En yeni Rus nükleer buzkıranları için yüzer iskele inşası siparişinin Türkiye'ye devredilmesinin hikayesi çok ses getirdi. Yabancı tersanelere sipariş vermek tamamen normal bir dünya uygulamasıdır, ancak Moskova ve Ankara arasındaki zor ilişkiler göz önüne alındığında neden genç ve deneyimsiz Türk tersanesi Kyzey Star Tersanesi seçildi? "Mistraller"de olduğu gibi sonunda işe yaramayacak mı?
Aslında, bu hikayenin birkaç boyutu var ve çok açıklayıcı. Rus Atomflot'un, LK-60 projesinin yapım aşamasında olan buz kırıcılar için yüzer iskeleye ihtiyacı var. Bir zamanlar, PD-50 ile bir varyant düşünülmüştü, ancak bildiğiniz gibi, battı, neredeyse son uçak gemimiz Amiral Kuznetsov'u dibe sürükledi. Başlangıçta, Rus tersanelerinin inşaat ihalesine katılması gerekiyordu: Kerch Zaliv, Uzak Doğu Zvezda ve Baltık Tersanesi. Favori, rıhtımın Murmansk'a çekileceği veya teslim edileceği, daha önce büyük parçalara demonte edildiği Kırım tersanesiydi. İnşaat süresi 29 ay olarak tahmin edildi ve sözleşme değeri 8,5 milyar ruble idi. Ne yazık ki bu miktar müşteriye çok yüksek geldi ve yerli tersaneler de yoğun olduğu için ilk ihale gerçekleşmedi.
En ilginç şey daha da başladı. İkinci ihaleye en iyi koşulları sağlamaya hazır yabancı müteahhitler katıldı. Bunlar, 4,981 milyar ruble fiyat teklif eden Türk Kyzey Star Tersanesi ve Epic Denizcilik ve Gemi İnşaat A.Ş. (4,45 milyar ruble) ile Çinli Jiangsu Dajin Ağır Sanayi A.Ş. LTD. (4,57 milyar ruble). Daha uygun tekliflere rağmen, müşteriden gelen komisyon son iki şirkete izin vermedi, ancak birkaç yıl önce özellikle Rus siparişleri için fiili olarak sıfırdan yaratılan genç Kyzey tersanesi lehine bir seçim yaptı. Aslında çalışmalarının FSUE "Rosmorport" için iki feribot yapımıyla başladığını hatırlayalım. Oldukça sıradışı, değil mi? Ancak, dilerseniz, Türk tersanesinin zaten eski Rus Ulaştırma Bakan Yardımcısı ve Rosmorrechflot'un eski başkanı Viktor Olersky'ye bağlı olduğuna dair birçok bilgiyi kamu malı olarak bulabilirsiniz, ki bu çok şey açıklayabilir. Bu soruya daha sonra döneceğiz.
Burada küçük bir araştırma yapmayı öneriyoruz. Evet, yerli gemi inşa sektörü yıllardır aşırı bir düşüş içindeydi ama şimdi hızla canlanıyor. Evet, Rus tersaneleri daha uzun yıllar siparişlerle dolu ve onlar için boş kapasite yok. Evet, yüzer iskeleler için 4,981 milyar ruble ödemek, onlar için 8,5 milyar ruble harcamaktan açıkça daha karlı. (Doğru, 4,45 ve 4,57 milyar hala daha çekici görünüyor). Evet, yurt dışına gemi siparişi vermek tamamen normal bir uygulamadır. Rus müşteriler için Güney Kore, Çin, Fransa ve Türkiye'de tersaneler faaliyet göstermektedir. Ancak bu konuda endişelenen başka bir şey daha var. Rusya'da gemi inşa etmek neden yurtdışından çok daha pahalı ve daha uzun?
