“Kahire ve Abu Dabi, Türkiye’nin bölgesel rölünden korkuyor”
“Kahire ve Abu Dabi, özellikle Ankara ve Ulusal Anlaşma Hükümetinin (GNA) geçen yıl Türkiye'ye Doğu Akdeniz bölgesinde rakiplerine karşı stratejik avantaj sağlayabilecek bir kale kazandıran askeri ve denizcilik anlaşmaları imzalamasından sonra, Türkiye'nin bölgesel rolünden korkuyor.”
2020-06-11 12:29:57
Khalil al-Anani
BM destekli Libya hükümetinin son zamanlardaki kazanımları güç dengesini değiştirdi ve yeni politik gerçeklerin habercisi oldu.
Ulusal Anlaşma Hükümetinin (GNA) güçleri sadece Libya'nın başkenti Trablus'u Komutan Halife Hafter'in güçlerinden kurtarmakla kalmadı, şimdi Batı Libya'nın tamamını kontrol etmek için ilerlemeye başladılar. Türk uçağı ve hava savunma sistemleri tarafından desteklenen, GNA güçleri Hafter'e karşı durumu tersine çevirdi.
Bu askeri kazanımlar uluslararası topluma göre Libya'daki uzun süreli çatışmayı sona erdirmek için altın bir fırsat sunuyor. Ayrıca, Libya'nın kanlı ve zehirli iç savaşına son vermenin tek yolu olabilecek BM destekli Berlin barış planını kabul etmesi için, Hafter'in üzerindeki siyasi ve diplomatik baskıyı arttıracak için eşsiz bir fırsat yakalandı.
MISIR'IN GİRİŞİMİ
Mısır'ın cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi tarafından Cumartesi günü açıklanan Libya'da ateşkes yapma girişimi çeşitli nedenlerle ölü doğdu.
İlk olarak, çatışmanın sadece Mısır tarafından desteklenen tarafının, girişimin açıklandığı basın toplantısına davet edildiği, tek taraflı bir girişimdir.
İkincisi, girişim, GNA'nın askeri kazanımlarının hızını kesme ve Hafter'in kuvvetleri tarafından kontrol edilen diğer şehirlere ilerlemesini durdurma girişimidir. Üçüncüsü, nasıl uygulanacağı ve karşı tarafın reddetmesi durumunda hangi eylemin gerçekleşeceği belirtilmemektedir.
Sonunda Mısır, Hafter'in Trablus'a yönelik saldırısını desteklediği için Libya çatışmasında dürüst bir arabulucu olarak itibarını kaybetti. Bu nedenle, girişimin tüm taraflarca kabul edilen bir barış sürecinde gerçekleşmesi pek olası değildir.
ÇATIŞMA GÜNDEMLERİ
Libya diktatörü Muammer Kaddafi'nin 2011'de düşmesinden bu yana Libya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki en kaotik, uzun süreli ve zehirli çatışmalardan birini yaşadı.
Diğer bölgesel savaşlar gibi petrol zengini Libya, bölgesel ve küresel güçler tarafından yönetilen vekil savaşının yürütüldüğü ülke haline geldi.
Libyalı diktatörü General Halife Hafter, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Fransa ve Rusya tarafından destekleniyor. Öte yandan, Ulusal Anlaşma Hükümeti (GNA) olarak bilinen Fayiz es-Sarrac liderliğindeki BM destekli hükümet, Türkiye ve İtalya tarafından destekleniyor.
Her iki taraf da son dokuz yıldır, yakında sona ereceğine dair işaretler olan, kanlı bir iç savaşa karıştı. 2014'ten bu yana, Libya Ulusal Ordusu (LNA) olarak bilinen Hafter kuvvetleri, Libya'nın doğu ve güney bölgelerini kontrol ederek ülkenin petrol tesislerini ele geçirdi.
LNA, Hafter'in bölgesel ve küresel destekçilerinden önemli askeri, siyasi, diplomatik ve lojistik destek almadan bunu başaramazdı. Mısır, BAE ve Suudi Arabistan Hafter'i aşırıcılığa karşı bir siper olarak görürken, Fransa ve Rusya onu Kuzey Afrika'daki ekonomik ve stratejik çıkarlarını ilerletebilecek güçlü bir ortak olarak görüyor.
Görünürde, bu aktörler BM tarafından yönetilen ve kolaylaştırılan barış planları ve müzakereleri taahhüt ederler - ancak temelde davranışları ve stratejileri bunun tam tersini gösteriyor.
