Basketbol Nasıl Oynanır?
Basketbol oyunu surat yirmi sene evvel Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bir YMCA merkezinde, fiziksel eğitmen olan Dr. James Naismith tarafından bulunan bir reyindir. Bu eğitmen dışarıda yağmur yağdığı sırada spor salonu sınıfının boş durmasını istememiş, birkaç fikir ürettikten sonra basketbol oyununu bulmuştur. 13 bir dizi kaide geliştirmiş ve ilk maçı 21 Aralık 1891 tarihinde tertip edilen Springfield […]
Basketbol oyunu surat yirmi sene evvel Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bir YMCA merkezinde, fiziksel eğitmen olan Dr. James Naismith tarafından bulunan bir reyindir. Bu eğitmen dışarıda yağmur yağdığı sırada spor salonu sınıfının boş durmasını istememiş, birkaç fikir ürettikten sonra basketbol oyununu bulmuştur. 13 bir dizi kaide geliştirmiş ve ilk maçı 21 Aralık 1891 tarihinde tertip edilen Springfield Koleji’nde dokuz oyuncu ile oynanmıştır.
Basketbol oyununun kaideleri zaman içerinde kaideleri azıcık değiştirilmiştir, zamanla daha iyi ve daha enteresan hale getirmek için bir hayli kaide ilave edilmiştir. Evvelleri asılda reyin top sürmeye izin verilmemiş, kapalı sepetler kullanılmış ve daha minik bir salonda oynanmıştır. Reyin başlangıçta YMCA spor salonlarında oynanmıştır. YMCA, oyunu Amerika’nın öteki bölgelerine yaymaya destekçi olmuş ve reyin YMCA azalıklarını da artırmıştır. Kablolu televizyonlar tarafından popüler hale getirilmiş ve I. Dünya Savaşı’nda savaşan Kuzey Amerikalı askerler tarafından dünyanın öteki bölgelerine dağılmıştır.
Basketbolun esas emeli basket atmak ve puan kazanmaktır, topu basket veya potaya atılarak basket yapılmaktadır. Her ekip yalnızca bir gol atmaya çalışmamalı aynı zamanda karşı ekibin topu hakimiyet altına almasını yasaklamamalıdır. Ve basketleri kendi sahasında gözetmeye ve rakibin gol atmasını yasaklamaya çalışmalıdır.
Reyin Etrafı
Basketbolun bir hayli çeşidi bulunmaktadır, kimileri iç kimileri ise dış mekânlarda da, kimileri daha büyük alanlarda oynanmaktadır ve bazı ekiplerde daha fazla oyuncu olabilmektedir. Bu reyin rastgele bir düz yüzeyde oynanabilmektedir, ancak FIBA organizasyon kuruluşu bir basketbol sahası için bazı kaideler koymuştur. Beynelmilel basketbol sahası, 50 feet × 94 feet ebatlarında kapalı, dikdörtgen bir korttur fakat mekteplerdeki salonlar daha minik olabilmektedir. Salon her ekip için birer tane olmak üzere iki simetrik yarıya ayrılınmıştır. Sahada muhtelif işaretler boyanmıştır. Merkezde bir daire bulunmaktadır, hür atış yarı daireler, kısıtlı alanlar ve salonun her iki tarafında üç nokta çizgileri ve potanın hemen altında yarı dairesel alan işaretleri bulunmaktadır.
Ekip büyüklüğü ise her ekipte on iki oyuncu bulunmaktadır. Her ekibin bir koçu ve bir destekçi koçu yanında ayrıca her ekibin değişik mesullükleri olan beşten az oyuncu olmayan bir grubu olabilmektedir. Bu grup içerinde genellikle idareyici, hekim, fizyo terapist, istatistikçi ve çevirmen bulunmaktadır. Bir ekipten beş oyuncu sahada oynayabilmekte ve reyin sırasında tanımlanan kaideler çerçevesinde oyuncu farklılığı yapılabilmektedir. Bu farklılık maç anında reyin durduğunda ya da devre arasında hakemin onayıyla yapılmaktadır.
Basketbol Nasıl Oynanır?
Oyuna başlamak için top havaya atılmaktadır, oyunculardan biri ekip dostuna yollamaktadır. Topu gözetmek ve basket atmak için top karşı ekipten alınmaya çalışılır ve ekip dostları arasından geçer. Her ekip, rakibin sahasında basket atmaya çalışırken kendi tarafındaki golleri gözetmeye çalışmaktadır. Bir oyuncu faul yaptığında, öteki ekip hür atış yapma veya topa giriş kaderi bulmaktadır. Her gol iki puan ve her hür atış bir puandır. Böylece yüksek puanı alan ekip oyunu kazanmaktadır. Beynelmilel sporda, her reyin dört 10 dakikalık zamana ufalamaktadır ancak, ekipler arasında bir beraberlik varsa, 5 dakikalık aşırıdan bir vakit süresince oynanmaktadır.
