Bu Makalede Neler Var?
2981 sayılı Kanun, bu alanlarda ıslah imar planlarının hazırlanması konusunda özel hükümler ihtiva etmektedir.
Kanun’a göre ıslah imar planı, düzensiz ve sağlıksız biçimde oluşmuş yapı topluluklarının veya yerleşme alanlarının, sınırları belli edilmek suretiyle, mevcut durumu da dikkate alınarak dengeli, düzenli ve sağlıklı hale getirilmesi amacıyla, halihazır haritalar üzerine yapılan ve yapılanma şartlarını da belirleyen imar planıdır.
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun kapsamında yapılacak ıslah imar planları, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyeler, bu sınırlar dışında valilikler (5302 sayılı Kanundan sonra il özel idareleri) tarafından yapılır ve onaylanarak yürürlüğe konulur.
2981 sayılı Kanunun 2. maddesine ve bu Kanunun uygulanmasını göstermek amacı ile çıkartılan 2981 sayılı Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesine göre 2981 sayılı Kanun aşağıdaki yerlerde uygulanır:
a) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 17.01.1957 tarihinden sonra yapılan gecekondu ve imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar ile bu tarihten sonra kurulmuş belediyeler ve yine bu tarihten sonra onaylanmış mücavir alan sınırları içinde yapılmış olan gecekondu ve imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar,
b) 6785 sayılı Kanuna 1605 sayılı Kanun ile eklenen ek 7. ve 8. maddeler gereğince çıkartılan Yönetmeliğin 1.03. maddesi kapsamına giren alanlardaki gecekondu, imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar,
c) (b) bendi dışında kalan sanayi yapıları, depo tesisleri, turistik ve tarımsal yapılar,
ç) İstanbul Boğazı, sahil şeridi ve öngörülen bölgeleri ile Çanakkale Boğazı’nda 02.06.1981 tarihinde önce yapılan gecekondular ile 01.10.1983 tarihinden önce yapılan veya inşasına başlanan imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı yapılar.
Islah imar planı yapılabilecek alanlar, Uygulama Yönetmeliğinin 20. maddesi ile Kanunun 20. maddesinde ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Uygulama Yönetmeliğinin 20. maddesine göre ıslah imar planları;
a) Bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış gecekondu alanlarında,
b) Üzerinde bir yerleşme alanı ya da yapı topluluğu niteliği kazanmış imar mevzuatına aykırı yapılar bulunan hisseli arsa veya arazilerde,
c) Üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle uygulama kabiliyeti kalmamış olan imar planı olan alanlarda,
d) Islah imar planı olabilecek nitelikleri taşımadığı belediye ya da valilikçe belirlenen özel parselasyon planı bulunan alanlarda,
yapılır.
Islah imar planı yapılabilmesi için 2981 sayılı Kanunda ve Uygulama Yönetmeliğinin 20. maddesinde sayılan şartların (gecekonduların ve imar mevzuatına aykırı yapıların yapı topluluğu niteliği kazanmış olması, imar mevzuatına aykırı yapılar nedeni ile mevcut imar planının uygulama kabiliyetinin kalmamış olması gibi) gerçekleşmiş olması gerekir.
UYARI
Uygulama Yönetmeliğinin 20. maddesi hem gecekondu alanları için hem de imar mevzuatına aykırı yapılaşma bulunan alanlar için yapı topluluğu niteliği kazanmış olma şartını getirmiştir. Bu nedenle, üzerinde sadece birkaç yapı bulunan alanların ıslah imar planı kapsamında planlanması mümkün değildir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu da 28.12.1990 tarihli ve E:1990/766, K:1990/189 sayılı kararında; “Taşınmaz üzerinde bulunan gecekonduların yapı topluluğu niteliği taşımaması ve üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle uygulama kabiliyetini kaybetmiş bir imar planı bulunmaması halinde idarenin ıslah imar planı yapımı için zorlanamayacağını” ifade etmiştir.
