Grup kuralları
Pestisitler, parazit bir solucana yakalanma riskini artırabilir
Pestisitler çift ucu keskin bir kılıçtır: Çiftçiliği daha verimli hale getirirler, ancak düzgün kullanılmazsa yabani hayvanlara ve insanlara zarar verebilirler. Şimdi, ekolojistler gelişmekte olan dünyadaki böcek ilacılarından gelen yeni bir tehdit tespit ettiler. Solucan enfekte salyangozların böcek yırtıcılarını öldürerek sıtmadan sonra en yaygın ikinci parasitik hastalık olan şistozomiyazis riskini artırabilirler.
Araştırmada yer almayan İngiltere’deki Liverpool Tropikal Tıp Okulu’ndaki parazitolog Russell Stothard “Bu çığır açan bir makale” diyor.
Şistozomiyaz, parazit bir sersemlik virüsü tarafından zayıflatıcı bir hastalıktır. Afrika’nın çoğunluğunu kapsayan virüs, yaklaşık 258 milyon insana bulaştı. Solucan, hayatının bir bölümünü tatlı su salyangozlarında geçiriyor; salyangoz, yüzen veya suda giysilerini yıkayan birinin derisine nüfuz edebilen küçük larvalarını bırakmaktadır. Sintimetre uzunluğundaki solucanlar kan damarlarına yayılır ve ateş, ishal, anemi ve bunlarda yetmiyormuş gibi büyümenin durmasına neden olur.
Bağışıklı tepkileri, böbreklere ve diğer organlara zarar verebilir. Enfekte olan insanların idrar ya da dışkıları yoluyla, solucanlar yumurtaları akıntılarına veya gölete yayabilir. Orada, yumurtadan çıkıp yeni salyangoz aramaya başlarlar, yaşam döngüsüne tekrar başlarlar. Şistozomiyaze ilaçlarla kolayca tedavi edilebilir, ancak parazitler endemik olduğu yerlerde insanlar hızlı bir şekilde yeniden enfekte olur.
Yeni araştırmanın lideri, Tampa’daki South Florida Üniversitesi’nden ekoloji uzmanı Jason Rohr, daha önce amfibiyenlerde benzer bir parazit flatworm çalışmıştı. Araştırması, gübre gibi ortak tarımsal kimyasalların (pestisitler) kurbağa durumunu kötüleştirebileceğini gösterdi. Bu kimyasallar akarsuları ve havuzlara girdiklerinde, yassı kurtçuklar için ev sahipliği yapan salyangozlarla beslenen yosun miktarını arttırırlar. Bu, popülasyonu artırır ve kurbağalarda daha fazla parazit enfeksiyonuna yol açar.
Amfibiyen flatworm’un ve schistosomiasis’e neden olan benzer yaşam döngüsü Rohr ve arkadaşları, tarım kirliliğinin (kullanılan herbisitler, pestisitler v.b) hastalık bulaşmasını da etkileyip etkilemediğini merak ediyorlardı. 60 açık tankın içinde basit bir ekolojik model yarattılar.
Her birine 800 litre gölet suyu doldurduktan sonra, sistosomiasis parazitini yayacak iki salyangoz türü, salyangoz yemleri için yosunlar ve iki çeşit yırtıcı hayvan-kerevit ve su böceği eklediler. Sonunda, tankları çeşitli kombinasyonlarda üç çeşit tarımsal kimyasal madde (gübre, herbisit ve insektisit) ile çırptılar. Konsantrasyonlar, Birleşik Devletler’deki mısır alanlarına yakın akarsuların ve göletlerin tipik örneklerindendir.
Yapılan çalışmada gübre, beklendiği gibi tanklarda bulunan yosun miktarını arttırdı ve bu da salyangoz sayısını artırdı. Herbisit de salyangoz için daha fazla besin yarattı, çünkü suyu bulandıran mikroskopik algler ağırlıklı olarak öldürüldü.
