Tatilden dönen bir dostumuz, Japonya’nın güzelliğini, derinliğini, inceliğini, zarafetini ballandıra ballandıra anlatırken gözleri parıldayarak dedi ki: “Öyle mükemmel şeyler gördüm ki, mesela metro istasyonlarında tren beklerken hoparlörlerden yolculara kuş sesleri dinletiyorlardı!”
Dostumuz güzel bir ayrıntıyı yakalamış. Ama sadece “sanat ve güzellik olsun diye” değil yerin onlarca metre derinliğindeki metro istasyonlarında “kuş ciklemeleri”nin duyulması. Asıl amaç, dostumuzun muhtemelen “Bu kadar ince düşünce de olmaz” diye aklına bile getirmediği bir gerçek:
Metrolardaki bu ses sadece “güzelliğin şiirsel sesi” değil, aynı zamanda “güvenliğin sesi”! Nasıl mı?
Bu sesler, metro platformuna inen merdivenlerin bittiği yerden yayılıyor. Böylece görme engelli olan yolculara, “Bundan sonrasına dikkat, trenin geçtiği hatta birkaç adım mesafedesiniz” mesajı veriliyor. Trenden inen yolcuya da, “Bu ses, metrodan çıkışın yönü; merdiven bu tarafta” diyor. Bu kadar önemli bir işlevin bu kadar zarif bir yöntemle yerine getirilmesi, ancak Japon ruhunun inceliğinden çıkabilir!
Üstelik bu “ses ve güvenlik” ilişkisinin Japonya’da tarihi bir kökeni de var: Dört yüzyıl kadar önce Tokugawa şogunu için Kyoto’da yaptırılan Nijo kalesinin zeminine ustalar parmak ısırtan bir incelikle “Ninja sızması”na karşı, sessizce yürünse bile “gıcırtı” çıkararak ev sahibini uyaracak “ses alarmı” yerleştirmişlerdi. Metroya “kuş alarmı” da buradan çıkmış bir fikir...
3.5.2015