Ceres, Roma’nın tahıl tanrıçasıydı ama onun aynı zamanda Roma siyasetinde de merkezi bir figür olduğunu biliyor muydunuz? Nedenini öğrenmek için daha fazlasını okuyun!
Roma şehri, halkının beslenmesini sağlamak için yabancı tahıllara güvendiği meşhurdu. Şehrin nüfusu arttıkça Tiber Nehri çevresindeki çiftlikler artık şehrin ihtiyaçlarını karşılayamıyordu.
Roma, tarihinin başlarında Yunan yerleşim yerlerinden tahıl ithal etmeye başladı. Şehir bu tahıllara adını veren tanrıçayı da ithal ediyordu.
Ceres , Yunan tahıl tanrıçası Demeter‘in Roma dilindeki adıydı . Tarım tanrıçası Yunanistan’da bir anne figürü olarak saygı görüyordu ve Romalılar da bu geleneği sürdürdüler.
Ancak Roma çok geçmeden Ceres’i yeni bir açıdan gördü. Tarımla olan bağlantısı onu tarlalarda çalışan pleblerin koruyucu tanrıçası yaptı.
Bu erken tarımsal bağlantı, Ceres’i önümüzdeki beş yüz yıl boyunca sürekli olarak değişecek ve değişecek bir siyasi alana itti. Erken Cumhuriyet’ten İmparatorluğun yükselişine kadar Ceres, Roma’nın asil olmayan liderlerinin artan siyasi nüfuzunu temsil ediyordu.
Ceres’in İlk İbadetleri
Ancak diğer Roma tanrılarının çoğundan farklı olarak Ceres’in daha eski bir İtalyan etkisine sahip olduğu görülmemektedir. Diğer tanrılar Yunan efsanelerini Etrüsk ya da Latin kültüründen figürlerle birleştirirken, Ceres tamamen Demeter’den etkilenmiş gibi görünüyor.
Etki o kadar doğrudandı ki, kökeni Yunanistan’da olmayan bilinen hiçbir Roma mitleri yoktu. Diğer birçok tanrının Roma geleneğine özgü hikayeleri olsa da Ceres mitolojisinde onu Demeter’den ayıran hiçbir şey yoktur.
Bunun nedeni muhtemelen Ceres’in bölgeye tarihinin çok erken bir döneminde gelmesidir. Yerini alacak benzer bir Etrüsk ya da Latin tanrısı yoktu çünkü onlar da Yunan tahıl tanrıçasına tapıyorlardı.
Yaklaşık MÖ 600 yılına ait bir yazıt, Ceres’in Kuzey ve Orta İtalya’daki Etrüsklerden bile önce yaşadığını gösteriyor. Hasatta Akdeniz’in temel buğdayı olan kılçıksız buğdayı sağlaması için Faliskanların dilinde adıyla çağrılmıştı.
MÖ 493’te Aventine Üçlüsü’nün bir üyesi olarak resmi olarak Roma ibadetine dahil edildi. Şarap tanrısı ve tanrıçası olarak Liber ve Libera’yı da içeren bu tarım tanrıları üçlüsü, asil soylu tanrılardan oluşan Başkent Üçlüsü’nün pleb karşılığıydı.
Ceres, Roma’nın Olympus’un on iki tanrısı görüşüne en sonunda dahil edilen tek tarım tanrısıydı. Aynı zamanda alt sınıflarla en yakından ilişkili olan kişi olarak kaldı.
Ceres ayrıca Roma’nın kendi altyapısı nedeniyle ağırlıklı olarak Yunan olarak kaldı.
Tarihinin büyük bölümünde Roma şehri kendi kendine ayakta kalamadı. Galya ve Mısır’ın fetihlerinden önce Roma, tahılının çoğunu Sicilya gibi Yunan kolonilerinden ithal ediyordu.
Magna Graecia, tanrıçanın “dünyevi evi” olarak adlandırılıyordu ve Yunan kültürü ve uygulamalarıyla bağlantılıydı. İmparatorluğun ilk dönemlerinde bile yazarlar Ceres Tapınağı’nın ve içinde gerçekleşen ritüellerin belirgin bir şekilde Yunan tarzında olduğunu belirtmişlerdir.
Kıtlığa Karşı Koruyucu
Livy’ye göre Ceres kültü muhtemelen tarım tanrıçası rolü nedeniyle Roma’da erken dönemde öne çıktı.
Ceres’in, ilk krallar döneminde Roma çevresindeki bölgelerde tapınıldığı belgelenmiştir, ancak onun kültü, erken cumhuriyete kadar bölgede gerçekten gelişmemiştir. Livy’ye göre bu, ilk Romalıların tanrılarını benimseme biçiminden kaynaklanıyordu.
Cumhuriyetin ilk dönemlerindeki insanlar, mucizeler olarak bilinen felaketlerin, tanrıların hoşnutsuzluğunun kanıtı olduğuna inanıyordu. Bu genellikle siyasi karışıklık veya devlete yönelik tehdit zamanlarına karşılık geliyordu.
Capitaline Triad’ın böyle bir belirsizlik döneminde kurulduğuna inanılıyordu. Bir dizi mahsul kıtlığı , Romalıların komşularının tarım tanrılarını, özellikle Ceres’i benimsemelerine ilham veren bir kıtlığa yol açmıştı .
İki yüz yıl sonra, İkinci Pön Savaşı’na pek çok dahinin eşlik ettiği söyleniyor. Savaşın kendisi ve onu çevreleyen felaketler, Romalıları, ihmal ettikleri tanrıları yatıştırmazlarsa devletlerinin yok olacağına inandırdı.
Ceres’in Roma’da yerleşik bir tarikatı olsa da, zamanın insanları tanrıçanın kendisine gösterilen saygıdan hoşnutsuz olduğuna dair kanıtlar gördü. Roma’daki tapınağına yıldırım düştüğünde bu şüphe doğrulandı.
MÖ 191’de onun onuruna bir oruç tutuldu. Senato, tanrıçanın onlara bir daha asla kızmamasını sağlamak için bu orucun her beş yılda bir tutulmasına karar verdi.
Bu beş yıllık program sürdürülmese de Ceres’i yatıştırmak için kefaret orucu uygulaması devam etti. Bu yatıştırma ritüelleri olarak adlandırılan en az on bir kefaret bu saatten sonra gerçekleştirildi.
Ceres’e yapılan kefaretlerin çoğu, doğrudan onunla bağlantılı tehditlerden sonra gerçekleşti. Tarım tanrıçası olarak kıtlığa son vermesi için çağrıldı. Pleblerin tanrıçası olarak toplumsal huzursuzluk zamanlarında da yatıştırılırdı.
Ceres’e kaydedilen son kefaret, MS 64’te, Büyük Yangın’ın Roma şehrinin çoğunu yok etmesinden sonra meydana geldi. Hangi tanrının gücendiğinden emin olunamadığı için o dönemde birçok tanrı ve tanrıçaya kefaret yapıldı.
Ancak daha sonraki Romalılar Ceres’i çoğunlukla bir tarım tanrıçası olarak değil, bir anne olarak yatıştırdılar. Yunanistan’da olduğu gibi Roma’da da kızıyla olan ilişkisi tahıl tanrıçası kültünün merkezi bir parçasıydı.
Ceres Ayinleri
Yunan mitolojisinde Demeter, Persephone’nin annesidir. Zeus, kardeşleri Hades’in genç tanrıçayı annesinin isteği dışında kaçırıp kendisine eş yapmasını ayarlamıştı.
Persephone’nin yeraltı dünyasına kaçırılmasının ve annesinin onu çılgınca aramasının hikayesi, antik Yunan’da popüler bir hikayeydi. Mevsimlerin değişimini, ölümle yeni yaşam arasındaki döngüyü anlatıyordu.
Aynı zamanda kültürün gizem kültlerine de ilham kaynağı oldu.
