Muharrem Sarıkaya: Balkanlar'da yeni dönem...
Başbakan Bülent Ecevit, yarın Romanya'nın Başkenti Bükreş'te Balkanlar'da yeni bir süreci başlatacak önemli bir Şart'a imza koyacak.
Balkanlar'a barış ve işbirliğini yeniden sağlamayı hedefleyen Şart, bir anlamda 1934 Balkan Antantı (Paktı) ve 1953 Balkan Paktı'nda alınan kararların tekrarı niteliğinde...
‘‘Sık ormanlarla kaplı sıradağ’’ anlamına gelen ‘‘Balkan’’ adı, 66 yıl önce imzalanan Antant ve 47 yıl önceki Pakt'a da bir türlü geçiş vermedi.
Tam tersine, ilerleyen yıllarda uzlaşma yerine çatışmayı, işbirliği yerine parçalanmayı getirdi.
Yunanistan da 1988 yılında Balkan Ülkeleri Dışişleri Bakanları Zirvesi'nde bunu fırsat bilip, Osmanlı'nın bölgedeki damgası olan ‘‘Balkan’’ adının Güneydoğu Avrupa olarak değiştirilmesini sağlamayı başardı.
Bu da fazla bir şey değiştirmedi.
* * *
Yüzyıl, başlangıcı gibi, kapanışını da Balkanlar'daki savaşla yaptı.
Bir yüzyıl savaş ve acıların kaynağı olan Balkanlar, bu yüzyılda barış ve uzlaşma yarımadası haline gelebilir mi?
Bu açıdan yarınki zirve önemli bir kilometre taşı...
‘‘Güneydoğu Avrupa Ülkeleri İşbirliği Süreci Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’’ adını alan zirve, düzenleniş biçimi açısından da ilginç bir benzerlik içeriyor.
1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün girişimiyle gerçekleşen Balkan Antantı'nı anımsatıyor.
Nedeni de her ikisinin de üçüncü bir tarafın girişimi olmadan gerçekleşiyor olması...
* * *
Zirvenin ilginç bir süreci var.
1998 yılında Girit'te dışişleri bakanlarının bir araya gelmesiyle ilk adımı atıldı.
1998'in ekim ayında Antalya'da devlet ve hükümet başkanları zirvesiyle bu adım taçlandı.
Mesut Yılmaz'ın başbakanlığı dönemine rastlayan zirvede, Balkanlar'daki işbirliğinden çok Türkiye'nin PKK sorunu ve Abdullah Öcalan'ın Suriye'den çıkarılmasına dönük Ankara'nın çabaları ön plana çıktı.
Ancak, bunun yararı Öcalan'ın Suriye'den ayrılışı sonrasındaki gelişmelerde önem kazandı.
Hatta, Türkiye ile Yunanistan arasında, ağustos ayındaki depremle doğan yakınlaşmanın ilk harcının Antalya zirvesinde, Yılmaz ile Yunanistan Başbakanı Simitis'in görüşmelerinde atıldığı da kabul gören bir gerçek.
Zirvenin geçen sene eylül ayında Bükreş'te tekrarı kararlaştırılmıştı.
Ancak, Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı'nın uçak kazasında ölümü, zirveyi yarına erteledi.
* * *
Bölge ülkeleri, işbirliği, ticaret ve ortak güvenlik mekanizmalarını geliştirmek amacıyla bu kadar geniş kapsamlı bir zirvede 66 yıl sonra ilk kez buluşacaklar.
Başbakan Bülent Ecevit, zirvede iki konuşma yapacak.
Bu konuşmalarında, ‘‘siyasi işbirliği ve güvenlik ile dayanışma’’ üzerinde duracak.
Yani Balkanlar'da bugüne kadar yaşanmamış iki olguyu işleyecek.
AB'nin genişleme sürecinde, Orta Avrupa ülkeleri ile Balkan ülkeleri arasındaki yarışta bu iki olgunun önemi de ortaya çıkıyor.
Buna bir de Balkan ülkelerinin demokrasideki atılımı eklendiğinde, Orta Avrupa ülkelerinden daha önce AB'ye gireceği de kabul gören bir olgu.
Hele bir de karşı sahil Kafkaslar'a göndereceği mesaj da dikkate alındığında, üç gün sürecek zirvenin önemi daha da artıyor.