Gazlı aydınlatma - Gas lighting
Işık, ya doğrudan alev tarafından, genellikle parlaklığı artırmak için özel aydınlatma gazı karışımları kullanılarak ya da gaz mantosu veya ilgi odağı gibi diğer bileşenlerle dolaylı olarak, esasen bir yakıt kaynağı olarak işlev gören gazla üretilir .
Elektrik , genel halkın kullanımına izin verecek kadar yaygın ve ekonomik hale gelmeden önce , gaz, şehirlerde ve banliyölerde en popüler dış ve iç aydınlatma yöntemiydi . İlk gaz lambaları manuel olarak ateşlendi, ancak sonraki tasarımların çoğu kendi kendine tutuşuyor.
Gazlı aydınlatma artık genel olarak , bir hidrokarbon yakıtın yüksek enerji yoğunluğunun , teneke kutuların modüler yapısı (güçlü bir metal kap) ile birleştiğinde, parlak ve uzun ömürlü ışığın ucuza ve karmaşık ekipman olmadan üretilmesine izin verdiği kamp için kullanılmaktadır . Buna ek olarak, bazı kentsel tarihi bölgeler gazlı sokak aydınlatmasını kullanır ve nostaljik bir etki yaratmak veya korumak için iç veya dış mekanlarda gaz aydınlatması kullanılır.
Arka fon
Erken aydınlatma yakıtları, zeytinyağı , balmumu , balık yağı , balina yağı , susam yağı , fındık yağı ve benzeri maddelerden oluşuyordu . Bunlar, 18. yüzyılın sonlarına kadar en yaygın kullanılan yakıtlardı. 1700 yıl öncesine ait Çin kayıtları , konutlarda bambu borularla ışık ve ısı için evde doğal gaz kullanıldığına dikkat çekiyor . İlkbahar ve Sonbahar döneminin eski Çinlileri, doğal gazın aydınlatma amacıyla ilk pratik kullanımını M.Ö. 500 civarında yaptılar ve Zigong tuz madenlerinde olduğu gibi, hem tuzlu su hem de doğal gazı kilometrelerce taşımak ve taşımak için bambu boru hatlarını kullandılar .
Kamusal aydınlatma, gaz lambasının keşfedilmesi ve benimsenmesinden yüzyıllar önce geldi. 1417'de Londra'nın Lord Belediye Başkanı Sir Henry Barton , " Hallowtide ile Candlemasse arasındaki kış akşamlarında ışıklı fenerler asılmasını " buyurdu . Paris ilk olarak 1524'te çıkarılan bir emirle aydınlatıldı ve 16. yüzyılın başlarında sakinlere, sokağa bakan tüm evlerin pencerelerinde ışıkları yanık tutmaları emredildi. 1668'de, Londra sokaklarının iyileştirilmesi için bazı düzenlemeler yapıldığında, sakinlere her zamanki saatte fenerlerini asmaları hatırlatıldı ve 1690'da, her gece olduğu gibi bir ışık veya lamba asma emri verildi. karanlık dan, yakında olduğu gibi Michaelmas'da için Noel . 1716 tarihli Ortak Konsey Yasasına göre, evleri herhangi bir sokağa, şeride veya geçide bakan tüm temizlikçilerin her karanlık gecede bir veya daha fazla ışıkta saat altıdan on bire kadar yanması gerekiyordu. Bunu yapmamanın para cezası olarak bir şilin cezası.
Olarak kömür madenciliği , biriken ve kaçan gazların, yan etkileri yerine, faydalı niteliklere başlangıçta bilinmekteydi. Kömür madencileri, biri boğucu nem diğeri yangın nemi olarak adlandırılan iki tür gaz tanımladılar . 1667'de, bu gazların etkilerini detaylandıran bir makale, "Lancashire'da Ateş alan bir Kuyu ve Toprağın, ona yaklaşan bir mumla açıklaması. Esq bir görgü tanığı olan Thomas Shirley tarafından verildi."
Stephen Hales , kömürün gerçek damıtılmasından yanıcı bir sıvı elde eden ilk kişiydi. Bu nesneyle yaptığı deneyler , 1726'da yayınlanan Vegetable Statics'in ilk cildiyle ilgilidir. "Yüz elli sekiz tane [10.2 g] Newcastle kömürünün damıtılmasından, yüz seksen küp elde ettiğini belirtir. elli bir tane [3,3 g] ağırlığında olan 2,9 L hava, bütünün neredeyse üçte biri. " Bu sonuçlar birkaç yıldır haber verilmeksizin geçmiş gibi görünüyordu.
In The Royal Society Felsefi İşlemleri 1733 yılında, bazı özellikleri kömür gazı denilen bir yazıda ayrıntılı olarak, "Bir Hesabı bir Kömür-çukurda Air Damp Sir James Lowther'e Denizi Yirmi Yards içinde battı." Bu makale, kömür gazının yanıcılığı ve diğer özellikleri ile ilgili bazı çarpıcı gerçekler içeriyordu.
Kömür gazının temel özellikleri Royal Society'nin farklı üyelerine gösterildi ve gazı bir süre tuttuktan sonra yanıcılığını koruduğunu gösterdi. Zamanın bilim adamları bunun için hala yararlı bir amaç görmediler.
