Charles Dickens’ın Dekoratif Kitapları
Dekoratif kitapların tarihi Dickens’ın zamanında olduğu kadar günümüzde de insanların kitaplarla kurduğu tekinsiz ilişkinin sembolü olarak okunabilir.
Charles Dickens’ın, editörlüğünü yaptığı Household Words dergisine yazdığı “Household Scenery” makalesi Dickens’ın ev dekorasyonuna olan tutkusunu da gözler önüne seriyor. Duvar kâğıtlarını bin bir açıdan inceleyen bu yazı Hilary Macaskill’e Dickens ve ev dekorasyonu konusunda araştırma yapması gerektiğini fısıldamış. Araştırmalarını Charles Dickens at Home kitabında toplayan Macaskill, Dickens’ın bir geceliğine kaldığı odalarda bile mobilyaları kendi zevkine göre düzenlemesini onun hayatı kontrol altında tutma isteğiyle ve babası alacaklılardan kaçarken göçebeleşen çocukluğuyla ilişkilendiriyor. Dickens’ın ev dekorasyonu üzerine kafa patlattığı tek yazısı bu makale değil. Yakınlarına yazdığı birçok mektupta duvarları, halıları, abajurları, renkleri, desenleri tartışıyor, planlarını anlatıyor, fikir danışıyor. Dickens’ın kaba ve çıplak kitap rafları için tasarladığı çözümse duvar kâğıtlarından da abajurlardan da daha ilgi uyandırıcı.
Charles Dickens 22 Ekim 1851’de mücellit Thomas Eeles’e ısmarladığı içi boş kitap ciltlerinin sırtlarıyla ilgili ayrıntılı bir mektup yazmış. Mektubunda sipariş ettiği dekoratif kitaplar için düşündüğü başlıkları uzun bir liste halinde sıralamış. Dickens’ın bulduğu başlıklar onun kişisel hayatına göndermeler yapıyor ve mizah gücünü yansıtıyor. “Albay Sibthorpe’un Açıklamalarıyla Lokomotif Motoru” başlığı pek çok dini ve siyasi reform hareketinin yanı sıra lokomotiflere de karşı olmasıyla bilinen parlamento üyesi Charles Sibthorpe’a atıfta bulunuyor. “Kedilerin Hayatı” başlıklı dokuz kitaptan oluşan serinin her bir cildi kedilerin bir canını temsil ediyor. “Shakespeare’in Babası Mutlu muydu?”, “Shakespeare’in Annesi Adil miydi?” başlıkları Freud’un gelecek çalışmalarını müjdeler nitelikte. “Drowsy’nin Hiç Hatıraları” ise postmodern dünyanın damak tadına uygun düşüyor.
Dickens’ın çıplak raflara bulduğu çözüm günümüzde oldukça popüler. Alışveriş merkezlerinde, kafelerde, evlerde kitap şeklindeki kutulara aldanabilirsiniz. Gerçekleri dururken “yalancı” kitaplara ne gerek var? Dekoratif kitapları herkesin meşgul olduğu bir dünyada kurulan yüzeysel ilişkilere, kolaycılığa, entelektüel kimliğe getirilen bir eleştiri olarak yorumlamak mümkün. Ancak Macaskill’in Dickens’ın ev dekorasyonu sevdasına getirdiği yorumu hatırlamak bu soruya daha kapsamlı bir cevap ararken yol gösterici olabilir. Kitapları seviyoruz ama bu, kafa karıştıran, huzursuz eden, takip etmesi zor, okunmadığında vicdan azabı çektiren sayfaların içimize korku salmasına engel değil. Kitapların kargaşasına onların içini boşaltarak hükmedebiliriz. Yüklü anlamlar, karmaşık hikâyeler, göz yorucu sayfalar yerine yalnızca kapağındaki başlıkla bir şeyler anlatan, içini nasıl isterseniz öyle doldurabileceğiniz kitap ciltleri çok daha az tedirgin edici. Dekoratif kitapların tarihi Dickens’ın zamanında olduğu kadar günümüzde de insanların kitaplarla kurduğu tekinsiz ilişkinin sembolü olarak okunabilir.