Emeklilik başvurusu için yılbaşı beklenmeli mi?
Başlıktaki soru, yılsonunun yaklaştığı bugünlerde en çok sorulan soru. Emekliliğe hak kazanmış sigortalılar, emeklilik başvurusunu yılbaşından önce mi sonra mı yapmalarının daha avantajlı olduğunu merak ediyorlar.
Emekli aylığı çok teknik bir hesaplamayı gerektirmekle birlikte, basit bir değerlendirme ile verilecek karar açısından bir tahminde bulunmak mümkün.
Karar vermek için 2019 yılı güncelleme katsayısının (enflasyon ve büyüme hızının), 2019 yılında emekli aylıklarına yapılan zam oranıyla karşılaştırılması gerekiyor.
2019 yılı enflasyon ve büyüme hızının, 2019 yılında emekli aylıklarına yapılan zamdan büyük olması halinde 2020 Ocak ayında, küçük olması halinde ise 2019 Aralık ayı sonuna kadar emeklilik başvurusunda bulunmak avantaj sağlayabiliyor.
2019 yılı için yapılacak değerlendirmeden, emeklilik başvurusunun yılbaşından önce yapılmasının daha avantajlı olduğu sonucu çıkıyor.
Emekli aylığı, en basit anlatımıyla ortalama aylık kazanç tutarı ile aylık bağlama oranının çarpımından oluşuyor. Hesaplanan aylık, yılın ilk 6 aylık döneminde emekli olunması halinde emekli aylıklarına ocak döneminde yapılan zam oranı kadar, yılın ikinci 6 aylık döneminde emekli olunması halinde ise öncelikle ocak dönemi, daha sonra temmuz döneminde yapılan zam oranı kadar artırılıyor.
Ortalama kazanç, her yıla ait prime esas kazancın, kazancın ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan kazançlar toplamının prim gün sayısına bölünmesiyle bulunuyor.
Güncelleme katsayısı, her yılın aralık ayına göre TÜFE değişim oranı ile büyüme hızının Ocak 2000-Ekim 2008 dönemi için yüzde 100'ünün, Ekim 2008 sonrası için yüzde 30'unun toplamından oluşuyor. Aylık bağlama oranı ise toplam prim gün sayısına göre hesaplanıyor.
YILBAŞINDAN ÖNCE BAŞVURU
Yılbaşından önce emeklilik başvurusunda bulunulması halinde, prime esas kazançlar en son 2018 güncelleme katsayısıyla güncellenerek, emekli aylığı 2019 yılı başı itibarıyla hesaplanır. Hesaplanan aylığa, 2019 yılında emekli aylıklarına yapılan zamlar eklenir.
2019 yılında emekli aylıklarına yapılan zam oranı, ocak ayında yüzde 10.19, temmuz ayında yüzde 5.01 olmak üzere toplam yüzde 15.71. Buna göre, yılbaşından önce emekli olanların emekli aylıkları en son 2018 yılı güncelleme katsayısı esas alınarak 2019 başı itibarıyla hesaplanıp, yüzde 15.71 oranında artırılacak.
YILBAŞINDAN SONRA BAŞVURU
Yılbaşından sonra emeklilik başvurusunda bulunulması halinde, emekli aylığı 2020 yılı başı itibarıyla hesaplanır. Emekli aylığı hesabında esas alınacak prime esas kazançlar 2019 yılı güncelleme katsayısı esas alınarak güncellenir, ancak 2019 yılında emekli aylıklarına yapılan zamlar eklenmez.
2019 yılının güncelleme katsayısının ne olacağını bugünden kesin olarak söyleyebilmek mümkün değil. Ancak TÜFE artışı 2019 Eylül ayı itibarıyla (9 aylık) yüzde 8.42, bir önceki yılın aynı ayına göre (12 aylık) yüzde 9.26 olarak gerçekleşti. 2019 yılı büyüme hızı tahmini ise yüzde 0,5.
Bu verilere göre, 2019 güncelleme katsayısının, emekli aylıklarına 2019 yılında yapılan zam oranından düşük olacağı sonucu ortaya çıkıyor. Buna göre de emeklilik başvurusunun yılsonuna kadar yapılmasının daha avantajlı olacağını söylemek mümkün.
SEZGİN ÖZCAN
SÖZCÜ