Feodalizm
Feodalizm, kapitalizmden önceki üretim biçimini tanımlayan kavram.
Özellikleri
Genel olarak siyasi bölünmüşlük, içe kapalılık ve dinsel öğelerin fazlalığı bu dönemin ana özellikleridir. Üretim aracı topraktır ve sınıfsal çelişki genel olarak senyörler ile serfler arasındadır. [1]
Köleci dönemde Roma imparatorluğundaki devletin en önemli para kaynağı olan fetih ve fetihlerden gelen ganimetlerin azalması ve gittikçe yoksullaşan köylülerin köle olması; köleci toplumun gittikçe iki ana sınıfa bölünmesine, toprağın gittikçe köle sahiplerinin elinde merkezileşmesine neden olmuştur. Zorla ve isteksiz çalışan kölelerin gittikçe artması sınıf mücadelesini ortaya çıkarmış, "latifundialar" adını verilen işletmelerin yerini daha küçük işletmeler almıştır. Bu işletmeler daha küçük ölçekte, çalışan kişilerin belirli bir miktar ürün yada para karşılığında ücretli emeğini satmasına dayanıyordu. Bu işletmelere "Kolon" adı veriliyor ve feodalizmin ilk nüvelerini oluşturuyordu. [1]
Feodalizmde üretim, genel olarak daha içe dönük ve kapalı bir üretim biçimidir. Üretim aracı olan toprağın bölünmüşlüğüne dayanmaktadır. Feodal dönemde özellikle siyasi güç bir sömürü aracı olarak kullanılmıştır. Merkezi krallıklar zayıftır, senyörler diğer ifadeyle derebeyleri kendi kalelerinde kendi küçük devletlerine, askerlerine ve vatandaşlarına sahiptir. Bu yüzden kendi vatandaşları üzerinde bir yetki sahibidir. Serfler, senyörlerin vatandaşıdır. Özgür kişilerdir ve kendi topraklarına sahiptir. Yine topraklarını miras yoluyla ailesine devredebiliyordu, ancak satma yada alma hakkına sahip değildi.
Feodalizm 3 farklı sömürüye dayanmaktadır.
1) Birinci aşamada kişi toprağın üstünde tam bir yetkiye aitti. Ürettiği ürünleri kendi ihtiyacı için ayırabiliyor ve geri kalanını satabiliyordu. Ancak yılın, ayın veya haftanın belirli zamanlarında senyörün topraklarında senyör için çalışıyordu. Bu oldukça mantıklı bir şekilde ""Angarya"" adını taşıyordu.
2) İkinci aşamada ise kişi ürettiği ürünün belli bir kısımını feodal beye veriyordu. Bu ürün-rant olarak adlandırılır.
3) Üçüncü aşamada ise kişi ürettiği ürünün belirli bir kısmını kendi ihtiyacı için ayırıyor, diğer kısımını pazarda meta olarak satıyordu. Bu satıştan elde ettiği gelirin belli bir kısımını ise feodal beye veriyordu. Bu aşamada para-rant olarak adlandırılır. Bu aşama meta ekonomisinin canlandığı feodalizmin içe dönük özelliğini gitgide kaybolduğu ve kapitalizmi başlatacak adımın oluşmasına neden oluyordu. Yine o dönemde Lonca adı verilen zanaatçı kurumlarıda büyük değişikliğe uğruyordu. Loncalarda her ustanın belirlenen katı kurallar dahilinde üretim yapma hakkı vardı. Ancak meta ekonomisinin gelişmesi bu katı kuralların kalkmasına zanaatçıların daha özgür şekilde üretim yapmasını sağlarken kapitalizmi oluşturacak ilk adımlar atılıyordu. [1]