New York Times tarafından yayınlanan görüntüler dünyayı ayağa kaldırdı. Rus askerlerinin Ukraynalı sivilleri kurşuna dizmeden önce sıraya sokup yürüttü o anlar adeta büyük bir infiale yol açtı. Hayattayken son kez görülen sekiz erkek, Rusların karargah olarak kullandıkları binanın arka bahçesinde kurşuna dizildi...
The New York Times tarafından elde edilen tanık ifadeleri ve videolar, Rus paraşütçülerinin 4 Mart'ta Buça’da en az sekiz Ukraynalı nasıl Infaz ettiğini gösteriyor. Görenin bakmakta zorlanacağı bu anlar aynı zamanda korkunç bir savaş suçunun da kanıtı.
Buça'da bir caddede silah zoruyla yürütülen Ukraynalı tutsaklardan bazıları kambur durmuş, önlerindeki arkadaşlarının kemerlerini tutuyorlar. Diğerlerinin elleri başlarının üzerinde. Askerlerden biri onlara “Sağa yürü pislik” diye emrediyor.
Yakınlardaki bir evin güvenlik kamerası ve bir tanık tarafından çekilen ve The New York Times'ın elde ettiği videolar, Ukraynalı adamların idam edilmeden dakikalar önce Rus birliklerinin nezaretinde olduğunun en açık kanıtı.
TEK TEK SAYDILAR
Videolardan birini çeken kişi, "Rehineler orada, çitin yanında yatıyor" diyor. Sayıyor: “Bir, iki, üç, kesinlikle, dört, beş, altı…” Toplamda dokuz kişi var.
Video bitmeden önce bu kişilerin zorla yere yatırıldığı görülüyor. Olayın sekiz tanığı ise The Times'a daha sonra olanları anlattı. Askerler, adamları Rusların devraldığı yakındaki bir ofis binasının arkasına götürdü. Silah sesleri duyuldu. Tutsaklardan hiçbir geri dönmedi….
Bir gün sonra 5 Mart'ta çekilen ve yine The Times tarafından elde edilen bir drone videosu, görgü tanıklarının ifadelerini doğrulayan ilk görsel kanıt. Video, 144 Yablunska Caddesi'ndeki ofis binasının yanında iki Rus askerinin yanında nöbet tutarken yerde yatan cesetleri gösteriyor. Cesetler arasında parlak mavi bir parıltı görülüyor. Bu kişinin, o gün götürülen Ukraynalılardan biri gibi mavi bir sweatshirt giydiği açık.
Rus kuvvetlerinin Buça'dan çekilmesinin ardından nisan ayı başlarında, bazıları elleri bağlı olan, bir avluda infaz edilmiş erkek cesetlerinin bir fotoğrafı, dünya çapında büyük tepki toplamıştı. En üst düzeydeki Rus yetkililer Buça'da yaşananları defalarca reddetti ve görüntüleri ‘provokasyon ve sahte’ olarak nitelendirdi.
RUSLAR SAHTE DEDİ AMA...
Ancak The Times tarafından haftalarca süren bir araştırma, Rus paraşütçülerinin avluda fotoğrafları çekilen adamları toplayıp kasıtlı olarak infaz ettiğine ve bu Rus askerlerinin bir savaş suçuna doğrudan karıştığına dair yeni kanıtlar sunuyor. Rusya'nın Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları, The Times'ın bulgularına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Bu adamlara ne olduğunu ortaya çıkarmak için The Times, haftalarca Bucha'da hayatta kalanlarla, tanıklarla, adli tabiplerle, polis ve askeri yetkililerle röportaj yaptı. Muhabirler, infaz gününden daha önce yayınlanmamış videoları topladılar. Bu, şimdiye kadar kurbanların son hareketlerini izleyen tek kanıtlardan bazıları. Times, kayıp şahıs raporları için sosyal medyayı taradı, kurbanların aile üyeleriyle konuştu ve ilk kez idam edilen tüm adamları ve çoğunun neden hedef alındığını tespit etti.
Onlar, savaştan önce sıradan sivil hayatlar yaşayan kocalar ve babalar, bakkal ve fabrika işçileriydiler. Ancak erkeklerin ülkeden ayrılmasına getirilen kısıtlamalar ve topluluklarını koruma kararlılığıyla birlikte, erkeklerin çoğu öldürülmeden önceki günlerde çeşitli savunma güçlerine katıldı. Hemen hepsi, daha sonra cesetlerinin yatacağı avluya yürüme mesafesinde yaşıyordu.
