ELEKTİRİK TARİHÇESİ........? KULLAILAN MALZEMELER NELERDİR.....? DOĞRU TESİSATI UYGULAMALARI NASIL OLMALIDIR...................?
ELEKTİRİK
NEDİR...?
Elektriği
Kim Buldu?
Gerçekten ilginç bir konu ve merak kaynağı olan elektrik, aslı bilinmeksizin binlerce yıl insanı meşgul etmiştir. Bugün bile elektriğin tam anlamıyla ne olduğunu kesinkes biliyoruz sayılamaz.
Günümüzde kesinlikle bilinen, maddenin elektrikle yüklü çok küçük zerrecikleri ihtiva ettiğidir. Bu çıkış noktasından şekillenen kurama (teoriye) göre, elektrik, elektronların ya da elektrik yükü taşıyan öteki zerreciklerin hareketli bir akışıdır.
"Elektrik" deyimi, Yunanca "elektron"dan gelmektedir.Bunun anlamını mı merak ediyorsunuz ? Yunanca "elektron" kelimesi, bildiğimiz "amber" karşılığıdır. Açıklamadan da anlaşılacağı gibi, İsa"dan 600 yıl önce, Yunanlılar bir yere devamlı olarak sürtüştürülen, böylece kızan amberin ,mantar ve kağıt parçaları türünden hafif maddeleri çekebilme yeteneğini biliyorlardı.Buna rağmen,1672 yılına kadar bu konuda kayda değer bir gelişme olduğu söylenemez. 1672 yılında, Otto von Guericke adında bir adam,elini hızla dönen bir sülfür (kükürt) kürenin karşısına tutarak, daha güçlü elektrik üretti.
1729 yılında ise, Stephen Gray,bazı maddelerin (örneğin metaller) bir yerden başka bir yere elektrik ilettiklerini keşfetti. Bu tür maddeler "kondüktör-iletken" diye tanımlandılar. Cam,kükürt,amber,balmumu gibi diğer bazı maddelerde elektriği taşımıyor,bir yerden bir yere iletmiyorlardı.Bunlara genel olarak "yalıtkan" adı verildi.
Aynı doğrultuda son derece önemli bir başka adım, 1733 yılında du Fay adında bir Fransızın negatif ve pozitif elektrik yüklerini bulması olmuştur. Du Fay, negatif ve pozitif şarjların (elektrik yüklerinin),iki ayrı tür elektrik olduğunu sanmıştı.
Gene de, elektriğin gerçeğe en yakın tanımlamasını yapan Benjamin Franklin"dir. Benjamin Franklin"in fikrine göre, tabiattaki bütün maddelerin bünyesinde "elektriksel bir akış" vardı. Belirli iki madde arasındaki sürtünme, bu akıştan bir kısmının, miktar bakımından fazlalık meydana getirecek şekilde öteki maddeye geçmesine sebep oluyordu. Bugün, bu akışın negatif yüklü elektronlardan oluştuğunu söyleyebiliyoruz.
Elektrik konusunda en önemli gelişmelerin, 1800 yılında Alessandro Volta tarafından ilk pilin (bataryanın ) keşfiyle başladığı tartışma kabul etmeyen bir gerçektir.Söz konusu batarya, ilk devamlı ve güvenilir elektrik kaynağı olmak niteliğiyle, öteki buluşlar ve uygulamalar yolunda dünyaya kılavuzluk etmiştir.
İnsanlık tarihini değiştiren buluşlardan ilk üçe girecek kadar önemli olan elektrik, aslında doğanın bir parçasıdır. Elektrik elektron akışı sonucunda ortaya çıkan bir enerji şeklidir. Doğadaki her madde atomlardan oluşur, atomlar ise yüksüz olan nötron, pozitif yüklü olan proton ve negatif yüklü olan elektron adı verilen parçacıklardan oluşmaktadır. Proton ve elektronlar arasında bir denge vardır. Herhangi bir dış etken ile bu denge bozulduğunda, atom bir elektron kazanabilir veya kaybedebilir. İşte atomun bir elektron kaybetmesi elektronlar serbest dolaşımına neden olur ve elektrik akımı oluşur. Elektrik, farklı pozitif ve negatif yüklü iki cismin birbirine sürtünmesiyle, sıkıştırma gibi herhangi bir mekanik etki sırasında veya sıcaklığın bazı kristallere olan etkisi nedeniyle meydana gelen ve etkisini, çekme, itme, mekanik, kimyasal veya ısı olayları şeklinde gösteren bir enerji çeşididir. Elektrik kelimesi, Yunanca elektrondan gelmektedir.
Elektriğin varlığı ile ilgili en eski bilgiler M.Ö. 2750 yıllarına ait Eski Mısır metinlerinde yer almaktadır. Eski Mısır metinlerinde “Nil Şimşek Tanrısı” olarak adlandırılıan Elektrikli Yayın Balığı, Pliny ve Scribonius Largus gibi birçok antik yazar tarafından diğer tüm balıkların “koruyucusu” olarak nitelendirmiştir. Yayın balığının elektrik şokunun uyuşturma etkisi Antik Yunan, Roma ve Arap şifacılar ve doktorlar tarafından kullanılmıştır. Özellikle gut veya baş ağrısı gibi rahatsızlıkların şok ile tedavisinde elektrikli balık dokunuşları kullanılmıştır. Elektriğin cisimler arasında atlaması sonucunda meydana gelen ışığı “raad” adı vererek ilk tanımlayanlar ise Araplar olmuştur.
Elektriğin bulunuşu ile ilgili daha sonraki kayıtlar ise yunanlı filozof ve bilgin Thales‘i (M.Ö. 640-546) göstermektedir. Thales kehribarın, kumaşa sürtünmesinden sonra toz ve kıl gibi hafif cisimleri kendisine çekmesi olayını keşfetmiş fakat bu çekimin kehribardan kaynaklandığını düşünerek elektron adını kullanmıştır.
Elektrik,
durağan ya da devingen yüklü parçacıkların yol açtığı
fiziksel olgudur.
Elektrik iki türdür. Statik elektrik ve Dinamik elektrik. Yaklaşık 2000 yıl kadar önce,Yunanlı bilgin Thales Kehribarın kumaş parçasına sürtülmesi ile küçük kıvılcımlar çıkardığını görmüştü. Statik elektrik ilk kez bu şekilde gözlemlendi. Statik elektrik durgun, pratik olarak iş yapmayan elektrik türüdür, kontrolsüz bir enerji şeklidir ve zaman zaman boşalmalar yapar.Yağmurlu havalarda bulutlar pozitif yüklü statik elektrikle dolarlar, yeryüzü negatif elektrik yüklü olduğu için, yüksek yerlerden bulutlara elektrik atlar buna yıldırım adı verilir.
Temel Elektrik Kavramları:
a) Elektrik Nedir?:
Bütün cisimler moleküllerden veya atomlardan meydana gelmiştir. Yani bir cismi parçalara ayıracak olursak sonunda o cismin
Bazı cisimlere ait atomların dış yörüngelerinde bulunan elektronlar ısı, manyetik alan, kimyasal reaksiyon gibi bazı etkilere maruz kaldıkları
İşte elektrik akımını, elektrik voltajını meydana getirerek elektrik motorlarının dönmesini, elektrik ampullerinin ışık vermesini, elektrik fırınlarının yemek pişirmesini sağlayan tamamı ile yukarıda bahsettiğimiz serbest elektronlardır ve bu serbest elektronların
b) Elektrik Akımı:
Elektrik akımı iletken bir cismin kesitinden geçen serbest elektron miktarıdır. Başka bir deyişle elektrik akımı serbest elektronların iletken madde içinden akmasıdır.
Elektrik akım şiddet birimine Amper denir. Bir devreden elektrik akımının akabilmesi için o devrenin Kapalı Devre olması gerekir.
Eğer devre açık olursa serbest elektronlar havada geçemeyecekleri için elektrik akımı akmaz. Bu şekilde ki devrelere de Açık Devre denir.
c) Elektrik Voltajı:
Bir su borusundan akan suyun hareketini bir iletkenden akan elektronların hareketine yani elektrik akımının akmasına benzetebiliriz. Borudan akan sudur, buna karşın iletkenden akan ise elektronlardır. Su borusu içinden suyun akabilmesi için mutlaka bir basınç farkı gereklidir. Örneğin bir su pompası ile su basılmalıdır ki su borudan akabilsin. Benzer bir şekilde elektrik devresinden de akımın akması için mutlaka bir kuvvete ihtiyaç vardır. Bu kuvvet olmadığı takdirde serbest elektronlar hareket edemez yani elektrik akımı akmaz. İşte serbest elektronları hareket ettirerek devreden elektrik akımının akmasına sebep olan kuvvete Voltaj denir. Voltaj birimi Volt’tur. Kısaca (V) veya (E) harfi ile gösterilir.
d) Direnç (Rezistans):
İletken cisimlerin üzerlerinden geçen akıma karşı gösterdiği mukavemete direnç veya rezistans denir. Yine su devresinden örnek verecek olursak; nasıl ki su borusunun çeperleri (iç yüzeyi) suyun akışına karşı bir mukavemet gösterir yani suyun borunun içinden akmasını zorlaştırırsa bir iletken içindeki atomlar ve elektronlar da serbest buna Direnç veya Rezistans denir. Elektrik akımına karşı olan bu mukavemet nedeniyle tel ısınmaya başlar ve akımın değeri büyüdükçe telin sıcaklığı da artar. Rezistans (Direnç) birimi Ohm’dur. Rezistans (R) sembolü ile gösterilir.
e) Elektrik Enerjisi:
Bir direncin üzerinden akım geçtiği zaman elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür. Devreye uygulanan voltajla devreden geçen akımı çarparsak elektrik gücünü bulmuş oluruz. Elektrik gücü ile de zamanı yani (saati) çarparsak elektrik enerjisini bulmuş oluruz. Birimi de Watt/Saat’tir (Kw/h).
Elektrik Tesisatı
Priz
Duvar içine döşenmiş olan cereyan hattını, herhangi bir elektrikli aygıtı çalıştırmak üzere kullanabilmemiz için kullanılan faz-nötr ve topraktan meydana gelen çıkış hattıdır. Aydınlatma elemanları için kullanılan bazı prizlerin toprak hattı yoktur. Prizler, sağ ve sol tarafta bulunan tırnaklar sayesinde sabitlenir.
Prizlerde kabloların gireceği ayaklar, ortası delik bir küp şeklinde olup üst yahut yan taraflarından bir vida ile sıkılır. Eğer ahşap üzerine priz monte edecekseniz, ağaç vidası kullanmalısınız.
Fiş
Bir prizden alınan cereyanı, kablonun diğer ucundaki alete iletmekte kullanılır. Evlerde kullanılan fişler, genellikle iki ayaklı olup, toprak olanların, toprak hatları bu ayaklara dik olan çeperlerin ortasında bulunurlar. Prize sokulduğu zaman, prizdeki toprak hattının metal ucu, bu oyuğa değerek devreyi tamamlar.
Priz Ve Fiş Uyumları
Fişlerin prizlerle önemi büyüktür. Eğer, ince çubuklu bir fişi kalın delikli bir prize sokarsanız, bu çubuklar tam anlamıyla priz deliklerinin metal aksamına değmeyeceği için, rezistans yapar ve ısınırlar. Bu olay da zamanla prizin kararmasına, metal ayakların erimesine sebep olur. Farkedilip, değiştilmediğinde yangın çıkabilir. Onun için fiş ile prizin uyumu çok önemlidir.
Lamba Duyu
Plastik aksamlar, zaman içinde ısınarak erir veya zamanla kırılabilir. Gevşer ve lambaların sıkılarak takılmaları esnasında boşa dönmeye başlar. Porselen duy kullanırsanız, kırılmaması şartıyla, duy değiştirmek zorunda kalmazsınız. Aldığınız duyu takarken gövdesinden tutmalısınız. Cereyanı kesip, kablonun ucunu temizleyip sıyırınız. Telleri, vidalı ayaklara geçirerek vidaları, aşırı olmamak üzere sıkınız. Duyun üst kısmında bulunan yuvarlaklara oturtunuz ve vidalayınız.
Elektrik Düğmesi
Duvar içinden çekilen hat, tavana faz veya nötr olarak geldikten sonra, faz hattı, duvar içinde tavana ulaşmadan önce butondan geçer. Geliş ve gidiş olarak görünen bu iki kabloya, butonun ayaklarını bağlayarak vidalarını sıkınız. Duvara monte etmek için, priz montajında olduğu gibi dış gövdeyi duvara sıkıca bastırarak, sağ ve sol vidaları sıkınız.
ELEKTİRİK TESİSAT İŞLERİNDE KULLANILAN BAŞLICA MALZEMELER
- Bina içi elektrik panoları ve tabloları
- Bıçaklı şalterler,pako şalterler,koruyucu şalterler,enversör şalterler,kontaktörler,şamandıralı şalterler,sigortalı şalterler,yldız üçgen şalterler
- Bıçaklı sigortalar,buşonlu sigortalar,anahtarlı otomatik sigortalar
- Voltmetre,ampermetre,frekansmetre,metreler,sayaç,topraklama ölçüm cihazlar
- Topraklma elemanları (Kablo,kofre ,muf vb)
- Bina içi besleme kabloları (NYA,NVPV,NYM)
- Yer altı kabloları (NYY,NYCY,NYRY,NAYCY,NAYFY)
- Kablo boruları,kablo boruları
- Aydınlatma armatürleri
- Boatlar
- Prizler
- Anahtarlar
- Duylar,fişler
- Ampuller
- Elektrik aydınlatma armatürleri
- Zayıf akım kabloları
- Zayıf akım kablo kutuları
- Aşırı gerilim koruma elamanları
- Donma ve buzlanmaya karşı elektrikli sistem ısıtma elamanları(İç ve dış mekanlar,tesisler, donanımlar ve ekipmanları
Sigorta panoları modelleri
Sigorta kutusu Model ve markaları
Elektrik anahtar düğme priz model ve markaları
ELEKTİRİK TESİSATI
NASIL
DÖŞENİR
BORU VE BUATLAR
1.1. Tesisat Boruları
Elektrik enerjisi alıcılara veya kumanda elemanlarına iletkenler aracılığı ile ulaşmaktadır. Üzerinden akım geçen iletken kabloların çevreye zarar vermemesi ve iletkenlerin dış darbelerden korunması için yalıtkan bir gereç olan boru içerisinden çekilir.
1.1.1. Çeşitleri ve Çapları
Bergman boru, peşel boru, PVC boru, spiral (bükülgen) boru, çelik (stalpanzer) boru olmak üzere çeşitli borular vardır.
- Bergman Boru: İç kısmı vernikli kartonla kaplı alüminyum veya yumuşak çelik sactan yapılmış sıva üstü tesisatta kullanılan boru çeşididir. Günümüzde kullanılmayıp, eski ev tesisatlarında görülmektedir. Bergman borunun boyu 3 metre olup, boru çapı 9–11–13,5–16–23–29–36–48 mm dir.
- Peşel Boru: İnce çelik sactan yapılmış, paslanmaya karşı özel bir madde ile kaplanmış ve iç kısmı yalıtımsız boru çeşididir. Günümüzde kullanılmayıp, eski evlerde sıva altı tesisatlarında görülmektedir. Peşel boru çapları TS–7’ ye göre 8–14–18–26–37 mm’dir.
- PVC Boru: PVC (polivinil clorür) maddesinden yapılır. PVC (plastik) borular nemden etkilenmez, kolay işlenebilir, dayanıklı, hafif, boya ve özel bakım istemez ve aynı zamanda iyi bir yalıtkandır. Plastik borular, beton borusu ve duvar borusu olmak üzere iki çeşittir. Beton borusu sert plastikten yapılır. Demir ve harçların baskısı karşısında zarar görmemesi amacı ile sert olarak yapılır. Duvar borusu ise daha işlenebilir olması açısından yumuşak plastikten yapılmıştır. PVC boru, sıva altı tesisatta kullanılabilir. PVC (plastik) borular 3’er metre boyunda çubuk ve 50-100’er metre boyunda kangallar hâlinde satılır. Plastik boru çapları ise 14-18-26-32-40-50-63 mm’dir.
