Yazar: Aynur Baykal
Merhaba, ilk yazı deneyimimi sizlerle serebral palsi hakkında konuşarak başlamak istiyorum. Geçtiğimiz gün 5 Ekim Dünya Serebral Palsi Günü idi. Bu tür günler olmadığı sürece üzerine yazan, çizen, konuşanın çok olmadığı Dünya Serebral Palsi Günü bu hastalık ile yaşayan bireyler ve onların aileleri için dünyayı değiştirmek amacıyla organize edilen global bir değişim projesi. Dünya çapında yaşayan 17 milyon serebral palsili çocuğun, engelli çocukların ve engellilerin seslerini duyurabilmek için bir fırsat..
Serebral palsi hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz diye sorgulayarak başlayabiliriz.
Serebral Palsi Nedir?
Serebral palsi; doğum öncesinde, doğum sırasında ve doğum sonrası erken dönemdeki, beyin hasarı sonucu ortaya çıkan, ilerleyici olmayan ancak yaşla birlikte değişebilen, hareketi kısıtlayıcı, kalıcı motor fonksiyon kaybı, postür ve hareket bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Serebral palsi bulaşıcı, kalıtsal ya da hayatı tehdit eden bir durum değildir.
Serebral Palsiye Neler Neden Olur?
Hastalık daha çok perinatal sorunlar özellikle doğum asfiksisi sonucu gelişir. Gebelik haftası küçük olan bebeklerde daha sık görülür. Bir çok serebral palsi vakasının da nedeni bilinememekle birlikte başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar
- Gebelikte ilaç ve alkol kullanımı
- Gebelikte yetersiz beslenme
- Plasenta fonksiyon bozuklukları
- Ciddi preterm doğum ve kranial kanama geçirenler
- Düşük doğum ağırlığı
- Anoksi, asfiksi
- Kan uyuşmazlığı
- Çoğul gebelikler
- Ciddi hiperbilirubinemi
- Menenjit
- Boğulmalar
- Kafa travmaları
Bebeklerde Serebral Palsi Düşündüren Belirtiler Nelerdir?
0-1 Ay: Devamlı şuursuz ve uykulu olma, emme bozukluğu ve aşırı kusma, etraftan gelen uyarılara cevap vermeme, havaleler
2 Ay: Adalelerde anormal kasılmalar
3 Ay: Göz bebeğinde düzensiz titremeler, sırtüstü konulduğunda baş ve topuklar üzerinde yay gibi durma, ifadesiz yüz
4 Ay: Başını tutamama, el becerisinde gerilik, otururken bacakların birbirini çaprazlaması, tekme atarken iki bacağı birden itme
10 Ay: Tutunarak ayağı kalkma becerisi olmayışı, ismiyle çağırınca yanıt vermeme, emeklerken bacakları sürükleme, ayağı kalkarken bacakları çaprazlama, ağızdan fazla salya akıtma, verilen yemeği ağza götürememe
Serebral palsili çocukların %70 ‘inin zekası normal sınırlar içindedir. Konuşma güçlükleri sıklıkla mental reterdasyon olarak algılanır.
Serebral Palsi Tanısı Nasıl Konulur?
Serebral palsi tanısı fiziki muayene ile konulur. Serebral palsi tanısı genellikle çocuk 6 – 12 aylık olana kadar konulamaz. Bu dönem çocuğun yürüme, el ve baş denetimi gibi gelişimsel kilometre taşına erişmesi gereken dönemdir. Bu takiplere aşağıdaki tanısal testler dahil edilebilir:
- Nörolojik muayene
- Röntgen
- Beslenme çalışmaları
- Elektroansefalogram
- Kan tetkikleri
- Yürüyüş incelemeleri
- Manyetik rezonans görüntüleme
- Bilgisayarlı tomografi
- Genetik çalışmalar
- Metabolik testler
Serebral Palsi Tedavi Edilebilir Mi?
Serebral palsi tedavisinde, beyinde oluşmuş hasarı tedavi etmek günümüzde mümkün olmasa da var olan belirti ve bulguları azaltmaya yönelik tedaviler ve uygun rehabilitasyon yaklaşımları ile çocuğun kazanabileceği en üst bağımsızlık düzeyini kazanması, tedavinin temelini oluşturur. Serebral palsi terimi kalıcı bir rahatsızlığı anlatır. Bu hastalıkla ilgili sorunlar yaşam boyu devam eder. Tedavi, hastalığı tam olarak yok edemese de anlamlı iyileşmeler sağlar.
Bu Alanda Türkiye’de Kimler Çalışıyor?
- Türkiye Spastik Çocuklar Vakfı (SERÇEV)
- Bir Can Bir Umut Derneği
- Dünya Serebral Palsi Derneği
- Serebral Palsili Çocuklar Derneği
Bu dernek ve vakıflar CP’li çocukların ve ailelerinin yaşadıkları tüm zorlukları ve sıkıntıları büyük bir aile gibi beraber atlatmak için çalışmalarını sürdürmekteler. Bizler de bu konudaki toplumsal duyarlılığı artırmak için elimizden geleni yapmalı ve bu özel günleri duyurmalıyız.
Engellerimizi hissetirmeyecek engelsiz bir yaşam dileğiyle..