Bu sayfadaki Notlar
Anne Sütü Nasıl Oluşur?
Anne Sütü Nasıl Oluşur?
Anne sütü göğüsteki özel hücreler tarafından yapılır. Süt bu hücrelerden kanallar vasıtasıyla inerek göğüs ucundaki deliklerden bebeğinize ulaşır. Bebeğiniz doğduktan sonra vücudunuzun süt yapmaya devam etmesi için iki önemli şey olmalıdır. Birincisi, göğüs ucunun uyarılması, sinirler vasıtasıyla vücudunuza daha fazla süt yapma mesajını iletir. Bebeğinizin uygun pozisyonda göğsünüzü emmesiyle, ya da sütünüzü sağmanızla gerçekleşir. Sürekli süt yapmanın ikinci anahtarı, sütün göğüslerden sık ve tamamen boşaltılmasıdır. Ne kadar fazla süt çıkarırsanız o kadar fazla süt yaparsınız.
İlk Süt … Ağız sütü ( kolostrum ), göğüslerden gelen ilk sütün ismidir. Göğüsler hamileliğin 16.haftasında koyu, yapışkan, sarımsı beyaz bir madde olan ağız sütünü yapmaya başlar. Ağız sütünün miktarı az olduğundan ilk kez anne olanlar bebekleri için sütü olmadığını düşünür. Az miktarda olan ağız sütü boşa gider. Ağız sütü yeni doğan yeni doğan bebeğiniz için ideal bir besindir. Bunun bazı sebepleri vardır. Birincisi, yaşamın ilk aylarında bebeğinizin hastalıklara karşı korunmasına yardımcı olacak bol miktarda antikor içerir. İkincisi, oldukça konsantre bir besin kaynağı olup yüksek oranda protein ve mineral içerir. Az miktarda ağız sütü, aynı anda ve belirli bir ritimle emme, yutma ve nefes alma yeteneğini kazanması için pratik yapmasını da kolaylaştırır. Bebeğiniz ritmi yakaladığında sütünüz de iştahıyla orantılı olarak artar.
İlk birkaç haftada sütünüzün görünümü, miktarı değişir. Örneğin; olgun süt ağız sütünden daha ince görünür, fakat gerçekte kalori değeri daha yüksektir. İlk birkaç günlük emzirmeden sonra süt yapımının ve göğüslere kan akışının artmasından dolayı göğüsleriniz şişer. ( daha büyük, daha olgun ve biraz hassas ). Bu olgunluk birkaç gün sürebilir ve bebeğin göğüs ucunu gerektiği gibi yakalamasını engelleyebilir. Bir çok anne göğüsleri iyi saran ve destekleyici sutyen giydiğinde kendini daha rahat hisseder.
Ilık suyla duş yapmak göğüslerinizin temizliği için yeterlidir. Göğüslerinize sabun sürmekten kaçının; cildinizi kurutabilir ve doğal yumuşatıcıları yok edebilir. Göğüs uçları düz veya ters dönük olan kadınların sutyenlerinin içinde göğüs koruyucusu kullanması. Göğüs koruyucuları, göğüs ucu için ortasında delik bulunan çanak şeklinde özel tasarımlı sert plastikten yapılır. Bebeğin göğüs ucunu daha kolay yakalayabilmesi amacıyla göğüs ucunun dışarı çekilmesi için sabit ve hafif bir basınç uygular. Göğüs koruyucuları eczanelerde ve tıbbi malzeme satan dükkanlardan temin edebilirsiniz
Anne Sütü Nasıl Artar
Bebeklerin alması gereken tüm besinleri içeren, onları bulaşıcı hastalıklara karşı koruyan ve bağışıklık sisteminin güçlü olmasını sağlayan anne sütünün artırılması için bir dizi önerilerde bulunuluyor.
İlk 4-6 ayda anne sütü, bebek için gerekli tüm besinleri içeriyor. Bu süre içinde anne sütüyle beraberinde başka bir gıda verilmesinin gereksiz olduğu belirtiliyor.
Emzirme anne ile bebek arasındaki ilişki kalitesinin en yüksek seviyede olmasını sağlıyor, aynı zamanda psiko-sosyal ortamı yaratıyor. Anne sütü ile beslenen çocuklarda bulaşıcı hastalıklar daha seyrek görülüyor. Ayrıca araştırmalar, emzirmenin annede meme ve yumurtalık kanseri gelişme olasılığını azalttığını gösteriyor.