-
Spiral (Bükülgen) Boru: Spiral borular, istenilen açıda bükülebilen borulardır. Elektrik tesisatında kolon hatlarında, kiriş dönüşlerinde ve dönüşlerin çok olduğu yerlerde kullanılır. İşçiliği kolaylaştırır. Spiral borular, metal ve yalıtkan gereçlerden yapılır. Metal olarak galvanizli çelik, kalaylı çelik ve izoleli çelikten yapılan çeşitleri vardır. Spiral boru çapları 9–11–14–18–26–32–37 mm olup, panolar için ayrıca pano spirali(ince ) ve pano spirali (kalın) olmak üzere 25–50–100 m boylarında kangal olarak üretilir.
-
Çelik (Ştalpanzer) Boru: Yumuşak çelikten yapılan yalıtkanlı ve yalıtkansız çelik borular yerine daha çok galvanizli çelik borular tercih edilmektedir. Galvanizli çelik borular:
- Galvanizli dişsiz çelik boru
- Galvanizli dişli çelik boru
- Galvanizli çelik spiral boru şeklinde üretilmektedir.
- Galvanizli Dişsiz Çelik Boru: Galvanizli dişsiz çelik borular, genel kullanım amaçlı işçilik ve montaj açısından ekonomik borulardır. Boruların standart uzunlukları 3,05mve dış çapı 17,90–23,40–29,50– 44,20–55,80–73–88,90–101,60–114,30 Özel alaşımlı yüksek kaliteli çelikten imal edilmiş olup sıcak daldırma yöntemi ile galvanizlenmişlerdir. Borular, dişsiz olduklarından dolayı çok süratli bir şekilde montaj yapılabilir. Değişik aksesuarlar ve bükme aparatlarıyla şantiyede montaj sırasında elle bükme yapılabilir. Manşon, rakor ve diğer fitingler kullanmak için herhangi özel bir alet gerekmez. Boruların içi imalattan sonra temizlendiğinden ve kayganlaştırıcı özel bir madde ile kaplandığından dolayı kablo çekmek kolaylıkla süratli bir şekilde ve izolasyona (yalıtım) zarar vermeden yapılabilir. Bu borular, sadece kabloları mekanik zarardan korumakla kalmaz; aynı zamanda devrelerin elektromanyetik korumasını da yapar. Yangına ve dumana karşı içten ve dıştan koruma sağlayan en güvenli tesisat sistemidir. EMT boru tesisatı kullanıldığında ayrıca tesisat içerisinde topraklama hattı çekilmesine gerek yoktur
- Galvanizli Dişli Çelik Boru: Her türlü ex -proof ve ağır hizmet tipine uygun elektrik tesisat borularıdır. Yüksek et kalınlığı ve konik diş sistemi sayesinde alev sızdırmazlık özelliğine sahiptirler ve şiddetli mekanik darbelere karşı koyabilirler. Her bir boru, 3.05 metre uzunlukta olup çapı 20,70-26,10-32,80-47,80-59,90-72,60-88,30-100,90-113,40-141,30168,30 mm olan her iki ucunda diş açılmış, bir ucunda plastik diş koruyucu ve diğer ucunda ise bir adet boruyu boruya ekleme mufuyla (caupling) sevk edilmektedir. Özel alaşımlı çelikten imal edilmiş olup sıcak daldırma yöntemi ile galvanizlenmiştir. Boruların içleri kabloların rahat ve zararsız bir şekilde çekilebilmesini sağlayacak şekilde çapaklardan arındırılmış ve kaydırıcı bir malzeme ile kaplanmıştır.
- Galvanizli Çelik Spiral Boru: Yüksek mekanik dirence ve aynı zamanda da bükülme özelliğine sahip borulardır. Özel alaşımlı çeliğin sıcak daldırma metoduyla galvanizlenmesiyle imal edilmiştir. Galvanizli çelik spiral boru 15–30–75 m boyunda, 15,50–23.30.28.07–35,05–49,50– 62,20–77,70–90,40–103,10–115,80 mm çapında imal edilmektedir. Daha çok asma tavan altında armatür montajında ve dahili uygulamalarda tercih edilen bu borunun montajı ve işlemesi çok kolaydır.
- Çelik (Ştalpanzer) Boru: Yumuşak çelikten yapılan yalıtkanlı ve yalıtkansız çelik borular yerine daha çok galvanizli çelik borular tercih edilmektedir. Galvanizli çelik borular:
1.2. Buatlar
Buatlar (ek kutusu), elektrik tesisatında iletkenlerin birbiri ile bağlantısının yapıldığı kutudur. Eklerin, buat dışında başka bir yerde yapılması yasaktır. Buat kullanım yerine göre farklı ölçülerde ve tiplerde olabilir.
1.2.1.Çeşitleri ve Standart Boyutları
Buatlar kullanıldıkları tesisatın yapısına ve kullanıldıkları yere göre norm buat (derin), kare buat, tünel buat, kontralı buat, sıva üstü buat, antigron buat, dahili tip galvanizli çelik buat, harici tip buat, kondulet buat olmak üzere çeşitlere ayrılır.
- Norm Buat: Dairesel tip buat türüdür. Boruların giriş çapına göre buat boru girişleri de farklı çaplarda olur. Buatlar, boru giriş sayısı dikkate alınarak birden fazla (2–3–4) girişli olarak imal edilirler. Derinlik olarak 37 mm ve çap olarak 70 mm ebatlarında üretilmektedir.
- Kare Buat: Kare buat, tesisatta iletken bağlantısı çok olan yerlerde kullanılır. Örneğin; ana dağıtım noktalarında (kolon hatlarında, linye hattı başlangıcında, apartman dairelerindeki geçiş noktalarında…). Kare buatlar, 8×8, 10×10, 12×12, 15×15, 20×20, 26×12 mm’dir.
- Tünel Buat: Tünel buatlar, dairesel buat çeşidi olup boru girişleri kare buat girişinin aynısıdır. Boru girişi, buat üzerindeki dairesel kısımları kesici yardımı ile açarak yapılır. Buat derinliği 42 mm ve dış çap uzunluğu 80 mm dir.
- Kontralı Buat: Kontralı buatın yapısı tünel buata benzer. Yapı olarak tek farkı, alttan girişinin de olmasıdır. Buat derinliği 42 mm ve dış çap uzunluğu 80 mm’dir.
- Sıva Üstü Buat: Sıva üstü buatlar daha çok eski yapılarda görülmektedir. Günümüzde de sıva üstü tesisatlarda kullanımı mevcuttur. Buat çapı 52 mm ve derinliği 18 mm’dir.
- Antigron Buat: Nemli yerlerde kullanılır. Sıva üstü elektrik tesisatında kullanılır. Kare ve dairesel olmak üzere iki tipte üretilir. Dairesel olanları 70, 90 mm, 3 girişli ve4 girişli olarak üretilir. Antigron kare buatların boyutları 85×85, 100×100, 180×110 mm’dir.
- Dahili Tip Galvanizli Çelik Buat: Galvanizli çelik buatlar 1.6 mm kalınlıktaki galvanizli çelikten, tek bir parçadan preslenerek imal edilmiş olup en ağır şartlara göre dizayn edildiğinden yüksek mekanik dirence sahiptir. Galvanizli çelik boru tesisatında kullanılır.
- Harici Tip Buat: Harici tip buat, gri renk fırın boyalı dökme alüminyumdan imal edilmiş olup kesinlikle paslanmaz ve harici hava şartlarına karşı son derece dayanıklıdır. Sıva üstü tesisatta kullanılır. 102×102 ve 102×51 mm ebatlarında üretilmektedir.
- Kondulet Buat: Dökme alüminyumun gri epoksi fırın boya ile boyanmasıyla imal edilen tesisatta dirsek olarak dönüşlerde, kablo çekmede, tesisat içindeki kablolara ek yapmada ve bakımda kolaylık sağlamaktadır. 1/2¨ ile 1¨(inç) arasında değişik ebatlarda üretilmektedir.
1.3. Kasalar
Elektrik tesisatında sıva altı tesisatta anahtar, priz gibi elemanların duvara sabitlenmesinde kullanılır. Sıva üstü tesisatta kanallarda özel imal edilmiş olan kasalar kullanılır. Elektrik tesisatında kullanılan kasalar, kullanılacağı yere göre değişik türde ve boyuttadırlar.
1.3.1. Standart Boyutları
Elektrik tesisatında kullanılan kasalar, derinlik olarak 40–42–44–45–50–54–56–62–64 mm ve çap olarak 60–61–62–64–65–66 mm ölçülerinde üretilmektedirler.
1.4. Tavan ve Duvar Borusu Döşeme
Şekil 1.1:Sıva altı tavan borusu döşemesi Şekil 1.2: Duvara boru yuvalarının açılışı
1.4.1. Döşeme İşlem Sırası
- Proje kontrol edilerek gerekli boru, dirsek, buat, kasa temin ediniz.
- Tavan borusunu, inşaatın tavan betonu dökülmeden önce döşeyiniz (projeye göre).
- Duvar borusu döşemek için çekiç, çivi ve duvar kırıcı malzemeler ile boru, buat ve kasa yerlerini Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği dikkate alarak kırınız.(Projeye göre)
- Duvar borularını dirsek, buat ve kasa kullanarak duvara döşeyiniz.
- Boruyu duvara beton kullanarak sabitleyiniz.
1.4.2.Döşemede Dikkat Edilecek Hususlar
- Tavan borusu döşenirken buat ve alıcı (lamba, vb.) dikkate alınarak döşenmelidir.
- Tavan borusu kesilirken ağzı düzgün olacak şekilde kesilmelidir.
- Kesme işlemi için kesici aletle boru etrafını bir defa dolanıp, kesik kısmın her iki tarafından boruyu bükerek iki parçaya ayırmak yeterlidir.
- Tavan borularının sert boru olmasına dikkat edilmeli ve tavan borusunun demir ile ezilmemesi için tahta takoz veya küçük düz taş kullanılmalıdır.
- Demir altına gelen kısımları takoz ile veya taş ile borunun yan tarafından muhafaza ederek konulmalıdır.
- Lamba bağlantı yerlerindeki boru ağzına harç girmemesi ve lamba donanım kısmının montajı için pater (tahta parçası) kullanılmalıdır.
- Tavan borusunun beton dökülürken hareket etmemesi için tahta takoz kullanılarak sabitlendirilmelidir.
- Duvar borularını döşerken binanın yıpranmamasına dikkat edilmelidir. Kıvrımın çok olduğu yerlerde spiral boru kullanılmalıdır.
- Boru döşenecek kısımları, geçecek boru sayısına göre düzgün olarak kırmalıyız.
- Duvar borusu döşenecek kısmı kırarken tuğla, briket ve taşların harç ile birleşen kısmı tercih edilmelidir.
- Duvarlara açılan kanallar yatay ve düşey konumda olmalıdır. Ayrıca borular bacalardan uzak tutulmalıdır.
- Boruları 90? dönüş yaptığında dirsek kullanılmalıdır.
- Duvar borusu döşeme işleminde sabitlemek için çimento ve özel çivi kullanılmalıdır. Çivi ile sabitlemede borunun ezilmemesine dikkat edilmelidir. Alçı kullanılmamalıdır.
- Borular, kanallara iyice gömülmelidir.
- Tavan borusu döşerken uzun hatlarda buat kullanılmalıdır.
- Boru birleştirme işleminde muf (boru ekleme gereci) kullanılmalıdır.
1.5. Buatları Yerleştirmek
1.5.1. İşlem Sırası
- Buat yerlerini duvar kırma malzemeleri ile düzgün bir şekilde açınız.
- Buatları boru döşendikten sonra çimento kullanarak sabitleyiniz.
1.5.2. Dikkat Edilecek Hususlar
- Boru bağlantısı fazla olan yerlerde kare buat kullanılmalıdır.
- Buatların tavan, kapı ve pencereden uzaklığı, Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği dikkate alınarak eşit uzaklıkta olmalıdır.
- Buat yerleştirme işleminde duvar içerisine fazla gömülerek sıva altında, az gömülerek sıva dışına çıkıntı yapmamasına dikkat edilmelidir.
- Buat içerisine harç girmemesi için buat kapağı veya kâğıt kullanılarak kapatılmalıdır.
- Buat sabitleme işleminde çimento kullanılmalıdır.
1.6. Kasaları Yerleştirmek
1.6.1. İşlem Sırası
- Kasa yerlerini duvar kırma malzemeleri ile düzgün bir şekilde açınız.
- Kasaları boru döşendikten sonra çimento kullanarak sabitleyiniz.
1.6.2. Dikkat Edilecek Hususlar
- Kasaların döşemeden uzaklığı Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği dikkate alınarak eşit uzaklıkta olmalıdır. Yan yana olan kasaların birbirine olan uzaklıklarına da dikkat edilmelidir.
- Kasa yerleştirme işleminde duvar içerisine fazla gömülerek sıva altında, az gömülerek sıva dışına çıkıntı yapmamasına dikkat edilmelidir.
- Kasa içerisine harç girmemesi için buat kapağı veya kâğıt kullanılarak kapatılmalıdır.
- Kasa yerleri, kullanımını engelleyecek şekilde kapı arkasında olmamalıdır.
- Ekonomik olması için buatlardan her bir kasaya boru geçişi yapılması yerine kasalar arası geçiş yapılmamalıdır.
- Kasa sabitleme işleminde çimento kullanılmalıdır.
1.7. Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği
- Elektrik tesislerinde ancak yürürlükteki ilgili Türk Standartları’na uygun borular kullanılabilir.
- Bergman ve ştalpanzer borular, sıva üstünde ve sıva altında; peşel borular ise ancak sıva altında kullanılabilir.
- Yürürlükte bulunan ilgili Türk Standartları’na uygun plastik elektrik tesisat boruları yalnızca sıva altında kullanılabilir.
- Boruların ağzı çapaklı ve keskin köşeli olmamalıdır. İletkenlerin zedelenmemesi için boru uçlarına ağızlıklar takılmalıdır.
- Boruların iç çapı ile kıvrılma yarıçapı ve sayısı, gerekli sayıdaki yalıtılmış iletkenin zedelenmeden geçebileceği büyüklükte seçilmelidir. Seçme yapılırken iletkenlerin gerektiğinde değiştirileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
- Borular, içlerine su girmeyecek ve toplanmayacak biçimde yerleştirilmelidir.
- Borular, kıvrıldıkları zaman kırılmamalı ve katlanma yerlerinden ya da dikiş yerlerinden açılmamalıdır.
- Bergman borular, boru çapına uygun penslerle kıvrılmalı; fakat boru içindeki yalıtım bozulmamalıdır.
- Peşel borular, özel dirseklerle kullanılmalıdır.
- Borulu tesislerde iletkenler, boru ve T parçaları içinde eklenemez. İletkenler ancak bağlantı kutuları (buatlar) ya da akım dağıtma kutuları içinde yalıtılmış klemenslerde eklenebilir.
- Kutuların içinde halka (simit) klemensler vb. kullanılmalıdır. Bu kutular kolaylıkla açılabilmeli ve yoklanabilmelidir.
- Peşel ve çelik boruların kutulara, anahtar ve priz kasalarına girdiği yerlerde boru ağızlarında iletkenler üzerindeki yalıtkanların zedelenmemesi için ağızlık (entül) takılması vb. tedbirler alınmalıdır.
- Peşel borulu tesislerde kullanılacak peşel kutuların iç çapı enaz 58 mm olacak ve bu kutularda dörtten fazla boru ile bağlantı yapılmayacaktır.
