Ernesto Che Guevara
- Önem : Güney Amerikalı devrimci
- Doğum : 1928
- Ölüm : 1967
20. yüzyılın en bilinen devrimcilerinden Güney Amerikalı Devrimci Ernesto Che Guevara, özellikle Küba ve Kongo devrimlerinde savaşan ve Bolivya’daki gerilla hareketine liderlik eden sınır üstü bir karakterdi. Arjantin’de varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Che, tıp okulunda öğrenci olduğu sırada politik bir uyanış yaşadı. Motorsikletle Güney Amerika turuna çıktı ve kıtanın derin yoksulluğuna tanıklık etti. Pek çok Güney Amerikalı gibi bölgedeki sorunların kaynağı olarak Amerikan hegemonyasını görüyordu. Tüm bunların birleşimiyle komünizmi benimsedi.
Özellikle Küba devriminde etkin rol oynayan Che Guevara, Kübalı devrimci Fidel Castro’nun ilk destekçilerinden biri oldu. 1956 yılında Castro’nun gerilla savaşına katıldı. Castro, Amerika destekli diktatör Fulgencio Batista’yı devirince Guevara yeni devrimci hükümette üst düzey bir konuma geldi ve uluslararası ün kazandı. 1959’da yüzlerce politik tutuklunun idam emrini vermesi onun eleştirilmesine neden oldu. Castro, Guevara’nın baskısıyla 1960’larda devrimi gelişmekte olan diğer ülkelere yayma kararı aldı. Che, önce Kongo’ya gitti. Ancak başarısız olunca Küba’ya geri döndü. İkinci denemesi Bolivya oldu. Buradaki hedefi yönetimdeki askeri cuntaydı. CIA’nın desteği sayesinde Bolivya hükmeti Che’nin gelişinden haberdarlardı. Che askerler tarafından yakalandı ve yakalandıktan sonra vuruldu. Guevara günümüzde Küba’da ve Güney Amerika’da kahraman olarak görülmeye devam etmektedir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Ferhad Paşa
Osmanlı kaynaklarında liyakat sahibi, üstlendiği görevi yerine getiren bir devlet adamı olarak anlatılan Ferhad Paşa devşirildikten sonra Enderun’da yetiştirildi. Kapıcıbaşılık göreviyle saraydan çıktı. Kanûnî Sultan Süleyman’ın saltanatının sonlarına doğru hükümdarın takdirini kazanarak yakın adamları arasına girdi. Mîrâhurluk görevinde bulundu ve yeniçeri ağası oldu. Rumeli beylerbeyiliğine getirildi, ardından da Sadrazam Siyavuş Paşa’nın teklifiyle dördüncü vezir olarak İran seferine serdar tayin edildi. Ferhad Paşa’nın İran seferi başarılı geçti, İstanbul’a döndükten sonra serdarlık Özdemiroğlu Osman Paşa’ya verildi, bir süre sonra onun ölümü üzerine Ferhad Paşa ikinci defa serdar oldu. Bu ikinci serdarlığı sırasında yine başarılı faaliyetlerde bulundu, Tebriz’i merkez yaparak Gence’yi aldı. Daha sonra Şah I. Abbas ile barış görüşmelerinde bulundu ve Safevî elçilik heyetiyle İstanbul’a dönerek 1590 Osmanlı-Safevî anlaşmasının yapılmasında rol oynadı. Sinan Paşa’nın yerine vezîriâzam oldu. Yeniçerilerin çıkardığı karışıklıklar sırasında görevden azledilerek tekrar ikinci vezirliğe indirildi.
-
Ali Sedad
Ahmed Cevdet Paşa’nın oğlu olan Ali Sedad, özel öğrenim görerek Said Bey’den fizik ve kimya dersleri aldı. Galata Sarayı Sultânîsi, Mahrec-i Aklâm ve Hukuk Mektebi gibi önemli okullarda mantık hocalığı yaptı. Kendisi Fârâbî-İbn Sînâ geleneği içinde Aristo mantık anlayışına bağlıdır. Kendisinden önce gelen Türk mantıkçılarından farkı, mantık ilminin Avrupa’daki gelişmelerinden haberdar olmasıdır. Öncekiler bağlı bulundukları geleneğin kapalı sistemi içerisinde mantık konularını işlemişlerdi. Ali Sedad ise gelenek çemberinin dışına çıkarak yeni fikirlerin tartışmasını yaparak, çeşitli akımlara karşı bağlı olduğu Fârâbî-İbn Sînâ anlayışı içindeki Aristo mantığının şuurlu bir savunucusu ve taraftarı oldu. Kırk üç yaşında ölen Ali Sedad, Fatih haziresinde babasının yanına defnedildi.