Bunlar öldüğünde, su temizlendi, göletin tabanında büyüyen daha büyük yosunlara (salyangoz sütü) ulaşmak için daha fazla ışık elde edildi. Şistozomiyazisin epidemiyolojik bir modeli, bu tipik gübre miktarından salyangoz popülasyonundaki artışın insanlara bulaşma riskini % 28 oranında arttıracağını önermektedir.
Böcek öldürücü klorpirifos, salyangozdaki iki yırtıcıyı öldürecek daha da büyük bir etkiye sahipti. Su böcekleri başlarını kabuğun içine sokarlar, molluskları ısırırlar, sindirim enzimleri enjekte eder, daha sonra kalıntıları bulandırırlar. 20 santimetre uzunluğundaki kerevit (istakozdan küçük böcek) 2 santimetre uzunluğundaki salyangozu ezip kaba kuvvet kullanıyor. Rohr, “Kesinlikle çok vahşiler” diyor. Bu yırtıcılar gittikten sonra, salyangoz nüfusu patladı. Böyle bir senaryoda, insanlar biyolojik hastalığa yakalanma riski 10 kat artacak, ekip bu hafta bioRxiv’e gönderilen bir ön baskıda bulunacaklarını bildirdi. Tanklara insektisitin sadece bir konsantrasyonu eklenmiş olsa da, model göletlerde daha düşük konsantrasyonların hala parazit bulaşmasına önemli etkileri olacağını gösterdi.
Bulgular, şistozomi hastalığının “güçlü bir risk faktörü” ne benzediğini belirliyor, Imperial College London’da görevli olmayan parazitolog Joanne Webster “diyor.
Barajlar birçok ülkede şistozomiada bir artışa neden oldu, çünkü salyangozlar rezervuarlarda ve sulama kanallarında yaşıyor. Bazı yerlerde barajlar, balık, kerevit balığı ve karides gibi salyangozların doğal avcılarında da düşüşe neden olmuştur. Rohr, yeni habitatın pestisitlerin sulamadan ve akardan ayrılmasıyla birlikte, gelişmekte olan dünyada tarımın yoğunlaştığı şistozomiyaz için “mükemmel fırtına” olabileceğini belirtti.
Rohr, şimdi Pacific Grove, California merkezli Upstream İttifakı adlı bir araştırma ortaklığının yürüttüğü bir deneyin parçası olarak insektisitlerin salyangoz yırtıcıları ve hastalık bulaşması üzerine Senegal’deki araştırmalarını araştırıyor. Bu proje, tatlısu salyangozlarını kontrol etmedeki etkinliklerini değerlendirmek için birkaç köyün yakınında karidesleri yeniden sunmuştur. Rohr, çiftçilere karideslere karşı daha az toksik olan insektisitlere geçiş yapmalarının, gıda üretimini sürdürürken şistozomiyazis yükünü azaltıp azaltamayacağını inceleyecek. “Şistozomiazis-endemik bölgelerde zirai ilaçların etkisi hakkında daha dikkatli düşünmemiz gerek” dedi.
Çalışma, İngiltere’deki Oxford Üniversitesi’nden bir biyolog olan Charles Godfray’e göre, tarım ile hastalık arasındaki karmaşık bağları vurguluyor. Tarımsal üretkenliği artırarak, pestisitler ve diğer kimyasal maddeler insanları fakirlikten kurtarabilir ve hastalıkları kötüleşen kötü beslenmeyi azaltabilir. “Gerçekten açık olan şey, ziraat kimyalarının mümkün olduğu kadar verimli bir şekilde kullanıldığı hassas tarımın önemi ve mümkün olduğu kadar az akar.”