- Bir kattan öteki kata açıkta geçecek peşel, bergman ve PVC borular zeminden 80 cm yüksekliğe kadar mekanik etkilere dayanıklı olan metal borular içerisinde geçirilmelidir.
- Duvar üzerinde dirsekli boru kullanılarak yapılan yapı giriş hatlarında boru, duvardan en az 5 cm açıklıkta olmalıdır. Duvar arkasında kolay tutuşabilen gereçler bulunursa bu açıklık en az 30 cm olmalıdır. Boru ile duvar arasına en az 30 cm genişliğinde elektrik arkına dayanıklı bir levha yerleştirilirse yukarıdaki açıklıklar daha küçük tutulabilir. Bu şekildeki yapı giriş hatlarında da kolay tutuşabilen gereçlerin iletkenlere yaklaşmasını önleyici tedbirler alınmalıdır.
- Bu yerlerde yalnızca çok damarlı termoplastik kılıflı, yalıtılmış iletkenlerle metal olmayan borular içerisinde çekilen bir damarlı termoplastik yalıtkanlı iletkenler sıva altına tesis edilerek kullanılabilir.
- Boru iç çapları, tablo 1’e uygun olarak seçilmelidir.
- Anahtardan anahtar altı prize geçiş yapılamaz. Bu priz bulunduğu konum olarak bu adı almıştır. Anahtara ve anahtar altı prize gelen besleme iletkenleri normal olarak ayrı borular içinde çekilir.
- Sıva içinde ve altında çekilen hatlar, el ulaşma alanları dışında ve mekanik bakımdan korunmuş sayılırlar. Tavan ve duvar boşluklarından geçirilen hatlar, mekanik etkilere karşı ayrıca korunmalıdırlar. Sıva içinde ve altında çekilen hatlar, olabildiğince yatay ya da düşey olarak döşenmelidirler.
- Yapıların içerisindeki bacaların duvarları üzerinden herhangi bir elektrik tesisi geçirilmemelidir. Dökme ya da sıkıştırılmış betondan yapılan duvar, tavan ya da döşemelerin içinde ve betonarme demirlerinin üstünde ve altında ancak beklenebilecek zorlamalara dayanıklı termoplastik dış kılıflı iletkenler, çelik ya da termoplastik borular içinden geçirilen yalıtılmış iletkenler kullanılabilir. Toprak içinde ya da yapıların dışındaki içine girilemeyen kanallarda yalnızca yeraltı kabloları kullanılabilir.
- Sıva altına döşenecek borular, sıva işlemi sırasında dışarı gelmeyecek biçimde belli noktalarda tel ve çivilerle duvara tutturulmalıdır. Bu amaçla kesinlikle alçı kullanılmamalıdır. Sıva altındaki iniş boruları dik ya da yatay olarak döşenmeli ve kutuların anahtar ya da priz doğrultusunda bulunmasına dikkat edilmelidir.
- Prizler, dağıtım kutusu olarak kullanılamaz.
- Ekler, duvarlarda 60 mm derinlikte olmak şartıyla kasalarda; tavanlarda ise armatürde ve armatüre ilişkin elemanlarla gizlenmiş kutular (buatlar) içinde yapılmalıdır.
-
Elektrik ve elektronik iç tesisat uygulama projeleri; yürürlükte bulunan kanun, yönetmelik ve EMO proje standartlarına uygun olarak hazırlanmalıdır.
-
Projede kullanılan tüm elemanların yerleri, tam olarak belirtilecek ve en azından aşağıdaki standartlara uyulacaktır:
- Anahtarlar, zeminden 110 cm ve prizler, zeminden 40 cm yukarıda olacaktır.
- Tablolar, zeminden 200 cm ve buatlar, zeminden 220 cm yukarıda olacaktır.
- Yukarıdaki elemanlar, kapılardan 30 cm; duvar birleşim noktalarından ve pencerelerden 50 cm uzakta olacaktır.
- Projede kullanılan tüm elemanların yerleri, tam olarak belirtilecek ve en azından aşağıdaki standartlara uyulacaktır:
Tablo 1.1: NV (NYA) iletkenleri kullanılması durumunda gerekli en küçük boru çapları NOT:NV (NYA) kablo sembolleri değiştirilmiştir,yeni sembolleri-HO5V-U,HO7V-U,HO7V-R
|İletkenlerin boru içindeki durumu||NV(NYA)||NV(NYA)||NV(NYA)||NV(NYA)|
|Boru iç çapı|
|İletken kesiti mm2||Sıva altı mm||Sıva altı mm||Sıva altı mm||Sıva altı mm|
|1,5||14||14||14||18|
|2,5||14||14||14||18|
|4||14||14||18||26|
|6||14||18||26||26|
|10||14||26||26||32|
|16||14||26||32||32|
|25||18||32||32||40|
|35||18||40||40||50|
|50||26||40||50||50|
|70||26||50||50||50|
|95||32||50||50||50|
|120||32||50||50||—-|
|150||40||50||—-||—-|
|185||40||—-||—-||—-|
DÖŞEME ALTI BORU VE KANALI DÖŞEME
2.1. Yer Döşeme Altı Kanalları
2.1.1. Görevi
Elektrik enerjisinin kanallar aracılığı ile tavan ve duvar yerine zeminden (taban) iletimini sağlayan kanal sistemine döşeme altı kanal sistemi denir.
Döşeme altı kanal sisteminde ilk olarak beton kanal sistemi kullanılmaktayken, günümüzde teknolojinin gelişmesi ile daha farklı, ama kullanışlı bir kanal sistemi kullanılmaktadır. Modern ofis ve teknolojik bina tasarımlarının, maksimum esneklik ölçülerine imkân tanır şekilde yapılması gerekmektedir. Bu şekilde tasarlanan mekânlar, gelecekte oluşabilecek yer ve sistem değişikliklerine kolayca adapte olabilecektir. Döşeme kanal sistemi ile binanın iç kısmının mimarı yapısı bozulmamakla beraber çalışma ortamını da daha kullanışlı hâle getirmektedir.
Kablo kanal sistemleri, çalışma ortamlarını kablo karışıklarından kurtararak estetik, güvenli ve emniyetli kablo dağıtımını sağlar. İş yerlerindeki çalışma alanlarının değişikliklerine ya da kapasite artışlarına kolaylıkla adapte olur.
Sisteme ulaşım çok kolaydır. Gelecekteki gereksinimler, kanalların genişliği ve çıkış kutuların esnekliği sayesinde, kolaylıkla karşılanır. Dekorasyona dokunulmadan sistemin kapasitesi artırılır.
Kanal sisteminin avantajlarını dikkate aldığımızda planlama kolaylığı, çok sayıda çıkış alınabilme, kolay ve hızlı kablo dağıtımı, sağlam konstrüksiyon (yapı), kablo dağıtımında esneklik, dekoratif görünüm, kolay ve fonksiyonel kullanım ve güvenli kablo dağıtımı gibi avantajları mevcuttur.
2.1.2. Yapıları ve Yardımcı Gereçleri
Döşeme altı kanallar, yapılarına göre metal (galvaniz çelik) veya PVC esaslı plastik yapıda olabilirler. Metal kanallar, genellikle döşeme altında iki veya üç gözden oluşan bir yapıda, belli mesafelerde kablo çıkışları olacak şekilde döşenirler. Kablo çıkışlarının yapıldığı kısımlara buat adı verilir. Buatlar ya sadece kablo çıkışı olarak kullanılır ya da kabloların sonlandırılacağı prizlere monte edilebileceği bir yapıda dizayn (tasarım) edilir. Metal kanalların özellikle yarı açık kanalların kullanıldığı bölgeler ise genellikle yükseltilmiş döşeme altları ve alçaltılmış tavan alanlarıdır. Bu bölgelerde zemine veya tavana özel aparatlar ile monte edilerek kullanılırlar.
Döşeme altı ve yükseltilmiş döşeme kablo kanal sistemleri, kablo dağıtımına kuruluş anında ve gelecekte olabilecek değişikliklere çözümler getiren, işletmede anında oluşabilecek ihtiyaçlara zemin oluşturan modüler bir sistemdir. Döşeme altı kanal sistemi, büyük sanayi atölyelerde( makinelerin yerleri duvardan uzak ve aynı mesafede olan) ve iş yerlerinde kurulum maliyeti fazla olup çalışma kolaylığı sağlayan kullanışlı bir sistemdir.
Yükseltilmiş döşeme sistemi ve döşeme altı klimatizasyon, sistemin ana elemanları olup demonte bölmeler, alttan aydınlatma, elektrifikasyon ve yangın algılama söndürme sistemleri bu sistem içerisinde birlikte uygulanmaktadır. Döşeme altı kanal sisteminde zayıf akım, kuvvetli akım ve veri kabloları birbirinden ayrı olarak aynı kanal içerisindeki kanal gözlerinden ayrı olarak da çekilebilmektedir.
Döşeme kanal sistemi, döşeme altı kanal ile yapılmakla beraber, zemin yüzeyinden balık sırtı döşeme kanal sistemi kullanılarak da döşeme işlemi yapılır. Balık sırtı kanal sistemine giriş, duvar kanalı ile yapılmaktadır.
Döşeme altı kanal sisteminde kullanılan yardımcı gereçler şunlardır: Dağıtım döşeme plakası (yükseltilmiş döşeme), döşeme altı buat ve döşeme altı priz kutusu, sütun ve yükseltilmiş zemin kutusu, çıkış elemanı.
• Dağıtım Döşeme Plakası (Yükseltilmiş Döşeme): Yükseltilmiş döşeme, bina betonarme tabanı üzerinde ikinci bir döşeme yüzeyi oluşturur. Aradaki boşluğun mekanik, elektrik, havalandırma tesisatlarına ait boru, kablo ve kanal gibi malzemeleri mekân içerisinde herhangi bir yıkma, yeniden yapma gibi zaman ve para kaybına yol açan inşaat işlerine gerek kalmaksızın istenilen noktaya hızla ulaştırılmasına olanak sağlayan bir yapı malzemesidir.
Uygulama alanlarına bağlı olarak gerek statik elektriği deşarj edebilecek kadar iletken ve gerekse tamamı ile yalıtkan yükseltilmiş döşeme sistemi 600×600 mm ya da 600×400 mm ebatlarındaki yüksek yoğunluklu sunta özlü (720–750 kg/m3) ya da kompozit paneller ile tamamı galvanize çelik ayarlanabilir ayak ve kuşaktan oluşmaktadır.
Yükseltilmiş döşeme panelleri uygulama alanlarına göre:
- Anti-statik PVC
- Anti-statik HPL
- Linolyum
- Granit ya da seramik
- Ahşap ya da parke kaplı olarak üretilmektedir.
Homojen PVC esaslı zemin kaplama malzemeleri tek tabakadan oluşan, yani aşınma tabakası olmayan ürünlerdir. Dolayısıyla üst yüzeylerinde bir koruma tabakası bulunmamaktadır. Üst yüzeyin korunması için herhangi bir kaplama bulunmaması hâlinde PVC yer kaplama malzemeleri, çevresel etkenlerden kolayca zarar görebilirler. Heterojen esaslı PVC yer kaplamaları, muhtelif katmanlardan oluşurlar. Koruma tabakası, darbelere sürtünmelere ve çizilmelere karşı öngörülmüştür.
Dağıtım döşeme plakası montaj işleminden önce plaka ayaklarına zemindeki bozuklukları düzeltmek için yapıştırıcı sürülür. Kabloların döşeneceği ve buatın yerleştirileceği plakalar açılır ve döşeme işlemi yapılır.
Yükseltilmiş döşemenin avantajları:
- Mekânlarda sonradan gerekebilecek değişiklere kolay adapte olabilmeyi sağlar.
- Bütün kablolama ve boru tesisatı, döşeme altından geçtiği için görüntü kirliliği önlenmiş olunur.
- Sonradan gerekebilecek tesisat değişikliklerinin kolayca gerçekleştirilmesini sağlar.
- Özellikle kauçuk kaplı olanlar yangına karşı dayanıklıdır.
- Anti-statik özelliği sayesinde statik elektriği deşarj eder.
- Modüler yapısı sayesinde uygulaması kolaydır, çabuk bir uygulama yapılabilir.
- Döşeme Altı Buat ve Döşeme Altı Priz Kutusu: Döşeme altı buatlar, prizlerin monte edildiği kısımdır. Buat kapağı, koruyucu kapak görevi yapar. Uygulamada kolaylık sağlayan bir uygulama çeşididir. Priz montajı için 6 adet priz yuvası vardır. Döşeme altı buatlar, zeminle aynı yüksekliktedir. Priz montaj işleminde priz çıkış kutusu ve priz kasası yükseltme adaptörü kullanılır. Priz kutusu, prizlerin yükseltilmesini sağlar.
Döşeme altı kanal sisteminde ayrıca geçiş buatları da kullanılır. Geçiş buatı, yükseltilmiş tabandan kabloların geçmesine imkân verir. Merkezi dağıtım veya bürotik
- Sütun ve Yükseltilmiş Zemin Kutusu: Sütunlar, çalışma ortamında kolaylık sağlayan zemine dikey olarak oturtulan priz gruplarından oluşan bir yapıya sahiptir. Sütun ve bürotik bloklara girişler balık sırtı kanal, döşeme altı kanal ve döşeme altı boru aracılığı ile sağlanır.
- Kanal Sonlandırıcı: Yer döşeme altı kanal döşemesinde kanal sonlandırıcısı olarak kullanılır.
- Çıkış Elemanı ve Kanal Seviye Ayar Elemanı: Çıkış elemanları, patlamalı tip kanallarda kullanılan yardımcı gereçtir. Kanal döşeme uygulamasında seviye elemanı olarak kullanılır. Kanal seviye ayar elemanı, kanalların yükseklik seviye ayarında kullanılan yardımcı gereçtir.
2.1.3. Çeşit ve Standart Boyutları
Döşeme altı kanallar kullanıldıkları yere göre:
- Balıksırtı kanal
- Döşeme altı kanal(düz tip)
- Döşeme altı kanal(patlamalı tip)
- Döşeme altı kanal(pencereli tip)
- Yarı açık kanal olarak çeşitleri mevcuttur.
Döşeme altı kanalların standart boyutlarını dikkate alırken yüksekliği, kanal genişliği ve boyu dikkate alınır. Kanalların boyutları çok farklılık göstermekle beraber uygulamada en çok kullanılan kanal boyutları aşağıdaki gibidir:
Yüksekliği: 30–40–60–80 mm Kanal göz genişliği: 80–100–120–150–160–200–250–240–300–400 mm Boyu: 1500–2000–2400–2500 mm Balıksırtı kanalın boyu 2 m ve boyutu 20×92 mm’dir.
2.2.4. Döşeme Altı Borusu Döşeme
126.96.36.199. Döşeme İşlem Sırası
-
Proje incelenerek gerekli araç-gereç teminini yapınız.
- Projenin döşenecek zemin üzerinde tespitini sağlayınız (Yükseltilmiş döşeme ya da beton döşeme altına)
- Termoplastik boru ile döşemede beton kırılacaksa mimari yapıyı bozmadan kırınız.
- Yer döşeme altı boru döşemesinde yükseltilmiş döşeme kullanılacaksa yükseltilmiş döşemenin buat ve priz kutusu kısımlarına gelen kısımları kesiniz.
- Boru ve buatların yerleştirmesi ve birbiri ile olan bağlantısını yapınız.
188.8.131.52. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Döşemede kullanılan boruların özelliklerine bakarak dayanımını kontrol ediniz.
- Boru ve buat bağlantılarını iyice sıkıştırarak kontrol ediniz.
- Düz boru yerine döşeme altında(beton altında) spiral boru kullanmayınız.
- Termoplastik boru ile döşeme yaparken zemine etki eden ağırlık dikkate alınmalıdır. Bu durum dikkate alınarak boru yerine kanal tercih edilmelidir.
- Beton kırma yerine termoplastik boru üzerine beton dökülerek termoplastik borunun dayanımını artırınız.
