Bir Nobel Parodisi: Ig Nobel Ödülleri
Eyfel Kulesi nasıl daha küçük görünür? Ağaçkakanlar neden baş ağrısı çekmez? Düşürülen yiyecek ne kadar sürede alınırsa rahatlıkla yenebilir? Tüm bunlara cevap veren araştırmaların olduğunu ve bu tuhaf, komik, hem güldüren hem düşündüren araştırmaların ödüllendirildiğini biliyor muydunuz?
1991’de ilk kez düzenlenen Ig Nobel Ödülleri, bilimsel mizah dergisi olan “Umulmadık Araştırmalar Dergisi” (Journals of Improbable Research) tarafından Harvard Üniversitesi’nde verildi. Ig Nobel Ödülleri, Nobel Ödüllerinin parodisi olarak ortaya çıkmış, Nobel kelimesine “bayağı” anlamına gelen “ignoble” kelimesi eklenerek ismi oluşturulmuştur. İlk başta değişik, tekrarlanmamasının daha iyi olacağı düşünülen araştırmalara gülmek için düzenlenmiştir. İlginin giderek artmasıyla hayal gücünü geliştirmek, tıp, bilim ve teknolojiye ilgi uyandırmak bu organizasyonun amacı olmuştur.
Ig Nobel Ödülleri, her yıl Eylül’de Harvard Üniversitesi’nde verilmeye devam ediyor. Ödül töreni, geleneksel olarak sahneye kağıt uçakların fırlatılmasıyla başlıyor. Ödüller, Nobel Ödülü alan kişiler tarafından veriliyor. Ig Nobel Ödülüne layık görülen araştırma sahipleri sahneye çıkıyor ve onlara bir dakikalık konuşma süreleri tanınıyor. Nobel Ödüllerindeki uzun konuşmalara ithafen, Bayan Sweetie Poo, uzayan konuşmaları “Lütfen sus! Çok sıkıldım!” diyerek bitiriyor.
Ig Nobel Ödülleri, bu eğlenceye ek olarak, önemli araştırmaların temellerini de oluşturabiliyor. Bunun bir örneği, 2000’de mıknatısla kurbağaları kaldırma deneyi yapan Andre Geim’in 2010’da grafen maddesini bularak Nobel Ödülü kazanmasıdır.
Günümüze kadar pek çok Ig Nobel Ödülü sahibini buldu. Bunlar arasında dikkat çeken araştırmalardan bazıları:
- Ekmeklerin çoğunlukla yağlı yüzeyine düşmesinin ispatlanması (Robert Matthews)
- Fotoğrafta gözlerin kapalı çıkma olasılığı (Nic Svenson, Piers Barnes)
- Karlı yüzeyde çorapların ayakkabı üzerine geçirilerek düşmelerin azaltılmasının ispatlanması (Lianne Parkin, Shelia Williams, Patricia Priest)
- Atletizmde disk atıcıları atış sırasında başı dönüp sersemlerken çekiç atıcılarında neden böyle bir şey olmadığı hakkında araştırma (Philippe Perrin, Cyril Perrot ve Herman Kingma)
- İneklere isim verildiğinde daha çok süt verdiğini anlatan çalışma (Catherine Douglas ve Peter Rowlinson)
2016 Ig Nobel Ödülleri
- Biyoloji Ödülü: Tom Thwaites – Dağ keçisi bacaklarına benzeyen protez takarak keçi gibi yaşama çalışmasına verildi. Tom Thwaites, ödülü vahşi doğada kuş, tilki, geyik, samur, porsuk gibi yaşamaya çalışan Charles Foster ile paylaştı.
- Algı Ödülü: Atsuki Higashiyama ve Kohei Adachi – Bacakların arasından bakıldığında dünyanın farklı algılanıp algılanmayacağı hakkında yapılan çalışmaya verildi.
- Kimya Ödülü: Milyonlarca dizel motorlu aracın emisyon testi manipülasyonuyla tasarlandığını kabul ederek zarar için bütçe ayırdığını açıklayan Volkswagen, Ig Nobel Kimya Ödülüne layık görüldü.
Ig Nobel Ödüllerinin kurucusu Marc Abraham’ın Ted konuşmasını Türkçe altyazılı olarak izleyebilirsiniz: