Uluslararası Para Fonu olarak bilinen kısaltmasıyla IMF, Türkiye'deki parlamenter sistemi fırsat bilerek ülke ekonomisini bir dönem kendisine mecbur bıraktı. Peki IMF nedir? Türkiye - IMF ilişkileri ne zaman başladı ve ne zaman sona erdi? İşte IMF hakkında merak edilen detaylar...
IMF HAKKINDA
Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel finansal düzeni takip etmek, borsa, döviz kurları, ödeme planları gibi konularda denetim ve organizasyon yapmak amacıyla kurulmuş bir para kuruluşudur. Ancak bu kuruluş dünyada ekonomik kriz çeken pek çok ülkeyi kendi himayesi altına alarak kredi borçlandırması yapmasıyla da tanınmaktadır. Bu ülkeler arasında bir dönem Türkiye de vardı. IMF, Aralık 1945'te kuruldu. 1947 yılında fiili olarak faaliyete geçen IMF'nin merkezi Washington'da bulunmaktadır. Fransa, IMF'den sürekli borç alan bir ülkedir. IMF'nin günümüzde 189 üyesi bulunmaktadır.
TÜRKİYE - IMF İLİŞKİLERİ
Türkiye, yıllarca bağımlı kaldığı IMF'ye 1947'de CHP hükümeti döneminde üye oldu. IMF'den ilk borç, 1960 askeri darbesinden sonra 1 Ocak 1961 tarihinde alındı. Türkiye ve IMF arasında toplam 19 stand-by anlaşması imzalandı. 1961 - 1970 yılları arasında her yıl IMF ile bir stand-by anlaşması yapıldı. Anlaşmalar genellikle bir yıl dolmadan sona erdi. Stand-by düzenlemeleri; IMF'nin ödemeler dengesi sorunu yaşayan yükselen pazar ülkelerine yönelik başlıca borçlandırma aracıdır.
Borç görünümü zayıflayan Türkiye'ye IMF kredi yollarını kapattı
1970'ten, 1978'e kadar stand-by anlaşması yapılmadı. Temel nedeni; 1975'te 1.8 milyar dolar civarında olan dış ticaret açığının 1977'de 3.4 milyar dolara çıkması, Yaşanan siyasi istikrarsızlığın ekonomik istikrarsızlığı daha da artırması. Bu durum Türkiye'nin borç görünümünü zayıflattı ve IMF Türkiye'ye kredi yollarını kapattı.
1980'de ilk kez, IMF ile en uzun stand-by anlaşması gerçekleştirildi ve bu anlaşma 17 Haziran 1983'te sona erdi. 1984-1994 yılları arasında IMF ile anlaşma yapılmadı. 28 Şubat darbesinden sonra yaşanan ekonomik krzi Türkiye'yi IMF ile anlaşmalar yapmaya zorladı. 2000 Kasım ve 2001 Şubat krizlerinden sonra Türkiye 2002'de IMF ile yeniden anlaşmalar yaptı.
Son borç anlaşması 2005'te yapıldı
Türkiye, IMF ile son borç anlaşmasını 2005 yılında yaptı. Türkiye, 2008'de IMF ile tekrar borç anlaşması imzalamamaya karar verdi. IMF'ye olan borcun son taksiti ise Mayıs 2013'te ödenerek borç tamamen kapatıldı. Yıllarca IMF'den kredi almak zorunda kalan Türkiye, 2013'ten sonra IMF'ye 5 milyar dolar borç verme taahhüdünde bulundu.
ÖZETLE;
Türkiye, IMF'den toplamda 50 milyar dolar kredi aldı. Türkiye, sadece 2002-2013 yılları arasında IMF'ye toplam 23.5 milyar dolar ödedi. Türkiye'nin IMF ile stand-by yolculuğuna 8 Cumhurbaşkanı ve 37 hükümet eşlik etti. Türkiye; siyasi ve ekonomik istikrarın da katkısıyla IMF ile yaptığı 19 stand-by anlaşmasından sadece son 2 stand-by'ı başarıyla tamamlayabildi. (2002 ve 2005 anlaşmaları)
Ekonomik istikrarı korum ve ekonomik yardım adı altında formüle edilen IMF kredileri aslında borçlu ülkelerin birçoğunu uluslararası sisteme daha da bağımlı hale getirdi.