13 Ağustos 1946 tarihinde, Amerika’nın New York şehrinde, Yahudi bir ailenin kızı olarak dünyaya gelen Janet Yellen, dünyanın en güçlü kadınları arasında sayılmaktadır. Ailesiyle birlikte New York’un elit kesiminin bulunduğu Brooklyn’de yaşayan Janet Yellen’ın annesi Anna Blumenthal, babası ise başarılı bir doktor olan Julius Yellen’dır. Yaşadığı mahalle olan Bay Ridge’de çoğunlukla İtalyalı, İrlandalı, Lübnanlı ve Yahudi aileler bulunuyordu. İlkokul öğretmeni annesi Anna Blumenhtal işini bırakarak, kendini çocuklarını yetiştirmeye adamıştı.
FED Başkanı olduktan sonra adını tüm dünyanın tanıdığı bir isim haline getiren Yellen, ekonomi alanında eğitim görmüş ve 1977 yıllarında ABD’nin merkez bankası olan FED’de ekonomist olarak çalışmaya başladı. 2014 yılının Ocak ayında ise, FED başkanlığı görevine getirilerek, FED’in ilk kadın başkanı unvanına sahip oldu.
Janet Yellen’in Eğitim Hayatı
Dünyanın en güçlü isimleri arasında olan Amerikalı ekonomist Janet Yellen, liseyi Ford Hamilton Lisesi’nde okudu. Ortaokulda yaşıtlarından bir hayli önde giden Yellen liseye ikinci sınıftan başladı. Bu yılları bol bol ödül ve madalya alarak geçiren Yellen, bir yandan da okulun gazete editörlüğü görevini yapıyordu. Liseyi okulun en yüksek ortalaması olan 96.75 puan ile tamamladı. Buradan mezun olduktan sonra, ekonomi alanında öğrenim görmek için Pembroke College’e (Brown Üniversitesi) başladı. Tıpkı lisede olduğu gibi, üniversitede de kendini gösteren Yellen kısa sürede okulu en parlak öğrencileri arasında yerini aldı. Hatta onun tuttuğu notlar, ders kitaplarını gerisinde bırakacak kadar nitelikliydi.
Lise yıllarından arkadaşı Lois Hedberg, Yellen için, “Birçok şeyi yapıyordu ve hepsini çok iyi yapıyordu. Diğerlerinden daha iyi olmak için değil; ama kendisinin başarabileceğinin en iyisini yapmak için uğraşıyordu,” yorumunu yaptı. Arkadaşının bu sözleri Yellen’ın ne kadar azimli ve çalışkan bir kişiliğe sahip olduğunu adeta ispatlıyor.
Lisans eğitimini Brown Üniversitesi’nde alan Yellen, 1971 yılında Yale Üniversitesi’nde, yine ekonomi alanında yaptığı doktorasını tamamladı. Doktorasını başarıyla bitiren Yellen, 1971 ve 1976 yılları arasında Harvard Üniversitesi’nde asistanlık ve öğretim üyeliği görevini sürdürdü.
Ekonomi alanında öğrenim görmek istemesinde, adil kişiliği ve ülkesine olan sevgisinin etkisinde kalan Yellen kariyerini belirlerken danışmanı James Tobin’in etkisinde kaldı. Tobin’in bir ders esnasında söylediği “Devletler agresif kamu harcaması yaparak, ekonomik durgunluğu giderebilir” sözleri, Yellen’ın rotasını belirlemede en büyük etken oldu.
Janet Yellen’in İş Hayatı
1977 yılı geldiğinde onun çok farklı yerlere gelmesini sağlayan, FED kapıları aralanmıştı. 1977 ve 1978 yıllarında, ABD’nin Merkez Bankası FED’de ekonomist olarak çalıştı. Akabinde ise London School of Economics kadrosuna dahil edildi.
1980 yılında Kaliforniya’nın Berkeley Üniversitesi’ne geçen Janet Yellen, 1994 yılına kadar akademik kariyerine bu üniversitede devam etti. Başladığı kariyer yolunda hızla ilerleyen çalışkan ve zeki kimliğiyle kendini gösteren Yellen, 1994-1997 yılları arasında FED’in yönetim kurulunda görev aldı. 1997’den 1999 yılına kadar ise, Amerika Birleşik Devletleri’nin o dönemki Başkanı Bill Clinton’ın Ekonomi Danışmanları Konseyi’nde başkanlık görevini yürüttü.
Janet Yellen’in Amerikan Merkez Bankası (FED) Başkanlığı Görevi
Uluslararası piyasaların yakından takip ettiği ve dünyanın en büyüklerinden olan ABD ekonomisinde söz sahibi olan Janet Yellen, 14 Haziran 2004 tarihinde San Francisco FED Başkanlığı görevine getirildi. 4 Ekim 2010’a kadar görevini layıkıyla sürdüren Yellen, bu tarihten 6 Ocak 2014’e kadar da FED Başkan Yardımcısı olarak çalıştı.
6 Ocak 2014 tarihinde, ABD Başkanı Barack Obama tarafından, ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı olarak atandı. Bir kadın olarak ekonomi alanındaki başarısını kanıtlayan Yellen, 3 Şubat 2014’te yemin ederek başladığı görevini 2018 yılına kadar devam ettirecek. Bunun yanında 31 Ocak 2024 tarihine kadar da FED’in Yönetim Kurulu üyeliğini sürdürecek.
