenin birkaç seans devam edeceðini söyleyebilirim size. Maalesef, bu sinsi hastalýðý bir kerede tedavi etmemiz mümkün deðildir. Ali evladýmýza verilecek olan elektrik cereyaný sýrasýnda, size telaffuz edemeyeceðim bazý resimler ve þekiller gösterecek, ya da ona bazý hayallerini, rüyalarýný, arzularýný anlattýracaðýz, her resimle birlikte mahdut tutulmuþ miktarda elektrik vereceðiz. Her elektrikle beraber, bu resimler þuur altýna acý kaynaðý olarak nakþolacak, bu vesileyle bundan sonra hayat boyu, bu kabil resimlerin ihtiva ettiði bu kabil münasebetlerden her zaman tiksinti ve nefret duyacaktýr. Az evvel söylediðim gibi, metodun bu sahadaki tatbikatý dünya sathýnda henüz yeni olmakla beraber, tesirinden asla þüphe duyulmamaktadýr. Keþke, hepimizin evladý bir Mustafa Kemal olsaydý hanýmefendi, ama Allah bu büyük lütfu, bir tek Zübeyde Haným'a bahþetmiþtir. Sakýn üzülmeyiniz. Týbbýn ve Allah'ýn yardýmýyla, Ali evladýmýzý en kýsa zaman zarfýnda normale döndüreceðiz. Ali, ilk elektrik akýmýyla birlikte, hayatýnýn filmlerinin bobin bobin yandýðýný etinde duyar gibi oldu. Titremeye baþladý. Dili
tutuldu. Çenesi kilitlendi. Bütün bedeninin uyuþtuðunu hissediyordu. Gözlerini açýk tutan bantlardan ötürü, gözlerini yumamýyor, kirpiklerini kýrpýþtýramýyor, titrek ýþýnlarla karþýdaki perdeye yansýtýlan resimleri seyre zorlanýyordu. Belleðinin kendine bile yabancý nice ücra yerinden fýrlayan yüzlerce görüntü, ardý arda sökün ederek, bakmaya zorlandýðý resimlerin üzerini örtüyordu. Kulakcinleri, kulaklarýný terk etmiþ, esrik fýsýltýlarýnýn yerini, yanýk elektrik kokusunun cýzýrtýlý dansýna býrakmýþlardý. Yattýðý yerde, uyku öncesi, dualarý mýrýl mýrýl tekrarlayarak ezberini saðlamlaþtýrýr ve çoðu kez bir duanýn yarým kalmýþ yerinde uykuya dalardý. Þimdi bütün o geceler boyu ezber ettiði dualarý hýzla içinden okuyordu; ne kadar hýzla okursa, bu iþkence o kadar çabuk sona erecekti sanki: "Ýhdinnassýratelmüstakiymvesýratellezine enamtealeyhimgayrýlmaðdubialeyhimveladdalinamin" Dualarýn hemen ardýndan, okul avlusunda okuduklarý ant geliyordu: "Türküm, doðruyum, çalýþkaným, yasam..." Dedesinin havaya daðýlýp boþluðu büyüleyen sözlerinin anýsý, her yerin üstünü örtsün isterken, bütün dualar, antlar, sözler, art arda verilen elekrik akýmlarýyla birlikte buruþtu. Ýstemediði kadar çok þeyi birden hatýrladý. Sanki hepsi son bir defa bütün canlýlýklarýyla hatýrlanacak ve sonra hepsi birden unutuþun ýssýz boþluðunda, sonsuza kadar kaybolup gideceklerdi. Bir türlü unutamadýklarýyla, çoktan unutup gittikleri yer deðiþtirdi. Kendisine gösterilen resimlerle, kendi gördüðü resimler yer deðiþtirdi. Hamamýn gözleriyle göremediði her þeyi birden gördü. Erlerin türküsü cayýr cayýr yandý. Sakine'nin gelin gittiði, Suriye'nin uzak ýþýklarý, patlayan ampuller gibi tek tek söndü. Gördüðü rüyalar, sanki artýk bir daha hiç uyumayacakmýþ gibi, acýdan hiçbir þeye bakamayan yorgun gözlerine son bir kez görünüp, ardýndan kayboldular. Doktorun, onu tokatlamasýyla birlikte, Dr. Renaud Paris þiþesi üzerine patladý. Halasýnýn çocuklarý, Demir Otel'deki adam, tadý aðzýndan bir türlü gitmek bilmeyen un kurabiyeleri, her þey, aðzýný, gözünü, ruhunu, etini acýyla buruþturmaya baþladý. Vücuduna verilen elektrik akýmý giderek artýyordu. Kulakcinleri susmuþ, hiçbir þey söylemez olmuþlardý. Bütün bu olup bitenleri, saklandýklarý bir köþeden kayýtsýz bir sessizlik içinde seyrediyor olmalýydýlar. Sanki cam miðferin altýnda sýcaðý çok açýlmýþ bir uðultuya teslim edilmiþti. Kapýldýðý burgaçta hýzla kendinin etrafýnda dönüyordu. Halalarýnýn uðursuz baykuþ çýðlýklarý eþliðinde, halasý usul usul kendini kuyuya býrakýrken, kendinden geçip bayýldý. Bayýlýrken, onun canýný asýl yakan þeyin, doktorlarýn sonradan itiraf ettikleri gibi, ölçüsü fazla kaçýrýlmýþ cereyan olmayýp, anasýnýn babasýnýn kendisini böyle bir iþkenceye emanet eden elleri olduðunu anlamýþtý. Kendisini, dünyadaki hemen her þeye yabancýlaþtýran, bir ölü kadar soðuk ve çýplak bu bilgiyle, bundan böyle yeni ve baþka bir insan olacaðýný sezdi. Annesiyle babasýnýn kendisine ihanette gelebilecekleri en uç noktaydý burasý. Artýk anlayacaðý bir þey kalmamýþtý. Hayat devam edebilirdi. Tedaviden sonra biraz durgunlaþtý ama, pek düzeldi, diyordu, annesi, Artýk eskisi gibi üzmüyor bizi, sakin bir çocuk oldu. Bizim için neler uydurmuþ olduðunu bir bilseniz! Doktorlarýn bile aðzý bir karýþ açýk kalmýþ! Pek sessiz, pek sakin, pek dalgýn bir çocuk olmuþ, diyordu görenler. Ateþ gibi bir çocuktu küçükken, niye böyle oldu, akþama
kadar köþe yastýðý gibi öylece duruyor koltukta, Allah'ýn iþi herhalde! Çocukluðundan beri, az biraz maraziydi. Deli deli bakardý hep, bilmez misiniz? Diðer çocuklara hiç benzemezdi, diyordu diðerleri. Annesi sabah nereye koyuyorsa, akþamýna oradan alýyor. Geçen gün pencere kenarýnda unutmuþ. Annesi gelene kadar öylece durmuþ, diyorlar. Normal mi yani þimdi bu? diyordu bir diðerleri. Ali hiçbir þey demiyordu. Ali ne söylenirse onu yapýyordu. Kulakcinlerinin hepsi ölmüþtü. Ali yalnýzlýk çekiyordu. Dalýp gittiði ovanýn uçsuz derinliðine, bozkýrýn dingin renklerine gözlerini býrakýyor, hiçbir þey düþünmemenin hafifliðine ulaþmaya çalýþýyor, çocukluðunda sýk gittikleri Zýnnar baðlarýnýn yumuþak, koyu, gölgeli yeþilliðini, Ferdovs'un havuzuna akan suyun sakin sesini düþlüyor, bu soluk imgelerle huzur buluyordu. Hayattaki son halasý da öldüðünde, son vasiyetini etmiþ, o da diðerleri gibi, Ali'den mezarlarýnýn baþýnda aðlatacaklarý bir oðlan çocuðu istemiþ, Ali ona da ayný sözü vermiþti. Babasýnýnsa, hayatta en büyük vasiyeti, oðlunun avukat olmasýydý. Ali, avukat olup, davavekili olan babasýnýn intikamýný almalýydý. Yazýhanesi hazýrdý, hukuk kitaplarý hazýrdý, en önemlisi babasýnýn ona býraktýðý þerefli isim hazýrdý. Ali, sahibi çoktan ölmüþ hayatýný, çeþitli vasiyetlerin yerine getirildiði bir sahne olarak düþünmeye baþlamýþtý. Okulda baþarýsýzdý; her yýl ikmale kalýyor, her yaz öðretmen tutuluyordu. Bu yüzden artýk yazlarý bir yerlere gidemez olmuþlardý. Ýþleri eskisi gibi iyi gitmediðinden olsa gerek, geleceðe yönelik telaþý artmýþtý babasýnýn; gene Ali'ye avukat olmasý, kendi yerini almasý, evlenip çoluk çocuða karýþýp, þerefli aile adýný sürdürmesini içli içli vasiyet ettiði günlerin birinde, daha sözünün ortasýnda, yüzünden baþlayýp aþaðý doðru inen felç hareketsiz býraktý babasýný. Bunlar onun aðzýndan çýkan son sözleriydi. Bu yüzden Ali, onlarý ilahi bir iþaret bildi. Babanýn gözleri boþlukta sabit bir noktaya, yüzü yalnýzca tek bir anlama kilitlendi; konuþamaz oldu, yalnýzca garip sesler, kimi zaman kopuk heceler çýkarabiliyordu artýk; vücudunun sol tarafýný hiç kýmýldatamýyor, sað tarafýný ise güçlükle hareket ettirebiliyordu. Ali, babasýna artýk hiçbir þey soramayacaðýný, onunla hiçbir þey konuþamayacaðýný, her þeyin yokluða benzeyen belirsiz ve karanlýk bir bilinmezlik çukuruna atýlmýþ olduðunu derin bir çaresizlik içinde anlamýþtý. Ali'nin babasý için beklettiði bütün kelimeler, içinde kilitli, koynunda gömülü kaldý. Artýk hiçbir kelime içine gülümsemiyordu. Babasý da, Ali kadar dilsizdi þimdi. Babasýnýn felç olmasýyla birlikte, annesi, özgürlüðüne kavuþmuþtu sanki. Artýk her dediðini yapacak, sözünden hiç çýkmayacak, her þeyiyle ona baðýmlý olan bir kocasý vardý elinin altýnda; sanki yýllardýr bu aný beklemiþ, günün birinde adaletin yerini bulacaðý bu ilahi ana hazýrlanmýþtý. Yýllardýr kavgalar, fýrtýnalar kopan evde, þimdi huzurlu bir sessizlik hüküm sürüyordu; gündelik hayat içinde saðlam bir denge kurulmuþ, sanki her þey belli bir rutin içinde yerli yerine oturmuþtu. Felçli bir adama bakmanýn zorlukluklarýndan,
güçlüklerinden yakýnmak þöyle dursun, yýllardýr aradýðý huzuru, saadeti sanki þimdi yakalamýþ gibi davranan Ali'nin annesi, bu durumu adeta bir ödül gibi yaþýyordu. Kocasýnýn her türlü bakýmý bir baþýna üstleniyor, ona elleriyle yemeðini yediriyor, dizlerine battaniyesini örtüyor, akþamlarý günbatýmýnda avluya çýkartýyor, artýk kendisini hiçbir biçimde üzemeyeceðini bildiði bu adamý, ancak þimdi bütün kalbiyle sevebiliyordu. Ýki günde bir eve çaðrýlan berber, kocasýný týraþ ederken, o, yüzünde duru, sevecen, öfkelerinden ve kýrgýnlýklarýndan yýkanmýþ bir ifadeyle, derin bir sükunet içinde uzak bir aný gibi kocasýný seyrediyordu. Bir zaman sonra, bir okul dönüþünde Ali, annesinin yýllardýr herkesten sakladýðý karanlýk ve kirli sýrrýný da bir tesadüfle keþfetmiþ oldu. Boþ geçen dersler yüzünden okuldan erken döndüðü bir gün, Ali'nin geldiðini fark etmeyen anne, kocasýna yemeðini yedirirken, bir yandan düzgün bir Arapçayla, ona günlük olaylardan söz ediyor, onu bunu çekiþtirerek dedikodu yapýyordu. Ali'nin geldiðini, Arapça konuþan annesini duyduðunda, dehþete benzer bir þaþkýnlýkla kapýda kalakaldýðýný, oturduðu yerde gören babasýnýn, duygularýný ifade etmeye zorladýðý gözlerinde, Ali'nin þaþkýnlýðýný ve ürküntüsünü paylaþtýðýný söylemeye çalýþan belli belirsiz bir parýltý vardý. Belki de bu parýltý üzerine, birdenbire arkasýný dönüp Ali'yi eþikte gören annesi, ilkin bocaladýysa da, Ali'nin bir süredir orada olduðunu ve her þeyi duyduðunu anlayýp, iþi piþkinliðe ve þakaya vurmaya çalýþtý; bunca zaman sonra birdenbire Arapça konuþmasý çok da önemli bir þey deðilmiþ gibi, Aman caným, hem sen hep istemez miydin Arapça öðrenmemi, zaman içinde kendiliðinden öðrenivermiþim iþte, diyerek geçiþtirmeye kalkýþtý. Ali, yýllardýr hemen her þeyi anlatan, içinde hiçbir þey tutamayan, hiç susmayan annesinin, kendine dilden bir sýr yapmýþ olmasýný anlamakta güçlük çekiyor, bu gerçeði Ali'den saklamýþ olmasýný, kendisine yapýlmýþ bir ihanet olarak görüyordu. Ýhanet söz konusu olduðunda, insanlarýn sürprizleri bitmiyordu. Demek, yýllar yýlý, sinsi sinsi Arapça öðrenmiþ, kimseye öðrendiðini belli etmeden, herkesi bir casus gibi dinlemiþ, kendisi hakkýnda söylenen her þeyden haberdar olup, kendini korumaya almýþ, üstelik bütün bunlarý, bunca zaman saklamayý ustalýkla baþarmýþtý. Þimdi, kendinden baþka bakacak kimsesi kalmamýþ bu çaresiz adama, kayýtsýz bir duvar gibi karþýsýnda duran bu ifadesi boþalmýþ yüze karþý, gönül rahatlýðýyla Arapça konuþmanýn tadýný çýkarýyor, konuþmaya alýþýk olmadýðý için, bazý sözcükleri yanlýþ telaffuz ettiðinde, ya da yanlýþ bir sözcük seçtiðini fark ettiðinde, kendi hatasýna yüksek sesle gülerek, kendiyle dalga geçerek, bunlarý kocasýnýn gözlerinin içine baka baka, onun dilsiz tanýklýðýnda yapmanýn zalim keyfini sürüyordu. Arapçayý bir tek kocasýna ayýrmýþtý. Yýllardýr, hizmetçileri, görümcelerini, komþularýný Arapça bilen kulaklarla gizli gizli dinlemenin, hakkýnda konuþulanlardan haberdar olmanýn üstünlüðünü yaþamýþtý. Arapça bildiðinin anlaþýlmýþ olmasýnýn, ev içinde artýk bir önemi kalmamýþtý. Ali'yle olsun, evdeki çalýþanlarla olsun, eskisi gibi Türkçe konuþmakta kararlý görünüyordu. Sonunda, Ali liseyi bitirdi. Sinir krizleri ve sar'a benzeri nöbetler gibi çeþitli hastalýklarý nedeniyle, askerlik muayenesinde çürüðe ayrýldýðý için askerlik engeli ortadan kalkmýþtý; annesinin onayýyla zengin bir aileden, eli yüzü düzgün "lise mezunu" bir
kýz beðendiler ona; hemen söz kesildi; ailesinin her dediðini yapmaya hazýr, yetiþkinler dünyasýna adanmýþ kilitli gövdesi, ailenin geleceðine kurulmuþtu artýk. Aile, Ali'nin Ýstanbul Hukuk Fakültesi'ni bitirdiðinin haftasýnda yeniden döndü Mardin'e. Ali'nin iki oðlu da, halalarýn mezarlarýnýn baþýnda çimdiklenerek aðlatýlmýþ, aðlamalarý uzun uzun halalarýn ruhlarýna dinlettirilmiþti. Ali'nin avukatlýk stajýný tamamlamasýnýn haftasýna da, babasýnýn tabelasý indirilip, Ali'nin "Avukat" tabelasý çakýldý yazýhane duvarýna. O gün, özel bir gündü. Bütün Mardin halký tabelanýn çakýlma törenine davet edilmiþ, aile þerefine uygun olarak kurbanlar kesilip fakir fukaraya yemekler ve hediyeler daðýtýlmýþ; Ali'nin dizleri battaniyeyle örtülü babasýný bir koltukla taþýyýp baþ köþeye oturtmuþlardý. Kendi "Davavekili" tabelasý, asýlý olduðu yerden indirilip, oðlunun "Avukat" tabelasý çakýldýðýnda, herkes, yüzüne gözüne inanýlmaz bir canlýlýk ve ifade gelen felçli babanýn, birdenbire ayaklanýp yürüyeceðini, oðluna sarýlýp kucaklaþacaðýný, konuþacaðýný, hatta eski günlerdeki gibi nutuklar çekeceðini sanmýþtý. Ali'nin annesi, mikrofon yerleþtirilmiþ kürsüye çýkmýþ, konuþmasýna, vatanýn her sathýna taþýnan medeniyet meþ'alesinden söz ederek baþlamýþ, titremesine mani olamadýðý heyecanlý bir sesle yaptýðý uzun konuþmasý, gözyaþlarý, hýçkýrýklar ve alkýþlarla sýk sýk kesilmiþti. Sonunda, her zaman yaptýðý gibi, kendini konuþmasýnýn hararetine fazlaca kaptýrýp, Ben yalnýzca gelininiz deðil, ayný zamanda kardeþiniz, bacýnýzým da, ben de bir yerde Mardin'liyim, ben bir Feride'yim, hepimiz birer Feride'yiz, gibi muhatabýný þaþýrmýþ, baðlamýndan kopmuþ sözlerle kendi konuþmasýnýn içinde kaybolmuþtu. Vatana, millete böyle bir evlat yetiþtirdiðim için, duyduðum engin saadeti, þehitlerin kanýyla sulanmýþ aziz vatanýmýzýn, tarihi þerefle altýn sayfalara yazýlmýþ olan Mardin göklerine haykýrmak istiyorum. Evet, evet, haykýrmak istemekle kalmýyor, haykýrýyor, haykýrýyorum! diyerek konuþmasýný tamamladýðýnda, özellikle Lise Müdürü ve özel ricayla oraya çaðrýlmýþ bulunan Vali tarafýndan hararetle kutlanmýþtý. Tabelanýnýn ilk çivisini Ali'ye çaktýrdýlar: Avukat Ali Zeyneddinoðlu. Bu, bir hayat demekti. Artýk bütün hayatý bu tabelanýn gölgesinde geçecekti. ... Aynadaki Dalgýnlýk ALÝ, ANSIZIN TÜM HAYATI BOYUNCA, BU FISILTILARIN KULAKLARINI doldurmuþ olduðunu fark etti. Yýllar yýlý herkesin kulaðý böyle iþitir sanmýþtý. Baþkalarýnýn gözlerinden kendini onca saklayan dünya, gizlerini onun kulaðýna cömertçe fýsýldamýþ, ama o, bunlarý anlamakta ve ayýrmakta her seferinde ayný baþarýyý gösterememiþ; dünya kulaklarýnda çýnlayýp durmuþtu. Kapýyý dikkatle kapatýp yataðýn kenarýna oturduktan sonra,
her zamanki gibi, ilkin yatak odasýnýn sessizliðini dinledi. Kimi zaman kulaklarý, bütün seslerden boþalýr, dünya onun için huzurlu bir yer olurdu. Hemen her evde görülen ortak ayrýntýlarýyla birbirinin benzeri olan yatak odalarýnýn mahrem bir sessizliði olduðunu biliyor ve kendine göre bir huzuru olan bu sessizliði seviyordu. Her yatak odasý, ayný zamanda barýndýrdýðý saklý tarihler nedeniyle, Ali'de, bir gizem derinliði, ölümle iliþkili kutsal mekanlarda duyulan saygý ve merakla karýþýk güçlü duygular uyandýrýrdý. Gene öyle oldu. Uzun uzun dinlediði, ruhuna sýzan bu sessizlikle birlikte, camilerdeki, kiliselerdeki gibi neredeyse "uhrevi" diyebileceði bir duygu, bilinmez bir güçle doldurdu içini. Hareketlerine kendiliðinden törensi bir hava gelmiþti. Gökyüzünün uçsuz maviliðinde karbeyazý kanatlarýyla süzülerek uçan melekler eþliðinde doðrulur gibi, saygýlý bir sessizlikle usulca yerinden kalktý, þu an kendisini seyreden baþkalarý varmýþçasýna, müsamere duygusu taþýyan gösteriþli hareketlerle gardýroba yöneldi; üzerinde yabancý gözlerin varlýðýný hissediyor ama, temsilin doðasý gereði güya onlarý görmüyormuþ gibi yapýyordu. Sinirli yapýsý ve zayýf bünyesi nedeniyle, çocukluðu boyunca, beden eðitimi faaliyetlerinde yer alamadýðý gibi, çok istediði halde okul müsamerelerine de çýkamamýþtý. Bunlarý her anýmsadýðýnda, tazeliðini hiç yitirmemiþ bir öfkeyle, geçmiþindeki herkese yeniden hýnç duyuyordu. Halalarý, Ali'nin geçmiþteki herhangi bir olayý, her hatýrlayýþýnda, o zaman duyduðu öfke ve kýzgýnlýðý, ayný tazeliðiyle yeniden üretebilen bu yanýný, bütün kötü huylarýný aldýðý annesine benzetir, bu konuda imalarla yetinmez, bundan hiç hoþlanmadýklarýný çarpýcý sözlerle belli ederlerdi. Formika kaplamasý bir iki yerinden kabarýp kalktýðý, birçok yerinden çizildiði halde, annesinden kalan bu eski gardýrobu deðiþtirmemiþti. Yalnýzca annesinden kalan her þeyi yaþatma sadakatinden kaynaklanmýyordu bu davranýþý, ayný zamanda bütün çocukluðunun bu gardýropta kilitli kaldýðýna dair köklü bir inancý vardý. Ayný törensi dikkati ve özeni koruyarak maðrur bir edayla kapýsýný açtý gardýrobun. Her zamanki gibi, köþede, en dipte, naylon korumasý içinde asýlý duran, siyah payetli gece elbisesini, cilasý azalmýþ ahþap askýsýndan aldý. Dünyaya yönelik dikkatlerini seyrelterek kendilerine yoðunlaþan din adamlarýnýn, büyücülerin, gözbaðcýlarýn, falcýlarýn, kahinlerin esrikliðine benzer bir hal gelmiþti üzerine. Kutsal bir ayin öncesinde, ayin giysisini giyerken, aðýr aðýr imgesini de kuþanan bir þaman gibi, ya da unutulmuþ dinlerin rahiplerinin, anlamýný tam olarak bilemediðimiz törensi davranýþlarýyla giydi elbiseyi. Bu elbiseyi giyebilmek, ona, yýllardýr ayný zamanda kilolarýný koruma dikkatini de kazandýrmýþtý. Benzer bir dikkati, gece elbisesinin siyah payetlerini, pullarýný korumakta da göstermiþti. Yýllardýr neredeyse tek bir pulu bile eksilmemiþti bu gece elbisesinin, sanki bir tek pulu bile düþse, rüyasý eksilecek, artýk hayatta bile olmayan annesi, oðlunun bu elbiseyi, yýllardýr gizli gizli giydiðini öðrenecek ve mezarýndan geri dönecekti. Ölmüþlere duyulan suçluluðun daha derin olduðunu biliyordu Ali. Vücudunu sýmsýký saran elbisenin yakasýný, eteðini düzelttikten sonra, alýmlý hareketlerle aynanýn karþýsýna geçti. Kendini tepeden týrnaða süzerken, gözleri hayranlýk parýltýlarýyla tutuþtu, bakýþlarý alev aldý. Yavaþ yavaþ elbisenin gücünü de giyindi; gövdesini kývýlcýmlandýran siyah pul payetlerin tenine iþlediðini, kanýna karýþtýðýný sihirli ürperiþlerle duyumsadý. Damarlarý kan deðiþtiriyor, usul usul baþka biri olmaya baþladýðýný biliyordu. Epeydir biliyordu: Bir insanýn kendini en iyi hissettiði zamanlar, kendini, baþka biriymiþ gibi hissettiði zamanlardýr. Kiþinin kendinden en memnun olduðu anlardýr bunlar. Kimse kendini çok fazla kendiymiþ
gibi hissettiðinde iyi deðildir, olamaz, diye aklýndan geçen bu sözleri, kendisine fýsýldadýðýný düþündüðü Kulakcinlerinin soluðu, kulaklarýný kýzartan bir yakýcýlýkla tüterek, ateþ rengine dönüþen yüzüne yürüyordu. Aynanýn dibine kadar bak, diyordu Kulakcinleri. Aynanýn sularý bulanýklaþýp duruluncaya, derinlik boyutu ortaya çýkýncaya kadar bak. Uçsuz bir boþluða bakar gibi, hiçbir yeri görmeden bak. Gözlerine hiçbir þey sýðmayana kadar bak! Fýsýltýlara karýþmýþ bu sözler kulaðýna bir kurþun gibi akýp eriyene kadar aynada kendiyle uzun süre göz göze kaldý. Kulakcinlerinin büyülü sözlerini, kutsal mýrýldanýþlarýný, kendinden geçmiþ sözlerle tekrarladý; gözleri yavaþ yavaþ bulanýklaþtý, bakýþlarý odak kaybýna uðradý. Görünüþü sakin, ruhu esrikti. Aynadaki görüntüsünün bulandýðýný, baþkalaþtýðýný, yavaþ yavaþ baþka birinin biçimini almaya baþladýðýný ilkin fark etmedi; bunun, kapýldýðý hayallerin, hülyalarýn yarattýðý sanrýlý bir görüntü olduðunu, bu görüntünün sahip olduðu güçlü gerçekliðin de kendisini yanýlttýðýný sandý. Zaman zaman bu çeþit sanrýlara, hayallere yol açan aynadaki dalgýnlýða, sýrtýnda bu meþ'um gece elbisesiyle ayna karþýsýnda geçirdiði uzun saatlerden ötürü yabancý deðildi. Oysa öncekilere benzemeyen canlýlýktaki bu görüntünün, çok daha fazla gerçek olmasý, birdenbire ürküttü onu, aynaya yapýþmýþ kýmýldamadan duran gerçek kadar canlý bu hayalden, kendini sarsarak kurtulmaya çalýþýrsa, yeniden kendi bildiði, tanýdýðý gerçek görüntüsünü bulacaðýný umdu. Dalgýnlýðýna kapýldýðý aynada hiçbir þey deðiþmiyordu oysa. Bakýþlarýný yeniden odaklamaya çalýþtýðýnda da, aynadaki görüntü aynýydý. Kendini yanýltan þeyin, gözleri olmadýðýný anladý. Bu kez de, kendi oyununa fazla kapýldýðýný, aklýyla birlikte, gönlünün de bulanmýþ olduðunu düþündü; geçirdiði kimi ateþli hastalýklarda yaþadýðý deneyimlerden biliyordu ki, kimi sanrýlar, kendilerini gerçek sandýracak kadar inatçý olur, gözönünden bir türlü gitmek bilmeden, kendilerini tekrarlayýp dururlardý; bu hayal de, onlardan biri olmalýydý, çünkü aynadaki suret, hiçbir kuþkuya yer býrakmayacak biçimde yabancý bir kadýna aitti. Hayallerindeki gibi bir kadýna; hayatý boyunca hep böyle bir kadýn olmayý arzulamýþ, yýllar yýlý bunun düþünü kurmuþtu. Kendinden dalgalý uzun gür saçlarý omuzlarýna dökülen, uzun boylu, uzun bacaklý, saðlam çatýlý, ince belli, geniþ omuzlu, yayla göðüslü, duru tenli, renkli gözlü; etli ve biçimli dudaklarý her gülümsediðinde davetkar kývrýmlarla gamzelenen bir kadýna... Hatta, gözbebeklerinin hep mühür kadar iri olup akýnýn az olmasýný isterdi, ki onlar da öyleydi; çeþitli renklerin beneklendiði gözbebeklerinde, bakaný tutuþturan pýrýltýlar yanýp sönüyordu. Ýþte bu kadýn þimdi aynada, tam karþýsýnda duruyordu. Karþýsýnda yalnýzca baþka biri yoktu, ayný zamanda, geride bambaþka bir yatak odasýnýn eþyalarý, ayrýntýlarý gözüküyordu. Aynaya yansýyan yatak odasý, kendi yatak odasý deðildi. Kapýldýðý týlsýmýn onu baþka bir hayata çýkardýðýný bir türlü kabullenemiyordu. Çocukken, bir keresinde gezmeye gittikleri Derik baðlarýnda, sýcaktan bunalmýþ, aðaçlar arasýnda dolanýrken, birdenbire kara bir yýlanla karþý karþýya kalmýþtý; hiç beklemediði bir anda karþýsýnda bitiveren yýlanýn aðzýný açýp týslayarak titreþen dilini gösterdiðini anýmsýyordu. Bir süre mýknatýslanmýþ gibi yýlanla göz göze kalmýþ, onun kýzgýn soluðunu duymuþ, korkudan kýmýldayamamýþtý bile. Sanki yýlan onu efsunlamýþ, davranýþlarýný elinden almýþtý. Þu an gene öyle olmuþtu iþte. Ali'yle göz göze kalýp bir süre bakýþtýktan sonra, ýslýk çalarak aniden uzaklaþan yýlan,
otlarýn arasýnda, gözün kolay algýlayamayacaðý bir hýzla sürüklenir gibi kayarak kaybolmuþtu. Hemen sonrasýnda, soluk soluða anlattýðý bu olayý, azýcýk inanmaz gözlerle dinleyen halalarýnýn kalbi en zehirli olaný, Yýlanýn gözleri mavi miydi peki? diyerek annesini ima etmiþ, ardýndan diðer kadýnlarla birlikte gülüþmüþlerdi. Böyle zamanlarda, annesine hep sahip çýkmak isterdi. O an sesini çýkaramasa bile, bunu unutmaz, baþka bir zaman, baþka bir nedenle halalarýndan intikamýný mutlaka alýrdý. Baþkalarýndan farklý olduðunu çok erken anlayan her çocuk gibi, kin tutmayý da erken yaþta öðrenmiþti. Yýllar önce yýlanýn karþýsýnda kapýldýðý o büyülü hareketsizliðe kapýlmýþtý þimdi, inanmaz gözlerle aynadaki görüntüyü süzmeye devam ediyor ve az öncekinin tersi duygularla, sanki kýmýldarsa, aynadaki hayalin de o yýlan gibi uzaklaþýp kayboluvermesinden korkuyordu. Birdenbire bu görüntünün içinde kilitli kalmayý her þeyden çok istediðini düþündü. Bu onun hayaliydi. Ayna ona içini açmýþ, hayallerinin gerçeðine sokmuþtu. Neden sonra bunu anlamak için, kendisine deðil de aynaya dokunma gereksinimine kapýldý. Hala bunun bir yanýlsama olacaðý kuþkusundan bir türlü kurtulamýyordu çünkü. Sanki ona ancak aynanýn yüzeyi gerçeði söyleyebilirdi. Parmak uçlarýnda duyacaðý o metalsi soðukluk, sertlik, kesinlik, birdenbire onu dünyanýn ve hayatýn gerçeðine iade edecek, kapýldýðý geri dönüþsüz görünen bu rüyadan bir anda uyandýrýverecekti. Aynaya dokunmaya çalýþtýðýnda, dehþetle aynanýn yerinde olmadýðýný gördü, ayna yüzeyinin bulunmasý gereken yerde yalnýzca serin bir hava boþluðu vardý ve eli aynada belirsiz bir yüzeyin içinden kayarak öte yana geçmiþti. Korkarak aynanýn içinde ilerledi, ilkin iki elini, iki kolunu, baþýný, vücudunun üst kýsmýný geçirdi ve sonra bütünüyle öteki tarafa çýktý. Baþka bir yatak odasýydý burasý. Az ötede, üzeri büyük yastýklarla beslenmiþ, daha çok bir kraliçe tahtýna benzeyen etrafý tüllerle çevrelenmiþ geniþ bir yatak bulunuyordu. Yatak baþýnýn iki ucunda gösteriþli komodinler, üzerlerinde de ipek püsküllü, þapkalý gece lambalarý duruyordu. Geceleyin yatýldýðý belliydi. Yorgan yana atýlmýþ, çarþafý buruþmuþ, yatak örtüsünün yarýsý yere inmiþti. Dönüp ardýna baktýðýnda, aynadaki boþluðun kapanmýþ olduðunu, sýrlý yüzeyinin yeniden kadýn görüntüsünü yansýttýðýný gördü, üzerinde ayný gece elbisesi vardý ve geride demin aynadan gördüðü, þimdi içinde olduðu odanýn ayrýntýlarý görülüyordu. Aynanýn önünde, üzeri týklým týkýþ makyaj malzemeleriyle ve birkaç parça incik boncukla dolu þeker pembesi renginde gösteriþli bir tuvalet masasý duruyordu. Bir masal gerçek olmuþ, kendini olaðanüstü güzellikte bir kadýn olarak, baþka bir bedende, baþka bir yerde, baþka bir yatak odasýnda bulmuþtu, bu kadýna ve bu hayata ait hiçbir þey hatýrlamýyordu oysa; bütün bunlar bir tek þeye iþaret ediyordu: Delirmiþ olmalýydý. Bütün bu yaþadýklarýnýn, kapýldýðý cinnetin lanetli hayallerinden baþka bir þey olmadýðýný, ama artýk kendisinin de bu hayaller tarafýndan esir alýndýðý bir cinnetin içinde kaybolduðunu, hatta þu an, etrafýnda, onun deli gözlerinin göremediði, ama onu gören insanlarýn, ona, teselli bulmaz acýklý gözlerle baktýklarý bir odada kilit altýna alýndýðýný düþünüyordu. Yatak odasýnýn kendine özgü çok hoþ bir kokusu vardý gene de. Parfümlerin, kremlerin, pudralarýn, losyonlarýn, giysilere ve eþyalara sinmiþ duman kalýnlýðýndaki
kokusu, gözle görülmez bir güzellik bulutu yaratýyordu havada. Þaþkýna dönmüþtü. Eþyaya baktý, hiçbiri tanýdýk gelmiyordu. Hepsini ilk kez gördüðünden emindi. Ne yapmasý gerektiðini bilmiyordu, baþýna gelenleri düþünmeye, anlamaya çalýþtý; bir ipucu bulmak ümidiyle, yataðýn baþucundaki komodinin gözlerini karýþtýrdý, bir þey arýyordu, bir iz, bir iþaret... En üst çekmecede, bilezikler, yüzükler, bir dizi inci kolye, birkaç kol saati ve benzeri ývýr zývýr arasýnda bir nüfus hüviyet cüzdaný buldu. Heyecan ve telaþla karýþtýrdýðý sayfalar arasýnda hemen buldu aradýðýný. Vesikalýk fotoðraftan kendini tanýdý. Aynadaki kadýndý bu. Aliye Suzan. Adý buydu demek: Aliye Suzan. Yeniden aynaya baktý. Emin olmak istiyordu. Sonra birkaç banka cüzdaný, bir miktar para, isim listesi kabarýk siyah deriden sayfalarý kabarmýþ bir telefon defteri. Göðsü heyecanla inip kalkýyordu. Þimdi hem sahibi, hem casusu olduðu bu yabancý hayatýn bütün gizlerine bir an önce ermek istiyordu. Sonra daha önce hiç akýl etmediðine kendi de þaþýrarak birdenbire elini önüne attý. Eline hiçbir þey gelmedi. Emin olmak için elbisenin üzerinden tekrar arandý. Her zaman eline gelen siki þimdi yoktu yerinde. Taþaklarý yoktu. Bir cinnete kapýlmýþçasýna, ilkin külodunu sýyýrýp attý bacaklarýndan, (külodunun siyah dantelden olmasý yeni bir heyecan uyandýrdý onda) ardýndan üzerini yýrtar gibi soyunmaya baþladý. Çýrýlçýplak kalmýþtý, dehþetle önüne baktý, dümdüzdü önü, orada her þeyden habersiz amý duruyordu. Avuçladý, hafif kabarýk, pembe dudaklý, biçimli, hep hayal ettiði gibi yumuþak ve kýzýla çalan bir tonda tüylerin arasýnda her þeyden habersiz sakin bir güven içinde bir am duruyordu önünde. Hayatta en çok sahip olmak istediði þey! Heyecandan kalbi duracak gibiydi. O buruþuk et parçasýndan kurtulduðuna inanamýyordu. Göðüslerine baktý, böðürtlen gibiydi göðüs uçlarý. Dimdikti. En ufak bir sarkma belirtisi göstermiyor, tersine yumuþak eðimli pembe çizgilerle diri ve yuvarlak hatlar oluþturuyorlardý. Teninde en ufak bir pürüz yoktu. Kalçalarý yuvarlak ve þaþýlacak ölçüde diriydi. Otuz yaþlarýnda bir kadýn olmalýydý. Ellerini saçlarýnýn içinden geçirdi, dolgun telleri vardý saçlarýnýn, saðlýklý, canlý parlýyorlardý; sonra baþýný iki yana sallayarak savurdu onlarý. Bir daha, bir daha savurdu. Odanýn içinde çýrýlçýplaktý ve ayakta durmuþ, bir saða, bir sola saç atarak, saçlarýný iki yana savurup duruyordu. Saçlarý omuzlarýný, sýrtýný dövüyor, bu ona müthiþ bir zevk veriyordu. Kadýnlýðýnýn ilk ayininin sarhoþluðunu yaþýyordu. Kalçalarýný, baldýrlarýný, sýrtýný, göbeðini, vücudunun her yerini, aynanýn karþýsýnda inanmaz gözlerle tekrar tekrar gözden geçirdi. Heyecandan sürekli dudaklarý kuruyor, komodinin üzerindeki aðzýna iðne oyasý dantel örtülmüþ billur sürahiden, yanýndaki cam tabaðýnda ayný dantelin eþi olan bardaða, nesnelerin gerçekliðine, çevresini kuþatan dünyanýn doðruluðuna inanmak istercesine su boþaltýyordu. Ýçtiði suyun gýrtlaðýndan geçiþini aynadan seyrederek, varlýðýný, yaþadýklarýnýn gerçekliðini onaylamak istiyor, sonra yeniden kendini yataða atarak, her yerini delice bir hayranlýkla elliyor, seviyor, okþuyordu; canýný yakarcasýna etini çimdikliyor, gördüðü rüyadan uyanmak istiyordu. Duyduðu sevinçte çýldýrýya benzer bir yan vardý, yüreðinin atýþlarý bedenini yormuþtu. Yataða uzandý, eline aldýðý gümüþ çerçeveli küçük bir aynada bir doðum günü pastasýnýn iþtah uyandýrýcýlýðýný taþýyan amýný seyretmeye, onu okþamaya, sevmeye baþladý, nemlenmiþ pembe dudaklarýný aralayýp parmaðýný hafifçe içine kaydýrdý. Zevkten gözleri kaydý. Daha önce hiç bilmediði bu zevki uzatmak istedi, ikinci parmaðýný yedekleyip biraz daha ilerlediðinde, hafif bir can acýsýyla birlikte aldýðý heyecan, baþýný döndürdü onun, elleri sýrýlsýklamdý. Bayýlacak gibi oldu.
Aniden duyduðu bir ses üzerine, dikkat kesilip dýþarýdaki sesleri dinledi. Sabah olmalýydý. Dýþarýda, biri fazla gürültü çýkarmamaya çalýþýr gibi hareket ediyordu. Sonra usul adýmlarla kapýya yaklaþan terlik sesleri duyunca korku ve paniðe kapýlarak, çabucak yataða girdi, yorganý baþýna kadar çekip beklemeye baþladý. Saçlarý yastýðýn üzerine savrulup yayýlmýþtý. Onlarý eliyle düzeltmek istiyor, ama kýmýldayamýyordu. Ancak bir kadýnýn duyabileceði bu sýkýntýyý bile sevdi. Kapýnýn tokmaðý döndü, kapý sessizce açýldý; ufak tefek genç bir kadýn girdi içeri. Uyur taklidi yapan aralýk gözlerle genç kadýnýn hareketlerini izliyordu Aliye. Yataða sokulan genç kadýn, sürahinin örtüsünün açýlmýþ olduðunu görünce, birdenbire dönüp dikkatle Aliye'nin yüzüne baktý ve uyanmýþ olduðunu fark etti. Hanýmefendi, dedi. Uyanmýþsýnýz! Ýnanmaz bir sesle söyledi bunu. Þükürler olsun Allaha! Gözlerinizi açmýþsýnýz. Ah hanýmefendi, bizleri çok korkuttunuz! Nasýlsýnýz, daha iyisiniz deðil mi? Genç kadýnýn sesindeki sevinç ve þefkat, güven uyandýrmýþtý Aliye'de, paniði dinmiþti. Azýcýk nazlý bir sesle, Neredeyim ben? dedi. Evinizdesiniz. Burasý neresi? Eviniz, hanýmefendi. Genç kadýnýn sesine birdenbire kaygý inmiþti. Benim evim mi? Sizin eviniz tabii. Topaðacý'ndaki eviniz. Senin adýn ne? Sýdýka, hanýmefendi. Tanýmadýnýz mý beni? Aliye'nin boþ gözlerle kendisine baktýðýný görünce sürdürme ihtiyacý hisseti: Yanýnýzda çalýþýyorum ya. Ne oldu bana Sýdýka? Hatýrlamýyorsunuz deðil mi hanýmefendi? Birdenbire karþýsýna bir fýrsat çýktýðýný hissetti: Hatýrlamamak! Hayýr, anlamýnda baþýný iki yana salladý. Bir kaza geçirdiniz. Bir trafik kazasý. Feci bir kaza. Boðaz yolunda, Sarýyer'den dönerken, gece yarýsý. Çok içkiliymiþsiniz hanýmefendi. Ah hanýmefendi, hiç söz dinlemiyorsunuz ki! Allah korumuþ sizi! Kaç kere içkiliyken araba kullanmamanýzý tembih ettiler ama! Her neyse, þükür kurtuldunuz ya, verilmiþ sadakanýz varmýþ. Sahi, hiçbir þey hatýrlamýyor musunuz? Her þey çok sisli, dedi Aliye. Bir süre uzaklarda bir yere dalgýn dalgýn baktý. Ýç çekti. Dinlenmek istiyorum.
Size gazeteleri getireyim mi? Sevindi. Getir tabii, dedi. Sanki içinde bulunduðu durumu açýklýða kavuþturacak her þeyi gazetelerde bulacaktý. Ha sahi, kazaya ait gazete haberlerinin hepsini kesip saklamýþtým, belki görmek istersiniz diye. Cemiyet haberlerini de kesip saklamayý severdiniz ya... Sýdýka'nýn gözlerinden iyilik okunuyordu. Bunlarý, hanýmýna yaranmak isteðinden çok, sahiden onu sevindirmek niyetiyle yaptýðý belliydi. Getir, dedi Aliye. Ne varsa getir. Her þeyi bilmek, öðrenmek istiyorum. Ama önce kahvaltý hazýrlayayým size. Önden bir kahve getir bana. Bir de portakal suyu. Hemen hanýmefendi. Ah þükürler olsun Allaha, kendinize geldiniz ya, ne isterseniz isteyin benden hanýmcýðým. Þu Sýdýka iyi bir kýz olmalý, diye geçirdi içinden. Ayaðýna çabuktu. Gitmesiyle gelmesi bir oldu. Getirdiði gazetelere tek tek baktý. Ýstanbul sosyetesinin meþhur ve renkli simalarýndan Aliye Suzan, gece geç saat, Boðaz'dan dönerken Tarabya'da, hafif alkollü (!) bir vaziyetteyken, azami sür'atte kullandýðý, narçiçeði rengi 57 model Chevrolet marka arabasý, Tarabya'da yoldan çýkarak denize uçmuþ, Boðaz'ýn sularýna gömülmüþ, otomobilin direksiyonunda oturan Aliye Suzan, þans ve tesadüf eseri, mutlak ve kat'i bir ölümden kurtulmuþtu. Kazaya þahitlik edenler, neredeyse bir intihar teþebbüsü karþýsýndaymýþ gibi nakletmiþlerdi hadiseyi. Arabanýn içinde Aliye Suzan'dan baþkasýnýn olmamasý da ayrý bir þans eseriydi. Sadme sonucu kendini kaybeden Aliye Suzan, ön camý parçalanan arabadan dýþarý fýrlayarak, otomobille birlikte sulara gömülmekten kurtulmuþ, mutlak bir ölümden dönmüþtü. Aliye Suzan'ýn boynunu dolayan ateþ rengi ipekli eþarbýn, son sür'at giden arabanýnýn açýk olan camýndan rüzgara kapýlýp uçuþarak yol kenarýndaki aðaçlarýn dallarýna dolanmýþ olmasý, mühim bir teferruat olarak istisnasýz bütün haberlerde ayný kýymette yer alýyordu. Aliye, birdenbire eþarbý hatýrlar gibi oldu. Acem tülüydü galiba, dedi. Öðleden sonra ziyaretine gelen doktor, Aliye'nin, geçici ve kýsmi bir hafýza kaybýna uðramýþ olduðunu söyleyerek, çevresindekilerden anlayýþ, sabýr ve metanet beklediðini söyledi. Her sorusuna çok normalmiþ gibi cevap verilmesini ve her þeyi ona hiç sýkýlmadan uzun uzun bütün teferruatýyla anlatmak gerekliliðinden söz etti. Zahmetli bir iþti, ama hastanýn hafýzasý yerine gelene kadar kaçýnýlmazdý. Aliye, akþamýna kalmadan kendisi hakkýnda bilmesi gereken birçok þeyi biliyordu. Aile albümleri, mektup desteleri, bazý günlükler, aný ve yolculuk defterleri elinin altýndaydý. Yabancý gözlerle
kendi hayatýný didik didik etmeye baþlamýþtý. Ýçinde ürpertili bir sevinç vardý; çevresindekiler bunu, hayata dönme sevinci sandýlar. Geceleri gene de erken yatmalýsýmz hanýmefendi, demiþti doktor giderken. Doktorun kaygýyla çatýlan kaþlarý ve sesindeki ima, Aliye'nin gece hayatýndan hoþlanan biri olduðuna iþaret ediyordu. Oysa, Aliye Suzan, o gece kadýnlýðýný yaþamak istiyordu. Bunca yýl beklediði kadýnlýðýný... Üzeri hayli kalabalýk olan tuvalet masasýnýn baþýna geçti. Masanýn üzerindeki her nesneyi, tek tek inceliyor; þiþelerin, tüplerin üzerlerini dikkat ve merakla okuyor, yüksek sesle hepsini tek tek sayýyordu. Sanki onlara tek tek gereken özen ve dikkati gösterirse, hepsi sahiden kendinin olacak, kendi hayatýna nüfuz edecekti: Saç maþasý, beyaz sedefli ruj, plastik krepe taraðý, çok çeþitli toka ve firketeler, kadife ve saten kurdeleler, eye liner, acýbadem sütü, Dr. Renaud Paris krem, dýþý yaldýz rengi Vera göz kalemi, taþpudra Creme puff, Scherk losyon, Quenn's Net Spray, arandýðýnda hemen bulunabilecekleri bir daðýnýklýða serpiþtirilmiþ olarak ýþýðýna çýkacaklarý karanlýk geceyi bekliyorlardý. Doktora, Evet, dediði halde, þoföre arabayý hazýrlamasýný söyleyip kendini fazla yormamak ve geceyi uzun tutmamak kaydýyla çabucak hazýrlanýp dýþarý çýktý, telefon defterindeki þimdi kendine hiç tanýdýk gelmeyen adlardan bir süreliðine uzak durmak, onlarý aramadan önce biraz olsun kendine gelmek istiyordu, bu yüzden adeti olmadýðý halde yalnýz çýktý evden, akþam yemeðini dýþarýda tek baþýna yedi, caný istiridye çekmiþti, iki kadeh de þampanya içti, ardýndan Kulüp Reþat'a gitti. Kulüp havasýný daha bulmamýþtý. Her zamanki gibi, Mario Cavacetti orkestrasý çalýyor, içli sesiyle Renzo Bonaverri söylüyordu. Kulübün, siyah-kýrmýzý dekoru, verev çizgilerle, yansýsý parçalanmýþ aynalý duvarlarý, yumuþak, gölgeli ýþýðý, onda geçmiþine iliþkin çok canlý hatýralar uyandýrmasa da, þimþek çakýmý kadar kýsa süren parlak çaðrýþýmlarla bazý görüntüler diriltmiþti. Doktorun dediði gibi, kendini yormadan geçmiþini hatýrlamaya çalýþmalýydý. Kendine söz verdiði üzere, geceyi uzun tutmadý. Kulüpte tanýþtýðý genç, yakýþýklý ve kibar bir adamý, fazla düþünmeksizin alýp evine getirdi. Heyecanlar içindeydi. Hayatýnda ilk kez sikilecekti. Bunu çok istiyordu. Bir kadýn olup sikilmek, en büyük arzusuydu ve iþte þimdi gerçek olacaktý. Aynaya baktýkça, ona, Hayýr, diyebilecek bir erkeðin düþünülemeyeceðini biliyor ve bu gecikmiþ kadýnlýðýn ödülünü bir an önce almak istiyordu. Bu yüzden ön seviþmeyi bile fazla uzatmamýþ, genç adamdan bir an önce içine girmesini istemiþti. Yataða girer girmez elini, denetleyemediði bir iþtahla adamýn önüne atmýþ, avucuna gelen þeyin, umduðundan çok daha büyük olmasý, heyecanýný artýrarak, onu daha da sabýrsýz kýlmýþtý. Yýllardýr, hayalini kurduðu, içini hazýrladýðý büyük aþk ve þehvet sahnelerinin, bir an önce baþlayýp gerçek olmasýndan baþka bir düþüncesi yoktu. Zevkten ve acýdan dudaklarýna diþlerini geçireceði, çarþafý týrnaklayýp yastýklarý ýsýracaðý, derin iniltilerle ahlayýp vahlayacaðý o þehvet dolu dakikalarý büyük bir hazla beklemeye baþlamýþtý. Gözlerinde bunca yýl kör bir yemin gibi kilitli kalmýþ bu sahnelerin gerçekleþmesiyle birlikte, gözleri hayallerinden yýkanýp hayatý özgürlüðüne kavuþacaktý sanki. Dünya onun için ilk kez gerçek bir yer olacaktý. Sabaha kadar alýkoydu adamý. Sabaha kadar kendini defalarca siktirdi. Hiçbir þey deðil, ancak amýnýn acýsý, onu gerçekliðine
inandýrmýþtý. Sabah uyandýðýnda, kendini bütünüyle Aliye Suzan olarak bulmuþ ve hakkýndaki bütün kuþkularý dinmiþti. Ondan sonraki günlerde de, hayatýndaki sis hýzla daðýlacak, kayýp parçalar yerini bulacak, hatýralarýndaki yüzler hafýzasýna yeniden gelip yerleþecek, hayat kaldýðý yerden ayný hýzýyla sürecekti. Aliye Suzan, otuz yaþlarýnda, bütün Ýstanbul sosyetesini ardýnda koþturan, genç, zengin ve dul bir kadýndý. Çok genç yaþta yaptýðý ve sonu hüsranla biten evliliðinden sonra, kendi gönlünü kaptýrmasa da, birçok aþýk edinmiþ ve bir daha hiç evlenmemiþti; hem baba tarafýndan zengindi, hem de kocasý yüklü bir servet býrakarak boþanmýþtý kendisinden. Ayrýldýktan sonra, Aliye ile ayný þehirde yaþayamayacaðýna kanaat getiren kalbi kýrýk koca, kaçýp Ýsviçre'ye yerleþmiþti. Orada yeniden evlendiyse de, Aliye'yi hala unutamadýðý söyleniyordu. Aliye ise þimdi hayatýný yaþýyordu. Üstelik, gayet hýzlý bir hayattý yaþadýðý. Kýþlarý Topaðacý'ndaki evde, yazlarý Kandilli'deki yalýsýnda geçiriyor, yýlda birkaç kez Avrupa'ya gidiyor, yaz kýþ yüzüyor, bol bol tatil yapýyor, müzik dinliyor --çok zengin bir plak koleksiyonu vardý-- kitap okuyor, hayatýn tadýný çýkarýyordu. Aliye, ertesi gece, Sýdýka'nýn özenle hazýrladýðý hafif bir akþam yemeði yedikten sonra erkenden yattý; tam uyumak üzereydi ki, aynanýn yüzeyinde havaya mýknatýs tozu gibi daðýlan dumansý bir ýþýltý belirdi; bu týlsýmlý ýþýltý, onu, yattýðý yerden kaldýrmýþ, ayaklandýrýp kendine doðru çekmiþti; sanki parlak bir yaz gecesinde, bir kuyuya düþen keskin bir ay ýþýðý gibi yansýyordu aynanýn yüzeyi; halkacýklarla dalgalanýp çalkalanan dipsiz bir kuyuya benzeyen aynanýn büyülü çekimine kapýlmýþ olarak, ona doðru ilerledi; bir uyurgezer hali vardý üzerinde, rüyada konuþur gibi yürüyordu, iþitilmez fýsýltýlar onu çaðýrýyor, kendi içine çekiyordu sanki; aynanýn on ikisi gelmiþti, aynalarýn zamaný da kendine göreydi, aynalar saatinde þimdi gecenin on ikisiydi ve baþka dünyalara daðýlmýþ her ayna kahramanýnýn, artýk dönme vakti gelmiþti. Nereye dönecekti, nereye gitmesi gerekiyordu, bunlarý hiç bilmiyor, yalnýzca dipte bir damar uðultusu gibi, baþka bir hayatýn ruhunda seðiren varlýðýný sezinliyordu. Aynanýn öte tarafýnda onu bekleyen, ne olduðunu bilmediði, ama kuvvetle sezdiði bambaþka bir hayat vardý. Bambaþka birinin hayatý; o hayat, Aliye'den yardým umuyordu. Aynanýn karþýsýnda, içinin dinmesini beklercesine durup bir süre bekledi Aliye, sularýn durulmasýný bekledi. Yüzeyi dalgalandýran halkacýklarýn durulmasýný, buradaki anlarýný bilmediði uzaklara taþýmasýný, Kulakcinlerinin fýsýltýlarýna uyarak söylediði büyüsü uzaklardan gelen birkaç sözcüðün harekete geçirdiði aynanýn, aðýr aðýr katmanlarýný aralayan yüzeyi, gözler önündeki görünmez kapýlarýný hýzla açarak, birer birer baþka bir aleme açýldýlar. Gözlerini yüzünün derinliklerine odaklayarak oradan kendi içine açýldý. Gözkýrpýmý bir anda aynanýn içinden geçerek öteki tarafa çýktý. Yeniden Mardin'de, Avukat Ali Zeyneddinoðullarý'nýn evinin yatak odasýnda, aynanýn karþýsýnda esnerken buldu kendini. Ali, öyle sýýtýnda çubuklu pijamalarýyla, yataktan yeni çýkmýþ bir halde, aynanýn önünde þaþkýn þaþkýn duruyordu. Saçý baþý darmadaðýndý, uykusunu alamamýþtý, terliðinin tekini bulamýyordu, erkenden mahkemede olmasýný gerektiren önemli davalarý vardý, daha týraþ olmasý, kahvaltý etmesi falan gerekiyordu. Evde yalnýz
olduðunu, karýsýnýn ve çocuklarýnýn daha Midyat'tan dönmemiþ olduklarýný hatýrladý. Süryanilerin paskalya yortusu nedeniyle Midyat'taki ahbaplarýnýn yanýna gitmiþler, gitmiþken de birkaç gün kalmak istemiþlerdi. Bugün dönüyor olmalýydýlar. Evliliðinin daha ilk yýllarýnda, karýsýyla yatak odalarýný ayýrmýþlar, bu da en çok Ali'nin iþine gelmiþti. Mardin gibi, aile deðerlerine fazlasýyla saygýlý, mutaassýp bir yerde hiçbir biçimde anlaþýlmayacak ve hoþ karþýlanmayacak olan bu durumu, Ali'nin, zaman zaman uykusunda bile depreþen sinir buhranlarýyla, titreme nöbetleriyle açýklamýþlardý. Öyle zamanlarda Ali, kendisini kaybettiði için, ne yapacaðý hiç belli olmuyordu, gerçi böyle bir þey olmamýþtý ama, öyle bir anda, Allah kotusun (!) karýsýna bile bir zarar verebilir, diye düþünerek böyle bir tedbire gitmiþlerdi. Ali, nedenini hiç anlamadýðý yorgunluðuna, daðýnýklýðýna karþýn, gene de gözle görülür bir biçimde keyifli ve zindeydi o sabah. Týraþ oldu, çoðu kez yaptýðý gibi yüzünü yýkamakla yetinmeyip banyo yaptý, gene üþenmeyip, hizmetçilerin gelmesini beklemeden mükellef bir kahvaltý hazýrladý kendine. Mahkemelerine tam saatinde yetiþti. Onu her zaman asýk suratlý ve sinirli görmeye alýþmýþ olan mübaþirler, zabýt katibeleri, hakimler ve savcýlar çok þaþýrdýlar. Karýsý da, çocuklarý da Midyat'tan döndükten sonra, karþýlarýnda, koca olarak da, baba olarak da bambaþka bir Ali bulmuþlardý. Ali'nin bütün tedirginlikleri, huysuzluklarý, hýrçýnlýklarý gitmiþ; sakinleþmiþ, yumuþamýþtý; sert ve kýrýcý hareketlerinden eser kalmamýþtý. Çoðu kez yaptýðý gibi, havadan nem kaparak yersiz alýnganlýklar göstermiyor, tersine dünyaya artýk bilgece bir hoþgörüyle gülümsüyordu. Hiçbir zaman sahip olmadýðý bir mizah duygusu kazanmýþtý. Akþamlarý, yemek sofrasýnda, çocuklarýyla þakalaþmaya, karýsýna hoþ sözler söylemeye, evde çalýþanlara takýlmaya, zaman zaman onlarýn gönlünü almaya ve en önemlisi kendiyle dalga geçmeye baþlamýþtý. Savcý ve hakimler bile, Ali'deki bu deðiþiklikten hayli etkilenmiþe benziyorlardý. Nitekim, nobranlýðý ve ketumluðuyla meþhur Aðýr Ceza Reisi bile, bir keresinde çenesini tutamayýp, Size sihirli bir deðnek deðmiþ Ali Bey, bütün lüzumsuz teferruatlarýnýzdan kurtulmuþsunuz, demiþti. Savunmalarýnýza bir berraklýk geldi ki sormayýn! Son savunmalarýnýzýn her biri, bir sanat þaheseri! Ali, kimi zaman iyi niyetli bir þaþkýnlýkla, kimi zaman iðnelemek amacýyla söylenmiþ bu kabil sözlerin üzerinde durmuyor, duruma uygun ýlýmlý cevaplar vererek, gülümseyip geçiþtiriyordu. Ali'nin ruhu hafiflemiþti sanki. Kendindeki kimi karanlýk yüklerden kurtulmuþ, ruhu salaha ermiþti. Bilenler, dedesinin zamanýnda bir þeyhin tekkesinde uyuyakalýp bambaþka biri olarak dönmesine nazire olarak, Ali Bey, acaba hangi þeyhin yatýrýnda geceledi de yüzüne nur geldi? diye soruyorlardý birbirlerine. Gerçekten de zaman zaman yüzünde, týpký dedesinin yüzünde olduðu gibi, gözleri ve bakýþlarý uzaklara çekilmiþ, mütebessim bir ifade beliriyor; yüzünde, ancak meczuplarda ve evliyalarda görülen, gündelik kaygýlarýndan azade, dünya dýþý bir huzur ve saadet okunuyordu. Dedesiyle arasýndaki bu benzerliði, Ali'nin dedesini, duvardaki resminden tanýyan karýsý bile fark etmiþti. Kendini tamamýyla olaylarýn gidiþine, hayatýn akýþýna býrakmýþtý Ali, her þeyi hoþ yanlarýyla görmeye çalýþýyordu; yersiz gerginliklerinden kurtulmuþ, kasýlmalarý gitmiþti; çocukluðundan beri zaman zaman geçirdiði sinir krizlerinden, ayýlýp bayýlma nöbetlerinden,
aðzýndan köpükler getiren seðirmelerden, titremelerden eser kalmamýþtý. Baþ aðrýsý haplarý, sinir haplarý, uyku haplarý, mide kasýlmalarý, sýrt aðrýlarý, þiddetli kaþýnmalar için aldýðý bütün o saçmasapan haplar, nicedir çekmecelerde bayatlamaya baþlamýþtý. Herkes, bütün bu deðiþiklikler için, Ali'den bir açýklama bekliyordu. O, bir açýklama yapýncaya kadar, her dakika meraklý gözlerle hayatýný ve davranýþlarýný didik didik edecek, kendileri için cevap yerine geçebilecek herhangi bir þey bulana kadar, belli ki, peþini býrakmayacaklardý. Bunun üzerine, en eski ama, en kesin sonucu veren çözümü buldu: Aðaçlardaydým, dedi. Dedemin mezarýnýn baþýna diktiðimiz aðaçta yattým üç gün üç gece. Her gece, rüyalarýmý evliyalar, ermiþler, þeyhler ziyaret etti. Meðer dedem kutlu bir kiþiymiþ. Boþuna deðilmiþ o halleri. Dedemle konuþtum. Bana dünyayý açýkladý. Meðer dünyada hiçbir þey için üzülmeye deðmezmiþ! dedi. Bunu duyan Aðýr Ceza Reisi: Bunun için, üç gün üç gece aðaçta yatmasý gerekmezdi, diye tepki gösterdi; Bana sorsaydý, ben de bu kadarýný söylerdim kendisine. Ali, bu kabil þeylere hurafe gözüyle bakan, tabiatta vuk'u bulan her hadisenin ilmi bir izahý olduðunu düþünen, Batý medeniyeti almýþ, ilim irfan sahibi taþra münevverlerine, tahsilli kiþilere, býyýk altýndan, bunun bir latife, boþinanýþlarla gýrgýr geçen bir oyun olduðunu ima ediyor, öte yandan diðerlerinin, kendisini ermiþlerle irtibat kurmuþ bir kutlu kiþi gibi görmesine hiç ses çýkarmayarak, bunun kendisine saðladýðý özgürlük alanýndan ve kazandýrdýðý saygýnlýktan hoþnutluk duyuyordu. Annesi, onun bu hallerini görse ne derdi diye, için için eðlenmekten de kendini alamýyor, halalarýnýn deyimiyle "Meþ'aleci Feride"yi mezarýnda kýzdýrdýðýný düþünüyordu. Bir yanda, annesini, babasýný hoþnut etmek için, kaç yýllýk zahmetle giyindiði kenarlarý kýrmýzý-yeþil þeritli, uzun etekli, siyah avukat cüppesi, mahkeme koridorlarýnda vekarla yürüdükçe, þan ve þerefle dalgalanýyor, öte yandan rüyalarýna ermiþlerin konuk geldiði Ortadoðu'nun týlsýmlý aðaçlarýna týrmanarak, ruhlar aleminde ten ve gövde deðiþtiriyordu. Yarýlmadan yaþanmýyordu bu topraklarda. Kendiyle barýþmanýn en iyi yoluysa, çeliþkileriyle barýþmaktý galiba. Daha önemlisi Ali, karýsýnýn ve çocuklarýnýn Midyat'ta olduðu o üç gün üç gece boyunca nereye kaybolmuþ olduðuna dair, bir açýklama getirmiþ oldu. Ortadan kaybolduðunda, kimsenin aklýna, dedesinin mezarýnýn baþýndaki aðaca bakmak gelmemiþti tabii. Karýsý, Her þey biz Midyat'tayken olmuþ, diyordu. Ermiþler gelip kolundan tutup yataðýndan kaldýrmýþlar bizimkini; dedesinin mezarýnýn baþýna götürmüþ, okuyup üflemiþler. Boþuna deðil, ben de orada tuhaf bir rüya görmüþtüm. Bizim Ali sýk aðaçlý bir ormanýn orta yerinde yanlamasýna yanlamasýna yürüyordu; böyle upuzun, dimdik bir yol, o gittikçe yol, daha da uzuyormuþ güya... gibi her bir sahnesinde budalaca manalar vehmettiði birbirinden sýkýcý bir dolu ayrýntýyý, uç uca ekleyerek karþýdakinin dinleyip dinlemediðine bakmaksýzýn, uzun uzun anlatýyordu. Ali'nin karýsýnýn, gördüðünü iddia ettiði, her dinleyeni esneten keramet dolu rüyalarýný, bütün Mardin'e anlatmaktaki ýsrarýnda, daha çok kocasýndan geri kalmamak kaygýsý ve keramet vehmedilen kocasýna layýk olmak gayreti seziliyordu.