2.3. Yer Döşeme Üstünde Priz ve Anahtar Yerleşimi
2.3.1. İşlem Sırası
-
Yer döşeme kanal ve boru döşemelerinde kanal ve boru döşeme işlemini yapınız.
- Kanal ve döşeme borusunun buat ile bağlantısını yapınız.
- Döşeme altı buat priz kasasını buat içine yerleştiriniz.
- Priz çerçevelerini, priz kasası içerisine monte ediniz.
- Buat çıkış kapağını monte ediniz.
- Yer döşeme sisteminde anahtar yerleşimini sütun üzerine yerleştiriniz.
2.3.2. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Yer döşemede prizlerin yerleştirildiği buatların seçimine dikkat ediniz.
- İhtiyaca en iyi cevap verecek sayıda priz kasası buat sayısını belirleyiniz.
- Sağlık açısından anahtarları zemindeki buat içerisine değil, sütun ve bürotik blok üzerine yerleştirilmesine dikkat ediniz.
2.4. Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği
Hatlar, mekanik yıpranmalara karşı uygun yerlere döşenerek ya da elverişli örtü ve kılıflar kullanılarak korunmalıdır. El ile ulaşılabilen uzaklıklar içinde döşenen iletkenler, mekanik darbelere karşı her zaman koruyucu kılıflı olarak ya da boru içinde çekilmelidir (elektrik işletme yerleri ve kuvvetli akım hava hatları bu hükmün dışındadır ). İletkenlerin korunma biçimi, bağlantı yerlerinde de sürdürülmelidir. Sıva içinde ve altında çekilen hatlar, el ulaşma alanları dışında ve mekanik bakımdan korunmuş sayılırlar. Tavan ve duvar boşluklarından geçirilen hatlar, mekanik etkilere karşı ayrıca korunmalıdırlar. Sıva içinde ve altında çekilen hatlar, olabildiğince yatay ya da düşey olarak döşenmelidirler.
Yapıların içerisindeki bacaların duvarları üzerinden herhangi bir elektrik tesisi geçirilmemelidir. Dökme ya da sıkıştırılmış betondan yapılan duvar, tavan ya da döşemelerin içinde ve betonarme demirlerinin üstünde ve altında ancak beklenebilecek zorlamalara dayanıklı termoplastik dış kılıflı iletkenler, çelik ya da termoplastik borular içinden geçirilen yalıtılmış iletkenler kullanılabilir.
Toprak içinde ya da yapıların dışındaki içine girilemeyen kanalarda yalnızca yeraltı kabloları kullanılabilir. Döşeme geçişlerinde olduğu gibi, fazla tehlike söz konusu olan yerlerde iletkenler, sağlam bir şekilde tutturulmuş olan termoplastik boru, çelik boru ya da koruncaklar (mahfazalar) içinden geçirilmelidir.
Yalnızca elektrik hatlarının çekilmesi için kullanılmayan, içine girilebilen kanallarda ve yapı aydınlıkları gibi yerlerde iletkenler ancak düzenli olarak yerleştirilirlerse ve zararlı etkilere açık olmazlarsa döşenebilirler. Dökme ya da sıkıştırılmış betondan yapılan duvar, tavan ya da döşemelerin içinde ve betonarme demirlerinin üstünde ve altında ancak
beklenebilecek zorlamalara dayanıklı termoplastik dış kılıflı iletkenler, çelik ya da termoplastik borular içinden geçirilen yalıtılmış iletkenler kullanılabilir.
Tavan aralarına tesis edilecek ve ayakaltı yerlerden geçecek tesis bölümleri, çelik boru içinden geçen antigron ve benzeri iletkenlerle ya da yeraltı kabloları ile yapılmalı, olabildiğince kutu vb. donatım gereçleri kullanılmamalıdır.
Tahta gibi yanabilen yapı bölümleri üzerinde bulunan yapı bağlantı kutularının altına elektrik arkına dayanıklı levhalar konulmalıdır. Yapı bağlantı kutuları, kolay ulaşılabilir yerlere konulmalı ve bu yerlerin gerektirdiği biçimde suya ve dış etkilere karşı korunmuş tipte olmalıdır.
Açık havada ve nemli yerlerde kullanılan yapı bağlantı kutuları, püskürtme suya karşı korunmuş tipte olmalıdır. Yeraltına döşenecek kablolar, sokak ve alanlarda en az 80 cm derinlikte gömülmelidir. Bu yerlerin dışında derinlik en az 60 cm olabilir. Bu derinlik, zorunlu durumlarda özel koruyucu tedbirler alınarak 20 cm dolayında azaltılabilir.
Kablo kanallarının kanalı sağlam zeminli, düzgün ve taşsız olmalı, kablolar kum içinde ya da taşıayıklanmış toprak içinde kullanılmalıdır.
Yağlı kabloların uçlarındaki başlıklar, yağ sızmayacak ve içlerine nem girmeyecek şekilde tesis edilmelidir. Yeraltı kabloları döşendikleri yerlerdeki kimyasal ve mekanik etkilere karşı korunmuş olmalıdır.
SIVA ÜSTÜ TESİSAT
3.1. Dübeller
3.1.1. Görevi
Dübel, plastikten yapılmış tutturma gerecine denir. Dübeller, beton ve duvar gibi yerlerde elektrik tesis gereçlerini tutturmak için kullanılır. Eskiden tesis gereçlerini tutturmak için takoz kullanılırken, dübellerin kullanımının yayılması ile zor olan bu uygulama günümüzde tercih edilmemektedir. Dübeller, beton ve duvar gibi yerlerde matkap kullanılarak açılan oyuklara yerleştirilir. Kullanacağımız dübeli montaj işleminde kullanacağımız vidanın boyun çapı ve boyuna göre tercih etmeliyiz.
Matkap ile delme işleminde kullanacağımız dübel ebadı dikkate alınarak uygun matkap ucu seçilmeli ve ona göre delme işlemi yapılmalıdır. Eğer dübel yuvası, geniş açılacak olursa dübel, yuva içerisinde sağlıklı olarak durmayacağından elektik gereçler de sağlıklı olarak monte edilmemiş olur. Dübel, yuva içerisine yerleştirilirken alçıya batırılarak yerleştirme işleminin yapılması daha sağlıklıdır.
3.1.2. Standart Boyutları
Dübellerin kulanım alanları geniş olup, bu uygulama alanlarının yapısına göre dübelin yapısında ve şekillerinde değişiklik yapılmıştır. Uygulamada kullanılan dübel çeşitleri şunlardır: Plastik dübel, çelik dübeller(çakmalı dübel, gömlekli borulu dübel vb.), gaz beton dübel, alçıpan dübel vb. Plastik dübellerin çekildiğinde kolay bir şekilde çıkmaması için tırnak kısımları vardır.
Uygulamada en çok kullanılan plastik dübel, 5-6-7-8-10-12 mm çapında üretilmektedir. Dübeller belli sayılarda ambalajlanmış poşet içerisinde satılmaktadır.
3.2. Kablo Kanalı
3.2.1. Görevi
Sıva üstü elektrik tesisatında, iletkenlerin sıva üstünden iletimini sağlayan dekoratif görünümlü kanal sistemine kablo kanalı denir.
3.2.2. Yapıları ve Yardımcı Gereçleri
Kablo kanal sisteminde kanallar, tavan ve duvara monte edilir. Kablolar ise bu kanallar içerisinden çekilir. Kenarı daha yüksek olan kanallar, daha çok ana kontrol sistemlerinde veya data (veri) kablolarını döşemede kullanılabilir. Yatayda olduğu gibi dikeyde de yön değiştirebilmek için tüm genişliklerde kolay monte edilebilen iç-dış bükey, yatay köşe, T ve dörtlü kavşak parçaları gibi döşemede kullanılan yardımcı gereçleri mevcuttur.
Kanal döşemesinde dönüş kısımlarda modüler parçaları kanallara monte ederek daha rahat bir montaj yapılmaktadır. Data, aydınlatma ve haberleşme hattı kabloları ayrı bölümlerden çekilir. Bunun için kanal içerisine seperatör monte edilir.
PVC kanallarının avantajlarışunlardır:
-
PVC, korozyona uğramaz.
- Kısa devre gibi bir durum oluşturmaz.
- Hafiftir.
- Taşınması kolaydır ve ağırlık yapmaz.
- Montajı, kesilmesi ve delinmesi kolaydır.
- Kablo kanallar dekoratif bir görünüme sahiptir.
3.2.3. Çeşitleri ve Standart Boyutları
Kablo kanalları değişik kalınlıklarda sac ile yapılabildiği gibi PVC ile de yapılmaktadır. Günümüzde sıva üstü tesisatında PVC kanallar daha çok tercih edilmektedir.
PVC kanallar 2-2.10-3 m boyunda, 16-20-32-40-60-65-75-80-85-100-105-120-130140-150-170-195-200-300-400-500 mm genişliğinde ve 12,5-16-20-25-35-40-50-65 mm kanal yüksekliğinde, delikli ve deliksiz olarak yapılırlar. Delikli olanlar ısınan kablonun soğuması amacı ile kullanılır. Ray tipi kanallar duvar ve tavana monte edilen konsollar yardımı ile duvar ve tavana tutturularak döşeme yapılabilir.
Kullanılan kanal kapakları, kullanılan kanal ebatlarına göre tercih edilmelidir. Kanal içerisine seperatör konulduğunda her bölme için ayrı kanal kapağı takılarak daha büyük ebatta kanallar için kullanabiliriz.
3.2.4. Kanal Döşemesi Yapımı
184.108.40.206. Döşeme İşlem Sırası
-
Projede kullanılan kablo kanalı veya kablo tavalarının tasarımı, tek hatları çizildikten sonra otomatik olarak oluşturunuz.
- Sistem, otomatik olarak belirlediğiniz genişlikte kablo tavasını oluşturur. Köşeler ve kavşaklar otomatik olarak bulunur ve oluşturulurlar. Ayrıca oluşturulan köşe ve kavşakların köşegen mi, yuvarlak mı olacağını kanal tesisatını döşeyen kişi tarafından belirleyiniz.
- Kanalları sabitlemek için dübel yerlerini belirleyiniz.
- Gerekli malzemeler sağlandıktan sonra montaj elemanları kullanarak kanalların montajını yapınız.
- Kanallar döşenen ayrı iletken hatları için kanal içerisine separatör montajını yapınız.
- Kanallara bağlanacak dirsek yerlerini keserek dirsek ile kanal arasındaki bağlantıyı sağlayınız.
- Kanal kapaklarını kapatınız.
220.127.116.11. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Kablo tavası veya merdiveninin miktarını tayin etmeden evvel kullanacağınız kablonun kesitini tayin etmek gerekir.
- Montaj işlemi yapılırken kanalların genleşme durumları dikkate alınmalıdır.
- Kanal döşemede dekoratif görünüme dikkat edilmelidir.
3.3. Kroşeler
3.3.1. Görevi
Sıva üstü elektrik tesisatında kabloların sıva üstüne montajını sağlayan montaj elamanına kroşe denir.
3.3.2. Yapıları ve Yardımcı Gereçleri
Kroşelerin kullanım alanı geniş olup, değişik kullanım alanlarında kroşenin yapısı da değişmiştir. Kroşeler yapı olarak kabloların herhangi bir yere monte edilmesini sağlayarak, çekilen iletken hattının daha güzel görünmesini ve dış etkenlerden kabloların etkilenmesini ve kişileri elektrik enerjisinin etkilerinden korur. Uygulama olarak evlerde, küçük iş yerlerinde daha çok kullanılmaktadır.
Kroşeler; yapı olarak plastikten, metallerden (sac, bakır, galvanizli sac…) yapılırlar. Kroşeler arası uzaklık kablonun kesiti dikkate alınarak, iç tesisat yönetmeliği dikkate alınarak değişir. Kroşeler yapı olarak; kabloları tutucu kısım, kroşenin montajını sağlayan vida ve çelik çivi kısmından oluşur.
3.3.3. Çeşitleri ve Standart Boyutları
Kroşe, kullanıldığı alana göre değişik çeşitlerde imal edilmektedir. Bunlar şunlardır;
-
Plastik çivili kroşe
- Antigron kroşe
- Ray kroşe
- Tandır kroşe
- Yapışkan kroşe
- Vidalı kroşe
Kroşe çeşitlerinden günlük hayatımızda en çok kullanılanı, plastik çivili kroşe ve antigron kroşedir. Kroşelerin çoğunluğu 1-1,5-2-3-4-5-6-7-8-9-10 numaralı olmak üzere çeşitli çaplarda üretilmiştir.
3.3.4. Kroşe Döşemesi Yapımı
18.104.22.168. Döşeme İşlem Sırası
-
Kroşe döşenecek iletken hattının tespitini yapınız.
- Vidalı tip kroşelerde matkap kullanarak kroşenin sabitlenecek kısmına ait oyuklar açınız.
- Dübel yerleştirilecek oyuklara dübeller yerleştirerek kroşelerin montajını yapınız.
- Kablo veya boruyu kroşeler yardımı ile düzgün olarak çekiniz.
22.214.171.124. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Kroşeleri yerleştirirken düzgün aralıklı olarak döşeyiniz.
- Plastik beton çivili kroşelerin döşenmesinde çiviyi sıra ile aşağı ve yukarı bakacak şekilde döşeyiniz. Döşeme işlemi daha sağlam yapılmış olur.
- Soğuk, nemli ve güneş gören kısımlarda plastik beton çivili kroşe kullanmamaya dikkat ediniz.
3.4. Elektrik İç Tesisat Yönetmeliği
-
Borular, duvarlara ya da tavanlara en çok 60 cm aralıklarla kroşe ile tutturulmalıdır. Bundan başka anahtar, priz, kutu, dirsek ve T-parçaları yakınına da (en fazla 10 cm) kroşeler konulmalıdır.
- İletkenlerin geçirilmesi için bırakılan boşluklar, tellerin kolayca ve yalıtkanların zedelenmeden geçmesini sağlayacak biçimde olmalıdır. Buboşluklardan birkaç lambanın akım devresi iletkenleri birlikte geçirilebilir.
- Sıva altı, sıva üstü ve etanj tesislerinde zorunlu olmadıkça lambadan lambaya geçiş yapılmamalıdır. Dekoratif amaçla ve zorunlu durumlarda (mimari gereği vb.) lükstür. Klemens ve benzeri kullanılarak lambadan lambaya geçiş yapılabilir. Kazan dairesi, banyo, hamam ve benzeri gibi nemli ve ıslak yerlerde lambadan lambaya geçiş yapılması tavsiye edilmez. Lambadan lambaya geçiş yapılması gerekli ise geçişler lükstür. Klemens ve benzeri düzenler kullanılarak yapılmalıdır.
- Açık havada döşenen kablolar olabildiğince güneş ışınlarının etkilerinden korunmalıdır.
- Kablolar, duruma göre toprak içinde kablo kanallarına ya da duvarlara tutturulan delikli tavalara veya merdiven raflara döşenmelidir. Deliksiz yapılmış tavalarla döşeme yapılması tavsiye edilmez. Toprak içine yerleştirilen kabloların altında ve üstünde yaklaşık 10 cm kalınlıkta elenmiş kum bulunmalıdır. Kablonun üzerindeki kumun üzerine ve aynı kanala döşenen AG ve YG kabloları arasına tüm kablo boyunca dolu tuğla veya enaz6cm kalınlıkta beton plaka veya plastik vb. malzemelerden yapılmış koruyucu elemanlar yerleştirilmelidir.
Böylece çukuru açan işçilerin kazma darbelerinden kablo korunmalı ve orada kablo bulunduğu önceden anlaşılmalıdır. Bu koruyucunun yaklaşık 30 cm üzerine ise en az 10 cm genişliğinde polietilenden yapılmış uyarışeridi konulmalıdır.
