Nerede ise nesli tükenmekte olan bu köpek için söylenebilecek en doğru şey, onun yeniden keşfedilmiş olduğudur. Hovawart adı Almancada “Hofwart: Çiftlik bekçisi” kelimesinin eski söyleniş şeklidir. Bu köpeğin görevi, adından da anlaşılacağı gibi, içinde yaşadığı evi ya da çiftliği kollamaktı.
Bunun yanısıra hiçbir zaman bekçi, av ya da çoban köpeği olarak kullanılmamışlardır. 1936 yılında ırk olarak kabul edilen Hovawartlar kısa süre içerisinde büyük bir üne kavuştu. Günümüzde bu köpekler bekçi ve koruma köpeği olarak kullanıldıklarından dolayı hizmet köpekleri kategorisine girmektedirler.
Omuz yüksekliği erkek köpeklerde 60-70 cm, dişi köpekte ise 55-65 cm’dir. Ağırlıkları ise 35-40 kg arasındadır. Bu iri yapılarına rağmen, zarif ve hareketli bir görünüme sahiplerdir. Başı güçlü yapılıdır, fakat ağır değildir.
Badem şeklinde koyu renk gözleri vardır. Kulakları orta boyda ve üçgen şeklinde olup, başın oldukça üst kısımlarında başlar. Boynu kaslı fakat yelesizdir. Sırtı düzdür. Oldukça gür tüylü, uzun ve aşağıya doğru sarkık kuyruğu vardır. Sinirli olduğu zamanlarda kuyruk, yukarıya doğru büyük bir kavis yapar. Uzun ve parlak tüyleri, düz ya da hafif dalgalıdır.
Başındaki ve bacaklarının ön kısmındaki tüyler kısadır. Tüy renkleri, siyah, siyah-sarı, koyu sarı, ya da yalnızca sarıdır. Hovawartlar özellikle bir konuda diğer köpek ırklarından farklılık gösterirler. Bu fark, onların oldukça geç olgunlaşmaları ve gençlik dönemlerinin uzun sürmesidir.
Ev köpeği olarak sakin, uyumlu ve itaatkardır. Çocuklara karşı ise sonsuz hoşgörüye sahiptir. Ancak hareket ettirilmeye çok ihtiyacı vardır.