İran medyasının bu hafta başlarında bildirdiğine göre, İran cumhurbaşkanlığı yarışında önde giden ve yargı erki başkanı da olan İbrahim Reisi, İran'ın çıkarları yerine getirildiği sürece 2015 nükleer anlaşmasına geri dönme olasılığını benimsedi.
Reisi, 18 Haziran cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar geçen haftadan bu yana gerçekleşen bir dizi cumhurbaşkanlığı tartışma programında açıklamalarda bulundu.
Adaylar içerisinde en zorlusu ve kazanması daha muhtemel olan Reisi, İran dini ve siyasi lideri (Velayet-i Fakih) Ayetullah Ali Hamanei'nin Cumhurbaşkanı adayını seçtiği ve kendisinin başarılı olması için bu seçimi iyi bir fırsat olarak görüyor.
Sözde ortak kapsamlı eylem planına (JCPOA) yönelik olumlu ifadesi - 2015 İran nükleer anlaşması – dikkatleri ona çevirdi.
Genel olarak, Reisi mevcut Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve pragmatist kesimi ABD ve Batı ile fazla uzlaşmacı olarak görüyor.
Kampanyasının bir işareti de, İran'ın kendi kendine dayanıklılığı ve yurtiçinde günlük yaşam için daha kritik öğeler üreterek Amerikan yaptırımlarının üstesinden gelme yeteneğine sahip olan “direniş ekonomisi” idi.
Buna karşılık, bu haftanın başlarında yaptığı açıklamada, JCPOA'ya doğru koşullarda geri dönmeye karşı çıkmayacağı, Ruhani'nin pragmatist politikacılardan da çok farklı olmadığı görüldü. Sert ve pragmatist kamp arasındaki temel fark, sadece birkaç aylık süre meselesi olabilir.
Ruhani, hem mirasını hem de başka bir pragmatist adayı güçlendirmek için 18 Haziran seçim gününden önce anlaşmaya geri dönmeyi tercih ederse, son tahminler Reisi ve Ayetullah Hamanei'nin anlaşmanın yeni Cumhurbaşkanının göreve başlayacağı Ağustos ayına kadar beklemesini tercih etmeleridir.
Reisi'nin JCPOA yanlısı ifadesi de dikkat çekiciydi, çünkü daha önceki bir tartışmada Batı ile ilişkileri baltaladığı için eleştirildi ve sorulara verdiği cevapta ise JCPOA’yı çatışmayı gerektiren bir sorun olarak ele almaktan kaçınmıştı.
Daha sonra bir tartışmadaki cevabı, ağır çatışmalardan biri olmaya devam etse bile, Batı ve ABD ile uzlaşmak için sert bir üslup ve zemin hazırlayan bir sürece işaret edebilir.
2017 başkanlık seçimleri sırasında Reisi, seçim sezonunda, Batı ile müzakereleri sık sık eleştirmesine rağmen, JCPOA'ya uyacağı yönündeki tutumunu ılımlı kılan bazı benzer açıklamalar yaptı.
Ancak, bu seçimde Ruhani, yaklaşık 16 milyon oyla ikinci sırada yer alan Reisi'yi ya da gerçek seçmenlerin %40'ına yakınını yenerek zafer kazandı.
Bu kez, Hamanei'nin Muhafızlar Konseyi, mevcut Başkan Yardımcısı ve eski bir Parlamento Başkanı da dahil olmak üzere, Reisi'ye zorluk çıkaracak rakip kamplardaki tüm yarışmacıları diskalifiye etti.
Adaylığı onaylanan diğer altı adayın hiçbiri ciddi ulusal yarışmacılar olarak görülmüyor ve yapılan tartışmalar birçok İranlı tarafından yüzeysel geçici itirazlar olarak görülüyor.
Uzmanlar, seçim katılımının tüm zamanların en düşük seviyesi olabileceğini tahmin ediyorlar, ancak diğer altı adayla tartışmalar yapan ve JCPOA hakkında olumlu açıklamalarda bulunan Reisi ön plana çıktı.
Sistemin katı ve sert tarafını oluşturan kesim, Reisi'nin meşruiyetini bir dereceye kadar inşa etmeye çalışıyor gibi görünüyor.
/The Jarusalem Post-İsrailpost
/tercüme ve edit: Abdullah Yiğit