Gastrektomi (gastrectomy), midenin tamamının veya bir kısmının ameliyatla alınmasıdır.
Gastrektomi ameliyatı, diğer tedavilerin yardımcı olmadığı mide sorunlarını tedavi etmek için kullanılır. Bazı gastrektomi türleri obeziteyi tedavi etmek için de kullanılabilir.
Ameliyat genel anestezi altındayken (uykuda ve ağrısız) yapılır. Cerrah karın bölgesinde bir kesi yapar ve işlemin nedenine göre midenin tamamını veya bir kısmını çıkarır.
Midenizi çıkarmak, sıvıları ve yiyecekleri sindirme yeteneğinizi ortadan kaldırmaz. Ancak işlemden sonra birkaç yaşam tarzı değişikliği yapmanız gerekebilir.
Mide Nedir?
Mide, üst karın bölgesinde J şeklinde bir organdır. Yenilen gıdalardaki besinleri (vitaminler, mineraller, karbonhidratlar, yağlar, proteinler ve su) işleyen ve atık maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı olan sindirim sisteminin bir parçasıdır.
Yemek, yemek borusu adı verilen içi boş, kaslı bir tüp aracılığıyla boğazdan mideye geçer. Mideden çıktıktan sonra, kısmen sindirilmiş yiyecekler ince bağırsağa ve oradan da kalın bağırsağa geçer.
Gastrektomi Neden Yapılır?
Gastrektomi, diğer tedavilerin yardımcı olmadığı mide sorunlarını tedavi etmek için kullanılır. Doktorunuz aşağıdaki durumları tedavi etmek için bir gastrektomi önerebilir:
- İyi huylu veya kanserli olmayan tümörler
- Kanama
- İltihap
- Mide duvarındaki delikler
- Polipler veya midenizin içindeki büyüme
- Mide kanseri
- Şiddetli peptik veya duodenal ülserler
Bazı gastrektomi türleri obeziteyi tedavi etmek için de kullanılabilir. Mideyi daha küçük hale getirerek daha hızlı dolmasını sağlar. Bu daha az yemenize yardımcı olabilir. Bununla birlikte, gastrektomi, diğer seçenekler başarısız olduğunda sadece uygun bir obezite tedavisidir. Daha az invaziv tedaviler şunları içerir:
- Diyet
- Egzersiz yapmak
- İlaç tedavisi
- Danışmanlık
Mide Kanseri
Gastrektomi, mide kanserini iyileştirmenin veya yayılma hızını yavaşlatmanın en etkili yollarından biridir.
Mide kanseri vakalarının çoğunda, tümörler kemoterapi veya radyoterapi gibi cerrahi olmayan yöntemlerle tedavi edilemeyecek kadar büyüktür (bu tedaviler bazen ameliyatı daha başarılı hale getirmek için kullanılır).
Bu nedenle, kanser hücrelerinin vücudun diğer bölgelerine yayılmasını önlemek için midenin bir kısmının veya tamamının çıkarılması gerekir.
Midenizin alt kısmında küçük tümörler varsa, sadece parsiyel gastrektomiye ihtiyacınız olabilir. Bununla birlikte, midenizin ortasında daha büyük tümörler varsa veya kanser hücreleri yakındaki lenf düğümlerine (bağışıklık sisteminin parçası olan küçük bezler) yayılmışsa, midenizin tamamını çıkarmak gerekebilir.
Midenizde kanserli olmayan (iyi huylu) bir tümör geliştirirseniz de önerilebilir. Tümör kanserli olmasa da, çıkarılmazsa kanserli olma riski vardır.
Obezite
Sleeve gastrektomi (tüp mide ameliyatı), potansiyel olarak yaşamı tehdit eden obeziteye sahip kişileri tedavi etmek için kullanılabilir.
Ameliyat, midenin boyutunu %75’e kadar küçültmeyi içerir, bu da artık büyük miktarlarda yiyecek yiyemeyeceğiniz anlamına gelir ve bu da kilo kaybına neden olur.
Tüp mide ameliyatı bazen insanlar çok obez olduklarında, mide baypas gibi diğer kilo verme ameliyatlarını güvenli bir şekilde geçiremediklerinde kullanılır.
Özofagus Kanseri
Özofagogastrektomi, kanserin yemek borusundan midenin üstüne yayılmış olabileceği düşünülen özofagus kanserini (yemek borusu kanseri) tedavi etmek için kullanılabilir.
Gastrektomi Türleri
Gastrektomi farklı şekillerde yapılabilir. Cerrahınız sizin için hangi seçeneğin doğru olduğunu sizinle konuşacaktır. Hangi ameliyatı geçirdiğinize bağlı olarak cerrahınız karnınızda bir veya daha fazla kesi (cerrahi kesi) yapacaktır.
Gastrektominin tipleri şunları içerir:
Parsiyel Gastrektomi
Parsiyel bir gastrektomide midenin alt yarısı çıkarılır ve eksik olan bölge yerine göre dikilir.