John Clayton , Felsefi İşlemler 1735'teki bir mektuptan bir alıntıda gazı kömürün "ruhu" olarak adlandırır ve bir kaza sonucu yanıcılığını keşfetti. Bu "ruh", damıtma kaplarından birindeki bir çatlaktan kaçan bir mumla temas ederek alev aldı. Gazı mesanelerde muhafaza ederek yanıcılığını sergileyerek arkadaşlarını eğlendirdi.
Erken teknoloji
Sahne için gaz aydınlatmasının ticari olarak temin edilebilmesi için yıllarca geliştirme ve test çalışmaları gerekti. Gaz teknolojisi daha sonra dünyadaki hemen hemen her büyük tiyatroda kuruldu. Ancak gaz aydınlatması kısa sürdü çünkü elektrik ampulü kısa süre sonra onu takip etti.
Gazın ticari kullanım için erişilebilir hale gelmesi yaklaşık 200 yıl sürdü. Flaman simyacı Jan Baptista van Helmont , gazı bir madde hali olarak resmen tanıyan ilk kişiydi. Karbondioksit dahil çeşitli gaz türlerini belirlemeye devam edecekti. Yüz yıldan fazla bir süre sonra 1733'te, Sir James Lowther madencilerinden bazılarının madeni için bir su ocağı üzerinde çalışmasını sağladı. Çukuru kazarken bir gaza çarptılar. Lowther, gazdan bir örnek aldı ve bazı deneyler yapmak için eve götürdü. "Söz konusu hava bir mesaneye konulup yakın bir yere bağlanıp götürülebilir ve birkaç gün saklanabilir ve daha sonra küçük bir borudan mum alevi içine hafifçe bastırılırsa, ateş alır ve yanar. alevi beslemek için mesane hafifçe bastırıldığı sürece borunun ucu ve bu kadar yakıldıktan sonra mumdan alındığında, mesanede alevi besleyecek hava kalmayıncaya kadar yanmaya devam edecektir. " Lowther, temelde gazla aydınlatmanın arkasındaki prensibi keşfetmişti.
18. yüzyılın sonlarında William Murdoch (bazen "Murdock" olarak da geçer) şunu ifade etmiştir: "Kömür, turba, odun ve diğer yanıcı maddelerden damıtılarak elde edilen gaz, ateşe verildikten sonra büyük bir parlaklıkla yanabilir ... lambalar ve mumlar için ekonomik bir ikame olarak kullanılabilir. " Murdoch'un ilk icadı, bir jete bağlı gaz dolu bir kesesi olan bir fenerdi. Bunu gece eve yürümek için kullanırdı. Bunun ne kadar iyi çalıştığını gördükten sonra evini gazla aydınlatmaya karar verdi. Murdoch 1797'de yeni evine ve çalıştığı atölyeye gazlı aydınlatma kurdu. "Bu çalışma büyük ölçekliydi ve daha sonra gazı üretmenin, saflaştırmanın ve yakmanın daha iyi yollarını bulmak için deneyler yaptı." Şirketlerin gaz üretmeye başlaması ve diğer mucitlerin yeni teknolojiyi kullanmanın yollarıyla oynamaya başlaması için temel atılmıştı.
Murdoch, pratik aydınlatma uygulaması için gazın yanıcılığından yararlanan ilk kişiydi. Matthew Boulton ve James Watt için Birmingham , İngiltere'deki Soho Foundry buhar makinesi fabrikalarında çalıştı . Murdoch, 1790'ların başında Cornwall'daki kalay madenciliğinde şirketinin buhar motorlarının kullanımını denetlerken, çeşitli gaz türlerini denemeye başladı ve sonunda en etkili gaz olarak kömür gazına karar verdi. O ilk yılında kendi evini yaktı Redruth , Cornwall o Soho dökümhanesinin ışık ana binaya gaz kullanarak ve 1802 yılında ışıklar yerel nüfusa hayrete gaz aydınlatma kamu ekranda dışında yaktı 1798 yılında 1792 yılında. Soho Foundry'deki çalışanlardan biri olan Samuel Clegg , bu yeni aydınlatma biçiminin potansiyelini gördü. Clegg, kendi gaz aydınlatma işi olan Gaz Aydınlatma ve Kola Şirketi'ni kurmak için işinden ayrıldı .
1801'de Parisli Phillipe Lebon da evini ve bahçelerini aydınlatmak için gaz lambaları kullandı ve tüm Paris'i nasıl aydınlatacağını düşünüyordu. 1820'de Paris, gazlı sokak aydınlatmasını kabul etti.
1804'te Dr Henry , Manchester'da kömürden gaz üretme yöntemini, tesisi ve kullanımının avantajını gösterdiği kimya üzerine bir ders verdi . Dr Henry, bileşimi analiz etti ve karbüratörlü hidrojen gazının (yani metan) özelliklerini araştırdı. Deneyleri çok sayıda ve doğruydu ve çeşitli maddeler üzerinde yapıldı; gazı odun, turba , farklı türlerde kömür, yağ, balmumu vb.'den elde ederek, her kaynaktan gelen ışığın yoğunluğunu ölçtü.