ÇAĞIRMA TESİSATI BAKIM ONARIM
1.1. Bakım ve Onarım Yapma Yöntemleri
1.2. Bakım ve Onarım Yapma
1.2.1. Zil Tesisatı Bakımı ve Onarımı Yapma
126.96.36.199. Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler
188.8.131.52. İşlem Sırası
184.108.40.206. Dikkat Edilecek Hususlar
1.2.2. Kapı Otomatiği Bakımı ve Onarımı Yapma
220.127.116.11. Bakım Yapmada Kullanılan Araç, Gereçler
18.104.22.168. İşlem Sırası
22.214.171.124. Dikkat Edilecek Hususlar
1.2.3. Refkontak, Numaratör Bakımı ve Onarımı Yapma
Günümüzde kullanım alanını kaybetmiş, çağırma ve bildirim elemanlarından olan refkontak ve numaratör tesislerininin yerini dijital sayıcılı sıramatikler, diyafon, dahili telefon ve bilgisayar sistemine bağlı hemşire çağırma sistemleri almıştır. Az da olsa kullanılan refkontak ve numaratör tesisatlarında nasıl bakım ve onarım yapılması gerektiğini kısaca açıklayalım:
• Refkontak Tesisatı
“Çağırma Tesisatı” modülünde genişşekilde incelediğiniz refkontak devresini hatırlatalım;
Kapının Koridor Tarafı
Mp R
ı
Şekil 1.15: Refkontak ( Işıklı çağırma ) tesisatı çalışma prensibi ve yapısı
En basit refkontak tesisatışekil 1.15’te de görüldüğü gibi, röle, iki sinyal lambası, çağırma butonu ve söndürme butonundan oluşur. Trafo besleme gerilimi, zil ve kapı kilidine göre daha fazla olup 24 volttur. Bu tesisatın, hastane, kütüphane ve çocuk bakım evleri gibi sessizliğin önemli olduğu yerlerde çağırma ve bildirim amaçlı olarak kullanıldığını daha önce öğrenmiştiniz. Kullanıcı sayısına göre genellikle üç veya beş aboneli refkontak tesisatları vardır.
• Numaratör Tesisatı
“Çağırma Tesisatı” modülünde genişşekilde incelediğiniz Numaratör devresini hatırlatalım;
Tırn ak
Kullanım alanı yok denecek kadar azalan numaratör tesisatı, apartmanlarda kapıcıyı, büro, okul, yurt vb. yerlerde hizmetliyi ve taksi duraklarında taksiciyi çağırmak amacıyla kullanılır. Numaratör tesisatında bir numaratör, bir zil ve çağırıcı sayısı kadar da buton bulunur. Piyasada üç ve beş aboneli olarak satılan numaratörlerin daha fazlasına ihtiyaç duyulduğunda, bu üçlü ve beşli gruplar yan yana getirilerek değişik sayıda yeni gruplar oluşturulur.
Numaralandırma kolu
Numara Paletin çekilme yönü
Ekran
Mp
R
Refkontak ve numaratör tesisatları üzerinde olabilecek arızaları ve onarma şekillerini inceleyelim;
126.96.36.199. Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler
Örnek tesisatlarımızda (Şekil 1.15 ve Şekil 1.16) şu araç ve gereçler kullanılacaktır;


Kullanılan araçlar
|Gereçler|
|1- Pense||1-Refkontak röle ve butonu|
|2-Kargaburun||2-Refkontak sinyal lambaları|
|3-Tornavida||3-Numaratör ve zil|
|4-Yan keski||4-Çeşitli ölçülerde vidalar|
|5-Kontrol kalemi||5-0,5 veya 0,75 zil kablosu|
|6- İzole bant||6- Sigorta (6A W-otomat)|
|7-Kablo soyma pensi||7-Trafo (220 / 24 V. (5 W.-50 W)|
|8-Delici ve kesici aletler||8-Bağlantı klemensleri|
Başa çıkmamız gereken arızalar elektriki arızalar olabileceği gibi mekanik arızalar da olabilir. Mekanik arızalar kendilerini gürültülü çalışma ile veya hiç çalışmamakla belli ederler. Fakat elektriksel arızaları tesbit etmek biraz daha zordur. Elektriksel arızaları bulmada çok kullanışlı aletlerden biride seri lambalardır.
188.8.131.52. İşlem Sırası
-
Durum muayenelerini yapınız.
- Zayıf akım tesisatını (Refkontak ve numaratör) besleyen transformatörün sigortasını kontrol ediniz.
- Tesisatı besleyen trafonun çıkış (sekonder) uçlarını açarak transformatör çıkış gerilimini ölçünüz.
- Refkontak röle kontaklarında kısa devre ve gerilim kontrolleri yapınız. (Resim 1.6)
- Refkontak sinyal lambalarının sağlamlığını kontrol ediniz. (Resim 1.7)
- Numaratör palet ve bobinlerinin sağlamlığını kontrol ederek, zil uçlarına giden bobin ortak uçlarını köprüleyiniz. (Resim 1.8)
- Refkontak ve numaratör butonlarından kısa devre kontrolü yapınız, bağlantıları kontrol ediniz.
- Ek kutularında kısa devre ve kopukluk kontrollerini yapınız.
- Bakım ve onarım çalışması yaptığınız tesisatları çalıştırarak teslimatını yapınız. Yaptığınız faaliyetleri bir rapor halinde kayıt altına alınız.
184.108.40.206. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Refkontak, röle, lamba, çağırma ve söndürme butonlarının üst kapaklarını sökerken dikkatli olunuz, neyi nereden söktüğünüzü iyi belirleyiniz. Söktüğünüz parçaları kaybolmamaları için uygun bir yerde muhafaza ediniz.
- Kablo uçlarını çok fazla açmayınız. Kabloları vidalara taktığınızda açıkta iletken kısım kalmamasına dikkat ediniz.
- Vidaları çok fazla sıkmamaya dikkat ediniz. İletken ve diğer elemanlara zarar verebilirsiniz.
- Butonlardan gelen kabloları karıştırmamaya dikkat ediniz.
1.3. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
-
Elektrik zayıf akım tesisleri: Normal durumlarda, insanlar ve eşyalar için tehlikeli olan akımların meydana gelmediği tesislerdir.
- Zil transformatörleri üzerinde hiçbir şekilde aydınlatma yapılmamalı ve bunların devresi ayrı bir sigorta ile korunmalıdır
- Küçük gerilimli devrelerin iletkenleri öteki devrelerden ayrı çekilmelidir.
1.4. Bayındırlık Bakanlığı Genel Teknik Şartnamesi
-
Tesisat, PVC boru içerisinde plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle sıva altına yapılacaktır.
- İletken bağlantıları uygun nitelikteki lüstür klemensler ile yapılacaktır.
Zayıf Akım Elektrik Tesisatı
Kapı zili ve kapı otomatiği tesisatı
1-Kapı zili tesisatı, PVC boru içerisinde, plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle sıva altı olarak yapılacaktır. Tesisat müstakil bir sigortaya bağlı 220/8 voltluk bir transformatör ile beslenecektir. Apartmanlarda, dış kapı zil butonları düşey veya yatay zil panelleri üzerinde toplanacak, panel üzerindeki butonlarda isim yazılacak bölüm bulunacak ve şeffaf muhafazalı olacaktır. Paneller, dış ortam şartlarına dayanıklı malzemeden ve etanş olacaktır.
2-Kapı otomatiği tesisatı, PVC boru içerisinde, plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle sıva altı olarak yapılacaktır. Tesisat, kapı zilinde mevcut 220/8 voltluk tranformatörden beslenecektir. Transformatör, tesadüfi dokunmaya karşı korunmalı olacaktır.
Işıklı ve numaratörlü çağırma tesisatı
1-Tesisat, PVC boru içerisinde plastik izoleli, en az 0,75 mm2 lik iletkenlerle sıva altına yapılacaktır.
2-İletken bağlantıları uygun nitelikteki klemensler ile yapılacaktır.
3-Vızıltılar, sesleri hafif olacak şekilde hizmet personelinin bulunduğu yere veya koridora konulacaktır.
4-Çağırma lamba glopları, şeffaf, yarım yuvarlak, dış çapları yaklaşık 100 mm. olacaktır. Glopların içinde 24 V, 5 W.lık bir ampul bulunacaktır. Transformatörden en uzakta bulunan çağırma ve pilot lambalarında gerilim düşümü % 10’u geçmeyecektir.
5-Her bir kısım için en yakında bulunan tevzi tablosu içinde 220/24 V. ve en az 50 W.lık bir transformatör konulacak, müstakil sigortaları ile giriş ve çıkışı emniyet altına alınacak, tesadüfi dokunmalara karşı korunmalı olacaktır.
6-Söndürme düğmeleri, dört köşe veya yuvarlak, sıva altına uygun olacaktır. Söndürme düğmesi, kapının açılış yönünün ters istikametindeki duvara ve kapı kenarına yakın yere konulacaktır. Zorunlu hallerde ölçüleri aynı olmak kaydı ile duvarın dış yüzeyinde, kapının uygun tarafına konulabilecektir.
7-Çağırma butonları, prizler ile yan yana bulunduklarında aynı seviyede, aydınlatma sortileri anahtarların yanında bulunduğu takdirde anahtarlar ile aynı seviyede, müstakil kullanıldığı takdirde yerden 80 cm. yükseklikte olacaktır.
8-Vızıltı, çağırma butonlarına basıldığı sürece ses verecek, butona basmaya devam edilmediği sürece susacaktır. Çağırma lambası, söndürme düğmesine basılıncaya kadar yanacaktır.
9-Aynı hacimde birden fazla ışıklı veya numaratörlü çağırma butonu bulunduğu takdirde, birincisi normal, diğerleri paralel çağırma sortisi olarak anılacaktır.
10-Numaratör tablosuna ait zil sortisi tesisatı, ışıklı sinyal tesisatında belirtilen esaslara göre yapılacaktır. Numaratör ve zil, hizmet personelinin bulunduğu mekana monte edilecektir.
11-Pilot lambaları, ara bölmelerden dolayı koridorun bir ucundan öteki ucuna kadar görünmesi mümkün olmayan yerlere konulacak ve bu bölümdeki lambalarla birlikte yanacaktır.
12-Meşgul (girilmez) uyarı tesisatı, (M) tipi armatür ile bir çağırma sortisinden teşekkül edecektir.
13-Tesisatta kullanılacak örgülü iletkenlerin uçlarında teller birbirlerine lehimlenecektir.
Milli Eğitim Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığından:
ELEKTRİK İLE İLGİLİ FEN ADAMLARININ YETKİ, GÖREV VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
• Fen Adamlarının Gruplandırılması
Madde 3-Elektrik ile ilgili fen adamları, gördükleri mesleki ve teknik öğrenim seviyelerine göre aşağıdaki gruplara ayrılırlar;
-
Grup En az 3 veya 4 yıl yüksek teknik öğrenim görenler.
- Grup
En az 2 yıllık yüksek teknik öğrenim görenler ile ortaokuldan sonra en az 4 veya 5 yıl mesleki ve teknik öğrenim görenler.
3. Grup
En az lise dengi mesleki ve teknik öğrenim görenler, lise mezunu olup bir öğrenim yılı süreyle Bakanlıkların açmış olduğu kursları başarı ile tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitimi Kanununun öngördüğü sonucu ustalık belgesi alanlar.
• Elektrikle İlgili Fen Adamlarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Madde 4-Elektrikle ilgili fen adamlarının görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
1. Grup
a) (Değişik: 3.2.1990/20422 R.G.) Elektrik iç tesisi plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve imzalanması işleri:
Bağlantı gücü 50 KW’a kadar olan binaların elektrik iç tesisleri,
b) Elektrik iç tesisi yapım işleri:
Bağlantı gücü 150 KW, 400 Volta kadar tesisler,
c) İşletme ve bakım işleri:
Bağlantı gücü 1500 KW’a kadar (35 KW dahil) tesisler
d) Muayene ve kabul işleri:
Kendileri tarafından yapılan tesislerin bakım, muayene bağlantı ve kabulü için gerekli işlerin tamamlanması işlerinde yetkilidirler.
2 . Grup
a) (Değişik: 3.2.1990/20422) R.G.) Elektrik iç tesisi plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve imzalanması işleri:
Bağlantı gücü 30 KW’a kadar olan binaların elektrik iç tesisleri,
b) Elektrik iç tesisi yapım işleri:
Bağlantı gücü 125 KW, 400 Volta kadar tesisler, c) İşletme ve bakım işleri;
Bağlantı gücü 1000 KW’a kadar (35 KW dahil) tesisler,
d) Muayene ve kabul işleri:
Kendileri tarafından yapılan tesislerin bakım, muayene, bağlantı ve kabulü için gerekli işlerin tamamlanması işlerinde yetkilidirler.
3 .Grup
a) (Değişik: 3.2.1990/20422) Elektrik iç tesisi plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve imzalanması işleri:
Bağlantı gücü 16 KW’a kadar olan binaların elektrik iç tesisleri,
b) Elektrik iç tesisi yapım işleri,
Bağlantı gücü 75 KW, 400 Volta kadar tesisler,
c) İşletme ve bakım işleri:
Bağlantı gücü 500 KW, 400 Volta kadar tesisler,
d) Muayene ve kabul işleri:
Kendileri tarafından yapılan tesislerin bakım, muayene, bağlantı ve kabulü için gerekli işlerin tamamlanması işlerinde yetkilidirler.
HABERLEŞME TESİSATI BAKIM ONARIM
2.1. Bakım ve Onarım Yapma
Teknolojide elektronik ve bilgisayar alanındaki gelişmeler, sistem-cihazların her geçen gün daha karmaşık ve hassas olmasını sağlamaktadır. Test metotları ve teknikleri de ileri teknoloji paralelinde geliştirilmez ise, kullanım ve bakım-onarım esnasında hataların yapılmasına sebep olacaktır. Dolayısıyla ciddi ekonomik kayıplar oluşacaktır. Haberleşme ve bildirim tesisatları günümüzde ileri teknoloji ile yapıldığına göre, bu konudaki gelişmeleri yakından takip etmek tesisat arıza tespiti ve bakım-onarım faaliyetleri için son derece önemlidir.
Çağırma tesisatları için bahsettiğimiz bakım ve onarım faaliyetleri haberleşme ve bildirim tesisatları için de geçerlidir.
2.1.1. Sesli veya Görüntülü Haberleşme Tesisatı Bakımı ve Onarımını Yapma
Kullanım alanı çok geniş olan iç haberleşme sistemidir. İki kişinin karşılıklı konuşmasını sağladığı, görüntülü ve sesli kapı konuşma sistemlerine kısaca diyafon adı verilmiştir. Fakat bu tesisatlar sadece iki kişinin haberleşeceği tesisatlar değildir. Ana istasyonla ikiden fazla kişi de karşılıklı görüşme yapabilir. Odadan odaya, yakın evler arası ve apartmanlarda ana giriş kapısı ile daire arasında görüşme sağlanır. Günümüzde daha gelişmiş sistemler kullanılmaya başlanmıştır. Sadece sesli değil, görüntülü iç haberleşme sistemleri de kullanıma sunulmuştur. Firmalar, farklı kullanıma sahip sistemler üretirken, ürünlerinin bağlantışemalarını da kablo renk kodlarıyla beraber piyasaya sunmaktadırlar. Tesisat bakım onarımcılar olarak bizlere düşen görev; kullanacağımız sistemin proje ve bağlantışemasını iyi okuyup, devre takibini buna göre yapmaktır.
Şimdi klasik bir diyafon sistemi ile konuyu incelemeye başlayalım;
Sesli ve görüntülü sistemler çok çeşitlidir; Kapıcılı ve kapıcısız sistemler, renkli görüntülü telefonlu sistemler, sadece sesli diyafonlar, sesli ve görüntülü diyafonlar. Santralli ve santralsiz sistemlerde bağlantılar farklıdır. Merkezi santral ünitesine sahip tesisatlarda bağlantılar, üretici firma tarafından verilen bağlantışemasına uygun yapılmalıdır.
