Hayatın Temel Renkleri (IV)
Mavi, doğada en seyrek görülen bir renktir. Bitkiler birkaç mavi pigmenti (495-455 nanometrelik dalgaları yansıtan antosiyanlar) bulundurma özelliğine sahip olmakla birlikte, hayvanlarda bu duruma rastlanmaz. Ama, mavi renkli kurbağalar, İstakozlar, kelebekler ve mayısböcekleri vardır. Bu türler, kendilerini böyle gösteren mavi dalgaları yoğunlaştırıp yansıtırlar. Parlak yüzeyleri, çok karmaşık ve ilginç bir şekilde, "melanin" denilen bir pigment içerir. Bu siyah maddenin kökeninde en canlı renklerin yattığını görmek çok ilginçtir. Gerçekten de melanin taneciklerinin son derece dikkatle dağıtılmış olması büyük önem taşır. Bu oluşumlar, yapılarına ve kalınlıklarına göre, ışık dalgalarındaki maviyi ayırırlar, ayıklarlar ve yoğunlaştırırlar. Aynı ilke uyarınca, siyahın yerini alan kahverengi melalimden ise mor renk elde edilir.
Yeni Gine tepeli güvercini, mavi rengi yansıtmak için, tüylerinin mikro-lamellerindeki ışığı düzenler ve en üst düzeyde bir optik etki yaratmak üzere, üstünde caka satacağı dalı özenle seçer. Çünkü yetersiz aydınlatılma gösterişini bozacaktır. İşte, ışığın şiddetine göre tüylerinin değişik, alacalı-bulacalı renkler sergilemesinin nedeni budur.
Su gibi renksiz bir madde, denizde niçin mavi renge bürünür? Çok basit; tıpkı bir ayna gibi gökyüzünün görüntüsünü yansıtır da ondan. Gökyüzü mavi olduğundan, suya tayfın mavi dalgalarını yansıtır. Ancak okyanuslar, yalnızca yosunsuz, engebesiz zeminler üstünde ve sığ kesimlerde mavi renk alabilir. Bunun dışında parlak ışınlar engellenir.
Ortancanın çiçeklerindeki antosiyanlarda klorofil yoktur. Bunlar bitkiyi, toprağın yapısına göre çeşitli renkler üretmeye yöneltirler. Asitik ve alüminyum iyonları açısından zengin bir toprakta antosiyanlar mavidir; alüminyumsuz bazik bir toprakta ise kırmızı... Antosiyanlar, hücrelerde çözünerek, bitkinin kökleriyle aldığı suyun asitidesi ve tuzlarla tepkimeye giderler.
Azuritin durumu zümrütünkine benzer; rengi katışık olmasından değil, içerdiği temel bileşeni bakırdan kaynaklanır. Bakır, tuz biçiminde malakite ve türkuaza mavi-yeşil rengi verir. Tuzlar, gerçekten de tayfın mavi-yeşil dalgasını yansıtırlar.