Plastik Yiyen Petek Güvesi
İnsanlar her yıl 300 milyon metrik tondan daha fazla plastik üretiyor. Günlük hayatımızda uzun süreli ya da tek kullanımlık olarak yer alan birçok şeyin içerisinde plastik mevcut. Tabii ki bu kullanımımızın doğal bir sonucu olarak da ciddi miktarlarda da plastik çöpü üretiyoruz. Bu miktarın neredeyse yarısı arazi doldurmada kullanılıyor ve yaklaşık 12 milyon metrik tonu da okyanusları kirletiyor.
Şimdiye kadar plastiklerin yarattığı kirlilikten kurtulmanın sürdürülebilir bir yolu bulunamamıştı fakat yeni yapılan bir araştırmanın önermesine göre, çözüm aç kurtçukların midesinde yatıyor olabilir.
İspanya ve İngiltere’den bilim insanlarının bulgularına göre, plastiklerin yaklaşık %40’ını oluşturan polietilen, büyük petek güvesi larvaları tarafından verimli bir şekilde ayrıştırılabilir. Araştırmacılar 100 petek güvesini sıradan bir polietilen alışveriş poşetinin içerisine 12 saat bıraktılar. Kurtçuklar poşetin yaklaşık 92 miligramını yani kabaca poşetin %3’ünü tüketip ayrıştırdılar.
Araştırmacılar, yalnızca larvaların çiğneme eyleminin polietilenin parçalanmasından sorumlu olmadığını doğrulamak için bazı kurtçukları macun haline getirip plastik filmlere uyguladılar. 14 saat sonra polietilen filmlerin kütlece %13’ünün ayrıştırıldığı bulgularına ulaştılar. Araştırmacılara göre, polietilen filmler büyük ihtimalle kurtçukların midelerindeki enzimler tarafından parçalanıyor. Parçalanan plastik filmleri incelerken, araştırmacılar ayrıca biyolojik bozunmayı işaret eden ve polietilen parçalanmasının bir ürünü olan etilen glikol izlerine de rastladılar.
Current Biology’de yayımlanan çalışmayı yürüten bilim insanlarına göre, larvaların kendi temel besin maddelerinden olan balmumunu parçalama yetenekleri plastiğin ayrıştırılmasını da mümkün kılıyor. Vaks ya da mum, moleküllerin karmaşık bir karışımıdır. Ancak vaks, polietilenin içerisindeki temel bağ olan karbon-karbon bağını da barındırır. Petek güvesi de bu bağı kıracak mekanizmayı barındırıyor.
Bir organizmanın polietileni ayrıştırma kapasitesine sahip olacak şekilde evrimleşmiş olması tabii ki şaşırtıcı değil. Ancak daha önceki araştırmalara kıyaslayınca, bu çalışmadaki biyolojik bozunmanın hızı gerçekten heyecan verici.
Fakat daha sonra yapılacak çalışmalarla bu bozunmanın sebebinin tam olarak belirlenebilmesi gerekiyor. Eğer bu etkinin kurtçuğun kendisinin ürettiği bir enzimden mi yoksa bağırsak mikroplarından mı kaynaklandığı kesin olarak belirlenebilirse, endüstriyel süreçlerle üretilecek kimyasallar sayesinde plastik dağlarından kurtulmamız mümkün olabilir.
Sigara izmaritlerinin bitki büyümesi üzerine etkileri
İngiltere Anglia Ruskin Üniversitesinden akademisyenlerin öncülüğünde yapılan yeni araştırma, gezegende en yaygın çöp türü olan sigara izmaritlerinin bitki büyümesini önemli ölçüde azalttığını keşfetti. Anglia Ruskin Üniversitesi’nden (ARU) akademisyenler tarafından yönetilen ve bugün Ekotoksikoloji ve Çevre Güvenliği dergisinde yayınlanan çalışma, izmaritlerin bitkilere verebileceği zararı gösteren ilk çalışmadır.