Apartmanlarda kullanılan diyafon tesisi genel olarak, sistem santrali, ışıklı dış kapı konuşma paneli, daire içi interkom ünitesi (konuşma ünitesi) ve güç kaynağından oluşur.
Merkezi santral ünitesi içerisinde bulunan güç kaynağı, şebeke gerilimini (AC-220 V.), sistemin çalışmasını sağlamak için DC-15 V., DC-12 V. (üretici firmaların ürünlerine göre değişmektedir) regüleli gerilime dönüştürür. Bu devre üzerinde koruma sigortası bulunur.
Çok daireli apartmanlarda, görüntülü interkom sistemleri kullanılmaktadır. Bu sistem, monitör ile kameralı dış panodan oluşur ve 12 V. DC. gerilimle çalışır.
Şekil 2.1’ de görüldüğü gibi bu tesisatlarda hangi kablonun nereye bağlanacağı renk kodları ile birlikte devre şemasında verilmektedir. Şekil 2.2’de ise elemanların nasıl bağlandıkları görülüyor.
Şimdi, görüntülü telefonlu konuşma sistemlerine örnek şemalar verelim;
220.127.116.11. Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler
Örnek tesisatımızda (Şekil 2.1) şu araç ve gereçler kullanılacaktır;


Kullanılan araçlar
|Gereçler|
|1- Pense,Yan keski||1-Merkezi santral ünitesi|
|2-Tornavida||2- Işıklı butoniyer ve konuşma paneli|
|3-AVOMETRE||3-Daire içi konuşma üniteleri (interkom)|
|4-Kontrol kalemi||4- DT8 ekranlı diyafon kablosu|
|5- İzole bant||5- Sigorta (6A W-otomat)|
|6-Kablo soyma pensi||6-Trafo (220 / 8-12-24 V. (15V.-15W)|
|7-Delici ve kesici aletler||7-Bağlantı klemensleri|
• DT8 Ekranlı Diyafon Kablosu: Bu ekranlanmış (Blendajlı) diyafon kabloları, bina içi tesisatlarda dahili haberleşme ve ses sistemlerinde ve de diyafon sistemlerinde kullanılır. Üzerindeki ekran (blendaj, metal kılıf) kablonun dış sinyallerden etkilenmemesini ve bu kablo üzerinden geçen sinyallerin diğer
18.104.22.168. İşlem Sırası
Zil tesisatında anlatılan işlem sırasını takip ederiz. Kısaca hatırlayalım;
-
Durum muayenelerini yapınız.
- Haberleşme tesisatını besleyen merkezi santral ünitesinin sigortasını ve gerilimini kontrol ediniz.
- Devrenizde harici transformatör varsa giriş ve çıkış gerilimlerini kontrol etmelisiniz.
- Her zaman devre şemasındaki akım yolunu takip ediniz.
- Bağlantışemasına göre; sistem santralinin bağlantılarını kontrol ediniz.
- Santral klemenslerindeki bağlantılarda, kabloların renk kodlarından yararlanınız.
- Daire içi konuşma ünitelerinde (interkom), kablo gerilimlerini ölçünüz ve bağlantıların doğru olup olmadığını kontrol ediniz.
- Dış kapı zil buton panelindeki her daire için gelen kabloların gerilimlerini ölçerek, bağlantıların doğru olduğundan emin olunuz.
- Devredeki bütün diyafon hoparlörlerinin sağlamlığını kontrol ediniz.
- Buatlarda kablo kırılması, ek yerlerinde zedelenme ve yanlış eklemeler varsa onarınız.
- Buatlarda kısa devre kontrolü yapınız.
- Bakım ve onarım çalışması yaptığınız tesisatları çalıştırarak teslimatını yapınız. Yaptığınız faaliyetleri bir rapor halinde kayıt altına alınız.
22.214.171.124. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Kablo uçlarını 5 mm’den fazla sıyırmayınız. Bağlantı vidalarına uçların tamamını yerleştiriniz.
- Kabloları vidalara bağlarken vida sıkma yönünde bağlayınız
- Montaj yaparken, kablo renkleri ile terminal renklerinin birbiriyle uyuşmasına dikkat ediniz.
- Buton bağlantılarını yaparken katlardan gelen kabloları karıştırmamak için dikkatli olunuz.
- Zil panelini direk yağmur suyuna maruz kalmayacak şekilde monte ediniz.
- Montaj sırasında uygun uçlu tornavida kullanmaya özen gösteriniz.
- Devre şemasında bazı bağlantılar için özel kablo bağlanılması istenebilir, dikkat ediniz.
Aranan Bazı kelimeler: kapı zil tesisatı şeması, inşaat halindeyken elektrik tesisatı nasıl çekilir, topraklama nasıl yapılır, binada elektrik panosu, elektrikçi sustası nasıl çekilir, tesisat örnek web siteleri, binaya elektrik nasıl döşenir, ev elektrik tesisat bilgisi, dış kapı mandalları ayarı nasıl yapılır, araçların elektrik bakımları nasıl yapılır, kapı otomatiği iç yapısı, problemin PLC programı yapılırken, zil devresi şeması, kapı otomatiği montajı nasıl yapılır, megafon tesisatı nasıl yapılır, inşaat elektrik tesisatı nasıl yapılır, elektrik tesisatta kaçak, diafonlu zil tesisatı, elektrik mp nedir, oda lambası ve gece lambası ikili anahtarla nasıl yapılır, yapı kuvvet tesisatı bakım onarımı, quick test 220 volt priz,catv hat tekrarlayici hattan beslemeli, priz tesisatı bakım onarımı, nemli yer katlı bina elektrik tesisat projesi, haberleşme ve bildirim tesisatları, elektrik aksami yillik bakim teknik şartname, 3lü fiş bağlantıları, nemli yer tesisatı yapımı, elektrik tesisatında güç tespit yöntemleri, 3 KATLI BİNA ZİL ŞEMASI, priz tesisatı bakım ve onarımı, hastane işıklı ve numaratörlü çağırma tesisatı, yangın ihbar ve hırsız alarm sisteminin tesisatı, dijital numaratörler kablo bağlantısı
2.1.2. Televizyon ve Telefon Tesisatı Bakım ve Onarımı Yapma
Televizyon ve telefon tesisatları, binanın elektrik projesi üzerinde çizilerek gösterilirler.(Şekil 2.5) Yine bu projelerde telefon ve televizyon tesisatlarının kolon şemaları bulunur. Tesisat bakım ve onarımı yaparken bu projelerden yararlanırız. Sırasıyla televizyon ve telefon tesisatlarını inceleyelim;
• Televizyon Anten Tesisatı
Televizyondan görüntü alabilmemiz için, verici tarafından yayılan elektromanyetik sinyalleri toplayan antenlere ihtiyacımız vardır. Anten tesisatı olmadan, televizyonun iyi bir ses ve görüntü elde etmesi mümkün olmaz. Bir anten tesisatı; anten, anten kablosu, anten yükselticisi ve anten dağıtım santrali olmak üzere dört bölümden oluşur. Televizyon antenlerini, çatı (çubuk) antenleri ve uydu (çanak) antenleri olmak üzere iki başlık altında toplayabiliriz.
Dikilen çok sayıda direkler çatıların akmasına neden olur. Bunların tek tek bakımı zor olduğu gibi, çatıya sık sık çıkmayı gerektirir. Ayrıca tek tek kurulan antenler çok daha masraflı olacağından, tek bir anten ile ortak anten tesisatının kurulması daha uygun olur. (Şekil 2.4)
• Şekil 2.5’deki projede, kırmızı çizgiler TV-anten tesisatını, yeşil çizgiler telefon tesisatını ifade etmektedir. Projede ayrıca zil ve kapı otomatiği tesisatıda çizilmiştir.
35
• Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler ( TV-Anten Tesisatı)
Örnek tesisatımızda (Şekil 2.6-2.7) şu araç gereçler kullanılacaktır;


Kullanılan araçlar
|Gereçler|
|1- Pense,Yan keski||1-Çatı ve uydu anteni|
|2-Tornavida||2- Pusula|
|3-Dijital ölçü aleti||3-Elavasyon metre (dik açı ölçer)|
|4-Kontrol kalemi||4-RG 59/U-4 ve RG 6/U-4 coax kablo|
|5- İzole bant||5-Televizyon prizleri|
|6-Kablo soyma pensi||6-Çeşitli jaklar, F konnektör|
|7-Delici ve kesici aletler||7-Bağlantı klemensleri|
-
RG 59 / U-4 Koaksiyel Kablo: Bina içi CATV, CCTV dağıtım ve uydu sistemleri gibi düşük zayıflama istenen sistemlerde bağlantı kablosu olarak kullanılır. Empedansı 75 ohm olan koaksiyel kablo, anten kablosu olarakta bilinir. Orta kısmında üzeri yalıtılmış canlı uç vardır. Canlı ucun üzerinde bakır veya alüminyum folyodan ekran şeridi sarılmıştır. Bunun üzerinde de hasır şeklinde örülmüş, kalay kaplı bakır veya bakır bulunur. Sıva üstü tesisatlarda çivili kroşelerle duvara, sıva altı tesisatlarda ise boru içerisinden döşenir.
-
İşlem Sırası (TV Anten Tesisatı)
- Durum muayenelerini yapınız.
- Çatı anteninde; TV antenini, vericiyi görecek şekilde yükseğe koyunuz. Net bir görüntü alıcı ve verici antenlerin birbirini görmesi ve alıcı anteninin verici yönünde olmasıyla sağlanır.
- Anten direğinin bağlanacağı yerin sağlam ve sabit olmasını sağlayınız..
- Anten direğini topraklayınız. Madeni sivri uçlu bir direk, paratoner gibi yıldırım çekmeye elverişlidir. İyi bir topraklama alıcının yıldırımdan etkilenmesini önler. Topraklama; kalın bir kablo ile dik ve en kısa yoldan yapılmalıdır.
- Antene kablo montajını yapınız. Anten kablosu, dipol elemanı uçlarına, kutu içindeki vidalarla bağlanır. Kutudan çıkarırken bir kroşe ile sıkıştırılır. Böylece kablo ağırlığının vidalara binmesi önlenir.
- Anten yükselticisinden gelen kabloyu, oda içerisindeki güç kaynağının “yükselticiye” yazan terminaline bağlayınız.
- Güç kaynağının ‘TV’ yazan terminaline bağlanan kabloyu, anten fişi aracılığı ile TV’ye bağlayınız
- Güç kaynağı sağlamlığını kontrol ediniz.
- Uydu anteninde ise; LNB ile uydu alıcısı (receiver), canlı ucu tek iletkenli anten kablosu ile birbirine bağlayınız.
- Receiver RF soketi ile TV anten giriş bağlantısını yapınız.
- LNB’yi, çanak üzerindeki işarete göre (up-down) ok yönünde monte ediniz.
- LNB ile receiver arasını bir koaksiyel kablo ve F konnektör ile bağlayınız.
- TV ve receiver’e enerji veriniz.
- Receiver test konumuna alınız, TV’nin herhangi bir kanalından arama yapınız.
- Tesisat projesindeki kat sırasına göre televizyon prizlerini kontrol ediniz. (Şekil 2.7)
- Dağıtım buatlarında kabloları kontrol ediniz.
- Buatlarda kablo kırılması, ek yerlerinde zedelenme ve yanlış eklemeler varsa onarınız.
- Bakım ve onarım çalışması yaptığınız tesisatları çalıştırarak teslimatını yapınız. Yaptığınız faaliyetleri bir rapor halinde kayıt altına alınız.
-
Dikkat Edilecek Hususlar (TV Anten Tesisatı)
- Apartman üstlerine kurulan antenlerin, yolu görmemeleri sağlanmalıdır. Aksi halde vasıtaların parazitlerinden etkilenirler.
- Anten; çubuklar üstte, buat kutusu altta kalacak şekilde bağlanmalıdır. Ters takıldığında, kutuya yağmur suyu dolarak içindeki elektronik devreyi, dolayısıyla görüntüyü bozar.
- Anten bağlantı kutusu içindeki elektronik devrede yer alan bobinler çok hassastır, eğilmeleri veya zedelenmeleri görüntü kalitesinde bozulmalara yol açar.
- Kabloları terminal vidalarına bağlarken vida sıkma yönünde bağlayınız
- Anten için seçilen yer, direğin gergiye alınmasına uygun bir yer olmalıdır.
-
Direğinüst kısmına bağlanan geniş yüzeyli anten, rüzgarlı havalarda, direğin uzun olması nedeniyle esneyebilir veya devamlı sallanır. Bu sallantının önlenmesi için antenin ve direğin direncinin arttırılması gayesiyle, gerilmesi gerekir. Gergi için direğin üst kısmının yarım metre altına döner halka takılır. Döner halka üzerindeki deliklere gergi tellerinin uçları tutturulur. Gergi teli olarak okside olmayan galvaniz tel kullanılır. Gergi için üç tel kullanılabilir ancak birinin kopacağı düşünülerek dört gergi teli kullanmak daha uygun olur. Teller 60 derece açı ile gerilirler. Tellerin diğer ucu betona gömülen halkalara tutturulmalıdır
- Kablonun belli bir mesafede, direğe paralel olarak inmesi, direk izalatörleri kullanarak sağlanır. Bunlar uygun aralıklarla boruya vidalanırlar. Kablo ise plastik elemanları ile sıkıştırılır. Kutu ve ilk izalatör arasında, kabloya hafif boşluk verilir. Kablo kiremit üzerinden geçirilecekse, kiremit izalatörü kullanılır. Saçaktan geçerken, saçak izalatörü kullanılır. Duvara paralel inmesi ise duvar izalatörleri ile
- sağlanır. Pencereden geçirilirken kabloya yine biraz boşluk vermek gerekir. Bu boşluk yağmur damlalarının aşağıya düşerek binaya girmesini önler.
- Bina içerisindeki tesisatta, küçük kroşe çiviler kullanılarak kablonun muntazam olarak alıcıya kadar gitmesi sağlanmalıdır.
- Televizyonun sağa sola çekilebilmesi için kablo biraz uzun bırakılır. Artan kablonun yumak haline getirilmesi sakıncalıdır. Bir bobin etkisi yaparak sinyali zayıflatır. Karlı resme neden olur.
- Kablonun fazla uzaması, elektrik hatlarına yakın olması ve madeni borulara paralel gitmesi, görüntü kalitesi açısından sakıncalıdır.
- Anten, diğer alıcı antenlerinden ve yüksek gerilim kablolarından uzakta kurulmalıdır. Yüksek gerilim kabloları etrafında oluşan kuvvetli alanlar; parazitlere ve gelen TV sinyallerinin zayıflamasına neden olur. Arızalı bir televizyon, antenden parazit sinyaller yayabilir. Civardaki diğer alıcılar bu parazitten etkilenebilir.
- İşlem Sırası (TV Anten Tesisatı)
- Telefon Tesisatı
Telefonlar, günümüzün en geçerli haberleşme araçlarıdır. Telefonla haberleşmenin sağlıklı olması tesisatının düzgün olması ile mümkündür. Telefon tesisatları, Türk Telekomünikasyon A.Ş. İşletme Dairesi Başkanlığı tarafından yayınlanan “Bina içi telefon tesisatı (Ankastre) teknik şartnamesi” ‘ne uygun olarak yapılır. Bina içi telefon tesisatı (Ankastre) bulunmayan binalarda; hem arıza sayısı artmakta, hem bu tür bağlantılar dışarıdan kaçak görüşme yapılmasına imkan vermekte hem de görüntü kirliliği oluşturmaktadır.
