Toprak altma, üstüne ya da su içine yerleştirilen ve etkisini doğrudan doğruya ya da basmç yoluyla gösteren patlayıcı madde.
Tarihçe
Çok eski çağlardaki kent kuşatmalarında kazdan yeraltı galerileri, surların temelinde yer alan büyük bir çukurla son bulur, ağaçtan yapılmış büyük bir iskeletle desteklenen surun yeterince uzun bir bölümü yalnızca iskelete dayanır bir hale geldiğinde, burası ateşe verilip çökmesi sağlanırdı. Böylece duvarda bir gedik açılmış olurdu.
Barutun bulunması bu işlemi kolaylaştırdı; Düşman istihkâmının altmda bir yer kazıp burayı barutla doldurmak yeterliydi. Böylelikle oluşan mayın ocağının patlaması, istihkâmı havaya uçurarak, toprağı ve duvarı dağıtıyordu.
Mayın kullanarak istihkâmı yok etme tekniği, köprülerin hızla yok edilmesi yoluyla düşmanın ilerlemesini geciktirme amacındaki geri çeküen ordular tarafından da kullaıuldı. XIX. yy. sonlarında mayın kullanımı yaygınlaştı: Tünellerin yok edilmesinde kullanıldı; çevresinin sarılması güç olan bölgelerde çöküşün sağlanması için yollar üstünde bomba çukurları kuruldu. Stratejik hedeflerin (fabrikalar, elektrik santralları, depolar,vb.) yok edilmesinde de mayından yararlanılarak düşman harekâtı başarısızlığa uğratıldı. Bu mayın düzenleri, üstünlüğü ele geçirmek ve hedefleri en uygun zamanda ortadan kaldırmak için önceden düşünülen yok etme planları çerçevesinde kullanıldı.
Birinci Dünya savaşı sırasında, Almanlar, geri çekilirken, ayrılmalarından az sonra patlayan “gecikmeli” mayınların yam sıra bir çekmece, kapı ya da benzeri eşyaların açılmasıyla patlayan, az miktarda patlayıcı maddeden oluşmuş tuzaklardan da yararlandılar.
Tanksavar ve Antiporsonel Mayınlar
Tanksavar mayınlar, koruyucu içine yerleştirilmiş bir patlayıcı madde, bir patlatıcı (detonatör) ve basınçla işleyen bir ateşleyici içerirler. Bu düzenekler gerek mayın tarlalarında, gerekse yollarda görünmeyecek biçimde toprak altına yerleştirilirler. Bunlar, düşmanın, kolayca yok etmesini önlemek için, çoğunlukla antipersonel mayınlarla birlikte kullanılırlar. Tanksavar mayınların patlama etkisi yeterlidir ama antipersonel mayınların da büyük bir alana öldürücü parçalar fırlatması gerekir. Antipersonel mayınların etkisi, patlamadan önce iki metrelik bir yüksekliğe fırlayan,“sıçrayan” mayınlar sayesinde artırılır.
Denizaltı Mayınları
Gemilerin çarpmasıyla ya da yakınlarından geçmesiyle patlayan denizaltı mayınları genellikle ikiye ayrılır: 1. Suda istenen derinlikte yüzmelerini sağlayan bir demirleme aygıtının bulunduğu “temas mayınlan”; 2. gittikçe daha çok kullanılan ve özellikle “magnetik mayınlar”la “ses mayınları ”m kapsayan “etki mayınları”.