Orta Çağ'da Kullanılan Doğum Kontrol Yöntemleri
tarih çalışmaları, geçmiş ile günümüz arasındaki farklılıkları ve bilgi eşitsizliğini vurgular, ancak tüm kültürlerdeki bazı uygulamalar değişmeden kalmıştır. örneğin, tüm bireyleri birleştiren şey yemek yeme, susuz kalmama ve üreme ihtiyacımızdır. ister zorunluluktan isterse yalnızca zevk almak amacıyla gerçekleştirilsin, bu üçlü yaşamın en belirgin ihtiyaçlarından bazıları olarak varlığını sürdürmekte ve bir nüfusun devamı için sağlam temeller oluşturmaktadır.
tarihte seks konusu tabu olarak görülüyordu yani genel görüş bu yöndeydi. geçmiş toplumlar doğum kontrolü, ve hatta cinsel ilişki eylemi hakkında sınırlı bilgiye sahipti. bu konulardaki kavrayış şüphesiz günümüze kıyasla daha az olsa da, geçmişteki insanların bilgisiz olduğu düşüncesi doğru değildi.
orta çağ tarihçileri seks ve doğum kontrolünü kapsamlı bir şekilde incelemiş ve bu döneme ait çağdaş kaynakların incelemesi, toplumun bu konuları nispeten iyi anladığını ve çok çeşitli doğum kontrol yöntemleri kullandığını göstermiştir.
aksini düşündüren bazı sanatsal ve edebi temsillere rağmen, tüm toplumun kanon yasasına uyduğu ve üreme amaçlı seks yaptığı fikri doğru değildir.
orta çağ döneminde hangi doğum kontrol yöntemleri kullanılıyordu?
bu dönemde kadınların istenmeyen gebeliklerden kaçınmak için denedikleri çeşitli fiziksel ve bitkisel yöntemleri keşfetmek istiyorsanız okumaya devam edin.
adet görmemenin hamileliğin ana belirtilerinden biri olduğu düşünüldüğünde, bazı doğum kontrol yöntemlerinde yer alması şaşırtıcı değildi. şu anda bile, kadınların en doğurgan oldukları zamanı ve korunmasız cinsel ilişkiye girdiklerinde hamile kalma olasılıklarının en yüksek olduğu zamanı belirlemek amacıyla adet günlerini girmeleri için icat edilmiş uygulamalar bulunmaktadır.
orta çağ döneminde kadınlar adet dönemlerini benzer şekilde yönetiyorlardı. adet dönemlerini, doğum kontrolünün başarılı olup olmadığını belirlemek için bir belirteç olarak kullanıyorlardı. ancak, gebe kalma anını tam olarak tespit edemedikleri için, gebeliği doğum kontrolü yoluyla önlemek veya kürtaj yoluyla sonlandırmak arasında bir ayrım yoktu. bunun yerine, "regl dönemini tetikleyen" ilaçlar yaygın olarak kullanılıyordu. kürtajı teşvik eden çeşitli karışımların tarifleri kadınlar arasında paylaşılır ve hatta bazı el kitaplarında bulunurdu.
bu uygulamalar popülerdi, çünkü ev yapımı ya da kolay temin edilebilen malzemelerden yapılıyorlardı. bazı bileşenlerin çok az etkisi olsa da; birçok ilaç, bugün bile doğurganlığı engelleme potansiyelleri nedeniyle hamile kadınlar tarafından kaçınılması önerilen belirli otlar veya bitkiler içeriyordu. bunlar arasında maydanoz, pennyroyal gibi maddeler yer alıyordu. yaygın olarak kullanılan diğer bitki ve baharatlar arasında arum, afyon, artemisia, biber, meyan kökü ve şakayık yer almaktaydı ve bunlar farklı seviyelerde karıştırılarak süzme ve demleme gibi yöntemlerle bir araya getirilmekteydi.