Bu gizli gruplar ölümün doğasını ve ölümden sonraki yaşamı anlamaya çalıştı. Bu gizemlerle ilgili efsanelere odaklandılar ve onları genişlettiler.
Onlara göre Persephone merkezi bir figürdü. Yeraltı Dünyasının kraliçesiydi ve rutin olarak oraya gidip yeniden hayata dönen tek tanrılardan biriydi.
Demeter, annesi olarak bu tarikatların inançlarına bağlıydı. Kızı Yeraltı Dünyası’na döndüğünde yas tuttuğu söyleniyordu, ancak bazı gizemli tarikatlar Demeter’in ona orada katıldığına inanıyordu.
Bu kültler Roma inancına da taşındı. Birçok Romalı, “Yunan Ceres Ayinleri” adını verdikleri etkinliğe katıldı.
Dünyanın tüm kütlesi ve özü baba Dis’e (yani, Dives, ‘zenginler’, Yunanca Plouton’da) adanmıştır, çünkü her şey toprağa geri döner ve aynı zamanda topraktan doğar. Proserpina ile evlendiği söyleniyor (aslında Yunanca bir isim, çünkü o, Yunanca Persephone denilen tanrıçanın aynısı) – onun mısır tohumunu temsil ettiğini düşünüyorlar ve onun saklandığı ve onun tarafından arandığı masalı var. anne. Annesi Ceres’tir.
-Cicero, De Natura Deorum 2. 16 (çev. Rackham)
Yunan kültleri büyük ölçüde belirsiz ve gizliyken, ölüm tanrıçaları olarak Roma’nın Ceres ve Proserpina kültü resmi devlet dininin bir parçasıydı.
İkinci Pön Savaşı sıralarında, Roma’daki yeni Ceres ve Proserpina kültüne liderlik etmek üzere Yunan rahibeler getirildi. Tanrıçanın Yunan ayinlerini taklit ederek Roma şehrinden memnun olacağı umuluyordu.
Eleusis gizemleri özellikle Cumhuriyetin son dönemlerinde popüler hale geldi. Anne ve kıza, Yunanistan’da sıklıkla olduğu gibi, yaşamla ölüm arasındaki çizgide duran tanrıçalar olarak tapınılırdı.
Ceres’in resmi kültünün, tıpkı Yunanistan’daki inanç gibi, iki farklı biçimi vardı.
Aventine Tepesi’ndeki resmi tapınağında Ceres, pleb sınıfının tanrıçasıydı. Çiftçileri ve tahıla bel bağlayan diğerlerini temsil ediyordu ve sıklıkla sınıf kimliğinin odak noktası olarak hizmet ediyordu.
Bu tarikat, Roma’daki en büyük Ceres festivali Cerealia’yı kutladı ve oyunlarına sponsor oldu. Bu tarikat Ceres’i şarap ve meyve tanrıçası Libera’nın annesi olarak görüyordu.
Ancak Sicilya, tanrıçanın Yunan ayinlerinin merkezi haline geldi. Proserpina’nın kaçırılması ve Yeraltı Dünyası’ndan geri dönüş hikayesi, ölüm ülkesi ile yaşamın gelişimi arasındaki mistik bağlantıyı göstermek için anlatıldı.
Bazı insanlar Roma şehrinin altında mundus cerialus’a veya Ceres Dünyası’na erişebileceklerine inanıyorlardı. Bu yer altı çukuru, Roma ile Yeraltı Dünyası arasında bağlantı sağlamak amacıyla yılda üç kez açılıyordu.
İbadet edenler, ölülerin ruhlarının mundus cerialus’tan çıkıp yaşayanları ziyaret edebileceğine inanıyorlardı. Yeraltı Dünyasına ulaşmak için çukura tahıl sunuları atılırdı.
Bu gelenek Ceres’i yazın tahıl yetiştirdiği yaşayanların dünyası ile kızının kış boyunca kraliçe olarak hüküm sürdüğü ölüler ülkesi arasında bir arabulucu olarak kutladı. Ancak bazı tarihçiler bunun daha eski bir amaca hizmet etmiş olabileceğine inanıyor.
