·Atomlar
periyodik cetvelde atom numaralarına (proton sayısı) göre
sıralanırlar.
·Periyodik
cetveldeki yatay sıralara
periyot , düşey sıralara
grup
denir.
·A ve B olmak
üzere iki ana grup vardır.Her grubun 8 tane alt grubu
vardır.Ancak 8-B grubu 3 gruptan oluşmuştur.Bu nedenle B
grubu 10 gruptan oluşmuştur.
·B grubu
4.periyotta başlar.
Lantanitler 6. periyotta
Aktinitler 7. periyotta başlar.
·Periyodik
cetvel 4 farklı bloktan oluşur.
·Atomun
elektron dizilişinde görülen en büyük (n) sayısı
(baş kuantum sayısı)
elementin bulunduğu periyodu
gösterir.Eğer en son elektronlar
s
veya p
orbitallerinde bulunuyorlarsa
A grubu
elementidir.
·
Eğer bir elementin elektron dizilişi
d
veya f
orbitallerinde bitiyorsa B
grubu elementidir.
s2d1
3B s2d6
s2d2
4B s2d7
8B
s2d3
5B s2d8
s2d4
6B s2d9
1B
s2d5
7B s2d10
2B
Aynı grupta bulunan elementlerin
değerlik elektron sayıları aynı olduğundan kimyasal
özellikleri benzerlik gösterir.
·Aynı
periyotta bulunan elementlerin enerji düzeyleri aynıdır.
·Metaller
bileşik oluştururken kendilerine göre bir üst periyotta
bulunan soygazlara benzerler. Ametaller ise negatif yüklü
değerlik aldıklarında kendileriyle aynı periyotta bulunan
soygaza benzerler.Ancak maksimum pozitif değerlik aldıklarında
kendisine göre bir üst periyotta bulunan soygaza benzerler.
·
Elektron sayısının dağılımı yapıldığında yörünge sayısı fazla
olanın yarıçapı büük olur.
·Yörünge
sayısı eşit olduğunda proton sayısı az olanın coulomb çekimi
az olacağından atom yarıçapı daha büyük olur.
·Eğer bir atom
elektron alırsa , çekirdek yükü elektron sayısından daha az
olacağından her elektronadüşen çekim etkisi azalır.Bu durumda
iyonun çapı nötr haline göre daha büyük olur. Buna göre + yük
sayısı arttıkça atom çapı küçülür ,- yük sayısı arttıkça iyon
çapı büyür.
·İyonların
yörünge sayısı ve elektron sayısı aynı olduğunda proton sayısı
küçük olanın yarıçapı büyük olur.
·Periyodik
cetvelde bir periyotta soldan sağa doğru gidildikçe atom hacmi
küçülür.
·Periyodik
cetvelde bir grupta yukarıdan aşağıya inildikçe atom hacmi
büyür.
İyonlaşma Enerjisi :
Gaz halindeki nötr bir atomun son yörüngesinden bir elektron
koparmak için gerekli olan enerjiye I. İyonlaşma enerjisi ,
ikinci bir elektronu koparmak için gerekli enerjiye II.
İyonlaşma enerjisi denir.
(Endotermik)
X(g) + Eİ1
®
X+1(g) Kullanılan enerji
I.iyonlaşma enerjisidir.( Eİ1 )
X+1(g) +
Eİ2 ®
X+2(g) Kullanılan enerji II.iyonlaşma
enerjisidir.( Eİ2 )
X+2(g) +
Eİ3 ®
X+3(g) Kullanılan enerji III.iyonlaşma
enerjisidir.( Eİ3 )
·Bütün atomlarda Eİ1<Eİ2<Eİ3<...........Eİn
Çünkü,birden sonra ki elektronlar nötr bir atomdan değil , +
yüklü bir iyondan koptuğu için elektronlar daha önce kopmuş
olan elektronların sayısı kadar + yük fazlası ile elektronları
çekeceği için atom çapı küçülecek ve elektron koparmak
güçleşecektir.