Parsiyel gastrektomi sırasında, cerrah midenizin alt yarısını çıkarmadan önce karnınıza bir kesi yapar. Mide kanseri durumunda, kanser bunlara yayılabileceğinden, yakındaki lenf düğümleri de sıklıkla çıkarılır. Midenin kalan üst kısmı daha sonra ince bağırsağa bağlanır.
Total Gastrektomi
Tam gastrektomi olarak da adlandırılan bu prosedürde midenin tamamı alınır. Cerrahınız yemek borunuzu doğrudan ince bağırsağınıza bağlayacaktır. Yemek borusu normalde boğazınızı midenize bağlar.
Bu, ameliyat sonrası yaşam tarzında önemli değişiklikler gerektiren radikal bir cerrahi müdahaledir.
Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide Ameliyatı)
Bu prosedür, genellikle anahtar deliği ameliyatı (laparoskopik gastrektomi) ile midenin yaklaşık % 80’inin çıkarılmasını içerir.
Midenizin kalan kısmı yukarı doğru çekilir ve dikişlerle yeniden kapatılır. Bu, muz gibi görünen çok daha küçük ve daha uzun bir mide yaratır.
Özofagogastrektomi
Burada yemek borusunun bir kısmı ile birlikte midenin üst kısmı çıkarılır. Midenin kalan alt kısmı yukarı doğru çekilerek kalan yemek borusuna bağlanır.
Gastrektomiye Nasıl Hazırlanılır?
Doktorunuz ameliyattan önce kan testleri ve görüntüleme testleri isteyecektir. Bunlar, prosedür için yeterince sağlıklı olup olmadığınızı öğrenmek için yapılır. Ayrıca tam bir fizik muayene ile birlikte tıbbi geçmişinize de bakılacaktır.
Randevunuz sırasında herhangi bir ilaç kullanıyorsanız doktorunuza bildirin. Reçetesiz satılan ilaçlar ve takviyeler de kullanılıyorsa bildirilmelidir. Ameliyattan önce bazı ilaçları almayı bırakmanız gerekebilir.
Ayrıca hamileyseniz, hamile olabileceğinizi düşünüyorsanız veya diyabet gibi başka tıbbi durumlarınız varsa doktorunuza söylemelisiniz.
Sigara içiyorsanız ameliyattan birkaç hafta önce sigarayı bırakmalı ve ameliyattan sonra tekrar sigara içmemelisiniz. Sigara içmek iyileşme süresini yavaşlatır ve sorun riskini artırır. Sigarayı bırakma konusunda yardıma ihtiyacınız varsa, doktorunuza bildirin.
Gastrektomi Nasıl Yapılır?
Gastrektomi yapmanın iki farklı yolu vardır. İkisi de genel anestezi altında yapılır. Bu, operasyon sırasında derin bir uykuda olacağınız ve herhangi bir ağrı hissetmeyeceğiniz anlamına gelir.
Açık Ameliyat
Açık cerrahi tek, büyük bir kesi içerir. Cerrahınız midenize erişmek için cildi, kası ve dokuyu geri çekecektir.
Laparoskopik Cerrahi
Laparoskopik cerrahi minimal invaziv cerrahidir. Küçük kesikler ve özel cerrahi aletler kullanılarak yapılır.
Bu prosedür daha az ağrılıdır ve daha hızlı bir iyileşme süresi sağlar. Aynı zamanda “anahtar deliği cerrahisi” veya “laparoskopik yardımlı gastrektomi” olarak da bilinir.
Laparoskopik cerrahi genellikle açık cerrahiye tercih edilir. Daha düşük komplikasyon oranına sahip daha gelişmiş bir ameliyattır.
Cerrahınız mide kanseri gibi belirli durumları tedavi etmek için laparoskopik ameliyat yerine açık ameliyat önerebilir.
Ameliyat Tekniklerinin Avantaj ve Dezavantajları
Her ameliyat türünün artıları ve eksileri vardır. Laparoskopik cerrahi yapılan kişiler genellikle açık gastrektomi olanlara göre işlemden sonra daha çabuk iyileşir ve daha az ağrı çeker. Hastaneden biraz daha erken ayrılmanız da mümkün olabilir. Laparoskopik cerrahi sonrası komplikasyon oranları, açık gastrektomilere benzer.
Laparoskopik cerrahi, özel eğitim ve ekipman gerektiren gelişmiş bir cerrahi tekniktir. Anahtar deliği ameliyatı ile yapılırsa operasyon daha uzun sürebilir.
Açık gastrektomiler genellikle ilerlemiş mide kanserinin tedavisinde anahtar deliği cerrahisine kıyasla daha etkilidir. Bunun nedeni, açık gastrektomi sırasında etkilenen lenf düğümlerini (bağışıklık sisteminin bir parçası olan küçük bezler) çıkarmanın genellikle daha kolay olmasıdır.
Hangi prosedürü uygulayacağınıza karar vermeden önce, cerrahınızla her iki tekniğin avantaj ve dezavantajlarını tartışın.