Bir mucit olan Josiah Pemberton bir süredir gazın doğası üzerinde deneyler yapıyordu. Bir Birmingham sakini olan Soho'daki sergi onun ilgisini çekmiş olabilir. Yaklaşık 1806, Birmingham'daki fabrikasının önünde çeşitli şekillerde ve büyük bir parlaklıkla gaz lambaları sergiledi. 1808'de pirinç borular, yaldızlı oyuncaklar ve diğer eşyaların üreticisi Benjamin Cooke için çeşitli kullanımlara uygun bir aparat yaptı .
1808'de Murdoch, Royal Society'ye , Messrs. Phillips ve Lea'nın kapsamlı kuruluşlarını aydınlatmak için kömür gazını başarılı bir şekilde uyguladığını anlattığı "Kömürden Ekonomik Amaçlara Gaz Uygulamanın Hesabı" başlıklı bir bildiri sundu . Bu makale için Kont Rumford'un altın madalyasıyla ödüllendirildi . Murdoch'un açıklamaları, gaz ve mumların karşılaştırmalı üstünlüğüne büyük ışık tuttu ve üretim ve yönetim giderleri hakkında çok yararlı bilgiler içeriyordu.
Tarih belirsiz olsa da, David Melville , 1805 veya 1806'da Newport, Rhode Island'da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk ev ve sokak aydınlatması ile itibar kazandı . İlk iyi kaydedilmiş gazlı sokak aydınlatması Winsor tarafından 28 Ocak 1807'de Londra Pall Mall'da gösterildi . 1812'de Parlamento , Londra ve Westminster Gaz Yakma ve Kola Şirketi'ne bir tüzük verdi ve dünyadaki ilk gaz şirketi kuruldu. İki yıldan kısa bir süre sonra, 31 Aralık 1813'te Westminster Köprüsü gazla yakıldı.
Yapay aydınlatma daha yaygın hale geldikçe, halka kolayca sunulma isteği arttı: kısmen, sokaklara gaz lambaları takıldıktan sonra kasabaların çok daha güvenli yerler haline gelmesi ve suç oranlarını düşürmesi nedeniyle. Buna göre 1809'da süreci hızlandırmak için bir şirket kurmak için Meclis'e ilk başvuru yapıldı ancak yasa tasarısı geçemedi. Bununla birlikte, 1810'da uygulama aynı partiler tarafından yenilendi ve bazı muhalefetlerle karşılaşılmasına ve önemli bir masraf yapılmasına rağmen, tasarı kabul edildi, ancak büyük değişiklikler yapılmadı; ve Londra ve Westminster Chartered Gas-Light and Coke Company kuruldu. 1816'da Samuel Clegg, yatay döner imbikinin , kömür gazını kireç kremasıyla saflaştırma aparatının ve rotatif gaz sayacının ve kendi kendini yöneten valisinin patentini aldı .
Yaygın kullanım
Gazlı aydınlatmanın ekonomik etkileri arasında fabrikalarda çok daha uzun çalışma saatleri vardı. Bu, özellikle gecelerin önemli ölçüde daha uzun olduğu kış aylarında Büyük Britanya'da önemliydi. Hatta fabrikalar 24 saatin üzerinde sürekli çalışabilir ve bu da üretimin artmasını sağlar. Başarılı ticarileştirmenin ardından, gazlı aydınlatma diğer ülkelere yayıldı.
İngiltere'de, Londra dışında gazlı aydınlatma olan ilk yer 1816'da Preston, Lancashire idi ; bu, daha parlak gaz aydınlatmanın en gelişmiş yolunu bulan devrimci Joseph Dunn tarafından yönetilen Preston Gaslight Company'den kaynaklanıyordu . Buradaki bölge kilisesi, gazla aydınlatılan ilk dini yapıdır.
Amerika'da Seth Bemis fabrikasını 1812'den 1813'e kadar gaz aydınlatması ile aydınlattı . 1816'da Baltimore'daki Rembrandt Peale Müzesi'nde gaz ışıklarının kullanılması büyük bir başarıydı. Baltimore, gazlı sokak lambalarına sahip ilk Amerikan şehriydi; Peale'nin Baltimore'daki Gas Light Şirketi, 7 Şubat 1817'de Market ve Limon Sokaklarında (şu anda Baltimore ve Holliday Sokakları) ilk sokak lambasını yaktı. ABD'de gazla aydınlatılan ilk özel konut, çeşitli şekillerde , yukarıda açıklandığı gibi David Melville'e (c. 1806) veya 1816'da Philadelphia , Pennsylvania'daki 200 Lombard Street'te bir bakırcı olan William Henry'ye ait olarak tanımlandı .
1817 yılında, Londra İmtiyazlı Gaz Şirketi üç istasyonda, 25 chaldrons (24 m 3 kömür) edildi karbonize 300,000 feet küp (8.500 m üreten günde 3 gaz). Bu gaz lambaları, her biri altı mum ışığı veren 75.000 Argand lambasına eşittir . Blackfriars , Dorset Caddesi'ndeki City Gas Works'te, her gün üç chaldron kömürleştirilerek 9.000 Argand lambasına eşdeğer gaz sağlandı. Bu nedenle, günlük 28 chaldron kömür kömürleştirildi ve 84.000 ışık yalnızca bu iki şirket tarafından sağlandı.
