Aslanın yelesi; komik görünümlü bir mantardır, ancak sağlık açısından ciddi yararları vardır. Asya’da yüzyıllar boyunca tıbbi olarak kullanılan aslan yelesi, bilim adamları tarafından yapılan araştırmaların sonuçları müspet çıktıkça daha popüler hale gelmektedir. M.Ö. 450 gibi bir tarihte, Yunan hekimi ve modern tıbbın babası sayılan Hipokrat, mantarları güçlü bir anti-enflamatuar faktör olarak tanımlamıştır. Bunca yıl sonra bile tıbbi mantarlar hakkındaki bilgiler hala başlangıç aşamasındadır.
Bazı araştırmacılar, çok tehlikeli kafa karıştırıcı olabileceğinden dolayı mantarları ilaç olarak keşfedilmemesi gerekildiğini bildirmişlerdir. Bilinen bir mantarı yemek sağlıklı olabilirken yanlış seçilen bir mantar ölümcül olabilir. Aslan yelesi merkezi sinir sistemi üzerindeki etkileriyle bilinir ve Çin tıbbı uygulayıcıları yüzyıllardır aslan yelesini tıbbi olarak kullanmışlardır. Tıbbi olarak kullandıkları alanlar şu şekildedir:
• Dalağı güçlendirmek
• Bağırsakları beslemek
• Bir şekilde bir anti-kanser ilacı olarak kullanmak
• Sindirimi teşvik etmek
• Canlılığı ve gücü artırmak
• Ülserlere ve kronik gastritlere yardımcı olmak
Ayrıca uykusuzluk, zayıflık ve düşük güç veya enerji ile ilgili faydalı olduğu düşünülmektedir. Ve yapılan yeni araştırmalarla daha fazla sağlık yararı olduğu ortaya çıkarılmaktadır.
Aslan Yelesi Mantarı Nedir?
Bilimsel adı Hericium erinaceus olan Aslan yelesi mantarı, Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’ya özgüdür. Bununla birlikte, sağlıklı bir şifalı mantar olarak güçlü bir üne sahip olduğu Asya dışında yaygın bir şekilde yetiştirilmemektedir. Bu mantar, tipik yenilebilir mantarlardan daha beyaz ponpon tüylü bir görünüşe sahiptir. Görünüşü sayesinde, uzun bir yaratıcı isimler listesi vardır, koyun kabuğu, sakallı diş mantarı, doygun sakal, maymun kafası, ponpon mantarı, sakallı kirpi mantarı ve yamabushitake gibi isimler diğer anıldığı adlar arasındadır.
Aslan Yelesi Mantarı Beyni Nasıl Etkiler?
Aslan yelesi mantarının birçok sağlık yararı vardır, ancak en çok beyni nasıl etkilediği araştırılmıştır. Beyne faydaları aşağıdaki gibidir:
Belleği ve odağı geliştirir: Aslan yelesi, hafızanın yanı sıra odaklanma ve konsantrasyonu arttırıldığı bildirilmektedir. Modern toplumda her zaman yoğun bir tempoya sahip olunduğundan bu özelliği ile araştırmacıların daha da ilgisini çekmiştir. Araştırmalar, aslan yelesinin sinir büyüme faktörünü (NGF) uyararak odaklanmanın iyileştirilmesine yardımcı olduğunu göstermektedir. NGF, nöronların veya sinir hücrelerinin büyümesini, korunmasını, çoğalmasını ve hayatta kalmasını düzenleyen bir nöropeptittir. Bu nöronlar elçilere benzer, beyinden vücudun geri kalanına bilgi gönderip işlemektedirler. Bu araştırma aynı zamanda fotoğrafik ve kısa süreli belleğin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini göstermektedir.
2009 yılında yapılan bir çalışmada, aslan yelesinin en az 4 hafta süreyle alındığında hafif bilişsel bozukluğu olanlarda bilişin iyileştirilmesinde etkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca bu çalışmada bu mantar türünün sürekli alındığında en iyi şekilde çalıştığını bulmuşlardır.
Depresyon ve kaygıyı azaltır: Anksiyete ve depresyon, günümüzde kişileri etkileyen en yaygın akıl hastalıklarından ikisidir. B12 vitamini eksikliği, depresyonda büyük bir faktör olduğunu kanıtlamıştır, ancak bu yeterli olmadığında, aslan yelesi yardımcı olabilmektedir. Bu mantarın muhtemelen NGF’yi uyarabilmesi nedeniyle özerk sinir sistemi üzerinde bir etkisi vardır. Bu, solunum sistemi gibi otomatik süreçleri düzenleyen sinir sisteminin bir parçasıdır.
