Kuvvet ve Hareket
Bu deneydeki amacımız atmosfer (açık hava) basıncını gözlemlemek. 1. Bardağın birisinin içinde mum yakalım. 2. Kağıdı ıslatarak ortasından delelim ve bardağın ağzına kapatalım.
Deneyin Amacı:
Havasi emilen dereceli silindirin içerisine açık hava basıncının etkisiyle aniden suyun doldugunu görmek.
Paket lastiğini elinize alarak iki elinizle çekin. Lastiğin boyu nasıl değişti? Çekmeyi bırakın ve lastiği yeniden gözleyin. Lastik eski boyuna geri döndü mü?
Konserve kutusunun ağzını önceden açtırın. Konserve kutusunun yan yüzeyine çivi ile farklı yüksekliklerde 5 tane delik açın. Konserve kutusunu geniş kabın içine koyun.
Sıvılar, ağırlıkları ve akışkanlık özellikleri nedeniyle içine aldıkları cisimlere kaldırma kuvveti uygular. Kaldırma kuvvetinin değeri cismin taşırdığı sıvının ağırlığına eşittir. Sudaki cisimler kaldırma kuvveti kadar hafifler.
Hava, bir gaz karışımıdır ve ağırlığı vardır. Hava, ağırlığından dolayı maddelere basınç uygular. Küçük cam borunun ağzındaki hava miktarı üflenerek uzaklaştırıldığında cam borunun ağzındaki basınç azaldığı için su, cam borudan yukarı doğru yükselir.
Bir yüzey üzerinde bulunan cisme etki eden sürtünme kuvveti yüzeyin cinsine bağlıdır. Yüzey ne kadar pürüzsüz ise sürtünme kuvveti o kadar az olur. Yüzey pürüzlü ise sürtünme kuvveti de büyük olur.
Silindir şeklinde yuvarlanabilen cisimlerin sürtünme kuvveti azdır. Kaydırılarak çekilen cisimlerin sürtünme kuvveti yuvarlanma sürtünmesine göre daha büyüktür. Bu nedenle, bütün makine ve motorlu araçlarda sürtünmeyi azaltmak için "bilyeli yataklar" kullanılmaktadır Yuvarlanma sürtünmesi: Biri diğeri üzerinde yuvarlanan iki cisim arasındaki sürtünme kuvveti, iki cismin birbiri üzerindeki kayma sonucu oluşan sürtünme kuvvetinden çok daha küçüktür. Bu nedenle sürtünme kuvvetini azaltmak için kayma yerine yuvarlanma kullanılır.
Cisimlerin potansiyel enerjisi ağırlık ve yükseklikle doğru orantılıdır. Ağırlık sabitken eğik düzlemin yüksekliği arttırılınca araba daha ileri gitti. Eğik düzlemin yüksekliğinin artması potansiyel enerjisinin artmasına neden olur. Serbest bırakılan arabanın potansiyel enerjisi, kinetik enerjiye dönüşür. Bu nedenle daha yüksekten bırakılan araba daha fazla kinetik enerjiye sahip olur ve daha ileri gider.
Sabit makaralar bir yere monte edilmiş şekilde kullanılan makaralardır. Kullanımda kuvvetin yönünü değiştirme özelliği vardır. Bu makaralar kuvvetten kazanç sağlamaz. Yükü kaldırmak için yüke eşit bir kuvvet kullanılır. P yükünü "h kadar" kaldırmak için ipin ucunu "h kadar" çekmek gerekir.
Sabit ve hareketli makaraların bir arada kullanılmasıyla oluşturulan sisteme "palanga" denir. Sistemde; Kuvvet = yük / hareketli makaraları çeken ip sayısı
Tarih öncesi çağlardan beri çeşitli işlerin yapılması için eğik düzlem kullanıldı. Eğik düzlem, günlük hayatta, uygulanan kuvveti azaltarak işlerin yapımını kolaylaştırmayı sağlayan basit makinelerdendir. Yükü belli bir yüksekliğe kaldırmak için kullanılır. Kuvvetten kazanç sağlanırken yoldan kayıp vardır.
Dinamometreler yayların esneklik özelliğinden yararlanılarak yapılmıştır. Esnek cisimler kuvvet uygulandığında şekil değiştirir ve kuvvet ortadan kalktığında yeniden eski şekillerini alır. Ağırlık taşıyıcısına hep aynı ağırlık eklendiğinde yay aynı miktarda uzayacaktır ve böylece eklenen ağırlığa duyarlı bir dinamometre için ölçek geliştirilmiş olacaktır.