“... Savaşa ateş yaktıklarında, Allah onu söndürüyor. Onlar kötülük yapmak için dünyayı kıskanıyorlar, ama Allah kötüyü sevmiyor! ”
(Supe "Yemek", 5: 64)
(Supe "Yemek", 5: 64)
Birkaç yıl önce, Oksana Vsevolodovna Milaeva ve Gennady Ivanovich Glebov ile birlikte, uzmanlık PR ve reklamcılık öğrencileri için siyaset bilimi ders kitabı üzerinde çalışma fırsatı buldum. O zamandan beri sürekli olarak yaratıcı işbirliğimiz var, kişisel olarak kalelerden ve zırhlardan daha çok etkilenmeme rağmen, Oksana Vsevolodovna - Mısır ve piramitleri. Ancak, antikaları kazma, nezaketle veya nezaketle, modernliği incelemek zorundayız. Ne de olsa, eskilik bizi esas olarak kim olduğumuzu, nereye ve neden gittiğimizi ve en önemlisi - neden? Bu yüzden bu eser bu yaratıcı işbirliğinin sonuçlarından biri.
V. Shpakovsky
Orta Doğu politikasının Rusya için alaka düzeyi esas olarak petrol çıkarlarıyla bağlantılı ve bir yandan OPEC ile her zaman basit ilişkiler değil. Öte yandan, 20 yıllarında neredeyse hiç bulunmayan Orta Doğu’daki etkili dış politika gündemini gerçekleştirme çabasıyla.
Kudüs: Kutsal Kabir Kilisesi (uzaktan). Okurumuz "Warrior" tarafından gönderildi, bunun için çok teşekkür ediyor.
2000’larda, Saddam Hüseyin’in 2003 yılında yıkılmasının ardından Orta Doğu bölgesinde istikrarsızlık yeniden devam etti. O sırada, Başkan George W. Bush, Şam ile Lübnan Hizbullah ve Filistinli Hamas'a kadar Tahran'dan uzanan “kötülük eksenini” oluşturan ülkelerle mücadele başlattı. Mücadele ona yalnızca beklenen sonuçları vermekle kalmadı, aynı zamanda paradoksal bir şekilde, Saddam’ın Irak’ındaki isyanından büyük ölçüde faydalanan İran’ın tutumunun güçlenmesine yol açtı.
Bu durum, Orta Doğu’yu kaosa sürükleyen 2011’in Arap Baharı tarafından daha da şiddetlendi. Yavaş yavaş, çeşitli şekillerde siyasi çöküşten çıkan 7, şu anda, bölgedeki kilit ülkeler bir dereceye kadar iç direncin bir derecesini gösteriyor, dış zorluklara cevap verme kapasitesini elinde tutuyor. 2016-17 yıllarının sistemik değişimleri getirmedi: Orta Doğu siyasi peyzajında güçlü sosyal patlamalar, devrimler, rejim değişiklikleri ve diğer sistemik değişiklikler gözlenmedi. Uluslararası gayrı resmi aktörlerin özel etki faktörü ve Sünni ve Şii kutupları arasındaki sektörel nitelikteki bir bölgenin bölünmesi çizgileri bölgesel savaşlara dönüşmedi.
Bölgeye yeni bir oyuncu geldi, mesafeden dolayı uzun süre ciddiye alınmadı - Çin geldi. Aynı zamanda Çin, Körfez ülkelerinden petrol alımını keskin bir şekilde arttırmakla kalmadı, aynı zamanda Orta Doğu'daki siyasi programını en sorunlu konulardan biri olarak dile getirdi. “Orta Doğu'daki barış sürecini ve Doğu Kudüs'teki başkenti ile birlikte, 1967 sınırları dahilinde tamamen bağımsız bir egemenlik Filistin devleti oluşturulması amaçlarını savunmak” niyetinde. Ve eğer Arap Ülkeleri Birliği Çin’in bu durumundan oldukça memnunsa, İsrail’in güçlü bir rakibi var. Ancak, bu bakımdan - oyunda yeni bir katılımcının reddedilmesi - İsrail ilk defa uzun zamandır bir düşmanla dayanışma içindeydi - İran. PRC aslında Yemen'deki iç savaşta Suudi Arabistan tarafında hareket etti ve Tahran'ın çıkarlarına aykırı olan Sünnileri destekledi.