Bu dönemde gaz üretimindeki temel zorluk saflaştırmadır. Dublin'den Bay D. Wilson, amonyak gazının kimyasal etkisi vasıtasıyla kömür gazını saflaştırmak için bir yöntemin patentini aldı . Başka bir plan, kuru kireç kullanımıyla kömür gazının saflaştırılmasına patent veren Exeter'den Reuben Phillips tarafından geliştirilmiştir . G. Holworthy, 1818'de, gazı koyu kırmızıya kadar ısıtılmış demir imbiklerden çok yoğun bir durumda geçirerek onu saflaştırma yönteminin patentini aldı.
1820 yılında İsveçli mucit Johan Patrik Ljungström ile bir gaz aydınlatma geliştirdiği bakır aparatları ve avizeler arasında mürekkep , pirinç ve kristal bir şekilde geliştirilmiş, bölgedeki gaz yıldırımın ilk kamu tesisler bildirildi biri zafer takı için şehir kapısı için bir kraliyet ziyareti ait İsveç Charles XIV John 1820 yılında.
1823 yılına gelindiğinde, İngiltere genelinde çok sayıda kasaba ve şehir gazla aydınlatıldı. Gaz lambasının maliyeti, yağ lambaları veya mumlardan % 75'e kadar daha düşüktü , bu da geliştirme ve dağıtımını hızlandırmaya yardımcı oldu. 1859'a gelindiğinde, Britanya'nın her yerinde gaz aydınlatması bulunacaktı ve yeni yakıt talebini karşılamak için yaklaşık bin gaz işi yapıldı . Gazın sağladığı daha parlak aydınlatma, insanların daha kolay ve daha uzun süre okumasını sağladı. Bu, okuryazarlığı ve öğrenmeyi canlandırmaya yardımcı olarak ikinci Sanayi Devrimi'ni hızlandırdı .
1824 yılında , kıtada , Berlin de dahil olmak üzere Avrupa'daki çeşitli şehirler için gaz üreten büyük bir şirket olan İngiliz Gaz Aydınlatma Derneği , 2. Baronet'in genel müdürü Sir William Congreve ile kuruldu .
1839 buluşu Bude-Light , daha parlak ve daha ekonomik bir lamba sağladı.
Petrol-gaz sahada kömür-gazın rakibi olarak ortaya çıktı. 1815'te John Taylor , "yağ" ve diğer hayvansal maddelerin ayrıştırılması için bir aparatın patentini aldı. Kamu dikkat de patent cihazının ekranında tarafından "petrol gazı" çekti eczacı'nın Hall tarafından, Taylor & Martineau .
1891'de gaz mantosu Avusturyalı kimyager Carl Auer von Welsbach tarafından icat edildi . Bu özel aydınlatma gaz ihtiyacını (sentetik bir karışımı ortadan hidrojen ve hidrokarbon ile üretilen gazlar yıkım destilasyonu bir bitümlü kömür veya turba parıldayan alevler almak için). Asetilen de yaklaşık 1898'den itibaren daha küçük ölçekte gaz aydınlatması için kullanıldı.
Doğal gaz veya su gazından çok daha parlak bir ışık ürettiği için gaz aydınlatması için aydınlatıcı gaz kullanılmıştır . Aydınlatıcı gaz, diğer kömür gazı türlerinden çok daha az toksikti, ancak belirli bir miktarda kömürden daha azı üretilebilirdi. Kömürün damıtılmasıyla ilgili deneyler 1684 yılında John Clayton tarafından anlatılmıştır. George Dixon'ın pilot tesisi 1760 yılında patlayarak aydınlatma gazı üretimini birkaç yıl geciktirmiştir. İlk ticari uygulama 1806'da bir Manchester pamuk fabrikasında yapıldı . 1901'de, sızan gaz borularının yaprak dökücü etkisi üzerine yapılan araştırmalar, etilenin bir bitki hormonu olduğunun keşfedilmesine yol açtı .
19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyılın ilk on yıllarında, gaz kömürün gazlaştırılmasıyla üretildi . Daha sonra 19. yüzyılın sonlarında, doğal gaz önce ABD'de ve daha sonra dünyanın diğer bölgelerinde kömür gazının yerini almaya başladı. Birleşik Krallık'ta 1970'lerin başına kadar kömür gazı kullanıldı.
Rusya
Rus gaz endüstrisinin tarihi, Philippe le Bon'un bir "termolamp" tasarımını geliştiren ve 1811'de İmparator I. Alexander'a sunan emekli Teğmen Pyotr Sobolevsky (1782–1841) ile başladı ; Ocak 1812'de Sobolevsky'ye, St. Petersburg için gazlı sokak aydınlatması için bir plan hazırlama talimatı verildi. Rusya'nın Fransız işgali uygulamayı geciktirdi ama Petersburg'un Vali Genel Mikhail Miloradovich çukurdan gazı elde etmek için İngiliz cihazı kullanılarak, Viyana, Paris ve diğer Avrupa şehirlerinden gaz aydınlatma görmüştü, sermaye için gaz aydınlatma deneysel çalışma başlattık kömür ve 1819 sonbaharında, Rusya'nın ilk gaz sokak lambası Aptekarsky Adası'ndaki sokaklardan birinde yakıldı .
