Bir devamın parçası haftalık dizi yerel tarihçi David Reamer tarafından yerel tarih üzerine. Anchorage tarihi hakkında bir sorunuz veya gelecekteki bir makale için bir fikriniz mi var? Bu hikayenin altındaki forma gidin.
Her hafta okuyucular sorular gönderir ve ben de elimden geldiğince cevaplamaya çalışırım. Bunlar daha ilginç gönderilerden bazıları.
4th Avenue Theatre’ın 1964 depremi vurduğunda Disney’in “Taştaki Kılıç”ını gösterdiği ve depremin tam da Arthur kılıcı taştan çekerken vurduğu hikayesinde herhangi bir gerçek var mı?
“Taştaki Kılıç”, gelecekteki Kral Arthur’un gençliğinin animasyonlu bir uyarlamasıdır ve unvanlı kılıç taştan ancak “İngiltere’nin meşru Kralı” tarafından çekilebilirdi. Evet, 27 Mart 1964’te Hayırlı Cuma Depremi Alaska’yı vurduğunda Disney filmi gerçekten de yakında yıkılacak olan 4th Avenue Theatre’da oynuyordu.
Bununla birlikte, “Taştaki Kılıç”ın ilgili gösterimi saat 17.00’de başladı Arthur, filmin içine yaklaşık bir saat on dört dakika sonra kılıcı taştan çekiyor. Deprem, 17:36’da vurdu Filmden önce gösterilmiş olabilecek herhangi bir şorttan bağımsız olarak, Arthur deprem başladığında kılıcı muzaffer bir şekilde tutmuyordu.
“Taştaki Kılıç” bazen Hayırlı Cuma Depremi ile anılsa da, kasabadaki tek tiyatro 4. Cadde Tiyatrosu değildi. Deprem vurduğunda, yine Dördüncü Cadde’deki Denali Tiyatrosu’nda Jack Lemmon ve Shirley MacLaine’in oynadığı bir Billy Wilder komedisi olan “Irma la Douce” gösteriliyordu. Aynı şekilde birçok kişi “Fireball XL5”in aynı anda televizyonda olduğunu biliyor. KENI’de oynanan bilimkurgu kukla gösterisi. KTVA’da, “Buckaroos” adında çok daha az bahsedilen bir bölüm oynuyordu.
Denali Tiyatrosu depremde ayakta kalamadı. Bina birkaç metre düştü, kayan yazı çerçevesinin kaldırıma dayanmasına yetecek kadar bir mesafe.
Az önce “Yeşil Kitap” filmini izledim. Yeşil Kitaplar Alaska hakkında ne dedi?
“Yeşil Kitap” filmi, Viggo Mortensen ve Mahershala Ali’nin oynadığı 2018 tarihi bir dramadır. Film, 2019 Akademi Ödülleri’nde o yılın En İyi Filmi seçildi ve Ali, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü de evine götürdü. Ayrıntılarda biraz özgürlük gerektirse de film, Negro Motorist Green Book’un bir sayısı için gerçek hayattan bir araştırma gezisini tasvir ediyor. Genellikle Yeşil Kitaplar olarak adlandırılan bu kitaplar, Siyah gezginler için yıllık rehberlerdi. 1936’dan 1966’ya kadar, Jim Crow ayrımcılığının zirvesi sırasında yayınlanan Green Books, ülke çapında siyah müşterilere hizmet vermeye istekli otelleri, restoranları, otomotiv mekaniği ve diğer hizmetleri listeledi.
Alaska’dan ilk kez Yeşil Kitap’ın 1948 baskısında bahsedilir, tesadüfen Alcan Otoyolu’nun halka açıldığı yıl değildir. 1945’te Alaska Ayrımcılıkla Mücadele Yasası’nın geçmesine rağmen, birçok Alaskalı mülk sahibi Alaska Yerlilerine, Siyahlara ve diğer azınlıklara karşı ayrımcılık yapmaya devam etti. 1948 baskısında Siyah müşterilere dost olarak listelenen tek Alaska işletmesi Fairbanks’teki Savoy Hotel’di. Savoy, Juneau’daki Baranof Hotel, Ketchikan’daki Ingersoll Hotel, Fairbanks’teki Travellers Inn ve Anchorage’daki Westward Hotel’in katıldığı 1962 yılına kadar rehberde listelenen tek Alaska kuruluşu olarak kaldı.
Araştırma gezileri ve bilgi kaynakları “Yeşil Kitap” listelerinin ayrıntılarını sağladı, ancak Alaska listelerinin doğruluğu belirsiz. Rehberler, Anchorage’daki Siyahların sahibi olduğu Rendezvous Oteli’nden bahsetmiyor, kasabaya yeni gelen birçok Siyahın ilk durağı. Rehberler Fairbanks’teki Travellers Inn’den bahsediyor ama Anchorage’dakinden değil.
