Amenore nedenleri, belirtileri ve tedavisi
Amenore, menstrüel periyodların (adet döneminin) olmamasıdır. Primer amenore 16 yaş civarında adetlerin başlamamasıdır. Sekonder amenore geçmişte düzenli şekilde adet gören bir kadında adetlerin geçici veya kalıcı olarak kesilmesidir.
Amenore türleri
Amenore (adet görememe) primer (birincil) ve sekonder (ikincil) amenore şeklinde iki türde olabilir. Yaşamında hiç adet görmemiş ise bu birincil (primer) amenore, daha önceleri düzenli adet gördüğü halde adetin kesilmesi durumuna ikincil (sekonder) amenore denilir.
Amenore (adet görememe) nedenleri
Primer amenore nedir? : Primer amenorenin başlıca nedeni pubertenin başlangıcının gecikmesidir. Gecikme bir hastalığı göstermeyebilse de, nadiren pitüiter tümör, hipotroidizm (tiroid bezinin az çalışması), adrenal tümör veya adrenal hiperplazi gibi endokrin sistemin bir hastalığından kaynaklanabilir.
Gecikmiş pubertenin bir diğer nadir nedeni, bir dişi seks kromozomunun eksik olduğu Turner sendromudur. Bazı olgularda amenore vajinanın veya uterusun (rahim) doğum sırasında oluşmamış olmasına bağlı olabilir. Ayrıca himende (vajina çıkışındaki zar) kanın çıkmasına olanak verecek bir açıklık olmaması nedeni ile de adet olmayabilir.
Sekonder amenore nedir? : Geçici sekonder amenorenin en sık nedeni hamileliktir. Sekonder amenore stres, depresyon, anoreksia nervosa, çeşitli ilaçlar veya pitüiter veya tiroid bozukluk sonucunda oluşan hormonal değişiklikler nedeni ile de olabilir. Bir diğer olası neden, polikistik over sendromu veya bir over tümörü gibi over bozuklukları olabilir. Amenore, menopozdan veya histerektomiden (uterusun ameliyatla çıkartılması işleminden) sonra kalıcı olarak olan normal bir durumdur.
Amenore teşhisi ve tedavisi
- Amenorenin araştırılması genellikle bir fiziksel incelemeyi ve hormon düzeylerini ölçmek için kan testlerini içerir.
- Pitüiter tümör olasılığını ortadan kaldırmak için kafa BT tarama veya MRG (üç boyutlu veya çapraz kesitli görüntüler alan teknikler) ve adrenal bezlerin veya overlerin tümörünü ekarte etmek (ayırt etmek) için abdomen ve pelvis ultrason taraması yapılabilir.
- Bazı olgularda overleri incelemek için laporoskopi (abdomenin içinin rijit veya fleksibl gözlem tübü kullanılarak incelenmesi yöntemi) gerekebilir.
Amenorenin tedavisi, gerekli görülür ise altta yatan nedeninin tedavisine dayanır.