Bana göre Fitch Ratings, Türkiye ekonomisini en yakından izleyen uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu. Buna göre de notu ilk kez yatırım yapılabilir düzeye çıkaran o. Son olarak İstanbul'da bir toplantı nedeniyle Türkiye ekonomisi hakkında bir not yayımladı ve yöneticisi Paul Rawkins değerlendirmelerde bulundu. Bunları şu ana başlıklarda toparlamak mümkün:
■ "Türkiye ekonomisi mayıs ayında FED'in açıklamasından orantısız düzeyde etkilendi. Türkiye mükemmel fırtınaya yakalanmadı ama fırtınanın yakınında.
■ Kısa vadede yüksek cari işlemler açığı, yüksek enflasyon ve zayıf küresel likidite, Türkiye'nin manevra alanını sınırlıyor. Türkiye büyüme beklentilerini daha düşük ve kolay fonlanabilir cari işlemler açığı paralelinde revize etmek zorunda kalabilir.
■ Sermaye akışına olan duyarlılığı, Türk ekonomisinin karşı karşıya olduğu en önemli risklerden biri. Net sermaye girişindeki bir yavaşlama, büyümeyi yavaşlatabilir ama ülkenin güçlü temellerinden dolayı da krize neden olmaz.
■ Büyüme riskine karşın güçlü kamu finansmanı, ortaya çıkabilecek bir ödemeler dengesi krizinden ekonomiyi korumaya yardımcı olacak.
■ Ayrıca, güçlü bankacılık sistemi, düşük sayılabilecek hanehalkı borçlanma oranı ve ekonomik şoklara alışkın özel sektör şirketleri, olabilecek krizlere karşı ek bir tampon görevi görecektir.
■ Sermaye akımlarına dayanan oynaklığı yüksek ekonomi, düşük tasarruf oranları, resmi hedeflerin üzerinde seyreden enflasyon ve kredi büyümesi, yapısal reform eksikliği ve politik risk, Türkiye'nin önündeki risklerdir.
■ Orta ve uzun vadeli büyüme potansiyeli, güçlü bankacılık sistemi, ihracat pazarlarındaki esneklik, derinleşmiş sermaye piyasaları ve olumlu borç ödeme kapasitesi de ekonominin avantajlarıdır."
BÜTÇENİN KRİTİK ÖNEMİ: Bu görüşler, Türkiye ekonomisinin risklerini sıralarken, güçlü yönlerini de teslim ediyor. Küresel konjonktürden kaynaklanan fırtınaya Türkiye'nin yakalanmadığını ama "fırtınanın yakınında" olduğunu belirterek durumun iyi bir özetini yapıyor. "Fırtınanın yakınında" tanımı, hem fırtınaya kapılmadığını ama aynı zamanda çok dikkatli hareket edilmesi gerektiğini de gösteriyor. Böyle bir fırtınalı havada bazı yapısal özellikleri Türkiye'yi koruyabilir. Bunlardan bazılarını Fitch de sıralamış. En önemlisi bütçede sağlam gidişin seçim ortamında dahi bozulmamasıdır. Bu başarıldığı oranda cari açıktan kaynaklanacak tehlikenin önemli bir kısmı absorbe edilmiş olacak.
HEM SEÇİM HEM ÖNLEM: Şüphesiz ki ekonomi yönetiminin gelişmeler karşısında vereceği tepki ve alacağı veya alamayacağı önlemler de belirleyici olacaktır. Hükümetin ve ekonomi yönetiminin tecrübesi yüksek ama seçim sürecine girilmiş olması, alınacak önlemlerin gücünü zayıflatıcı etki yapar. Dolayısıyla bizzat bu faktör ekonomi yönetiminin de elini kolunu bağlıyor, hareket alanını sınırlıyor. Nasıl olsa gereken etkiyi göstermeyecek diye ve daha sonra alınacak önlemlerin etkisini kırmamak adına, belli kararlar alınması gecikebilir. Bu açıdan FED'in varlık alım programını azaltmayı ötelemesi de Türkiye'ye altın bir zaman kazandırdı. FED, kararı ne kadar geciktirirse bizim için o kadar iyi olacak. Seçim sürecinde önlem zor olur. Her şey seçim sonrasına yığılacak. Yeni başlangıç ve yeni hikâye ancak seçim sonrası mümkün.
SONUÇ: "Güneş ölçülerini aşmaz." Tagore