Romalılar, çukurun Yunan ayinlerinin yerleşmesinden önce, Romulus zamanında kazıldığına inanıyorlardı. Tarihçiler böyle bir çukurun bir zamanlar kentin tahıl deposu olabileceğini düşünüyor.
Zamanla bu depolama sistemi terk edildi. Ancak Ceres’le olan bağlantısı devam etti.
Mundus ceialus ritüelleri, Yunan ayinlerinin daha popüler hale gelmesinden sonra oluşturuldu. Tahıl çukurunun ilk kullanımı yaşamı korumak için kullanılmış olsa da daha sonraki kullanımında Ceres’in yaşayanlarla ölüler arasında hareket eden bir tanrıça olduğu anlaşıldı.
Bir tarım tanrıçası olarak Ceres tek başına çalışmadı.
Romalılar büyük tanrılarını Yunanistan’dan alırken, daha küçük tanrıların yerel kökleri vardı. Bu daha küçük tanrılar genellikle Yunanistan’daki periler ve iblisler gibi daha güçlü Olimposlularla bağlantılıydı .
Ceres’in maiyetini oluşturan küçük tanrılar, tahıl yetiştirme sürecinin her aşamasını temsil ediyordu. Ceres tahılın tanrıçası olsa da, bu tanrılar onun büyümesine ve gelişmesine yardımcı oldu. Onlar:
- Vervactor: Toprağın ilk işlenmesinin tanrısı.
- Onarıcı: Dünyayı hazırlayan tanrı.
- Imporcitor: Geniş oluklar açan tanrı.
- Insitor: Tohum ekim tanrısı.
- Obarator: Sürülmüş toprağı kaplayan tanrı.
- Occator: Üzücü tanrı.
- Serritor: Kazma tanrısı.
- Subruncinator: Ayıklama tanrısı.
- Messor: Hasadı biçen tanrı.
- Konvektör: Tahılları tarlalardan taşıyan tanrı.
- Düzenleyici: Tahılı depolayan tanrı.
- Promitor: Tahılı dağıtan tanrı.
Bu tanrılar yalnızca çiftçilik işini değil, aynı zamanda şehrin beslenmesini sağlayan Roma sistemini de temsil ediyordu.
Cumhuriyet döneminde kentteki vatandaşların çoğunun çiftçilikle ilgili ilk elden deneyimleri çok azdı. Roma’nın yiyeceklerinin büyük bir kısmı kırsal kesimden veya Magna Graecia’dan ithal edildiğinden Conditor ve Promitor onlar için bu döngüdeki en önemli tanrılardan ikisiydi.
Roma tahılı şehir genelindeki büyük depolarda depolandı ve halka dağıtıldı. Conditor ve Promitor, Roma’daki işçilerin, zanaatkarların ve tüccarların devletin tahıl tedarikinden paylarını almasını doğrudan sağlayan tanrılardı.
Ceres Kanunları
Tarım tanrıçası olarak Ceres, Roma ibadetinin başlarında Aventine Tepesi ile birlikte kurulmuştu. Onu pleb sınıfıyla sıkı bir şekilde ittifaka soktu.
İlk Roma krallarının zamanında plebler yeni kurulan devletin çiftçileri ve işçileriydi. Onların asil muadilleri, soylular, yöneticiler ve askerlerdi.
Cumhuriyet genişledikçe bu sınıflar da genişledi. Eski aristokrat aileler, siyasi güç ve askeri otorite konusunda kalıtsal bir iddiayı sürdürdüler ve bu gücü nesiller boyunca birkaç ailede tuttular.
Ancak pleb sınıfı genişledi. Esasen soylu ya da köle olmayan herkesi kapsadığından, Roma’nın özgür vatandaşlarının büyük çoğunluğu pleblerden oluşuyordu.
Çiftçiler ve işçilerin yanı sıra, zaman zaman soylu aileler kadar zengin olan yeni bir sınıf da bu gruba dahildi. Roma’nın toprakları büyüdükçe pleb tüccarlarının ekonomik ve politik gücü de arttı.
