Hiperpigmentasyon, cildin yamalar hâlinde etrafındaki bölgeye göre daha koyu bir renk aldığı yaygın tıbbi bir durumdur. Genellikle zararsız olan bu koyu lekelerden estetik kaygılardan dolayı kurtulmak için birçok tıbbi ya da evde tedavi yöntemleri mevcuttur.
Adımlar
Makalenin 1.Yöntemi:
Koyu Lekelerin Nedenlerini Bulmak
-
1Koyu lekelerin türlerini öğren. Koyu lekelerin oluşmasına birden fazla şey sebep olduğu için koyu lekelerin türleri hakkında bilgi sahibi olmak onlarla nasıl başa çıkacağın konusunda sana avantaj sağlayabilir. Aşağıda üç farklı hiperpigmentasyon türünü bulabilirsin: [1]
- Lentigo. Bu lekeler güneşteki UV ışınlarına maruz kalınmasından dolayı oluşur. Bu lekeler 60 yaş üzerindeki insanların yüzde 90’ında görülür. Ancak daha genç erkek veya kadınlarda da güneşe bağlı lekeler bulunur. Bu lekeler belli bir düzende olmayıp ciltte dağınık hâlde gözlenirler.
- Melazma. Bu koyu lekeler hormonal değişimlerden dolayı ortaya çıkar. Kadınlar hamilelik ya da menopoz gibi hormonlarının değişim gösterdiği dönemlerde yanaklarında koyu lekeler oluştuğunu fark edebilirler. Bu lekeler doğum kontrol hapları ya da hormon terapi tedavilerinin bir yan etkisi de olabilir. Melazma, tiroid disfonksiyonu sonucu da oluşabilir.
- Postinflamatuar hiperpigmentasyon (PIH). Bu tür koyu lekeler sedef hastalığı, yanık, akne ya da cilde ağır gelen cilt bakım tedavileri sonrasında ciltte oluşan travma sonucu ortaya çıkabilir.
-
2Koyu lekelerine neyin sebep olduğunu bul. Neyle mücadele ettiğini bilirsen ona göre bir tedavi yöntemi seçebilirsin ve daha fazla koyu lekenin oluşmaması için yaşam biçiminde gerekli değişiklikleri yapmaya başlayabilirsin. Koyu lekelerinin sebebini anlamak için kendine şu soruları sor:
- Düzenli olarak solaryuma giriyor ya da güneşleniyor musun? Eğer güneşe yüksek oranda maruz kalma eğilimindeysen ve güneş kremi fazla kullanmıyorsan vücudunda çiller oluşabilir. Topikal tedaviler ve güneşte durmaktan sakınmak bu tip pigmentasyondan kurtulmanın en iyi yoludur.
- İlaç kullanmanı gerektiren bir hastalık durumun var mı? Hamile misin, doğum kontrol hapı alıyor musun ya da hormon terapisi görüyor musun? Melanomun olabilir. Bunun tedavisi zor olsa da fark yaratabilecek bazı tedavi yöntemleri mevcuttur.
- Ciddi akne problemin, estetik ameliyatın ya da başka uzun süreli cilt problemlerin oldu mu? Topikal tedaviye yanıt veren ve zamanla kaybolan postinflamatuar hiperpigmentasyonun olabilir.
-
3Teşhis konulması için bir dermatoloğa görün. Dermatolog özel bir büyüteçle derini inceleyip koyu lekelerinin sebeplerini bulacaktır. Fiziksel muayenenin yanında dermatolog sana yaşam biçiminle ilgili sorular da sorarak sorununun ne olduğunu anlamaya çalışacaktır. Aynı zamanda, var olan koyu lekelerin için en iyi tedavi yöntemini önerecek ve yeni leke oluşumunun önüne geçecektir.
Reklam
- Hiperpigmentasyon birçok kişinin muzdarip olduğu yaygın bir durum olduğu için piyasada koyu lekeleri kısa sürede geçiren çok sayıda ürün ve tedavi şekli mevcuttur. Bir dermatoloğa görünmen hangi maddelerin koyu lekelerde işe yarayıp hangilerinin işe yaramayacağını anlaman açısından sana yol gösterici olacaktır.[2]
- En etkili tedavilerin bir kısmı sadece reçeteyle alınabilir. Bu da dermatoloğa görünmenin önemini hatırlatan diğer bir nedendir.
- Son olarak, koyu lekelerinin arkasında melanom veya herhangi bir cilt kanseri türü olma ihtimalini elemek önemlidir. Her yıl tüm vücut muayenesini yaptırmak cilt kanserinin erken teşhisi için oldukça önemlidir.[3]
Makalenin 2.Yöntemi:
Kanıtlanmış Tedavi Yöntemlerini Denemek
-
1Cildi ölü derilerden arındır. Koyu lekelerin sadece bir iki ay önce oluştuysa derinin henüz üst tabakalarında olabilir. Yüzünü ölü derilerden arındırarak bu lekelerden kolayca kurtulman mümkün olabilir. Yüzünü ölü derilerden arındırmak, en üstteki deri tabakasını soyup yeni derinin üste çıkmasını sağlama işlemidir.
- İçindeki partiküller sayesinde yüzündeki ölü tabakayı nazikçe temizleyen bir arındırıcı al. Çekilmiş taze badem ya da yulaf ezmesini günlük kullandığın yüz temizleyicine ekleyerek de kendi arındırıcını da yapabilirsin. Elde ettiğin bu arındırıcıyı koyu lekelere dairesel hareketlerle uygula.
- Clarisonic gibi elektronik cilt temizleme aletleri standart arındırıcılardan biraz daha derine inebilir. Bu alet yüzündeki ölü deri hücrelerini nazikçe soyarak cildi temizler. İnternetten veya eczanelerden bu aleti temin edebilirsin.
- Glikolik ya da salisilik asit içeren temizleyiciler kullanmayı dene.
-
2Topikal asit tedavisi dene. Bunlar hem reçeteli hem de reçetesiz olarak satılır ve alfa hidroksi asitler, beta hidroksi asitler ya da retinoidler içerir. Bu farklı asitleri uygulamak ölü derinin en üst tabakasını soyarak yeni hücrelerin gelişmesini, böylece cildin tazelenmesini sağlar. Bu tedavi yöntemleri, tüm hiperpigmentasyon türlerinin tedavisi için kullanılır.
- Alfa hidroksi asitler glikolik asit, mandelik asit, sitrik asit, laktik asit ve diğer bazı asitleri içerir. Bu asitler genelde tarımsal ürünlerden ve diğer gıdalardan elde edilir. Bu asitler cildi çok iyi arındırmanın yanı sıra hassas cilde sahip kişiler için de uygundur. Alfa hidroksi asitler serumlarda, kremlerde, nemlendiricilerde ve peelinglerde bulunabilir.
- Beta hidroksi asit aynı zamanda salisilik asit olarak da bilinir. Reçetesiz satılan akne ilaçlarında ve cilt bakım ürünlerinde bulunan bir maddedir.[4] Salisilik asit krem, serum, temizleyici veya peelinglerle uygulanabilir.
- Retinoik asit aynı zamanda tretinoin ya da Retin A olarak da bilinir. Retinoik asit A vitamininin bir formudur. Akne ve koyu leke tedavisinde oldukça etkilidir. Retinoik asit içeren kremleri ve jelleri eczanelerden reçeteli ya da reçetesiz alabilirsin.
- Reçetesiz bir ürün arıyorsan içerisinde hidrokinon, salatalık, soya, kojik asit, kalsiyum, azelaik asit ve arbutin bulunduran ürünleri tercih etmeye çalış.[5]
-
3Kimyasal bir peeling kullanmayı dene. Yüzeysel tedaviler koyu lekelerinin geçmesini tam olarak sağlayamıyorsa kimyasal peeling yapmayı deneyebilirsin. Kimyasal peeling cildinin üst tabakalarını tamamen soyar. Kimyasal peelingler yukarıda bahsi geçen asitlerden yüksek oranda içerir ve etkisine göre hafif, orta ve derin olmak üzere üç gruba ayrılır. [6]
- Jessner peelingi güneşten, hormonlardan ve postinflamatuar hiperpigmentasyondan kaynaklanan koyu lekelerin giderilmesinde yaygın olarak kullanılır.
- Hafif kimyasal peelingler genelde alfa hidroksi asitler içerir. İçinde bulunan ortak maddeler glikolik asit ve laktik asittir. Koyu lekeler için en etkili peeling olarak bilinirler.
