ABD'de Demokrat Partili Kongre üyeleri tarafından önerilen ve türünün ilk örneği olan milyarderler vergisinin ülkenin en zenginleri tarafından tepkiyle karşılanması bekleniyor. Vergi uzmanları ve yatırımcılara göre milyarderleri sahip oldukları varlıklar üzerinden vergilendirmeyi planlayan öneriyi uygulamak kolay olmayacak.
Demokrat Parti'nin önerisi, ABD'de yaklaşık 700 milyarderin sahip oldukları hisse senetleri ve diğer varlıkları değer kazandığında bunlar üzerinden yıllık vergi ödemesini temel alıyor. Önerinin bugün (Salı) açıklanması bekleniyor.
Mevcut vergi sisteminde hisse senetleri üzerinden, ancak satılmaları durumunda vergi ödeniyor. Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Demokratlar'ın, planın 250 milyar dolar gelir getirmesini, bu tutarın sosyal güvenlik ağını genişletmeye ve iklim değişikliğiyle mücadele etmeye katkı sağlamasını umduğunu kaydetti.
Ancak yasalaşsa bile bu planın hayata geçirilmesi zor olabilir. Uzmanlar, milyarderlerin servetlerini kolayca takip edilebilen varlıklardan çekeceğini ve yeni kurallar uyarınca vergilendirilen varlıklardan vergilendirilmeyen varlıklara kaydıracağını söylüyor.
Planı "Aptalca bir fikir" olarak tanımlayan milyarder yatırımcı Leon Cooperman, böyle bir yasanın "doğal olmayan" ekonomik tepkilere yol açabileceği uyarısında bulundu ve "İlericiler delirmiş" dedi.
Ancak yaptığı araştırmalarla Demokrat Parti'ye getirdiği vergi önerilerinde ilham kaynağı olan California Üniversitesi ekonomi profesörü Gabriel Zucman, "Milyarderler orta sınıftan daha az oranda vergi ödüyor" dedi. Zucman, plan için, "Tarihi olur. Şimdiye kadarki en ilerici vergi uygulaması anlamına gelir" şeklinde konuştu.
Reuters haber ajansına göre milyarderleri değer kazanan varlıkları üzerinden vergilendirmek, sosyal harcama paketine ilişkin ideolojik anlaşmazlıkları çözmeye çalışan Demokrat Partililer'in üzerinde anlaştığı ortak bir payda olabilir. 10 yıla yayılması ve 1,5 trilyon dolar tutarında olması planlanan sosyal harcama paketi, Başkan Joe Biden'ın siyasi önceliklerinden biri.
Biden'a yakın bir kaynak, Başkan'ın zenginleri ve şirketleri daha çok vergilendirme fikrini savunduğunu ve özel çevresinde, milyarderi vergilendirme önerisini desteklediğini söyledi.
Merkezci tavrıyla bilinen Demokrat Partili Batı Virginia Senatörü Joe Manchin, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, "İnsanların şu anda ödemedikleri vergileri ödemelerini sağlayacak her türlü öneriye açığım" şeklinde konuştu.
İleride karşılaşılacak zorluklar
Vergi ve hukuk uzmanlarına göre öneri, Kongre'den geçmesi durumunda kısa süre içinde mahkemelerde açılacak temyiz davaları ve yeni kurallardan kaçınmaya çalışan vergi mükelleflerinin hukuk mücadelesiyle karşılaşacak.
Sermaye yönetimi firması Rockefeller Capital Management Vergi Politikaları ve Araştırmalar Birimi Başkanı Tim Laffey, "İnsanların değerinin biçilmesi kolay olan varlıklardan uzaklaşmaya çalışacağını düşünüyorum. Halka açık şirketlerin hisselerinin belirli bir değeri vardır. Bu nedenle alternatif yatırımlara doğru bir eğilim görebiliriz" dedi.
Laffey, değeri artan ancak satılmamış olan varlıkların federal hükümet tarafından vergilendirilebilecek gelir olarak değerlendirilmesinin hukuki olup olmadığı gibi bazı soru işaretlerinin ortaya çıkacağını da kaydediyor.
Senato'daki Cumhuriyetçi Partililer'in lideri Mitch McConnell ise milyarderlerin vergilendirilmesi planıyla ilgili, "Tüm ekonomiyi birkaç günlük tartışmadan sonra yeniden düzenlemekten bahsediyorlar" dedi ve ”kuş beyinli plan” yakıştırması yaptığı öneri üzerinde "herhangi bir anlamlı çalışma ya da inceleme yapılmadığını" söyledi.
Ayrıntıları henüz kesinleşmeyen plan uyarınca hisse senetleri ve diğer alınıp satılan varlıklardan elde edilen kazanca yönelik vergilendirme, sadece 1 milyar doların üzerinde varlığa sahip olan ya da üç yıl üst üste 100 milyon dolar gelir elde edenler için geçerli olacak.
Plana göre milyarderler, kazanımları üzerinden yıllık sermaye kazancı vergisi ödeyecek. Kayıplar ise vergi yükümlülüğünü dengeleyecek. Oysa mevcut sistemde milyarderler, varlıklarını kazanca çevirmedikleri sürece, uzun yıllar boyunca vergiden muaf tutuluyor. Bir yıldan fazla süre elde tutulan varlıklara yönelik yüzde 23,8 olan sermaye kazancı vergisi, yüzde 37 oranındaki azami rutin gelir vergisinden daha düşük.
Gayrimenkul ya da bir şirkette sahip olunan pay gibi, kolaylıkla ticareti yapılamayan varlıklar da yeni plan uyarınca vergiye tabi olacak. Bu durumda milyarderler, sözkonusu varlıkları sattıklarında ilave bedel ödemekle yükümlü olacak.
Biden'ın yeni varlık vergisi planına karşı çıkmayan bazı milyarderler de var. Yatırımcı ve liberal aktivist George Soros'un sözcüsü, Pazartesi günü Reuters'a yaptığı açıklamada, Soros'un planı desteklediğini söyledi.
Araştırmacı gazetecilik sitesi ProPublica'nın Haziran ayında yayınladığı bir habere göre Soros, üç yıl üst üste federal gelir vergisi ödemedi. ABD'de gelir vergisi toplamaktan sorumlu kurum olan İç Gelir Dairesi'nin (Internal Revenue Service-IRS) özel verilerine dayanan haberde ayrıca online perakende devi Amazon'un sahibi Jeff Bezos ve Tesla'nın kurucusu ve CEO'su Elon Musk'ın birkaç yıl boyunca federal gelir vergisi ödememenin yolunu bulduğu kaydedilmişti.
Yeni yasa tasarısının milyarderlerin riayet etmesini garanti altına almak için bazı şartlar içermesi bekleniyor. Federal hükümete vakıfların, mülklerin ve diğer hukuki yapıların vergi kaçırmak için kullanılmadığından emin olması amacıyla inceleme yapma yetkisi tanımak, bu adımlardan biri olabilir.
Reuters'a göre önerinin, bütçe kesintileri ve kullandığı hantal teknoloji nedeniyle verimli işleme becerisini yitiren İç Gelir Dairesi üzerinde yeni bir baskı unsuru olabileceği söyleniyor.