Araştırmacılar, toprakta sigara izmaritlerinin varlığının çimlenme başarısını azalttığını ve yonca sürgünlerinin (sapın uzunluğu) sırasıyla %27 ve %28, kök biyokütlesinin (kök ağırlığı) ise %57 oranında azaldığını bulmuşlardır. Çimler için çimlenme başarısı %10 azalırken uzunluğu ise %13 azalmıştır. Çoğu sigara izmariti, bir tür biyoplastik olan selüloz asetat elyafından yapılmış bir filtre içerir.
Tütünün yanmasından salınan ilave toksinler olmasa bile, kullanılmamış sigaralardan gelen filtreler, kullanılmış filtreler ile bitki büyümesi üzerinde hemen hemen aynı etkiye sahiptir; Kontrol deneyleri, sigara izmaritleri ile aynı şekil ve büyüklükte odun parçaları içermiştir. Her yıl yaklaşık 4.5 trilyon sigara izmaritinin atıldığı, bu da onları gezegendeki en yaygın plastik kirliliği haline getirdiği tahmin ediliyor.
Bu çalışmanın bir parçası olarak, akademisyenler Cambridge şehri etrafındaki yerleri örneklediler ve metrekare başına yaklaşık 128 sigara izmariti bulunan alanlar tespit ettiler.
Sigara izmaritlerinin zararları
Anglia Ruskin Üniversitesi’nde (ARU) Biyoloji Kıdemli Öğretim Üyesi, Baş yazar Dr. Dannielle Green, şöyle dedi: “Dünya çapında sigara izmariti çok yaygın bir manzara olmasına rağmen, bu sigara izmaritlerinin bitkiler üzerindeki etkisini gösteren ilk çalışmadır.
Çimlenme başarısı üzerinde zararlı bir etkiye sahip olduklarını ve hem çimlerin hem de yoncaların sürgün boylarının ve yonca kök ağırlığının yarıdan daha fazla azaldığını gördük. “Test ettiğimiz iki tür olan çavdar ve beyaz yonca, kentsel yeşil alanlarda yaygın olarak bulunmasının yanı sıra, hayvancılık için de önemli yem bitkileridir.
Bu bitkiler, şehir parklarında bile zengin bir biyolojik çeşitliliği desteklemektedir ve beyaz yonca, tozlayıcılar ve azot tespiti için ekolojik olarak önemlidir. “Sigara içen birçok kişi sigara izmaritlerinin hızlı bir şekilde biyolojik olarak parçalandığını düşünüyor ve bu nedenle onları gerçek bir çöp olarak görmüyor. Aslında, filtre, onlarca yıl sürmese de parçalanması yıllar sürebilen bir tür biyoplastikten yapılıyor.
“Bazı parklarda, özellikle banklar ve sigara izmaritlerinin atıldığı kutuların etrafında, metrekare başına 100’ün üzerinde sigara izmariti bulduk. Sigara izmaritlerini atmak sosyal olarak kabul edilebilir bir çöplük gibi görünmektedir ve filtrelerin kaybolmadığı ve çevreye ciddi zararlar verebileceği konusunda farkındalık yaratmamız gerekiyor. ”
Anglia Ruskin Üniversitesi’nde (ARU) Biyolog Dr. Bas Boots şunları ekledi: “Daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, bitkilerin zarar görmesine neden olan filtrenin kimyasal bileşimi olduğuna inanıyoruz.
Çoğu selüloz asetat elyafından yapılmıştır ve plastiğin daha yumuşak olmasına sağlayan kimyasal maddeler de sızmakta ve bitki gelişiminin erken aşamalarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. ”
Kaynak: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0147651319307481
Küresel Isınma, Topraktaki Karbonu Açığa Çıkarabilir
Daha yüksek sıcaklıklar ve yağışlar atmosfere daha fazla karbon salınması için toprak mikroplarını teşvik edebilir.
Dünyanın en büyük karbon rezervlerinden biri de en az göz alıcı olanlardan biridir: ayaklarımızın altındaki toprak.
