Turgut Cansever'i daha çok 'olgunluk dönemi' yazılarından tanıdık, sevdik. Mimariden yola çıkarak İslam sanatı, mimarisi, daha geniş anlamda İslam düşüncesi üzerine kaleme aldığı yazılarından takip ettik.
Bir mimar olarak ortaya koyduğu mimari eserlerinden çok bu konudaki düşünceleri, çözümlemeleri öne çıktı. Olgunlaştırdığı fikirlerin, vardığı sonuçların tamamını mimari esere dönüştürme imkanı bulamasa da yazı ve konuşmalarıyla düşünce ufkumuzun açılmasında önemli izler bıraktı.
Her ne kadar onu takip edenler, düşüncelerini savunanlar geleneğe yaptığı vurguyu benimsemiş görünse de Turgut Cansever'in kendi düşünce serüveniyle pek ilgilenmemiş olmaları da ayrı bir çelişki oluşturur. Cansever'in düşünce geleneği içinde "gelenek" hangi mecralarda akıp bugüne gelmişti?
"Sonsuz Mekanın Peşinde" başlıklı Turgut Cansever'in doktora tezinin kitaplaşmış (Küre yayınları) halini görünce bunları düşündüm. Bilge mimarın düşüncelerini bir araya getiren külliyat daha çok parça parça makale, konuşma ve röportajlardan oluşuyor. Bunların dışında Mimar Sinan isimli hacimli çalışmasıyla birlikte Türkiye'de sanat tarihi alanında yapılmış ilk doktora tezi olma özelliği taşıyan bu kitabın yayınlanmış olması önemli bir boşluğu dolduracak.
Cansever'in doktora çalışmasını yaptığı dönemdeki gerek mimari gerekse özellikle İslam sanatları konusundaki düşünceleri olgunluk dönemi diyebileceğimiz ileriki dönemde kaleme aldığı ve kısmen de uyguladığı denemelerle aynı değil. Düşünceleri değişip olgunlaşarak kendini bulduğunda bilge mimarın geniş düşünce dünyası da ortaya çıktı. Bu sürece gelinceye kadar geçirdiği evreler aslında Cansever'le birlikte Türkiye'deki sanat tarihi çalışmalarının, teorisinin geçtiği evrelerin de bir kronolojisi niteliğinde sayılmalıdır.
Henüz doçentlik çalışması kitaplaşmamış olsa da (Faruk Deniz'den aldığım bilgiye göre bu çalışma da yayına hazırlanma aşamasında) bu kitap, bir sanat ve düşünce adamının entelektüel seyrini takip etmek anlamında önemli bir başlangıç. Sondan geriye giderek Türkiye'deki modern sanat düşüncesi, hatta post-modernizme varan yol Cansever'in çalışmaları yok sayılarak anlaşılamaz. Nitekim daha 1960'lı yıllarda doçentlik tezini hazırladığında modernizmin kendisinin post-modernizmi doğuracağını belirtmiş bir düşünce adamıyla karşı karşıyayız.
Bu zamana kadar mimar olarak Türkiye'de sanat tarihi alanında ilk doktora tezi hazırlayanın rahmetli Turgut Cansver olduğunu biliyorduk. Faruk Deniz'in titiz çalışması sonucu, sadece bir mimar tarafından değil, sanat tarihi alanında yapılmış ilk doktora çalışmasının Cansever'e ait olduğunu öğrenmemiz de bir keşif oldu.
"Selçuklu ve Osmanlı sanatında sütun başlıkları" isimli çalışma bir medeniyetin nasıl farklı birikimleri içine katarak zenginleşebileceğinin ve bundan nasıl orijinal sanat anlayışı üretebileceğinin somutlaşmış hali bu kitap. Kendinden önceki birikimleri yok saymadan kendi dünya görüşü ve medeniyet anlayışı içinde eriterek geliştirebilmenin şaheser örneğidir Selçuklu ve Osmanlı deneyimi. Varlık, değer ve anlam üzerine yükselen sanatsal üretimin, Selçuklu ve Osmanlı geleneğinde sütun başlıklarından yola çıkarak, çözümlemesini yapıyor.
