Tatil yiyecekleri evcil hayvanlar için zehirli olabilir. Bir veteriner, evcil hayvanınız onları yerse hangisini ve ne yapacağını açıklar.
Tatillerde, insanların kendilerini hususi yiyeceklerle şımartmaları normaldir. Ben de bir evcil hayvan sahibi olarak, birçok evcil hayvan ebeveyninin tüylü bebeklerine de hususi ikramlar vermek istediğini biliyorum.
Bununla beraber, bir baytar ve klinik veterinerlik araştırmacısı olarak, bazı fazlaca yaygın yiyeceklerin – tatillerde kullanılan popüler yiyecekler de dahil olmak suretiyle – evcil hayvanlar için tehlikeli bulunduğunu da biliyorum.
Biz baytar hekimlerin tatillerde hayvan acil servisinde karşılaşmış olduğu en yaygın gıdayla ilgili krizlerden bazıları ve bu şekilde bir durumda ne yapılması gerektiği aşağıda açıklanmıştır.
Soslu hindi muhtemelen en popüler dinlence yiyecekleri arasındadır. Ve bir çok köpek yada kedi hindi kızartmanın leziz olduğu mevzusunda insanlarıyla kesinlikle aynı fikirdedir.
Bununla beraber, hindi derisinde bulunan yağ ve buna eşlik edebilecek sos, tereyağı ve domuz pastırması benzer biçimde yağlı yiyeceklerin fazlalığı, kedi ve köpekler için iyi gitmez. Aşırı oranda yağ alan evcil hayvanlar, yağ, protein ve karbonhidratların parçalanmasına destek olan organ olan pankreas iltihabı olan pankreatit geliştirebilir.
Pankreatit, pankreasın sindirim enzimlerini sızdırmasına ve sonunda kendisini “sindirmesine” niçin olur. Pankreatit tedavi edilmezse böbrekler ve karaciğer benzer biçimde öteki organ sistemlerini etkileyebilir ve hatta kanın pıhtılaşmasına niçin olabilir.
Pankreatitin en yaygın semptomları kusma ve ishali ihtiva eder. Pankreatitli olabilecek evcil hayvanlar, en yakın baytar hastanesine yada acil servise götürülmelidir. Baytar, pankreatik lipaz immünoreaktivitesi yada cPLI/fPLI adında olan pankreas enzimleri için spesifik bir kontrol dahil olmak suretiyle tanısal kan testleri yapmış olacaktır.
Pankreatit tedavisi çoğunlukla semptomlarıyla uğraşmayı ihtiva eder. Evcil hayvan, kusmayı durdurmak için bulantı önleyici ve ağrı kesici ilaçlarla beraber elektrolit dengesinin kurulmasına destek olmak için IV sıvıları alır. Antibiyotiklerin yanı sıra karaciğer koruyucuları ve probiyotikler ve hususi bir rejim lüzumlu olabilir.
Keşke tek problem Türkiye olsaydı! Öteki birçok yaygın dinlence malzemesi de evcil hayvanlara zarar verebilir.
Pırasa, sarımsak, soğan, frenk soğanı ve arpacık soğanı benzer biçimde dinlence yemeklerinde yaygın olarak kullanılan birkaç allium türü insanoğlu için sıhhatli olabilir. Köpekler ve kediler için ise alliumlar zehirlidir. Yutulması halinde hemolitik anemiye, kısaca kırmızı kan hücrelerinin sayısında azalmaya niçin olabilirler.
Normalde yuttuktan birkaç gün sonrasında ortaya çıkan hemolitik anemi emareleri kusma, ishal, uyuşukluk ve sarılığı ihtiva eder.
Evcil hayvanlarda hemolitik anemiyi tedavi etmek için baytar hekimler kan naklinin lüzumlu olup olmadığını belirlemek için kan testleri yaparlar. IV sıvıları, antioksidanlar ve bulantı önleyici ilaçlarla allium zehirlenmesinin semptomlarını ele alırlar.
Minik ekmekler ve ekmekler benzer biçimde mayalı yiyecekler de tatillerde insanların evcil hayvanlarından uzak tutması ihtiyaç duyulan başlıca yiyeceklerdir. Bu yiyeceklerdeki maya, bir evcil hayvanın sıcak midesinde mayalanabilir ve toksik seviyelerde etanol üretebilir. Evcil hayvanlarda etanol toksisitesi, kan şekerinde ani düşüşe, solunum depresyonuna, nöbetlere ve kalp durmasına niçin olabilen metabolik asidoza yol açabilir.
