ekonometri, ekonomik ilişkilerin ve olayların istatistiksel ve matematiksel çözümlemesi. Hükümetler ekonomik politikalarını belirlemede, özel işletmeler ise fiyat, mal stoku ve üretim kararlarının alınmasında ekonometrik yöntemlerden yararlanır.
İlk ekonometri çalışmaları, bir malın fiyatıyla, satılan miktarı arasındaki ilişkinin, nicel olarak ifade edilmesine yönelik girişimlerdi. Kuramsal olarak, tüketicinin belirli mal ve hizmetlere yönelik talebi, tüketicinin gelirine ve satın almayı istediği malların göreli fiyatlarına bağlıdır. Fiyatlarda ve gelirde meydana gelen değişikliklerin, satılan miktar üzerinde öngörülebilir etkiler yaratması beklenir.
İlk ekonometri uzmanları fiyat ve talep değişiklikleri arasındaki ilişkiyi incelemede belirli bir döneme ilişkin piyasa istatistiklerinden yararlanırlardı. Ayrıca, gelir ve harcama arasındaki ilişkilerin tahmininde gelir düzeylerine göre gruplandırılan aile-bütçesi istatistikleri kullanılırdı. Bu tür çalışmalar, hangi malların talebinin esnek, hangilerinin esnek olmadığını, başka bir deyişle hangi malların satışlarının fiyatlarındaki değişikliklere duyarlı, hangilerinin duyarsız olduğunu gösterir.
Üretici açısından, ekonometrik çözümleme üretim, maliyet ve arz fonksiyonlarını inceler. Üretim fonksiyonu, bir firmanın çeşitli girdileri ya da üretim faktörleri ile çıktıları arasındaki teknik iüşkinin matematiksel bir ifadesidir. Üretim fonksiyonuna ilişkin ilk istatistiksel çözümlemeler, kullanılan “son” birim işgücünün ya da sermayenin üretime katkısı oranında üründen pay alacağını öngören marjinal verimlilik kuramının doğruluğunu sınamaya yönelikti. Sonraki çalışmalar fiyat değişikliklerine göre ayarlanan ücretin emeğin verimliliğiyle ilişkili olduğunu gösterdi.
Maliyet fonksiyonları konusundaki ilk çalışmalar, üretimde bir birim artış sağlamak için toplam maliyete eklenen miktarı ifade eden marjinal maliyetin üretimin artış süreci içinde önce azaldığını, ama belirli bir üretim düzeyinden sonra artmaya başladığını öne süren kuramla ilgiliydi. Yapılan ekonometrik çalışmalar marjinal maliyetin aşağı yukarı her zaman sabit kaldığını göstermiştir.
Arz fonksiyonlarının tahminine yönelik çalışmalar çoğunlukla tarım alanıyla sınırlı kalmıştır. Burada sorun sıcaklık, yağış miktarı ve salgın hastalık gibi sistem dışı faktörlerin etkileriyle fiyat ve girdilerdeki değişiklik gibi sistem içi faktörlerin etkilerini aynştırabilmektir.
Birçok ülkede yapılan araştırmalar nüfusun küçük bir bölümünün geleneksel olarak ulusal gelirin çoğunu aldığını göstermektedir. Bu istatistiksel düzenliliği matematiksel terimlerle göstermek ve gelir dağılımındaki bu genel eğilimi açıklamak için çeşitli girişimlerde bulunulmuştur. Gelir dağılımı ölçümleri, gelir dağılımındaki eşitsizliğin toplam talep üzerindeki etkisini çözümlemede genellikle önemli bir yer tutar.
1930’lann ortasından sonra, ulusal gelir muhasebesi ile makro iktisat kuramındaki gelişmeler, bütün bir ekonomiyi matematiksel ve istatistiksel denklemlerle açıklama girişimleri çerçevesinde makro iktisat modelleri kurma yolunu açmıştır.
- Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’de L. R. Klein ve A. S. Goldberger’in geliştirdiği bir model, sonradan geliştirilen birçok ekonometrik makro modelin öncülü oldu. Yıllık veriler baz alınarak kurulan bu model, günümüzde Michigan modeli olarak adlandırılan biçimle daha da geliştirilmiştir. Sonradan üç aylık veriler kullanılarak geliştirilen modeller, ekonomideki kısa dönemli hareketlerin çözümlenmesine ve çeşitli değişkenler arasındaki gecikmelerin daha iyi tahmin edilmesine olanak sağlamıştır. ABD Federal Rezerv Kurulu, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Pennsylvania Üniversitesi’nin birlikte geliştirdikleri bir model, özellikle para sektörünün tümünü kapsayacak biçimde tasarlanmıştır. Bu model, gecikmelerin aynntıh bir biçimde değerlendirildiği birçok mali denklem ile parasal etkenlerin ekonomi üzerinde yarattığı temel etkileri gösteren bütünleyici denklemlerden oluşur. Sanayileşmiş birçok ülkede de benzer modeller geliştirilmiştir. Ayrıca gelişmekte olan ülkeler için de birçok model oluşturulmuştur,
Makro modellerin geliştirilmesindeki temel araç, iktisadi tahminlerin gerçek değerlere yaklaştırılması ve kamu politikalarının çözümlenmesi olmuştur. Modeller, iktisadi dalgalanmalara ve iktisadi büyümeye de uygulanmıştır.