

Sovyetler
Birliğinin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden
cumhuriyetlerden bazısı, "Bosnalaşma" yolunda görünüyor.
Günümüzün siyasal lugatında bunun anlamı, egemenliğine kavuşan
ülkenin etnik çatışmalara sahne olması, eski "merkez"in
kendisine bağlı insanları "himaye" etmek gerekçesiyle
müdahalede bulunması ve bölgenin büyük bir huzursuzluk ve
gerginliğe sürüklenmesidir.
Bosna-Hersek'te haftalardır tanık olunan durumun bir benzeri
şimdi Gürcistan ve Moldavya'da görülüyor.
Gürcistan'ın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra Güney
Osetya bölgesinde yaşayan Rusların başkaldırması, artık bir iç
savaşa dönüşüyor. Osetya milliyetçileri Gürcistan'dan koparak
Rusya Federasyonu'na dahil olan Kuzey Osetya ile birleşmek
arzusundalar. Gürcistan'da Rus kökenli Osetyalılar, 5.5 milyon
nüfusun ancak yüzde 6'sını oluşturuyor; ama artık bağımsız
Gürcistan Cumhuriyeti sınırları içinde bir azınlık olarak
yaşamak istemiyor. Şu sırada Gürcü birlikleri ile Rusya'dan
destek gören Osetya ayrılıkçıları arasında şiddetli
çarpışmalar cereyan ediyor.
Moldavya'da da Rus kökenliler 4,5 milyon nüfusun ancak yüzde
15'ini oluşturuyor. Onlar da yaşadıkları Trans-Dinyester
bölgesinin ülkeden ayrılmasını istiyorlar. Aslında Moldavya'da
nüfusun büyük kısmı Romen kökenlidir ve bu insanlar da hala
anavatanları olarak baktıkları Romanya ile birleşmek
arzusundadır. Rus ayrılıkçıları ise buna şiddetle karşıdırlar.
Moldavya'da Rus (eski Sovyet) birlikleri, bu ayrılıkçılara
açıkça yardım ediyor. Ve burada da Moldavya askeri birlikleri
ile, Rus ordusu desteğindeki ayrılıkçılar arasındaki
çatışmalar giderek şiddetleniyor.
Her iki cumhuriyette durumun daha da vahimleşmesine -veya
"Bosnalaşması"na- yol açan bir faktör de, Rusya Federasyonu
liderlerinin, açıkça müdahale tehdidinde bulunmalarıdır. Rus
hükümeti yayınladığı bir bildiri ile eğer Gürcistan'da derhal
ateş kesilmezse Moskova'nın "gereken önlemleri almak zorunda
kalacağı" uyarısında bulundu. Yeltsin gibi, yardımcısı
Alexander Grutçko, daha da sert bir dil kullanarak Rusya'nın
Moldavya ve Gürcistan'da "kıyıma uğrayan" Rusları "korumak"
için harekete geçeceğini söyledi.
Tabii bu sözler, Gürcistan ve Moldavya'da büyük bir infial
yarattı. Gürcistan Cumhurbaşkanı Şevardnadze diplomatik bir
dil kullanmaya gerek görmeden Yeltsin için "utanmaz...
sorumsuz" gibi sıfatlar kullandı.
Böylece bu iki cumhuriyetteki iç çatışmalar Rusya ile
komşuları arasında "devletlerarası" bir sürtüşmeye dönüşüyor.
Oysa şimdiye kadar Rusya, bu tür kavgalara karışmamayı
yeğliyordu. Dolayısı ile Rus liderlerinin son tehditleri,
Moskova'nın bu konudaki politikasını değiştirdiğini ortaya
koyuyor...
Rus liderlerine göre, Moldavya ve Gürcistan'daki Rusların
hakları ve hatta hayatları tehlikededir. Bu sorunlar müzakere
ile halledileceğine, kan dökülmektedir. Moskova artık buna
seyirci kalamaz.
Moldavya ve Gürcistan hükümetlerinin (ve halkın çoğunluğunun)
görüşü ise bu değil. Onlar, ayrılıkçıları suçluyor ve
Moskova'nın da onlara cesaret verdiğini öne sürüyor. Simdi de
Rusya'nın tehditlerini kendi iç işlerine müdahale ve aynı
zamanda Moskova'nın "yayılmacı niyetleri" nin bir işareti
sayıyor...
Dağılan SSCB topraklarında Rusya dışında çeşitli
cumhuriyetlerde 25 milyon Rus yaşıyor. Bugün Moldavya ve
Gürcistan'da görülen durumun yarın başka cumhuriyetlere
sirayet etmesi tehlikesi var.
SSCB'nin dağılmasından sonra endişe edilen sürtüşmeler,
çatışmalar, huzursuzluklar başladı bile...