2020-06-17
Sağlık konusundaki güncel endişeler nedeniyle halihazırda ana pazarlarda tüketici talebinin azalmasında olumsuz etkilenen birçok meyve suyu, nektar ve gazsız içecek üreticisi, şimdi de giderek azalan su kaynakları ve iklim değişikliği ile karşı karşıya. Günümüzde içecek endüstrisinin karşı karşıya kaldığı sağlık, sürdürülebilirlik, çevre ve tüketici talebi ile ilgili eğilimleri, zorlukları ve fırsatları araştırıyoruz.
‘Meyve suyu gazoz kadar kötü’. ‘Her gün bir bardak meyve suyu içmemek diyabet riskini önemli ölçüde azaltıyor’. ‘Meyve suyu kansere yol açıyor’. Son on yılda basında neredeyse her hafta çıkan bu tür olumsuz başlıklar, meyve suyu ve nektar üreticilerini kötü etkilemenin yanı sıra tüketicilerin de dikkatinden kaçmamıştır.
Çin'de meyve suyu tüketiminin kısa vadede en az %4 oranında büyümeye devam etmesi beklenirken1, ABD Tarım Bakanlığı'nın 2019 yazında yayınladığı veriler ortalama bir Amerikalının bu endüstri 1990'larda ABD'de altın çağını yaşadığı sırada mevcut tüketimin yaklaşık yarısını tüketiyor olduğunu göstermiştir2. Batı Avrupa'da meyve suyu tüketimi gittikçe azalmaktadır; 2019 yılında yalnızca %1 artış göstermiştir3.
"Bu büyük bir sorun. Tüketim, muhtemelen şekerle ilgili endişeler nedeniyle ABD ve Avrupa'da on yıllık bir düşüşle karşı karşıya kaldı. Peki endüstri bununla nasıl başa çıkıyor?" diye soruyor Uluslararası Meyve ve Sebze Suyu Birliği Genel Müdürü John Collins.
Avrupa'da sektörü temsil eden UNESDA'nın Genel Müdürü Nicholas Hodac'a göre, alkolsüz ve gazsız içecek endüstrisi yıllardır aynı sorunla mücadele ediyor. "Bu yalnızca birkaç yıl önce başlayan bir şey değil; şeker tüketimini azaltma eğiliminin başlangıcı 1970'lere kadar götürülebilir." diyor.
Aynı zamanda, içecek üreticileri iklim değişikliğinin yarattığı baskıyla karşı karşıyadır; zira bu durum, meyve üreticilerini etkilemekte ve üretim, paketleme ve nakliye gibi hususlarda dış tedarik, enerji ve su kullanımında sürdürülebilirliğin arttırılmasına yönelik sektöre yeni talepler getirmektedir.
Tetra Pak Global İşletme Görüşleri ve Analizleri Müdürü Gaurav Dutt, meyve suyu üreticilerinin büyüme sorununa bir yanıt bulmaya yaklaştığına inanıyor. “Önümüzdeki üç yıl içinde küresel olarak %1 ila %2 oranında bir yıllık bileşik büyüme oranıyla, endüstri genelinde büyüme göreceğimizi tahmin ediyoruz,” diyor.
Tüketimin hiç azalmadığı Asya ve Güneydoğu Asya'daki pazarlar ise genişlemeye devam edecek. Bu esnada, sektörde yenilikçi ürünler çıkmaya başladıkça Avrupa ve Amerika'da da büyüme gözlemlenecek.
Dutt, “Üreticiler hızlı tepki verdi.” diyor ve ekliyor: "Bu eğilimle başa çıkabilmek üzere çözüm üretmeleri gerektiğini anladılar ve şu anda ‘katma değerli meyve suları’ dediğimiz bir konsepte doğru ilerliyorlar.”
Bu konsept; 'süper meyve' olarak bilinen ürünleri, yemek yerine geçen içecek trendine uygun, tahıl ve proteinle karıştırılan meyve sularını, oldukça az malzeme içeren 'temiz etiketli' ürünleri ve şeker oranı azaltılmış meyve suyunu içerir.