Şubat 1835'te St. Petersburg Gaz Aydınlatma Şirketi kuruldu; O yılın sonuna doğru, aydınlatma gazı üretimi için bir fabrika yakınında inşa edilmiştir Obvodny Kanalı gemilerle getirilen çukur kömürü kullanılarak Cardiff ; 27 Eylül 1839'da St. Petersburg'da 204 gaz lambası törenle yakıldı.
Önümüzdeki 10 yıl içinde sayıları neredeyse dört katına çıkarak 800'e ulaştı. 19. yüzyılın ortalarında, başkentin merkezi caddeleri ve binaları aydınlatıldı: Saray Meydanı , Bolshaya ve Malaya Morskaya caddeleri, Nevsky ve Tsarskoselsky Caddeleri, Pasaj Arcade, Asiller Meclisi, Teknik Enstitü ve Peter ve Paul Kalesi .
Teatral kullanım
19. yüzyılda, gaz sahnesi aydınlatması kaba bir deneyden tiyatro sahnelerini aydınlatmanın en popüler yoluna gitti. 1804'te Frederick Albert Winsor, ilk olarak Londra'daki Lyceum Theatre'da sahneyi aydınlatmak için gaz kullanmanın yolunu gösterdi . Gösteri ve tüm öncü araştırmalar Londra'da yapılsa da, "1816'da Philadelphia'daki Chestnut Street Theatre'da dünyanın en eski gaz aydınlatmalı tiyatrosuydu". 1817'de Lyceum, Drury Lane ve Covent Garden tiyatrolarının tamamı gazla aydınlatıldı. Gaz binaya, "gazı sınır ışıklarına ve kanat ışıklarına taşıyan" kattaki "su bağlantıları" adı verilen prizlerden "kilometrelerce uzunluktaki kauçuk borular" ile getirildi. Ancak dağıtılmadan önce gaz, gaz beslemesini düzenleyerek parlaklığı değiştiren ve sahnenin ayrı bölümlerinin kontrolüne izin veren gaz tablasını değiştiren "gaz tablosu" adı verilen merkezi bir dağıtım noktasından geldi. Böylece ilk aşama 'santral' oldu.
1850'lere gelindiğinde, tiyatrolardaki gaz aydınlatması pratik olarak Birleşik Devletler ve Avrupa'ya yayılmıştı. En büyük gaz aydınlatma tesislerinden bazıları, 1862'de inşa edilen Theatre de Chatelet gibi büyük salonlarda yapıldı . 1875'te yeni Paris Operası inşa edildi. "Aydınlatma sistemi yirmi sekiz milden [45 km] fazla gaz borusu içeriyordu ve gaz tablasında dokuz yüz altmış gaz jetini kontrol eden seksen sekizden daha az stop vanası vardı." En çok gaz aydınlatmasını kullanan tiyatro, Londra'daki Astley'in Binicilik Amfiteatrıydı. Göre Illustrated London News , "Her yerde beyaz ve altın görünenden ve 200.000 yaklaşık gaz jetleri bile rüyalarında, pek hiç tanık olmuştur hafif ve ihtişamı ... Oditoryumun ışıltılı etkisi böyle bir yangını ekleyin."
Tiyatrolar, mum kullanmaktan daha ekonomik olduğu ve aynı zamanda daha az iş gücü gerektirdiği için gazlı aydınlatmaya geçtiler. Gazlı aydınlatma sayesinde, tiyatroların artık bir performans sırasında mumla ilgilenen veya her bir mumu ayrı ayrı yakmak zorunda kalan insanlara ihtiyacı olmayacak. "Bir dizi gaz jeti yakmak, havada yüksek miktarda mum yakmaktan daha kolaydı." Ayrıca tiyatroların bir gösteri sırasında oyunculara balmumu damlaması konusunda endişelenmesine de gerek kalmadı.
Gazlı aydınlatma da oyuncular üzerinde etkili oldu. Sahne daha parlak olduğu için artık daha az makyaj kullanabiliyorlardı ve hareketlerinin abartılı olması gerekmiyordu. Yarı aydınlatılmış sahneler tamamen aydınlatılmış sahneler haline geldi. Yapım şirketleri yeni teknolojiden o kadar etkilendiler ki, "Bu ışık sahne için mükemmel. Kişi gerçekten büyülü bir parlaklık derecesi elde edebilir."
En iyi sonuç, seyircilerin artan saygısıydı. Artık bağırmak ya da isyan yoktu. Işık, oyuncuları sahne arkasında sahneye daha çok itti ve seyircinin evde olup bitenlerden çok sahnede gerçekleşen eyleme odaklanmasına yardımcı oldu. Yönetim, gösteri sırasında olup bitenler üzerinde daha fazla yetkiye sahipti çünkü görebiliyorlardı. Gaslight, sinemalarda davranış değişikliğinin başlıca nedeniydi. Artık karma ve portakal satış yerleri değil, saygı duyulan eğlence yerleriydi.
Aydınlatma aletleri çeşitleri
Altı tip brülör vardı, ancak dört brülör gerçekten denendi.