TANIKLAR ANLATTI
31 Yablunska Caddesi'nde, 43 yaşında bir inşaatçı olan Ivan Skyba ve diğer beş savaşçı, Ruslar döndüğünde derme çatma bir kontrol noktasında görev yapıyordu. The Times'a konuşan Skyba, aralarında bir el bombası, kurşun geçirmez yelek ve tüfek olduğunu söyledi.
Her şeye şahit olan Skyba, arama yapan Rus askerlerinin adamları bulduğunu ve ev sahibi de dahil olmak üzere dokuz kişiyi silah zoruyla evden dışarı çıkmaya zorladığını söyledi. Askerler, erkeklerin dövmelerine baktı ve bazılarını soydu. Sonra onları 144 Yablunska Caddesi'ndeki Rus üssüne götürdüler.
Görgü tanıkları, tutsak grubunu Rus üssünün önündeki otoparkta başlarına gömlekleri çekilmiş halde gördüklerini söylediler. Ofis binasının önünde yaşayan 57 yaşındaki Yura Razhik, bazılarının ellerinin bağlı olduğunu söyledi. Skyba, Rus askerlerinin onları dizlerinin üzerine çöktürdüklerini ve ardından adamlardan birini, 28 yaşındaki Vitaliy Karpenko'yu neredeyse anında vurduklarını söyledi.
Skyba ve bir başka tutsak olan Andriy Verbovyi, daha sonra binanın içine alındıklarını, burada sorgulandıklarını ve Verbovyi vurulup öldürülmeden önce dövüldüklerini söyledi. Askerler Skyba'yı, diğer kontrol noktası korumalarının hâlâ tutulduğu otoparka geri götürdü.
Bir noktada, kontrol noktası korumalarından biri Ruslara savaşçı olduklarını itiraf etti, dedi Skyba ve o adam sonunda serbest bırakıldı. Yerel bir askeri komutan ve müfettişlere göre, şu anda Ukrayna makamları tarafından soruşturma altında; The Times tarafından görülen bir hükümet belgesi, bunun “vatana ihanet” suçlaması olduğunu belirtiyor.
Askerler kalan adamlarla ne yapacaklarını tartıştılar. Skyba'ya göre biri, “Onlardan kurtulun ama burada değil, böylece cesetleri ortalıkta dolanmaz” dedi…
AVLUDA YÜRÜTTÜLER
Bay Skyba, iki Rus askerinin Bay Skyba'yı ve kalan tutsakları binanın yan tarafındaki bir avluya götürdüğünü ve burada başka bir cesedin bulunduğunu söyledi. Times, bu adamın bir gün önce kaybolan başka bir savaşçı olan 37 yaşındaki Andriy Matviychuk olduğunu belirledi. Ölüm belgesine göre başından vurulmuştu.
Razhik ve ofis binasının dışında tutulan diğer tanıklar, askerlerin esirleri gözden kaçırdıklarını gördüklerini söylediler. Ardından silah sesleri duyuldu.
"Vuruldum ve düştüm" dedi Skyba. Yaralarıyla ilgili paylaştığı fotoğraflarda karnının sol tarafında bir giriş ve çıkış yarası görülüyor. Buça'da yarasını tedavi eden bir doktor ve The Times tarafından incelenen bir tıbbi rapor, yaralanmayı doğruladı.
"Düştüm ve ölü taklidi yaptım" dedi. “Hareket etmedim ve nefes almadım. Dışarısı soğuktu ve insanların nefesini görebiliyordunuz.”
Askerler hala hareket eden yaralı adamlara yaylım ateşi açarken Skyba orada yattı. Askerlerin sesini artık duyamayacak hale gelene kadar yaklaşık 15 dakika bekledi. Sonra koştu.
Otoparkta ve binanın içinde öldürülen erkeklerin cesetleri avluya getirildi ve diğer altı kurbanla birlikte yaklaşık bir ay orada kaldılar.
