saltanatını takip eden yüzyılda II. Mehmed , Osmanlı İmparatorluğu gücünün ve zenginliğinin zirvesine ulaştı. Yeni fetihler, nüfuz alanını Orta Avrupa'ya ve eski İslam topraklarının Arap kısmı boyunca genişletti halifelik ve siyasi, dini, sosyal ve ekonomik organizasyonların ve geleneklerin yeni bir karışımı kurumsallaştı ve yaşayan, işleyen bir bütün haline geldi.
Mehmed'in halefi II. Bayezid'in (1481-1512) saltanatı büyük ölçüde bir dinlenme dönemiydi. Önceki fetihler sağlamlaştırıldı ve Mehmed'in iç politikalarından kaynaklanan siyasi, ekonomik ve sosyal sorunların çoğu çözülerek 16. yüzyıl padişahlarının fetihleri için sağlam bir temel bırakıldı. II. Mehmed'in seferlerini finanse etmek için dayatılan ekonomik sıkıntılar, saltanatının son yılında İstanbul'daki büyük hizipler arasında fiilen bir iç savaşa yol açmıştı. devşirme parti ve türk aristokrasi . Bayezid tahta çıktı. Yeniçeriler daha militan olan kardeşi Cem Anadolu'ya kaçtı ve burada başlangıçta Türk ileri gelenleri tarafından desteklenen bir isyana öncülük etti. Ancak Bayezid, esasen barışçıl planlarını onlara ifşa ederek ikincisini uzlaştırmayı başardı. devşirme , Cem'i büyük desteksiz bırakarak. Cem daha sonra 1481 yazında Memluk Suriye'sine sürgüne kaçtı. Ertesi yıl Memlüklerin ve Karaman'ın son Türkmen hükümdarının yardımıyla geri döndü, ancak Türkmen göçebelerinin desteğini sağlama çabaları, onların cazibeleri nedeniyle başarısız oldu. Bayezid'in heterodoks din politikaları. Cem, önce Rodos Haçlı Şövalyeleri'nin sarayında, ardından da Roma'da Papa ile birlikte 1495'teki ölümüne kadar sürgünde kaldı. Avrupa'nın İstanbul'u geri almak için yeni bir Haçlı Seferi'nin öncüsü olarak kullanma çabaları başarısız oldu.
Ancak bu arada Cem'in bir dış saldırıya öncülük edebileceği tehdidi Bayezid'i iç konsolidasyona konsantre olmaya zorladı. Babası tarafından askeri kampanyalar için el konulan mülklerin çoğu, orijinal sahiplerine iade edildi. Etrafında eşit vergiler kuruldu. imparatorluk Böylece tüm tebaa, önceki rejimi karakterize eden türden bir aksama ve memnuniyetsizlik olmadan hükümete karşı yükümlülüklerini yerine getirebilsin. kurulması özellikle önemliydi. avâriz-ı divaniye (savaş sandığı) vergisi, özel müsadereler veya ağır harçlar olmaksızın olağanüstü savaş harcamalarını sağlar. Sikkelerin değeri iade edildi ve II. Mehmed'in ekonomik genişleme planları sonunda meyvesini verdi. Bu amaçla, 1492 yazında Engizisyon tarafından İspanya'dan sürülen binlerce Yahudi, Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmeye teşvik edildi. Özellikle yerleştiler İstanbul , Selanik (bugünkü Selanik , Yunanistan ) ve Osmanlı Yahudilerinin Osmanlı gerilemesi ve Avrupalı diplomat ve tüccarların artan gücünün, Osmanlı Yahudilerinin Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Hıristiyan tebaasının çıkarlarını teşvik etmelerini sağladığı 17. yüzyıla kadar süren altın çağında dindaşlarına katıldıkları Edirne. Hem Müslümanların hem de Yahudilerin masrafı. II. Bayezid, II. Mehmed'in vasalları imparatorluk genelinde doğrudan Osmanlı idaresi ile değiştirmek için başlattığı çabayı tamamladı. İlk kez merkezi hükümet düzenli olarak denk bir bütçe altında faaliyet gösterdi. Kültürel olarak Bayezid, önceki yarım yüzyılın Hıristiyanlaştırma eğilimlerine karşı güçlü bir tepki uyandırdı. Türk dili ve Müslüman gelenekleri üzerinde durulmuştur. Bayezid'in kendisi bir mistik olduğu için, Doğu Anadolu'nun aşiretleri arasında artan heterodoks Şiilik tehdidine karşı koymak için ortodoks İslam'ın kurum ve uygulamalarına mistik ritüelleri ve öğretileri getirdi.
