Mesane Sarkması Nedir?
Pelvik taban, pelvik organlarını destekleyen bir kas grubudur. Organların yerinde olmasını ve düzgün işlemesini sağlamak için çevre dokular ile birlikte çalışırlar. Pelvik tabandaki kaslar düzgün çalışmadığı takdirde, pelvik organlarda ve mesanede sarkma meydana gelebilmektedir. İdrar torbası sarkması veya sistosel olarak da adlandırılan bu durumun teşhis ve tedavi süreci oldukça önemlidir.
İçindekiler
Mesane sarkması nasıl oluşur?
Mesane, pelviste idrarı depolamakla görevli olan içi boş bir organdır. İdrar torbası olarak da bilinen mesane dolduğunda meydana gelen basınç, idrarın çıkmasına neden olur. İdrar, mesaneden idrar yolu ile atılmaktadır.
Kadınlarda vajinanın ön duvarı mesaneyi destekler. Bu duvar, yaşla birlikte zayıflayabilir veya gevşeyebilir. Hamilelik, doğum ya da histerektomi gibi pelvik cerrahi işlemleri de vajinal duvarını zayıflatabilir. Böyle bir durumda desteklenemez hale gelen idrar torbası vajinaya doğru iner. Pelvik kaslarının işlevsizleşmesi yalnızca mesanenin değil; rahim, ince bağırsak ve rektum dahil olmak üzere diğer organların da vajinaya ilerlemesine yol açabilir.
Mesane sarkması, mesanenin vajinaya olan mesafesine göre dört sınıfta incelenmektedir:
Derece 1 (hafif): Mesanenin sadece küçük bir kısmı vajinaya inmiştir.
Derece 2 (orta derecede): Mesanenin büyük bir kısmı vajinaya inmiştir.
Derece 3 (şiddetli): Mesane, vajinal açıklıktan vücuda çıkıntı yapmıştır.
Derece 4 (tam): Tüm mesane tamamen vajina dışına çıkıntı yapmıştır.
Mesane sarkması belirtileri nelerdir?
Mesane sarkması probleminin 1.derece kategorisinde bulunan kadınlarda ayırt edilebilmesi için mümkün belirtiler bulunmayabilir. Genellikle ilk belirti vajina veya mesanedeki basınç hissidir. Diğer belirtiler ise şöyle sıralanabilir:
- Otururken pelvis ve alt karında oluşan rahatsızlık,
- Vajinadan çıkan doku,
- Vajinada elle dokunulabilen çıkıntı,
- İdrar zorluğu,
- İdrar bittikten hemen sonra mesanenin boş olmadığı hissi,
- Stres inkontinansı (hapşırma sırasında idrar kaçağı, öksürme, efor, vb.),
- Daha sık mesane enfeksiyonları geçirmek,
- Cinsel ilişki sırasında ağrı,
- Cinsel ilişki sırasında idrar kaçırma,
- Bel ağrısı görülebilmektedir.
Mesane sarkması nedenleri nelerdir?
Mesane sarkmasına neden olan faktörler; mesane, üretra, rahim ve rektumu destekleyen pelvik taban kaslarını ve bağları zayıflatan bağlardır. Bu durum kasların bağlandığı ligamentlerin ayrılmasına neden olabilir.
Mesane sarkmasına neden olan diğer etkenler şöyledir:
- Hamilelik ve doğum, mesane sarkmasının en yaygın nedenidir. Doğum süreci, bir kadının mesanesini destekleyen vajinal doku ve kaslarda tahribat yaratır.
- Yaşlanma, kasların zayıflamasına ve işlevsizleşmesine neden olur.
- Vajinadaki destekleyici dokuların sağlamlığını ve sağlığını koruyan bir hormon olan östrojen, menopozdan sonra üretilmez. Bu nedenle menopoz sonrası mesane sarkması sık görülür.
- Daha önce geçirilen histerektomi gibi pelvik cerrahiler, pelvik kasların gevşemesine neden olarak mesane sarkmasına yol açabilir.
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), obezite, kabızlık, zorlama gibi karın içindeki ve pelvik taban kasları üzerindeki basıncı artıran faktörler mesane sarkması oluşturabilir.
Mesane sarkması nasıl teşhis edilir?
Mesane sarkması, klinik öykü ve pelvik muayene ile bulunabilir. Muayene esnasında uzanma, zorlama, itme, ayakta sabit durma gibi hareketlerin yapılması istenebilir. Eğer sarkmanın derecesi yüksekse mesanenin vajinanın hangi kısmında olduğu ölçümlenmelidir.
Pelvik tabanın kontrol edilmesi için sistoskopi, ürodinami, röntgen, ultrason ve MRG gibi görüntüleme tetkikleri istenebilir.
Mesane sarkması tedavi yöntemleri nelerdir?
Bazı kadınlarda mesane sarkması olmasına karşın belirti ya da rahatsız edici semptomlar bulunmamaktadır. Günlük yaşamda herhangi bir soruna neden olmayan veya idrar akışını engellemeyen mesane sarkması vakalarında tedavi uygulanmasına gerek yoktur. İlerlemeyi engellemek için pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik kegel egzersizleri, pelvik taban fizik tedavisi ve vajinal destek cihazı önerilmektedir.
Hafif durumlardaki problemlerde ise östrojen replasman tedavisi önerilmektedir.
Şiddetli mesane sarkması vakalarında cerrahi teknikler uygulanmalıdır. Ameliyatın amacı, vücudu ve semptomları iyileştirmektedir. Cerrahi işlemler, vajina veya karın yoluyla yapılabilir.
Ameliyat türleri olarak:
- Karından kesikler yapılarak gerçekleştirilen açık ameliyatlar,
- Karın çevresinde küçük kesikler yapılarak gerçekleştirilen minimal invaziv cerrahiler,
- Karın duvarından cerrahi aletler yerleştirilerek yapılan laparoskopik operasyonlar gerçekleştirilebilir.
- Ameliyat esnasında doğal doku onarımı, cerrahi malzeme ile destekleme, polipropilen kafes, biyolojik greft yapılabilir.
- Ameliyattan önce uzman hekimle birlikte ameliyata dair detaylı bir değerlendirme yapılmalıdır. Sarkmanın cerrahi ile onarımı için riskler, faydalar ve diğer seçenekler hakkında bilgi edinilmelidir.
- Mesane sarkması tedavi edilmezse, zamanla aynı kalabilir veya kötüye gidebilir. Nadir durumlarda, ciddi mesane sarkması vakaları böbreklerin tıkanmasına veya idrar yapamama gibi problemlere neden olabilir; böbrek hasarı ve enfeksiyona yol açabilir.
İdrar torbası sarkması egzersizleri nasıl yapılır?
Mesane sarkması için en iyi egzersiz, kegel egzersizlerdir. Kegel egzersizleri, mesaneyi yerinde tutacak ve sarkmasını engelleyecek güçlü bir pelvik taban oluşturmaya yardımcı olur.
Kegel egzersizleri için önemli ipuçları şöyledir:
Doğru kasları bulmak, kegel egzersizlerini doğru bir şekilde gerçekleştirmenin ilk adımıdır. Doğru kasları hissetmek için, idrarınızın orta noktasını durdurun. İdrarınızı durdurmak için kullandığınız kaslar, kegel egzersizlerini yapmak için kullanılan kaslarla aynıdır.
Ardından, bu kasları sıkın ve serbest bırakın. Kasları 5 saniye sıkın ve 5 saniye bırakın. Bu egzersizi 10 kez tekrarlayın.
Sürekli olarak kegel egzersizleri yaptıktan sonra sorun yaşıyorsanız, pelvik taban üzerinde uzmanlaşmış bir fizyoterapistten destek alabilirsiniz. Fizyoterapist, kegel egzersizlerinin yanı sıra pelvis tabanını güçlendirmeye yardımcı olacak ek egzersizler de gösterebilir.