- Orta dereceli kimyasal peelinglerde TCA ya da trikloroasetik asit bulunur. Bu peelingler genelde güneşten dolayı oluşan koyu lekeler için önerilir. En iyi sonucu alabilmek için koyu lekeler gözle görülür bir şekilde azalana kadar iki haftada bir tekrarlanır. Bu peelingler, cilt iyileştikten sonra daha fazla koyu lekeye sebep olabileceği için koyu tenli kişiler için önerilmez.
- Derin kimyasal peelingler aktif madde olarak fenol ya da fenik asit içerir. Daha çok derin kırışıklıkların tedavisinde kullanıldıkları gibi güneşin ciltte oluşturduğu ciddi zararları iyileştirmek için de kullanılır. Fenol peelingler çok güçlüdür ve anestezi eşliğinde uygulanır. Cildin iyileşip olumlu sonuç vermesi aylar sürebilir.
-
4Mikrodermabrazyon uygulamasını dene. Mikrodermabrazyon, koyu lekelerin giderilmesi için çok ince kristaller kullanılarak cildi “zımparalama” yöntemidir. [7] Soyulan cildin yerine yeni ve taze bir cilt dokusu gelişir. Bu tedavi genellikle birkaç ay boyunca ayda bir kere tekrar edilir.
- Bu işlem için deneyimli bir doktor bul. Cildi zımparalamak tahrişe sebep olabilir ve bu da renk bozulmalarını daha da kötü hâle getirir. İşlem doğru bir şekilde uygulanmazsa sonuçlar senin için tam bir hayal kırıklığı olabilir.
- İki uygulama arasında cildin iyileşmesi için zamana ihtiyaç olduğundan mikrodermabrazyon çok sık aralıklarla uygulanmamalıdır.
-
5Lazerle tedavi yöntemlerini araştır. IPL (Intense Pulsed Light) olarak da bilinen lazer tedavisinde koyu lekelere sebep olan melanini yok etmek için yoğun atımlı ışık kullanır. Pigmentli alanlar ışığı emer ve parçalanır ya da buharlaşır. Vücudun da bu bölgede kabuk bağlayıp yeni ve pigmentsiz taze bir cilt oluşturarak bu bölgeyi iyileştirir. [8] Lazer tedavisi oldukça etkili bir tedavidir ama aynı zamanda pahalı ve can yakıcı bir işlemdir.
Reklam
- Cildinde koyu lekeler uzun zamandır varsa lazer tedavisi en iyi tedavi yöntemidir. Bir yıldır veya daha fazla bir süredir koyu lekelerin varsa bu lekeler artık cildin derinlerindedir ve topikal tedavilerle bu kadar derine ulaşmak mümkün değildir.
- Çok açık tenliysen 4 veya 5 lazer seansı lekelerin tamamen kaybolması için yeterli olabilir. [9]
Makalenin 3.Yöntemi:
Evde Tedavi Yöntemleri Denemek
-
1Cildine narenciye meyvelerini uygula. Narenciye meyvelerinde bol miktarda askorbik asit olarak da bilinen C vitamini ve sitrik asit bulunur. Bu asitler cilde zarar vermeden cildin üst tabakasının soyulmasına yardımcı olur. Bu meyveleri kullanabileceğin bazı yöntemleri aşağıda bulabilirsin.
- Bu meyvelerin suyunu sık ve cildine hafifçe uygula. Kadınlar yüzyıllardır cilt tonlarını açma amacıyla direkt olarak limonu ciltlerine uygulayarak kullanmaktadırlar. Ancak sen limon yerine portakal, greyfurt ya da yeşil limon kullanmayı da tercih edebilirsin. Meyveyi ikiye böldükten sonra suyunu bir bardağa ya da kaba sık. Bir parça pamuk yardımıyla koyu bölgelere uygula. 20 dakika beklettikten sonra durula. Günde bir ya da iki kez tekrarla.
- Limon ve bal maskesi yap. Yarım limonun suyunu 2 tatlı kaşığı bal ile iyice karıştırdıktan sonra yüzüne uygula. 30 dakika beklettikten sonra yüzünü iyice durula.
- Narenciye ve süt tozu peelingi yap. Su, süt tozu ve istediğin bir narenciye meyvesinin suyundan 1’er çay kaşığı karıştırarak yumuşak bir macun kıvamına getirdiğin karışımı cildine masaj yaparak uygula. İyice durula.
