“Çin, nasıl büyük bir güç olacak?”
Cambridge Üniversitesi'nde kıdemli araştırmacı ve Tsinghua ile Fudan Üniversitelerinde misafir araştırmacı olan Prof. Martin Jacques, 22 Şubat 2019 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nin Maine eyaletine bağlı Camden kasabasında düzenlenen "32. Camden Konferansı"nın açılış konuşmasını gerçekleştirdi.
Temelleri 1987 yılında atılan "Camden Konferansı", kâr amacı gütmeden, partizanlıktan uzak bir eğitim organizasyonu olarak dünyayla ilgili bilinçli bir söylem geliştirmek amacıyla her yıl düzenleniyor. Konferans, bu yıl 22-24 Şubat'ta günleri arasında yapıldı.
Prof. Martin Jacques konuşmasında şu soruyu sordu: "Çin, nasıl küresel bir güç olacak?"
Bu soru, son on yılda gerçekleşen iki büyük değişiklik bağlamında çerçevelendi.
Birincisi, Batı mali krizini izleyen ya da vurgulayan ABD'nin bir düşüşü var. İkincisi, yine Batı mali krizini izleyen Çin'in yükselişi ve Çin ekonomisinin boyutunun iki katına çıkması durumu gözlendi. Sonraki 10 yılda ise Çin, Amerikan ekonomisine kıyasla, o dönemde yüzde 10 civarında büyüdü.
Jacques, Çin'in yeni liderlik altında dış politikasında herkesin farkında olduğu bir değişim yaşandığını belirterek, "Çin'in eski liderlerinden Deng Xiaoping'in 'dikkatlice ve sessizce hareket etme, kabiliyet ile liderliği gizleme' fikrinden çok daha kapsamlı olan bir sürece geçildi. Çin, 'küreselleşme alıcısı' rolünden 'küreselleşmenin üreticisi ve şekillendiricisi' rolüne geçti." dedi.
Bu değişimin Batı'nın Çin'e ilişkin anlayışına meydan okuduğunu söyleyen Prof. Martin Jacques, "Çünkü bunun sürdürülebilir olduğuna inanmıyorduk, şimdi bunun dikkate değer bir değişim olduğu gerçeğiyle yüzleşmek zorunda olduğumuzu düşünüyorum. Bunu bir şekilde anlamalı ve hissetmeliyiz." açıklamasında bulundu.
Çin ile ilgili anlayış eksikliğinin Batı değerlerinin evrensel olduğundan hareketle 'herkesin bir gün bizim gibi olacağı, dünyada sadece bir modernite bulunması ve bunun da bizim modernliğimiz olduğu' görüşünden geldiğini aktaran Jacques, "Bu da 'Batı'daki Aşil topuğu' durumudur." diye konuştu.
Bu paradigmayı sürdürülemez olarak nitelendiren Prof. Martin Jacques, sözlerini şöyle tamamladı:
"Çünkü bu dönüşümü sadece Çin'de değil, Batı'yla aynı tarihi, politik ve kültürel köklerden gelmeyen pek çok gelişmekte olan ülkede görüyoruz. Çin hiçbir zaman Batı gibi olmadı ve asla olmayacak. Benzerlikler bulunsa da, 'kalıcı farklılıklar' denilen bazı temel farklar var."