Her þey zamanla duruldu. Ali, bazý günler ve geceler, aynanýn karþýsýna geçiyor, kendini yüzünün dehlizlerine býrakýyor, aynadaki dalgýnlýða kapýlýp gidiyordu, Kulakcinleri onu ziyarete geliyordu; o, sýrtýnda siyah gece elbisesiyle kendini seyrederken, birdenbire kendini aynanýn öte yanýnda buluyor, Topaðacý'nda Aliye Suzan'ýn o renkli ve zevkli hayatýný yaþýyordu. Bütün bunlar neredeyse bir göz kýrpýmýnda, dünya zamanýyla ölçülemeyecek kýsalýktaki hýzlarda olmaya baþlamýþtý. Kimse ne Ali'nin, ne Aliye'nin yokluðunu fark etmiyordu. Ali'nin yokluðu fark edilse bile, üstüne varýldýðýnda, býyýk altýndan gülümseyerek, Bir yerlerdeydim iþte, fazla karýþtýrmayýn, diye imalý konuþuyor, manalý manalý gülümsüyordu. Çevresindekiler, onun kaybolduðu zamanlarda ermiþlerle buluþtuðuna inanýyordu. Ali, ardýna gizlendiði bulanýklýkta kendini daha güvenli hissediyor, buna iliþkin açýk ya da örtük bütün sorularý, yanýtsýz býrakýyor, ne evet, ne hayýr, diyordu. Gerçekten hiçbir þey hatýrlamýyordu. Onun için, ayna karþýsýnda kapýldýðý dalgýnlýklar, akþamlarý, sade kahvesini içip gazetelerini, mecmualarýný okurken, baþýný dayadýðý kulaklý berjer koltuðunda, içinin geçip uyuyakalmasýndan farksýzdý. Böylelikle kýsa bir zaman sonra, Mardin'de Ali, Ýstanbul'da Aliye olarak yaþamaya baþlamýþtý. Mardin'deki erkek varlýðý, bu durumdan ötürü hiçbir þey hatýrlamaz, hissetmezken, Ýstanbul'daki kadýn varlýðý, belli belirsiz bir baþka hayatýn ürperiþleriyle titriyor, ayný anda iki bedende birden yaþayan tedirgin bir ruhun çýkmazlarýyla, þiddetli sarsýntýlar geçiriyordu. Zaman zaman gözleri açýkken görülen gündüz rüyalarý kývamýnda, þimþek çakýmý kýsalýðýnda ve parlaklýðýndaki görüntülerde, kendini, kendi olarak deðil, bir baþkasý olarak, baþka bir hayatýn içinde görüyor, üstelik çok canlý fotoðraflar taþýyan bu hayat, hiçbir þey hatýrlamamasýna karþýn, ona çok tanýdýk geliyordu. Daha bir anýný bile sabitleyemeden, göründükleri hýzla kaybolan bu görüntüler, hafýzasýnda hiçbir iz, hiçbir iþaret býrakmadan kör bir karanlýða gömülüp gidiyorlardý. Onu yakýndan tanýyanlar, Aliye'deki bu deðiþikliði, kazadan sonraki tutarsýzlýklarýna, depreþen ölüm korkusuna yordular. Kolay deðildi. Ne de olsa ölümden dönmüþtü. En önemlisi hafýzasý yerine gelmiþti ya, gerisinin önemi yoktu... Aliye Suzan'ýn iyileþir iyileþmez, kendini hýzla gece hayatýnýn kollarýna atýþýný, herkes hastalýðý sýrasýnda her þeyden uzak kalmasýna yordu. Her akþam dýþarý çýkýyor; akþam yemeklerini mutlaka birileriyle dýþarýda yiyor, Çatý'da Sevinç Tevs'ten caz þarkýlarý dinliyor, Karavan'da striptiz seyrediyor ve mutlaka Club 12'de noktalanan bu uzun tutulmuþ gecelerin hemen hiçbirinde evine yalnýz dönmüyordu. Bu renkli, hýzlý, çýlgýn gecelerin ardýnda, çok daha derin bir susuzluðun ve hasretin yattýðýndan kendi de habersizdi. Neredeyse varlýðýndan baðýmsýz bir susuzluðu gidermeye, amansýz bir hasreti dindirmeye çalýþtýðýný kendi de bilmiyordu. Aliye'deki deðiþiklikleri, yalnýzca geçirdiði trafik kazasýyla açýklamak olanaksýzdý. Yýllardýr üst üste deðiþtirdiði onca sevgiliden sonra birdenbire nereden çýktýðý belirsiz, o güne deðin hiç hissetmediði þiddetli bir duygu, içindeki boþluða gelip yerleþmiþ, bütün varlýðýný ele geçirmiþti. Zaman zaman kime olduðunu bilmediði bir hasretle dalýp dalýp gidiyor; gözleri kendiliðinden nemleniyor, nedensiz mahzunlaþýyordu. Yýllardýr anlamadýðý "melal" sözcüðünün ne
anlama geldiðini þimdi anlamýþtý. Bunca yýl, güzelliði ve kalpsizliðiyle nam salmýþ, çok can yakmýþ olan Aliye Suzan, hayatýnda ilk kez, þiddetle aþk ihtiyacý duyuyordu. Ne zamandýr kimseyi þiddetle istemediðini, kimseye derin bir arzu duymadýðýný fark etmiþ, bunu bir çeþit yorgunlukla, içinin boþalmasýyla açýklamaya baþlamýþtý. Oysa, þimdi birdenbire, içini bir esrar duygusu sarmýþtý; günün birinde karþýsýna çýkacak birinin, hayatýnýn bütün hikayesini deðiþtireceðini düþlüyor; biri için çok özel olmak ve o birinin de kendisi için ayný ölçüde özel olmasýný istiyor, elinde olmaksýzýn sürekli bunun hayalini kuruyordu. Bir yerlerde yaþadýðýndan emin olduðu, varlýðýný kuvvetle hissettiði, ama hiç tanýmadýðý, yüzünü hiç görmediði biri için hasret duyuyor, burnunun direði sýzlýyor, kimi zaman gözleri doluyordu. Eskiden duyup geçtiði nice aþk þarkýsý bile, birdenbire hiç olmamýþ birinin hatýrasý yerine geçmiþti. Onun bir gün karþýsýna çýkacaðý büyülü anýn beklentisi, zamaný ürperten bir þiddetle bütün hayatýný doldurmaya baþlamýþtý. Biri olmadan olunan aþk sýtmasýna tutulmuþtu. Kalbini aþka açýk tutmuþ, yaþamýnda birkaç kez sevmiþ ve ona yeniden susamýþ insanlara tanýdýk gelen bu duygu, onun büsbütün yabancýsýydý; dolayýsýyla deneyimlerin kazandýrdýðý iç hazýrlýklarýndan da yoksundu. Bunca yýl kalpsizliðiyle savunduðu bedeni, þimdi hemen her tehlikeye açýk savunmasýz bir çocuk gibi, içinden ve imtihanýndan geçeceði aþk çemberini arýyordu. Çok geçmeden de o ateþ çemberinin tam ortasýna düþtü. Otuzlu yaþlarýný bütün görkemiyle yaþayan Aliye Suzan'ýn hikayesi de böyle baþlamýþ oldu. Ýstanbul'un gözde mekanlarýndan Club 12'nin kimi zengin ve hatýrlý müþterileri için özel bir servisi vardý. Sahne önündeki kimi masalar, gelsinler ya da gelmesinler, onlar için boþ tutulurdu. Örneðin, bakirelere düþkünlüðüyle tanýnan, monokl gözlüklü, keçi sakallý ünlü bir gazete patronunun ya da adý sabun, temizlik tozu gibi ürünlerle markalaþmýþ ünlü bir fabrikatörün kendilerine ayrýlmýþ olan "hususi" masalarý kimselere verilmez, geç saatlere kadar onlar ya da onlarýn özel konuklarý beklenir dururdu. O gece, o masalarýn birinde tek baþýna oturan, temiz yüzlü, dalgýn bakýþlý, yakýþýklý bir genç adam dikkatini çekti Aliye Suzan'ýn. Görür görmez adamýn yabancý olduðunu düþünmüþtü; bunu ona düþündüren, adamýn bal rengi saçlarý, açýk, duru teni deðildi yalnýzca. Duruþu, oturuþu, hali, tavrý, hep birden yabancý olduðunu belli ediyordu. Bir de genç adamýn yüzünde, günün birinde biri tarafýndan okunmayý bekleyen uzak bir esrarýn hikayesi saklanýyordu. Sahnede Marino Marini orkestrasý çalýyor, kulübün deðiþmez solisti Renata, gizemli ve boðuk sesiyle aþk þarkýlarý söylüyordu. Kendine her zamanki gibi, gerilerde, kuytu bir masa seçmiþti Aliye Suzan. Her yere hakim bir noktadan bakmaktan, herkesi biraz uzaktan izlemekten hoþlanýr, fazla göze batmamak isterdi. Bulunduðu hemen her yerde biraz geride durmak isteyiþinde, fazlasýyla gösteriþli bir kadýn olduðunu bilmenin güveni vardý elbet; nasýl olsa görüleceðinden emindi ve mesafeli durmanýn, güzelliðine ayrýca gizemli bir çekicilik kattýðýný da bilirdi. Oysa, þimdi masada tek baþýna oturan þu genç adam farkýnda bile deðildi onun. Zaman zaman hiçbir yere takýlmayan bakýþlarla salonu þöyle bir tarýyor, sonra dikkatini yeniden sahneye, þarkýcýya veriyordu. Aliye Suzan, genç adamýn bu tutumunun, bakýþlarýyla insanlarý rahatsýz etmemek nezaketinden çok, fazlasýyla kendine dönük yapýda biri olmasýyla ilgili olduðunu düþündü. Yakýþýklýlýðý ilahlarla yarýþan erkeklerde görülen genel bir özellikti bu. Kendilerine bakmaktan
dünyayý göremezdi böyleleri. Nitekim, Aliye Suzan'ýn, kendinden baþka hemen her þeye kayýtsýz görünen genç adamýn dikkatini çekme çabalarý da sonuçsuz kaldý. Adam, masada yalnýzdý, kimseyi bekler görünmüyor, daha önemlisi etrafla ilgilenmiyor, tek baþýna eðlenmekte kararlý olduðu anlaþýlýyordu. Önünde buz kovasý içinde þampanyasý duruyordu, onun da, kendisi gibi þampanya içmesi hoþuna gitmiþti Aliye Suzan'ýn. Bu çeþit küçük ortaklýklar, geleceðe giden yolu kolaylaþtýrýrdý. Az sonra istediði bilgiler kulaðýna fýsýldanmaya baþlanmýþtý. Adam gerçekten yabancýydý, Ýtalyandý, gazeteciydi, ünlü gazete patronunun misafiri olarak, onun masasýný iþgal etmiþti. Þimdilik Pera Palas'ta kalýyordu ama, yaptýðý bir araþtýrma nedeniyle, bir süreliðine Ýstanbul'a yerleþeceði, bunun için bir ev tutacaðý söyleniyordu. Adamýn ilgisizliðinin, kayýtsýzlýðýnýn kendisini fazlasýyla kýþkýrttýðýný fark eden Aliye, bu durumun kendisini büsbütün büyülemesine ve duygularýný istemediði kadar týrmandýrmasýna izin vermemek için, bir an önce adamla tanýþmak ve durumu normalleþtirmek gerektiðine karar verdi ve genç adama iliþkin bu bilgileri kendisine büyük bir iþtahla aktaran sosyete kuþu Huþber'den bu tanýþmayý saðlamasýný istedi. Aliye Suzan'a neredeyse marazi bir hayranlýkla baðlý olan, bu yüzden de arkadaþýndan çok, "femme de chambre"ý gibi ardýnda dolaþan Huþber, Aliye Suzan'ýn isteklerini emir telakki ederdi ama, tam bu sýrada beklenmedik bir þey oldu. Görür görmez yabancý olduðuna hükmedilebilecek kadar sýska ve uzun boylu genç, sarýþýn bir kadýn, hýzlý adýmlarla masasýna gelerek genç adamý kaldýrdý ve birlikte apar topar çýktýlar. Genç adam, oturduðu sürece, ne saatine, ne kapýya, ne etrafa bakmýþtý. Birini bekler gibi bir hali de yoktu. Gene de kýzýn geldiðine þaþýrmamýþtý. Bu durum, Aliye Suzan'ýn, adamýn kýzla iliþkisinin mahiyetini anlamasýný zorlaþtýrmýþ, canýný sýkmýþtý. Karþýlaþmalarý bir rastlantý olmasa gerekti. Çünkü, kýz etrafa þöyle bir bakýnýp doðrudan adamýn masasýna yönelmiþti; adam da, onu görünce hemen ayaða kalkmýþ, el sýkýþmýþ ve kulüpten birlikte çýkmýþlardý. Adamýn sevgilisi ya da flörtü olabilir miydi? Görünüþe bakýlýrsa, aralarýndaki daha mesafeli bir iliþki olmalýydý. En yaklaþýk çýkarsama, kýzýn bir nedenle adamý almaya geldiðiydi. Belki de adamýn hiçbir þeyi olmayýp yalnýzca gezisini organize eden görevlilerden biriydi, Aliye Suzan'a göre, zaten her haliye sekreter tipli bir kýzdý. Yine de bu çýkarsamalarýn doðruluðundan emin olamýyordu. Birdenbire, içinin kýskançlýk ve çaresizlikle dolduðunu ve hiç alýþýk olmadýðý bu duygularýn, iç dengesini bozarak onu kötü ettiðini hissetti. Kýzýn geliþiyle birlikte ayaða kalkan genç adamýn görünüþündeki görkemden Aliye Suzan'ýn baþý döndü. Tahmin ettiði gibi, uzun boylu, uzun bacaklý, geniþ omuzlu, sportmen görünüþlüydü; kulübün gölgeli, loþ ýþýðýnda, üstelik çizgileri belirsizleþtiren koyu takým elbisesinin altýnda bile dirim fýþkýran saðlýklý, güçlü bedeni hissediliyor; dahasý arzu uyandýrýyordu. Aliye Suzan elinde olmaksýzýn yutkunduðunu fark etti. Adamýn gitmesiyle birlikte, tadý tuzu kaçtý. Neþesi söndü. Gece, onun için, o an bitmiþti. Kendisini, beyaz atlý prensinin yolu, baþkasý tarafýndan kesilip kaçýrýlmýþ mahzun bir prenses gibi çaresiz ve hakký yenmiþ hissediyordu. Etrafa olan bütün ilgisini kaybetti. Birdenbire içi küsmüþtü. Hýrçýnlaþtý, aksileþti ve þiddetli baþ aðrýlarý içinde evine dönüp kendini yataða attý. Ortada bir yarýþ olmadýðý halde, kendini aðýr bir biçimde yenilmiþ, hatta bozguna uðramýþ hissediyordu. Yenilgi, hiç tanýmadýðý, alýþýk olmadýðý, kabul edemediði bir duyguydu. Üstelik, adamla tanýþmayý bile becerememiþ, onu kazanmak için
