Diş çapraşıklıklarının, çene ve yüzdeki iskeletsel bozuklukların önlenmesini sağlayan diş hekimliği dalıdır. Ortodontik sorunların nedeni kalıtımsal ya da gelişimsel yetersizliğe bağlı olabilir. Ayrıca, emzik ya da parmak emme gibi alışkanlıklar da sorunun oluşmasında etkilidir.
Ortodontik problemler neden oluşur ve nasıl tedavi edilir?
Çeneleri ilgilendiren bozukluklar (alt çenenin önde ya da geride olması gibi) genellikle irsidir. Bu durumda hastanın yaşına göre tedavi yöntemine karar verilir. Eğer hasta ergenlik dönemindeyse ve alt çenesi ya da üst çenesi gerideyse ortodontik yöntemlerle tedavi edilebilir. Hasta yetişkinse şiddetli iskeletsel bozukluklar ortodonti-cerrahi işbirliği ile tedavi edilir. Fonksiyon bozukluklarına bağlı olarak da (ağız solunumu gibi) çene uyumsuzlukları oluşabilir. Ağız solunumu yapan bir hastada üst çene genellikle dar kaldığı için V formundadır.
Uzun süre yalancı emzik ya da biberon kullanma, parmak emme, tırnak yeme, vb.gibi alışkanlıklarda ortodontik bozukluklara sebep olabilir. Alışkanlıklar olabildiğince erken tedavi edilmelidir (7-10 yaş arası). Böylece, basit bir aparey kullanımı ile kötü yönde etkilenecek olan iskeletsel bozukluğun önüne geçilmiş olunur. Alışkanlıklar erken yaşta farkına varılırsa, birtakım alışkanlık kırıcı apareyler ile engellenebilir. Üst çenedeki iskeletsel darlık ortodontik apareyler yardımıyla tedavi edilebilir. Bazen birey çene kemiği büyüklüğünü ebeveynlerden birinden, diş büyüklüğünü diğerinden alır. Eğer çene büyük, diş küçükse dişler aralıklı olur. Dilin nomalden büyük olması, ağızda çekilmiş diş boşluklarının olması da dişlerin aralanmasına sebep olur. Çene kemiği küçük, dişler büyükse dişler çeneye sığamaz ve çapraşıklık oluşur. Çapraşık dişlerin bir diğer sebebi de erken veya geç süt dişi kayıplarıdır. Her süt dişinin bir düşme zamanı vardır. Örneğin, 10 yaşında düşmesi gereken bir süt dişi 8 yaşında düşerse ağızda bulunan daimi dişler bu boşluğa doğru kayarlar ve oradan çıkması gereken diş kendine yer bulamaz. Bu durumda bu diş, diş kavsinin dışına ya da içine doğru gelişir, ya da bazı durumlarda gömük kalır.
Ortodontik tedavide kullanılan braket çeşitleri nelerdir?
Ortodontik tedavilerde metal (paslanmaz çelik) veya porselen (şeffaf) braketler veya diğer bir adı ile diş telleri kullanılır. Bu diş telleri dişlerin ön yüzlerine uygulanır.
Dişlerin iç yüzeyine uygulanan sisteme ise lingual ortodonti denilmektedir. Bu sistemde diş tellerinin hepsi iç tarafta olduğundan dışardan tel gözükmez.
Son dönemlerde klasik braket sistemlerinin yanı sıra kapaklı braketler üretilmeye başlanmıştır. Kapaklı braketlerde diş hareket hızı klasik sisteme göre daha hızlıdır. Kapaklı braketlerin de yine şeffaf ve metal olanları vardır.
Braketlerin alternatifi olarak şeffaf plaklarla (invisalign) da ortodontik tedaviler yapılabilmektedir. Bu tedavide diş teli yani braketlerin yerine dişleri saran şeffaf plaklar kullanılmaktadır. Kuvvet diş teli yerine bu plaklar vasıtasıyla dişlere iletilir.
Ortodontik tedavi dişlerim de ağrıya sebep olur mu?
Diş telleri ilk takıldığında dişlere belirli miktarda kuvvet uyguladığı için hafif bir ağrı hissedilebilir fakat çoğunlukla görülmeyebilir. Kişiden kişiye değişkenlik gösteren bir konudur. 2-3 gün içinde hissedilen değişiklik normale dönecektir sürekli ve şiddetli ağrı söz konusu değildir. Ağrının çok düşük olmasını arzu ediyorsak diş tellerinin bakımını çok iyi yapmamız gerekir.
Ortodontik tedavi süresi nedir?
Ortodontik tedavinin süresi hastanın yaşına, problemin şiddetine ve yapılacak olan tedavi tekniğine göre değişir. Ancak hasta uyumu tedavi süresindeki en önemli faktördür. Eğer hasta randevulara düzenli geliyorsa, ağız bakımı iyiyse, braketler ve tellerini sık sık kırmıyorsa, verilen aparey, lastik, vb. düzgün kullanırsa minimum sürede tedavi tamamlanır. Planlama iyi yapıldıysa ve hasta da uyumluysa en şiddetli durumlarda bile tedavi süresi 2,5 yılı geçmemelidir. Ortalama tedavi süresi 1,5 yıldır. Diğer taraftan 1 yıl içerisinde biten tedaviler de vardır.