Bu, gazsız içecek ve meşrubat endüstrilerindeki düşük kalorili ve kalorisiz içeceklere geçiş eğilimini de beraberinde getirmiştir; bu kategori artık Avrupa'da satışların %24'ünü ve bazı pazarlarda da %40'tan fazlasını oluşturmaktadır.
Sebze suyu portakal suyunda bulunan şekerin yaklaşık dörtte birini içerir, bu nedenle diğer meyve sularıyla karıştırılması toplam şeker içeriğini azaltabilir. Collins, "Sebze sularının gitgide popülerleştiğini ve tek bir aroma yerine artık karışımlar halinde piyasaya sürülen ürünlerin büyüyen bir trend haline geldiğini görüyoruz.” diyor.
Gazsız içecek üreticileri ayrıca, ürünlerini şeker içeriği azalacak şekilde yeniden formüle ediyorlar. Hodac'a göre ayrıca porsiyon sayılarını azaltmak için girişimde bulunuyorlar ve buzlu çay ya da aromalı su gibi bir dizi yeni, sağlıklı ürünü piyasaya sürüyorlar.
İklim değişikliği meyve suyu ve nektar endüstrisini giderek daha fazla etkilemektedir, örneğin Florida ve Karayipler'de portakal yetiştirilen alanlarda kasırgalar görülürken, Orta ve Güney Amerika, Kaliforniya ve daha birçok yerde kuraklık baş göstermiştir. Dutt, değişen iklimin ayrıca memleketi Hindistan'da da çiftçileri etkilediğinden bahsediyor.
“Hindistan'da tarım yapılan bir bölgeden geliyorum ve oradaki çiftçiler, yağmur yağmaması gereken zamanlarda yağmur yağmasından veya yağmur yağması gereken zamanlarda kuraklık olmasından şikayet ediyor.”
Collins, büyük üreticilerin de su ayak izleri konusunda giderek daha bilinçli hale geldiğini söylüyor. “Su tüketimlerinde daha dikkatli olmak, doğal su kaynaklarından yararlanmak ve akıllı sulama teknolojileri kullanmak konusunda gerekli adımları atıyorlar.”
Su, gazsız içecek endüstrisinin temel bileşenlerinden biridir; bir içeceğin neredeyse %90'ı sudan oluşmaktadır. Hodac, su verimliliği, azaltımı ve korumasının, 20 yıldan uzun bir süredir Danube'nin temizlenmesi gibi yüksek profilli projeler ile odaklanılan ana hususlardan biri olduğunu söylüyor. “Üretim faaliyetleri, su kullanımını optimize etmeyi ve atık suyu uygun şekilde işlemeyi amaçlar. Üye şirketlerimizden bazıları, kullandıkları suyun önemli bir oranını yeniliyor – bazıları 2018 yılında %100 oranına ulaştı bile. Soğutma ve durulama gibi üretim süreçlerinde oluşan atık su da, kamyonları ve zeminleri temizlemek için dahili olarak yeniden kullanılıyor.”
Bazı ülkeler artık iklim değişikliğiyle mücadele için daha kararlı adımlar atmaya başladıkça, üreticiler enerji ve su kullanımlarını azaltmak, daha sürdürülebilir paketleme kullanmak ve ulaşımda kullanılan enerjiyi azaltmak konularında üzerinde baskı hissedecektir.
Bunlardan ilki, yani enerji ve su kullanımının azaltılması yeni işlem tekniklerine yatırım yapılarak elde edilebilir.
Dutt meyve suyu, nektar ve gazsız içecek üreticilerinin gitgide daha katı düzenlemelere tabi olacağını, bunun da üreticilerin enerji kullanımlarını azaltmadığı takdirde para cezaları ödemeleriyle sonuçlanacağını öngörüyor. Ayrıca, tüketiciden gelen ve artık temel olarak paketleme ve yetiştirme süreçlerine odaklanan taleplerin üretimde kullanılan su ve enerji miktarını da etkilemesini bekliyor.
“Eğer bir üretici olarak bu konuda bir şey yapmıyorsanız veya yapmıyor gibi görünüyorsanız, tüketicinin gözünde iyi bir yerde olmuyorsunuz. Bu da, gelecekte pazarlarda faaliyet gösterme kabiliyetinizi büyük ölçüde etkileyebilir.”