herhangi bir þey yapmasýna fýrsat kalmadan, saf dýþý býrakýlmýþtý. Sabah uyandýðýnda Ali, kendini niye bu kadar kötü hissettiðini anlamadý, üstelik dün, uzun zamandýr süren zor ve çetrefil bir dava kazanmýþ, akþam Þehir Lokali'nde bunu birkaç kadeh içerek, büyük bir neþe içinde kutlamýþtý. Yýllar yýlý aðzýna içkinin bir damlasýný dahi koymamýþ Ali'nin, bir zamandýr bazý akþamlar çeþitli vesilelerle birkaç tek parlatmasý, etrafýndakilerce artýk pek yadýrganmayan deðiþen onca huyunun yanýna sessizce yazýlmýþ yeni bir adetiydi. Belki de, fazla kaçýrdým, dedi. Ne de olsa adetim deðil, belki ölçüyü kaçýrdým. Baþým çatlayacak neredeyse! Ne oldu bana? Ýki gece sonraydý ki, sosyete kuþu Huþber, çeþitli entrikalar deneyip, Aliye Suzan ile Ýtalyan gazeteciyi, Club 12'de ayný masada buluþturacak "organizasyonu" saðlamayý baþardý. Böylelikle, her þeye bir raslantýymýþ havasý verilmiþ olacaktý. Aliye Suzan, geceye, cenk meydanýna çýkan bir cengaver gibi özenle hazýrlanmýþ olmakla birlikte, iddiasýný gözlerden saklamayý beceren, heyecanýný ve merakýný hiç belli etmeyen doðal davranýþlar içindeydi; içinde kopan fýrtýnalara karþýn sakin görünüyordu; ölçülü bir makyaj yapmýþtý, takýlarý abartýsýzdý; görünüþüne, inceden inceye hazýrlanmýþ gibi deðil de, sanki her zamanki hali böyleymiþ hissi veren sade bir þýklýk egemendi. Masadaki herkesle eþit ölçüde ilgileniyor, adýnýn Massimo olduðunu öðrendiði Ýtalyan gazeteciye, sýcak ama mesafeli davranýyordu; gereðinden fazla ilgi göstermediði gibi, neredeyse çok da önemsemiyormuþ görünüyordu. Doðallýðý, sahici deðil, edinilmiþ bir doðallýktý; gerçekte profesyonel bir vekarla durumu idare ediyor, bu arada için için Massimo'yu tartýyordu. Huþber, ona ve onun bu profesyonelliðine bir kez daha hayranlýk duymaktan kendini alamadýðý gibi, eðilip kulaðýna söylemeden de duramadý. Aliye Suzan, gözbebeklerinde hýnzýrca parýltýlarla, ölçülü bir tebessümle karþýlýk verdi ona. Bu gülümseyiþinin ardýnda, Ah, bir de içimi bilsen, havasý seziliyordu. Gene Huþber tarafýndan öðrenilen, uzun boylu sýska sarýþýnýn gerçekten konsolos sekreterlerinden biri olduðu bilgisi ayrýca içini rahatlatmýþtý. Bir ara Massimo, onu dansa kaldýrýp saðlam bir tutuþla, güçlü kollarýnýn arasýna aldýðýnda, o zamana kadar bir biçimde koruduðu hakimiyetini yitirecek gibi olmuþ, gözleri kendiliðinden kaymýþ, kuyruksokumuna kadar ürpermiþ, ardýndan bütün bedenini hafif bir titreme almýþtý. Yemek boyunca, hissettiðinden çok daha fazla güvenli görünmüþ, ama genç adamýn kollarýnýn arasýna almasýyla birlikte, niþanlýsý tarafýndan ilk kez dansa kaldýrýlan mutaassýp mahalle kýzlarý gibi sakarlaþývermiþti. Ýçinde, bugüne kadar öðrendikleriyle, þimdi hissettiklerinden oluþan birbirine karþýt iki güç, ayný anda ve ayný þiddette harekete geçmiþ, onu iki ayrý kutba çekmeye baþlamýþtý. Alýþýk olmadýðý ikilemlerle içinin çalkalandýðýný duyuyordu. Massimo, ölçülü ve saygýlý bir uzaklýkla tutmuþtu onu kollarýnýn arasýnda, bir ara bir þeyler söylemek için kulaðýna eðildiðinde, Massimo'nun yakýcý soluðu, boynunu, kulakmemelerini, saç diplerini ürpertmiþti. Genç adamýn sürmüþ olduðu gayet hafif, uçucu, tenis kortlarýnýn yeþil ve serin havasýný çaðrýþtýran kokusu, genzini doldurdu Aliye Suzan'ýn. Beklenmedik anlarda bir erkeðin parfümünün duyulmasýnýn kendine özgü bir þehveti olduðunu bilirdi, ama bu sefer, bu kokunun içinde,
baskýn biçimde adamýn teninin kokusu da vardý. Daha doðrusu, süründüðü koku, adamýn teninin kokusunun daha çok ortaya çýkarýyordu sanki. Aliye Suzan, Massimo ile yaþadýði gerilimin, öncekilere hiç benzemediðini; bu sefer, günün gözde "playboylarýyla" giriþtiði hýzlý maceralardan, küçük ve zararsýz çapkýnlýklardan, gücün ve yönetimin kendisinde olduðu tehlikesiz flörtlerden bambaþka bir þeyin kendisini beklediðini anlamýþtý. Massimo'ya olan ilgisi arttýkça, güç yitirdiðini, içinin o güne kadar hiç bilmediði, tanýmadýðý bir teslimiyetle dolmakta olduðunu fark etti. Teslimiyet. Evet, doðru sözcük buydu: Teslimiyet. "Bana istediðin her þeyi yapabilirsin," demekti bu. Ve Aliye Suzan bunu söylemek istiyordu. Ýçinde yýllarca kapalý kalmýþ yakýcý bir sýr gibi þiddetle bunu söylemek istiyordu. Bugüne kadar hiç bilmediði, kendisi için taze ve yeni bir duyguydu bu. Bir çeþit teslimiyet, bir çeþit kölece boyun eðiþ hissediyordu Massimo'ya karþý. Sanki daha azýna Massimo razý olsa bile, o olmayacaktý. Bu duygularýn kendi içine, özüne ait olmadýðýný, neredeyse dýþarýdan damarlarýna þýrýnga edilmek suretiyle aktarýldýðýný düþünüyordu. Bütün bunlar, hem fazlasýyla gerçekti, hem de o ölçüde yabancýydý ona. Kendini tanýyamýyordu. Aliye, bir duygunun, insaný nasýl deðiþtirdiðine, deðiþtirebildiðine, ilk kez bu ölçüde tanýk oluyor, an be an baþkalaþtýðýný hissediyordu. Demek duygularýmýz, sahip olduðumuz gerçekliði de deðiþtirebiliyordu. Dans bitmeden, daha Massimo'nun kollarýndayken, ona sýrýlsýklam aþýk olduðunu kendine itiraf etmekten baþka bir çaresi olmadýðýný anladý. Aþktý bu. Ondan kaçýrmayý baþardýðý, yakarý, tapýnma ve çaresizlik okunan birkaç bakýþýnda, yaralý bir hayvanýn bakýþlarý vardý ve onun yanýnda, hiçbir erkeðin yanýnda olmadýðý kadar sessizleþiyordu, sanki bütün sözcükler kullaným deðerini ve gücünü yitiriyordu. Sanki konuþsa, hissettiklerini dillendirmeye kalkýþsa, içi azalacaktý. O gece, tek baþarýsý, Massimo onu evine býraktýðýnda, bir kahve içmek için olsun, yukarýya çaðýrmamayý becerebilmek oldu. Bunu nasýl yapabildiðine kendi de þaþýrdý ama, ona bunu yaptýran þey, bir iliþkide kazanan taraf olmak için herhangi bir strateji ya da taktik uygulama düþüncesi deðil, birdenbire içinde beliren kendisine bu kadar yabancý bir duygunun varlýðýna karþý duyduðu korku ve güvensizlikti. Apansýz ortaya çýkan bu duygularýn, geleceði için bir biçimde tehdit oluþturduðunu hissediyordu. Duygularý, düþünceleri, istekleri ve kararlarý konusunda, hem kendine hem baþkalarýna karþý, her zaman sürprizsiz biri olmuþtu. Ne istediði, ne istemediði, her zaman için fazlasýyla belli olan biri olmuþ, karar ve tutum gerektiren konularda her seferinde sýkýcý bir tutarlýlýk göstermiþti. Þimdiyse, ilk kez içinden ve kendisinden korkuyordu. Üzerinde yeterince düþünülmemiþ, tartýlmamýþ, sýnanmamýþ, kendisi için yepyeni olan bu duygularla nasýl baþ edeceðini bilemiyor, kendini bu kadar acemi ve toy hissederek baþlayacaðý bir iliþkide, denetimini yitirip her þeyi karþý tarafýn ellerine teslim etmekten korkuyordu. Bugüne kadar bütün öðrendiklerinin, o pek övündüðü hayat tecrübelerinin, ilk kez aþýk olmanýn acemiliðine bir faydasý olmayacaðýný sezmiþ, þimdi yalnýz kalarak, zorlama bir sükunetle, içini toplamaya, düþüncelerini sýralamaya çalýþýyordu. Massimo, onu bir anda silahsýz ve çýrýlçýplak býrakmýþtý. Hiç kimse karþýsýnda çýplaklýk duymamýþtý bugüne kadar. Bir kadýn için bu kertede güvensizliðin ne demek olduðunu ilk kez anlýyordu.
Hatýrladýðý kadarýyla çýplaklýk benzeri bir duyguyu, son olarak çocukluðunda, annesine karþý duymuþtu. Çabuk büyüyen çocuklardan biri olduðu için de, çýplaklýðý uzun sürmemiþ, erken giyinivermiþti. Massimo, onu evine býrakýp gittikten sonraysa, kararsýzlýklar, ikilemler ve piþmanlýklar içinde kývranarak sabaha kadar uyuyamadý. Aþýk olmanýn nasýl bir þey olduðu üzerine yeniden düþünmeye ihtiyacý vardý. Birkaç kez, aþk sandýðý duygularýn kendisini nasýl yanýlttýðýný geçmiþteki bazý deneyimlerinden biliyordu. Aþk filmlerine ve romanlarýna özenerek, duygularýna yüklenmiþ, zorlama duygular ve onlarýn zorunlu kýldýðý kliþelerle yaþanmýþ birkaç iliþkiyi, kýsa bir süreliðine de olsa aþk sanmýþ, hiçbir þiddeti olmayan, etkisini bunca çabuk yitiren duygularýn aþk olmadýðýna karar vermesiyse, fazla zamanýný almamýþtý. Sonrasýnda, aþýk olmaya uygun bir bünyesi olmadýðýný kabullenmiþ, heyecanlarla yetinmenin kendisine daha uygun olduðuna karar vermiþti. Kendisini hiçbir iliþkiye tam olarak veremiyordu. Hayatýna giren erkeklerin çoðu, iliþki bitimlerinde onu, sevgisizlik ve aþksýzlýkla suçlamýþ, ardýndan gizli ilençler yaðdýrmýþlardý. Kalbini kimse ele geçirememiþti. Ona kalýrsa, erkeklerin hazmedemedikleri de buydu aslýnda. Ne kadar "birlikte" olurlarsa olsunlar, o, hep fethedilememiþ bir kale olarak kalýyordu erkeklerin gözünde ve hatýralarýnda. Oysa Aliye Suzan için, erkekler de, müzik gibi, dans gibi yalnýzca bir eðlenceydi. Erkeklere bakýþý, çoðu erkeðin kadýnlara bakýþýndan farklý deðildi, galiba erkeklerin hoþuna gitmeyen de buydu; kendilerine ait olduðunu düþündükleri bir hakkýn, bir kadýn tarafýndan, üstelik bu kadar iyi kullanýlmasý, kafalarýndaki rol daðýlýmýna uygun düþmüyordu. Massimo'ya kadar böyleydi bu. Massimo, içinin bütün denklemlerini bir anda deðiþtirmiþti. Kendisinde hiçbir geçmiþi, hatýrasý ve hazýrlýðý olmayan bu duygunun, bütün benliðine hakim olmasýyla birlikte yaþanabileceklerden ürküyor, birdenbire ortaya çýkan bu aþkýn içindeki varlýðýna alýþmaya çalýþýyordu. Massimo'nun, Etrüsklü atalarýndan kalma keskin profili, bir casus kadar soðuk olmasýna karþýn, ona gene de bir "Latin Lover" havasý veriyordu. Her zaman yarý ýslak duran, yanak çukurlarýnda kýþkýrtýcý kývrýmlarla gamzelenen etli dudaklarý, keskin hatlý, ince kemikli yüzüne bir çocuk masumiyeti ve saflýðý kazandýrýyor; gözlerini gölgeleyen gür kirpikleri, bakýþlarýna fazladan bir esrar kazandýrýyor, duygularýný saklamasýný kolaylaþtýrýyordu. Aliye Suzan, ne zaman gözlerini yumsa, karþýsýnda Massimo'nun yüzü beliriyordu. Kendini, her yanýný Massimo'nun hayalinin kaplamýþ olduðu kaçýþý olmayan bir büyük tuzakta hissediyordu. Massimo'nun hayali, kimi zaman sabah güneþi gibi içini ýsýtýyor, kimi zaman kýþ güneþi gibi kendisini ümitsiz bir aydýnlýða sürüklüyordu. Massimo, güneþti ve Aliye Suzan, kimi sabahlar uzak camilerden duyulan sabah ezanlarýyla uyanýp balkona çýkýyor, Massimo'yu düþünüyor, birlikte kuracaklarý bir gelecek düþlüyordu. Bir Doðu masalýnda kaybolmuþ bir yabancýnýn yüzünün hikayesinde sakladýðý esrarýn ardýna düþmüþ bir masalcýnýn yolculuðuna hazýrlanýyordu. Aþkýn bir yolculuk olduðunu anlamýþtý. Tarabya'da, Palet Restaurant'ta, ilk kez Ýstanbullulara tanýtýlacak olan "paella yemeði" akþamýna kalabalýk bir grup olarak katýldýklarýnda,
