Taşıt Tutması (Hareket hastalığı, yol tutması)
Yol tutması; araba, tren, uçak ve özellikle de teknelerle seyahat esnasında sıkça meydana gelen bir sorundur. Oldukça yaygın olarak tüm yaş gruplarında görülebilmekle birlikte çocuklarda, hamile kadınlarda ve bazı ilaçları kullanan kişilerde daha sık görülmektedir.
Beyniniz, iç kulaklarınızdan, gözlerinizden, kaslarınızdan ve eklemlerinizden gelen sinyallerle hareketlerinizi algılar. Eğer birbiriyle eşleşmeyen sinyaller olursa, taşıt tutması durumunu yaşayabilirsiniz. Örneğin, otobüsle giderken telefonunuzda birşey okuyorsanız, yani gözlerinizle hareket etmeyen bir şeye odaklanırsanız; iç kulağınızdan hareket sinyali geldiği halde gözlerinizden gelen sinyallerde hareket olmadığı için oluşan uyumsuzluğa bağlı olarak mideniz bulanabilir.
Taşıt tutması belirtileri nelerdir?
Yol tutması, mide bulantısı ve soğuk terleme ile aniden başlayabilir. Daha sonra baş dönmesine ve mide bulantısının artmasıyla birlikte kusmaya neden olabilir.
Taşıt tutması önlenebilir mi?
Araçlarda nerede oturduğunuz oldukça önemlidir. Bir arabanın ön koltuğu, bir trenin ön vagonları, bir teknede üst güverte veya bir uçakta kanat koltukları size daha rahat bir yolculuk sağlayabilir. Araçtayken bir şey okumaya veya bakmaya çalışmak yerine, önünüzdeki araçla aranızdaki mesafeye bakmak da yardımcı olabilir.
Yol tutmasını önlemek veya belirtileri hafifletmek için öneriler:
- Seyahatten en az bir saat önce yol tutması ilacı alın.
- Arabanın ön yolcu koltuğunu ve teknenin orta noktasını seçin. Uçakta kanat hizasına oturun. Trendeyseniz gidiş yönüne doğru olan bir koltukta oturun.
- Seyahatten önce alkol alımından kaçının.
- Klimayı kullanın veya arabadaysanız camı açın. Uzaktaysanız havalandırmayı kendinize doğru yönlendirin.
- Arabada, uçakta veya teknede seyahat ederken kitap okumayın. Uzaktaki bir nesneye bakın.
- Küçük porsiyon yiyecekler yiyin. Seyahat etmeden önce baharatlı veya asitli yiyecekler yemeyin.
- Mide bulantınız başlarsa bolca su için.
Taşıt tutmasını engellemek kullanılan ilaçlar
Antihistaminikler hareket hastalığı için yaygın olarak kullanılan ilaçlardır. Antihistaminik bir ilacı almadan önce yan etkilerinin de bilinmesi gerekir. Bu ilaçlar uyku yapabilir. Uyku yapmayan, yeni nesil antihistaminikler, genelde hareket hastalığının tedavisinde veya önlenmesinde etkili değildir.
Diğer bir ilaç türü ise antiemetikler olarak adlandırılır. Bunlar mide bulantısı ve kusmayı tedavi etmek için kullanılır. Bu ilaçlar, seyahatinizden önce alındığında en iyi sonucu verir.
Referanslar:
Centers for Disease Control and Prevention
Tarih: Ocak 2021