SAVAŞ SUÇU KANITI
Dört hafta sonra, Rus kuvvetleri Buça'dan çekildikten sonra, Times muhabirleri infaz mahallini ziyaret etti. Binanın duvarı ve basamakları kurşun delikleriyle doluydu. Avlunun diğer tarafında, cesetlerin yattığı yerden birkaç metre ötede, Sovyet tasarımı PK serisi makineli tüfeklerde kullanılan 7.62x54R fişek kovanları ve Rus birlikleri tarafından yaygın olarak kullanılan Dragunov keskin nişancı tüfekleri vardı. Times ayrıca binanın içinde ateşlenmemiş bir 7.62x54R mermi buldu.
Rusların geride bıraktığı diğer kanıtlar, binayı işgal etmiş olabilecek iki özel paraşütçü birimine işaret ediyor. Sırasıyla 104. ve 234. Havadan Hücum Alayı'na karşılık gelen, 32515 ve 74268'de listelenen silah ve mühimmat kasaları için sevk irsaliyeleri. Her iki birlik de Rusya'nın şubat ayında Buça'ya girmek için ilk girişimleri sırasında ağır kayıplar verdi.
Ukrayna Güvenlik Servisi ya da SBU'dan müfettişler de 104. Alaydan her askerin adı için Rus sosyal medya web sitelerini ve diğer veritabanlarını taradı. The Times, adı geçen askerlerden en az beşinin 104. Alay ile açık bağlantıları olduğunu buldu. Diğerleri, paraşütçü bayrakları tutarken veya paraşütçü üniforması giyerken görüntülerini yayınladı. Bazıları konumlarını hem 104. hem de 234. alayların karargâhı olan şehir olan Pskov olarak listeledi.
ABD'nin eski savaş suçları büyükelçisi Stephen Rapp, Buça'da yakalanan savaşçıların ve Rusya’nın infazının “savaş suçları soruşturması için güçlü bir dava haline gelebilecek türden bir olay” olduğunu söyledi.
Rapp, Ruslar tarafından silahsızlandırılan ve gözaltına alınan esirlerin savaş kanunlarına göre "savaşın dışında" olduklarını söyledi. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi'ne göre, bu tür yasalar mahpuslara her koşulda insanca muamele edilmesi ve kötü muameleden korunması gerektiği anlamına gelir.
UMUTSUZCA ARADILAR…
4 Mart'ta erkeklerin aramalara ve mesajlara cevap vermemesinin ardından erkek kardeşleri, eşleri, anneleri ve arkadaşları onları amansız bir şekilde aramaya başladı. Rus güçleri Buça sokaklarında devriye gezerken, akrabalar sosyal medyadan bilgi almak için internete girdi.
Rudenko'nun halası Valentina Butenko Facebook'ta “Yeğenim Denys (şapka ve gözlük takıyor) üç gün önce yanıt vermeyi bıraktı” diye yazdı. "Onun hakkında bir şey bilen var mı?"
Elena Shyhan, kocası Vitaliy'in bir fotoğrafıyla "Bu adamı bulmaya yardım edin" diye yazdı. Ailesi çok endişeli ama umudumuzu yitirmiyoruz” dedi.
Bu sırada erkeklerin cesetleri avluda kaldı. Yaklaşık bir ay sonra Ruslar kaçtığında, sahnenin görüntüsü ipuçlarını bulmak için çabalayan ailelerin dikkatini çekti.
Kimliği belirsiz bir cesedin yanında fotoğraflanan ve Telegram'da dolaşan bir not, onu arayan herkes için kişi hakkında ayrıntılı bilgi verdi. Adamın adının Valera Kotenko olduğu belirlendi. Notta şöyle yazıyor: “Bucha şehri, 144 Yablunska Caddesi. Siyah bir tişört ve üç beyaz çizgili mavi eşofman giyiyor.”
Dvornikov'un annesi Liudmyla Nakonechnaya, fotoğrafı Facebook'ta gördü. Yorumu şöyleydi:
“Aman Tanrım! Aman Tanrım! Sevgili oğlum!"
Shyhan da resmi gördü. Haftalar öncesinden yaptığı paylaşımı tek bir satırla düzenledi:
"Aramayı bırak. Onu bulduk.”
*Haber için görseller: New York Times tarafından elde edilen güvenlik kamerası ve drone çekimleri, çeşitli ajanslar, Facebook ve Kiev Bölge Polisi