Bilim insanları, dünyanın dört bir yanındaki toprakların muhtemelen 2 trilyon tondan fazla depolanmış karbon içerdiğini tahmin ediyor. Bu, Dünya atmosferinde bulunan karbonun üç katından daha fazlasını anlamına geliyor.
Toprakta kalacak mı, yoksa korkulan olacak mı?
Son araştırmalar iklim değişikliğinin giderek daha fazla rol oynayabileceğini gösteriyor. Dünya ısındıkça ve ıslandıkça, bazı bilim insanları daha fazla karbonun topraktan çıkıp atmosfere taşınabileceğine öne sürüyorlar. Bu iklim değişikliğinin hızını daha da artırabilir.
Toprak, diğer doğal karbon havuzları olan ormanlar, sulak alanlar ve okyanuslar gibi çevresel koşullara bağlı olarak havadan karbonu emme veya kendi karbonunu atmosfere geri verme potansiyeline sahiptir.
Çok büyük miktarda karbon açığa çıkabilir
Tarımsal üretimde yoğun olarak uygulanan toprak işleme, büyük miktarda depolanmış toprak karbonunu açığa çıkarabilir. 2017 yılında yayınlanan en az bir çalışma, tarımın son 12.000 yılda 133 milyar ton toprak karbonunu açığa çıkardığını ileri sürdü. Bu kayıplarının yaklaşık yarısı muhtemelen sadece son birkaç yüzyılda meydana gelmiştir.
Bilim insanları giderek iklim değişikliğinin bir tehdit olduğuna inanıyor.
Son araştırmalar ısınmanın bazı toprakların daha hızlı oranda karbon kaybetmesine neden olduğunu göstermektedir. Bilim insanları, sıcaklıklar arttıkça, topraktaki bazı mikropların daha aktif hale geldiklerine inanıyorlar. Bu mikroplar organik madde üzerinde parçalanmakta ve bu işlem sırasında da karbon salınmaktadır.
Konuyla ilgili araştırmalar
Şimdi, yeni bir çalışma, daha yağışlı bir iklimin de bu süreci hızlandırabileceğini gösteriyor.
Nature dergisinde yayınlanan çalışmada, araştırmacılar yaklaşık 20.000 yıl öncesine uzanan Hindistan’ın Ganj-Brahmaputra nehir havzasının uzun vadeli kayıtlarına incelemektedir. Çalışma, bölgenin tarihindeki yağışlı dönemlerde toprak karbon devir hızının arttığını savunuyor.
Bu, karbonun toprakta sabit kalmak yerine atmosfere daha fazla salındığını gösteriyor.
Analizlerini yürütmek için, Virginia Deniz Bilimi Enstitüsü’nden Christopher Hein liderliğindeki araştırmacılar, bazı antik sediman örnekleri topladılar. Çökeltiler içindeki karbon yaşının ve karbon çağının tarih boyunca farklı noktalarda değişip değişmediğini belirlemek için karbon tarihleme analizleri yaptılar.
Daha eski karbon, herhangi bir zaman dilimi boyunca, karbonun daha uzun süre yerde depolandığını gösterecektir. Daha genç karbon, daha hızlı bir şekilde “dönmesini” önerir. Eski karbon atmosfere salınırken, örneğin düşen yapraklardan veya ölmekte olan organizmalardan daha genç karbon kaynakları yerini alır.
Karbon salınımı ile ilgili kanıtlar ve belirsizlikler
İklim projeksiyonlarında yağışların geleceği zorlu bir sorudur. Modeller genellikle dünyanın bazı bölgelerinin daha kuru, bazılarının ise daha ıslak olacağını ileri sürüyor. Ve bazı durumlarda, her ikisi de olabilir – bazı yerler zamanla değişerek hem aşırı kuraklıklarda hem de aşırı yağış olaylarında bir artış görebilir.
