Kuraklığın ardından neden seller yaşanır?
Bilim adamları kuraklığın peşinden gelen yağışların sellere niçin olabileceği mevzusunda uyarıyor. Uzun devam eden kuraklık periyodunun peşinden en fazlaca ihtiyacımız olan şey yağış benzer biçimde görünüyor. Peki bu yağışlar niçin ani sel baskınlarına niçin oluyor?
Birleşik Krallık’ta bu yaz iki sıcak hava dalgası etkili oldu ve sıcaklıklar üstün derece elde etti. Bunun yanında Birleşik Krallık’ın mühim bir kısmına düşen yağış mevsim normallerinin oldukça altındaydı.
Birleşik Krallık Hidroloji ve Ekoloji Merkezi, bu durumun toprakları pişirdiğini, fazlaca düşük rutubet seviyelerinin toprağı kurutup sertleştirdiğini söylüyor.
Yağmur, gök gürültülü fırtınalarda olduğu benzer biçimde fazlaca oranda ve yüksek hızda yağarsa, toprak tarafınca emilemez. Bunun yerine yüzeyde birikir. Eğimli yüzeylerde bu su hızla akar ve ani sellere niçin olur.
‘Asfalt olmayan alanlar da artık yağmur yağdığında asfalt benzer biçimde davranacak’
Reading Üniversitesi’nden meteorolog Dr Rob Thompson, BBC News’e verdiği demeçte, bu sağanakların tesirini betonun üstüne yüksek hızda su dökmeye benzetiyor.
Thompson: “Bahçelerimizin, parklarımızın ve ziraat arazilerimizin zeminleri artık neredeyse asfalt ve beton kadar kuru. Asfalt olmayan alanlar da artık yağmur yağdığında asfalt benzer biçimde davranacak.” diyor.
Lancaster Üniversitesi’nden toprak bilimci Prof John Quinton, kuraklığın toprak üstündeki en büyük tesirinin hidrofobisite doğrusu su geçirmezlik bulunduğunu söylüyor.
Su, su geçirmez bir monta çarptığında emilmez; montun üstünde damlacıklar oluşur ve su, akıp gider. Topraktaki organik madde kuruduğunda üstünde suyu geçirmeyen bir araç-gereç tabakası oluşur ve benzer bir durum yaşanır. Prof Quinton, “Toprak suyu ememez bunun yerine su, yüzeyde kalır” diyor.
‘Nebat örtüsü, büyük fırtınalarda yağmurdamlalarını daha minik parçalara ayırır’
Birleşik Krallık’ta devam eden kuraklığın otları ve öteki nebat örtüsünü iyi mi yok ettiğini, parkların ve tarlaların iyi mi sarardığını burada yaşayanların fark etmemesi zor. Nebat örtüsü toprağın üzerini örterek onu şiddetli yağışlardan korur. Prof Quinton, “Nebat örtüsü, büyük fırtınalarda yağmur damlalarını daha minik parçalara ayırır. Bu koruma olmadan, büyük damlalar toprak yapısına zarar verir, bu da toprağa daha azca su sızabileceği anlamına gelir” diye açıklıyor.
Dr. Thompson, Birleşik Krallık’ta fazlaca değişik toprak türleri olmasına karşın yeterince şiddetli bir yağmurda tüm ülkenin ani sel baskınlarına karşı kırılgan bulunduğunu söylüyor.
Suyun fazlaca süratli hareket edebileceği dik yamaçlı, engebeli araziler bilhassa yüksek risk altında.
Dr. Thompson, geçen yaz Almanya ve Belçika’da yaşanmış olan seller kadar şiddetli felaketlerin görülme ihtimalinin düşük bulunduğunu sadece bunların daima potansiyel olarak mümkün bulunduğunu belirtiyor.
Gök gürültülü sağanak yağışlar büyük miktarlarda yağmur getirebilir sadece çoğu zaman minik bir alanda etkili olurlar ve kısa sürerler. Bu durum toprağa iyileşmesi kafi vakit vermez.
Bilim adamları, birkaç saat ve gün süresince devam edecek hafifçe yağmurun toprağın nemini düzgüsel seviyelere getirebileceğini söylüyor.
Sadece kuraklığın bitmesi için ortalamanın üstünde yağışın haftalar süresince sürmesi gerekebilir.
Bilim adamları, Temmuz ayında görülen üstün dereceli sıcaklıkların insan kaynaklı iklim değişikliği olmadan “neredeyse olanaksız” bulunduğunu söylüyorlar. Bununla beraber sıcak hava dalgalarının ve kuraklıkların daha aşırı ve olağan hale gelebileceği yönünde de uyarıyorlar.
Yoruma kapalı.