Huþber, ne yapýp edip ikisini yan yana oturtmayý baþarmýþtý. Aliye Suzan, kendini geçen seferki kadar güçlü hissetmemekle birlikte, gene de ilgisini ölçülü bir tutum içinde saklamayý becerdi. Massimo, koyu krem rengi keten takým elbisesi içinde bir rüya kahramaný gibi tebessüm ediyor, adeta ýþýyordu. Sýký düðümlenmiþ, dore desenli, safran rengi bir boyunbaðý takmýþtý. Aliye Suzan, onu görür görmez, hayatta en çok istediði þeyin Massimo olduðunu bir kez daha anladý. Sanki hayatýndaki bütün erkekler ve ardýnda býraktýðý yýllar boyunca, farkýnda olmadan hep Massimo'yu beklemiþ, kendini ona hazýrlamýþtý ve bütün hayatý Massimo için yapýlmýþ bir provaydý. Massimo da, Aliye Suzan'a bu gece çok daha yakýn ve sýcak davranýyor, çoðunun ilgisine karþýn diðer kadýnlarla pek ilgilenmiyordu bile. Bunun kendi kuruntusu olup olmadýðýndan emin olmak için, tuvalette Huþber'i sýkýþtýrdý Aliye Suzan. Senden baþkasýna baktýðý yok, saçmalama! dedi Huþber. Dikkat etmiyor musun, koca masada bir tek seninle konuþuyor neredeyse. Ama hiç ataða geçmiyor, dedi Aliye Suzan. Aman bilmez misin, Avrupalý erkekleri, kadýna doymuþtur bunlar, öyle görür görmez aç kurt misali saldýrmazlar bizimkiler gibi, dedi Huþber. Massimo'nun Ýtalyan olduðunu unutuyorsun, dedi Aliye Suzan. Kadýnlar söz konusu olduðunda Ýtalyanlar, hangi kýt'adan olduklarýný unuturlar! Daha iyi ya, azýcýk cilve yap, bir þeyler ima et. Aman, ben mi öðreteceðim sana ne yapacaðýný? Gene de ilk hareket ondan gelsin diye bekliyorum. Belki çekiniyordur, dedi Huþber, Bakma sen, bu kadar yakýþýklý erkekler aslýnda çekingen olurlar; senden ne kadar hoþlansa da, için için böyle muhteþem bir kadýnýn kendisine yüzvermeyeceðinden korkuyordur. Kendi gözündeki kredisi düþsün istemiyordur. Hem, sen de pek gönüllü görünmüyorsun doðrusu. Daha nasýl gönüllü görüneyim kuzum, kucaðýna oturacak halim yok ya! Bana kalýrsa, ikiniz de ayný sebepten çekingen davranýyorsunuz. O senden çekiniyor, sen ondan ilk hareketi bekliyorsun. Bence biraz daha pas ver. O zaman görelim bakalým, ne olacak? Tuvaletin kapýsýnýn açýlýp birilerinin gelmesiyle birlikte, pudriyerlerini katlayýp çantalarýna koydular, ayna karþýsýndan çekilip, dýþarý çýktýlar, masalarýna döndüler. Bir dava için iki günlüðüne Bingöl'e gitmiþ olan Ali, Mardin'e dönüþünde, evrak çantasýnýn içinden çýkan pudriyerin oraya nasýl girmiþ olduðuna akýl erdiremediyse de, üzerinde fazla durmadý; pudriyeri, karýsý görmeden ortadan kaldýrýp, hayatýndaki diðer muammalar gibi, bunu da bilinmezler hanesine yazarak, yeniden gündelik hayatýnýn hayhuyuna döndü. Meslek hayatýnda çok parlak bir dönem yaþýyordu, kavgalý olduðu birçok hakimle arasý düzelmiþ, karýsýyla sorunlarý büyük ölçüde çözümlenmiþti; çocuklarýyla da arasý iyiydi. Üstüne üstlük, saðlýðý hiç olmadýðý kadar yerindeydi. Düzenli ve iyi uyuyordu. Kalp çarpýntýlarýndan,
nefes darlýklarýndan, sebepsiz sýkýntýlarýndan, kaþýntý krizlerinden eser kalmamýþtý. Daha ne isterdi ki insan? Evrak çantasýnýn içine nereden girdiði belli olmayan bir pudriyer yüzünden durduk yerde hayatýný karartamazdý. Otel odasýnda benden önce kalmýþ bir bayan müþterinin olmalý, ben de dalgýnlýkla alýp çantaya atmýþ olmalýyým, diyerek, kendi için yeterli ve ikna edici olan bir açýklama yaptý. Ayrýca kimseye bir þey söylemek zorunda da deðilim. Ortadan kaldýrmadan önce, son bir kez kokladýðý pudranýn kokusu tuhaf biçimde tanýdýk geldi ona. Karýsýndan bildiði ya da zamanýnda annesinin kullandýklarýndan kalmýþ bir hatýra deðildi bu; Ýstanbul'a gidiþlerinin birinde, Kapalýçarþý'da, Süryani kuyumcunun dükkanýnda tanýþtýðý o kadýný çaðrýþtýrýyordu. Zaman zaman aklýna düþen, tamamlamaktan korkup kaçtýðý yarým kalmýþ o macerada, hayatýna iliþkin bir þeyi ýskalamýþ olduðu düþüncesi, hiçbir zaman yakasýný býrakmamýþtý Ali'nin. Belki yaþansa çoktan bitmiþ olacak olan o þey, belki de bu yüzden içinde hiç bitmemiþ, kimi zaman, þimdi olduðu gibi, bir kokunun hatýrasýna saklanarak karþýsýna çýkýp durmuþtu. Kimi zaman yaþanmamýþ þeylerin hatýrasý, yaþanmýþ þeylerin hatýrasýndan çok daha güçlü ve derin izler býrakýyordu. Belki de, karlarla kaplý Bingöl'de, tenha bir otelin, sarý bir ampulün aydýnlattýðý ýþýðý kýt bir odasýnda, kim bilir hangi vesileyle yolu Bingöl'e düþmüþ Ýstanbullu mahzun bir kadýnýn dalgýnlýkla unuttuðu bir pudriyer, yanlýþlýkla Mardin'e kadar gelerek bambaþka bir hikayenin çaðrýþýmlarýna karýþmýþ, içindeki kaderi yeniden uyandýrmýþtý. Herkes bir yerde bir eþyasýný unutur mutlaka, dedi Ali ve elindeki pudriyeri bir gazete kaðýdýna sarýp çöpe attý. Birkaç gündür Massimo'dan hiç ses çýkmýyor, Aliye Suzan da kendini eve kapatmýþ bir halde, bütün gün gözleri telefonda, ondan telefon bekliyordu. Ona ulaþabildiði birkaç yer vardý, ýsrarla þansýný deniyor, ama gene de ona ulaþamýyordu. Birkaç arkadaþýyla birlikte, Eyüp'te kahve içmeye gittikleri gün, kýr kahvesinde tahta masalarýn birinde gördü Massimo'yu; yanýnda kývýrcýk saçlý, zeytin tenli, açýk renk gözlü bir delikanlý oturuyor, sakin bir hava içinde kahvelerini içip sohbet ediyorlardý. Massimo'nun yüzü ýþýdý Aliye'yi görünce, mahcup bir ifadeyle arkadaþýný tanýþtýrdý, gözlerinde parlak ýþýklar yanan bir Rum delikanlý, inci gibi diþleriyle sýcacýk gülümsedi. Delikanlýnýn, Aliye Suzan'ý görür görmez gözlerinde kývýlcýmlanan arzu pýrýltýlarý, Aliye'nin, kendisini Massimo'ya karþý daha güvenli hissetmesini saðladý. Yorgo, konsolosluktan, dedi Massimo. Bana, Ýstanbul'u tanýtýyor. Hiç ses çýkmýyor senden, diye sitemle sordu Aliye Suzan. Kusura bakma, iþlerim çok yoðun, arayamadým seni. Ama aklýmdasýn. Merak ettim, dedi. Çok merak ettim. Birdenbire yok oldun. Hatta belki gitmiþtir artýk, diye düþünmeye baþlamýþtým. Yok caným ne gitmesi? dedi Massimo. Daha buradayým. Hem gitmeden aramaz mýyým?
Bari bu sefer arasýný çok uzatma, dedi Aliye Suzan. Her neyse, þimdi senin de benim de yanýmda arkadaþlarýmýz var. Onlarýn yanýna dönmek zorundayým, buraya ben davet ettim onlarý. Ha sahi, akþama ne yapýyorsun? Yemeðe gelsene bana, yeni plaklarým var, hem biraz sohbet etmiþ oluruz. Maalesef bu akþam meþgulüm. Amerika'dan gelen gazetecilerle önemli bir yemek var, dedi Massimo. Peki ya yarýn akþam? dedi Aliye Suzan. Massimo bir an duraladý, yüzünden bir gölge geçti, Aliye Suzan'ýn yüzünde geri çevrilmeyecek bir ifade vardý. Olur, gelirim, dedi. Ertesi gün erkenden kalkýp hiç adeti olmadýðý halde, Sýdýka'yla birlikte, kendi de girdi mutfaða. Düðünçorbasý, cýzbýz köfte, domatesli makarna, çobansalatasý, patates püresi, ýspanak püresi, türlü, mücver, topik, hünkarbeðendi, humus, muska böreði, dereotlu cacýk, zeytinyaðlý taze fasulye, zeytinyaðlý pýrasa, revani, kabak tatlýsý yapýldý. Sýdýka, Bu kadar çok yemeði kim yiyecek hanýmefendi? dedikçe, yerli mutfaðýn daha baþka hangi örneklerine yer verilebilir, diye düþünüyor, Biz sofraya koyalým da, isteyen istediði kadar alsýn, diye inandýrýcý olmayan baþtan savma yanýtlar veriyordu. Oysa bütün bunlarýn yer aldýðý sofrada, istediði kadar alacak olan, yalnýzca bir kiþiydi. Elindeki kaþýk kabýn içindeki sosu karýþtýrýrken telefonun ziliyle kalakaldý. Birdenbire, arayanýn Massimo olabileceðini ve akþam yemeðini iptal etmek isteyebileceðini düþünerek telefona bakmak istemedi. Salondan Sýdýka'nýn sesi duyuluyordu, neþeli neþeli konuþtuðuna bakýlýrsa, ortada ters bir durum yoktu ama, Massimo'ya karþý kendini böyle güvensiz ve gergin hissetmesi hoþuna gitmedi. Kendini birkez daha yakalamýþtý. Sýdýka, mutfaða döndüðünde, arayan þu yazar arkadaþýnýz, dedi, sizin banyo perdelerini asmýþ pencerelerine, pek güzel durmuþlar, teþekkür ediyor. Sýrtýnda dekoltesi azýcýk geniþ tutulmuþ, siyah zemin üzerine mor, acý kýrmýzý, siklamen, yavruaðzý, turkuaz renkli irili ufaklý çiçeklerin, daðýnýk düzen serpiþtirildiði desende ipekli bir elbiseyle kapýyý açtýðýnda, Massimo'nun yüzünü dev bir çiçek buketi örtüyordu. Aliye Suzan, sabahtan beri defalarca taradýðý gümrah saçlarýný, azýcýk kabartarak dalga dalga omuzlarýna býrakmýþ, papatya pudrasýyla ovduðu teni, þimdi "Courage"ýn ölçüsünü bol tuttuðu baskýn, kýþkýrtýcý kokusuna kalmýþtý. Göðsünde akarsu gerdanlýk ve kulaklarýnda salkým küpeler vardý. Diðer karþýlaþmalarýndan farklý olarak, sade bir þýklýk yerine, bu kez iddiasýný daha görünür kýlma yoluna gitmiþti. Sabahtan beri buz kovasýnda bekletilmiþ rakýlarý sofraya getirdiðinde, kendisine yabancý heyecanlar içinde, genç bir kýzýn ürperiþlerini duyuyordu. Pikapta, Mina'nýn, Ornella Vanoni'nin þarkýlarý çalýyor, þöminede kuru odunlar çýtýrdýyordu. Vazolar, Sabuncakis'ten getirtilmiþ, baþ döndürücü kokularýyla evin içinde bir kýr havasý estiren rengarenk çiçeklerle doluydu; masada, sehpalarda dolgun alevli mumlar yanýyor, bütün bunlar roman sayfalarýndan,
film karelerinden alýnma tutkulu bir aþk gecesi havasý yaratýyordu. Aliye Suzan, gece boyunca, kendi ölçülerini zorlayarak, Massimo'ya duyduðu ilgiyi ve yakýnlýðý belli etmiþ, onun bu ataklýðý karþýsýnda, Massimo'nun hafifçe geri çekildiðini görerek birdenbire durgunlaþmýþtý. Hayal kýrýklýðý içinde, nerede hata yaptýðýný bulmaya çalýþýyordu. Ataklýðýnýn, pervasýzlýk ölçüsüne varmýþ olabileceði, bunun da Massimo tarafýndan hoþ karþýlanmadýðý kuþkusuyla birdenbire çekingenleþmiþ, kafasýný karýþtýran sorularýn aradýðý yanýtlarý zamanda gizliymiþ gibi nedeni belirsiz bir duyguyla, salondaki ayaklý saate, kaçamak gözlerle bakmaya baþlamýþtý. Kahvelerini içmek için kanepeye oturduklarýnda, içkinin artýrdýðý cesaretle sýnýrlarýný zorlayan Aliye Suzan, bir an kendini tutamayýp arzuyla Massimo'nun dudaklarýna uzanmýþ, ama Massimo'nun dudaklarýnýn buz soðukluðu, bütün cesaretini kýrmýþ, bu kez onu kesin olarak durdurmuþtu. Aliye Suzan'ý bir biçimde incittiðini düþünen Massimo, bir zaman sonra kollarýný onun omuzlarýna dolayarak, japone kollu giysisinin çýplak býraktýðý omuz baþlarýný okþamýþ, yanaklarýna, boynuna birkaç kaçamak öpücük kondurarak, gönlünü almaya çalýþmýþ, gene de ileri gitmekten dikkatle kaçýnmýþtý. Uzunca bir süre, manidar biçimde sessiz kalan Aliye Suzan, birdenbire dönüp, Hayatýnda biri var, deðil mi? diye sorduðunda, Massimo, ilkin duralamýþ, gözlerini kaçýrmýþ, sonra da ses çýkarmadan, "evet" anlamýnda baþýný sallamakla yetinmiþti. Aliye Suzan için o an her þey bitmiþti. Hayatýnda biri olabileceðini nasýl da düþünmemiþti! Belki de bu gerçekle yüz yüze gelmemek için, bugüne kadar aklýna bile getirmemiþti bunu; kendisine hile yapmýþtý. Þimdi her þey baþka bir bir ýþýk altýnda görünüyordu. Arada biri vardý ve belli ki, Aliye Suzan'ýn varlýðý, sevgilisine sadýk kalmak konusunda kararlý olan Massimo'yu ikileme sürüklüyor, o da bunun için Aliye'den uzak durmaya çalýþýyordu. Yoksa zaman zaman yakýnlaþmasýnýn, sonra birdenbire geri çekilmesinin baþka ne anlamý olabilirdi ki? Aliye Suzan gibi bir kadýna fazla karþý koyamayarak, arzularýna yenileceðini ve sonradan yaþayacaðý piþmanlýk duygularýnýn içini çok hýrpalayacaðýný düþünmüþ olmalýydý. Belki de, bütün bu zaman zarfýnda Aliye yüzünden derin bir ikilem yaþamýþ ve bunu ona hiç yansýtmamýþtý. Massimo, konuþan, duygularýný ele veren biri deðildi. Yüzündeki dalgýn bulutlarýn ardýnda neler olup bittiði kolay anlaþýlmýyordu. Birden bu kadar zamandýr, onun adýna düþünüp durmaktan yorgun düþtüðünü fark etti Aliye Suzan; Massimo'nun davranýþlarýndan elde ettiði küçük ipuçlarýyla, onun duygularýný, düþüncelerini yorumlama, anlama yoluna gitmiþti; üstelik bunda her seferinde baþarýlý olduðu da söylenemezdi. Her þeyi yeniden gözden geçirmeli, onu kazanmak için mücadele etmeli miydi? Neden sonra alçak bir ses, ama kararlý bir tonla, Beni anlayacaðýný umuyorum, dedi Massimo. Dudaklarýnýn buzuna, sesinin kararlý serinliði eklenmiþti.
