Son altı yılda meydana gelen iki trajik kazanın ardından, üçüncü bir Boeing 737 Max uçağının gövdesinin gevşemesiyle yaşanan son olay, Boeing’in itibarını yükseltmek için tasarlanan bu uçak serisinin ciddi bir düşüşe geçmesine sebep oldu. Oscar Wilde’ın eski bir sözünü değiştirerek söylemek gerekirse: Bir uçağın kaybı talihsizlik olarak görülebilir. İki uçağın kaybı ise dikkatsizlik olarak nitelendirilebilir. Peki, son yıllarda üçüncü bir Boeing 737 Max’in ciddi bir sorun yaşaması ne anlama geliyor? 5 Ocak‘ta Oregon’dan havalanan Alaska Airlines’ın 1282 sefer sayılı uçuşu, 16,000 feet yükseklikteyken, uçağın gövdesinin bir parçası koparak yolcuların açık havaya bakmasına sebep oldu. Bu olay, bu tip uçakların yaşayabilirliği ve havacılık endüstrisinin uçak güvenliği konusundaki yöntemleri hakkında ciddi endişeler uyandırıyor.
Kazaya karışan uçak, Boeing’in 2018 ve 2019’daki Boeing kazalarında yer alan model 8’lerden bir nesil sonraki 737 Max model 9’uydu. Bu kazalar 346 kişinin ölümüne neden olmuş ve neredeyse 400 Boeing 737 Max 8‘in 2019’un başlarında 18 aydan fazla bir süre için yerde kalmasına yol açmıştı. İlk bulgular, bu yılın başındaki olayın gevşek cıvatalar ve kopan parçada “kalite kontrol sorunları” nedeniyle yaşandığını gösteriyor. Bu parça, kullanılmayan bir kapı deliğini doldurmak için uçağa takılan bir tıpa idi.
6 Ocak’ta, ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), dünya genelinde faaliyet gösteren yaklaşık 171 Boeing 737 Max 9 uçağını yere indirerek, derhal ve geliştirilmiş güvenlik incelemeleri yapılmasını talep etti. Bunlar, Alaska Airlines uçağında monte edilen kapı tıpaları için yapılan tüm bileşenlerin ve bağlantı elemanlarının kontrolünü de içeriyordu. 9 Ocak’ta FAA, kapı tıpaları olan tüm 737 Max’lerin, FAA’nın uçuşa geri dönmelerini güvenli bulana kadar yerde kalacağını açıkladı. (Boeing, toplamda dünya genelinde 214 737 Max 9 jeti teslim etti, ancak 43’ü FAA’nın yetki alanı dışındadır.)
Boeing 737 Max Neden çok kaza yapıyor ? İşte Boeing 737 Max’in gerçek sorunu
Sonraki raporlamalar, diğer model 9’larda benzer kapı tıpası sorunlarının olduğunu gösteriyor gibi görünüyor. Sosyal medyada paylaşılan bir fotoğraf, United Airlines’ın model 9 filosundan bir uçağın kapı tıpalarında tamamen sıkılmamış vidalar olduğunu gösteriyordu.
WIRED ile iletişime geçildiğinde, Boeing sözcüsü Jim Proulx, Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) tarafından devam eden bir soruşturmaya atıfta bulunarak yorum yapmaktan kaçındı. “Güvenlik bizim önceliğimizdir ve bu olayın müşterilerimiz ve onların yolcuları üzerindeki etkisinden dolayı derin üzüntü duyuyoruz,” Boeing 6 Ocak’ta bir açıklamada belirtti.
Bağımsız bir havacılık analisti olan Robert Mann Jr., model 9’daki son sorunların bunun yerine tedarikçi veya uçağın imalatıyla ilgili olup olmadığını merak ediyor. Airline Weekly’de bir editör tarafından X’te paylaşılan fotoğrafta gösterilen cıvata anormalliklerinin kabul edilemez olduğuna inanıyor. “Eğer bunu arabamda bulsaydım, çok sinirlenirdim ve şunu merak ederdim: Acaba başka hangi sorunlar olabilir?”
Havacılık endüstrisi yayını Leeham News’dan bir analist olan Bjorn Fehrm, bu vidaların sıkıştırılmasının göz ardı edilmesinin önemli olduğuna katılıyor. “Bu büyük bir mesele,” diyor. Ancak, Alaska Airlines olayı söz konusu olduğunda, eğer vidalar tamamen sıkılmamışsa, bunun “önemsiz” olacağına inanıyor. Bu vidaların kapı tıpasını tutmak için tasarlanmadığını söylüyor.