Çek Nasıl Ciro Edilir?
Ticari işletmelerin ya da kişilerin finansal araçlarından olan ekler, sadece yazan ve adına yazılan kişi arasında kalmak zorunda değildir. Örneğin X firmasının Y firmasına borcunu ödemek için verdiği çek, Y firması tarafından Z firmasına "ciro edilerek" verilebilir. Ancak burada değişen tek şey tahsil edecek kişidir. Her türlü X kişisi çek üzerinde yazılan miktarı ödeyecektir ama en sonunda parayı alacak olan kişi Z kişisidir.
Çeki Ciro Etmenin Yolları
Çeki ciro eden kişiye ciranta denir. Ciro işlemi ciranta tarafından iki şekilde yapılabilir.
Örneğin ciro edilecek olan çek Ahmet Ekşi (isim örnek olarak verilmiştir) adına yazılmış. Ahmet Ekşi ise borçlarını ödemek için elindeki çeki Mehmet Akın'a (örnek isim) ciro edecek. Ahmet Bey bu işlemi 2 farklı şekilde yapabilir.
İlk yöntem "tam ciro"dur. Ahmet Bey çekin arkasına "Mehmet AKIN'a ödeyiniz" yazar, altına da kendi ismini ve soyadını yazıp imza atar. Mehmet Bey tekrar ciro etmediği sürece çeki sadece o tahsil edebilir.
İkinci yöntem ise "beyaz ciro"dur. Ahmet Bey bu durumda çekin arkasına sadece "Ödeyiniz" yazar, kendi ismini ve soyadını yazıp imza atar. Bu durumda çek kimin elindeyse o tahsil etme yetkisine sahiptir.
Hamiline Ne Demektir?
Bazı çekler direkt bir isme değil "hamiline" olarak düzenlenir. Hamiline düzenlenen çekler, tarihi geldiği zaman kimin elindeyse onun tarafından tahsil edilebilir. Bu tarz çeklerde ciro etmek zorunluluk değildir, ancak yine de ciro edilebilir, bu bir tür teminat işlevi görür.
Çekin arkasındaki sayfa artık dolduğu zaman çeke yeni bir kağıt parçası eklenir buna da alonj denir. Çekle ilgili tüm hükümlere tabidir.
Aval Nedir?
Çeklerle ilgili ayrı bir konu ise aval kavramıdır. Çeki düzenleyen kişi (keşideci) den başka, çekin üzerine atılan diğer imzalar "aval" sayılır ve aval veren kişi (avalist) çek ödenmezse bir nevi kefil durumundadır.
Çek karşılıksız çıktığı zaman çekin son sahibi cirantacıya, keşideciye (çeki düzenleyen kişiye) ve avala başvurabilir. Aynı zamanda karşılıksız çeki yazan kişiye çek yazma yasağı konulur. Hapis cezası son düzenlemeyle kaldırılmıştır.
Alınan çek karşılıksız çıktığında yapılması gereken işlemleri Çek Karşılıksız Çıkarsa Ne Yapılır? makalesinden öğrenebilirsiniz.