Şu insanoğluna bağışlanmış yaratıcılık diye bir vasıf var ise, gizlendiği yer rakamlar olsa gerektir. Rakamlarla aranız iyi değilse ağzınızla kuş tutsanız, sonunda kuşu serbest bırakmaktan başka bir işe yaramayacaktır.
İnsanlık tarihindeki birçok büyük gelişmenin ardında hep rakamları çözebilen araştırmacıları bulursunuz.
İçinden birkaç rakam geçen bir küçük paragraf bile bazen bize neler söyler:
1930’lu yıllarda Türkiye’de ortalama yaşam beklentisi 37 dolayındadır. 2012 yılında erkekler için 75, kadınlar için 79’dur.
Projeksiyonlara göre 2075 yılında her üç yurttaştan birisi 65 yaşın üstünde olacaktır. Futuristler 2045 yılı civarında birçok insan organının üretilerek yıprananların yerine “monte” edilebileceğini ve hatta bilinç transferinin mümkün olacağını söylemektedirler. Onlar söylemeseler bile internette azıcık dolaşsanız hükümetlerin bu konudaki çalışmalarından haberdar olabilirsiniz.
Ortalama ömür 37 yıl olursa hangi yaş aralığına orta yaş dersiniz? 79 yıl olursa hangisine? 2075 yılında hangi yaş aralığına ileri yaş denecektir? Ortalama insan ömrünün 100’ü geçtiği ve birçok organın da pırıl pırıl çalıştığı zamanlarda kim genç kabul edilecektir?
1990’lı yıllarda pek çok şirket (ve marka) 44 üstü diye bir yaş grubu tanımlar ve mesela 45 yaşı da 75 yaşı da aynı torbaya koyardı.
Rakamlar çok sade bir şekilde yaşam sürelerinin değiştiğini gösteriyor. Başta akademisyenler olmak üzere ilgili herkesi tanımları gözden geçirmeye çağırıyor. Ezberlerimizin bozulma zamanıdır. Ben kendi önerimi yapıp, tartışmaya katkı yaparak sorumluluğu üstümden atayım en azından. Hiç olmazsa 2025 yılına kadar idare edebileceğini sandığım bir sınıflamadır:
Erken gençlik: 18-24 yaş
Gençlik: 25- 34 yaş
İleri gençlik: 35 -44 yaş
Erken orta yaş: 45 -54 yaş
Orta yaş:55 -64 yaş
İleri orta yaş:65 -74
İleri yaş: 75 ve üstü
Bu tanımlar sosyal politikaları daha isabetli düşünmeye yardım eder. Pazarlamanın daha güncel kümeler üzerinden hareket etme yeteneğini artırır. Mesela erken orta yaş, ileri orta yaş gibi segmentler artık başlı başına önemlidir ve özel olarak üzerinde düşünülmelidir.
Yazının burasına kadar “yaşlı” kelimesi geçmedi. Bu sözcüğün hemen,derhal başta akademik literatür olmak üzere silinmesi lazımdır. Gelişen dünya literatüründeki adı “senior citizen”dir. Ben ileri yaş veya kıdemli yurttaş gibi kullanımları tercih ediyorum. Daha iyi bir isimlendirme de mutlaka bulunacaktır.
Yaşlı diye bir kategori oluşturmak ve bu kategoriyi şimdi olduğu gibi 65 yaş üstü diye tanımlamak aslında toplumun bir bölümünü dışlamaktır. Dışlamak, etik açıdan haksızlıktır. Daha önemlisi, toplumun giderek çok daha önemli hale gelen bir bölümünün aktif yaşam dışına itilmesi sonucunu doğurmaktadır.
Bu yazının yazarının yaşı ile bir ilgisi olmadığını da ekleyerek bitiyorum.
Kullandığım birkaç rakam Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın geçtiğimiz hafta lansmanını yaptığı Türkiye Aile Yapısı Araştırması projesinden alındı. Ipsos Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nün Koordinasyonunda geniş bir akademik uzman grubu tarafından sonuçlandırılıp kitaplaştırılan bu çalışma aile yapısı ve nüfus için çok önemli göstergelere de sahip. Önümüzdeki günlerde daha fazla incelenmeyi de hak ediyor.
Yaşınızı Yeniden Tanımlayın
Hayatın ve rakamların anlamı değişiyor. Daha isabetli sosyal politikalar geliştirmek, pazarlamanın hareket etme yeteneğini artırmak için yeni ve özel yaş sınıflandırmaları yapmanın tam zamanı...
Şu insanoğluna bağışlanmış yaratıcılık diye bir vasıf var ise, gizlendiği yer rakamlar olsa gerektir. Rakamlarla aranız iyi değilse ağzınızla kuş tutsanız, sonunda kuşu serbest bırakmaktan başka bir işe yaramayacaktır.