UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay, 2020 Dünya Felsefe Günü münasebetiyle verdiği mesajda, bu yılki kutlamanın olağanüstü doğasının altını çizdi.
"Bu gün, bu yıl özellikle anlamlı" dedi. "Bize akademik bir disiplinden veya bir insan biliminden çok daha fazlasını kutlama fırsatı veriyor, ancak dünyada var olmanın belirli bir yolu, bugün içinde yaşadığımız bağlam tarafından daha da gerekli hale getirildi."
Azoulay'ın bahsettiği bağlam, elbette hayatımızın her alanına dokunan koronavirüs salgınıdır. Nitekim, Barselona'dan Bağdat'a COVID-19, herkesin günlük rutinlerini, yani “dünyada varlığını” kökten değiştirdi.
11 Eylül saldırıları ve 2008 mali krizinden farklı olarak - 21. yüzyılın ilk iki küresel olayı - bu salgın kimseyi hiçbir yerde esirgemedi ve sonuçları onlarca yıl dünyanın her köşesinde hissedilmeye devam edecek.
Bu acil durumun küresel doğası, herkesi bunu profesyonel veya kişisel olarak sona erdirme çabalarına katkıda bulunmaya zorlamıştır. İmmünologlar, doktorlar ve hemşireler aşı geliştirme ve hastalara yardım etme arayışında vazgeçilmez hale gelirken, diğerleri sadece maskeler takarak ve kilitlenmeler sırasında savunmasız komşularına yardım etmeyi teklif ederek katkıda bulundular.
Peki filozoflar nasıl katkıda bulundu? Klasik olarak tanımlandığı şekliyle “bilgelik sevgisi” bir pandemide herhangi bir fark yaratabilir mi?
Karl Marx'ın bir zamanlar işaret ettiği gibi, “Filozoflar şimdiye kadar dünyayı sadece çeşitli şekillerde yorumladılar; önemli olan onu değiştirmektir. " Ancak bu yıl öğrendiğimiz bir şey, bu gerçekliğin tersine çevrilmesi gerektiğidir.
Pandemi, her ne pahasına olursa olsun, özellikle sömürücü zenginliği yoğunlaştıran kapitalizm yoluyla ve çevrenin genişliğinde büyüme zorunluluğunun doğrudan bir sonucudur. Bu, hepimizin etrafımızdaki dünyayı yorumlamak için yeterince zaman harcayıp harcamadığımızı ve eylemlerimizin öncesinde düşünceli düşünme ve tartışmadan önce gelip gelmediğini düşündürmelidir.
İzolasyon yanlısı “önce Amerika” adayın ezici bir yenilgiye uğradığı son ABD başkanlık seçimleri, bu benzeri görülmemiş küresel acil durumun küresel bir çözüm gerektirdiği konusunda artan bir fikir birliğine işaret etti. Eğer durum gerçekten böyleyse, felsefe bu krizin çözümüne harika bir şekilde katkıda bulunabilir. Sonuçta, genellikle dar bir odağa sahip olan ve yerelleştirilmiş çözümler sunan "uzmanların" aksine, felsefe her zaman sorunları küresel bir perspektiften ele almayı hedefler.
Judith Butler, Achille Mbembe ve Giorgio Agamben gibi pek çok ünlü filozof, salgın ve dünyadaki tüm insanların ondan öğrenebileceği dersler hakkında yazmıştır, ancak küresel bakış açısı özellikle değişim takıntımızı engellemeye yardımcı olabilecek iki düşünür vardır. ilk önce yorumlamak için zaman ayırmadan dünya - Slavoj Zizek ve Bruno Latour.
Zizek ve Latour, bu salgının üstesinden nasıl geleceğimiz konusunda mutabık kalmıyorlar, ancak her ikisi de bizi bir sonraki küresel acil duruma hazırlayabilecek yeni fikirler ve sorular sunuyor.
Zizek, bu salgınla başa çıkma şeklimizin "sonuçta insan yaşamına karşı temel duruşumuza bağlı olduğunu" iddia ediyor. Bu nedenle, bu acil durumun dünyayı değiştirmekten çok daha fazla ön plana çıkardığına inanıyor - aşırı eşitsizlik, hayatımızın metalaştırılmış dijitalleşmesi ve çevreye kurumsal olarak saygısızlık gibi - yüzeyin altında öfkeli. boyunca.