Bu sistemin bir kısmı kavga et ya da kaç reaksiyonlarını kontrol eden sempatik sinir sistemidir. Depresyon ve anksiyete, sempatik sinir sistemi aşırı hızda (parasempatik sinir sistemi azalırken). NGF, özerk sinir sisteminin dengesinin iyileştirilmesine, depresyon ve anksiyetenin azaltılmasına yardımcı olabilir. Not olarak, bu muhtemelen neden zihinsel duruma yardımcı olduğu konusunda sadece bir faktördür ve neden işe yaradığını bulmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Nörodejeneratif hastalığı durdurabilir veya tersine çevirebilir: NGF’yi uyarabilme yeteneği Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve demans gibi nörodejeneratif hastalıklar üzerinde faydalı etkilere sahip olabilir. Çalışmalarda, bu mantarlardaki polisakkaritlerin nöroprotektif olduğu bulunmuştur. Ek olarak, nörit büyümesini de iyileşmiştir. Nöroproteksiyon önemli olsa da, rejenerasyon daha da iyidir. Yapılan bir çalışma, aslanın yelesi mantarının, periferik sinir hasarından (beyin ve omurilik arasındaki bağlantıları yeniden birleştirerek) nöronları yeniden üretmeye yardımcı olduğunu bulmuştur. Bu nedenle, aslan yelesi de Parkinson hastalığının yayılmasına karşı koruyabilir.
İltihabı azaltır: Antioksidanlar, oksidatif strese ve hastalığa neden olan iltihaplanmaya karşı savaşmanın bir yoludur. Yapılan bir çalışma, aslan yelesinin herhangi bir mantarda dördüncü en yüksek antioksidan konsantrasyonuna sahip olduğunu göstermektedir. 2015 yılında yapılan bir çalışma, aslan yelesinin yağlı dokulardaki iltihabı azaltabildiğini doğrulamıştır.
Aslan Yelesi Mantarının Diğer Kullanım Alanları
Aslanın yelesi, beyni destekleyen bir mantar olarak bilinir, ancak bu tıbbi mantarın sağlayabileceği başka faydaları da vardır. Bilişsel işlev desteğinin yanı sıra bu ilave sağlık yararları, aslan yelesini genel bir gıda haline getirmektedir. Ve pek çok sağlık şirketi günümüzde bunu takviye olarak sağlamaktadır. Diğer sağlık yararları aşağıdaki gibidir:
• Kanserle savaşır: Aslan yelesi belirli kanser hücrelerine karşı aktiftir ve çalışmalar bunu hastaya toksisite olmadan yaptığını göstermektedir. Fakat bu alanda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
• Kalp sağlığını destekler: Aslan yelesinin tüketimi de iyi ve kötü kolesterol oranlarını artırabilir. Ayrıca bu mantarın kan dolaşımındaki trigliseritleri azaltabileceğini ve bu da kalp hastalığı riskini azaltabileceğini göstermektedir.
• Mide semptomlarını iyileştirir: Aslanın yelesindeki polisakkaritler mide sorunlarının tedavisinde yardımcı olabilir.
• Bağışıklık sistemini geliştirir: Aslan yelesi salmonella ile enfekte edilmiş farelere verildiğinde antibakteriyel bir bağışıklık tepkisi sağlamıştır. Bu fareler mantar tedavisinden 3 kat daha uzun süre yaşamışlardır. Bu bağışıklık sistemini uyaran bağırsak bakterilerindeki faydalı bir değişiklik olabilir.
Riskler ve Önlemler
Aslan yelesi mantarının bilinen herhangi bir yan etkisi veya toksisitesi yoktur ve genellikle güvenli olarak kabul edilir. Bununla birlikte, mantarların cilt döküntüleri veya solunum zorluğu gibi alerjik reaksiyonlara neden olmaları nadir değildir. Özellikle kişinin diğer mantarlara karşı herhangi bir alerjisi varsa, aslan yelesi takviyesi almadan önce mutlaka doktora danışmalıdır.
Nasıl Kullanılır?
Aslan yelesi mantarı diğer mantarlar gibi kullanılır. Etli dokusundan dolayı et için mükemmel bir alternatiftir ve bu mantarla pişirilen yiyeceklerin tadının mükemmel olduğu düşünülür. Ancak bazılarına göre bu mantarın tadı ve dokusu yengeç veya ıstakoz tadı ve dokusuna benzemektedir. Deniz mahsulleri sevenler için bu mantar türü harika bir seçenek olabilmektedir. Aslan yelesi hala Batı’da nispeten yenidir, bu yüzden yerel markette bulamak zordur. Bir Asya yerel pazarında mevcut olabilir. Kişi kendi mantarını yetiştirmeye başlamak için birçok farklı kit türü bulunmaktadır.
Taze aslan yelesini denemek istenmiyorsa, kurutulmuş mantarı bir çay içinde kullanma düşünülebilir. Alternatif olarak bir kapsül, tentür veya aslan yelesi özü denenebilir. Bu şekilde gerekli doz almak için en uygun yoldur ya da kahve ile kullanmaktır. Tek servisli paketlere sıcak su eklenmeli, böylece seyahat sırasında, kamp yaparken veya evde hızlı bir bardak içmek için mükemmel bir yöntemdir.
Bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış sağlıklı gıda takviyeleriyle sağlığı desteklemek, zayıf bir diyeti telafi etmeyecektir. Ancak üretkenliği artırmak ve odaklanmak için harika bir doğal yol olabilir.
Kaynakça:
ncbi.nlm.nih.gov
restorativemedicine.org
Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu