10 soruda S-400'ler
1- S-400 sisteminin teknik özellikleri neler?
1-Şu anda dünyada kullanımda olan en iyi hava savunma sistemlerinden biri olarak gösterilen S-400, Rusya'nın "Soğuk Savaş" döneminde geliştirmeye başladığı füze savunma sisteminin dördüncü neslini temsil ediyor. Beşinci neslin (S-500) üretimi de başladı. Sistem, insanlı ya da insansız her türlü hava aracının yanı sıra hem seyir (cruise) hem de balistik füzeleri imha etme kapasitesine sahip. Azami menzili 400 kilometre, ulaşabildiği en yüksek irtifa ise 30 kilometre. (Modele adına veren 400 rakamı füzelerin kilometre olarak ulaştığı en uzak mesafeden geliyor) Ayrıca, her hedefe iki füze kilitleyerek, eş zamanlı olarak 80 hedefi vurabiliyor. 3 bin 500 kilometre uzaklıktan fırlatılan orta menzilli balistik füzeleri imha etme kapasitesine sahip.
2- Sistem nasıl çalışıyor?
2- Uzun menzilli izleme radarı, havadaki nesneleri takip ediyor ve gelen bilgiyi komuta aracına gönderiyor. Potansiyel hedefler, komuta arasında değerlendiriliyor. Hedef tanımlandıktan sonra komuta aracı füzenin fırlatılmasına karar veriyor. Fırlatmayla ilgili veriler, hedefe göre en iyi konumda bulunan fırlatma aracına gönderiliyor ve buradan karadan havaya füzeler gönderiliyor. Angajman radarı, füzenin hedefine ulaşmasına yardımcı oluyor.
3- S-400 sistemi nerelerde kullanılıyor?
3-S-400 sistemi ilk olarak 2007 yılında başkent Moskova'nın savunulmasında kullanılmak üzere devreye alındı. Ancak daha sonra, özellikle Rusya'nın uyguladığı dış politikaya paralel olarak, bazı kritik noktalarda da konuşlandırıldı. Bunların başında Suriye'nin Tartus kentinde bulunan Rus hava üssü geliyor. Rusya, 2015 yılında hem kendi hem de Suriye hükümetine ait donanma ve hava unsurlarını korumak amacıyla S-400 füze savunma sistemi yerleştirdi. 2016'da Baltık Denizi kıyısında Rusya'ya ait olan ancak anakarayla bağlantısı bulunmayan Kaliningrad'a füze savunma sistemi ve İskender füzeleri konuşlandırıldı. ABD o dönem bu kararı, "Avrupa'yı istikrarsızlaştırmaya dönük bir adım" olarak eleştirdi. Rusya'nın ayrıca Kırım'da da S-400 füze savunma sistemi bulunuyor. Rusya, 2015 yılında Çin'e altı tabur, 2016'da da Hindistan'a 6 milyar dolar karşılığında beş tabur satılması konusunda anlaşma imzalandı. Bir tabur, sekiz fırlatıcıdan oluşuyor.
4- Türkiye S-400 sistemini neden aldı?
4- Türkiye, uzun bir zamandır kendisine ait bir hava savunma sistemi kurmak istiyor. Bunun için de daha önce çeşitli girişimlerde bulundu. İlk olarak, 2015 yılında uzun menzilli füze savunma sistemi satın almak için bir ihale açtı. İhaleyi, 3,4 milyar dolar ile teknoloji transferini de kabul eden Çinli bir şirket kazandı ancak ABD’nin tepkisi nedeniyle ihale iptal edildi. Ardından Türkiye, farklı ülkelerle füze savunma sistemi için görüşmeler yapmaya başladı. Rusya ile 2017 yılı sonunda anlaşma imzaladı.
5- Türkiye ile Rusya arasındaki anlaşmanın ayrıntıları hakkında ne biliniyor?