- Kullanılan ilk brülör, küçük bir alev üreten tek jet brülördü. Brülörün ucu, alevin daha küçük olmasına neden olan ısıyı emen kurşundan yapılmıştır. Metal, porselen gibi diğer bileşenlerle karıştırılırsa alevin daha parlak yanacağı keşfedildi.
- Düz brülörler, esas olarak sistemlere gazı ve ışığı eşit olarak dağıtmak için icat edildi.
- Balık kuyruğu brülörü düz brülöre benziyordu, ancak daha parlak bir alev üretti ve daha az ısı iletti.
- Denenen son brülör, Welsbach brülörüydü . Bu sıralarda Bunsen ocağı bazı elektrik türleriyle birlikte kullanılıyordu. Welsbach, hala gaz kullanan Bunsen brülörü fikrine dayanıyordu. Welsbach'ın içine seryum ve toryum içeren bir pamuk ağ yerleştirildi. Bu ışık kaynağına gaz mantosu adı verildi ; çıplak alevden üç kat daha fazla ışık üretti.
19. yüzyılda sahneyi aydınlatmak için birkaç farklı enstrüman kullanıldı; bunlara sahne ışıkları, sınır ışıkları, toprak ağaçları, uzunluklar, demet ışıklar, konik reflektör selleri ve ilgi odağı noktaları dahildir. Bu mekanizmalar doğrudan sahneye oturdu ve seyircinin gözlerini kör etti.
- Sahne ışıkları, oyuncuların kostümlerinin çok yaklaştıklarında alev almasına neden oldu. Bu ışıklar aynı zamanda hem seyircileri hem de oyuncuları etkileyen rahatsız edici ısıya neden oldu. Yine, oyuncular bu değişikliklere uyum sağlamak zorunda kaldı. Kostümlerini ateşe karşı korumaya ve sahne ışıklarının önüne tel örgü yerleştirmeye başladılar.
- Şerit ışıkları olarak da bilinen sınır ışıkları, sineklerde yatay olarak asılı duran bir dizi ışıktı . Daha sonra pamuk, yün ve ipek kumaş boyanarak renk eklendi.
- Uzunluklar, bordür ışıkları ile aynı şekilde inşa edildi, ancak kanatların olduğu yere dikey olarak monte edildi.
- Demet ışıklar, doğrudan gaz hattından beslenen dikey bir tabana oturan bir brülör kümesiydi.
- Konik reflektör, günümüzde kullanılan Fresnel lens ile ilişkilendirilebilir . Bu ayarlanabilir ışık kutusu, boyutu bir ahır kapısı tarafından değiştirilebilen bir ışını yansıtıyordu.
- Limelight spotları, günümüzün mevcut spot aydınlatma sistemine benzer. Bu enstrüman sahne dükkanlarında olduğu kadar sahnede de kullanıldı.
Gaz aydınlatmasının bazı dezavantajları vardı. "Amerika ve Avrupa'da 1800'lü yılların sonlarında elektriğin kullanılmaya başlanmasıyla birlikte birkaç yüz tiyatronun yandığı söyleniyor. Artan ısı sakıncalıydı ve sınır ışıkları ve kanat ışıklarının alevli uzun bir çubukla yakılması gerekiyordu. Uzun yıllar boyunca, bir görevli ya da gazlı çocuk uzun jetler sırası boyunca hareket etti ve gaz tüm sıradan kaçarken onları tek tek yaktı. Hem oyuncular hem de izleyiciler kaçan gazdan şikayet ettiler ve bazen patlamalar meydana geldi. birikiminden. "
Gazlı aydınlatma ile ilgili bu sorunlar, elektrikli aydınlatmanın hızla benimsenmesine yol açtı. 1881'de, Londra'daki Savoy Tiyatrosu akkor aydınlatma kullanıyordu. Tiyatro sahnelerine elektrikli aydınlatma getirilirken , 1885 yılında gazlı tiyatrolar için gazlı örtü geliştirildi. "Bu, kireçle emprenye edilmiş arı kovanı şeklindeki bir örgü ipliğiydi ve minyatürde çıplak gaz alevini aslında bir kireç ışığına dönüştürdü." Elektrikli aydınlatma tiyatrolarda yavaş yavaş devreye girdi. 20. yüzyılda, kokusuz, nispeten çok az ısı ve tasarımcılar için daha fazla özgürlük ile daha iyi ve daha güvenli tiyatro prodüksiyonları sağladı.
Reddet
20. yüzyılın başlarında, Kuzey Amerika ve Avrupa'daki çoğu şehrin gazlı sokakları vardı ve çoğu tren istasyonu platformunda da gaz lambaları vardı. Ancak, caddeler ve tren istasyonları için 1880 civarında gaz aydınlatması, yerini yüksek voltajlı (3000–6000 volt) doğru akım ve alternatif akım ark aydınlatma sistemlerine bırakmaya başladı . Bu dönem aynı zamanda iç mekan kullanımı için tasarlanmış ilk elektrik güç kuruluşunun geliştirilmesine de tanık oldu. Mucit Thomas Edison'un yeni sistemi , gaz aydınlatmasına benzer şekilde çalışacak şekilde tasarlandı. Güvenlik ve basitlik nedenleriyle, akkor ampullere göre nispeten düşük 110 voltta doğru akım (DC) kullandı . Tellerdeki voltaj, mesafe arttıkça sürekli olarak azalır ve bu düşük voltajlı elektrik santrallerinde lambaların yaklaşık 1 mil (1,6 km) yakınında olması gerekir. Bu voltaj düşüşü sorunu, DC dağıtımını nispeten pahalı hale getirdi ve gazlı aydınlatma, aydınlatma için güç kaynaklarını çeşitlendirmek için bazen her odaya bağlı çift gaz borusu ve elektrik kablo sistemi ile inşa edilen yeni binalarda yaygın kullanımı sürdürdü.
