Karaköy'den Tophane'ye doğru tramvay yolunu izlerseniz, Kemeraltı adıyla bilinen o işlek ve sevimsiz caddede sola baktığınızda zemin katlarda dağcılık, avcılık, dalgıçlık sporları için teçhizat satan dükkânlar göreceksiniz. Trafik ışıklarına geldiğinizde de solunuzda sur gibi görünen eski ve yüksek duvarlar... İşte onların arkasında iki ayrı dünya var.
Biri kilise, diğeri genelev. Öyle yakınlar ki, kilisenin avlusundan genelevlerin oda pencerelerini görüyorsunuz. İcraatı değil tabii. İnsanı bir düşünce alıyor şimdi. Nasıl oluyor da bu iki dünya bu kadar iç içe geçiyor?
Önde Surp Pırgiç Hisus Kilisesi var, yani, Kurtarıcı İsa Kilisesi. 1834 yılında bir padişah fermanı ile yapılmış. İstanbul'un en eski Ermeni-Katolik kilisesi. Dünyanın Hristiyanlığa geçen ilk ulusu olan Ermenilerin inanç sistemi bildiklerimizin dışında. Ermeniler, kendilerine Hristiyanlığın Aziz Tatyos ve Aziz Bartalmay tarafından daha ilk yüzyılda getirildiğine inandıklarından, "Apostolik Kilise" derler. Ermeniler büyük çoğunlukla bu "Apostolik" mezheptendir.
Roma İmparatorluğu'nda 390'larda Hristiyanlık "devlet dini" olduğunda, Ermeniler Hristiyanlığı toplu olarak çoktan kabul etmişlerdi. Doğu ve Batı Kiliselerinin 11. Yüzyılda düşmanca ayrılması Doğuda Ortodoks, Batıda Katolik mezheplerinin oluşmasına ve Haçlı Seferlerine yol açmıştı. Dağlık ve ulaşılmaz bölgedeki Ermenilerin bu kavgayla bir alakaları yoktu. Batılı Haçlılar'ın hedefi kutsal topraklar olan Filistin'i "kâfir" Ortodokslar'ın elinden kurtarmaktı.
Katolik Kilisesi tarih boyunca boş durmadı ve "Apostolik" olan Ermenileri de kendi cenahına çekmeye çalıştı. Bu faaliyet özellikle laisizm öncesi Katolik Fransa'nın öncülüğünde gerçekleşti. Bu propaganda sonucunda bazı Ermeniler Katolik olmayı seçtiler. Sayıları çok az. O kadar az ki, bu kiliseyi başka Hristiyan gruplara "ödünç" veriyorlar bugün.
Görmeye değer bir yapı.