Satranç Nasıl Bulundu? Kim Buldu? Tarihçesi
İçi
Satrancın bazı versiyonları 1400 yılı aşkın bir süredir oynanmaktadır. Dünyanın en eski ve en çok oynanan oyunlarından biridir ve başka hiçbir etkinliğin erişemeyeceği kültürel ve entelektüel bir öneme sahiptir. Satranç hayatımızın içine o kadar yerleşmiştir ki, Bobby Fischer’in 1972’de Boris Spassky’ye karşı kazandığı zafer veya Garry Kasparov’un 1997’de koyu maviye yenilmesi gibi bireysel oyunlar önemli tarihi kilometre taşları haline gelir. Tarihi bu denli etkileyen bir spor dalı olan Satranç Nasıl Bulundu ve kim buldu birlikte inceleyeceğiz.
Satranç uzun ve hikayeli bir tarihe sahiptir. Oyun Hindistan’daki en eski biçiminden farklıdır. Bugün zevk aldığımız modern yineleme, 16. yüzyıla kadar bilinmiyordu. 19. yüzyıla kadar saat yoktu ve parçalar standartlaştırılmamıştı.
Satranç, bugün bildiğimiz gibi, MS 600’den önce Hint oyunu chaturanga’da ortaya çıktı. Önümüzdeki birkaç yüzyıl boyunca, oyun Asya ve Avrupa’ya yayıldı ve sonunda 16. yüzyılda satranç olarak bildiğimiz şeye dönüştü. Oyunun ilk ustalarından biri, Ruy Lopez adında bir İspanyol rahipti. Kendi adını taşıyan açılışı kendisi icat etmese de 1561’de yayınlanan bir kitapta analiz etmiştir. O zamanlar satranç teorisi oldukça ilkeldi.
- Modern oyun gibi, chaturanga adı verilen bu öncül, 8×8’lik bir ızgarada oynanır ve genellikle modern satranca benzer parçalar içerir.
- Chaturanga’nın kesin kuralları bilinmemekle birlikte, bazı önemli farklılıklarla birlikte modern satranca çok benziyor.
- Oyunun amacı da biraz farklı olabilir: bazı chaturanga hesapları, oyuncuların kral dışındaki tüm düşman taşlarını kaldırarak kazanabileceğini söylüyor.
- Chaturanga’nın kuralları İran’a onuncu veya onbirinci yüzyılda, Chaturanga olarak bilinen ve kaydedilen en eski satranç oyununun bulunduğu yerde geldi.
- Oyun İran’dan Arap dünyasına taşındı. Ayrıca Çin, Japonya ve Güneydoğu Asya’ya yayıldı ve sırasıyla Çin satrancı ve Japon satrancı olarak bilinen satranç ve shogi’ye dönüştü. Bu dönem, satranç problemlerini, açılışlarını ve bugün hala ele alınan diğer konuları analiz eden ilk bilimsel satranç araştırmalarına tanık oldu.
Ayrıca Sevgililer Günü Nasıl Ortaya Çıktı makalemizi de inceleyebilirsiniz.
Avrupa’nın Satranç Gelişimine Etkisi
Satranç tarihinde Avrupalı oyuncular, damalı satranç tahtaları gibi yenilikler getiren ve çeşitli taşların isimlerini şövalyeler, piskoposlar ve kaleler gibi ortaçağ Avrupa figürlerini yansıtacak şekilde değiştirerek oyuna mekanik ve kozmetik değişiklikler getirdiler.
Ortaçağ döneminde oyunlar yavaştı, sıklıkla saatler hatta günler sürüyordu. Bu, ilk hamlede piyonları iki boşluk hareket ettirme yeteneğinin yanı sıra şahı erken korumayı kolaylaştıran rok geliştirme de dahil olmak üzere kurallarda bir dizi değişikliğe yol açtı.
1500 yılına gelindiğinde, güney Avrupa’daki oyuncular fil ve vezirlere ek değişiklikler yaparak her iki taşı da daha güçlü hale getirdi ve oyunları önemli ölçüde kısalttı.
Bu sıralarda, İspanyol piskopos Ruy Lopez de Segura ve daha sonra Fransız Andre Danican Philidor gibi oyuncular çeşitli açılış ve oyun sonu durumlarının ilkelerini analiz etmeye başlayınca, modern satranç teorisi gelişmeye başladı.
19. Yüzyıl Boyunca Satranç Teorisi ve Gelişimi
Satranç teorisi, 18. yüzyılın ortalarına kadar bir salyangoz kadar yavaş ilerledi. 1749’da Fransız Üstat Francois-Andre Philidor , Analyze du jeu des Échecs adlı kitabıyla sahneye çıktı. Bu kitap bazı yeni açılış fikirlerini ele aldı ve ayrıca Philidor’un kale ve piyon savunmasını da içeriyordu bugün hala kullanılan bu savunma tekniği Philidor’un ünlü “Piyonlar satrancın ruhudur” sözü dünyaya ilk kez bu kitapta tanıtıldı.
Satranç dünya çapında popülerlik kazanmaya devam etti ve 19. yüzyılın ortalarında satranç takımlarının standardizasyonu gerçekleşti. 1850’lerden önce satranç takımları hiç de tek tip değildi. 1849’da Londralı Jaques , Nathaniel Cooke tarafından yaratılan yeni bir parça stili tanıttı. Aynı parçalar , zamanının en güçlü oyuncusu Howard Staunton tarafından da desteklendi. Staunton kalıbı olarak bilinen bu yeni parça tarzı, anında popüler oldu ve tüm dünyadaki turnuvalarda ve kulüplerde kullanıldı. Staunton taşları ve küçük varyasyonları hala turnuva satranç takımları için standart olarak kabul edilir.
Satranç Nasıl Rekabetçi Bir Spor Haline Geldi?
Satranç nasıl bulundu? ve nasıl bu denli rekabetçi bir spora evrildi diyen okurlar için bu konuyu da yazımızda inceliyoruz. On dokuzuncu yüzyıla gelindiğinde oyun, modern Avrupa yaşamının demirbaşlarından biri haline gelmişti. Oyuncular satranç kulüplerine katıldı ve satranç sorunları büyük gazetelerde demirbaş haline geldi.
İlk uluslararası satranç turnuvası 1851’de Londra’da düzenlendi. Bu, modern zaman işleyişinin, hızlı satranç çeşitlerinin ve kapalı hamlelerin gelişmesine yol açtı . İlk Dünya Satranç Şampiyonası 1886’da yapıldı.
İlk tartışmasız Dünya Satranç Şampiyonu, dönemin agresif, son derece Romantik tarzını ilk kez örnekleyen, ancak daha sonra yirminci yüzyılda hakim olacak konumsal oyun stilini geliştiren ve teorileştiren Avusturyalı oyuncu Wilhelm Steinetz’di . Bir dönem rakibi olan Adolf Anderssen , modern satranç problemlerinin popülerleşmesinde önemli bir rol oynadı .
Bu süre zarfında diğer önemli oyuncular arasında 27 yıl boyunca Dünya Şampiyonu olarak hüküm süren Alman matematikçi Emanuel Lasker ve erken bir satranç dahisi olan Amerikan Paul Morphy vardı.
1880’lere kadar beyazların ilk kez kurallarda kodlanması değildi. Bundan önce, oyuncuların dönüşümlü olması veya ilk oyuncunun kendi rengini seçmesi yaygındı.
Yirminci yüzyılda, Dünya Satranç Federasyonu satranç ve uluslararası yarışmaların kurallarını standartlaştırdı. Yüzyılın başlarında, radikal olarak yeni oyun tarzlarını tanıtan satranç teorisinin gelişimi de görüldü.
SSCB’de, Dünya Şampiyonu Mikhail Botvinnik , Dünya Şampiyonları Anatoly Karpov ve Garry Kasparov da dahil olmak üzere yirminci yüzyılın büyük bölümünde oyuna hakim olan bir nesil Sovyet oyuncularının geliştirilmesinde önemli bir rol oynadı .
Boris Spassky ve Bobby Fischer arasındaki 1972 Dünya Şampiyonası maçı “yüzyılın maçı” olarak adlandırıldı ve Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş’ta önemli bir olay haline geldi.
Savaş sonrası dönem ayrıca, 1980’lerin sonunda büyük ustaları yenebilene kadar gelişmiş bir şekilde gelişen çevrimiçi oyun ve satranç bilgisayarlarının tanıtımını da gördü.
1997’de IBM’in Deep Blue’su tarihi bir maçta o zaman hüküm süren şampiyon Kasparov’u yenmeyi başardı.
Bilgisayarlar Satranç Oyununu Nasıl Değiştirdi?
En iyi insan oyuncuları bile yenebilen satranç bilgisayarlarının ortaya çıkışı, oyun için dramatik sonuçlar doğurdu.
Oyuncular artık kendi oyunlarındaki hataları belirlemek için milyonlarca oyunun veritabanlarına başvurabilirler. Bu aynı zamanda oyuncuların daha önce hiç oynanmamış muhteşem yeni hamleleri keşfetmelerine de izin verdi. Bugün hala belirli bir satranç stili mevcut değil.
İlk Kripto Parayı Kim Buldu içeriğimizi de inceleyebilirsiniz
Tarihte Unutulmaz 3 Satranç Oyunu
Satranç tarihi boyunca oyuncular ve tarihçiler belirli oyunlara geri dönmeye devam ettiler. Belirli bir çağın stratejik ruhunu mükemmel bir şekilde yakalayan oyunlar veya daha önce hiç görülmemiş şaşırtıcı yeni bir fikir veya stratejiyi ortaya çıkaran oyunlar olabilir.
- Ölümsüz Oyun
Alman ustalar Adolf Anderssen ve Lionel Kieseritzky arasındaki sözde Ölümsüz Oyun, cesur kumarların ve agresif saldırıların Romantik dönemini tanımladı.
- Yüzyılın Oyunu
13 yaşında, geleceğin Dünya Şampiyonu Bobby Fischer, günün önde gelen satranç ustasına karşı baş döndürücü bir parlaklıkla doğaçlama ustalığını sergiledi. Bu oyun, Fischer’ın ölümcül stratejik avantajlara dönüştürdüğü birkaç cesur fedakarlık için dikkate değerdir.
- Kasparov-Deep Blue, Oyun 6
1996 ve 1997’de, o zamanlar Dünya Şampiyonu olan Kasparov, IBM süper bilgisayarı Deep Blue’ya karşı bir dizi maç oynadı. 1996 maçını Kasparov kazanmış olsa da, Deep Blue’nun çok geliştirilmiş bir versiyonu, Kasparov’u 20 hamleden daha kısa sürede istifa etmeye zorlamak için ustaca bir oyun sergiledi. Sonuç? Bir bilgisayar tarafından hüküm süren bir dünya şampiyonuna karşı ilk zafer.