Örneğin, Güney Koreli tersane Hyundai Heavy Industries (HHI), Primorsky Shipping Company (PRISCO) için Aframax tankerleri inşa etti. Gemi inşa şirketi Samsung Heavy Industries Co. yarı-dalgıç sondaj platformlarının yapımı için bir siparişimizi yerine getirdi. Çin tersanesi Honguang, OJSC Volgo-Baltic Company için 10 açık deniz gemisi inşa etti. Aynı zamanda, bu Rus şirketinin başkanı, devletin tercihlerinin varlığına rağmen, Çin'deki inşaatın Rusya'daki benzer bir gemiden 1,5 kat daha ucuz olduğunu kaydetti. Yabancı tersanelerdeki fırlatma sürelerinin bizimkinden çok daha kısa olduğunu unutmayın. Bu kadar önemli bir fark nereden geliyor? Tabii malzeme ve ekipman maliyetinde de fark var mesela, artık ülkemizde metal fiyatlarının yükselmesinden dolayı üretim maliyeti de artacak. Ekipmanın önemli bir bölümünün hala yurt dışından ithal edilmesi ve yabancı para karşılığında satın alınması gerekiyor. Ancak tasarrufların geri kalanı, tersanenin çalışmalarını organize etme verimliliğinden, modern kullanımın kullanımından oluşuyor. teknolojilerin ve bir kişi-saat maliyeti. Bu göstergelere göre, emek verimliliği açısından işletmelerimiz rakiplerine göre çok daha geridedir.
Peki, sonuçta elimizde ne var. Rusya, yerli gemi inşasının canlanmasına güvendi, ancak tersanelerimiz önümüzdeki yıllarda siparişlerle dolu ve verimlilikleri yurtdışından daha düşük. Aynı zamanda ithal bileşenlere ve teknolojilere ciddi bir bağımlılık var. Elbette yurtdışında gemi siparişi vermek mümkündür, ancak neredeyse bitmiş Mistrals'in Fransa'da kaldığını ve müşteriye teslim edilmediğini unutmayın. Açıkçası, en modern ekipmanlarla donatılmış yeni tersanelerin açılışında olduğu gibi yeni gemilerin satın alınmasına çok fazla yatırım yapmak gerekli değildir. Bu, ülkeye ek yüksek ücretli işler, bütçeye vergi geliri kaynakları ve burada evde üretim tesisleri sağlayacaktır. Ve burada, devlet yetkilisi muhatabı ile Rusya'da yeni gemi inşa endüstrilerinin yaratılmasının tartışılıp tartışılmadığı sorusuna verdiği bir röportajda cevap verdiğinde, eski Ulaştırma Bakan Yardımcısı Viktor Olersky'ye söz vermek istiyorum:
Gemi yapımında yeni üretim, önemi fazla tahmin edilemeyen çok geniş bir şeydir. İyi bir tersane birkaç milyar dolara mal olur ve sipariş üzerine inşa edilir. Bugün muhtemelen bununla ilgilenebilecek böyle bir yatırımcı yok çünkü potansiyel bir siparişi değerlendirmek çok zor. Gemi yapımcılarını sosyalist emeğin kahramanlarıyla karşılaştırırdım. Önce tersaneyi toparlıyorsun, sonra ekibi büyütüyorsun ama aynı zamanda emirlerin peşinden koşuyorsun. Tersane yaratılsa bile, yine de sürekli sipariş arama durumunda olmaya mahkumsunuz. Yine de gemi inşası her zaman bir müşterinin pazarıdır.
Ve ne görüyoruz? Milyarlarca dolarlık bir sürü siparişimiz var, ama nedense Türkiye'ye gidiyorlar, orada onlar için sıfırdan yeni bir Kyzey Star Tersanesi inşa ediliyor, muhtemelen karar verme ve lobi yapma yeteneğine sahip eski bir devlet kocasıyla bağlantılı. ticari çıkarları için. Belki de, ilkeli bir jeopolitik düşmanın topraklarında değil, ülkemizde yeni üretim tesisleri açmaya değer mi?