Nasıl biri olmak istiyorum? Ailemle, sevgilimle, arkadaşlarımla ilişkilerimde davranışlarıma neyin yön vermesini istiyorum? Mesleğimde nasıl biri olmak istiyorum? Çocuğumla ilişkimde nasıl bir anne/baba olmak istiyorum? Bunları saptamak için değer verdiğimiz kavramlar ile ilgili gönderilerimize bakabilir ve egzersizler üzerinde çalışabilirsiniz.
Bunu belirledikten sonra, ilgili alanda (aile, meslek vb.) gerçekte olmak istediğimiz kişi olma yolunda küçük adımlar attığımızda buna İLERİ diyelim. Örneğin nasıl bir eş olmak istediğimiz üzerinde düşündük ve bununla uyumlu bir davranışımız oldu, bunu olmak istediğimiz kişiye doğru bir hamle olduğu için “ileri” kategorisine alabiliriz. Kimi zaman, her ne kadar istediğimiz şey bu olsa da, başka nedenlerle olmak istediğimiz kişi olmaktan bizi uzaklaştıran bir davranış da gerçekleştirebiliriz. Buna da “geri” diyelim.
Tüm seçimlerimiz (davranışlarımız) aslında bu iki ana kategoriden birine girer.
İnsan neden geri yönde atım atar? Bunun çok nedeni var. Hiçbirimiz mükemmel değiliz ve öyle ya da böyle gerçekte olmak istediğimiz kişi olma yolundaki ülkülerimize, ideallerimize, değerlerimize uygun davranmadığımız zamanlar olacaktır. Ama önemli olan bunu görmek ve içinde bulunduğumuz küçücük anın gerçekliğine dönerek tam o andaki adımımıza karar vermek.
Bu bölümün egzersizinde örneklerle davranışların ileri ya da geri olduğu üzerinde düşünelim.
İleri? Geri?
Alta doğru indikçe, davranışların kendimizce "gerekçeleri" de örneğe girecek. Ama bunun davranışın (ilgili değer ile bağlantılı olarak) "ileri" ya da "geri" kategorisine girmesi ile ilişkisinin olmadığını farkedin.
- Çocuğumun sağlıklı bir kişiliğinin olmasını istiyorum. Ona zaman zaman dengesiz davranıyorum. (İleri? Geri?)
- Çocuğumun insanlara saygı duyan birisi olmasını istiyorum. Bazen onun yanında başkalarını aşağılıyorum. (İleri? Geri?)
- Çocuğumun benim için ne kadar değerli olduğunu bilmesini istiyorum. Onu hemen şu an arayıp ne kadar sevdiğimi söylüyorum. (İleri? Geri?)
- Çocuğumun diğer insanlar gibi bana da saygı duymasını istiyorum. Bazen ona ceza veriyorum. Cezaların bazen ayarı kaçıyor. Ama o da çok saygısızlık yapıyor. (İleri? Geri?)
- Çocuğum benim hayatımdaki en önemli şey. Ama onunla hemen hemen hiç zaman geçiremiyorum. Çünkü ona iyi bir gelecek sağlamak için sürekli çalışmam gerekiyor. (İleri? Geri?)
Farklı alanlarda kendi değerlerinizi düşünün. Kendi değerleriniz ile uyumlu (ileri) ya da uyumsuz(geri) davrandığınız anları farkedin. Kendinizce bazı gerekçeleriniz olabilir. Bunları da farkedin.
Gerekçelerinizle ilgili şunun üzerinde düşünebilirsiniz: bu gerekçe mi önemli? yoksa benim değer verdiğim bu alanda olmak istediğim kişi olma yolunda attığım küçük adımlar mı?