Ancak Roma’nın sınıf yapısı, bu yeni elitlerin hiçbir zaman asilzade ailelerin gücüne gerçek anlamda rakip olamayacaklarını garanti ediyordu. Doğumları nedeniyle en zengin plebler hâlâ Roma’nın çiftçileriyle aynı grupta bulunuyordu.
Cumhuriyet döneminde bu toplumsal eşitsizlik hoşnutsuzluğun artmasına neden oldu. Sonunda plebler Tribünleri aracılığıyla hükümette temsil edilmeyi kazandılar.
Pleb sınıfının tanrıçası olan Ceres tapınağı, siyasi örgütlenmenin merkezi olarak hizmet ediyordu. Tribünlerin resmi kayıtlarını tutuyordu ve pleb meseleleri için bir mahkeme görevi görmüş olabilir.
Romalılar ilk yasaların arazi kullanımını ve tahıl dağıtımını düzenlemek olduğuna inanıyordu, bu nedenle Ceres hukuki konuların merkezindeydi. Çiftçilikle ilgili yasalar hâlâ onun yetki alanına giriyordu.
Örneğin tarla sınırları kaydırıldığında veya mahsullere zarar verildiğinde sanık Ceres adına yargılanıyordu. Soylu sınıfı genişledikçe onları etkileyen daha birçok olay onun yetki alanına girdi.
Roma’da birçok pleb’i dehşete düşüren iki hukuk sistemi geliştirildi.
Patrician yasası, alt sınıfın neredeyse keyfi olarak gözaltına alınmasına izin veriyordu. Plebler siyasi güç kazandıkça, bu yasanın belirli bir düzenlilikle siyasi muhalifleri susturmak için kullanıldığına dair kanıtlar var.
Patricilerin, cezasızlıkla suç işlemek için statülerini kullandıkları bildirildi. Pleb Konseyi tarafından yargılanamazlardı ve yalnızca kendi sınıflarının kanunlarına cevap verirlerdi.
MÖ 287’de Senato, önde gelen pleblerin baskısı altında, Pleb Konseyi tarafından kabul edilen yasaların Roma kentindeki tüm insanlara eşit şekilde uygulanmasına karar verdi.
Ceres Tapınağı, Senato’nun resmi kararnamelerinin burada barındırılması nedeniyle bu kararnameyle ek bir güç kazandı. Livy’ye göre bu o kadar vicdansızdı ki soylular pleblerin bilgisi olmadan Roma yasalarını değiştiremezdi.
Popülizmin Tanrıçası
Ceres Tapınağı her zaman pleb sınıfıyla ilişkilendirilmişti. Erken Cumhuriyet döneminde, patrisyenlerin gücünü ve prestijini sınırlama ve Roma toplumunu daha eşitlikçi hale getirme çabalarının merkezi olmuştu.
Ancak Cumhuriyetin sonuna gelindiğinde gelenek, soyluların çıkarlarının çoğunu ilerletmek için kullanıldı.
Ceres ve tapınağı pleb politikalarıyla o kadar yakından bağlantılıydı ki onun imajı ve sembolizmi sınıf hareketiyle eş anlamlıydı. Tarım sahneleri ve tahıl sapları pleblerin siyasi değerlerinin sembolü haline geldi.
Cumhuriyetin sonraki yıllarında soylu politikacılar bu imgeleri kendi amaçları için kullanmaya başladılar. Tahıl tanrıçasıyla aynı safta yer almaları, alt sınıfların onayını aldıkları ve idealleri için savaştıkları izlenimini veriyordu.
Örneğin Sulla, MÖ 82-79 yılları arasında askeri bir diktatörlük kurdu. Bu döneme ait madeni paralar, tarlalardaki çiftçileri ve dünyayı koşullandıran kişileri gösteriyor ; bu da onun iktidar üzerindeki hakimiyetinin Ceres’in himayesi altında bir büyüme ve refah dönemi olduğunu ima ediyor.
