O söz kafamın içinde: Barış yaklaşırken uzaklaşıyor ya da uzaklaşırken yaklaşıyor.
Urfada, Siverekte doğmuş.
Daha yirmili yaşlarında.
Annesi babasıyla siyasal nedenlerle mülteci olarak geldikleri Pariste büyümüş, üniversiteyi de okumuş. Şimdi Londrada siyaset bilimi dalında doktora yapıyor.
Bizim oraları düşündükçe üzülüyorum. Barış bazen gelir gibi olurken kayboluyor.
İçim acıyor.
Londranın kuzeydoğusuna doğru yol alıyoruz. Stoke Newington, Hackney. Bir zamanlar, tekstil fabrikalarında çalışan İngiliz proleteryasının yoğun olarak yaşadığı semtler...
Şimdi daha çok Türkiyeliler yaşıyor. Türkler, Kürtler, Aleviler, Fethullahçılar, Süleymancılar...
Kendilerine Türk değil, Kıbrıslı Türk diyenleri unutma.
Neon ışıklarını izliyorum:
Kumkapı, Mangal, Türkiye Bar, Urfa Ocakbaşı, Aziziye Halal, Cız Bız Köfte, Ro Bar.
Ro, Kürtçe güneş demek...
Yemekli toplantı için vakit daha erken. Adı, Daniel Defoe olan bir puba uğruyoruz.
Abi bak, Daniel Defoe on dokuzuncu yüzyılda şu sokağın köşesindeki evde yaşarken yazmış Robinson Crusoeyu...
Barın arkasında genç bir kız.
Muş-Vartodan Londraya, gurbete gelmiş on iki, on üç yıl önce. Şarkı söylemeyi, dans etmeyi öğreniyor sahneye çıkmak için. Bazı müzikallerde ufak tefek roller kaptığını söylüyor Ayten...
İyi bir viski söyleyince, barın arkasındaki İngiliz abartıyor:
Viski içki değil, tapılacak bir inançtır.
Hiç duymamıştım diyorum.
La Sera, deniz ürünleri restoranı.
Sahibi, Sivaslı bir Kürt Alevi.
Bir gence, sen nesin deyince gülüyor:
Babam Kafkas göçmeni, Terekeme... Annem Karadenizli ama Gürcü yanı ağır basar. İstanbuldan buraya geldim, turizm işi yapıyorum.
Soruyorum, Elbistanlı diyor, Pazarcıklı diyor ama Maraşlı demiyor. Neden mi öyle? diye devam ediyor, 24 Aralık 1978i unutmadık da ondan, Kahramanmaraş katliamı yüzünden...
Anlatıyor:
Biz dedik ki, Maraşta yitirdiğimiz canları Maraşta anmalıyız dedik. İki yıl önce biz başlattık bunu... Buraya beş dakika uzaklıkta Sivas Şehitleri Anıtı var. Kamuya ait bir alanda ilk defa dikilen bir anıt bu... 2 Temmuz 1993 tarihini de unutmuyoruz, Madımak Katliamını... Bunları yapan Hackney Belediyesi, İşçi Partili bir belediye... Devam ediyor:
Alevilik burada İngiliz ders müfredatının bir parçası oldu iki ay önce. Yaşayan din kültürleri çerçevesinde öğretiliyor. Almanyada seçimlik derstir, burada ise mecburi. Eşit vatandaşlık dediğin işte bu, sizi ötekileştirmekten kurtaracak bir anlayış...
La Serada iğne atsan yere düşmeyecek.
Herkes var, küçük Türkiye.
Türkiyeyi, sanki bir tımarhaneyi konuşuyoruz, o kadar renkli, o kadar karmakarışık ve güzel ki.
Gurbette buluşan, memleket hasretiyle de yanmaya devam eden insanların duyarlıklarına dokunmak, iç dünyalarını hissetmek için güzel bir ortam...
Dersimli bir Kürt Alevi:
Nerde güneş varsa, bulur oranın en güzel kirazını getirtip satarım Londrada...
Bak o Fethullahçıdır ama iyi insandır.
Şu Süleymancıdır. Burada çok iyi örgütlü Süleymancılar, üç camiden biri onların... Fethullahçılarla araları iyi sayılmaz, fena halde rekabet var.
Kürt diasporası, PKKlılar, Aleviler, Türkler, Kıbrıslı Türkler... İrili ufaklı işadamları... Herkes iç içe...
Yanıma yaklaşıyor:
Hasan abi, kırmızı kravatını az önce çıkarıp cebine koydun. Kırmızı kravatına fena takmıştı, 12 Eylülün Haydar Saltık Paşası... Hatırladın mı?..
Şaşırınca, devam ediyor:
Tank Sesiyle Uyanmak isimli kitabında yazmıştın. O kare gözümün önündedir. Senin kırmızı kravata el atar, evirir çevirir senin komünistliğini ima eder 12 Eylülün Paşası...
Yıllar ne çabuk geçiyor.
Ben Diyarbakırdanım. İlk defa 16 yaşındayken bölücülükten hapse atıldım. 32 yılım sürgünde geçti. Rızgari grubundandım, Ümit Fıratı tanırım.
Saat çok geç ama cep telefonumla Ümiti uyandırıp gurbetteki arkadaşına veriyorum.
Barış ne olacak?..
Türk devletinin niyeti var mı sorunu çözmeye?
En çok sorulan iki soru...
Biri diyor ki:
Barış çift taraflı bir iş... Barışı savaşanlar yapar.
Gurbette yaşayan insanların hiç bitmeyen sorularına yetişemiyorum. Gurbeti yaşayan insanların duyarlıkları ise içimi acıtıyor.
Sakallı biri, Afşin-Elbistanlı.
Sosyalist Kürt olduğunu söylüyor.
PKKyı soruyorum ona.
Yanıtı şöyle:
PKK iyi bir temsil olmadı. Ama PKK eleştirisi bizim içimizde saklıdır.
PKKlı olmayan birçok Kürtten duyduğum bir cevap...
Bejan Maturdan sonra sahne alıyorum. Ve Siverekli genç kızın sözleriyle başlıyorum konuşmama:
Barış yaklaşır gibi olurken uzaklaşıyor, uzaklaşır gibi olurken birden yaklaşıyor sanki...
HASAN CEMAL
MİLLİYET