Bölgenin ana sorunu çözülmedi. Kuzey Afrika’nın Akdeniz kıyılarından Afganistan ve Pakistan sınırlarına kadar olan alanda, Büyük Ortadoğu’nun siyasi haritasında köklü devletlerin temel bir sıkıntısı var. Uluslararası toplum ve sınır bölgeleri için bu, tehdidin daha da artmasıyla doludur: zayıf devletçilik bir türev yaratır - sınır ötesi terörizm tehdidi. Bölgenin terör örgütü karşısındaki başlıca tehdidi DAISH (“İslam Devleti”, İslam Devleti, ISIL - Rusya Federasyonu'nda yasaklanan bir terör örgütü) gelişmedi, ancak ülkelerin çabaları karşısında mağlup olmadı. Aksine, 2016'in perdesi altında, cihatçı “halifelik”, Irak ve Suriye terörle mücadele cephelerine bir dizi başarılı saldırı başlattı. Aynı zamanda, modern ve başarılı propaganda sayesinde, bu örgüt sadece radikal İslam destekçilerine değil, aynı zamanda dünyanın dört bir yanından aşırılık yanlarına da hitap ediyor. Bu yüzden, 2017'in başlangıcında, saflarında 30 binden fazla paralı asker vardı. Bölgedeki her bir ülkeye gelince, onların ilişkilerini aşağıda görüyoruz.
Anahtar Merkezleri - İran ve Suudi Arabistan: Proxy Savaşı
Bu iki ülkenin ilişkisi, savaşın aracılık ettiği Proxy Savaşı ilkesine karşı ikili çatışmalarla 2016'te tanımlandı. Bu durum, Suriye, Irak, Yemen ve Lübnan'daki Tahran ve Riyad arasındaki rekabet yüzünden güçlendi.
İki yıl tereddüt ettikten sonra, en büyük Arap monarşisi olan Sünni Suudi Arabistan yetkilileri, iki yıl tereddüt ettikten sonra, ünlü Şii ilahiyatçısı Nimr al-Nimr'i idam etti, ardından Tahran ve Meşhed'de bulunan kalabalık, sırasıyla İslam Cumhuriyeti'nde Büyükelçiliği ve Büyükelçiliği yendi. Suudi tarafın cevabı, İran’daki büyükelçisinin hatırlatılmasıydı ve diplomatik dokunulmazlıkla ilgili olarak diplomatik ilişkilerde yaşanan "mob öfke" kategorilerini kabul etmeyen uluslararası ilişkilerin yasal mantığı kurallarından yola çıkarak. Bu durumda, iki ülke şu ana kadar kaldı. Her ne kadar 2016'un sonunda aralarında kesin bir çözülme olmasına rağmen, 2017'te Suudi Arabistan, İran’ın Hac’ın tamamlanmasından sonra ilişkilerin iyileştirilebileceği konusundaki açıklamalarını reddetti - Suudi Arabistan’da bulunan İslam'ın türbelerine yıllık hacım. Sonbaharda, 2016, Lübnan’da İran yanlısı devlet adamı Michel Aoun’un cumhurbaşkanı seçildiği ve Suudi Suudi’lerin başbakan olarak Saad Hariri’ye terfi ettiği siyasi bir uzlaşmaya varmayı başardı. O zaman İran ve Suudi Arabistan, Rusya’nın arabuluculuğuyla, OPEC petrol anlaşması ve kartel olmayan devletler çerçevesinde ulaşılmaz görünen anlaşmalar üzerinde anlaşabildiler.
Orta Doğu'daki güç merkezlerinin doğrudan çatışması, Sünni ve Şii kutupları arasındaki açık çatışma çatışmalarının temeli olmadığından silahlı bir çatışmaya yol açmadı. Bununla birlikte, tehlikeli kararsızlaştırma faktörü mevcuttur. Ve Yemen'deki bir iç çatışmada kendini gösterdi. Yemen'deki iç savaş sırasında İran, Hussite isyancılarını (Şii isyancıları) destekledi ve Körfez ülkelerinin koalisyonunu yöneten Suudi Arabistan onlara karşı aktif askeri operasyonlar başlattı. Suriye ve Irak'ta Tahran ve Riyad'ın, “vekil savaş” (“dolaylı savaş”) isminin sabitlendiği ön jeopolitik çatışmayı sürdürmek için birçok neden var.