En fazla meyvenin en büyük pazarlardan uzak, tropik bölgelerde yetiştiği göz önünde bulundurulduğunda, sektörde yararlanılan ulaşım miktarının azaltılması başlı başına zor olacaktır. Ancak gıda mili denilen faktörün meyvelerin toplam karbon ayak izi üzerindeki etkisi, sanılandan daha azdır; Avrupa'da seralarda yetiştirilen ve doğrudan burada tüketilen meyve ve sebzelerin tropik bölgelerde yetiştirilen ve deniz yolu ile ithal edilenlere kıyasla karbon ayak izi daha fazladır.
Hodac, şirketinin üyelerinin mümkün olan her durumda enerji verimliliği, koruması ve azaltımını teşvik etmeye odaklandığını söylüyor. “CO2 emisyonları, son on yılda birçok üretim ve şişeleme tesisinin artık tesislerinde, soğutma ve dağıtım sistemlerinde yeni enerji tasarruflu teknolojilerin kullanımı ile yarıya indi.”
Yerel ürünlere yönelme eğilimi, Avrupa ve ABD'den diğer pazarlara da yayılmaktadır ve bunun tek nedeni çevresel endişeler değildir. Örneğin, Hintli tüketiciler meyve suyu karışımlarında artık zerdeçal ve kokum meyvesi gibi yerel malzemeler istemektedir.
Meyve suyu üreticileri ayrıca, kullandıkları meyvelerin dış tedarikinin etik çerçevede olmasını sağlamaya yönelik taleplerle karşılaşmaktadır. Dünyanın en büyük meyve suyu üreticileri, karıştırıcıları ve şişeleyicilerinden on üçü, sürdürülebilir ticaretle ilgili çalışan bir STK olan IDH tarafından geliştirilen Sürdürülebilir Meyve Suyu İnisiyatifi uyarınca 2030'a kadar yalnızca dış tedariki %100 sürdürülebilir şekilde yapılan meyve suları kullanmayı amaçlamaktadır.
Hodac gazsız içecek üreticilerinde de benzer bir eğilim gördüğünü söylüyor. “Tek sorun yerel tatlar değildir, aynı zamanda ürünlerinizin belirli sürdürülebilirlik gerekliliklerini karşılaması da gerekir. İnsanlar gitgide daha fazla organik, biyolojik gıdalara yönelmektedir ve bu durum, gazsız içecek endüstrisinde de farklı değildir.”
Dutt bu talebin önümüzdeki on yılda daha da büyümesini bekliyor. “Meyve suyu endüstrisindeki bu değişikliği kamçılayan iki büyük trendin ilk olarak şekerle, yani sağlıkla ilgili endişeler ve ikinci ve daha önemli olarak ise tüketicilerden gelen sürdürülebilirlik ve izlenebilirlik talepleri olduğunu düşünüyorum.”
İçecek üreticileri şu anki kadar yaratıcı olmaya devam ettiği takdirde, bahsettiğimiz olumsuz başlıklar giderek kaybolacaktır.
Meyve suyu, nektar ve gazsız içecek endüstrisinde yaşanan sürdürülebilirlik konusundaki zorluklar ve fırsatlarla ilgileniyor musunuz? Yeni podcast'imiz Juicecast'i dinleyin!
2017 yılında Amerikalılar, yılda yalnızca 20 litre meyve suyu tüketmiştir4. Bu, son 50 yılda görülen en düşük orandır.
Gazsız içecek segmenti, performans olarak meyve suyunun önüne geçmekte ve 2020-2023 yılları arasında gelirinde dünya genelinde %5'lik bir bileşik büyüme oranına ulaşması beklenmektedir5. Çin'de %8 oranında yıllık büyümeye karşılık ABD ve Avrupa'da %1,7 ve %2,6 oranında daha yavaş bir büyüme gözlemlenmektedir.
Meyve suyu üretiminde oldukça fazla su kullanılır. ABD Jeoloji Kurumu'na göre, tek bir portakal yetiştirmek için 50 litre su harcanırken tek bir bardak portakal suyu için 200 litre su gerekmektedir6.
Editörün notu: Bu tahminler, koronavirüs krizinden önce yapılmıştır ve salgının olası uzun vadeli ekonomik etkilerini dikkate almamaktadır.