-
2E vitamini kullanmayı dene. Güçlü bir antioksidan olan E vitamini zarar görmüş hücrelerin iyileşmesine ve yeni hücrelerin güçlenmesine yardımcı olur. E vitaminini topikal tedavi olarak tek başına kullanabilir ya da E vitamininden zengin besinler tüketerek etkisinden daha fazla faydalanabilirsin.
- Topikal uygulama: Koyu lekelerinin üzerine doğrudan saf E vitamini yağıyla masaj yap. Günlük kullanımla beraber koyu lekelerin yok olacaktır.
- Beslenme takviyesi: Daha fazla E vitamin almak için diyetine şu besinleri ekle: kuruyemiş (badem, yer fıstığı ve çam fıstığı), ay çekirdeği, buğday tohumu yağı ve kuru kayısı.
-
3Bir papayayı dilimle. Papaya meyvesi papain enzimi içerir. Papain cildin soyulmasına yardım ederek yeni deri hücrelerinin oluşmasını sağlar. Papaya aynı zamanda C ve E vitaminleri de içerdiği için koyu lekelerin giderilmesinde harikalar yaratır. Papain, papayanın yeşil olduğu zamanlarda daha yoğun olsa da olgun papaya kullanmanın da herhangi bir sakıncası yoktur. Papayayı soyup çekirdeklerini temizledikten sonra aşağıdaki tedavilerden birini uygula:
- Bir dilim papayayı kurtulmak istediğin koyu lekelerin üzerine koy. Bu şekilde 20-30 dakika beklet. En iyi sonucu alabilmek için günde iki kez tekrarla.
- Papayalı yüz maskesi yap. Papayayı parçalara ayırdıktan sonra pürüzsüz bir macun kıvamına gelene kadar blenderdan geçir. Maskeyi yüzüne ve boynuna uygula. 30 dakika beklettikten sonra iyice durula.
-
4Aloe vera kullan. Aloe vera sağlık için çok faydalı bir bitkidir. Mükemmel bir nemlendiricidir ve güneş yanığı tedavisinde çok etkilidir. Bunların yanında koyu lekelerin giderilmesine de yardımcı olur. Evinde aloe vera yetiştiriyorsan küçük bir parça koparıp elinde ezdiğin bitkiyi koyu lekelerine uygula. Aloe vera jellerini bazı mağazalardan da temin edebilirsin. Saf aloe vera daha iyi etki edeceği için aldığın ürünün %100 aloe vera içerdiğinden emin ol.
-
5Kırmızı soğan kullanmayı dene. Soğan, ciltteki koyu lekelerin açılmasına yarayan asidik bir özelliğe sahiptir. Elinin altında limon yoksa soğan da iş görebilir! Kırmızı soğanı soy ve parçalara ayırdıktan sonra blenderdan ya da katı meyve sıkacağından geçir. Bir parça pamuk yardımıyla soğanı koyu lekelerinin üzerine uygula. 15 dakika beklettikten sonra durula. [10]Reklam
Makalenin 4.Yöntemi:
Yeni Lekelerin Oluşumuna Engel Olmak
-
1Güneşe daha az maruz kalmaya çalış. UV ışınlarına maruz kalmak koyu lekelerin en yaygın sebeplerinden biridir. Koyu lekelerinin türü ne olursa olsun güneşte uzun süre kalmak bu sorunu daha da kötü bir hâle sokabilir. Ne kadar iyi korunsan da, bu zararlı ışınlardan en iyi korunma şekli ışınlara hiç maruz kalmamaktır. Cildini UV ışınlarından korumak için aşağıdaki tedbirleri al:
- Güneş kremi kullan. Kış mevsiminde bile yüzüne 15 veya daha yüksek koruma faktörlü bir güneş kremi sür.
- Güneş ışınlarının güçlü olduğu ve direkt vurduğu zamanlarda şapka ve güneş gözlüğü kullan. Yüzünün geri kalan kısmına etkili bir güneş kremi sür.
- Solaryuma girme. UV ışınlarına direkt olarak maruz kalmak cildin için zararlıdır (iç organların için de).
- Güneşlenme. Bronz tenin açıldıktan sonra geride koyu lekeler kalacaktır.