Yeniden yapılanmanın eşiğinde Krallık
Aslında, Suudi Arabistan şu anda zor bir dönem yaşıyor, hiçbir şekilde bölgede jeopolitik liderliğin kurulmasına katkıda bulunmuyor. Uzun süredir devam eden ucuz petrol dönemi, egemen aileyi Suudi perestroyka adı verilen sıra dışı önlemleri almaya zorlayan krallığın sosyal ve ekonomik refahını temelden baltalayan buna çok katkıda bulundu. Nisan ayında 2016, temel sosyo-ekonomik değişiklikleri bildiren "Vizyon-2030" ("Vizyon-2030") programını sundu. Aynı zamanda, dünyanın en büyük petrol şirketi Aramco'nun özelleştirilmesi yoluyla varlıkları oluşturulacak özel bir egemen fonun yaratıldığı açıklandı. Ancak bu programın pratikte başarılı bir şekilde uygulanması, hem yurt içinde hem de yurt dışında büyük şüpheler uyandırmaktadır.
Krallığın içinde ve dışında Al-Saud hanedanının henüz düzleştiremeyeceği sosyal istikrarsızlık planlanmaktadır. Ve zorluklar tamamen beklenmedik yönlerden geliyor ve son zamanlarda, müttefik gibi görünüyor. Darbe, Terörizmin Sponsorlarına Karşı Adalet Kanunu Kongresi'nin (Suudi Arabistan aleyhinde dava açmasına izin verildi) geçişiydi. Riyad'ın tepkisi tahmin edilebilir derecede olumsuzdu: Riyad, 750 milyar dolarlık ABD varlıklarını satmakla tehdit etti. Özellikle Washington'dan Tahran ilişkileri yeniden kurmak için farklı sinyaller almaya başladığında. Şu anda Suudi Arabistan, Amerika'nın stratejik ortağı statüsünde, hatta silahlar 110 milyar dolarlık anlaşma.
İran'ın yükselişi
Yaptırım rejimi uzun süredir İran'ın gelişmesini engelledi, ancak Ocak ayında, ekonomi için en acı veren uluslararası ve tek taraflı yaptırımlar 2016'ta kaldı. Tahran, Batı petrol ambargosundan çekilen Uluslararası Bankalararası Bilgi İletim ve Ödeme Sisteminden kurtuldu, ABD ve AB ülkeleriyle Total, Airbus, Shell, Boeing ve diğerleri gibi şirketlerle değer ve teknolojik sözleşmeler imzalamaya başladı. Ancak, Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkiler gerildi ve kaldı. 2016'in sonunda kaldırılmayan şüpheler nedeniyle, Birleşik Devletler Kongresi ilk kez 1996'te ilk kez yapılan 10 yaptırımlarını genişletti.
Donald Trump'ın seçilmesi, İran'ın Amerikan dış politikasındaki yeni dönüşlerden ve keskin dönüşlerden korkması için fazladan bir neden yarattı. Ve Suudi Arabistan’la ilgili yeni ABD başkanının “paradan başka bir şey” olmayan Suudi’lerin bölgedeki ABD’nin siyasi projelerine en aktif mali katılımını sağlamak zorunda kalacağını ilan etmesi halinde İran’ın finansmana ihtiyacı kalmıyor. Trump, “Amerika için utanç verici nükleer anlaşma” (Tahran’ın 14’un Temmuz 2015’in nükleer programı hakkındaki 90’in anlaşması) üzerinde yapılan Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nı açıkça kabul etmedi. ABD yasalarına göre, Dışişleri Bakanlığı'nın her 2015 gününde, Tahran'ın XNUMX yılında imzalanan anlaşmayı nasıl gözlemlediği hakkında Kongreye rapor vermesi gerektiğini hatırla. Ancak bir sonraki toplantıda tam bir bilginin olmadığı ortaya çıktı. Ancak İran'ın anlaşma şartlarını ihlal ettiği konusunda hiçbir bilgi yoktu. Bununla birlikte, Riyad ziyareti sırasında ABD başkanı Tahran'a “barış için en büyük tehdit” diyerek İran karşıtı bir koalisyon oluşturulması çağrısında bulundu. Aslında bu, İran'ın bölgesel izolasyonunu sağlama girişimidir.
Ancak Katar ablukası, suçlamalarla suçlanıyor ve terör örgütleriyle çok sayıda bağ kuruyor, İran'ın eline geçti.
Ancak Orta Doğu bölgesinde, bir bütün olarak İran’ın politikası, özellikle Suudi Arabistan’la kıyaslandığında başarılı olarak adlandırılabilir. Suriye, Irak, Yemen, Afganistan'daki pozisyonların güçlendirilmesi özel bir başarı haline geldi. İran, geleneksel ortaklarla başarılı bir yakınlaşma politikası izlemektedir. Mesela, İran’ın jeopolitik muhalifleriyle hayal kırıklığına uğramış olan en büyük Arap Mısır Cumhuriyeti’nin politikasının vektörü kendisine yöneltilmeye başlandı.
