Ücret Kavramı ve Önemi
Ücret, bedeni ve fikri emeği ile üretime katkısı karşılığında çalışana ödenen bedeldir. Ücret haddi ise emeğin, belirli bir zaman veya üretim birimi başına elde ettiği para miktarıdır.
Ücret her şeyden önce insanların gelir kaynağını gösterdiği için bir ülkede iş gücünün büyük kısmının satın alma gücünü temsil eder. Bu nedenle özellikle sanayide gelişmiş ülkelerde işçilerin ve sendikaların en çok üzerinde durduğu konu ücrettir. Ücretler yükseldikçe çalışanların ve ailelerin satın alma gücü artar; aksi halde azalır. Konu, milli ekonomi açısından ele alındığında ödenen ücretlerin yıllık olarak toplamı emeğin milli gelirdeki payını gösterir.
Ücret geliri, iş müddeti ile ücret haddinin çarpımına eşittir ancak ücret haddini bilmek ile yıllık ücret geliri hakkında tam fikir edinilemez çünkü ücret haddi dışında ücret gelirini etkileyen başka unsurlar da vardır:
- Fazla mesai ücreti
- Çalışılmayan zamanlar için ücret ödenmesi
- Yıllık çalışma günleri toplamının ücret gelirine tesiri
- İkramiyeler
- Primler
- Sosyal yardımlar
- Yüzde ve bahşiş gibi miktarı önceden bilinmeyen ücret gelirleri
Maaş Kavramı
Teorik olarak maaş bir ücrettir, yalnızca maaş adı altında ödenen ücretler daha uzun vadelidir. Aylık veya yıllık devreler içinde ödenir.
Gayrisafi (Brüt) Ücret
İşverenin ödediği ücret, brüt ücrettir. İşletmenin kasasından çıkan para miktarıdır. Net ücret ise işçinin cebine giren para tutarıdır. İşçi için önemli olan ve satın alma gücünü gösteren net ücrettir. Brüt ücrette yapılan kesintiler (SSK primleri, gelir vergisi vb.) arttıkça net ücret düşer.
Nakdi (Parasal) Ücret, Reel (Net) Ücret
İşletme bakımından önemli olan nakdi ücrettir. Ücretin cari ülke parasıyla ifade edilen değerini gösterir. İşçi bakımından önemli olan ise satın alma gücünü gösteren reel ücrettir. reel ücretin amacı, para değerindeki dalgalanmaların satın alma gücündeki olumsuz etkilerini yok etmektir.
Asgari Ücret
Normal bir çalışma günü karşılığında ödenen ve işçinin gıda, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günlük fiyatlar üzerinden karşılamaya yeten ücrettir.