BAE SİLAH AMBARGOSUNU İHLAL ETTİ
Abu Dabi, Hafter'e büyük yatırım yaptı ve ona gelişmiş silahlar sağladı. BM raporuna göre, BAE, ülkenin 2011 ayaklanması sırasında uygulanan ve 2014 yılında sıkılaştırılan BM silah ambargosunu ihlal ederek Hafter'e hava gücü ve gelişmiş askeri teçhizat sağladı. Son raporlar BAE'nin Haftar'a, GNA'nın güçlerini destekleyen Türk dronlarına karşı koymak için bir İsrail hava savunma sistemi sağladığını gösteriyor.
Mısır'ın da Hafter'e desteği açık. Kahire Hafter'in Trablus saldırısını onayladı ve kuvvetlerine askeri, lojistik ve diplomatik yardım sağladı. Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Hafter'i İslamcılara yönelik kendi ilan ettiği savaşta kilit bir ortak olarak görüyor ve bu da Hafter'i ulusal güvenlik vizyonunun önemli bir parçası haline getiriyor.
Kahire ve Abu Dabi, özellikle Ankara ve GNA'nın geçen yıl Türkiye'ye Doğu Akdeniz bölgesinde rakiplerine karşı stratejik avantaj sağlayabilecek bir kale kazandıran askeri ve denizcilik anlaşmaları imzalamasından sonra,Türkiye'nin bölgesel rolünden korkuyor.
Rusya ve Fransa için riskler daha da yüksek. Moskova, Libya'yı sadece Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da değil, aynı zamanda Avrupa'da da salınımını genişletmek için başka bir fırsat olarak görüyor.
Hafter'in Trablus'u ele geçirmesine destek olmak Moskova'ya, Batı ve özellikle Avrupalı rakiplerle ilişkileri etkilemek için kullanılabilecek benzeri görülmemiş bir stratejik avantaj sağlayabilir.
Benzer şekilde, Paris'in hedefleri, Sahra-altı Afrika'dan aşırıcılık ve yasadışı göçle savaşmaktan ekonomik, petrol ve askeri çıkarları güvence altına almak arasında değişmektedir. Fransa GNA'yı resmen tanımakla birlikte, Trablus'a yönelik saldırısı sırasında askeri ve istihbarat desteği sağlayarak Hafter'in yanında yer aldı.
ÇATIŞMA STRATEJİSİ
ABD'li ve Rus yetkililer geçtiğimiz günlerde Libya üzerinde yoğun bir söz savaşı başlattılar. ABD ordusu, Rusya'yı ülkede faaliyet gösteren bir grup Rus paralı askerlerini desteklemek için Libya'ya savaş jetleri dağıtmakla suçladı. Moskova ABD'nin iddiasını "dezenformasyon" olarak nitelendirerek şiddetle reddetti.
Değişim, Libya'daki çatışmanın karmaşıklığını ve yoğunluğunu ve küresel ve bölgesel güçler arasındaki bir başka tartışmaya dönüşmesini vurguluyor. Aslında ABD, Libya'ya karşı belirsiz ve çelişkili bir strateji benimsedi.
Başkan Donald Trump Hafter'in Trablus'a yönelik saldırısını desteklerken, Pentagon'un Rusya'nın askeri desteği hakkındaki yorumları, Moskova'nın artan katılımı konusunda hayal kırıklığı ve endişe belirtileri gösteriyor.
Buna ek olarak, ABD'nin Libya büyükelçisi Richard Norland, GNA'nın barış taahhüdüne destek verdiğini ve “askeri yollarla veya terörizmle yeni bir siyasi düzen uygulamaya çalışan güçleri” azarladı. Suriye'de gördüğümüz gibi, bu tür çelişkili mesajlar, yalnızca ABD rakiplerinin, özellikle Rusya'nın konumunu güçlendirmeye hizmet eden, zarar veren çelişkilerdir.
(Khalil al-Anani, Washington DC'deki Arap Araştırma ve Politika Araştırmaları Merkezi'nde Kıdemli Araştırmacıdır. Ayrıca Doha Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nde siyaset bilimi doçentidir. )
Kaynak: Middle East Eye
*İçerik özetlenerek verilmiştir. Bu makalede yer alan görüşler yazarına aittir
Çeviri: Feyza Akyıl
Bu yazı Timeturk.com'dan alınmıştır.