Birinci Dünya Savaşı, tarihteki en iyi belgelenmiş çatışmalardan biridir, ancak Birinci Dünya Savaşı (Birinci Dünya Savaşı ve Büyük Savaş olarak da bilinir) hakkında ne kadar bilgimiz var?
Birinci Dünya Savaşı, öncelikle iki grup arasında yürütülen küresel bir çatışmaydı: Üçlü İttifak (Almanya, Avusturya ve İtalya) ve Üçlü İtilaf (İngiltere, Fransa ve Rusya). Bir ay önce Franz Ferdinand’ın öldürülmesinin ardından 28 Temmuz 1914’te başladı ve 11 Kasım 1918’de ateşkes veya ‘ateşkes’ imzalanmasıyla sona erdi.
Bu, tarihteki en iyi belgelenmiş çatışmalardan biridir, ancak Birinci Dünya Savaşı hakkında ne biliyorsunuz? Aşağıdaki 10 şaşırtıcı gerçeği keşfedin…
İçindekiler
1) Kısa Boylu Askerler İçin Özel Taburlar Vardı
Bantam, İngiliz Ordusu’nda minimum asker yüksekliği olan 160 cm sınırının altındaki askerleri tanımlayan bir terimdir.
İngiliz ordusu 1.60 boyundan kısa olanları askere kabul etmiyordu. Ancak bu kural kısa boylu İngilizlerin askere alınmasını engelleyemedi. Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu, askere alınanlar için minimum yükseklik şartını 160 cm’den 150 cm’e düşürdü. Bu, kısa ama sağlıklı genç erkeklerin askere alınmasını sağladı.
Bu taburlar, normal taburların yanında yardımcı birlik olarak savaşa katılıyor ve genellikle madencilik, yol yapma gibi işlerde çalışıyordu. Üstelik kısa boylu bu taburlar siperler arasında tünel kazmak yoluyla büyük yararlar da ortaya koydular.
Bantam birimleri, boy kısalığının zayıflık belirtisi sayılmadığı endüstriyel ve kömür madenciliği alanlarında çalışanlar arasından toplanmaya başlandı. Bantam ismi Endonezya’da ki Bantam kasabasından geliyor ve bu kasabada küçük bir evcil kümes hayvanı olduğu iddia ediliyor.
2) Birçok Mühimmat Fabrikasının Kendi Kadın Futbol Takımları Vardı
İngiliz Futbol Ligi, 1914-15 sezonundan sonra programını askıya aldı (FA, kulüplerin bölgesel müsabakalar düzenlemesine izin vermeye devam etse de) ve amatör turnuvaların orduda bu kadar çok erkek olduğu için birlikte yürütülmesi zordu, bu yüzden kadınlar futbol işine girdiler.
Mühimmat işçileri – ‘mühimmat’ olarak bilinirler – futbol takımları kurdular ve rakip fabrikalara karşı oynadılar. Mühimmat futbolu geniş bir takipçi kitlesi çekti ve profesyonel kulüplerin sahasında birçok maç oynandı. Ancak savaş bittiğinde, kadın oyuncular kramponlarını asmak ve savaştan önce yaşadıkları ev hayatlarına geri dönmek zorunda kaldılar. Ancak, 1921’de kadınların Futbol Ligi sahasında oynaması yasaklanana kadar başarının tadını çıkarmaya devam etti.
3) Savaş İngiltere’nin En Kötü Demiryolu Felaketini Yarattı
22 Mayıs 1915’te Çanakkale seferine çıkmak üzere Kraliyet İskoç Muhafızları ve Leith Bölgesel taburundan askerleri güneye taşıyan bir birlik treni, Gretna Green yakınlarındaki hareketsiz duran bir trene çarptı. Birkaç dakika sonra Glasgow ekspresi iki trenin enkazına çarptı ve her yer alevler içinde kaldı.
214’ü asker 226 kişi öldü, 246 kişi ağır yaralandı. İngiltere’de bir demiryolu kazasında bugüne kadarki en büyük can kaybı olma özelliğini korumaya devam ediyor.
Yaşanan olay, cezai ihmalden suçlu bulunarak cezaevine gönderilen iki işaretçinin dikkatsizliği sonucu gerçekleşti. Görevliler yerel treni yan hat yerine ana hatta yönlendirdiler ve yaklaşan birlik trenini uyarmak için sinyalleri değiştirmek için savaş hakkında sohbet etmekle çok meşguldüler.