Cansever'in daha sonra billurlaştırdığı düşünceleriyle farklı noktaları da bulunan bu tez çalışması aslında derinlerde süregelen düşünsel devamlılığın da ipuçlarını veriyor.
"İslam mimarisi üzerine düşünceler" başlıklı daha sonra kaleme aldığı makalesinde mimaride İslam düşüncesinin taşa verdiği anlam ve işlevsellikle batı düşüncesindeki anlamın mimaride tezahürü arasında muhteşem bir çözümleme yapar. Temelden bir oryantalizm eleştirisini de içeren bu makalede taş üzerinden giderek süreklilik ve hareket fikri üzerinde yoğunlaşır. Hıristiyan düşüncesinin barok mimariye yansıması bir tefrit idiyse Rönesans da buna tepki olarak ifratı temsil ediyordu. Bu çözümlemede İslam mimarisinin eşyayı aslına rücu ettiren anlamının tespiti, sanat ve estetik teorisi açısından önemlidir.
Nitekim bilge mimarın Mimar Sinan hakkında fotoğraflarla desteklenmiş kapsamlı araştırmasının da bu serinin devamı olarak yeniden basılması bir düşünce izleğini ve düşünce dünyamızı takip açısından önemli katkılardır. Doçentlik çalışmasının kitaplaşması ve hocanın makale ve konuşmalarının bir araya getirilmesiyle bir düşünce adamının entelektüel serüveniyle birlikte bu topraklarda yeşeren sanat anlayışının teorik ve pratik temelleri üzerinde daha sağlıkla fikirler serdedilebilecek demektir.
30 Mayıs 2017 Salı4 Ramazan 1438
- Kalın'dan 'denge politikası' vurgusuİşte Galatasaray'ın yeni forvetiİbadi'den Haşdi Şabi açıklamasıArap Birliği'nden garip güvenli bölge açıklamasıCumhurbaşkanı Erdoğan: Adeta bir metal eskimesi görüyorumHaşdi Şabi kontrolden çıktı! Anlaşmayı bozdularTSK'dan Hakkari kırsalında hava harekatı!İsrail balistik füze denemesi yaptı!Kurtulmuş'tan flaş kıdem tazminatı açıklaması!İzmir Büyükşehir Belediyesinde grev kararı!
- Bir Ayet
- Bir Hadis
- Namaz Vakitleri
- Hava Durumu
- İslam beş esas üzerine bina edilmiştir: Allah"tan başka ilah olmadığına ve Muhammed"in O"nun kulu ve elçisi olduguna şehadet etmek, namaz kılmak, oruç tutmak, Kabe"ye haccetmek, Ramazan orucu tutmak. (Tirmizi, İman 3, (2612))
- " Kim Allah'a inanarak ve karşılığını Allah'tan bekleyerek Ramazan orucunu tutarsa geçmiş günahları bağışlanır." (Buhâri,
İmsak 03:33 Güneş 05:28 Öğle 13:09 İkindi 17:05 Akşam 20:36 Yatsı 22:22
- 13°C Adana
- 13°C Adıyaman
- 9°C Afyon
- 9°C Ağrı
- 10°C Amasya
- 11°C Ankara
- 18°C Antalya
- 14°C Artvin
- 15°C Aydın
- 15°C Balıkesir
- BIST: 97.726 0.20
- Altın: 145,622 -0.11
- Dolar: 3,5781 -0.06
- Euro: 4,0001 -0.04
- YAŞAM
- SİYASET
- DÜNYA
- EKONOMİ
- Karısını sokak ortasında hastanelik etti!
- Derece 53,5'i gösterdi
- Bir hafta arayla aynı facia!
- Peker Açıkalın kalp ameliyatı geçirdi
- Hülya Koçyiğit'ten yeni haber
- Doğum hediyesi dudak uçuklattı
- Bunu da gördük! Ambulansta boşandılar
- Liselilerin otostop yolculuğu korkunç bitti!
- Meteorolojiden çok önemli uyarı!
- Genç dağcının acı sonu!
- Türkiye'nin hava durumu İngilizleri rahatsız etti!
- Milletin parasıyla ihanette son gün