Normalde, evcil hayvan sahipleri metabolik asidozdan neredeyse fazlaca geç olana kadar şüphelenmezler, bu sebeple fazlaca azca dışa dönük semptomu vardır. Bundan dolayı, bir evcil hayvanın herhangi bir pişmiş yada pişmemiş maya hamurunu yutma olasılığı var ise, onu derhal bir baytar acil servisine götürün.
Ayrıca, evcil hayvanlar kokteyl yada bira içerek de etanol toksisitesi yaşayabilir, bundan dolayı alkollü içecekleri de onların ulaşamayacağı bir yerde tutun.
Şimdi, favori bir dinlence ikramına ne dersiniz – çikolata?
Aslına bakarsak insanları çikolataya çekebilecek maddeler – teobromin ve kafein benzer biçimde metilksantinler – hem köpekler hem de kediler için zehirlidir. Veterinerler çikolata yutulması için acil tedavi sağladığında, çoğu zaman evlatların şekerlerini sevdikleri evcil hayvanlarıyla paylaştıklarını duyarız.
Çikolata yiyen evcil hayvanlar, metilksantinlerin vücutta biriktiği ve onları hasta etmiş olduğu bir durum olan “çikolata zehirlenmesi” geliştirebilir. Evcil hayvanlarda çikolata zehirlenmesinin emareleri titreme, artmış kalp hızı, kusma, ishal, huzursuzluk ve hatta nöbetleri ihtiva eder.
Evcil hayvanlarda çikolata zehirlenmesi tıbbi bir acil durumdur. Evcil hayvanın midesinin boşaltılması ve IV sıvılar ve etken kömür ile destek tedavisi alması gerekir. Baytar muhtemelen evcil hayvanın çikolatanın türünü ve ne kadar yediğini bilmek isteyecektir, bu sebeple bazı çikolata türleri, mesela fırın çikolatası daha fena toksik etkilere haiz olabilir.
Çikolata da fazlaca fazla yağ ihtiva eder, bundan dolayı kedi yada köpeğin pankreası da bundan zevk almayacaktır.
Peki ya meyveler? Dinlence toplantılarında çoğunlukla ortaya çıkan köpekler için fazlaca zehirli bir meyve var: hem taze hem de kuru üzüm haline getirilmiş üzümler.
Üzüm yada kuru üzümdeki tartarik asit yenirse akut böbrek hastalığına niçin olabilir. Köpeklerde akut böbrek hastalığının yaygın emareleri kusma, aralıklı ishal ve artan su alımıdır.
Köpeklerde akut böbrek hastalığı tıbbi bir acil durumdur. Bundan şüpheleniliyorsa, evcil hayvan derhal bir baytar hastanesine yada acil servise götürülmelidir. Tedavi tipik olarak evcil hayvanı IV sıvılarla stabilize etmekle sınırlıdır.
Ksilitol toksisitesi, bugünlerde baytar hekimlerin karşılaşmış olduğu en yaygın acil durumlardan biri olsa da, evcil hayvan sahipleri içinde hala büyük seviyede bilinmiyor.
Xylitol, çoğu zaman şekersiz ürünlerde kullanılan suni bir tatlandırıcıdır. İnsanlar için güvenli olsa da, kediler ve köpekler için süratli etkili ve potansiyel olarak ölümcül bir zehirdir.
En minik oranda ksilitol alınması bile bir evcil hayvanın karaciğerinin hızla insülin salmasına niçin olarak hipoglisemiye (alışılmadık derecede düşük kan şekeri seviyelerine) niçin olabilir. 30 dakika içinde evcil hayvan kusma, uyuşukluk ve nöbet benzer biçimde semptomlar yaşayacak ve ataksi adında olan uzuvlarının koordinasyonunu kaybedecek.
Ksilitol toksisitesi olan bir evcil hayvan için acil tedavi, hayvana kan şekeri seviyesini yükseltmek için dekstroz içeren IV sıvıları vermeyi ve ilerlemesini dikkatle izlemeyi ihtiva eder.
Alt çizgi? İnsanlar için güvenli olan bazı leziz yiyecekler genel olarak evcil hayvanlar için fazlaca tehlikeli olabilir – yalnız kediler ve köpekler için değil, bununla birlikte kuşlar, sürüngenler ve fare, hamster ve gerbil benzer biçimde evcil hayvanlar. Bundan dolayı, tatili tüylü yada tüylü bebeklere evcil hayvan maması dükkanından yada baytar ofisinden ikramlar vererek hususi hale getirin ve onları mutfak tezgahından ve çöp tenekesinden uzak tutun.
Leticia Fanucchi Oklahoma Eyalet Üniversitesi’nde veterinerlik klinik bilimleri klinik destek doçentidir.
Bu yazı şu adresten tekrardan yayınlanmıştır: Konuşma. Orijinal makaleyi okuyun Burada.