Bebeklerin sağlıklı gelişmesi, büyümesi ve hastalıklardan en iyi şekilde korunması için anne sütü vermelisi öneriliyor. Uzmanların, anne sütünün yeterince gelmesi için önerileri şöyle:
Kendinizi psikolojik olarak emzirmeye hazırlamak, ayrıca emzirme eğitimi ile birlikte meme başının süt vermeye hazır hale getirilmesi için gerekli egzersizleri öğrenmek ve uygulamak için doğumdan önce mutlaka bir çocuk hekimine gitmelisiniz.
Sütünüzün gelmesini beklemeden ve kesinlikle şekerli su vermeden, bebeğinizi doğar doğmaz ilk yarım saat içinde mutlaka emzirmelisiniz.
Doğduğu andan itibaren istedikçe emzirilmelidir. Yenidoğan bebekler genellikle 8-10 öğün emmek isterler. Öğün sayısı daha sonra giderek azalır. Sık emzirme bol süt gelmesini sağladığı gibi, göğüslerin şişmesini ve acımasını da önler.
Emzirmeden önce veya sonra ticari mama, inek sütü ya da başka gıdaların verilmesi, bebeğin aldığı süt miktarını azaltır. Bu durum da daha az süt gelmesine neden olur. Bu tür ek gıdalara, bebek 4-6 aylık olmadan başlamamak gereklidir.
Başkaca sıvılar vermek için biberon kullanılmamalıdır, bebeğin meme emmesini tümüyle kesebilir. Biberonun gerektirdiği emme şekli meme emilmesinden daha farklı ve kolay olduğu için biberonu tercih etmelerine neden olabilir.
Anne bebeğini emzirdiği dönemde kendi beslenmesine de özel bir önem göstermelidir. Emziren anne, günde en az iki litre sıvı, en az iki bardak süt içmeli veya yoğurt ve peynir gibi süt ürünlerini yemelidir.
Protein gereksinimini karşılamak için kuru fasulye, nohut, mercimek gibi kuru baklagiller, et, tavuk, balık gibi yiyeceklerden her öğünde yemelidir.
Bol bol sebze ve meyve ihmal edilmemelidir.
Ayrıca sütünün az geldiği düşüncesinde olan annelerin şekerli gıdalardan (pekmez, bal, reçel gibi) daha fazla tüketmesi tıbben tam kanıtlanmış olmamakla birlikte faydalı olacaktır.
Emziren annenin ruhsal yönden desteklenmesi, huzurlu bir ortam sağlanması ve mutlu edilmesi de son derecede önemlidir.
Her emzirmede, bir önceki beslenmede en son verilmiş memeden başlanmalıdır.
Bebeğin emme gücüne bağlı olmakla birlikte her emzirme yaklaşık 20-30 dakika sürmelidir.
Anne Sütü Nasıl Çoğaltılır?
Emzirmek, annenin bebeğine vereceği en güzel armağan, onun için yapabileceği en iyi şeydir. Bebek için en iyi beslenme, hayata sağlıklı bir başlangıç yapma yoludur.
Emzirmenin başlatılıp sürdürülebilmesi için özellikle bebeğin babası olmak üzere tüm aile anneyi desteklemeli; gebelikte takibini yapan doktoru, çocuk doktoru ve aile hep birlikte olumlu, destekleyici bir tutum içinde olmalıdırlar. Bu yazıda, annelere anne sütünü arttıracak bazı önerilerimizi sıralayacağız.
Daha Sık Emzirin:
Yenidoğan bebeğinizi en az 2 saatte bir emzirin, uyuyorsa uyandırın. Gece ise, 4-5 saatten uzun uyumasına izin vermeyin, uyandırıp emzirin. Bebeğin sık sık emmesi anne sütünü arttıracak en önemli etkendir. Bu durum, ilk günlerde yeni anne için biraz yorucu olsa da, emzirmenin başarıyla sürmesi ve bebeğin kilo alması ona bu ilk sıkıntıları unutturacaktır.
Emzirmek İçin Göğsünüzün Dolmasını Beklemeyin:
Göğsünüzde her zaman bebeğe yetecek süt vardır, emzirme sırasında da, hormonal uyarıyla vücut yeniden süt üretecektir. Göğüslerin çok dolu olması bebeğin daha çok doyduğunu göstermez. Aynı şekilde, bazen pompayla sütü sağan anneler gelen miktar karşında hayal kırıklığı yaşayabiliyorlar. Pompayla çektiğiniz miktar, bebeğin memede ne kadar alabildiğinin bir ölçüsü değildir. Bebeğin yeterince beslendiğini ancak kilo alışıyla anlayabiliriz.