1880'lerde ve 90'larda Avrupa'da Ganz ve AEG ve ABD'de Westinghouse Electric ve Thomson-Houston gibi şirketler tarafından yeni alternatif akım güç iletim sistemlerinin geliştirilmesi, yüksek iletim hattı voltajları ve düşecek transformatörler kullanarak voltaj ve mesafe sorununu çözdü. iç mekan aydınlatması için dağıtım voltajı. Alternatif mevcut teknoloji, doğru akımın birçok sınırlamasının üstesinden gelerek, güvenilir, düşük maliyetli elektrik şebekelerinin hızlı büyümesini mümkün kıldı ve bu da nihayetinde gaz aydınlatmasının yaygın kullanımının sonunu getirdi.
Modern dış mekan kullanımı
Bazı şehirlerde gazlı aydınlatma, tarihi merkezlerinin tarihi atmosferini desteklemek için nostaljik bir özellik olarak korunur veya restore edilir.
20. yüzyılda, gazlı sokak lambalarına sahip çoğu şehir, onları yeni elektrikli sokak lambalarıyla değiştirdi. Örneğin, gazlı sokak lambaları takan ilk ABD şehri olan Baltimore, neredeyse hepsini kaldırdı. Amerika'daki ilk gaz lambasının bir anıtı olarak N. Holliday Caddesi ve E. Baltimore Caddesi'nde o yere dikilen tek, jetonlu bir gaz lambası bulunuyor.
Ancak bazı şehirlerde sokakların gaz aydınlatması tamamen ortadan kalkmadı ve gaz aydınlatmasını kullanan birkaç belediye artık bunun hoş bir nostaljik etki sağladığını görüyor. Gazlı aydınlatma, tarihi özgünlük arayanlar için lüks ev piyasasında da bir canlanma görüyor .
Dünyadaki en büyük gaz aydınlatma ağı, Berlin'dir . Yaklaşık 37.000 lamba ile (2014), dünyadaki tüm çalışan gazlı sokak lambalarının yarısından fazlasına sahiptir ve onu 14.000 lambayla (2020) Düsseldorf takip etmektedir ve bunların en az 10.000'i Londra'nın merkezinde , gaz lambaları hala yanmaktadır. Royal Parks , dış Buckingham Sarayı ve neredeyse tüm Covent Garden alanı. Başka bir yerde İngiltere'de, Park Estate içinde Nottingham orijinal gaz aydınlatma şebekesi de dahil olmak üzere, orijinal özelliklerinin büyük bir kısmını korur Oakworth tren istasyonu korunmuş Keighley ve Worth Vadisi Demiryolu'ndaki orijinal platformu korur dünyadaki bir kaç tren istasyonlarından biri olan gaz lambaları.
In ABD'de , içinde 2800'den gaz lambaları Boston faaliyet tarihi alanların arasında Beacon Hill , Back Körfezi , Bay Village , Charlestown ve diğer mahallelerin parçalar. In Cincinnati , Ohio , fazla 1.100 gaz lambaları tarihi semtleri adında çekildiği bölgelerde faaliyet göstermektedir. Gaz lambaları ayrıca ünlü Fransız Mahallesi'nin bazı kısımlarında ve New Orleans'taki şehrin her yerindeki tarihi evlerin dışında da çalışıyor .
South Orange, New Jersey , gaz lambasını şehrin sembolü olarak benimsedi ve neredeyse tüm caddelerde kullanıyor. New Jersey'deki düzinelerce başka kasaba da gaz aydınlatmasını koruyor: Glen Ridge , Palmyra , Riverton ve Orange , Cape May ve Cherry Hill'in bazı kısımları, diğerleri arasında. Illinois'deki Riverside köyü , Frederick Law Olmsted planlı topluluğunun orijinal bir özelliği olan orijinal gazlı sokak lambalarını hala kullanıyor . California , Manhattan Beach, tüm kaldırımların kamuya açık gaz lambaları ile aydınlatıldığı bir gaz lambası bölümüne sahiptir. Disneyland , tema parkının " Main Street, USA " bölümünde Baltimore'dan otantik 19. yüzyıl gaz lambalarına sahiptir .
