- 25.Ağustos.2013 #1
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Akdeniz'de İki Büyük Güç:İspanyollar ve Osmanlılar
Akdeniz'de İki Büyük Güç:İspanyollar ve Osmanlılar
İspanyollar Akdeniz'in batısındaOsmanlılar ise doğusunda bulunan iki büyük imparatorluktu.Bu iki imparatorluğun kuruluşu 14. ve 15. yüzyılın ortalarında başlıyor.İspanyollar batıdanOsmanlılar ise doğudan Akdeniz'e hakim olmak istiyordu.1571 İnebahtı Muharebesi'nden önce bu iki devletsavaş alanında karşı karşıya gelmiş ve birbirleriyle tanışmışlardı.
1351-1352'de Aragon KrallığıVenedik'le ve Bizans'la ittifak ederek Cenevizlilere karşı savaş halindeykenOsmanlı Sultanı Orhan BeyCeneviz'in yanında yer almıştı.Böyleceİspanyollar ile Osmanlı arasında düşmanlıkbu savaş sırasında ortaya çıktı (Şubat1352).OsmanlılarCenevizlilerle işbirliği yaparak savaşta önemli rol oynadılar.1.000 kadar okçu Türk kuvvetiKatalanlar ve Bizans'a karşı Galata'yı müdafaa etmişlerdi.
İspanyol ve Osmanlı monarşileri kuruluşları açısından birbirleriyle parallelik gösterir.Ortaçağ'daİspanya'nın kuzeyinde bulunan üç dört küçük Hıristiyan beyliğinin Müslümanlara karşı yüzyıllar süren mücadelesi sonucunda Birleşik İspanyol Monarşisi kuruldu. OsmanlılardaKaresi Beyliğini ülkesine katmışRumeli'ye geçmişti (1352) ve Rumeli'de bir imparatorluğun temellerini atmıştı.SonundaAnadolu beylikleri ve nihayetinde İstanbul ele geçirildi.Bunların sonucundaAkdeniz'in doğusunda güçlü bir imparatorluk ortaya çıktı.Bu sırada İspanya'da bulunan Aragon ve Kastilya krallığıülkenin güneyinde bulunan Müslümanlara karşı Reconquista (Kutsal Savaş) etrafında birleşmişlerdi.Osmanlı ve İspanyol devletleri tarihinde kutsal savaşgazâ ve Reconquistabelirleyici bir rol oynamıştır.Kutsal savaşın son safhasında 1492'de Isabel ve Fernando Gırnataülkenin güneyindeki Müslüman Devletine karşı savaş açtılar ve yarımadadaki İslam egemenliğine son verdiler.İspanyollar bunu İstanbul'un fethine karşıİslam'a karşı kazanılmış bir zafer olarak kutladılar.İspanyollarla beraber bütün Avrupa'da bu zaferi kutlamıştı.
İber Yarımadası
Kristof Kolomb'da bu heyecan içindeKraliçe Isabel'den gemiler için para temin etti.KolombKraliçe'ye "Çin'de Grand Khan ile Osmanlılara karşı bir saldırı organize etmeyi" vaat etti.Yani kutsal savaşın devamı olarak Osmanlı İmparatorluğu'nu arkadan vurmak.Kolombyanlışlıkla Amerika'yı keşfetti.İki milletin tarihinde bunun gibi dünya tarihine yön vermiş çok önemli karşılaşma ve paralellik vardır.
İspanyollarmilli yapılarını kuvvetlendirmek için "Morisco" dedikleri Müslümanları ve Yahudileri İber Yarımadası'ndan atmak istiyorlardı.
1492'de Yayımlanan El-Hamra Fermanı'nın Bir Kopyası
Türk denizcileriİspanya'nın güneyine yakın olan Tunus ve Cezayir'e gitmeye başladılar.Bu sırada İspanyollarKuzey Afrika'da Oran ve Konstantin gibi limanları ele geçirmişlerdi.
Kuzey Afrika'da bulunan Müslümanlarİstanbul'a heyetler göndererek yardım istediler;evvela Fatih'tensonra II.Bayezid'den yardım talebinde bulundular.Bunun üzerine Osmanlı denizcilerikaptanları Kemal Reis idaresinde1510-1520 yıllarında Batı Akdeniz sularında göründüler.Hicrete zorlanan İspanya Müslümanlarının Kuzey Afrika'ya göç etmelerine yardım ederek onları gemileriyle taşıdılar.İspanyol Monarşisi aynı zamanda1492 yılında yayımladığı El-Hamra Fermanı ile ülkede bulunan Yahudileri Hıristiyan olmaları için zorluyorolmayanları Engizisyon mahkemelerinde türlü işkencelere tabii tutuyor veya ülkeden gönderiyordu.