İlk periyottan sonra ve üçüncü periyottan sonra oyuncular 2 dakikalık bir ara vermektedirler. İkinci periyottan sonra oyuncular 15 dakikalık bir ara ve pota farklılığı olmaktadır. Bir aradan sonra, topu yakalayan son oyuncu topu atar ve bir sonraki periyodu başlatmaktadır. Faul yapılırsa reyin süresi uzayabilmektedir ve bu gibi gidişatlarda, zaman aşımına karşın hür atış yapılmaktadır. Şayet bir oyuncu zaman geçmeden topu atarsa, ancak giderekici kalktıktan sonra top potadan alt düşerse, gaye hala dikkate alınmaktadır.
Oyunun Kaideları
Basketbol on üç kaideyle çıkarılmış olsa da, bazı kaideler değiştirilmiştir, oyuncuların daha süratli oynamasına ve oyunu izleyiciler için daha enteresan hale getirmesine destekçi olmak için bir hayli kaide ilave edilmiştir. Uzun boylu oyuncuların yükseklik avantajını en aza indirmek için bazı kaideler getirilmiştir. Oyunun değişik yerlerde bir hayli çeşidi bulunmaktadır ve bu dallar, reyin kaidelerini yönteme eden idare uzuvlarına sahiptir. Basketbol oyunun bazı kaideleri alttaki gibidir:
Oyunu hakem idaremektedir ve her devreden sonra saha metamorfozu kesinlikle olmaktadır. Ayrıca davetli ekibin saha seçme avantajı bulunmaktadır.
Basketbol maçlarında sahanın orta çizgisinde her ekipten bir oyuncu gelerek hava atışında yükselen topun kendi ekip dostlarına çelmeye çalışmasıyla reyin başlamaktadır.
Reyin dörder periyotluk kısımlardan oluşmaktadır ve her periyot 10 dakikadır.
4 periyot arasında 15 dakikalık devre olmaktadır başka bir deyişle 2. periyot ile 3. periyot arasındadır.
Topa sahip olan ekip 8 saniye içinde kendi yarı sahasını geçmek zorundadır ve topa atak ederken 24 saniye sahip olabilmektedir. Bu zamanın doğru kullanılmadığı gidişatlarda top karşı ekibe geçmektedir.
Basketbol ekip oyunudur ve 5 bireyden oluşmaktadır ve bunlar: 2 tane forward, 2 tane guard ve 1 tane posttur.
Reyin esnasında oyuncular pas atma, şut atma ve top sürme yetkileri bulunmaktadır fakat oyuncular topu eline alıp durmaları doğru değildir başka bir deyişle ekip dostlarına şut ile atış yapmalıdır.
Profesyonel basketbol maçlarında 1 başhakem ve 1 destekçi hakem bulunmaktadır.
Basketbol maçlarında 54 faul yapmış bir oyuncu oyundan çıkmaktadır ve maça bir daha girememektedir. Bir ekibin toplam olarak 4 tane ekip faulü olduysa karşı ekip hür atış hakkı kazanmaktadır.
Potaya atılan rakamlar 3 sayı çizgisinden ise haneye 3 sayı, 2 rakamlık kısımdan ise haneye 2 sayı yazılmaktadır.
Oyuncuların kaide dışı hareketlerinden dolayı oluşan hür atışlarda top çemberden geçtiğinde 1 sayı yazılmaktadır.
Maç esnasında oyuncuların yaptığı faullerin neticeleri değişik olabilmektedir. Bununla beraber sporcunun faulü nerede ve nasıl yaptığı oldukça ehemmiyetlidir.
Bir ekip veya oyuncu belirtilen kaidelerden rastgele birini ihlal ederse, ekip topu kaybetmektedir ve top rakip ekibe verilmektedir. Rakip ekip onu saha kenarından atmaktadır ve buna topu oyuna sokma denmektedir. Bayanlar için kaideler, oyuncuların güçlüğünü eksiltmek için azıcık değiştirilmiştir. Ayrıca bayanlar için basketbolu tanıtan Clara Baer, 1895 senesinde bayan oyuncular için bir dizi kaide yayınlamıştır.
Basketbol, ekip halinde oynanan bir reyindir, elle ve topla oynanmakta ve her bir ekipte beş birey bulunmaktadır. Oyunun emeli ise 3,05 metre yükseklikte olan potadan topun basket atılmasıdır. Zaman geçtikçe büyüyen bir spor dalı haline gelmiş ve günümüzde ise profesyonel olarak oynanan spor dalıdır.