·İyonlaşma enerjisi periyodik cetvelde
soldan sağa doğru artar.Ancak küresel simetriden dolayı
2A >
3A , 5A >
6A olur. Buna göre sıralama 1A < 3A < 2A < 4A < 6A < 5A < 7A <
8A şeklinde olur.
·Elektron düzenindeki küresel
simetriye geçişten dolayı 1A grubunun II.iyonlaşma enerjisi ,
2A
grubunun III.iyonlaşma
enerjisi...........en büyüktür.
Elektron
İlgisi : Bir
element dışarıdan bir elektron aldığında açığa çıkardığı
enerjidir. ( Ekzotermik )
Ametallik özellik arttıkça
elektron ilgisi de artar.Atom ne kadar küçükse , elektrona
çekirdek yükünün etkisi o kadar büyük olur. Bu durumda
elektron ilgisi de artar.
Elektron İlgisi
karşılaştırılırken ;
·
Ametallerin son yörüngesindeki elektron ne kadar fazla ise
elektron ilgisi de o kadar fazladır.
·Son
yörüngelerindeki elektron sayıları eşit ise yörünge sayısı az
olanın elektron ilgisi daha fazladır.
Elektronegatiflik:
Bir
molekülde aralarında bağ bulunan her bir atomun bağ
elektronlarını birbirine göre çekme kabiliyetidir.
·Çap
küçüldükçe elektronegatiflik artar.
·Periyodik
tabloda aynı periyotta sağa doğru gidildikçe ve aynı grupta
yukarı doğru çıkıldıkça elektronegatiflik artar.
Aktiflik:
Elementlerin reaksiyona girme isteğine aktiflik denir.
·
Metaller elektron vererek reaksiyona
girdiği için elektron verme kabiliyeti büyük olan metal daha
aktif metaldir.Periyodik cetvelde metaller bölümünde sola ve
aşağıya doğru metalik aktiflik artar. (Atom
Çapının arttığı yön)
·
Ametaller elektron alarak reaksiyona
girdiği için elektron alma kabiliyeti büyük olan ametal daha
aktif ametaldir.Periyodik cetvelde ametaller bölümünde sağa ve
yukarıya doğru ametalik aktiflik artar.
(Atom çapının azaldığı yönler)
I A
GRUBU ( Alkali Metaller ) :
H ,Li
, Na , K , Rb , Cs , Fr
I.Değerlik
elektron sayıları 1 dir.Bileşiklerinde daima +1 değerlik
alırlar.
II.Elektron
dağılımları ns1 ile biter. S bloğu elementidirler.
III.Atom
numaraları kendilerine en yakın soy gazdan 1 fazladır.
IV.Bütün
bileşikleri suda iyi çözünür.
V.En aktif
metallerdir.Su ve sulu asitlerle şiddetle tepkime vererek H2
gazı çıkarırlar.
VI.En aktif
metaller olmalarından dolayı serbest halde bulunmazlar.Bileşik
yapısındadırlar.
VII.Hidroksitleri
ve oksitleri kuvvetli baz özelliği gösterir.
VIII.Atom
numaraları arttıkça erime ve kaynama noktaları düşer ve
yoğunlukları azalır.
IX.Hidrojen
metal olmamasına rağmen elektron dizilişinden dolayı bu gruba
yerleştirilmiştir.
II A GRUBU (
Toprak Alkali Metaller ) :
Be ,
Mg , Ca , Sr , Ba , Ra
I.Değerlik
elektron sayıları 2 dir.
II.
Bileşiklerinde daima +2 değerlik alırlar.
III.Tabiatta
bileşikleri halinde bulunurlar.
IV.Hidroksitleri
ve oksitleri bazik özellik gösterir.
V.Grupta
aşağıya doğru inildikçe erime ve kaynama noktası düşer ve
sertlik azalır.