Açık olmak gerekirse, Yeşil Kitapların ömrü boyunca birçok Alaska oteli Siyah müşterilere hizmet vermeyi reddederdi. 1951’de, Anchorage’s Parsons Hotel’in sahibi Bruce Kendall, rezervasyonlu bir Siyah adama oda vermeyi reddetti. Ayrımcılıkla Mücadele Yasasının uygulanmasıyla ilgili nadir bir vakada, Kendall itiraz etmediğini iddia etti ve izin verilen maksimum para cezası olan 250 doları ödedi.
Kadınlar bebek formülünden önce ne kullanıyordu?
Bu soru birkaç biçimde geldi. Gönderenler gibi, mağazalarda formül sıkıntısı gördüm ve önümüzdeki aylar için endişeleniyorum.
Tarihsel olarak konuşursak, bir annenin bebeğini emzirememesinin birçok nedeni vardır. Fiziksel, sosyal veya psikolojik travma bir kadının sütünün kesilmesine neden olabilir ve tarihin engin zaman çizelgesi boyunca yeni anneler birçok fiziksel, sosyal ve psikolojik travma yaşamıştır. Bir bebeğin emzirememesinin, erken doğum veya mandallamayı önleyen bir sakatlık da dahil olmak üzere birçok nedeni vardır. Daha aşırı durumlarda, anne ölmüş olabilir veya köleliği içeren bazı durumlarda olduğu gibi emzirmesi engellenebilir.
En erken çözüm, sütannelerin çocuğu başka bir kadının emzirmesini sağlamaktı. Sütannelere yapılan atıflar, eski Mısır, Roma İmparatorluğu ve İncil de dahil olmak üzere binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. İncil’deki birkaç referans arasında, firavunun kızı, bebek Musa’yı beslemek için bir sütanne tutar. Biraz dolambaçlı bir dizi olayla, seçilen sütanne Musa’nın biyolojik annesidir.
Modern emzirme ikamelerinde olduğu gibi, süt emzirme tarihsel olarak hem zorunluluk hem de tercih nedeniyle kullanılmıştır. Antik Yunan’dan beri, üst sınıf kadınların emzirme görevlerini hizmetçilere bırakması sıklıkla moda olmuştur. Sütanneler bazen hizmetlerinin karşılığını fazlasıyla alıyorlardı, ancak diğer zamanlarda yetenekleri onları yalnızca bir hedef haline getiriyordu. Güney Amerika’da köleleştirilmiş sütanneler, özel müzayedeler ve gazete ilanları dahil olmak üzere köle pazarının önemli bir bölümünü oluşturuyordu. Bir musallat olarak, aynı reklamların çoğu, kadınları çocuklarından ayrılmış oldukları anlamına gelen “zorluksuz” olarak tanımlar.
Tarih aynı zamanda anne sütü ikamelerinin örnekleriyle de doludur. Biberonların versiyonları, kayıtlı tarihin başlangıcına kadar uzanır ve genellikle meme ucu şeklinde ağızları olan kilden yapılır. Oyuk, delikli inek boynuzları Orta Çağ boyunca yaygındı, ancak bebek besleme kapları ahşaptan kurşuna kadar her şeyden yapılmıştır. En eski modern meme ucu ikameleri mantardan yapıldı ve 19. yüzyılın ortalarında kauçuk meme uçları tanıtıldı.
Daha egzotik anekdotlar olsa da, en erken anne sütü alternatifi anlaşılır bir şekilde hayvan sütüydü. Homeros İlahilerinde bebek Yunan tanrısı Apollon anne sütüyle değil, bal ve ambrosia karışımıyla beslenir. Bu, Yunan bebeklerinin ara sıra bal, belki de incir suyuyla beslendiğini gösteriyor.
Dünyanın dört bir yanındaki kültürler, insan ve hayvan sütünün bulunmadığı durumlarla karşı karşıya kaldıklarında genellikle et suyu, ekmek, mısır unu, sebze, fındık, şurup, bal ve suyun bazı kombinasyonlarından alternatifler üretti. Anneler bunu bu terimlerle düşünmeseler de karbonhidrat, protein ve su yerine ikameleri seçtiler.
Pap ve panada, erken modern Avrupa’da sütün yaygın takviyeleri veya ikameleriydi. Birincisi süt veya su içinde ekmekten oluşuyordu, ikincisi ise et suyu içinde ekmek veya diğer tahıl karışımlarından oluşuyordu. Her iki durumda da, tipik olarak bayat ekmek yumuşayana kadar ıslatılır veya kaynatılır, ardından bir bebeğin boğazından aşağı dökülür.
