Güney Afrika savanalarında, kırlangıçlar göğe doğru yükselip yere dalarak sürü halinde gösterilerini yapıyor. Dümdüz uzayan yeryüzü boyunca hafifçe esen serin meltemle gelen havayı paylaşıyorlar. Saat daha sabahın 6'sı, birkaç dakika sonra güneş doğacak. Bir dizel motorun sesi kuş seslerini aniden bastırıyor.
Kırmızı bir toz bulutunun içinden gürleyerek çıkan kum renginde bir Volvo FM, Johannesburg'un 150 kilometre güneybatısına düşen Koppies Dam Doğa Koruma Alanı’nın kapılarında bir araya gelen pikap kamyonlu bir gruba katılıyor. Sezonun ilk günü. Bugün, hayvan yakalama ekibi, Afrika'da bulunması ve avlanması en zor ve en tehlikeli hayvanları tanımlamak üzere avcıların bulmuş olduğu bir terim olan "Büyük Beş"ten biri olan Afrika bufalosunu yakalayıp taşıyacak.
Ekip lideri ve bu agresif hayvanları taşıyacak Volvo kamyon-çekicinin sürücüsü olan Petrus Motsoane, “Çoğu zaman bufalolarla çalışıyoruz fakat bu her zaman riskli bir iş. Bufalo güçlü bir hayvan ve saldırdığında intikam hırsıyla saldırıyor. Sizi ele geçirirse işiniz bitti demektir. Sizi öldürecektir,” diyor.
Vahşi hayvanların yakalanması ve taşınması Güney Afrika'nın birçok doğa koruma alanında yürütülen önemli bir faaliyettir. Her şeyden önce, doğa koruma alanlarında farklı hayvan türleri arasındaki dengeyi koruma ve ayrıca aynı soydan çiftleşmeyi önleme amacını taşımaktadır.
Bufalo güçlü bir hayvan ve saldırdığında intikam hırsıyla saldırıyor.
Yakalama faaliyetleri, havanın en serin olduğu dönemde, Mart ve Ekim ayları arasında gerçekleştirilmektedir. Ekip, zebradan gergedana, bufalodan aslana kadar birçok farklı vahşi hayvan türünü yakalayıp taşımaktadır.
Petrus Motsoane 20 yıldan uzun bir süredir Güney Afrika'nın Free State Eyaleti’ndeki doğa koruma alanlarında çalışıyor. Savanada 24 ton ağırlığındaki, 22 metre uzunluğundaki kamyonu hassas manevralar yaparak taşınacak hayvan sürülerine yanaştırıyor. İş hem aracın hem de sürücünün zorlu gereklilikleri karşılamasını gerektiriyor.
Petrus, “Savanada araç kullanmaktan vücudunuz yorgun düşer. Sanki kaburgalarınız kırılıyormuş gibi hissedersiniz! Ancak, 10 yıldır bu kamyonu kullanıyorum ve şimdiye kadar hiçbir sorunla karşılaşmadım. İhtiyaç duyulan her şeyi yapabilecek kadar kuvvetli ve dayanıklı,” diyor.
Free State eyaletindeki hayvan yakalama ekibi, 25 kişi artı bir veteriner cerrah ve bir helikopter pilotundan oluşuyor. Bufalo, helikopterle aranır ve açık alana kovalanır, daha sonra sakinleştirici okla veteriner cerrah tarafından havadan vurulur.
Bufalo bayıltıldıktan sonra karadaki ekip pikap kamyonlarıyla hayvanın yanına gider ve ağırlığı bir tonun üzerinde olan hayvanı vinçle pikabın arkasına kaldırırlar. Bufalo daha sonra Petrus’un Volvo kamyonuna taşınır ve uyuyan hayvan vinçli bir kamyonla kaldırılarak treylere yerleştirilir. Bunun ardından hayvanı uyandırmak için bir uyandırma ilacı verilir.
Petrus, “Bufalo uyanınca biraz agresifleşir fakat o zamana kadar zaten dışarı çıkmış ve kapıyı kapatmış oluyoruz. Eğer siz daha treylerden çıkmadan önce uyanırsa sizi ele geçirmeden ışık hızıyla dışarı çıkmanız gerekir,” diyor.
Bayıltılmış bir zebranın yükleme işleminin ortasında uyanarak gözü bağlı bir şekilde savanaya kaçtığı eski bir hikayesini anlatırken gülümsediğinde, alt damağındaki altın diş ile sol kulağındaki altın halka parlıyordu.
Kuyrukları aşağı yukarı sallanan üç devekuşu, uzun çimlerden geçerek kamyonun sağ tarafına yanaşıyor ve helikopterin çıkardığı takırtılı ses iki yetişkin gergedan ve bir yavru gergedandan oluşan gergedan ailesinin korkuyla kaçmasına neden oluyor. Kamyon çim ve çalıların üzerinden seke seke bir dağ geçidinden ilerleyerek köprüden geçiyor, ancak köprü o kadar dar ki aracın üzerinden geçebilmesi tam bir mucize. Petrus’un yüzü işine tam odaklandığını gösteriyor.
