Çöl iklimi nerelerde görülür
Çöl iklimi nerelerde görülür
Çöl iklimi nerelerde görülür
Çöl iklimi
30 ° enlemlerinde görülür.
Yılda 1-2 kez yağış düşer.
Vahaların dışındaki yerler yerleşmeye elverişli değildir.
Yıllık sıcaklık farkı azdır.
Gece ile gündüz arası sıcaklık farkı fazladır.
Görüldüğü yerler: Büyük Sahra (Kuzey Afrika), Kalahari (Güney Afrika), Atakama (Güney Amerika), Arizona (Kuzey Amerika), Viktorya (Avustralya), Tar (Hindistan), Kisimu (Kenya)
Bitki örtüsü dikenli bitkilerdir.
Yağışlar genelde yağmur biçimindedir
çöl ikliminin özellikleri nelerdir
Günlük ve mevsimlik sıcaklık farklarının azla olması karakteristik özelliğidir
Yağışlar yok denecek kadar azdır.
Sıcaklık farklarının fazla olması kayaların fiziksel olarak parçalanıp ufalanmasına neden olur.
Kimyasal çözülme yetersiz olduğundan toprak oluşumu zordur.
Çöl; kurak bir iklim ve yıllık toplam yağışı 200 mmnin üzerine çıkmayan, çok az yağış düşen geniş alanlara verilen addır. Yağışın çöl oluşumunu sağlayacak kadar düşük olduğu bölgeler, okyanus çölleri, sıcak çöller ve soğuk çöller olarak üçe ayrılır. Okyanus çölleri, havadaki nem oranının hava hareketleri nedeniyle çok düşük olduğu denizlerde görülür. Böyle yerlerde çok yüksek buharlaşmaya karşılık yağış çok az olduğundan, denizdeki tuz miktarı yüksektir. Soğuk çöllerde, yağış miktarı düşüktür ve yıllık ortalama sıcaklık 18°Cyi aşmaz. Soğuk çöller, kıtaların ortalarında, dağların az yağmur alan bölgelerinde ve büyük buzulların kenarlarında bulunur. Gobi Çölü, bilinen en ünlü soğuk çöldür. Sıcak çöller en sık görülen, en tipik özellikleri taşıyan çöllerdir. Kuzey ve güney yarıkürelerdeki sıcak çöller, daha çok yarı tropikal alanlarda, özellikle de 30° enlem kuşağında yer alır. Dünya üzerindeki çöllerin toplam yüzölçümü 29 milyon km2′dir. Sıcak çöllerde gündüz ile gece arasında sıcaklık farkı büyüktür (öğle saatlerinde 50°Cye karşılık gece don olayı görülebilir). Kaya çatlaklarında biriken nemin gece donarak genleşmesi, kaya parçalanması ve ufalanmasını hızlandırır. Kum tanelerinin birbirlerine çarparak daha ufak parçalara bölünmesiyle de çöl tozları oluşur. Sıcak çöller, bulundukları bölgelerin kaya türlerinden, yüzey şekillerinden iklim özelliklerinden etkilenerek oluşur. Çıplak kayaların egemen olduğu ortamlarda, aşınmanın etkisiyle mantar biçiminde kayalar oluşur. Tepelik arazi, şiddetli sağanak yağışlarla yarılır. Sağanakların oluşturduğu vadilerin tabanları düzdür. Yağışlarla gelen su hızla buharlaşır. Sellerin sürüklediği taşların yayıldığı alanlara taş çölü adı verilir. Taşların yuvarlak çakıllara dönüşmesi sonucu, çakıl çölleri ortaya çıkar. Toplam çöl alanının yaklaşık 1/5′i kum çölleridir. Rüzgâr gücüyle kumların sürüklenmesiyle hareket eden tepeler ortaya çıkar. Şiddetli sağanak yağışlar, çölde bazı yerlerde toplanan su vahaları oluşturur. Ancak, buharlaşma sonucu buralarda tuzlu tabakalar ortaya çıkar. Tepelerin 100 m yüksekliğe kadar ulaşanlarına rastlanır. Yapılan bilimsel araştırmalar, tüm dünyada orman, su ve toprak kaynaklarının, artan nüfus karşısında dengesiz kullanımı sonucu çölleşmenin hızla arttığını ortaya koymaktadır. 9 milyon km2 genişliğindeki Büyük Sahra Çölü son 50 yılda güneye doğru 650.000 km2′lik bir yayılma göstermiştir. Sudanda çöl alanı yılda 5-10 km ilerlemektedir.
Dünyanın en büyük çölleri (km2) Afrika B. Sahra 9.065.000 Libya 1.683.500 Kalahari 712.250 Nübye 271.950 Avustralya Büyük Kum Çölü 414.400 Büyük Victorya Çölü 328.930 Gibson Çölü 220.150 Asya Arabistan Çölü 1.295.000 Rubulhali 647.500 Suriye 329.750 Nufud 129.500 Gobi 1.036.000 Takla Makan 328.930 Karakurum 271.950 Tar 271.950 Amerika Patagönya 673.400 Atacama 178.347
güney amerika kuzey afrika da görülür
- Dönenceler civarında kıta içlerinde etrafı dağlarla çevrili çukur alanlarda görülür. Afrikada B. Sahra, Ortadoğuda Necef, Asyada Gobi, Taklamakan, Avustralyada Gobbon ve Gibson, Güney Afrikada Kalahari ve Namib, Güney Amerikada Patagonya, Atacama ve Peru yeryüzündeki başlıca çöl alanlarıdır.
- Gece ile gündüz arasında sıcaklık farkları çok fazladır. Günlük sıcaklık farkının 50°C yi bulduğu zamanlar olmaktadır. Çöllerdeki nem yetersizliği, günlük sıcaklık farkının büyümesine zemin hazırlamıştır.
- Yağışlar yok denecek kadar azdır( Epizodik). Yıllık yağış miktarı genellikle 100mm den azdır.
- Doğal bitki örtüsü bazı kurakçıl otlar ve kaktüs gibi bitkileridir. Bitki örtüsü çok zayıftır. Susuzluğa dayanıklı bitki türleri görülür.