Bayezid, iç kalkınmaya konsantre olmak için zamana ve kaynaklara sahip olmak için barışı korumayı tercih etse de, bir dizi sefere zorlandı. ihtiyaçlar dönemin ve onun daha militan taleplerinin devşirme takipçiler. Avrupa'da Hersek'i (1483) alarak imparatorluğu Tuna ve Sava nehirlerinin güneyinde tamamladı ve sadece Belgrad'ı Osmanlı kontrolü dışında bıraktı. Macar kralı Matthias Corvinus (1458-90 arasında hüküm sürdü) esas olarak Bohemya üzerindeki egemenliğini kurmakla ilgilendi ve Osmanlılarla barış yapmayı kabul etti (1484) ve ölümünden sonra veraset mücadeleleri bu cepheyi Bayezid'in geri kalanı için nispeten sessiz bıraktı. saltanat. Padişah, kuzeydoğuda Osmanlı topraklarını Tuna'nın kuzeyine, Tuna kıyıları boyunca Kara Deniz 1484'te Tuna ve Dinyester ağızlarını kontrol eden Kilia (bugünkü Kiliya) ve Akkerman (Bilhorod-Dnistrovskyy) limanlarını ele geçirdiler. Böylece Osmanlılar, Kuzey Avrupa'nın Karadeniz ve Akdeniz ile olan ticaretinin ana antrepolarını kontrol etti. Çünkü bu ilerlemeler, ABD'nin emelleriyle çelişiyordu. Polonya 1483-84'te, Büyük İvan'ın komutasındaki Muscovy tehdidiyle Polonya'nın saptırılması, 1484'ten sonra da cepheyi sessiz bırakana kadar savaş başladı.
Bayezid daha sonra Fırat Nehri'ne kadar olan fetihlerin Osmanlıları Memluk imparatorluğuna kadar getirdiği doğuya döndü. Güney Anadolu'da Kilikya'nın çoğunu ve Van Gölü'nün güneyindeki dağları kontrol eden küçük Türkmen Dulkadir Beyliği'nin (Zu'l-Kadir) kontrolü üzerindeki çatışma ve Osmanlı'nın Müslüman kutsal şehirlerin kontrolünü paylaşma arzusu. Mekke ve Medine bir aralıklı savaş (1485–91). Ancak bu savaş sonuçsuz kaldı ve Bayezid'in bu çabaya büyük kuvvetler katma konusundaki isteksizliği, anlaşmazlığa ve anlaşmazlığa yol açtı. eleştiri onun daha militan takipçileri adına. Buna karşı, Bayezid, Belgrad'ı almak için Macar iç çekişmelerini kullanmaya çalıştı, ancak başarılı olamadı ve Transilvanya, Hırvatistan ve Karintiya'ya (bugünkü Kärnten eyaleti, Avusturya ) geri çevrildi. 1495'te Cem öldü ve yeni bir barış Macaristan Bayezid'in hedeflerini yerine getirmeden bıraktı, bu yüzden diğer büyük Avrupalı düşmanı Venedik'e döndü. Venedik, 1479'da Osmanlı'ya bıraktığı Mora ( Mora ) ve Dalmaçya ve Arnavutluk'ta padişaha karşı isyanları teşvik ediyordu. Kıbrıs (1489) ve orada Bayezid'in Memlüklere karşı kullanmasına izin vermeyi reddettiği büyük bir deniz üssü inşa etti. Bunun yerine Venedikliler, Kıbrıs'ı Osmanlı gemilerine ve kıyılarına yönelik korsan baskınları için bir üs olarak kullandılar ve böylece adanın padişah için stratejik önemine işaret ettiler. Bayezid aynı zamanda Mora'daki son Venedik limanlarını fethederek Doğu Akdeniz'in Osmanlı deniz kontrolünü tamamen kontrol altına almak için üsler kurmayı umuyordu. Kıbrıs'ın kontrolü dışındaki tüm bu hedeflere 1499-1503'te Venedik ile yapılan savaşta ulaşıldı. Osmanlı donanması ilk kez büyük bir Akdeniz deniz gücü olarak ortaya çıktı ve Osmanlı integral Avrupa diplomatik ilişkilerinin bir parçası.
