Performans sanatçısı Sophie, 1889 yılında Davos’ta doğdu. 1908-1910 yılları arasında İsviçre’nin Saint Gallen’deki Uygulamalı Sanatlar Okulu’nda çizim yaptı, Daha geniş bir fikir yelpazesine sahip kalmak istedi ve tekstil tasarımını incelemek için Almanya‘ya gitti. Almanya’da, Münih’teki Uygulamalı Liberal Sanatlar Eğitim ve Uygulama Stüdyosu ile Hamburg Uygulamalı Sanatlar Okulu arasında gidip geldiği için, okulları çeşitli alanlardaki ilgisini […]
Performans sanatçısı Sophie, 1889 yılında Davos’ta doğdu. 1908-1910 yılları arasında İsviçre’nin Saint Gallen’deki Uygulamalı Sanatlar Okulu’nda çizim yaptı, Daha geniş bir fikir yelpazesine sahip kalmak istedi ve tekstil tasarımını incelemek için Almanya‘ya gitti. Almanya’da, Münih’teki Uygulamalı Liberal Sanatlar Eğitim ve Uygulama Stüdyosu ile Hamburg Uygulamalı Sanatlar Okulu arasında gidip geldiği için, okulları çeşitli alanlardaki ilgisini ve mutsuzluğunu katı sınırlar ve programlarla yansıtıyordu. 1911’den 1913’e kadar sadece tasarım değil, dans, dokuma ve boncuk işi üzerinde de çalıştı.
1915’te, kız kardeşinin yaşadığı Zürih’e geri döndü. Tekstil tasarımı ve Kübizm akımından etkilenerek temsil edilmeyen tablolar ve heykeller yaratmaya başladı. Aynı zamanda uygulamalı sanat alanındaki çalışmalarına ve modern dans çalışmalarına devam etti. Fransız sanatçısı-şair Hans Arp, Birinci Dünya Savaşı nedeniyle İsviçre’ye sığınmıştı ve ikisi de 1915 sonbaharında bir araya geldi. Sanat eserleri üzerinde işbirliği yapmaya başladılar ve romantizmi izlediler. Bu zamandaki hayatı üç iç içe geçmiş iplikten oluşuyordu: Dada bir sosyal çevre, güzel sanat üretimi, uygulamalı sanatlarda kariyer ve modern dans çalışması.
İsviçre, I. Dünya Savaşı sırasında tarafsız kalmıştı. Sophie’nin sosyalleştiği, memnun olmayan mülteci sanatçılardan oluşan uluslararası bir kalabalığı kendine çekti. Dada’ya katılımı, Zürih’in Dada sahnesinin önemli bir yeri olan Cabaret Voltaire’de avangard performanslarda dans etmek de dahil olmak üzere birçok form aldı. Hugo Ball ve Emmy Hennings tarafından kurulan Cabaret Voltaire, radikal deneysel şiir ve görsel sanatlara ev sahipliği yaptı. Sophie, Dada performansları için kostüm setleri ve hatta kuklalar tasarladı. Cabaret Voltaire’deki dansları radikal Modernist’i bünyesine kattı. Diğer Dada sanatçılarıyla, özellikle de gelecekteki kocası Hans Arp ile gösteri, dans, yazı ve güzel sanat eserleri üreterek işbirliği yaptı. 1918’de Zürih Dada Manifestosu’nun ortak imzalayıcısı oldu.
1916’da İsviçre Modern dans koreografı Rudolf von Laban ile Zürih’deki Laban Dans Okulu’nda dans etmeye başladı. 1916 yazında, ünlü bir Hıristiyan-Komünist topluluğu olan Ascona’da Monte Verita’nın sanatçı kolonisine katıldı. Laban, tüm canlıları birbirine bağlayan, sanatta soyutlamada benzer fikirleri yansıtan evrensel bir dil hareketini düşündü. Sınıflarında ve Wigman’la olan arkadaşlığı sayesinde Sophie, dansı sezgisel bir hareket alanı olarak, radikal bir biçimde mekânsal form olarak kullanmayı öğrendi. Sophie Zürih Sanat ve El Sanatları Okulu’nda tekstil tasarımı ve tekniği (yardım ettiği bir bölüm) profesörü oldu.
Sevdiği ve değer verdiği Taeuber Arp ile evlendi. Birlikte seyahat ettiler. Bu tatiller sırasında Tristan Tzara, Max Ernst ve Hannah Höch gibi Dada çevresinden diğer arkadaşları da vardı. Çift, Francis Picabia, Lajos Kassak ve Kurt Schwitters gibi uluslararası öncü sanatçılar ile birlikte vakit geçirdiler.1926 yılında, Fransa‘nın Strasbourg kentindeki Cafe de l’Aubette’in iç tasarımını yapmak için bir komisyon üzerinde çalışmaya başladılar. Hollandalı sanatçı ve De Stijl hareketinin kurucularından olan Theo van Doesburg ile birlikte çalıştılar. Duvarlarda ve tavanda büyük bir Konstrüktivist kompozisyon eseri gibi bir iç mekân yarattılar.