Forbes Dergisi’ne göre Angela Merkel’den sonra dünyanın en güçlü ikinci kadını olarak gösterilen Janet Yellen 100 yıllık FED tarihinin ilk kadın başkanı oldu. Geldiği bu nokta ile kadının her alanda var olduğunu da ispatlamış olan Yellen yardımsever ve iyi kalpli tarafını hiç kaybetmedi. Dünyanın en güçlü 10 kadını listesini görmek için tıklayınız.
Peki, Yellen’ın kendi alanında bu denli başarılı olmasında yatan detaylar neydi, hiç merak ettiniz mi? Elbette onu diğerlerinden ayıran ya da daha ön plana çıkmasını sağlayan bir takım özellikleri bulunuyor. Bunlardan en önemlisi ekonomi alanında yaptığı tahminlerde neredeyse hiç yanılma payı olmamasıydı. Yerinde olan tahminleri ve öngörüleri sayesinde para piyasasında hep doğru adımlar atabildi.
İlginizi Çekebilir:
Dünyanın En Kötü Merkez Bankası Başkanları
Onu diğer FED başkanlardan ayıran diğer bir özelliği, ekonomide krizlerin en hafif şekilde atlatılması için, devlet müdahalesinin şart olduğunu savunmasıdır. Oysaki FED’in daha önce görevde olan Greenspan ve Bernanke gibi başkanları tam tersi devlet müdahalesinin en aza indirgenmesi gerektiğine inanıyordu.
Bunlardan başka kuvvetli iletişim yeteneği de onun başarılı olmasında bir faktör oldu. Yellen iletişimin önemini şu sözleriyle özetlemiş; “Para politikasının etkili olması, halkın o politikayla ilgili mesajı doğru anlamasına bağlıdır.”
Başarılı olmasına katkı sağlayan karakteristik özelliklerinden de bahsetmeden geçmeyelim. Daha lise yıllarında çevresinde gözlemlediği hayatlar sayesinde adil ve yardımsever olmaya karar veren Yellen’ın ne kadar iyi kalpli bir başkan olduğu herkesçe biliniyor. Sanırım onun için söylenen güvercin lakabının altında sadece sevimli, minyon görünümü değil, aynı zamanda iyiliksever kalbinin de payı yatıyor. Öyle ki daha önceki başkanlardan farklı olarak sürekli işsizliğe ve sosyal standartların düzeltilmesine yönelik çalışmalar yapıyor. Yellen her fırsatta işçi haklarının düzeltilmesi, asgari ücretin artırılması, cömert sosyal güvenlik sistemi ve gelir eşitsizliğinin çözüme kavuşmasını sağlayacak her türlü çalışmaya destek vereceğini ve imzasını atacağını dile getiriyor.
Üniversiteye geçtiği dönemde Yellen’ın aklında ekonomi, matematik ve antropoloji üzerine eğitim yapmak varmış. Ancak o, ekonomiyi tercih edip bu alanda yoluna devam etmiş. Yakın arkadaşlarından Grosart bu tercihin sebebini yine Yellen’ın kendi sözleriyle açıklıyor; “İnsanların refahıyla ilgili sorunları ele almak en mantıklı yol olduğu için.”
Aldığı kararlar ve ağzından çıkan her söz, sadece kendi ülkesini değil tüm dünyayı etkileyebilecek güçte olan birinin oldukça gururlu olması beklenir değil mi? Piyasaların beyaz güvercini Janet Yellen bunun tam aksine mütevazi bir ruha sahip. FED’de çalıştığı zamanlarda öğle yemeklerini çalışanlarla birlikte kafeteryada yiyecek kadar da alçak gönüllü.
Janet Yellen’in Aile Hayatı
Janet Yellen, hayatını 1977 yılında FED binasının kafeteryasında yemek yediği bir sırada tanıştığı George Akerlof ile birleştirdi. 1978 yılında dünya evine giren çiftin Robert Akerlof adında bir oğulları oldu. Ekonomi dünyasının en güçlü çifti olarak gösterilen Janet ve George ikilisinin oğulları da tıpkı ebeveynleri gibi ekonomi alanında kariyer yaptı.
Janet Yellen’ın ekonomide büyümeyi destekleyen, işsizliğin nedenlerini bularak en aza indirmeyi amaçlayan ve bu doğrultuda politikalar geliştirilmesine yönelik yazdığı çok sayıda makalesi bulunuyor. Gençlik yıllarında Bob Dylan hayranı olan ve hiçbir konserini kaçırmayan Yellen şimdilerde ise boş zamanlarını tenis oynayarak ve dağ yürüyüşleri yaparak geçiriyor.
Janet Yellen hakkında vurgulamadan geçmek istemediğim bir diğer detay ise kariyerinin zirvesine geldiği yaştır. 60’lı yaşlardan sonra FED Başkan yardımcılığı ve Başkanlığı görevlerini yapan Janet Yellen hayat hikayesinde adeta kariyer yolunda hiçbir zaman geç kalınmadığını anlatıyor. Emeklilik yaşı gelip geçmesine rağmen kariyerini bırakmayan, başarı basamakları tırmanmaya devam eden Yellen, azim ve disiplinle çalışıldığı zaman başarının her yaşta geleceğini bizlere gösteriyor.