Karar Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu, 28.12.1990, E:1990/766, K:1990/189 Uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan çok az sayıdaki gecekondu “yapı topluluğu” niteliği taşımadığından ve hem de üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle de uygulanma kabiliyetini kaybetmiş olan bir imar planı söz konusu olmadığından; idarenin, henüz plan yapılmadan önceki dönemde bir ıslah planı yapmaya zorlanması ya da daha sonra yapılan planları, ıslah imar planı şeklinde değiştirmeye mecbur edilmesi mümkün değildir. Davalı idare yasa uyarınca henüz plan safhasına geçmeden başlangıçta mevcut gecekonduları “yapı topluluğunu” niteliğinde kabul etmediğinden bu alanda bir ıslah imar planı yapmaya gerek görmemiş; daha sonra plan lama yapılması üzerine de mevcut planları ıslah imar planı yaparak değiştirmemiştir. Esasen hem uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan çok az sayıdaki gecekondu “yapı topluluğu” niteliği taşımadığından ve hem de üzerinde imar planı ve mevzuat hükümlerine aykırı yapılanmalar bulunan ve bu nedenle de uygulanma kabiliyetini kaybetmiş olan bir imar planı söz konusu olmadığından; idarenin, henüz plan yapılmadan önceki dönemde bir ıslah planı yapmaya zorlanması ya da daha sonra yapılan planları, ıslah imar planı şeklinde değiştirmeye mecbur edilmesi mümkün değildir. Bu durumda, uyuşmazlık konusu alanda ıslah imar planı yapılması söz konusu olmadığından ve idarenin bölgede düzenli bir yapılanmayı amaçladığı anlaşıldığından; sonuç itibariyle ıslah imar planının yapılmadığı ve davacının gecekondusunun bulunduğu yerde korunması imkanlarının araştırılmadığı gerekçesine dayalı iptal kararında hukuki isabet görülmemiştir.
2981 sayılı Kanunun 20. maddesi gereğince zorunlu hallerde ve süratle gecekondulaşma ve kaçak yapılaşma eğilimi gösteren boş veya az yapılaşmış alanlarda, belediye veya valiliklerin gerekli görmeleri halinde bölgedeki yapılaşmanın şekil şartlarını gösteren ıslah imar planları yapılabilir.
Bu planlar konut ağırlıklı olarak düzenlenir ve konutların ihtiyacı olan yeterli kentsel ve teknik alt yapıya yer verilir. Bu gibi hallerde, 3194 sayılı Kanununun imar planı yapma şartları ve standartları aranmaz ve bina yükseklikleri (h) 12.50 m’yi geçemez.
Islah imar planı yapılacak alanlar; belediye sınırları içinde belediyeler, belediye sınırları dışında il özel idareleri tarafından belirlenir.
Uyarı Islah imar planlarının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına dayalı olarak yapılması gerekmediği gibi nazım imar planının uygulama kabiliyeti bulunan alanlarda ıslah imar planı yapılması da mümkün değildir.
Karar Danıştay 6. Dairesi, 23.11.2007, E:2005/6129, K:2007/6788 Islah imar planlarının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına dayalı olarak yapılması gerekmediği gibi nazım imar planının uygulama kabiliyeti bulunan alanlarda ıslah imar planı yapılması da mümkün değildir. Islah imar planlarının amacı sağlıksız ve düzensiz yapılaşmayı mevcut durum dikkate alınarak ıslah etmek olduğundan başka bir amaçla ıslah imar planı yapılması ve kapsama alınması gereken yapılanmaların bulunduğu bölgelerle bütünleştirilmesi amacına dönük ıslah imar planı sınırlarının genişletilmesi ya da onanlı ıslah imar planında yapılan maddi bir hatanın ortaya çıkması durumunda bu hatanın giderilmesine yönelik değişiklik yapılması dışında mevcut ıslah imar planlarının ıslah imar planı tadilatı adı altında değişikliğe konu edilmesi mümkün olmayıp, bu planları geliştiren planların yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Kanunu ve 3030 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılması gerekir. Diğer taraftan yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde ve amaçlara ulaşmak için yapılması gereken ıslah imar planlarının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına dayalı olarak yapılması gerekmediği gibi nazım imar planının uygulama kabiliyeti bulunan alanlarda ıslah imar planı yapılması da mümkün değildir.
Islah imar planları, belediyelere intikal ettikleri tarihten itibaren en geç bir ay içinde belediye meclislerince, 5216 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde büyükşehir belediyesinin görüşü alınarak ilçe ve ilk kademe belediye meclislerince onaylanır. Belediye sınırları dışında ise, il özel idaresine intikal ettikten sonra en geç bir ay içinde il genel meclisi tarafından kabul edilerek valilikçe onaylanır.