Mısır: egemenlik ticareti
Zaten 2014’te seçilen Mısır cumhurbaşkanı Fattah El Sisi, Mısır’ın “Mısır’ın gördüğü gibi” bağımsız bir dış politika izleyeceğini açıkladı. Sisi, Rusya, Fransa ve Basra Körfezi'nin Arap ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmek için ABD ile ilişkileri koparmadan daha dengeli bir dış politika benimsemeye çalıştı. Öncelikle bölgesel ortaklarla.
Mısır, Körfez'deki Arap monarşileri ile ilişkilerin daha da başarılı bir şekilde geliştirilmesi konusunda iyimserdi. Ve üsler şunlardı: Suudi Arabistan ile en üst düzeyde karşılıklı ziyaretler, milyarlarca kredi anlaşması ve petrol sözleşmesi. Ancak durumun ortaya koyduğu gibi, Mısır'dan daha fazla tek taraflı imtiyazlar gerekliydi ve hem dış politikada hem de iç politikada onun için her zaman fayda sağlanmadı. Kahire toprakları da dahil olmak üzere önemli tavizler verdi: Mısır, Kızıldeniz'deki iki ada üzerindeki egemenliği emretti. Ancak, sivil toplum bu adıma protesto hareketlerini harekete geçirerek yanıt verdi ve sosyal hoşnutsuzluk yeni bir devrimle doldu.
Mısır, Arap Krallığı ile petrol ve petrol ürünleri temini için 23 milyar dolarlık bir sözleşmeye girdi, ancak ortaya çıktığı gibi, egemenliğini feda etmek için yine gerekliydi. Suudiler, cumhuriyetin Suriye'deki “pan-Arap girişimlerine” katılmasını istedi. Mısır’ın cevabı, Rusya’nın Suriye’nin Taslak Kararı’nın (Halep’ten militanların çekilmesi) Ekim 2016’un başındaki BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı oylamada açıkça gösterildi.
Parayla dostluk işe yaramadı: önce Suudi Arabistan'dan Mısır'a kadar petrol ve rafine ürünlerin arzının “donması”, ardından askıya alınması. Krallık şu sonuçtan memnun değildi: Kahire, pazarına yeni yakıt tedarikçileri arayışıyla dikkatini Saudis - İran'ın düşmanına yöneltti.
Yavaş yavaş Mısır, güvenilir ortaklara dayanan çok vektörlü bir dış politika kursuna geri dönüyor. Buna Rusya da dahildir. Bu yüzden, Ekim ayında, 2016’ta iki ülke, “Dostluk Savunucuları - 2016” gibi daha önce benzeri görülmemiş bir askeri tatbikat yaptı. Ayrıca, Rusya ile Mısır arasında tüm modernler için en büyüğü yapıldı. tarih Toplam 4800 MW kapasiteli dört nükleer güç ünitesinin yapımı konusunda ikili ekonomik ilişkiler anlaşması. Ancak, sorunsuz bir şekilde, bu ilişki gelişmez. İmzalanan anlaşmaların kısmi uygulanması, 2017'in sonuna kadar ertelenir. El-Dabaa’daki Rosatom’un ilk Mısır nükleer santralinin inşası için yapılan son sözleşme henüz imzalanmadı. İki ülke arasındaki uçuş, 2015'in sonbaharında kesintiye uğradı, henüz devam etmedi. Her iki taraf da çok dikkatli bir diplomatik yaklaşım benimsiyor. Mısır, Rusya ile yakın askeri-politik ilişkilere girmek için acele etmiyor. Mısır liderliği, ülkesini Rus Havacılık ve Uzay Kuvvetleri'nin terörle mücadele üssü altında sağlama olasılığından kararlı bir şekilde uzaklaştı.
Barack Obama başkanlığında ABD ile birlikte, Mısır huzursuz bir ilişki geliştirdi. ABD’nin Mısır’da Trump’la olan ilişkilerinde iyileşme, her iki yılda bir ABD ve Mısır tarafından ortaklaşa düzenlenen çokuluslu tatbikatları sürdürme sözü verildiği 2017’ta başladı. Liderler, İsrail-Filistin ihtilafı konusunda bölgesel bir konferans düzenlemeyi kabul ettiler; taraflar savunma ve istihbarat konularında düzenli bir diyalog başlattılar. Gelecekte - Mısır'a, IMF de dahil olmak üzere, ABD’den gelen ekonomik yardımda bir artış.
Devam edecek ...