Daha Uzun Süre Emzirin:
Bebeğin belli bir süre değil, bir göğsü bitirene kadar emmesini sağlayın, sonra da öbür göğse geçin. Böylece, hem önce gelen sulu sütü, hem de sonra gelen yağlı sütü alacak, vücudunuz da süt yapımı için gereken uyarıları almış olacaktır.
Emzirme Sırasında Bebeği Mümkün Olduğunca Çıplak Bırakın:
Emerken kolay yorulup bırakan, uyuyakalan bebekler; bezleri kalacak şekilde soyulup anneyle cilt teması sağlanırsa daha uzun ve etkili emmeleri sağlanabilmektedir. Üşümemesi için bir örtü ile korunarak emmesi sağlanabilir. Emerken özellikle bebeğe eldiven giydirmemeli, anneye dokunabilmesine fırsat vermeliyiz.
Emzirmeye ve Kendinize Odaklanın:
Yenidoğan bebeğini emziren anne önceliğinin emzirme olduğunu bilmelidir. Dinlenmeye, dengeli beslenmeye zaman ayırmalı, babadan emzirme dışı işlerde yardım almalıdır. Ev işlerini de bebekle birlikte mükemmel bir şekilde yürütmesi gerekmediğini kabullenmeli, her şeyi hallederim deyip kendini strese sokmamalıdır.
Biberon, Emzik Vermeyin:
Emzirme dengesi kurulup bebek kilo almaya başlayana kadar (tercihen ilk 1 ay ) bebeğe biberon, emzik vermeyin. Böylece tüm emme faaliyetini memede gerçekleştirecek, süt yapımını uyarmış olacaktır.
Süt Nasıl Geliyor?memenin Yapısı
Süt nasıl geliyor?
Meme ucunu çevreleyen koyu renkli deride kabarıklıklar görürsünüz (montgomere bezleri). Bu bezler yağlı sıvı salgılar, meme derisini sağlıklı tutar. Memenin içinde küçük milyonlarca kesecikler (alveol) vardır. Aşağıdaki resimde üç alveol büyütülmüş olarak gösterilmiştir. Her alveol süt salgılama hücrelerinden oluşur.
Beyinde kana salgılanan prolaktin hormonu bu hücrelerden süt salgılanmasını sağlar. Yukarıdaki şekilden görüleceği üzere bebek meme emdiğinde meme ucundan beyne duyusal uyarı gider. Bu uyarıya beyin prolaktin hormonu salgılayarak cevap verir.
Prolaktin kan karışımına karışarak memeye gider ve süt salgılayıcı hücrelerden süt salgılatır. Buradan şunu anlıyoruz bebek ne kadar fazla emerse memede o kadar fazla süt yapılır, bebek az emerse memelerde az süt yapar.
Bir çok anne bebeklerinin gereksinimi olan sütten daha fazla süt üretirler. Bir annenin iki bebeği varsa ve ikisi de emiyorlarsa memeler iki bebek için süt yapar. Birçok annenin en az iki bebeğe yetecek kadar sütü olur.insan beyni geceleri daha fazla prolaktin yapar. Gece bebek emzirilirse süt yapımı çok daha fazlalaşır.
Prolaktin hormonu anneyi gevşetir ve uykusunu getirir. Bu yüzden anne geceleri emzirse bile iyi dinlenir.
Bebek meme emdiğinde meme ucundan anne beynine uyarı gider. Uyarıya cevap olarak beyinden oksitosin hormonu salgılanır. Oksitosin kan yoluyla memeye gider ve alveol çevresindeki kas hücrelerinin kasılmasını sağlar böylece alveol içindeki süt kanallara akar ve bebeğin ağzına süt gelir.
Oksitosin prolaktinden daha çok üretilir. Bu şekilde memedeki süt bu emzirme için akıtılır. Anne bebeğinin acıktığını düşünürse oksitosin hormonu devreye girebilir, bebek emmeye başlamadan süt akabilir. İyi duygular, bebeğiyle mutlu olmak, sevgiyle onu düşünmek ve sütünün onun için en iyi şey olduğunu bilmek oksitosin refleksinin çalışmasına ve sütün akmasına yardımcı olur. Bebeği görmek, dokunmak, bağırdığını duymak da oksitosin refleksini harekete geçirebilir.
Ancak ağrı, endişe yada sütünün yeterli olmadığını düşünmek gibi kötü duygular oksitosin refleksini baskılayabilir. Oksitosin refleksi iyi işlemezse bebek sütü almakta zorlanır. Anneler sütlerinin olmadığını sanırlar. Süt yapılmaktadır ancak dışarı akamamaktadır. Onun için anneler huzurlu bir ortamda olmalı ve olumlu düşünmelidirler.