5- Rus Rostec şirketi anlaşmanın bedelinin 2,5 milyar dolar olduğunu açıkladı. Aslında Türkiye ilk aşamada maddi değeri 1.2 milyar dolar dolan bir sistem ve iki batarya aldı. İkinci sistem ise anlaşmada “opsiyonel” olarak yer aldı. Türkiye'nin satın aldığı sistem, NATO'nun savunma sistemleriyle uyumlu değil.
6- Rusya teknoloji transferine izin verdi mi?
6-Füze savunma sistemi arayışına giren Türkiye’nin en önemli koşulu teknoloji transferine izin verilmesiydi. Ayrıntıları fazla bilinmemekle birlikte Rusya teknoloji transferine kısmen yeşil ışık yakmış durumda. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, bu konuda yaptığı açıklamada, “Anlaşma Türkiye’ye üretim konusunda kısmi teknoloji transferi yapılmasını içeriyor” demiş ve “kısmi” ifadesinin altını özellikle çizmişti.
7- Rusya S-400’leri Türkiye’ye neden sattı?
7- Uluslararası silah pazarındaki konumunu güçlendirmek isteyen Rusya, tüm silah satışlarının yüzde 36’sını gerçekleştiren ABD’nin ardından yüzde 21’lik payla ikinci sırada bulunuyor. Geçen yıl 16 milyar dolarlık satış yapan Rusya’nın portföyünde ise 54 milyar dolarlık sipariş var. Türkiye’ye S-400 satışının yıllardır gündemde olması Moskova’ya paha biçilmez reklam olanağı verdi. Ankara’nın baskılara rağmen S-400 alması, ABD ile giriştiği üstünlük mücadelesinde Rusya’nın hanesine artı puan yazdırdı. Moskova ayrıca, Türkiye ile ABD’nin (NATO) arasını açarak bölgede güçlenmenin hesabını yapıyor. O dönemde Rus yorumcular, “Putin tek kurşun atmadan, üstüne iki buçuk milyar dolar alarak NATO’ya zarar verecek” demişti.
8-Türkiye’nin Rus füzeleri alması Moskova’dan nasıl görünüyor?
8-Resmi görüş dışında kalan bazı çevreler, Türkiye'nin gerçekte S-400'lere ihtiyaç duymadığını, bu konuyu kendi çıkarları için kullandığını ve ABD ile Rusya arasındaki çelişkilerden yararlanarak bölgesel konumunu güçlendirmeye çalıştığını, dolayısıyla füze meselesine büyük anlamlar yüklenmemesi gerektiğini ileri sürüyor.
9-Füzeler Türkiye'ye ne zaman teslim edildi?
9-S-400'ler Türkiye'ye Nisan 2019'da geldi. Geçen ekim ayında füzelerin test edildiği haberleri çıkması üzerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Bu testler doğrudur yapıldı, yapılıyor ve Amerika'nın bu yaklaşımı kesinlikle bizi bağlamaz. Çünkü biz elimizdeki bu tür imkanların testini yapmayacağız da neyi yapacağız? Herhalde bunu kalkıp Amerika'ya soracak değiliz" dedi.
10-ABD'nin Türkiye'ye yaptırım kararının dayanağı olan CAATSA yasası nedir?
10- CAATSA, "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası"nın İngilizce kısaltması. ABD Başkanı Donald Trump'ın 2017'de imzaladığı yasa, esas olarak Rusya'nın ABD seçimlerine müdahale girişimi, Kırım'ı ilhak etmesi ve Ukrayna'nın doğusundaki ayrılıkçıları desteklemesine karşı dönemin başkanı Barack Obama tarafından getirilen yaptırımların güvence altına alınması amacını taşıyor. Yasa, ABD'nin ulusal güvenliğine "tehdit" olarak değerlendirdiği İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı yaptırımların alınmasını öngörüyor. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 sistemlerini alması, "önemli işlem" kategorisinde değerlendiriliyor ve yaptırım kapsamına giriyor.