Sözdefelsefe
|Bu sayfa, en Pseudophilosophy maddesinden çevrilirken çeşitli sebeplerden dolayı çeviri yarım kalmıştır.|
Yardım etmek istiyorsanız, çalışmaya katılan kişilerle iletişime geçip, sayfanın durumunu onlara sorabilirsiniz.
Sayfanın geçmişine baktığınızda, sayfa üzerinde çalışma yapanları görebilirsiniz.
Sözde felsefe veya felsefe çakması beklenen bir dizi ölçütü karşılamayan düşünce veya sistemdir.
TanımlarDüzenle
18. yüzyıl araştırmacısı Christopher Heumann'a göre sözdefelsefenin altı ayırt edici özelliği vardır:
- Dayanıksız görüşlere gitme
- İnsan otoritesine başvurma
- Akıl yerine geleneğe başvurma
- Batıl inanç ile felsefeyi harmanlama
- Karmaşık ve karanlık dil tercihi
- Ahlaksızlık
Michael Oakeshott'a göre sözdefelsefe "belirli bir araştırma şeklinin kısmen içinde kısmen de dışında ilerleyen kuramsallaştırmalardır."
TarihiDüzenle
Sözdefelsefe (pseudo-philosophy) terimi Jane Austen tarafından bulunmuştur.
İngiliz müzik eleştirmeni ve müzikolog Ernest Newman diğer eleştirmenlerin daha öznel yaklaşımlarının aksine, eleştiri tarzındaki entelektüel nesnelliği hedefleyerek 1897'de Pseudo-Philosophy at the End of the Nineteenth Century adlı eleştirisini yayımladı.
KullanımDüzenle
Terim genellikle aşağılama amacıyla kullanılır ve felsefe ölçütlerini belirlemek için kullanılır.
RomantizmDüzenle
Kant'a göre bilginin kaynağı sezgi olamaz. Kant için sezgisel bilginin sınırı duyulardır; oysa bilgi "esasen araştırma, ilişkilendirme, karşılaştırma, ayırt etme, çıkarım yapma, ispat etme eylemlerinde gerçekleşir". Kant romantik felsefeyi sezgiye dayandığı gerekçesiyle eleştirdi ve felsefi bir çalışma olmadığını söyledi.
MistisizmDüzenle
Mistisizm uzun bir geçmişe sahiptir. Aydınlanma Çağı'nda ayaklar altına alınan mistisizm için Kant sözdefelsefe demiştir. 19. yüzyılda romantizmin yükselişiyle mistisizme olan ilgi artmıştır.
Özellikle Alman Romantikleri ve İdealist filozofların çabasıyla, Meister Eckhart'ın eserlerine ilgi 19. yüzyılın başında yeniden canlandı. Almanya'da 1960'larda Eckhart'ın mistik olup olmadığı üzerine tartışmalar yapıldı. Karl Albert adında bir filozof Eckhart'ın Parmenides, Platon, Plotinos, Porfirios ve Proklos gibi Yeni Platoncu mistisizm düsturunu devam ettirdiğini ileri sürdü. Herbert Fischer ise Eckhart'ın ortaçağ teologu olduğunu iddia etmiştir.
Alman İdealizmiDüzenle
Kıta felsefesiDüzenle
Anatilik çizgideki filozoflar, Heidegger'in felsefesinin sözdefelsefe olduğunu düşünmektedir. Heidegger'in kendisi ise Husserl'in felsefesini scheinphilosophy olarak tanımlamaktadır.