Kaşeksi (Cachexia)
Kaşeksi iskelet kası tüketimi ve yağ kaybı ile birlikte, diyet ve egzersizden bağımsız, kontrolsüz kilo kaybı ile karakterize bir sendromdur. Kaşekside kas kaybı, kilo kaybından önce başlar.
Kaşeksinin Nedenleri
Kaşeksi Belirtileri Nelerdir?
- İştahsızlık (anorexia);
- İskelet kası tüketimi ve yağ kaybı ile birlikte kontrolsüz kilo kaybı; (özellile aşırı kilolu kişilerde kaşeksi sinsi gelişebilir.)
- Halsizlik, zihinsel yorgunluk, yaşam kalitesinin düşmesi, eğlenceli etkinliklere katılmada isteksizlik;
- Fiziksel bozulmadır.
Kaşeksi ve Kanser
Kaşeksi, çoğu kanser hastalığının genellikle ileri evrelerinde ortaya çıkar. Kaşeksinin en sık görüldüğü kanser türleri akciğer, pankreas, mide, özofageal, kolorektal ve baş-boyun kanseridir.
İştahsızlıkla azalan besin alımı ve besin eksikliği, kanser hücrelerinin vücudun yağ hücrelerini ve iskelet kasındaki enerji rezervlerini kullanmasına neden olur. Yani, tüketilen enerji depoları sonucu, kanser hücreleri yakıt kaynakları olarak, büyümek ve hayatta kalmak için yağ hücrelerini ve iskelet kasındaki enerji rezervlerini kullanır.
İleri evre kanserli vakaların yaklaşık % 80'inde kaşeksi görülür ve ölümlerin yaklaşık yüzde 20-40 nedenidir. Bu nedenle diyet çok önemlidir.
Kaşeksi, kanser hastalarının hayatta kalma koşullarını ve yaşam kalitesini bozar. Hastalar kemoterapi gibi tedavileri tolere edemez ve genellikle daha fazla yan etkiye sahiptir. Ameliyat sonrası (postoperatif) komplikasyonlar daha sık görülür. Ayrıca, kanser yorgunluğunu da şiddetlendirir.
Refrakter Kaşeksi (Refractory Cachexia)
Tedavi edilemeyen kaşeksi sorunu olan kanser hastaları, düşük bir performans skoruna sahiptir ve 3 aydan kısa bir yaşam beklentisine sahiptirler.
Kaşeksi Nasıl Teşhis Edilir?
Vücut Kitle İndeksi (Body Mass İndex-BMI)
Vücut ağırlığı ve sağlıklı bir kilo hakkında bilgi verir; boy ve kilo formülü kullanılarak hesaplanır.
Yağsız Kas Kütlesi (Lean Muscle Mass)
Yağsız kas kütlesinin vücut yağına oranını belirlemek için vücut kompozisyonunun ölçülmesidir. Bunu yapmak için kullanılan testler, deri kıvrımları ve biyo-empedansı içerebilir.
Beslenme Günlükleri
Bir gıda günlüğünün tutulması, kaşeksi ile başa çıkmak için önemli bir etkinliktir. Ancak, yeterli miktarda kalori alımına karşın, yetersiz beslenme sonucu da kaşeksi oluşabilir.
Kan Testleri
Beyaz kan hücresi sayımları (WBC), serum albümini, transferin seviyeleri, ürik asit ve C-reaktif protein (CRP) gibi inflamatuar belirteçler değerlendirilir.