günümüzde kullanılan prezervatiflere benzer şekilde, ortaçağ döneminde doğum kontrol yöntemi olarak fiziksel yöntemlere büyük ölçüde güveniliyordu. karıştırılan, demlenen ve yutulabilir ilaçlara serpilen bileşenler olmalarının yanı sıra, bitkiler aynı zamanda gebe kalmaya karşı fiziksel engeller olarak kabul edilmiş ve pesser olarak kullanılmıştır. on birinci yüzyıl tıp ansiklopedisi olan canon of medicine avicenna cinsel ilişkiye girmeden önce rahim ağzına nane yerleştirilmesini tavsiye etmektedir.
böylesine hassas bir bölgeye ot doldurmak günümüz standartlarına göre akıl almaz olsa da, bu durum insanların gebe kalmayla ilgili olarak kadın anatomisini nispeten iyi anladıklarını göstermektedir. ne de olsa rahim ağzı, modern doğum kontrolünün odaklandığı ve ria'nın (rahim içi araç) yerleştirildiği kilit bir alan olmaya devam etmektedir.
3. spermisit
fiziksel bariyerlerin hamilelik riskini en aza indirdiğinin kabul edilmesi, orta çağ döneminde erken spermisit formlarının oluşturulmasına da yol açmıştır. aktif bileşen olarak kimyasal nonoksinol-9 kullanan günümüz modern spermisitlerinden çok uzakta olan ortaçağ'daki eşdeğeri, hamur haline getirilmiş bitkilerden, yapraklardan ve hatta hayvan dışkısından yapılan karışımları tavsiye ediyordu. örneğin ibn-i sina, sedir ağacından "spermi bozan" ve dolayısıyla "hamile kalmayı engelleyen" bir şey olarak bahsetmiştir. bu tür alışılmadık yöntemler, chaucer'ın parsons tale'i gibi dönemin tıbbi olmayan diğer metinlerinde de yankı bulmaktadır; burada belirli bitkilerin yutulması ve hamile kalmayı engellemek için somut engellerin yerleştirilmesi günah olarak sunulmaktadır.
orta çağ döneminde kullanılan diğer vajinal kontraseptifler arasında bal veya sirkeye batırılmış bez parçaları da yer almaktaydı. çeşitli tatlandırıcıların ve fermente meyvelerin etkili doğum kontrol yöntemleri olduğuna dair inanç, m.ö. 1521 yılına ait bir sperm öldürücü bu tarif, okuyucuyu -rendelenmiş akasya yaprakları ve balı karıştırıp vajinaya yerleştirilecek bir gazlı bezi ıslatmaya- mısır dönemine kadar yönlendirmektedir. bu alışılmadık karışım, hem sperm hareketliliğini önleyen balın yapışkanlığı hem de özsuyunda bulunan akasya laktik asidi nedeniyle spermleri öldürmekte oldukça başarılı olmuş olabilir.
2. gizleme
orta çağ dönemindeki bir diğer doğum kontrol yöntemi ise önleyici olmaktan ziyade hem hamileliği hem de doğumu gizleyerek kontrolü sağlamaktı. evlilik dışı hamilelik kilise tarafından çok kınanırdı ve çoğu kadının itibarını ve iyi bir evlilik yapma şansını zedelerdi. bu nedenle pek çok kadın çocuk sahibi olduklarını ya da doğum yaptıklarını gizleme ihtiyacı duyuyordu.
örneğin, 17. yüzyıl fransız özgürlükçü romanı l'ecole des filles'de bir kadın on altı yaşındaki bir kıza cinsel eğitimi anlatırken gösterilir. hamilelik konusu ortaya çıktığında, herhangi bir doğum kontrol yöntemini vurgulamak yerine şöyle der:
"[...] dahası, herhangi bir endişeyi ortadan kaldırmak için göz önünde bulundurulması gereken bir şey daha var, o da bu talihsizliğin çok korkulacak kadar olağanüstü olmadığıdır. kullandıkları ve kendilerini hamile bırakanlarla iyi vakit geçirmelerini engellemeyen sipariş üzerine yapılan bazı korseler ve elbiseler sayesinde asla dikkat çekmeyen pek çok hamile kız var."
