Beyin Travması Sonrası İyileşme Süreci Nasıl Gelişir?
Beyin travması geçiren kişilerin kapsamlı şekilde tedavi sonrası bakımı gerekmektedir. Bu dönemde hastanın ailesi ve çevresi her açıdan destek olmalıdır.
İyileşme Süreci
Beyin travmalarında yaralanma mekanizmasına ve vücudun diğer yaralanmaları ile kombinasyonuna bağlı olarak, hastanın durumu ile prognozu çok farklıdır. Bazı durumlarda olaydan hemen sonra, birkaç gün ya da hafta boyunca insanlar, bir hastanın ölümünü tahmin edebilecek ya da hasarlı beyin işlevlerinin yeniden canlandırılması için bir enerji tasarrufu rejimi olarak hareket edebilecek komaya girerler. Bu nedenle hastanın nörolojik hastaneden taburcu edilmeden önce rehabilitasyon önlemlerini düşünmesi, tedavinin ilk günlerinde çok önemlidir. Bir psikolog, erken motor aktivasyonu ve hatta fizyoterapi ile çalışmak, kişilerim uzun süreli ihlallere maruz kalmadan normal yaşama dönme olasılığını önemli ölçüde artırır. Rehabilitasyon yardımı adına yapılacak olan geç bir başvuru aksine işe yaramaz.
- Travmadan yaklaşık olarak birkaç ay sonra, bazı patolojik değişiklikleri tersine çevirmek çok zor olabilir. Bu nedenle, travmatik beyin hasarı yaşamış olan her hastanın multidisipliner bir yaklaşıma ihtiyacı vardır. Örneğin, bozulmuş kök fonksiyonları olan şiddetli olan kişiler, nefes alma ve yutma sorunu olanlar, rehabilitasyon uzmanlarının ve nöropsikologların yardımına ihtiyaç duyar.
- Konuşma işlevleri kaybı, konuşma terapisti ile öncelikli çalışmanın ilk sıralarda yer almaktadır.
- Ruhsal değişiklikler, kronik baş ağrıları ve uykuya dalmayla ilgili sorunlar ile rehabilitasyondaki ana rol bir nöropsikolog olan ergoterapist tarafından gerçekleştirilir.
- İyileşme sürecinde oluşabilecek olan tüm sorunlarda uzman hekime başvurmak gerekir.
- Bu dönem hastanın her türlü detaya dikkat etmesini gerektirir.
Beslenme
Beyin travması sonrasında uzman doktor yatak istirahati ve kolayca sindirilebilen yiyeceklerden oluşan bir diyet tavsiye eder. Bu durumda, haşlanmış veya taze ürünler yemek en iyisidir. Ayriyeten beslenme açısından vücuda aşırı şekilde yüklenmemekte gerekir.
- B grubunun vitaminleri tüketmek yararlıdır. Karaciğer, fındık, kuşkonmaz, patates, yumurta sarısı, karabuğday, fasulye, tam tahıllı ekmek, süt ve balıkta bulunur.
- Sindirimin iyileşmesi sağlandıkça balık veya et suyu, turşu veya pancarda sebze ve tahıl çorbası yemek yararlıdır.
-
- Vücudun vitamin ve faydalı mikro elementlerle maksimum zenginleştirilmesi adına sebze, meyve ve yeşilliklerin tüketilmesi oldukça önemlidir.
- Süt ve süt ürünlerinin kullanması yararlıdır. Bunlar bağışıklığı artıran ve vücuttaki metabolik süreçleri olumlu etkileyen kalsiyum içerir.
- Omega-3 çoklu doymamış yağ asitlerini içerdiği için düzenli olarak balık yemek çok önemlidir.
- C vitamini içeren gıdaların alımı vücudun stresle baş etmesine yardımcı olacaktır.
- Beyni normalleştirmek ve stresden korumak için karabuğday, arpa, yulaf ezmesi, buğday, fasulye içinde bulunan magnezyum gerekir.
- Beynin hücreleri de dâhil olmak üzere vücudun tüm hücrelerinin çalışması için gerekli olan glikoz içerdiklerinden bal ve kurutulmuş meyveleri beslenmeye eklemek önemlidir.
-
Psikolojik Durum
Temel fonksiyonları geri yükleme, tam bir yaşam için gerekli olan her şeydir. Beynin travması, kişinin karakterini önemli ölçüde değiştirir. Sinirli, rahatsız edici veya kapalı bir hale getirebilir. Bir psikolog ile bireysel olarak ve gruplar halinde çalışmanın yanı sıra yeni hobileri edinmeyi amaçlayan sanat terapisi, hastanın yeni yaşam koşullarına adaptasyonunda yardımcı olan etkenlerdir. Bu tür sorunlarda çözümde profesyonel müdahalenin çok önemli olduğunu unutmamak gerekir. Bu süreçte aile bireylerinin hasta kişiye olabildiğince destek olması da çok önemlidir. Aile içinde yaşanabilecek olan huzursuzluklar ve sorunlar iyileşme döneminin tamamını olumsuz şekilde etki altına alır. Bu süreç hasta için oldukça önemlidir. Özellikle rehabilitasyon göre hastaların ailelerine ve yakın çevresine fazlasıyla görev düşer.
Travma Sonrası Epilepsi
Bir kişide epilepsi görülmesinin sık nedeni beyin travmasıdır. Doktorlar, kranyoserebral yaralanma geçirmiş olanların % 10-20’sinde posttravmatik epilepsi geliştiğini söyler. Bu sorun, mağdurların yaşam standartlarını önemli ölçüde azalttığı için göz ardı edilememelidir. Tabii ki, doktor her zaman antiepileptik ilaçlar reçete edebilir ama birçok yan etkisi bulunur.
Travma sonrası epilepsi tanısı çok belirsiz bir durumdur. Bunun nedeni travmatik beyin hasarının bir sonucu olarak ortaya çıkan epileptik durumların çok farklı olması, farklı gelişim mekanizmalarına ve iyileşme prognozuna sahip olmalarıdır.
Travma sonrası nöbetler (epileptik sendromu veya travmatik kökenli) yaralanma sonrası geliştirilen herhangi epileptik nöbet veya birden fazla nöbet şeklinde gelişmesidir. Birincil beyin hasarının mekanizmalarına epileptik aktivite kortikal lezyonların ve yoğun fiziksel yönde bir spesifik olmayan tepkinin türünün sonucudur. Sıklıkla yaralanma sonrası ilk hafta, travmatik beyin yaralanmalarının akut döneminde çocukların % 2.6 ve yetişkinlerin % 1.8 gelişebilir. Geç travma sonrası nöbetler yaralanma sonrası 1-2 hafta sonra gözlenir.
Unutkanlık
Beyin travması ve ağır yaralanma kötü bir hafıza anlamına gelir. Ciddi kranyoserebral yaralanmalar için sadece hafıza bozukluğu değil, aynı zamanda kaybı karakterize edilir. Bu arka plana karşı, hatta konfabulasyonlar ve halüsinasyonlar vardır. Hafıza bozulma sürecinin başlangıcı, halüsinasyonların zamanında ortaya çıkması, kafa travmasıyla örtüşmektedir. Bu konuda özellikle uzman doktorlar beyin için MR uygulaması isteyebilirler. İyileşme sürecinde unutkanlık yaşayan kişilere aile çevresinden ve arkadaşlarından destek gerekir. Hafıza oyunları ve bulmacalarda unutkanlığın giderilmesi adına gereklidir.