Bayezid, bu durumu hiçbir zaman Avrupa'da yeni fetihler yapmak için kullanamadı, çünkü Doğu Anadolu'daki isyanların yükselişi, saltanatının son yıllarında dikkatinin çoğunu çekmişti. Orada eski çatışma yeniden başladı özerk , medeniyetsiz göçebeler ve Osmanlıların istikrarlı, yerleşik Orta Doğu medeniyeti. Türkmen göçebeleri, Osmanlıların idari kontrollerini imparatorluğun her yerine genişletme çabalarına direndiler. Ortodoks Müslüman düzene tepki olarak göçebeler, Sufi ve Şii mistik tarikatlarının liderlerine fanatik bir bağlılık geliştirdiler. Bunların en başarılıları, Türkmen üyeleri (bağlarını sembolize etmek için kırmızı başlık kullanmaları nedeniyle Kızılbaşlar [Kızıllar] olarak anılırlar) Doğu Anadolu'dan göç etmiş olan mistik bir tarikat olan Erdebil'in safavileridir; Safavi tarikatı tarafından kurulan Safevi hanedanı, İran'ın çoğunu fethetmek için dini ve askeri bir çağrıyı birleştirdi. Şah İsmail (hükümdarlığı 1501–24) döneminde Safeviler Anadolu'nun her yerine misyonerler göndererek dini sapkınlık ve siyasi isyan mesajını yalnızca kabile halkları arasında değil, aynı zamanda bu harekette görmeye başlayan çiftçiler ve bazı kentsel unsurlara da yaydı. kendi sorunlarının cevapları.
Bayezid'in Avrupa'ya müdahil olması ve mistik tercihlerinin onu isyancıların dini mesajlarına sempati duymaya yöneltmesi nedeniyle bastıramadığı veya bastırmak istemediği bir dizi isyan çıktı. Son olarak, 16. yüzyılın başında, genel bir Anadolu ayaklanması, Bayezid'i Safevileri ve onların Türkmen takipçilerinin çoğunu İran'a iten büyük bir sefere (1502-03) zorladı. Orada Safeviler, İranlıların sadakatini bir devlete kazanmanın bir yolu olarak Şiiliği yaymaya odaklandılar. hanedan Türkmen savaşçıların hakimiyetindedir. Bu arada İsmail, Tasavvuf lideri olarak mesajını Anadolu'da yaymaya devam etti ve takipçilerinin Osmanlılara karşı ikinci büyük isyanına yol açtı (1511). Zamanın tüm şikayetleri, özünde merkezi hükümete karşı dini bir ayaklanma olan bir şeye dönüşmüştü ve ancak sadrazam Ali Paşa liderliğindeki büyük bir sefer bunu bastırabilirdi. Ancak ayaklanmaya neden olan koşullar, Bayezid'in halefi için büyük bir sorun olmaya devam etti. Sonunda, Bayezid'in giderek artan mistik ve barışçıl doğası, Yeniçerilerin onu militan ve aktif oğlu Selim lehine tahttan indirmesine neden oldu.