Genel Bakış
Whey proteini (peynir altı suyu proteini), süt ürünlerinde bulunan başlıca proteinlerden biridir. Peynir üretim sürecinin bir yan ürünü olan whey proteini, vücut için önemli olan birçok amino asit bakımından oldukça zengindir.
Whey proteini genellikle toz formda bulunduğundan, sıvılara ya da elma püresi gibi yumuşak gıdalara eklenerek veya smoothie yaparken buz ve taze meyve ile karıştırılarak kullanılabilir.
Bu proteinin en yaygın kullanım amaçları; atletik performansı iyileştirmek, besinsel eksiklikleri ve beslenme problemlerini gidermektir.
Kanıt
Whey proteini ile ilgili yapılan araştırmalar çeşitli durumlarda kullanımı ile ilgili şunları göstermektedir:
- Egzersiz: Yapılan çalışmaların bazıları, kuvvet antrenmanlarında whey proteini kullanımının kas kütlesini ve kas gücünü arttırdığını öne sürerken bazıları da hiçbir fayda göstermediğini bildirmiştir. Genel görüş ise whey proteininin, yoğun egzersiz sonrası kas kazanımını hızlandırmaya yardımcı olabileceği yönündedir.
- Besinsel Eksiklikler: Whey proteini, kilo alma veya kilo verme konusunda sorun yaşayan kişilerde (yaşlılar veya AIDS’li bireyler gibi) ağırlık kazanımına yardımcı olabilir.
- Yara İyileşmesi: Whey proteini, yanıkların veya kronik yaraların tedavisinde olumlu sonuçlar göstermektedir.
- Alerjiler: Whey proteininin hidrolize edilmiş formu; inek sütlü veya soya bazlı formüllere göre daha küçük boyutlara parçalanmış proteinler içermektedir. Araştırmalar, hidrolize whey proteini verilen bebeklerin, atopik dermatit (egzama) geliştirme riskinin standart formülü tüketen bebeklere göre daha düşük olduğunu göstermektedir. Whey hidrolizatı içeren bir bebek maması kullanımının, alerji geliştirme riski olan bebeklerde alerjik reaksiyon riskini azalttığı görülmüştür.
Sonuç
Genel olarak güvenli
Sağlıklı ve dengeli beslenen kişiler günlük diyetlerinden yeterli miktarda protein alabilir. Bununla birlikte, çeşitli sağlık sorunları nedeniyle günlük protein ihtiyacını karşılamakta zorlanan kişiler, doktorlarının onayı ile whey proteininden faydalanabilirler.
Güvenlik ve yan etkiler
Whey proteininin, uygun miktarlarda alındığında güvenli olduğu bildirilmektedir. Bazı araştırmalar ise, bu proteininin gastrointestinal rahatsızlığa neden olabileceğini öne sürmektedir.
Bununla birlikte, gıda ve gıda takviyesi kombinasyonu ile yüksek protein alımının olası yan etkileri hakkındaki veriler sınırlıdır.
Ayrıca, süt ürünlerine karşı alerji veya hassasiyeti olanların whey proteini kullanması uygun değildir.
Etkileşimler
Olası etkileşimleri şunlardır:
- Albendazol (Albenza): İlacın etkilerini geciktirebileceği veya engelleyebileceği için whey proteini parazit öldürücü bu ilaç ile birlikte kullanılmamalıdır.
- Alendronat (Fosamax): Osteoporozu önlemek veya tedavi etmek için kullanılan bu ilaçla birlikte whey proteini kullanılması, ilacın emilimini azaltabilir.
- Bazı antibiyotikler: Kinolon veya tetrasiklin grubu antibiyotiklerle birlikte whey proteini kullanılması, ilacın emilimini azaltabilir.
Çevirmen: Mehtap Özkanlı
Editör: Kurtuluş Öztürk
Kaynak: Mayo Clinic