Mültecilerden aşırı yoksullukta veya savaş bölgelerinde mahsur kalanlara kadar, COVID-19'un nispeten küçük bir sorun olduğu milyarlarca insanın olması, birçoklarının öne sürdüğü gibi “hepimizin aynı gemide” olmadığımızın bir göstergesi.
Bu aynı zamanda evden güvenli bir izolasyon içinde çalışamayan ve bunun yerine günlerini süpermarketlerde, dağıtım depolarında, fabrikalarda ve sokaklarda çalışarak geçirmek zorunda kalanlar için de geçerlidir ve yalnızca işverenlerinin onlara sunmayı umduğu güvenlik önlemleriyle korunur. Zizek, bazılarının özel karantinalarında hayatta kalabilmek için, dünya kapitalist pazarının düzgün işleyişinden başka bir şey için hayatlarını riske atmak zorunda olduklarını açıklıyor.
Sloven düşünürüne göre, salgın sadece kapitalizmin bu yıkıcı sonuçlarını ortaya çıkarmakla kalmıyor, aynı zamanda komünizmin yeniden icadı için bir fırsat sunuyor. Sovyetler Birliği'nin eski tarz komünizminin olası bir yeniden doğuşundan değil, daha çok “artık piyasa mekanizmalarının insafına olmayacak küresel ekonominin yeniden örgütlenmesinden” bahsediyor. Viral pandeminin yanı sıra Zizek, eşitsizlik ve ekolojik bozulma salgınıyla da yüzleşmeye çağırıyor - hayata ve doğaya karşı tüm duruşumuzun yeniden değerlendirilmesi.
Bu yeniden değerlendirme, Bruno Latour'un pandemiye tepkisinin de merkezinde yer alıyor. Ünlü Fransız bilim filozofu, koronavirüs acil durumunun devam eden ekolojik kriz için bir "kostüm provası" olarak anlaşılması gerektiğini öne sürüyor.
Koronavirüs salgını, diye açıklıyor, sadece tek başına bir sağlık krizi değil, çok daha büyük bir sorunun parçası, devam eden küresel ekolojik yok oluşun bir anı.
Bu virüsle toplu olarak mücadele etmemiz gerektiğini şimdi kabul ettiğimiz doğru olsa da, bu kabul, devam eden çevre bozulması ile bu hastalığın salgını arasındaki bağlantıyı pek fazla kişi çekmediği için devam eden ekolojik krize yayılmadı.
Fransız düşünürüne göre pandemi, "kendi aralarında insanlar" ile sınırlı olmayan, aynı zamanda "mikroplar, [] internet, hukuk, kanunlar gibi insan formlarına sahip olmayan diğer aktörleri de içeren yeni bir toplum tanımı gerektirmektedir. hastanelerin organizasyonu, devletin lojistiği ve iklim. "
Latour, bu salgın sona erdiğinde politikacılardan ekonomik iyileşmenin bu durumu yaratan iklim politikalarını ilk etapta geri getirmemesini talep etmenin yükümlülüğümüz olacağına inanıyor. Birkaç hafta içinde ekonomik sistemimizi her yerde askıya almayı başardığımız gerçeği, sözde kapitalist ilerleme trenini anında durdurmanın ve bir alternatif yaratmanın mümkün olduğunun bir göstergesidir. Son zamanlarda söylediği gibi, "Bir şeyi değiştirebilseydim, bu üretim sisteminden çıkıp bunun yerine politik bir ekoloji inşa etmek olurdu."
Hem Zizek, hem Latour, hem de bu salgını alenen düşünen diğer filozoflar, “dünyada olma tarzımızı” yeniden gözden geçirme zamanının geldiğine hemfikir. Çok uzun süredir, sonuçlarını dikkatlice düşünmeden dünyayı çok hızlı değiştirdik. Bu nedenle hem Zizek hem de Latour, birçok kişiyi daha iyi bir gelecek yaratmanın yeni yollarını düşünmek, sorgulamak ve hayal etmek için bir tür geri çekilmeye zorlayan kilitlenmeleri memnuniyetle karşılıyor.
Zizek'in "küresel ekonominin yeniden örgütlenmesi" çağrısı ve Latour'un "politik ekoloji" arzusu bu salgın sırasında bile kulağa gerçekçi gelmeyebilir, ancak sadece bu fikirleri düşünmek bile "içinde bulunma tarzımızı" yeniden gözden geçirmemiz ve yorumlamamız için bize yeterince baskı uygulayabilir.