Türkiye'de bilim kurgu ve fantastik edebiyatla ilgilenenlerin yakinen tanıdığı, sinemaseverlerin yokluğunu hissedeceği, Nostromo'nun editörü, İstanbul'un Gizemleri dahil pek çok araştırma kitabının yazarı, 'Türkiye'nin tek vampir avcısı' Giovanni Scognamillo'yu bugün kaybettik. Tanımayanlar için kendisini biraz anlatalım.
Giovanni Scognamillo kimdir?
Pek çok kişi Giovanni Scognamillo'yu sinema eleştirileriyle tanır ancak kendisi, Türkiye'de bilim kurgu ve fantastik edebiyatın gelişiminde başrolü oynayan kişilerden biridir. Hatta pek çok bilim kurgu ve fantastik yazarı kendisini manevi amcası olarak görmeye meyillidir.
Scognamillo, 1929'da İstanbullu Rum bir anne ve İstanbul doğumlu İtalyan babanın tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası ve sinema alanındaki ilk eğitmeni, o dönem Elhamra Sineması'nın müdürü olan Leone Scognamillo'ydu. 1948'de sinema yazarı olarak adım attığı profesyonel hayatına farklı ülkelerin gazete ve dergilerde devam etti. 1961 yılında ise Türk basınına yönelik yazılar yayımlamaya başladı.
1965 yılında Agah Öğüç'le birlikte yazdığı Sinema Yıllığı, Giovanni Scognamillo'nun ilk kitabıydı. Türk sinemasına yönelik üç araştırma kitabının ardından, 1973'te Dünyamızın Gizli Sahipleri ile bilim kurguya giriş yaptı. 40'ı aşkın kitap yazan Scognamillo, aralarında Mary Shelley'nin Frankeştayn'ı da olan pek çok kitabı da çevirerek dilimize kazandırdı.
Nostromo'da bir Levanten
Sadece sinema, bilim kurgu ve fantastik edebiyat değil, korku edebiyatı da Scognamillo'nun uzamanlık alanları arasında yer alıyordu. Lovecraft ve Edgar Allan Poe seven kişilerin yolu mutlaka Beyoğlu Kabusları ve Diğer Öyküler'le kesişmiştir.
2012'de FABİSAD (Fantazya ve Bilim Kurgu Sanatları Derneği)'ın düzenlemeye başladığı Gio Ödülleri'nin babası olan Scognamillo, 1990'da yayımlanan Bir Levantenin Beyoğlu Anıları kitabıyla, İstanbul'u ve Beyoğlu'nu hemen hemen hepimizden çok daha iyi tanıdığını kanıtlamış bir beyefendiydi. Daha sonra kendisi hakkında "Beyoğlu'nda Bir Levanten: Giovanni Scognamillo" adlı belgesel de yapıldı.
Ancak ne yazık ki Beyoğlu, artık onun bildiği ve sevdiği Beyoğlu değil. Belki daha beter olduğunu görmeden buralardan gittiği için mutlu bile olmak gerek. Son röportajlarından birinde şöyle demiş:
Son yıllarda evin dışına pek az çıkıyorum. Zaten etrafımda gördüğüm şeylerin bir kısmı yapay. Bu yapay şeyleri yaratan duygu bir kat daha yapaydır. Sözüm ona İstanbul Belediyesi, İstanbul’daki tarihsel izleri koruyacaktı. İstanbul Belediyesi bunları korumak mesajı ile yola çıkmıştı oysa. Geçen seneden beri arkadaşlar soruyor “Beyoğlu’na çıkıyor musun?” Hayır! Niye? Rahatsız oluyorum. Bu benim Beyoğlum değil. Artık Beyoğlu’nda sinema kalmadı.
Her ne kadar yüz yüze tanışamasam, devasa edebiyat ve sinema arşivini göremesem de Giovanni Scognamillo, kendi adıma çok özleyeceğim bir karakter.
Kim bilir, belki gerçekten de bir vampirdir ve karanlık bir İstanbul gecesinde, şehrin üzerinde süzülen gölgesini görürüz, in cin top oynayan sokaklarda pelerininin hışırtısını duyarız.
Güle güle üstat.