hamileliğin bir rahatsızlıktan biraz daha fazlası olduğuna dair bu bakış açısının ardından kadın, hamileliğin fiziksel semptomlarının ve doğumun kendisinin açıklanabileceği çeşitli yolları sıralamaya devam ediyor ve şöyle açıklıyor:
"[...] ve bu aralık boyunca hastalık, yolculuk, hac taklitleri yapabilirsiniz. zamanı geldiğinde, vicdanen bu gerçeği saklamak zorunda olan bir ebe belirleyeceksiniz." kadın, talimatları izleyerek çocuğun eninde sonunda alınacağı ve annenin çocuk öncesi hayatına dönebileceği ve "bir tarla kuşu kadar neşeli olabileceği" sonucuna varır.
elbette hamilelik ve doğuma dair bu bakış açısı, belirli bir orta sınıf deneyimini temsil etmekte ve paranın istenmeyen bir hamilelikle karşılaşan kadınlara sunduğu ayrıcalığa dair fikir vermektedir. ortaçağ'da işçi sınıfından kadınların çoğunluğu için seçenekler ve gerçekler çok daha sınırlıydı çünkü yeni ve daha büyük bir elbise satın alma ya da dokuz aylığına yurtdışına çıkma lüksüne sahip değillerdi. bu nedenle saklanmanın bir yolu yoktu ve hem kilisenin hem de toplumun gayrimeşru doğumu ve bununla ilişkili kadınları kötülemeye devam ettiği bir dönemde zarar görmeden ve yargılanmadan ortaya çıkmaları pek olası değildi. çoğu kadın için hamilelik idare edilmek ya da gizlenmek zorundaydı ve çoğu zaman üzücü bebek öldürme vakalarıyla sonuçlanıyordu.
toplumun büyük bir kısmının bekar kalması gerçekçi olmasa da, orta çağ döneminde evlilik dışı cinsel ilişkiden kaçınarak istenmeyen gebeliklerden kaçınan az sayıda insan olabilirdi. kilise cinselliği üreme için bir gereklilik olarak gördüğünden, evlilik dışı ya da evlilik öncesi seks teşvik edilmiyordu ve sadece ebeveynler için değil, çocuklar için de sosyal yansımaları vardı, bu nedenle çoğu durumda meşru olarak görülmezlerdi. dolayısıyla bu bağlamda din, insanların bedenleri ve cinsiyetleriyle ilgili kişisel kararlarını etkilemede büyük bir rol oynadığı için bir tür doğum kontrolü işlevi görmüştür.
dini değerler de insanların ne zaman seks yapmayı seçtiklerinde bir faktördü. tıpkı insanların çocuk sahibi olmaya çalışırken doğum kontrolünü bilinçli olarak bırakmaları gibi, bu durum da birçokları için seksin uygun olduğu zamanı belirliyordu. katolik kilisesi bugüne kadar üremeyi evliliğin olmazsa olmazı olarak görmekte ve kasıtlı olarak çocuksuz bir ilişkiye girmeyi kutsallığını geçersiz kılmaktadır. bu görüş papa gregory ix'a ve onun on üçüncü yüzyılın başları ile ortalarına tarihlenen ve çocuk sahibi olmama niyetiyle yapılan evliliklerin geçersiz olduğunu belirten fermanına kadar uzanmaktadır.
orta çağ döneminde cinsel eğitim
bu dönemin cinsel eğitim ve anatomi konusundaki genel bilgisi günümüze kıyasla sınırlı olsa da, yine de hamileliğin potansiyel olarak nasıl önlenebileceği konusunda iyi bir anlayışa sahiptiler. araştırıldığı üzere, orta çağ toplumunun bedenlerini düzenlemek, hamileliği önlemek ve nihayetinde kaderleri üzerinde bir miktar kontrole sahip olmak için kullandığı çok çeşitli hem fiziksel hem de ahlaki doğum kontrol yöntemleri vardı.