“Engebeli arazide sürerken kamyon sekiyor ve normal yoldakinden tamamen farklı bir ses çıkarıyor. Tehlikeli araziden geçerken tekrar güvenli alana çıkana kadar çok ama çok yavaş sürmem gerekiyor. Yolumda hiçbir taş ya da engel olmadığından emin olmak için önümdeki yola çok dikkat etmem gerekiyor. Ancak, her şeyi göremiyorum ve bazen şansımı denemek zorunda kalıyorum,” diyor.
Gün kötü başlıyor. Veterinerin uyuşturduğu ilk iki bufalo, bir korunun içine dalarak nehre tehlikeli derecede yakın olan bir dağ geçidine kaçtı. Gürültülü motorlarıyla pikaplar söz konusu noktaya giderken yüksek çalılıklı alana takıldı ve vardıklarında ise bufalolardan birinin uykuya daldığı bataklık alanına inemediler. Ağaçlar, helikopterin yakında olup saldırıya geçebilecek diğer bufaloları izlemesini zorlaştırıyordu.
Destek ekip çağrıldı ve ardından her şey çok hızlı gelişti: bufalo yeşil bir sedyenin üzerine itildi ve vinçle yamaçtan yukarı jipe kaldırıldı, ardından on kişi uyku halindeki hayvanı çıplak elleriyle pikap kamyonun arkasına kaldırdı.
Petrus, kamyonu sürmenin yanı sıra ekip lideri olarak hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen çalışmaları izlemekten ve treylere yüklenmelerine yardımcı olmaktan da sorumlu. Treyler, dışarıdan açılıp kapatılabilen çelik kapılı beş bölmeye ayrılmıştır. Hayvanların büyüklüklerine bağlı olarak, kamyon en fazla 15 bufaloyu taşıyabilmektedir.
Hayvan yakalama ekibinin başkanı Kees Lawrence, kara ekibinin az önce kamyona getirdiği dört yaşındaki bufalo için doğru B vitamini dozunu ölçerken, “Bufalolar yalnız kalmayı sevmez. Bu onları çıldırtır ve kendilerini yaralamalarına neden olur. Bu nedenle, bir bölme içinde her zaman iki ya da üç bufalo birlikte taşınır,” diyor.
Yakalanan her bufalo çeşitli hastalıklara karşı test edilir, bir mikroçip ile işaretlenir ve bağışıklık sistemini güçlendirmek üzere B vitamini verilir. Kees uyku halindeki bufaloya iğne yaparken, Volvo damper dorse ile vinçli kamyon arasında beyaz renkli bir göz bağı ile gözleri bağlanmış ve kulakları pamuklu yün ile tıkanmış bir bufalo sırası var. Göz bağları ve pamuklu yün sakin kalmalarına yardımcı oluyor.
Diğer sürücülere ne taşıdığımı söyleyince, ‘Adamım, bu hayvanlar bir gün seni öldürecek’ diyorlar. Ancak, 20 yıldan uzun süredir bu işi yapıyorum ve hala hayattayım.
Kan testlerinin yapılması, taşınan bufaloların nakledilmesi ve uyandırılması işi hızla gerçekleştiriliyor. Petrus uzun bir demir çubuk kullanarak bölmeler arasındaki kapıları açıyor. On dört hayvan hızla treylere biniyor. Bufalolar kendilerini aniden küçük bir metal kutu içine kapatılmış bulmaktan hoşnut olmuyorlar.
Petrus, sürücü kabinine binerken “Ben aracı sürmeye başlayınca sakinleşecekler,” diyor.
Kamyon, doğa koruma alanından geçerek bufaloların açık arttırmayla diğer doğa koruma alanlarına satılmalarından önce karantina altında kalacakları çitli alana gidiyor. Bugünkü kargonun değeri 2,2 milyon randdan fazla, yani yaklaşık 394.000 TL değerinde. Bunlar satıldıktan sonra Petrus Motsoane hayvanları yeni evlerine taşıyacak.
“İşimin en güzel kısmı kamyonumu karayolunda kullanmak. Diğer sürücülere ne taşıdığımı söyleyince, ‘Adamım, bu hayvanlar bir gün seni öldürecek’ diyorlar. Ancak, 20 yıldan uzun süredir bu işi yapıyorum ve hala hayattayım.”
Volvo FM, 2003 model, 380 bhp'lik 13 litrelik dizel motora ve SA Trucks marka, Güney Afrika üretimi bir treylere sahip. Damper dorse 22 metre uzunluğunda ve 24 ton ağırlığında. Araç, Mart ve Ekim ayları arasındaki hayvan yakalama sezonunda, vahşi hayvanları savanada ve normal yollarda taşımak üzere günlük olarak kullanılmaktadır.