Sahiden yapacak bir þey yok gibiydi. Gücünü toplamasý, Massimo'dan hiçbir biçimde vazgeçemeyeceðini anlamasý ve onu kazanmak için mücadele etmeye karar vermesi, her an deðiþen birbirine zýt kararlar ve duygularla, keder ve kahýr içinde geçirdiði birkaç gününü aldý. Bu günler boyunca Huþber, yanýndan hiç ayrýlmamýþ, ona destek olmuþ, moral vermiþ, telkinlerde bulunmuþtu. Kendini yeniden Massimo ile karþýlaþabilecek kadar güçlü hissettiði günü beklemiþ ve o gücü bulduðuna inandýðýnda, onu yeniden aramýþtý. Her zamanki gibi çeþitli görüþmeler nedeniyle sürekli dýþarýda olan Massimo'yu yerinde bulamamýþtý. Bilmediði, onu aramaya karar verdiði o günün, tam da Massimo'nun doðum günü olduðuydu; ona ulaþmak için aradýðý arkadaþlarýndan biri söylemiþti bunu ona. Massimo'nun bir görüþme için dýþarýda olduðunu, ama akþamüstü eve döneceðini, onu saat 17.00'den sonra evde bulabileceðini söylemiþti. Massimo'nun kýsa bir süre önce, Tünel taraflarýnda, geçen yüzyýldan kalma kararýk yüzlü, eski bir apartmanda, yüksek tavanlý, çok odalý bir apartman dairesi tutmuþ olduðunu biliyordu. Evine, yataktan, koltuktan önce pikap ve radyo almýþ olduðuna herkes gülmüþtü. Massimo'yu aradýðý günün ayný zamanda onun doðum günü olmasýndaki mutlu rastlantýnýn, kaderin bir iþareti olduðuna hükmetmiþ, elinde Sabuncakis'ten yaptýrdýðý koca bir bahar dalý buketiyle, koltuðunun altýnda bir þiþe Fransýz þampanyasý olduðu halde, görkemli apartmanýn, geniþ sahanlýklarla birbirine baðlanan basamaklarýný çýkarken, her þeyin asýl þimdi baþladýðýný, bahar sarhoþluðuna benzer bir mutlulukla, içine nereden yürüdüðünü bilmediði tazelenmiþ bir umutla düþünmüþtü. Geleceðini ona haber vermemiþ, ani bir kararla sürpriz yapmak istemiþti. Bu, sanki her þeyi çok daha doðallaþtýracak, çok daha içten kýlacaktý. Bu sefer, daha sýcak, daha dostça davranarak, Massimo'nun kendiyle ilgili bütün düþüncelerini öðrenmek ve sonra da kararlarýný etkilemek istiyordu. Aklýna koymuþtu: Onu kazanmak için her þeyi yapacaktý. Çift kanatlý kapýsýnýn kanatlarýndan birinin üzerinde, kurgulu zil vardý, kelebeðini saða sola çevirerek birkaç kez çaldý. Ýçeride, dipte bir yerden müzik sesi geliyordu. Apartman giriþi, yandan olduðuna göre, salon dipte, sokaða bakan taraftaydý ve müzik sesi de oradan geliyor olmalýydý. Kulak kabarttýysa da, çalan müziðin ne olduðunu tanýyamamýþtý; müzik sesinin, zil sesini bastýrdýðýný düþünüp bir süre ýsrarla çaldýðý halde, kapý açýlmamýþ, neden sonra koridorda belli belirsiz duyulan ayak sesinin ardýndan, yarým aralanan kapýda üzerinde bornozla Massimo belirmiþti. Hazýrlýksýz yakalandýðý belliydi, yüzündeki ifade, ýsrarlý bir satýcýya, ya da inatçý bir kapýcýya ayarlanmýþ gibiydi. Terli mi, ýslak mý olduðu ilk bakýþta anlaþýlmýyordu; saçýnýn perçemleri alnýna yapýþmýþtý, kuþaðýný bile tam baðlayamadýðý sýrtýndaki bornoz, Massimo'nun banyoda olduðu için, kapýyý açmakta gecikmiþ olduðunu düþündürmüþtü. Kendini, kendi sürprizinin hikayesine fazlasýyla kaptýrmýþ olan Aliye Suzan, elindeki bahar dalý buketini "Happy Birthday!" diyerek uzattýðýnda, Massimo, kapýyý tamamen açýp buketi almak durumunda kalmýþ, tam bu sýrada, geride, havlusunu beline dolamýþ, yarý ýslak bir halde, banyodan çýkýp yatak odasýna girerken, bir an koridorda durup Aliye Suzan'a kirli bir tebessümle gülen Yorgo'yu görmüþtü. Bunlarýn hepsi birkaç saniye içinde olup bitmiþ, ama gördüðü resim, her þeyi anlamasýna yetmiþti. Koridora adým attýðý an, çalan müziði tanýmýþtý: Tavernalarda
sýkça çalýnan Rumca bir þarkýydý bu. Yüzü uçmuþtu sanki. Varlýðý erimiþti. Eti yanmýþ, kömürleþmiþti, kavurucu o ilk acýdan sonra, þimdi hiçbir þey hissetmiyor gibiydi. Massimo boþalan bakýþlarla baktý Aliye Suzan'a. Ýlk kez duygularýný ele veren bakýþlarla bakýyor; bu bakýþlar, her þeyi açýkça söylüyordu. Aliye Suzan, geri dönüp basamaklarý koþar adým inmeye baþlamadan önce, güçlükle toparlayabildiði hýrýltýlý bir sesle, Misafirin olduðunu düþünmemiþtim, af edersin, diyebilmiþti ancak. Yalnýzca doðum gününü kutlamak istemiþtim. Massimo, hýzlý adýmlarla basamaklarý inip uzaklaþan Aliye Suzan'ýn ardýndan apartman sahanlýðýna seslendi: Seni incitmek istememiþtim. Cevap olarak, aþaðýda, kapanan dýþ kapýnýn sesi duyuldu. Bu son karþýlaþmalarý oldu. Aliye Suzan, eve dönmedi, uyuþmuþ bir haldeydi, kendisini, baþýboþ bir gücün yönetimine býrakmýþ gibiydi. Fener'e kadar amaçsýzca sürdü otomobilini. Pencereler açýktý, Boðaz'ýn iyot ve yosun kokan tuzlu rüzgarý doluþtu otomobilin içine. Genzini yakan bu koku, hem ayýltýyordu onu, hem uyuþukluðunu artýrýyordu. Boðaz bitti. Yol bitti. Dönüþ yolunda, Sarýyer'de durdu, az bilinen salaþ bir meyhanede az mezeli bir içki sofrasý kurdurdu. Nereye gideceðini bilemez bir haldeyken, bu meyhaneyi birden hatýrlayabildiðine kendisi de þaþýrdý. Yýllar önce gelmiþti buraya. Belli ki, yakýn tarihin anýsýný taþýyan bir yer istememiþ, tanýdýk kiþileri görebilme ihtimalinin neredeyse imkansýz olduðu bir yer seçmiþti. Üzerleri, desenli muþambalarla kaplý tahta masalarýn en dibindekine, cam kenarýna oturdu. Tozlu camlardan kirli bir kýr ve bir parça deniz görünüyordu. Meyhane neredeyse boþ sayýlýrdý. Dolu olan bir iki masa vardý yalnýzca, gündüzden içmeye baþlamýþ ve kendi dünyalarýna erken kapanmýþ etrafa ilgisiz birkaç sarhoþ, o, yanlarýndan geçerken, þöyle bir bakmýþ, sonra yorumsuz gözlerle yeniden kendi aralarýndaki yüksek sesli tartýþmaya dönmüþlerdi. Raký söyledi. Ne düþüneceðini bilmez bir haldeydi; hem bütün dünyayla konuþmak, hem sonsuza dek susmak istiyordu. Mezelere dokunmadý bile. Kendinden geçercesine içmeye baþladý. Bir an önce, delicesine sarhoþ olmak ve kendini kaybetmek istiyordu. Sarhoþluðun denetimsizliðine ihtiyacý vardý. Sanki, en doðru kararý o zaman verecekti. Kendini, bir melodram filminin, meyhaneciye sürekli ayný þarkýyý çaldýran, dibe vurmuþ, zavallý, düþkün bir kahramaný gibi hissediyor, kendine acýyarak, kendini küçük düþürerek, kendini hýrpalayarak art arda devirdiði raký kadehlerinin hýzýnda yasýný tutuyordu. Ýçi bugüne kadar hiç bilmediði bir acýyla parçalanmýþtý. Yalnýzca içkiden deðil, kahrýndan da çabucak sarhoþ oldu. Kendi kendine konuþmaya baþlamýþ, aðlamaktan gözleri acýyacak kadar kurumuþ, dili damaðýna yapýþmýþ, ayakta duracak hali kalmamýþtý. En son hatýrladýðý görüntüler, sallana sallana otomobiline binmeye çalýþýrken, kendisine engel olmak isteyen meyhane çalýþanlarýyla itiþtiði, son sür'at araba kullandýðý sahil yolunda gözünü alan otomobil farlarý, ardý arkasý kesilmeyen klakson sesleri
ve son olarak, Tarabya'ya varmadan yolda, boynundan çözülüp pencereden uçuþarak aðaç dallarýna dolanan Acem tülü eþarbýnýn rüzgarda bayrak gibi dalgalanýþý ve ardýndan Boðaz'ýn sularýna uçarken, yaþadýðýnýn gerçek mi, rüya mý olduðunu ayýrt etmek için, son bir gayretle dikkatini toplamaya çalýþtýðý o birkaç saniyede, bütün hayatý bir film þeridi gibi hýzla gözlerinin önünden geçerken, bu hayatýn kendisine ait olmadýðýný fark etmesi oldu. Film þeridindeki kiþi, kendisi deðildi. Geç kalmýþtý. Aliye Suzan'ýn ölümü, Ýstanbul sosyetesi için gerçek bir kayýp oldu. Bütün gazeteler bu kazadan söz ediyordu. Ýstanbul sosyetesinin meþhur ve renkli simalarýndan Aliye Suzan, gece geç saat, Boðaz'dan dönerken Tarabya'da, hafif alkollü (!) bir vaziyetteyken, azami sür'atte kullandýðý, narçiçeði rengi 57 model Chevrolet marka arabasý, Tarabya'da yoldan çýkarak denize uçmuþ, Boðaz'ýn sularýna gömülmüþ, otomobilin direksiyonunda oturan Aliye Suzan kurtulamamýþtý. Kazaya þahitlik edenler, neredeyse bir intihar karþýsýndaymýþ gibi nakletmiþlerdi hadiseyi. Arabanýn içinde Aliye Suzan'dan baþkasýnýn olmamasý bir þans eseriydi. Sadme sonucu kendini kaybeden Aliye Suzan otomobille birlikte sulara gömülmüþtü. Genç ve güzel bir kadýnýn ölümü, her zaman en iyi konu olduðu söylenir; bütün gazeteler bu kazayý günlerce yazdý durdu; her yerde bu konuþuldu. Hatta, Aliye Suzan'ýn ölümünün bir kaza mý, bir intihar mý olduðu uzun uzadýya tartýþýldý. Maddi, manevi görünür hiçbir sorunu olmayan, bütün güzelliði ve haþmetiyle, otuzlu yaþlarýnýn saltanatýný süren bu þahane kadýnýn, hiçbir neden yokken, durduk yerde intihar edebileceðine kimse ihtimal vermiyordu; virajý dönemeyip denize uçmuþ olmasý çok daha akla yakýndý; öte yandan, bazý görgü þahitleri, cinnet geçirir gibi kullandýðý otomobili, neredeyse bilerek denize sürdüðünü söylüyorlardý. Aliye Suzan, ardýnda, ölümünün gerçek nedeninin hiçbir zaman bilinemeyeceðinde ortak bir karara varmýþ kuþkulu bir kalabalýk býrakarak, sýrrýný Boðaz'ýn sularýna gömdü. Ayný Boðaz'a bakan Aþiyan Kabristaný'nda defnedildi. Aliye'nin ölümüyle birlikte hayatýnýn bütün ýþýðý sönen, Aliye'nin öldüðü gün, en az on yýl birden yaþlanan Huþber, Aliye Suzan'ýn böyle isteyeceðini düþünerek, kesin bir suskunluða gömüldü ve kimseye hiçbir þeyden söz etmedi. Kimse, ayný gece, yurdun birbirinden kilometrelerce uzak olan iki ucunda cereyan eden bu iki olay arasýnda bir koþutluk kurmadý elbet, ama ilginç olan, Aliye Suzan'ýn öldüðü gece, Mardin'de Avukat Ali Zeyneddinoðlu'nun ardýnda hiçbir iz býrakmadan esrarengiz bir biçimde ortadan kaybolmasýydý. O gece, ev halkýna "Ýyi geceler" diledikten sonra, uyumak için, kendi odasýna çekilmiþ ve sabahýna ortadan kaybolmuþtu. Karýsý, her sabah erkenden kalkýp avludaki ve taþlýktaki çiçekleri sulamayý kendisine iþ edinmiþ kocasýnýn, o sabah kalkmamýþ olduðunu görünce, hastalanmýþ olabileceðini düþünerek meraklanmýþ, ilkin odasýnýn kapýsýný çalmýþ, ses alamayýp içeri girdiðindeyse, yataðýnda ve odasýnda olmadýðýný görmüþtü. Yataðýn üzerinde çubuklu pijamalarý, katlý olarak olduðu gibi duruyordu. Evin dýþ kapýsýnýn kol demiriyse üzerindeydi. Yani, dýþ kapý, içeriden çengellenmiþti. Bu, kapýnýn hiç açýlmamýþ ve o sabah kimsenin evden dýþarý çýkmamýþ olduðunu gösteriyordu. Çocuklar hala uyuyorlardý. Hizmetçiler henüz gelmemiþti ve kocasýnýn evin içinde kaybolmasýnýn hiçbir
mantýklý açýklamasý yoktu. Kocasýnýn yatak odasýnda görünüþte hiçbir fevkaladelik yoktu; tuhaf olan tek þey, kocasýnýn odasýnda, orta yerinden çatlayarak parçalarý etrafa saçýlan aynanýn önünde, Ali Zeyneddinoðlu'nun merhum annesine ait siyah payetli gece elbisesinin adeta bir ceset gibi yatýyor olmasýydý. Gardýroptaki askýsýndan alýnýp muhafaza edildiði naylondan çýkartýlan gece elbisesinin aynanýn önünde, boylu boyunca, bir ceset gibi yatýyor olmasýna kimse bir anlam veremedi. Bu durum, ne kadar tuhaf olsa da, Ali Zeyneddinoðlu'nun kayboluþundaki esrara ait bir iþaret olarak yorumlanmaktan uzak bulundu. En fazla bazý kadýnlar, Demek annesi yanýna çaðýrmýþ, demekle yetindiler. Günlerce aranmasýna karþýn, Ali Zeyneddinoðlu'ndan hiçbir ses çýkmadý. Ýlkin mahalli gazetelere haber oldu, sonra ulusal basýnda yer almaya baþladý. Çok çeþitli tahminlerde bulunulup, çeþitli senaryolar üretildi. Ýlk akla gelenler, daha dünyevi açýklamalar barýndýrýyordu --annesi yaþasaydý hiç kuþkusuz böyle isterdi-ve bu açýklamalarýn çoðu, mesleðine iliþkin varsayýmlar içeriyordu. Örneðin, son zamanlarda üst üste kazandýðý önemli davalar nedeniyle, birçok güçlü düþman kazanmýþtý. Kimselerin bakmaya cesaret edemediði ihtilaflý büyük arazi davalarýna bakmaya baþlamýþ; yýllardýr mahkemeleri süren, yýlan hikayesine dönmüþ birçok davayý hýzla sonuçlandýrmayý baþarmýþtý. Kazandýðý her davayla birlikte, karþý tarafýn hatýrlý ve güçlü aðalarý, kanlý intikam yeminleri içiyor, en gözükara adamlarýný üzerine salarak dönüþü olmayan tehditler savuruyorlardý. Bunlardan biri tarafýndan kaçýrýlarak öldürülmüþ, sonra da cesedinin bir yere atýlmýþ olabileceði, akla en yakýn ihtimaldi. Böyle olsaydý, düpedüz ortaya çýkmasalar da, bununla övünmekten kendini alamayacak ve mutlaka bir biçimde bunun duyulmasýný saðlayacak olan düþman aðalardan hala bir ses çýkmýyor oluþu ise, bu güçlü ihtimali geçersiz kýlýyordu. Kaldý ki, dünyevi ve polisiye bütün varsayýmlar, dýþ kapýsý içeriden çengellenmiþ bir evden bir gece yarýsý kayboluþunu açýklamakta yetersiz kalýyordu. Sokaða çýplak çýkmasý mümkün deðildi herhalde. Kaybolduðunda, çubuklu pijamasý yataðýn üzerindeydi, bütün giysileri dolapta asýlý duruyordu ve ayakkabýlarýnýn hepsi yerli yerindeydi. Günler, haftalar geçiyor ama, hiçbir biçimde Ali Zeyneddinoðlu'nun izine rastlanmýyor, ölü ya da diri ondan hiçbir haber alýnamýyordu. Doðumunda karanlýk bir iþaret olan Ali'nin, ölümü de, ardýnda ayný biçimde karanlýk bir iþaret býrakmýþtý. Dünyevi olmayan açýklamalar, kanýtlanamasa da, bütün dünyevi olmayan açýklamalarda olduðu gibi, kendi içinde müthiþ bir mantýk tutarlýlýðý taþýyordu. Birçoklarý, ermiþ bir kiþi olan Ali Zeyneddinoðlu'nun, öteki alemle sýký iliþkiler kurduðuna ve günü geldiði için, onlar tarafýndan bir vazife için alýnmýþ olabileceðine, dahasý bütün bunlarýn aslýnda geride býraktýðý herkes için bir iþaret olduðuna karar verdiler. Polis, asker, savcý, jandarma, devlet için olmasa da, onlar için dava çoktan kapanmýþtý. Önemli olan bu olaydan gereken dersi çýkarabilmekti. Bir daha kendisinden hiçbir haber alýnamayan ve aylar süren uzun aramalardan sonra artýk kendisinden tamamýyla ümit kesilen Ali Zeyneddinoðlu'nun adýna ve anýsýna, aile kabristanýnda dedesinin mezarýnýn yanýna sembolik olarak bir mezar taþý dikildi. Bugün hala bazý geceler, Ali'nin dedesiyle birlikte Mardin kalesinin arkasýndaki eski incas baðlarýnýn bulunduðu aðaçlarda el
ele dolaþtýklarý söylenir. Ve onlarýn üzerinde görüldükleri aðaçlarýn kesilmesinin uðursuzluk getireceðine inanýlýr. 1995-1999 :::::::::::::::::
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue reading from where you left off, or restart the preview.