-
2Kullandığın ilaçları gözden geçir. Kullandığın ilaçlardan dolayı melazma sorunun varsa kullandığın ilaçları değiştirmen bu lekelerden kurtulmanı sağlayabilir. Doktorunla konuşarak endişelerini paylaş ve bu yan etkiyi yapmayacak başka bir ilaca geçip geçemeyeceğini sor.
-
3Profesyonel cilt tedavilerini araştır. Hiperpigmentasyon, iyi uygulanmamış bir cilt tedavisinin sonucu olabilir. Estetik cerrahi veya derin kimyasal peelingler sonrasında koyu lekeler oluşabilir. Herhangi bir cilt tedavisine başlamadan önce ayrıntılı bir araştırma yap ve işlemi uygulayacak doktor ya da estetisyenin bu konuda yeterince deneyimi olduğundan ve hasta memnuniyetinin iyi olduğundan emin ol.
-
4Yüzüne elleme. Yüzünde oluştuğunu fark ettiğin bir sivilceyi sıkma hatta ona hiç elleme. Sivilceye ne kadar çok dokunursan koyu lekelerinin olma ihtimali o kadar artar. Unutma, sivilceleri yok edersen koyu lekeler ortaya çıkar!Reklam
İpuçları
- Vücudun susuz kaldığında deri hücrelerinin yenilenmesi yavaşlar. Koyu leke tedavisinin etkisini arttırmak için bol su iç.
- Sabırlı ol. Koyu lekeler genellikle oldukça inatçıdır ve yok olmaları zaman alabilir. Seçtiğin tedavi yöntemini uygularken kararlı ve istikrarlı ol.
- Nasıl bir cilt tipine sahip olduğunu anla. Örneğin, hassas bir cildin varsa cildine uygulayacağın şeylere dikkat etmen gerekir. Çünkü bazı ürünler farklı cilt tiplerinde lekelere veya döküntülere sebep olabilir.
Uyarılar
- Yüzüne narenciye suyu uyguladıktan sonra güneşe çıkma; bu, cildinin yanmasına sebep olabilir.
- Hamileler veya emzirme döneminde olan kadınlar salisilik asit kullanmamalıdırlar.
- Herhangi bir cilt açıcı ürün kullandığın dönemde bol miktarda güneş kremi kullandığından emin ol.
- Koyu lekeler için evde tedavi yöntemleri kullanırken her zaman kutu üzerindeki talimatları takip et.
- Aspirine alerjin varsa salisilik asit içeren ürünler kullanma.
- Doktorun ya da estetisyenin varsa koyu leke tedavisini uygula. Tedavi sonrasında yapman gereken şeyleri dikkatle uygula.
- Cilt açıcı bir ürün olarak bilinen hidrokinon kanser, pigment hücreleri hasarı, dermatit ve diğer deri problemleriyle ilişkilendirilmektedir. Birçok cilt hastalıkları uzmanı, ancak diğer hiçbir tedavi yöntemi başarılı sonuç vermediyse, son olarak hidrokinona başvurur.
- Asit tedavilerinin uygulanması için Fitzpatrick deri tipinin 1-3 olması gerekir, çünkü daha koyu tondaki ciltlerde işlemden sonra renk düzensizlikleri görülebilir. [11]
Bu wikiHow makalesi hakkında
Referans
- ↑ http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23205538
- ↑ http://www.aad.org/stories-and-news/news-releases/dermatologist-shines-light-on-natural-ingredients-used-in-new-topical-treatments-for-hyperpigmentation
- ↑ http://www.oprah.com/style/Problem-Skin-Treatments-Top-Dermatologists-Prescribe-Solutions
- ↑ http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/acne/tc/acne-treatment-with-salicylic-acid-topic-overview
- ↑ http://www.aad.org/stories-and-news/news-releases/dermatologist-shines-light-on-natural-ingredients-used-in-new-topical-treatments-for-hyperpigmentation
- ↑ http://www.webmd.com/beauty/peels/chemical-peel
- ↑ http://www.webmd.com/beauty/dermabrasion/dermabrasion-microdermabrasion-directory
- ↑ http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3461803/
- ↑ http://www.oprah.com/style/Problem-Skin-Treatments-Top-Dermatologists-Prescribe-Solutions