4) Japonya Akdeniz’de İngilizlerin İmdadına Yetişti
İngiltere’nin 1914’ten önceki tek resmi ittifakı Japonya ileydi ve İngiliz Donanmasını Britanya’nın Asya kolonilerini savunma yükünün bir kısmından kurtarmak ve İngiltere ile Japonya’nın Çin ve Kore’deki çıkarlarını korumada birbirlerine yardım etmelerini sağlamak için hazırlandı.
Savaş başladığında, Japonlar Pasifik ve Çin’deki Alman mülklerine saldırdı, ancak 1917’de İngiltere, Akdeniz’deki eskort görevleriyle Japonlardan yardım istedi. Bölge, İtalya ve Yunanistan’daki Müttefik orduları tedarik etmek ve Afrika ile iletişimi sürdürmek için büyük önem taşıyordu. Müttefik donanmaları Alman ve Avusturya denizaltılarından gelen tehditlerle karşı karşıya kaldı.
Malta’dan faaliyet gösteren Japonlar, Müttefik tüccar ve birlik konvoylarına eskortlar ve torpidoya sahip gemilerin mürettebatı için bir arama-kurtarma hizmeti sağladı. Japonya’nın savaştaki bu önemli rolü, Amerikalılar ve Avrupalılar tarafından tam teşekküllü bir büyük güç olarak kabul edilme iddiasını güçlendirdi.
Birinci Dünya Savaşı’nın yarattığı fırsat, Japonya’nın iştahını kamçılamış ve Çin üzerindeki faaliyetine hız vermişti.
5) Çinliler Batı Cephesinde Çalıştı
Savaşta siperlerin fotoğraflarında gördüğümüz tüm bu kum torbalarını gerçekte kim doldurdu? Kamyonlara veya trenlere silahları, mühimmatları ve malzemeleri kim yükledi? Bir tren raydan çıktıktan veya bir askeri bina bombalandıktan sonra kim temizlendi?
Cevap Çin İşçi Kolordusuydu. Onlar, bir Müttefik zaferini mümkün kılan hayati, ancak neredeyse tamamen gözden kaçan bir rolü yerine getirmek için Avrupa’ya gönderilen Çin kırsalından gönüllülerdi.
Çin hükümeti ve müttefikleri arasındaki bir anlaşma, Çin İşçi Kolordusu’nu oluşturan ve pasif rollerde olacakları söylenen kuzeyden gelen yoksul Çinli erkeklerden oluşan binlerce Çinli’nin askere alınmasıyla sonuçlandı.
Çoğunlukla 20 ila 35 yaşları arasındaki işçiler, arka kademelerde işçi olarak hizmet ettiler veya mühimmat depolarının kurulmasına yardım ettiler. Ön cephe birliklerini desteklemek için gemileri boşaltmak, sığınaklar inşa etmek, yolları ve demiryollarını onarmak, hendekleri kazmak ve kum torbalarını doldurmak gibi temel işleri yapmaları istendi.
Bazıları silah fabrikalarında, bazıları da deniz tersanelerinde günde bir ila üç frank için çalışıyordu. O zamanlar, ucuz işgücü olarak görülüyorlardı ve kamp dışında yerel olarak kardeşlik yapmalarına bile izin verilmedi.
Savaş bittiğinde, bazıları mayın temizleme veya askerlerin cesetlerini kurtarmak ve kilometrelerce hendekleri doldurmak için kullanıldı. Erkekler kötü beslenme, yoğun rutubet ve soğuktan hastalandı ve bazen isyan Fransız ve İngiliz işverenlerine karşı ya da yiyecek aramak için yerel restoranları yağmaladılar.
6) Savaş Aslında İki Hafta Daha Uzun Sürdü
11 Kasım 1918 Ateşkes Günü’nü Birinci Dünya Savaşı’nın sonu olarak bilmemize rağmen, aslında savaş Afrika’da iki hafta daha devam etti.
Alman komutan Paul von Lettow Vorbeck, İngiltere’nin Doğu Afrika’daki emperyal güçlerine karşı acımasız gerilla kampanyası yoluyla Almanya’da ulusal bir kahraman haline gelmişti. Afrikalıları adeta işçi olarak hareket etmeye zorlamış ve bölgenin ekonomisini mahvetmişti.
Vorbeck, komutası altında hala yaklaşık 3.000 asker vardı ve Avrupa’daki ateşkes haberi kendisine ulaştığında hala Güney Rodezya’ya (Zimbabve ) baskınlar düzenliyordu.
Avrupa’daki Alman ordusunun aksine, Vorbeck kendi askeri kuvvetini yenilmez olarak görebilirdi ve Afrika savaşını kendi seçtiği bir zamanda bitirmeye karar verdi. Avrupa’daki ateşkesten iki hafta sonra, 25 Kasım’da Kuzey Rodezya’da (Zimbabve) İngilizlere resmen teslim oldu.