Julius Caesar otuz yıl sonra iktidara geldiğinde, başarısından dolayı o da Ceres’e güvenmişti. Bunun anlamı, kendisi bir asilzade olsa bile diktatörlüğünün pleblere fayda sağlayacağıydı.
Varisi Octavianus, Sezar Augustus ve Roma’nın ilk İmparatoru oldu. O da Ceres kültünü vurguladı.
Octavianus annesinin ailesi tarafından evlat edinilmiş olsa da doğuştan soylu değildi. Sınıf, babasoylu çizgiye göre belirleniyordu ve Octavianus’un babası zengin bir pleb idi.
Octavianus, kendi ailesinin Ceres’le pleb olarak bağlantısını vurgulayarak, hükümdarlığına popülist bir bakış açısı kazandırdı. Kanuna göre bir asilzade olarak görülse de, pleblerin onu kendi sınıflarının bir temsilcisi olarak görmelerini istiyordu.
Ceres’le birlikte çalışması için imparatorluk tahıl tedarikinin kişileşmiş hali olan yeni tanrıça Annona’yı yarattı. Yeni tanrıça İmparatorun gücünü temsil ediyordu ancak pleblerin tanrıçasıyla bağlantılıydı.
Eşi İmparatoriçe Livia, Ceres tasvirlerinde sıklıkla kullanılan tahıllardan yapılmış tacı takarken resmedilmişti. Ceres’in korona baharatı İmparatoriçe’nin tasvirlerinde o kadar yaygın hale geldi ki, Yaşlı Faustina’nın MS 140’taki ölümünden sonra ona Proserpina’nın enkarnasyonu olarak saygı duyuldu.
Ceres’in kendisi ve pleb sınıfını İmparator’a daha da bağlamak için değiştirildi. Kendi konumu ile ağustos imparatorlarının konumu arasında sözlü bir bağlantı oluşturmak için ona sık sık Ceres Augusta deniyordu.
Romalı yazarlar, devletin halkına hem yiyecek hem de eğlence sağlayarak “ekmek ve sirkler” yoluyla varlığını sürdürdüğünü iddia etti. Roma’da gücü elinde tutmanın en hayati bileşeni Ceres’in sağladığı ekmekti.
Ceresin Annesi
Tahıl tanrıçası Ceres, neredeyse doğrudan Yunan tanrıçası Demeter mitolojisinden uyarlanmıştır. Yunan kolonileriyle tahıl ticareti, onunkinin Roma’da kurulan en eski mezheplerden biri olmasını sağladı ve Yunanlardan en çok etkilenenlerden biri olarak kaldı.
Roma, Yunan tanrıçasının her iki yönünü de benimsedi. Resmi tapınağı emziren bir annenin tapınağıydı ama diğer uygulamaları da onu Yeraltı Dünyasının gizemleriyle ilişkilendiriyordu.
Bir tarım tanrıçası olarak Ceres, erken dönemde pleb sınıfıyla ilişkilendirildi. Kralların zamanında çoğunlukla çiftçiydiler, ancak Cumhuriyetin başlarında çoğu soylulara meydan okuyacak kadar zengin ve etkiliydi.
Ceres Tapınağı’na dayanan pleb liderleri, Roma’da daha fazla temsil ve yasal otorite için mücadele ediyor. Haraçları seçme hakkını kazandılar ve sonunda tüm Roma pleb yasalarına göre yönetildi.
Ceres pleb siyasetiyle o kadar yakından bağlantılı hale gelmişti ki asilzadeler sonunda onun imgelerini benimsediler. Ceres’i kullanarak, popülist bir çekicilik sağlamak amacıyla kendilerini pleb geleneklerine bağlayabildiler.
İmparatorluk döneminde bu popülist imgeler devam etti. Ceres hâlâ pleblerin tanrıçasıydı ama ikonografisi ve adı, onu Roma imparatorluk ailesinin gücü ve tanrısallığıyla ilişkilendirmek için kullanılıyordu.