Gastrektominin Riskleri
Gastrektominin riskleri şunları içerir:
- Asit reflü
- İshal
- Ciddi bir sindirim bozukluğu formu olan damping sendromu
- Kesi yarasının enfeksiyonu
- Göğüste bir enfeksiyon
- İç kanama
- Operasyon yerinde mideden sızıntı
- Mide bulantısı, kusma
- İnce bağırsakta bir tıkanma
- Vitamin eksikliği
- Kilo kaybı
- Kanama
- Nefes almada zorluk
- Akciğer iltihaplanması
- Bitişik yapılarda hasar
Doktorunuza tıbbi geçmişinizi ve hangi ilaçları aldığınızı anlattığınızdan emin olun. Prosedüre hazırlanmak için size verilen tüm talimatları izleyin. Bu, risklerinizi en aza indirecektir.
Gastrektomi Sonrası İyileşme
Gastrektomi ciddi bir ameliyattır ve iyileşme uzun zaman alabilir.
Mide Ameliyatından Sonra
Gastrektomi sonrası doktorunuz dikişlerle kesi kapatacak ve yara bandajlanacaktır. İyileşmek için bir hastane odasına götürüleceksiniz. Bir hemşire, iyileşme sürecinde hayati belirtilerinizi izleyecektir.
Ameliyattan sonra ne kadar iyi olacağınız ameliyatın nedenine ve durumunuza bağlıdır.
Gastrektomi geçirdikten sonra yaklaşık 48 saat nazogastrik tüp takılabilir. Bu, burnunuzdan geçip midenize veya ince bağırsağınıza giden ince bir tüptür. Bu, mideniz tarafından üretilen sıvıların düzenli olarak alınmasına izin verecek ve bu da kendinizi hasta hissetmenizi önleyecektir.
Normal olarak yiyip içene kadar, beslenme intravenöz olarak (doğrudan bir damara yerleştirilen bir tüp yoluyla) veya karnınızdan (mideniz) bağırsağınıza yerleştirilen bir tüp aracılığıyla sağlanacaktır. Çoğu insan gastrektomi geçirdikten yaklaşık bir hafta sonra hafif bir diyet yemeye başlayabilir.
Ameliyattan sonra birkaç gün ağrı kesici almanız gerekecektir. Aldığınız ağrı kesiciler işe yaramazsa tedavi ekibinize söyleyin, çünkü alternatif ağrı kesiciler mevcuttur. Gastrektomi geçirdikten bir ila iki hafta sonra muhtemelen eve dönebileceksiniz.
Yeni Bir Diyete Uyum Sağlamak
Ne tür bir gastrektomiye sahip olursanız olun, diyetinizde değişiklik yapmanız gerekecektir. Daha normal bir diyete dönmeniz aylar alabilir. Bir diyetisyen bu ayarlamada size yardımcı olabilir.
Ameliyattan önce beğendiğiniz yiyecek veya içecek hazımsızlığa neden olabilir. Belirli yiyecek türlerinin sindiriminiz üzerindeki etkilerini kaydetmek için bir yiyecek günlüğü tutmanız yararlı olabilir.
Gastrektomi geçirdikten sonra muhtemelen oldukça uzun bir süre daha küçük öğünler yemeniz gerekecektir. Bununla birlikte, zamanla kalan mideniz ve ince bağırsağınız gerilir ve yavaş yavaş daha büyük, daha az sıklıkta yemek yiyebilirsiniz.
Yüksek Lifli Yiyecekler
Ameliyattan hemen sonra yüksek lifli yiyecekler yemekten kaçının. Sizi rahatsız edecek kadar dolu hissettirecekler. Yüksek lifli yiyecekler şunları içerir:
- Tam tahıllı ekmek, pirinç ve makarna
- Bezelye, fasulye ve mercimek gibi bakliyatlar
- Yulaf, bazı kahvaltılık tahıllarda bulunur
Zamanla diyetinizdeki lif miktarını kademeli olarak artırabileceksiniz.
Vitaminler ve Mineraller
Parsiyel gastrektomi geçirdiyseniz, bu besinler açısından yüksek olan yiyecekleri yiyerek diyetinizden yeterli miktarda vitamin ve mineral alabilirsiniz. Özellikle kalsiyum, demir, C vitamini ve D vitamini açısından zengin yiyecekler yiyin.
Total gastrektomi geçirdiyseniz, diyetinizden yeterince demir, kalsiyum, C vitamini ve D vitamini alamayabilirsiniz, bu nedenle ek takviyelere ihtiyacınız olabilir.
Parsiyel gastrektomi geçiren bazı kişiler ve total gastrektomi geçiren çoğu insan düzenli olarak B12 vitamini enjeksiyonuna ihtiyaç duyar. Mideniz alınmışsa bu vitaminin gıdalardan emilmesi zordur.
Gastrektomiden sonra, diyetinizde doğru miktarda vitamin ve mineral alıp almadığınızı kontrol etmek için düzenli kan testlerine ihtiyacınız olacaktır. Doğru beslenmezseniz kansızlık gibi problemler geliştirebilirsiniz.