7) Ruslar Önce Siper Savaşı Problemini Çözdü
Ağır tahkim edilmiş bir düşman siperine başarılı bir saldırı başlatmak, her iki taraftaki askeri komutanların karşılaştığı en zor sorunlardan biriydi. Dikenli teller ve makineli tüfekler, savunan tarafa önemli bir avantaj sağladı. Saldırıya geçen taraf ilk başta galip gelse bile, karşı taraf takviyeleri getirdiğinde saldıran kuvvetin gücü genellikle azalıyordu.
Bu belirsizliği çözen kişi, 1916’da İngiliz ve Fransızların Somme’ye saldırısıyla koordineli olarak Avusturyalılara karşı büyük bir saldırı başlatan Rus generali Alexei Brusilov oldu.
Brusilov, batı cephesindeki taarruzların, belirli bir noktada düşman hattında “delik açmaya” çalışmak için çok yoğun olduğunu fark etti, bu yüzden düşman takviyelerini tam olarak nereye göndereceğini biliyordu.
Brusilov çok daha geniş bir alana saldırarak ana saldırının yönünü Avusturyalılardan saklayabildi, bu yüzden hangi hatları güçlendireceklerini ve hangi hatları terk edeceklerini asla bilemediler.
8) Franz Ferdinand’ın Plakası Garip Bir Tesadüfe Neden Oldu
Eşiyle Haziran 1914 tarihinde Saraybosna’yı ziyareti sırasında gerçekleşen birçok suikasttan yara almadan kurtuldu. Ancak, 28 Haziran 1914 tarihinde saat 01.15’te, üzeri açık otomobille eşiyle Saraybosna sokaklarında ilerlerken, Sırp suikastçının saldırısına uğradı.
Suikastçının tabancasından çıkan kurşun, boynuna girip çıkarak, arkasında duran eşine saplandı. Franz Ferdinand ve eşi Prenses Sophie, suikastte öldüler.
Suikasta uğradıkları sırada garip bir şekilde, Arşidük’ün plakasında şunlar yazıyordu: A 111 118, bir dizi olarak okunabilecek bir seri, 11 Kasım 18 Ateşkesin tarihi.
9) Birinci Dünya Savaşında Modern Tıpta Öncü Gelişmeler Yaşandı
Harold Gillies, şarapnel tarafından harap edilen ve çoğu maskelerle kapatılmış askerlerin yüzlerinden esinlenerek plastik cerrahi alanını kurdu ve yüzün yeniden yapılandırılmasının ilk girişimlerine öncülük etti.
Birinci Dünya Savaşı boyunca, yaralı askerlere bol bol kan nakli yapıldı. Tabii, kan hızla pıhtılaştığından, önceleri kanı savaş alanına taşımak neredeyse olanaksızdı. Bunun yanı sıra, 1917’de cephede kurulan ilk kan bankasıyla, askerleri kurtarmak için kan nakli rutin hale geldi.
İnsanlık çığırından çıktı. Tüm bunların tek bir açıklaması var: Delilik! Bu ne büyük bir kıyım! Bu ne korkunç bir manzara! Duygularımı ifade edecek kelime bulamıyorum. Cehennemin buradan daha korkunç olması mümkün değil. Herkes çıldırmış! Fransız Teğmen Alfred Joubaire
Savaşın sona ermesinden kısa bir süre sonra dünyaya yayılan gripten 40 ila 50 milyon insanın öldüğünü düşündüğünüzde, savaşın kendisinden daha ölümcül olması şaşırtıcı değil. Grip salgını yüzünden 15 ile 20 milyon askeri personel ve siviller hayatını kaybetti.
Grip hala “ Dünya tarihinin en büyük tıbbi soykırımı ” olarak kabul ediliyor . Tarihçiler, savaşın grip salgınına neden olduğuna inanmasalar da, hastalığın hızlı bir şekilde yayılmasında savaş koşullarının sorumlu olduğunu kabul ediyorlar.
- Temsil Heyetinin Ankara’ya Gelişi (27 Aralık 1919)
- Sivas Komutanlar Toplantısı ve Sonuçları
- Ali Galip Olayı Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
- Milletler Cemiyeti ve Türkiye (Cemiyeti Akvam)
- Halit Karsıalan: “Deli” Halit Bey Tuzağı
- Harold Gillies – Vikipedi
- Çin İşçi Kolordusu – melayukini.net
- Prof. Dr. Fahir Armaoğlu – 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914 – 1995)