Vasiyet (Nedir, nasıl hazırlanır?) Vasiyet hazırlamak oldukça basit. Ama belli kuralları var tabii ve bunlar vasiyetin geçerliliği için gerekli kurallar... VASİYET HAZIRLAMA; Öncelikle sitemizde de linki bulunan Yeni Medeni Kanun, miras ve vasiyet ile ilgili bölümlerinde, maddelerinde şu hususları belirlemiştir; I. Vasiyette Madde 502.- Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir. II. Miras sözleşmesinde Madde 503.- Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir. B. İrade sakatlığı Madde 504.- Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizdir. Ancak, mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır. Ölüme bağlı tasarrufta kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık yanılma hâlinde mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebilirse, tasarruf bu arzuya göre düzeltilir. A. Vasiyet I. Şekilleri 1. Genel olarak Madde 531.- Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir. 2. Resmî vasiyetname a. Düzenlenmesi Madde 532.- Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. b. Memurun işlevi Madde 533.- Mirasbırakan, arzularını resmî memura bildirir. Bunun üzerine memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. Vasiyetname, mirasbırakan tarafından okunup imzalanır. Memur, vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar. c. Tanıkların katılması Madde 534.- Vasiyetnameye tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar. Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir. d. Mirasbırakan tarafından okunmaksızın ve imzalanmaksızın düzenleme Madde 535.- Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve bunun üzerine mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, hem mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini; hem vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar. e. Düzenlemeye katılma yasağı Madde 536.- Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar. Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz. f. Vasiyetnamenin saklanması Madde 537.- Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür. 3. El yazılı vasiyetname Madde 538.- El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir. 4. Sözlü vasiyet a. Son arzuları anlatma Madde 539.- Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir. Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Resmî vasiyetname düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir. b. Belgeleme Madde 540.- Mirasbırakan tarafından görevlendirilen tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları, yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, bu belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır. Yazılan belgeyi ikisi birlikte vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini, onun son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan ederler. Tanıklar, daha önce bir belge düzenlemek yerine, vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurup yukarıdaki hususları beyan ederek mirasbırakanın son arzularını bir tutanağa geçirtebilirler. Sözlü vasiyet yoluna başvuran kimse askerlik hizmetinde bulunuyorsa, teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay; Ülke sınırları dışında seyreden bir ulaşım aracında bulunuyorsa, o aracın sorumlu yöneticisi; sağlık kurumlarında tedavi edilmekteyse, sağlık kurumunun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer. c. Hükümden düşme Madde 541.- Mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer. II. Vasiyetten dönme 1. Yeni vasiyetname ile Madde 542.- Mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir. Vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından dönülebilir. 2. Yok etme ile Madde 543.- Mirasbırakan, yok etmek suretiyle de vasiyetnameden dönebilir. Kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen belirlenmesine olanak bulunmayan vasiyetname hükümsüz kalır. Tazminat isteme hakkı saklıdır. 3. Sonraki tasarruflar Madde 544.- Mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça, sonraki vasiyetname onun yerini alır. Belirli mal bırakma vasiyeti de, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar. B. Miras sözleşmesi I. Şekli Madde 545.- Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir. Sözleşmenin tarafları, arzularını resmî memura aynı zamanda bildirirler ve düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalarlar. II. Ortadan kaldırılması 1. Sağlararasında a. Sözleşme veya vasiyetname ile Madde 546.- Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin, mirasbırakana karşı miras sözleşmesinin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunduğu ortaya çıkarsa; mirasbırakan, miras sözleşmesini tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir. Tek taraflı ortadan kaldırma, vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılır. b. Sözleşmeden dönme yolu ile Madde 547.- Miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir. 2. Mirasbırakandan önce ölme Madde 548.- Mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi mirasbırakanın ölümünde sağ değilse, miras sözleşmesi kendiliğinden ortadan kalkar. Mirasbırakandan önce ölen kişinin mirasçıları, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ölüme bağlı tasarrufta bulunandan, miras sözleşmesi uyarınca elde ettiği ölüm tarihindeki zenginleşmeyi geri isteyebilirler. C. Tasarruf edilebilir kısmın daralması Madde 549.- Miras sözleşmesi veya vasiyetnameyle yapılan ölüme bağlı kazandırmalar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmın sonradan daralması yüzünden hükümsüz olmaz; sadece tenkis edilebilir. Vasiyet hazırlamak önemli bir husus. Öncelikle vasiyetinizde kimlere ne kadar malvarlığı bırakacağınızı açıkça yazmak zorundasınız. (Eğer vefat eden murisin hiç mirasçısı yoksa ve herhangi bir vasiyeti de yoksa son mirasçı her zaman devlettir ve tüm mallar devlete kalır). Vasiyet sözlü, yazılı ve resmi şekilde olabilir. Sözlü vasiyet için iki tanık gerekmektedir. Sözlü vasiyet özel durumlarda geçerlidir. Yazılı vasiyet hazırlayabilecek durumda olan bir kişinin sözlü vasiyete başvurması kabul edilmez. Vasiyet ile bütün malvarlığınızı bir kuruma bırakabilirsiniz. Ancak mirasçılarınız varsa bu kişilerin saklı payları bulunmaktadır. Mirasçınızın saklı pay hakkını kaybetmesi; mirasçının ailenizden birinin canına kastetmiş olması, sağlığınıza kötü yönde etki edecek hal ve hareketlerde bulunmuş olması, vasiyetinizi size tehdit yolu ile yaptırmaya çalışması vb. gibi kanunda tahdidi bir şekilde sayılmış olan nedenlerden birinin bulunması durumlarında mümkündür. Vasiyette maddi, manevi değeri olan herşeyi yazabilirsiniz. Ancak soyut varlığı olan değerler yani Eşya Hukuku bakımından eşya niteliği taşımayan değerler vasiyete konu olamaz. Yani örneğin "içimdeki en büyük aşkı karıma bırakıyorum" gibi bir cümle geçersizdir. Vasiyet hazırlayabilmek için 15 yaşından büyük olmanız geçerlilik şartıdır. Vasiyeti hazırlayan kişi bunu resmi memur önünde yapmıyorsa yani yazılı vasiyetname yapıyorsa bu vasiyeti kendi el yazısı ile yazması şarttır. Ayrıca ay, yıl ve günü belirterek imza atması zorunludur. Vasiyet hazırlayan kişi eğer 65 yaşının üstünde ise her şekilde bir devlet hastanesinden tam teşekküllü hastane raporu alması şarttır ve bu şart vasiyetin geçerlilik şartıdır. Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. Tanıkların imzası şarttır. Vasiyet yazıldıktan sonra; Vasiyetname el yazısı ile yapıldıysa, özel olarak muhafaza edilir. Vasiyeti hazırlayan yani muris, evinde, kasada, bir avukat bürosunda vb saklayabilir. Ayrıca isterse bu vasiyeti bir Sulh Hakimliğine veya notere bırakabilir. İlgili hakimlik veya noter bu vasiyetin kendisinde olduğunu ve vasiyeti hazırlayan kişinin vefatı halinde kendisine bilgi verilmesini içeren bir şerh yazısını kişinin bağlı bulunduğu nüfus müdürlüğüne bildirir. Kişi vefat edince nüfustan düşülme işlemleri esnasında nüfus müdürlüğü ilgili noter veya Sulh hakimliğine kişinin vefat tarihini bildiren yazıyı gönderir (göndermek zorundadır). Böylece kişinin vasiyeti açılır. Vasiyet daha sonra değiştirilebilir. Vasiyet bıraktığınız kişiyi veya bıraktığınız malvarlığını, bunların oranlarını değiştirme imkanına sahipsiniz.