The 1st International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History Of Science in Islam Proceedings Book
CHAPTER
Abū Ḥafs ‘Umar al-Nasafī (1068-1142) as a Codifier of Texts of Islamic Sciences for Students of the Transoxiana Madrasahs, on the Example of his Collection Maṭla‘ Al-Nujūm wa Majma‘ Al-‘UlūmSaidakbar Mukhammadaminov
The present article will dwell upon a unique manuscript, the Maṭla’ al-nujūm va majma’ al-‘ulūm (“The Place of the Ascension of Stars and Collection of Sciences”) Abū Ḥafs ‘Umar al-Nasafī (1068-1142). At present, there are two copies of manuscripts in this composition. One copy of the manuscript is preserved in the Beruni Institute for Oriental Studies of Uzbekistan Academy of Sciences (Tashkent). This manuscript is considered complete. The other manuscript is kept in the Rampur collection. The Rampur manuscript is considered incomplete. The Tashkent manuscript deals with various subjects and topics covered within fifty-six sections. Each section can be regarded as an independent piece of writing. It is worth noting that the majority of the topics covered in the collection were compiled by the author himself. Moreover, al-Nasafī reworked (i. e. compiled) works by other authors and included abridged versions thereof in the Maṭla’ al-nujūm. Forty topics were compiled by alNasafī himself, whereas the remaining sixteen sections were adopted from other authors. The collection contains records made by copyists who more than once remarked that the manuscript was a copy made off the records dictated by the author himself. The pieces in the collection were a course of lectures given by al-Nasafī in theTabgach-khan madrasa and the Samarqand mosques; they were a collection of manuals or study books in the various fields of knowledge taught within the Qarakhanid education system.
Maveraünnehir Medreselerinde Okuyan Talebeler İçin İslami İlimler Metinlerinin Bir Derleyicisi Olarak Ebū Ḥafs Ömer El-Nesefī (1068-1142), Matla’u’n-nücûm ve mecma’u’lulûm Koleksiyonu ÖrneğiSaidakbar Mukhammadaminov
Mevcut makale emsalsiz bir yazma eser olan Ebû Hafs Ömer en-Nesefi’nin (1068-1142) Maṭla’ al-nujūm va majma’ al-‘ulūm’u (Yıldızların Yükselme Yerleri ve İlimler Koleksiyonu) üzerinde durmaktadır. Günümüzde ilgili yazma eserin bu haliyle iki nüshası bulunmaktadır. Bu nüshalardan biri Özbekistan Bilimler Akademisi Biruni Doğubilimleri Enstitüsü’nde (Taşkent) bulunmaktadır. Bu yazma eser, tüm eserin tamamı olarak kabul edilmektedir. Eserin diğer nüshası ise Rampus Koleksiyonu’nda muhafaza edilmektedir. Rampus Koleksiyonu’nda bulunan nüsha ise eksik kabul edilmektedir. Taşkent’te bulunan nüsha, 56 bölüm altında çeşitli konu ve başlıkları incelemektedir. Her bir bölüm, birbirinden bağımsız yazımlar olarak düşünülebilir. İlginç bir nokta da şudur ki koleksiyondaki başlıkların çoğunluğu eserin müellifi tarafından derlenmiştir. Bununla birlikte, ElNesefi başka müellifler tarafından yazılmış eserler üzerinde de yeniden çalışmış (örn. derleme, vb.) ve bu eserlerin özetlenmiş versiyonlarını da Maṭla’ al-nujūm adlı eserine dâhil etmiştir. Eserdeki kırk başlık El-Nesefi’nin kendisi tarafından derlenmiş olmasına rağmen geri kalan 16 bölüm ise başka yazarların eserlerinden uyarlanarak bu esere eklenmiştir. Eser ayrıca, birçok kez bu eserin yazarı tarafından söylenilen sözlerin kaydedilmesi ile ortaya çıkmış bir nüsha olduğunu belirten müstensihlerin yorumlarına da yer vermektedir. Eserdeki parçalar en-Nesefi tarafından Tabgaç Han Medresesi ve Semerkant’taki camilerde verilen derslerden oluşmaktadır; bunlar Karahanlı eğitim sisteminde çeşitli ilim dallarında okutulan kitapçık ya da ders kitaplarında yer almaktadır.