Telefon tesisatının elektrik projede gösterildiğini (Şekil 2.5) ve yine proje üzerinde, telefon kolon şemasının bulunduğunu daha önce öğrenmiştik (Şekil 2.8)
Şimdi bir binanın telefon tesisatı üzerinde bakım ve onarım çalışması nasıl yapılır inceleyelim:
• Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler ( Telefon Tesisatı)
Örnek tesisatımızda (Şekil 2.8-2.9) şu araç gereçler kullanılacaktır;
|Kullanılan araçlar||Gereçler|
|1- Pense,Yan keski||1-Telefon test ahizesi|
|2-Tornavida||2-Terminal blokları (quick connect)|
|3-Dijital ölçü aleti||3-Terminal kutuları|
|4-Kontrol kalemi||4- BPDT-HTT Dış tesisat teli|
|5- İzole bant||5-JY(St)Y..Lg İç tesisat kablosu|
|6-Kablo soyma pensi||6- İrtibatlama aleti|
|7-Delici ve kesici aletler||7-Telefon prizleri|
- BPDT-HTT Dış tesisat teli: Dış tesisat telefon hatlarında kullanılır. Abone kutusu ile abone ankastre arasında kullanılır. Kesit:2×0,80mm 2x1mm
- JY(St)Y..Lg Kablo: Bina içi tesisatlarda,sinyal ve data iletişiminde kullanılırlar. Ekran kabloyu elektromanyetik etkilerden korur. Çift Sayısı :1 – 100 Kesit : 0.60 mm, 0.80 mm
-
Terminal Bloğu: Telefon kablolarının kat, ara ve bina ana giriş terminal kutularında irtibatlarının düzenli bir biçimde yapılabilmesi için kullanılan bağlantı elemanıdır. Terminal blokları sıkıştırmalı tipte (quick connect) olacaktır. Türk Telekom tarafından kullanılan veya uygun görülen terminal bloğu kullanılacaktır. Vidalı bağlantı elemanları kullanılmayacaktır.
-
İşlem Sırası (Telefon Tesisatı)
- Durum muayenelerini yapınız.
- Bakım ve onarıma, tesisatın en uç noktasından yani telefon prizlerinden başlayınız.
- Telefon makinasında ve telefon priz irtibatında arıza olup olmadığını Avometre ile kontrol ediniz.
- Telefon kablosu uçlarında 48 V. gerilim ölçmelisiniz. Telefona sinyal geldiğinde (telefon çaldığında) gerilim, 100-110 V. seviyelerine çıkmalı ve ahize kaldırıldığında 6 V.’a düşmelidir.
- Tesisatın, telefon prizlerinden kat veya ara telefon terminallerine kadar PVC boru veya özel kanal içinden en az 0.5 mm. çapında bakır iletkenli, PVC izoleli, PVC kılıflı, Tablo-2.1’deki elektriksel özelliklere uygun bina içi telefon kablosu çekilmek suretiyle yapıldığını ve kullanılan malzemelerin TSE standardına uygun olup olmadığını kontrol ediniz.
- İşlem Sırası (Telefon Tesisatı)
|İLETKEN ÇAPI (mm)||20°C de MAKSİMUM ÇEVRİM DİRENCİ (ohm/çift*km.)||MİNİMUM İZOLASYON DİRENCİ (megaohm*km.)||MAKSİMUM EFEKTİF KAPASİTESİ 800 Hz.’de (nf/km)|
|0.5||182.12||100||120|
Tablo 2.1: Telefon kablolarının elektriksel özellikleri
- Telefon prizinden kat veya ara telefon terminaline kadar olan kabloları yekpare (tek parça) olarak çekiniz ve uçları terminale bağlayınız.
- Tesisatta, kat veya ara telefon terminalinden bina ana giriş terminaline kadar PVC boru veya özel kanal içinden en az 0.5 mm çapında bakır iletkenli, PVC izoleli, PVC kılıflı malzeme kullanıldığından emin olunuz. Aksi halde gerekli değişiklikleri yapınız.
- Kabloları, her kat veya ara telefon terminalinden bina ana giriş terminaline kadar yekpare olarak çekiniz ve uçları terminale irtibatlandırınız.
- Binalarda Telekom şebekesine irtibatı sağlamak için, bina ana giriş terminal kutusunun bulunduğu yerden bina dışına kadar, telefon priz sayısı 200’e kadar olan binalarda 50 mm’lik iki adet boru ile çıkış yapınız. Boruyu, zeminden 40 cm derinliğe ve usulüne uygun olarak döşeyiniz.
- Bina ana giriş terminal kutusunun topraklamasını yapınız.
- Terminal kutusunu kuvvetli akım topraklamasından ayrı olacak şekilde müstakil topraklayınız. Topraklamayı, 16 mm2 izoleli Cu iletkenin, Cu çubuk veya Cu levha ile irtibatlandırarak, bu iletkeni 1×0.5 elektrolitik bakır topraklama teli bulunan kabloya ekleyiniz.
- Topraklamanın dairelerdeki telefon prizine kadar iletilmesini sağlayınız.
- Bina girişinden katlara kadar olan bütün terminal bloklarında, telefon test cihazı ile hatlara paralel girerek çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz.
- Terminal bloklarındaki bağlantıların usulüne uygun olduğundan emin olunuz.
Şimdi iyi ve kötü telefon tesisatı bağlantılarına örnekler verelim:
• Dikkat Edilecek Hususlar (Telefon Tesisatı)
- Kat ve ara terminal kutuları, gerektiği takdirde konulacak olup, yeterli korumayı sağlayabilecek bir malzemeden seçmelisiniz. Kabloları termine etmek için şartnamede belirtilen ve projesine uygun telefon irtibatını karşılayacak terminal bloğu kullanınız ve bu terminal bloklarını kutu içine yerleştiriniz.
- Kat ve ara terminal kutularının, katlarda çalışmaya uygun yerlerde, nemli ve kuvvetli akım tesisatından uzakta olmasına dikkat ediniz.
- Kat ve ara terminal kutularızorunlu olarak nemli yerlere tesis edilecek ise nem sızdırmayacak şekilde sıva üstü etanş malzeme kullanınız.
- Bina ana giriş terminal kutusunu, çok katlı binalarda her an giriş ve çıkışı mümkün olan nemsiz, aydınlık, kuvvetli akım tesisatından uzakta bina içinde bir duvara tesis ediniz.
- Her bir katta 10 adetten fazla telefon hattı varsa kat terminal kutusu kullanınız.
- Telefon tesisatlarında en büyük problem, paslanmış veya nem almış bağlantılardan meydana gelmektedir. Terminal kutularında görülebilecek paslı ve nemli bağlantılar mutlaka değiştirilmeli, paslanmaya ve neme sebep olan durum ortadan kaldırılmalıdır. ( Resim 2.11)
Aranan Bazı kelimeler: kapı zil tesisatı şeması, inşaat halindeyken elektrik tesisatı nasıl çekilir, topraklama nasıl yapılır, binada elektrik panosu, elektrikçi sustası nasıl çekilir, tesisat örnek web siteleri, binaya elektrik nasıl döşenir, ev elektrik tesisat bilgisi, dış kapı mandalları ayarı nasıl yapılır, araçların elektrik bakımları nasıl yapılır, kapı otomatiği iç yapısı, problemin PLC programı yapılırken, zil devresi şeması, kapı otomatiği montajı nasıl yapılır, megafon tesisatı nasıl yapılır, inşaat elektrik tesisatı nasıl yapılır, elektrik tesisatta kaçak, diafonlu zil tesisatı, elektrik mp nedir, oda lambası ve gece lambası ikili anahtarla nasıl yapılır, yapı kuvvet tesisatı bakım onarımı, quick test 220 volt priz,catv hat tekrarlayici hattan beslemeli, priz tesisatı bakım onarımı, nemli yer katlı bina elektrik tesisat projesi, haberleşme ve bildirim tesisatları, elektrik aksami yillik bakim teknik şartname, 3lü fiş bağlantıları, nemli yer tesisatı yapımı, elektrik tesisatında güç tespit yöntemleri, 3 KATLI BİNA ZİL ŞEMASI, priz tesisatı bakım ve onarımı, hastane işıklı ve numaratörlü çağırma tesisatı, yangın ihbar ve hırsız alarm sisteminin tesisatı, dijital numaratörler kablo bağlantısı
2.1.3. Hırsız ve Yangın Bildirim Tesisatı Bakım ve Onarımı Yapma
İlk çağlardan bu yana insanlar sürekli korunmak ihtiyacındadırlar. Son yıllarda yaşanan olaylar gösterdi ki soygun ihbar ve alarm sistemlerine ihtiyaç artarak devam edecektir. İş yeriniz, deponuz, eviniz, okulunuz, villanız vb. maddi ve manevi değeri olan mallarınızı hırsızlık ve yangına karşı korumak en doğal ihtiyacınızdır.
Günümüzde hırsız ve yangın alarm sistemleri çoğu zaman beraber kurulmaktadır. Böylece tek bir tesisat üzerinde projelendirilen sistem, hem kurulum hem de maliyet açısından avantajlı olur.
Bu tesisatlar ile ilgili geniş bilgiyi Güvenlik Tesisatları ve Haberleşme Ve Bildirim Tesisatları modüllerinde bulabilirsiniz.. Biz burada hırsız ve yangın bildirim tesisatlarının bakım ve onarımının nasıl yapıldığından bahsedeceğiz.
• Hırsız Alarm Tesisatı
Bir hırsız alarm sistemi üç ana bölümden oluşur, bunlar;
Tablo 2.2: Hırsız alarm sisteminin bölümleri


1. Algılama (Giriş) üniteleri
|2. Değerlendirme Ünitesi||3. Çıkış Üniteleri|
|Hareket Dedektörleri Cam Kırılma Dedektörleri Manyetik Kontaklar Darbe Dedektörleri İnfrared Bariyerler Telefon Hattı Dedektörü Panik Butonu Duman Dedektörleri Gaz Dedektörleri||Hırsız Alarm Paneli||Siren ve Flaşör Telefon arama cihazı Kominikatör|
Resim 2.12’deki tesisatta; 1-Alarm paneli 2-Harici tuş takımı 3-Manyetik kontak 4-Hareket dedektörü 5-Duman dedektörü 6-Gaz dedektörü 7-Su baskını dedektörü 8-İnfrared ışın dedektörü 9-Dahili siren 10-Harici siren’dir.
- Algılama üniteleri, Çeşitli dedektörlerden oluşur. Değişik sinyal ve bilgileri algılayarak sistemi harekete geçirir.
- Değerlendirme ünitesi: Hırsız alarm panelinden oluşur. Bu panel sisteme ait tüm cihazların kontrolünü ve elektrik beslemesini sağlar. Bir çoğu gelişmiş özelliklere sahiptir. Sistemin elektrik kesintilerinden etkilenmemesi için panel içinde akü bulunur.
- Çıkış üniteleri: Tesisatın ses ve ışıkla alarm verdiği kısımlardır. Sesli uyarıları sirenler, ışıklı uyarıları flaşörler sağlar. Bu ünitedeki “Telefon Arama Cihazı”, alarm devreye girdiğinde, önceden programlanmış olan telefon numaralarını arayarak yine önceden kaydedilmiş olan sesli mesajı iletir. Bazı alarm panellerinde sesli mesaj yerine sadece siren sesi iletilir. “Kominikatör” ile merkezi alarm izleme istasyonuna abone olan sistemlerde panel, alarm durumunda telefon hatlarını kullanarak merkezi izleme istasyonuna sinyal gönderir. Bu sinyal sayesinde hangi bölgeden ya da hangi sebepten dolayı alarmın devreye girdiği merkez istasyondan izlenip gereken işlem yapılır.
• Yangın Bildirim Tesisatı
Bir yangın alarm sistemi üç ana bölümden oluşur bunlar;
Tablo 2.3: Yangın alarm sisteminin bölümleri
|1. Algılama (Giriş) üniteleri||2. Değerlendirme Ünitesi||3. Çıkış Üniteleri|
|Duman dedektörleri Gaz Dedektörleri Sıcaklık Dedektörleri Alev Dedektörleri Işın Tipi Dedektörler Yangın İhbar Butonları||Yangın Alarm Paneli||Siren ve kornalar Flaşörler Telefon arama cihazı Söndürme Sistemleri Tekrarlayıcı Panel|
Resim 2.13’teki tesisatta: 1. Alarm kontrol paneli 2. Duman dedektörü 3. Yangın ihbar butonu 4. Siren 5. Gaz dedektörüdür. Sırayla açıklayalım:
- Alarm Kontrol Paneli: Sistemin kalbi ve beynidir. Dedektörler ve diğer yardımcı cihazların tümü kontrol paneline bağlanır, panel, içinde bulunan akü sayesinde elektrik kesintilerinden etkilenmeden sistemin kesintisiz çalışmasını sağlar. Telefon arama cihazı bağlanabilir, böylelikle depo vs. maksatla kullanılan (insansız) yerlerde herhangi bir yangın durumunda sistem, telefon hattını kullanarak önceden programlanmış olan numaraları arayabilir.
- Duman Dedektörü: Korunmakta olan yerin yangın riskine göre bir çok modeli bulunmaktadır. Dedektör tipleri hakkında detaylı bilgiyi, Genel Bilgi sayfasındaki Yangın İhbar Sisteminin Yapısı / Giriş (algılama) Üniteleri sayfasından edinebilirsiniz.
- Yangın İhbar Butonu: Çıkış yollarında, özellikle merdiven sahanlıklarında ve açık havaya açılan kapıların yanlarına yerleştirilir. Genel olarak, sistem projelendirilirken bir yangın ihbar butonuna ulaşmak için katedilecek mesafe 30 metreyi geçmeyecek şekilde montaj gerçekleştirilir.
- Siren: Yangın durumunda binanın tüm bölümlerinde en az 65dB ses şiddetinde sesli uyarı verecek şekilde monte edilirler.
- Gaz Dedektörü: Mutfaklar ve kazan daireleri vb. alanlarda gaz kaçağına karşı uyarı amacıyla kullanılırlar.
126.96.36.199. Bakım Yapmada Kullanılan Araç Gereçler (Hırsız ve Yangın Bildirim Tesisatı)
Hırsız ve yangın bildirim tesisatlarında şu araç gereçler kullanılacaktır;


Kullanılan araçlar
|Gereçler|
|1- Pense,Yan keski||1-Çeşitli dedektörler|
|2-Tornavida||2-Çeşitli siren, korna ve flaşörler|
|3-Dijital ölçü aleti||3- Hırsız alarm paneli|
|4-Kontrol kalemi||4-Yangın alarm paneli|
|5- İzole bant ve kablo bağları||5-J-Y(St)Y…Lg TYPE 1-2 Yangın ihbar kablosu|
|6-Kablo soyma pensi||6- LİY(St)Y Haberleşme sistemleri kablosu (Hırsız alarm için)|
|7-Delici ve kesici aletler||7-Akü ve yangın ihbar butonu|
- JY(St)Y..Lg TYPE 1-2 Yangın İhbar Kablosu: TYPE 1, bina içi tesisatlarda yangın ihbar kablosu olarak kullanılır. TYPE 2’nin TYPE 1'den farkı tüm iletken bakırların kalaylı olmasıdır. İletkenin kalaylı olması, özellikle rutubetli yerlerde kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Alev sızdırmazlık test sertifikaları vardır.
- Alüminyum Ekranlı Sinyal ve Kumanda Kabloları (Liy (St) Y): Elektronik kontrol sistemlerinde sinyal ve bilgi iletişim kabloları olarak kullanılır. Elektrolitik tavlı bakır iletkeni olan yarı sert PVC izolasyonlu çok damarlı, grup büküm üzerine ayırıcı olarak polyester bant bulunan, PVC kılıflı, kılıf ve ayırıcı arasında alüminyum ekran ve toprak teli bulunan kablolardır. Alev sızdırmazlık test sertifikaları vardır.
188.8.131.52. İşlem Sırası
-
Durum muayenelerini yapınız.
- Bakım ve onarıma, tesisatın en uç noktasından yani dedektörlerden başlayınız.
- Detektörlerin etki alanı en az 50 m² olmalıdır. Detektörlerin, harici etkilerden, örneğin rutubet, titreşim vs. korunduğundan emin olunuz. Yerleşimlerini kontrol ediniz.
- Dedektörlerin sağlamlığını kontrol ediniz.
- Yangın ihbar butonlarının yerleşimlerini ve buton bağlantılarını kontrol ediniz.
- Devredeki alarmı verecek olan siren, korna ve flaşörlerin sağlamlığını kontrol ediniz.
- Hırsız alarm ve yangın alarm panelleri ile dedektörler (algılama üniteleri), arası kablo bağlantısının kopuk ve kısa devre kontrollerini AVOMETRE ile yapınız.
- Hırsız alarm ve yangın alarm panelleri ile siren ya da flaşör (çıkış üniteleri) arası kablo bağlantısının kopuk ve kısa devre kontrollerini AVOMETRE ile yapınız.
- Hırsız ve yangın alarm sistemlerinin telefon arama cihazları ile bağlantılarını kontrol ediniz.
- Bu tesisatların, hırsız alarm sistemlerinde kominikatör ve yangın alarm sistemlerinde söndürme ünitesiyle bağlantılarının sağlamlığını kontrol ediniz.
184.108.40.206. Dikkat Edilecek Hususlar
-
Sistemdeki tüm cihazlar ve kablolar sabotaja karşı korumalıdır. Özellikle harici siren kablosunun kesilmesi, kapağının açılması ve yerinden sökülmesi girişimlerine karşı ilave koruma düzeneklerine sahiptir. Kablo kesildiğinde, içindeki akü yardımıyla kendi başına çalar.
- Alarm çaldığında sadece sesli uyarı almak yeterli değildir, sistemin uzak noktaya da bilgi gönderebildiğini kontrol etmelisiniz.
- Yanlış montaj veya planlamadan dolayı alarm sisteminin gereksiz olarak devreye girme riski fazladır. Dış güvenliğe yönelik alarm sisteminde bütün açılan yerlerin ve canlı kısımların bulunduğu bölgelerin kontrol altına alınması sağlanır. İç güvenliğe yönelik alarm sisteminde ise evin içindeki belirli noktalarda oluşan hareketlere duyarlık gösteren sistemle güvenlik sağlanır. Alarm sisteminin çocuklar tarafından da kullanılabilecek özelliklerde olmasına dikkat edilmelidir.
- Tesisatlar, peşel, bergman veya PVC boru içerisinde plastik kılıflı ve plastik izoleli 0.5 mm. çapında iletkenleri havi hususi telefon kablolarıyla sıva altında yapılacaktır. Rutubetli yerlerde tesisat etanş malzeme ile sıva üstünden yapılacaktır. Taksimat kutuları arasındaki hatlarda aynışekilde tesisat yapılacaktır. Tesisatta hiç bir şekilde plastik izoleli, kordon tâbir edilen iletken kullanılmayacaktır. Telefon kabloları topraklama iletkenlerini ihtiva edecektir.
- Yangın ihbar butonlarının yerleşimi Bayındırlık Bakanlığı Teknik Şartnamesi’ne uygun olmalıdır. Bu durumda; İhbar butonları, herhangi bir
noktadan en fazla 50 m yatay erişim uzaklığında ve yerden yüksekliği 1.1 m. ile
1.4 m. arasında monte edilir.
• Detektörlerin test işlemlerinin yapılabilmesi ya da alarm veren detektörün ayırt edilebilmesi için her detektör üzerinde ışıklı bir ikaz da bulunmalı ve detektör alarm sinyali vermeye devam ettikçe bu ışık da yanar halde kalmalıdır. Dikkat ediniz.
2.2. Bayındırlık Bakanlığı Genel Teknik Şartnamesi
TV-Anten tesisatı
1-Anten, çatı arasında veya çatı üzerinde demir direklerdeki konsollara tespit edilmiş izolatörler üzerinde 4 mm² çıplak bakır tel (Anten teli) ile yapılacaktır. Toprak iletkeni en az
2.5 mm² dolu bakır tel olacak ve 0.25 mm²’lik bakır levha ile topraklanacak veya su şebekesine bağlanacaktır. İniş teli, plastik izoleli, en az 2.5 mm² olarak anten prizinin bulunduğu odaya bergman boru dahilinde ankastre veya sıva üstü getirilecektir.
2-Toprak hattı peşel veya PVC boru dahilinde ankastre olarak tesis edilecek ve anten prizine kadâr getirilecektir.
3-Anten prizi üzerinde toprak hattı ile anten hususi işaretlerle belirtilecektir. İniş hatları anten hatlarına lehimlenecektir. Anten tesisatına ait iniş ve toprak hatları prizden/prize geçmeyecektir. Televizyon anten iletkenleri koaksiyel kablo ile yapılacaktır.
Telefon tesisatı
1-Tesisat Peşel, Bergman veya PVC boru içerisinde plastik izoleli 0.5 mm. çapında hususi telefon telleri ile sıva altına yapılacaktır. Her makineye bir çift iletken ve toprak hattı çekilecektir. Toprak hattı müşterek olabilir. Rutubetli yerlerde tesisat etanş malzeme ile sıva üstünde yapılacaktır.
2-Ana hatlar kılıflı ve an az 0.50 mm. çapında plastik izoleli ve toprak hatlı özel telefon kablolarıyla yapılacaktır. Bunlar ana tali dağıtım kutuları arasında tesis edilecektir. Bu kablolar sıva altı veya üstünde peşel veya PVC boru içinden geçirilecektir. Boruların sıva üstü kısımlarında hususi kroşe veya üstünde peşel veya PVC boru içinden geçirilecektir. Boruların sıva üstü kısımlarında hususi kroşe veya konsollar üzerinde tespit edilecektir. Kabloların çift adedi ihtiyacın %10'u kadar fazla olacaktır. Plastik izoleli iletkenlerle yapılan ana hat tesisatında, çiftler muntazam bir dizi haline getirilerek büküldükten sonra boru içerisinden geçirilecektir. Bu gibi ana hatlar rutubetli yerlerden hiç bir suretle geçirilmeyecektir.
3-Tali dağıtım kutuları 1.25 mm. demir sacdan ve hususi telefon klemensleri ile donatılacaktır. Klemensler, kablosunun numarası ile işaret edilecektir. Kutu kapaklarına kutu numarası veya işareti yazılacaktır. Kapaklar demir sacdan menteşeli ve kilitli olacaktır. Telefon dağıtım kutularının bulunduğu yerde diğer zayıf akım dağıtım kutuları bulunursa müşterek bir çerçeve üstünde ve müşterek bir kapak altında bulunacaktır. Rutubetli yerlerde etanş dağıtım kutuları kullanılacaktır. Her kata bir dağıtım kutusu konulacak, o katın telefonları bu kutudan beslenecektir.
4-Telefon apareyleri tanınmış fabrika malı olacak, mikrotelefon, kordon, telefon priz ve fişi ile birlikte komple olarak duvar veya masa tipi olmak üzere monte edilecektir. Telefon sortileri kasa içinde özel telefon prizi ile nihayet bulacak ve telefon özel fişi ile bunlara tespit edilecektir. Telefon sorti hatları prizden prize geçmeyecektir. Masa telefonları priz seviyesinde ve duvar telefonları yerden 1.60 m. yükseklikte olacaktır.
5-Telefon kabloları telefon klemensleri bağlanmadan önce taksimat kutuları dahilinde muntazam bir kalıba sokulacak ve parafinlendikten sonra her aboneye ait klemenslerin ucuna lehimlenecektir.
6-Altı çifte kadar telefon kabloları için hususi telefon dağıtım kutularına ihtiyaç olmayıp bergman kare buatlar dahilinde bağlantıları yapmak mümkündür.
7-Bir oda dahilinde aynı numarayla birden fazla telefon abonesi bulunduğu takdirde birincisi normal telefon sortisi diğerleri paralel telefon sortisi sayılacak ve bedelleri buna göre ödenecektir.
8-Yeraltı tipi telefon kablolarının toprak altında döşenmesi, kuvvetli akım yeraltı kablolarına ait şartnamede yazılı hususlara göre yapılacaktır.
Harici tip telefon kabloları en az 10 cm. çapında büzler dahilinde döşenecektir. Büzler 1-4 gözlü olarak imal edilecektir. Her bir gözden bir kablodan fazla geçirilmeyecektir. Büzlerin dozajı en az 400 olacaktır. Büzler geçmeli tipten olacak ve ek yerleri çimento kuşakla çevrilecektir. Büzlerin üst seviyesi toprak seviyesinin 70 cm. derinliğinde olacaktır. Büzler bir doğru üzerine döşenecektir. İstikamet değişikliklerinde, şube hatlarının alınması veya kablo eklerinin yapılması icabeden rögarlar inşa edilecektir. Ek yerlerinde kablolar birer metre fazla bırakılacaktır. Rögar ölçüleri, içinde en az bir kişinin çalışmasına, muf yapmasına ve kabloya zarar vermeden kablonun çekilmesine uygun olmalıdır.
Rögarlar, donanma tesisatında belirtilen özellikte olacaktır. Rögar bedeli kablo kanalı seri döpri fiyatına, kurşun kılıflı mufların bedeli, bina haricinde telefon hatları fiyatlarına dahil edildiğinden ayrıca bir bedel ödenmeyecektir.
9-Tesisatın izolasyon direnci, ana dağıtım kutusundan telefon apereylerine kadar megaohmdan az olmayacaktır.
10-Bu şartnamede söylenmeyen hususlar için TSE, VDE, VSE veya benzeri talimatnamelerin hükümleri esas kabul edilecektir.
Yangın ihbar ve alarm tesisatı
1-Tesisat, peşel, bergman veya PVC boru içerisinde plastik kılıflı ve plastik izoleli 0.5 mm. çapında iletkenleri havi hususi telefon kablolarıyla sıva altında yapılacaktır. Rutubetli yerlerde tesisat etanş malzeme ile sıva üstünden yapılacaktır. Taksimat kutuları arasındaki hatlarda aynışekilde tesisat yapılacaktır. Tesisatta hiç bir şekilde plastik izoleli, kordon tâbir edilen iletken kullanılmayacaktır. Telefon kabloları topraklama iletkenlerini ihtiva edecektir.
2-Tali dağıtım kutuları 1 mm. DKP sacdan yapılacak ve özel telefon klemensleri ile irtibatlar yapılacaktır. Kapaklar menteşeli ve kilitli olacaktır. Rutubetli yerlerde etanş olacaktır. Kutular bir kat sülyen ve 2 kat madeni boya ile boyanacaktır. Kapaklardan numara veya özel işaret olacaktır. Kapak içlerinde klemens numaraları ve bunlara ait kotları belirten bir cetvel olacaktır.
3-Tesisatta kullanılacak örgülü telli iletkenlerin uçlarında teller birbirine lehimlenecek, iletkenler toplu halde bükülmüş olacaktır.
4-Tesisatın İzolasyon direnci 6 megaohmdan aşağı olmayacaktır.
5-Yangın ihbar düğmeleri, üzerinde “Yangın düğmesi’ ve “Camı kır-Düğmeye bas” yazılı olan, özel şekilde yapılmış, cam kapaklı ve kırmızı boyalı kutular içine yerleştirilecektir. Bunlarda açma ve kapama kontakları bulunacaktır. Düğmeler yerden 1.40
m. yüksekliğe konulacaktır.
6-Alarm klaksonu sortileri peşel, bergman veya PVC boru içerisinde plastik izoleli, en az 1.5 mm² kesitinde iletkenlerle yapılacaktır. Ana hatlar, mesafe uzunsa 2.5 mm² olacaktır. Klaksonlar duvara ankastre sac kasalar içine konulacak, pirinç veya paslanmaz madenden yapılmış kafes telli ve etrafı lamalarla çevrili kapaklarla kapatılacaktır. Kasa bir kat sülyen ve iki kat madeni boya ile boyanacaktır. Yan yana bulunan paydos çanları ve klaksonlar aynı kasa içine yerleştirilecektir. Rutubetli yerlerde klaksonlar etanş tip olacak ve sıva üstü olarak duvara monte edilecektir. Alarm klaksonları,110-220 V. A.C. veya santraldeki çalışma voltajına bağlı olarak D.C. gerilimle çalışabilmelidir.
7-Bir binanın yangın alarm sisteminde korunmuş sayılabilmesi için, yalnız o binanın değil, aynı yapı bünyesinde bulunan binaya bitişik veya binayla direk irtibatlı olan diğer binalarında aynı sistemde korunmuş olması gereklidir.
8-Yangın Ihbar Santralları : Yangın ihbar santralları buton veya detektörlerden gelen ikazı değerlendirip, ses ve ışıkla ilgililere ileten cihazlardır. Bu santrallar kullanılacakları yerlerde, tercihan 24 saat devamlı insan bulunan yerlere konulmalıdır. Bu yerler itfaiye binası, bekçi odası, giriş kapıcı binası, operatisris odası, müracaat mahalleri olabilir. Bu yerlerin ayrıca santralın harici tesirlerden etkilenmemesi için, motor veya ark yapan elektrikli cihazlardan uzak olması uygun olur.
9- Şarj ve Besleme Ünitesi: Santrallar 110-220 V.A.C. gerilimle beslenecektir. Çalışması ise firmanın belirleyeceği 12-24 veya 48 V. D.C. olacaktır. Santralı besleyecek akü bataryası sistemi en az 48 saat besleyecek kapasitede olacaktır. Şarj ünitesi santralın 48 saat çalışmasında sarfettiği enerjiyi 12-18 saatte aküye şarj etmelidir. Santral ±%20 şebeke geriliminde çalışabilmeli ve bu sınırlar dışına çıkıldığında şebeke otomatik olarak devre dışı olarak besleme aküden sağlanmalıdır.
10-Sistem A.C. kaçakları için topraklama klemensli olacak ve iyi bir şekilde topraklanacaktır. 11-Santrale ait katalog ve orijinal bağlantışemaları, işletme ve bakım tarifnameleri asılacak. 12-Telefon ve yangın ihbar tesislerine ait dağıtım kutuları mümkün mertebe yan yana ve tek bir dağıtma kutusu içinde birleştirilecektir. 13-Tesisatın yapılmasında “Devlet tarafından kullanılan binaların yangından korunması hakkında yönetmelik” in yürürlükte olan tarihlisine uyulacaktır.
Aranan Bazı kelimeler: kapı zil tesisatı şeması, inşaat halindeyken elektrik tesisatı nasıl çekilir, topraklama nasıl yapılır, binada elektrik panosu, elektrikçi sustası nasıl çekilir, tesisat örnek web siteleri, binaya elektrik nasıl döşenir, ev elektrik tesisat bilgisi, dış kapı mandalları ayarı nasıl yapılır, araçların elektrik bakımları nasıl yapılır, kapı otomatiği iç yapısı, problemin PLC programı yapılırken, zil devresi şeması, kapı otomatiği montajı nasıl yapılır, megafon tesisatı nasıl yapılır, inşaat elektrik tesisatı nasıl yapılır, elektrik tesisatta kaçak, diafonlu zil tesisatı, elektrik mp nedir, oda lambası ve gece lambası ikili anahtarla nasıl yapılır, yapı kuvvet tesisatı bakım onarımı, quick test 220 volt priz,catv hat tekrarlayici hattan beslemeli, priz tesisatı bakım onarımı, nemli yer katlı bina elektrik tesisat projesi, haberleşme ve bildirim tesisatları, elektrik aksami yillik bakim teknik şartname, 3lü fiş bağlantıları, nemli yer tesisatı yapımı, elektrik tesisatında güç tespit yöntemleri, 3 KATLI BİNA ZİL ŞEMASI, priz tesisatı bakım ve onarımı, hastane işıklı ve numaratörlü çağırma tesisatı, yangın ihbar ve hırsız alarm sisteminin tesisatı, dijital numaratörler kablo bağlantısı