15 Eylül 1847'de gaz aydınlatmasının tanıtıldığı Prag , 1940'larda yaklaşık 10.000 gazlı sokak lambasına sahipti. Son tarihi gaz şamdanları 1985'te elektrikli hale geldi. Bununla birlikte, 2002–2014'te, Kraliyet Yolu üzerindeki sokak lambaları ve merkezdeki diğer bazı sokaklar gaz (tarihi direklerin ve fenerlerin kopyaları kullanılarak), birkaç tarihi şamdan ( Hradčanské ) kullanılarak yeniden inşa edildi. náměstí , Loretánská caddesi, Dražického náměstí vb.) de gaz lambalarına dönüştürüldü ve Michle Gasworks'e promosyon olarak beş yeni gaz lambası yerleştirildi. 2018'de Prag'da 417 noktada (yaklaşık 650 fener) sokak gaz aydınlatması vardı. Advent ve Noel sırasında, Charles Köprüsü'ndeki fenerler, tarihi üniformalı bir lamba yakan tarafından manuel olarak yönetilir. Eski Prag'da gaz lambalarını yeniden devreye sokma planı 2002'de önerildi ve Ocak 2004'te Prag Belediyesi tarafından kabul edildi.
Modern iç mekan kullanımı
İç mekan aydınlatmasında doğal gaz (metan) kullanımı neredeyse tükenmek üzere. Çok fazla ısı üretmenin yanı sıra, metanın yanması , kan tarafından oksijenden daha kolay emilen ve ölümcül olabilen renksiz ve kokusuz bir gaz olan önemli miktarda karbon monoksit salma eğilimindedir . Tarihsel olarak, her türden lambanın kullanımı, elektrik lambalarında alıştığımızdan daha kısaydı ve çok daha cereyanlı binalarda daha az endişe ve tehlike oluşturuyordu. Doğal gazla kullanılmak üzere kurulmuş yeni örtülü gaz lambası tedarikçisi yoktur; ancak, bazı eski evlerde hala armatürler takılı ve bazı dönem restorasyonlarında, kullanımdan çok dekorasyon için kurtarılmış armatürler takılmıştır.
Propan (bazen "şişe (d) gazı" olarak da anılır) için yeni armatürler üretilmekte ve çoğu durumda karbondioksit ve su buharına daha fazla yanan bir petrol arıtma ürünüdür . Kamuya açık elektrik veya gazyağının kolayca erişilemediği veya istenmediği bazı yerlerde , güneş panelleri ve küçük ölçekli rüzgar jeneratörleri gibi alternatif enerji kaynaklarının artan kullanılabilirliği , aydınlatma ürünlerinin verimliliğinin artmasıyla birlikte , propan gaz manto lambaları hala kullanılmaktadır. gibi kompakt floresan lambalar ve LED kullanımı da vardır. Uzak kabinlerde ve kulübelerde ara sıra kullanım için, propan örtü lambaları alternatif bir enerji sisteminden daha ekonomik ve daha az emek yoğun olabilir .
Diğer kullanımlar
1857 gibi erken bir tarihte Grand Rapids, Michigan'da neon ışıkların tanıtılmasından önce, harf şeklinde bükülmüş delikli tüpler gazla aydınlatılmış reklam tabelaları oluşturmak için kullanıldı . Kamp ışıkları için gazlı aydınlatma hala yaygın olarak kullanılmaktadır . Taşınabilir bir gaz tüpüne bağlanan küçük portatif gaz lambaları, kamp gezilerinde yaygın olarak kullanılan öğelerdir. Coleman fener gibi buharlaştırılmış benzinle çalışan manto lambaları da mevcuttur.
Fotoğraf Galerisi
Ayrıca bakınız
- Blau gazı
- Karbür lamba
- Limelight
- Işık kaynaklarının listesi
- Kanalizasyon gazı imha edici lamba
- Thomas Thorp
- Tilley lambası
Referanslar
- Notlar
- Kaynakça
- Baugh, Christopher. Tiyatro, Performans ve Teknoloji: Yirminci Yüzyılda Senaryo Gelişimi. 1. baskı Houndmills, Basingstoke, Hampshire ve New York, NY: PALGRAVE MACMILLAN, 2005. 24, 96–97.
- "Jan Baptista van Helmont.", Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Çevrimiçi. Encyclopædia Britannica, 2011. Web. 28 Şubat 2011. < http://www.britannica.com/EBchecked/topic/260549/Jan-Baptista-van-Helmont >.
- Penzel, Frederick. Elektrik Öncesi Tiyatro Aydınlatması. 1. baskı Middletown, CT: Wesleyan University Press, 1978. s. 27–152.
- Pilbrow, Richard. Sahne Aydınlatma Tasarımı: Sanat, Zanaat, Yaşam. 1. baskı , New York, Design Press, 1997. 172–176.
- Sellman, Hunton ve Merrill Lessley. Sahne Aydınlatmasının Temelleri. 2. baskı , Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, Inc., 1982. s. 14–17.
- Wilson, Edwin ve Alvin Goldfarb. Yaşayan Tiyatro: Tiyatro Tarihi. 5. baskı. , New York, NY: McGraw-Hill, 2008. s. 364–367.
|Wikimedia Commons, Gaz aydınlatmasıyla ilgili medyaya sahiptir .|
- Pro Gaslicht eV: Avrupa Gaz-Işık Kültürünü Koruma Derneği (Almanca). Gaz lambası olan şehirlerin listesi.
- Gaslaternen-Freilichtmuseum Berlin Berlin'deki gaz aydınlatma açık hava müzesi (Almanca).