-
Şevket Süreyya Aydemir
Şevket Süreyya Aydemir, Türk mütefekkir, iktisat tarihçisi, araştırmacı, öğretmen ve yazardır. Türkiye Komünist Parti’sine girerek faaliyetlerde bulundu. Kadro Dergisi'nin kurucusu ve Kadro Hareketi'nin önderlerindendir. Komünist fikir ve görüşleri yaymaya çalışan Aydınlık dergisinde yazılar yazmıştır. Bu yazıları sebebi ile tutuklanarak 10 yıl hapis cezası aldı. Atatürk ve İnönü dönemlerini kaleme aldığı ünlü biyografi ''Tek Adam'' eserini kaleme almıştır. Kemalist rejimin sıkı savunucusudur.
-
Sâhib Ataoğulları Beyliği
Anadolu Selçuklu Veziri Sâhib Ata’nın oğulları ve torunları tarafından kurulan beyliktir. Karamanoğlu Mehmed Bey ile Selçuklu şehzadesi Alâeddin Siyavuş’un Konya’ya hâkim olmaları üzerine Sâhib Ataoğulları, Germiyan Türkmenleri’ne 50.000 dirhem dağıtıp asker topladılar. Sâhib Ataoğulları’nın askerleriyle Mehmed Bey ve Alâeddin Siyavuş’un ordusu arasında Akşehir yakınlarındaki Altuntaş köyünde meydana gelen savaşta Tâceddin Hüseyin ve Nusretüddin Hasan hayatlarını kaybetti. Sultan II. Mesud, Germiyanoğulları’nı mağlûp ederek Konya’ya döndükten sonra Germiyanlılar tekrar asker topladılar. Şemseddin Mehmed, Bozkuş Bahadır adlı bir Germiyan beyi ile giriştiği savaşta öldürüldü. Sultan II. Mesud, Moğol ve Selçuklu askerleriyle birleşerek Germiyanlılar’a karşı harekete geçti. Selçuklu-Moğol ordusu Germiyan illerinde büyük tahribat yaparak Karahisarıdevle’ye döndü. Öte yandan Anadolu Selçuklu Devleti’nin çöktüğü dönemde Karamanlılar’dan Halil Bahadır, Türkmenler’le birlikte Konya üzerine yürüyüp şehri yağmaladı. Türkmenler tekrar hücuma başladılar. Sâhib Ata’nın torunu kendi askerleriyle ve Konyalılar’dan oluşan bir kuvvetle Türkmenler’in birçoğunu öldürdü, hayvanlarını ele geçirdi. Sâhib Ata’nın torunu, sultanın kardeşi ve İzzeddin Has Balaban, Konya’dan çıkarak Karamanlılar’ı Armatosun Kalesi yanındaki Obrucuk mevkiine kadar sürdüler ve birçoğunu öldürdüler.
-
Büyük Catherine
Otuz yıldan uzun bir süre Rusya’nın imparatoriçesi olan Büyük Catherine, Avrupa politikası açısından güçlü bir figürdü. Ülkesinin büyük bir kıtasal güç haline gelmesine katkıda bulundu. Edebiyat ve sanatı destekleyen Catherine, diğer taraftan düzinelerce aşığı ile yaşadığı ilişki nedeniyle eleştirildi. Almanya’da doğan Prenses Catherine, Rus tahtının varisi olan 3. Peter ile evlendi. Peter 1762 yılında tahta geçti. Ne var ki zayıf ve sevilmeyen bir liderdi. Tahta çıkışından altı ay sonra düzenlenen bir darbe ile görevden alınıp öldürüldü. Kocasının öldürülmesinin ardından Catherine yeni monark oldu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun