Euripides Hayatı Hakkında Bilgi, Euripides Kimdir
Euripides (d. 10 y. 484, Atina – ö. İÖ 406, Makedonya), Eski Yunanlı tragedya şairi. Aiskhylos ve Sophokles’le birlikte Atina’ nın yetiştirdiği üç büyük tragedya yazarının sonda birer monologa yer vermesi ile koroyu gittikçe daha az kullanmasıdır.
Yaşamı ve tragedya yazarlığı. Euripides’in yaşamı konusunda pek az bilgi vardır. Varlıklı bir ailenin oğluydu. Babasının adı Mnesarkhos (ya da Mnesarkhides), annesininki Kleito’ydu. Melito adlı bir kadınla evlendi; üç oğlu oldu. Oğullarından biri şairdi ve Euripides’in ölümünden sonra BakchaVyi (İÖ y. 406; Bakkhalar, 1944) sahneye koymuş, bir olasılıkla da yarım kalan İphigeneia en Aulidi’yi (İÖ y. 406; İphigeneia Aulis’te, 1945) tamamlamıştı. Euripides siyasetle hemen hiç ilgilenmedi. Bir kez Syrakusa’ya (bugün Siracusa) elçi olarak gitmenin dışında da hiç bir kamu görevi almadı. Zengin bir kütüphanesi vardı ve yeni düşüncelerle yakından ilgilenirdi. Çeşitli kaynaklara göre Anaksagoras’ın ve Protagoras’ın yanında başka sofistlerin ve düşünürlerin felsefelerini de incelemişti. Ama bu ilgisi herhangi bir görüşü benimsemesine yol açmadı. Tersine, her şeyi sorgulayan tutumuyla geleneksel Yunan dinine ve mitolojisine karşı çıktı. Oyunlarında tanrılara sık sık yer vermesinin nedeni, bu yolla seyirciye kolayca bilgi aktarabilmesiydi.
Euripides’in oyun kahramanları Aiskhylos ve Sophokles’inkilerden farklı olarak genellikle insani ölçülerde tutulmuştu, insana özgü bütün kusur ve zayıflıklara açıktılar; bu insanların trajedileri de gene kendi doğalarındaki kusurlardan ve karşı koyamadıkları tutkulardan kaynaklanıyordu. Özellikle kadın kahramanları öfke ve ihanet doluydu ve Euripides, oyunlarındaki betimlemeler yüzünden Atina’da kadın düşmanı olarak ünlendi (hatta Aristophanes’ın Thesmophoriazousai [Thesmophoria Bayramını Kutlayan Kadınlar] adlı oyununda alaya alındı). Son dönem tragedyaları gerçekte sonu iyi biten trajikomik oyunlardı. Bunlarda bir kahramanın gerçek kimliğinin anlaşılmasıyla durum tersine dönüyor ve mutlu sona varılıyordu. Dili genellikle ağır olmamakla birlikte hoş ve şiirseldi; İÖ 415’ten sonraki yapıtlarında ise daha duygusal bir dil kullandı. Koroyu çoğunlukla dramatik gelişmenin dışında tutan Euripides oyunlarının hemen hepsinin başındaki ve sonundaki açıklama bölümlerinde monologlardan yararlandı. Baştaki öndeyiş oyundan önceki olayların anlatılmasına, kahramanların tanıtılmasına ayrılmıştı. Oyunun sonunda ortaya çıkan tanrının (deus ex machina) son- deyişine ise kahramanların sonraki yazgılarını açıklamak, yeni bir denge oluşturmak için yer veriliyordu.
Euripides ilk kez İÖ 455’te Dionysos Şenlikleri’nde yarışmaya çağrıldı; ilk başarısını da İÖ 441’deki şenliklerde kazandı. Birincilik ödülünü yalnızca dört kez alması, Aiskhylos ve Sophokles kadar başarılı olamadığını, buna karşılık çok daha fazla oyununun günümüze ulaşması, halk arasında her ikisinden de çok tutulan bir şair olduğunu düşündürür. Aristophanes’in neredeyse düzenli bir biçimde ona parodiler yazması da, oyunlarının ilgi çektiğini gösterir. Gene de IÖ 408’de Kral Arkhelaos’un çağrısı üzerine Atina’yı bırakarak Makedonya’ya gitmesini şenliklerde uğradığı düş- kırıklığına bağlayanlar vardır. Peloponneos Savaşı’nın (IÖ 431-404) yaşandığı bu çalkantılı dönemde Euripides Atina’dan ayrılmak için başka nedenler de görmüş olabilir.