Ayrıca, yeni çalışma binlerce yıl boyunca sadece bir yere bakmaktadır. Diğer bölgelerin aynı şekilde davranacağı veya aynı yerin bugün benzer şekilde tepki vereceği açık değildir.
Bilim adamlarının daha ciddi incelemeye başlaması için bir şeyler olabilir. Çalışma doğru yolda ise, iklim değişikliğinin doğal manzaraların atmosfere daha fazla karbon yaymasına neden olduğu ve böylece daha fazla iklim değişikliğine katkıda bulunduğu başka bir potansiyel iklim geri bildirimini işaret edebilir.
Aynı zamanda, ısınmanın toprak karbonu için de bir sorun olabileceğine dair artan kanıtlar var.
Uzun soluklar çalışmalar ne diyor?
Dünyanın en uzun süren iklim deneylerinden biri olan Massachusetts ormanında yapılan 26 yıllık bir çalışma, daha yüksek sıcaklıklara nasıl tepki verdiklerini öğrenmek için toprak parçalarını test etti. 5 santigrat dereceye kadar ısıtılan parseller, fazlarda karbon kaybediyor gibi görünüyordu – ani bir salım, ardından geçici bir istikrar, ardından başka bir salım, vb.
Araştırmacılar “bu aşamalı tepkinin muhtemelen mikrobiyal toplulukların çevresel değişime uyum biçimini yansıttığına inanıyor. Isıtılmış arazilerin, aşırı sıcaklıklara maruz kaldığında en üstteki toprak katmanlarındaki karbonun yaklaşık % 17’sini kaybettiğini” belirtiyor.
Colorado çayırında yirmi yılda yapılan bir başka uzun süreli çalışma da, ısınmanın bir etkisi olduğunu öne sürdü. Toprak sıcaklıklarının genellikle ısıtılmamış arazilerden yaklaşık 1 °C daha yüksek olduğu daha sıcak arazilerde karbon, toprağın bir tabakasında azalmıştır.
Diğer kısa süreli çalışmalar da ısınmanın bir etkisi olduğunu göstermiştir. Öte yandan, Arctic tundra üzerinde 20 yıllık bir deney, toprak karbon depolarında bir değişiklik bulunmadığı belirtmiştir.
Bu nedenle, iklim değişikliğinin toprak karbonu üzerindeki tam etkileri, bu etkilerin en güçlü olabileceği ve bir fark yaratmak için ne kadar ısınmanın (veya yağışın) gerektiği konusunda hala tartışmalar var.
Genel olarak, doğal iklim geri bildirimleri gelecekteki iklim değişikliği için büyük bir belirsizlik göstermektedir. Bilim insanları, dünya ormanlarının veya okyanuslarının ısınmaya nasıl cevap verebileceği ve atmosfere ne kadar geri vereceklerine karşı ne kadar karbon absorbe edecekleri hakkında benzer soruları var.
Bu yanıtları daha iyi anlamak, bilim insanlarının iklim değişikliği hakkında daha doğru projeksiyonlar yapmalarına yardımcı olabilir.
Kombi ya da merkezi ısıtma sistemli evlerde sıcak su musluktan akana kadar israf olan su miktarı
Bu fotoğrafta gördüğünüz şişeleri sadece 3 hafta içinde duş almadan önce suyun ısınmasını beklerken doldurdum. 28 şişe var. 42 litre. Yani ayda sadece duş öncesi ortalama 50 litre su heba ediliyor. Bu da yılda 600 litre yapıyor. Bu sular tertemiz. Yemek ve çay da dahil her yerde kullanılabilir. Banyo ortamından geldiği için pis olduğunu düşünenler (bence mantıksız ama) sifonda, ev temizliğinde, balkon yıkarken kullanabilir.
Yani kombi suyu ısıtana kadar haznesindeki suyu akıtmasa, su ısındıktan sonra akmaya başlasa çok güzel olmaz mıydı?