Anne sütünde önleyici madde anne sütünde süt üretimini azaltan bir madde (inhibitör). Eğer memede çok süt varsa bu madde süt salgılanmasını durdurur. Böylece memeyi çok dolu olmanın Zaralı etkilerinden korur. Bu çok gerekli bir mekanizmadır. Bilhassa 2 yaşında bebek memeyi bıraktığı zaman memelerin aşırı sütle dolup çatlamasını önler.
Eğer süt emilme veya sağılma yoluyla memeden boşaltılırsa bu inhibitör maddede ortadan kalkar ve meme daha fazla süt yapar.
Eğer bebek bir memeden emmeyi bırakırsa inhibitör madde etkisiyle bu meme süt yapmayı keser meme mutlaka sağılarak boşaltılmalıdır.
Eğer bebek bir memeden daha fazla emerse bu meme daha fazla süt yapar ve diğerine göre daha büyük olur.
Anne Sütü Nasıl Saklanır?
Anne sütü nasıl saklanır?
Anne sütünü sağdıktan sonra hijyenik bir şeklide nasıl dondurabilirsiniz? Anne sütünün saklanması ile ilgili bilgiler pudra.com’da…
Özellikle çalışan anneler için oldukça dikkat edilmesi gereken bir konu; sağılan anne sütünün saklanması.
Göğüslerin sağılması için tasarlanmış elektrikli veya elle çalışan süt çekme pompaları sayesinde hazırladığınız sütleri doğru bir şekilde saklamak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini biliyor musunuz?
Anne sütü nasıl sağılır?
Alman Hastanesi’nden Uzm. Dr. Alper Soysal hazırlanma ve temizlik aşamasının önemine dikkat çekiyor.
- Göğüslerinizi sağmadan önce mutlaka ellerinizi yıkayın.
- Göğüslerinizi temiz tutmak için günde bir kez banyo veya duş almak yeterlidir.
- Her kullanımdan önce pompanın setlerini sıcak sabunlu su ile yıkayın.
- Hastaysanız ve bir ilaç almanız gerekiyorsa doktorunuza danışın.
Anne sütü nasıl saklanır?
Dr. Alper Soysal anne sütünün nasıl muhafaza edileceğini anlatıyor.
- Her seansta sağdığınız sütü plastik, temiz bir şişeye veya plastik süt toplama poşetlerine koyabilirsiniz.
- Şişeleri ucunda emziği olmadan kapak ile sıkıca kapatınız. Poşetler ise lastik bir band ile kapatılabilir.
- Sağdığınız ve poşetlediğiniz her sütün üzerine bebeğinizin ismini ve tarihi yazmayı unutmayın.
Anne sütünü saklama süreleri
Sema Hastanesi’nden Dr. Arzu Gebeşçe anne sütünün saklama sürelerini şu şekilde toparlıyor:
- Anne sütü dondurmadan 72 saat ve dondurulmuş sütü erittikten sonra 24 saat buzdolabında (+ 1 ile +4 °C arasında) saklanabilir.
- Süt, tek kapılı buzdolabının buzluğunda (-7 ile -2°C arasında) 3 haftaya kadar, iki kapılı buzdolaplarının buzluğunda 3 ay saklanabilir.
- Sütünüzü derin dondurucuda (-18 °C nin altında) 6 aya kadar saklanabilir.
Donmuş sütü eritirken dikkat edilmesi gerekenler
- Buzdolabında yavaş olarak eritiniz (100 cc sütün erimesi birkaç saat sürebilir).
- Sıcak suyun altında bir kap içinde daha hızlı olarak eritme de yapılabilir.
- Donmuş sütü oda sıcaklığında bekleterek eritmeyin.
Sütü ısıtırken dikkat edilmesi gerekenler
- Soğuk süt, akan ılık su altında veya bir biberon ısıtıcısında ısıtılabilir.
- Sütü fazla ısıtmayın. Sütün kesilmesine ve bazı proteinlerin hasar görmesine neden olabilir.
- Sütü eritmek veya ısıtmak için mikrodalga fırınların kullanılması önerilmemektedir.
Anne sütünün saklanmasıyla ilgili diğer önemli konular…
- Eritilmiş sütü bir saatten fazla oda ısısında bırakmayın.
- İkinci kullanımdan sonra kalan sütü atın.
- Eritilmiş sütü tekrar dondurmayın.
- Sütü buzdolabının kapağına koymayın.
- Sütler bir termos içinde buz ile birlikte taşınmalıdır.