1724’te, kuzeydoğu Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’dan Algonquin konuşan Abenaki halkının kadınları, anne sütü yerine ihtiyacı olan bir anneye “Ceviz çekirdeklerini alıp temizlemesini ve biraz suyla dövmesini” tavsiye etti. Karışıma mısır unu eklediler ve “süt gibi görünen” bir şey üretecek şekilde kaynattılar.
Üretilen alternatifler 19. yüzyılda ortaya çıkmaya başladı. Buharlaştırılmış sütün patenti 1835’te alındı. Otuz yıl sonra Alman kimyager Justus von Liebig, kurutulmuş inek sütü, buğday ve malt unu ve potasyum bikarbonattan oluşan ilk toz bebek formülünü üretti. Ürün, oldukça sönük bir isim olan Liebig’in Bebekler için Çözünür Gıdası olarak satıldı. Liebig’in atılımından sonraki yirmi yıl içinde piyasada iki düzineden fazla rakip vardı. 1900 civarında, genellikle suyla seyreltilmiş yoğunlaştırılmış süt, anne sütü alternatifi olarak popüler hale geldi.
Elbette zor zamanlarda anneler tarih boyunca ellerinde ne varsa onu kullandılar. New England’daki 18. yüzyılın başlarından kalma bir İngiliz sömürgeci, bebeğini beslemek için “Broth of the Beaver veya diğer Guts” kullandığını yazdı. Bu başarısız olduğunda, bebeğin “memeden alabildiğini” emmesi için göğsüne soğuk su döktü.
İlk sentetik, süt ürünü olmayan bebek maması ve dolayısıyla ilk modern yinelemesi, 1929’da. 1950’lere gelindiğinde, birçok anne mama lehine emzirdi. Formül Amerika’da zaten popülerken, bu ülkedeki gerçek atılım, Gıda ve İlaç İdaresi tarafından uygulanan beslenme ve kalite standartlarını belirleyen 1980 Bebek Formülü Yasası ile geldi.
Modern bebek formüllerinden önce birçok bebek, hijyenik olmayan besleme kapları veya yetersiz beslenme nedeniyle anne sütü ikameleri nedeniyle doğrudan öldü. Eski kil besleme kaplarının hayatta kalan örneklerinin çoğu, bebek mezarlarında uğursuz bir şekilde keşfedildi. Süt seslerine batırılmış lezzetli bayat ekmek ne kadar lezzetli olursa olsun, büyüyen bebeklerin ihtiyaç duyduğu tüm besin maddelerinden yoksundur. Benzer şekilde, condensed, kullanılabilirliğin ötesinde kullanımını önermek için çok az şeye sahipti. 1909’da bir İngiliz yetkilisi, “yoğunlaştırılmış sütün doğrudan veya dolaylı olarak bebeklerde gerçek bir soykırım olduğunu” ilan etti.
Modern ticari bebek maması endüstrisi kesinlikle pek çok kusurdan yoksun değildir. Bununla birlikte, tarih, besleyici olarak eksiksiz formül seçeneği sayesinde, geçmişte olduğundan daha fazla bebeğin bugün hayatta kaldığını kesin olarak göstermektedir.
Anahtar Kaynaklar:
Cevasco, Carla. “‘Look’d Like Milk’: New England’s Borderlands’de Anne Sütü Yerine Geçenler.” Hipotezler, 4 Şubat 2015.
“Mahkeme Otelciye 250 Dolar Ceza Veriyor.” Anchorage Daily Times, 8 Kasım 1951, 8.
Davenport-Hines, Richard ve Judy Slinn. Glaxo: A History to 1962. Cambridge: Cambridge University Press, 1992.
Fulminante, Francesca. “Tarih Öncesinden Orta Çağa Avrupa ve Akdeniz’de Bebek Besleme Uygulamaları: Tarihsel Kaynaklar ve Biyoarkeoloji Arasında Bir Karşılaştırma.” Geçmişte Çocukluk 8, hayır. 1 (2015): 24-47.
Jones-Rogers, Stephanie. “[S]Yapabilirdi. . . Sahibinin Karı İçin Bir Büyük Memeyi Yedekleyin: Beyaz Anneler ve Köleleştirilmiş Islak Hemşirelerin Amerikan Köle Pazarlarında Görünmez Emek.” Kölelik ve Kaldırılması 38, no. 2 (2017): 337–355.
Stevens, Emily E., Thelma E. Patrick ve Rita Pickler. “Bebek Besleme Tarihi.” Perinatal Eğitim Dergisi 18, no. 2 (2009): 32–39.