Uygulamalı sanat camiasında kendini düşünen bir kişi olarak, uygulamalı sanatçıları tanıtmak için çalışan profesyonel bir dernek olan Swiss Werkbund’a kurmak istedi. Sophie, boncuklu çantalar, işlemeli yastık kılıfları gibi nesneler için üretti. Çalışmaları eleştirel beğeni topladı ve iyide sattı. Zürih Sanat ve El Sanatları Müzesi’nde, uygulamalı sanat eserlerinin bir koleksiyonunu sergiledi. Sadece eleştirmenler hevesli değil, aynı zamanda satışlar, tasarımlarını yürütmek ve üretimi hızlandırmak için işe almada yardıma gerek duymak için yeterince temkinliydi. Çünkü Sanat ve El Sanatları Okulu, profesörlerinin Dada etkinliklerine katılmasını istemiyordu. Sophie, Cabaret Voltaire Dada dünyasına ve daha sonra Galerie Dada’ya bir sır olarak katılmasını sağlamalıydı. Bunu da sahte isimler altında gerçekleştirdi. Bu ikili hayat, 1928 / 1929’da Zürih Sanat ve El Sanatları Okulu’ndan istifa edecek kadar mali açıdan rahat hissettiğinde sona erdi.
Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra, 1940 yılına kadar yaşayacakları Paris’in yaklaşık 5 mil güneyindeki Meudon’a taşındılar. Sophie, işlerini örgütlemek, yazmak ve sergilemek açısından kariyerinin en üst noktasındaydı. Çok disiplinli bir sanat yaratıyordu. O ve Hans 1930’da Circle and Square (Cercle et Carre) grubuna ve 1931’de Abstract-Création grubuna katıldı. 1930’da Paris’teki Galeries 23’teki önemli Circle and Square sergisinde yer aldı. 1930’lardan, zamansız bir ölüme kadar, geometrik soyutlama konusundaki uzun süredir devam eden ilgisini ve diğer ortamlarda çalışmayı keşfetmeye devam eden bir dizi çizgi resimleri ve ahşap rölyefler yarattı.
1940’da Naziler Paris’i işgal ettiğinde çift güney Fransa’ya kaçtı. Orada Sonia Delaunay’la kısa ömürlü bir sanatçının kolonisini yarattılar. 1942’nin sonlarında, çift Zürih’e döndü. Amerika Birleşik Devletleri’ne geçişi sağlamaya çalıştılar, ancak başarılı olmadan Sophie Ocak 1943’te uykusunda öldü. Bunun nedeni, hatalı bir gaz sobasından gelen karbonmonoksit zehirlenmesiydi.
Kariyerini, türler ve formlar arasındaki statik, yapay sınırların bozulmasına adadı. Yapıtları sanat ve toplumdaki geleneksel normları istikrarsızlaştırmaya, cinsiyet, sınıf ve milliyete ilişkin sabit kavramları sorgulamaya çalıştı. Sophie için sanat hem politik bir şey hem de gündelik hayata entegre edilecek bir şeydi. Daha sonra Konstrüktivizm ilkelerini benimsedi ve Rusya dışındaki en önemli uygulayıcılarından biri oldu. Sophie’nin eserleri, bir kukla, bir dansçının hareketi ya da bir tekstil modeli olsun, bugünün unsurlarından daha güzel bir dünya yaratma olasılığını sundu.
Eserleri New York’taki Modern Sanat Müzesi’ndeki 1981 retrospektifinin ardından Chicago, Houston ve Montreal’e gitti. Eserleri artık modernizm ve Dada’nın hikayesinin bir parçası olarak kabul edildi. Akademisyenlerin ilgisini çekti. Çalışmaları Feminist Sanatın büyümesinde etkili oldu. Onu bir trailblazer olarak gören 1960’ların Post-marksiz ve Eleştirel Teori’de çalışan sanatçıları, eserlerinden ve fikirlerinden etkilendi. Sophie, Dada Manifestosunun imzalarından biriydi ve kariyeri boyunca Dada’nın fikirlerine adanmış olarak kaldı.
En önemli eserleri:
Sandık Kâse, Temel Formlar, Sophie Taeuber Arp Kostüm Dansı, Konig Deramo (Kral Deramo), Duo Kolaj, L’Aubette Kahvesi, Çevrelerin Bileşimi ve Örtüşen Açıları, Askeri Muhafızlar, Yükselen Düşen Üçen, Dairede Kompozisyon, Soyut Motiflerle Oval Kompozisyon, Dada Kompozisyon, Ot, Aubette Projesi, Şematik Kompozisyon, Hareketli Çevreler, Dikey ve Yatay Kompozisyon, Rakamlar, Başlıksız
Kaynak: anamakale.com