Yahudi Hahamlarının yardım talepleri sonucunda Osmanlılar "dinlerini değiştirmeleri için zorlanan Yahudilere" (Sefardik Yahudileri) sahip çıktı ve onları himayesi altına alarak kendi topraklarına nakletti.Osmanlı'nın himayesi altına aldığı bu yahudilerin 100.000 civarında olduğu tahmin ediliyor.Göçmen YahudilerRumeli'deki şehirlereAvlona ve Selanik'eFilistin'eSafed'e iskan ettirildiler.Osmanlılara hayatlarını belkide kültürlerini borçlu olan bu Yahudilerdönemin Osmanlı'sına önemli teknolojiler getirdiler.SefardiklerSelanik'te kurulan tekstil atölyelerinde Yeniçerilere kumaş imâl ediyordu.İber Yarımadasından kurtarılan bu YahudilerOsmanlı İmparatorluğu'nun ekonomik ve sosyal hayatında önemli rol oynamışlardır.
Veraset ve izdivaç yoluyla hem Alman İmparatoruhem İspanya Kralı olarak Şarlkenkarşısında Osmanlıları buldu.Akdeniz ve Orta Avrupa'daki mücadelelerdünya harbi halini aldı.Akdeniz'e kıyısı bulunan Tunus'un stratejik önemi büyüktü.Akdeniz'e hakim olmak isteyen İspanya ve Osmanlı bu bölgeye yerleşmek için girişimlerde bulunmaya başladı.1533'te Barbaros Hayreddin'in ele geçirdiği Tunus'uŞarlken1535'te Türklerin elinden aldıfakat daha sonra Türkler şehri tekrar ele geçirdiler.
1510'lardan itibarenBatı Akdeniz'de üsler temin eden Osmanlılarevvela Cezayir'e yerleşmişlerdi.Tunus üzerindeki bu mücadele Şarlken ve onun oğlu II.Felipe Döneminde devam etmiştir.Baba oğulAvrupa'da Katoliklik için çalışmışlardı.Osmanlılarda bu devirdeAkdeniz'de büyük bir deniz gücü haline gelmiş bulunuyordu.1538 Preveze deniz zaferiAkdeniz'de Osmanlı egemenliğinin başlangıcıdır.OsmanlılarAkdeniz'in bir diğer adası olan Malta'yı ele geçirdikleri haldeİspanya büyük bir tehlikeye girecekti.Bunun farkında olan İspanyollarMalta Şövalyelerini desteklediler ve bütün AvrupaMalta Şövalyelerinin arkasında yer aldı.BöylelikleOsmanlıların 1565 Malta kuşatmasıbüyük bir zayiatla başarısızlığa uğradı.
İnebahtı Deniz Muharebesi
Akdeniz üzerindeki mücadele dolayısıyla süren Osmanlı-İspanyol mücadelesinin ikinci dönemiKıbrıs Adası'nın fethiyle başlar.Osmanlıların Kıbrıs'ı fethetmesi sonucu Avrupa'da büyük bir haçlı seferi hazırlığı başladı.Papa'nın çağrılarıyla VenedikİspanyaAvusturya arasında bir Haçlı birliği kuruldu.Şarlken'in gayrimeşru oğlu olan Don Juan kumadasında 200 kadırgadan oluşan büyük bir haçlı donanması harekete geçti.HedefKıbrıs'ı Osmanlıların elinden almaktı.230 gemilik Osmanlı donanmasına İnebahtı'da baskın yapıldı ve sefer mevsimi geçtiği için zayıf durumda olan Osmanlı donanması savaşı kaybetti (1571).Savaşın galibi Don Juan İspanya'da kahraman olarak karşılandı.Bu savaşAkdeniz'de Türk egemenliğinin sona erdiği anlamına gelir.Bu zaferden sonra haçlılaryalnız Kıbrıs'ı değilİstanbul'u ele geçirmeyi düşünmeye başladılar.Osmanlı donanması yeniden süratle inşa edildi ve 1572'de denize açılarak müttefik Haçlı donanmasının karşısına çıktı.Haçlılar bu kez savaştan kaçındı.
İnebahtı Muharebesiİspanyol kültüründe ve tarihinde bir dönüm noktasıdır.İspanya bu zaferden sonra Akdeniz'in hakimi oldu.Hattaİspanyol edebiyatında Türk figürübu zaferden sonra göze çarpar.
Tunusİspanya için Kıbrıs'tan daha önemliydi.1573'te "kahraman" Don Juan gelip Tunus'u aldı fakat Osmanlılar Tunus'u ertesi yıl tekrar ele geçirdi...
İspanyaPortekiz işgali (1580) sonucu Amerika'ya ve Hint Denizi'ne yöneldi.Osmanlı ve İspanyol yakınlaşması ilk kezII.Felipe'nin İngiltere'yi istila planı dolayısıyla gerçekleşti.İngiltere'yi istila etmek isteyen II.FelipeAkdeniz'in doğusundan gelebilecek tehlikeyi yani Osmanlı'yı durdurmak istemiş ve bunun sonucunda 1584'te bir antlaşma imzalanmıştır...
Kaynak:Halil İnalcık Kuruluş ve İmparatorluk Sürecinde Osmanlı devletKanunDiplomasi
Konu Bilgileri
Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar
Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)