Wachowski kardeşlerin 1999 Yılında gösterime giren bilimkurgu filmi “The Matrix” o zamana kadar izlediğimiz bilimkurgulardan çok farklıydı. 2003 Yılında vizyona giren devam filmleri Reoloaded ve Revolutions ile birlikte derin felsefik sorgulamalar yapan, gerçek nedir sorusunu soran ve hala üzerinde okumalar ve teoriler geliştirilen bir seri olmuştu. Seri bittikten 13 yıl sonra bile hala filmler ile ilgili yeni teoriler ortaya atılıyor. “The Film Theorist” isimli youtube kanalı ise yayınladığı videoda “Neo seçilmiş kişi değildi, Ajan Smith seçilmiş kişiydi” teorisini ortaya atıyor.
Gerçekliği ve algıları sorgulatan distopik bilimkurgu Matrix serisinde, insanlar makinalara enerji sağlamak için kullanılıyorlar ve bu süre içinde de “Matrix” adı verilen bir bilgisayar simülasyonunun içinde yaşıyorlardı. Sadece algıladıkları kadarını gerçek zanneden insanlar, bir simülasyonun içinde olduklarını farketmiyorlardı. Felsefesi Platon’un “Devlet” eserinde geçen “mağara alegorisi”ne dayanan Matrix serisi, felsefi olarak oldukça derin ve sorgulayıcı bir seri idi. Mağara Alegorisine göre, ışığa açılan uzun bir girişi olan bir yeraltı mağarasının en dibinde, insanlar çocukluklarından beri, ayaklarından ve boyunlarından zincire vurulmuş olarak hareketsiz bir şekilde oturmakta ve yalnızca önlerini görebilmektedirler. Onların arkasında, yüksekte bir yerde bir ateş yanmakta ve ateşle bu insanlar ya da mahkumlar arasındaki yolda, küçük bir duvar ya da perde bulunmaktadır. Duvar ya da perdenin arkasında ise, konuşarak ya da sessizce, ellerinde türlü türlü araçlar, taştan ya da tahtadan yapılmış insana, hayvana ve daha başka şeylere benzer kuklalar taşıyan insanlar geçmektedir.
Mağaranın en dibinde oturan mahkumlar, yalnızca, ateşin aydınlığıyla perdeden duvara vuran gölgeleri görebilmektedirler. Ellerinden, ayaklarından ve boyunlarından zincire vurulmuş, hiçbir şekilde kımıldamayan bu mahkumlar mağaranın duvarındaki gölgeleri, duvara gölgesi vuran nesnelerle karıştırmakta, perdenin arkasından yankılanan seslerin duvardaki doğrudan doğruya gölgelerden geldiğine inanmaktadırlar. Bu mahkumların sahip oldukları bilgi, onların gözleriyle ve kulaklarıyla kazandıkları duyusal bilgidir ve bu görsel bilgi duvardaki gölgelerin, yani görünüşlerin bilgisidir. Yani bir bakıma bu mahkumlar sadece algıladıkları kadar bilgiyi doğru zannetmektedirler.
Serinin kahramanı “Neo” ise The One, yani seçilmiş kişiydi. Matrix’i farkedip, değiştirebilecek ve insanlara özgürlüğü getirebilecek olan karakterdi, fakat “The Film Theorists” isimli youtube kanalının yayınladığı videoda, oldukça ilginç bir teori ortaya atılmakta. Teoriye göre, serinin asıl seçilmiş kişisi Neo değil, Ajan Smith idi. Bu teoriyi destekleyen ve savundukları belli başlı argümanlarını ise şu şekilde sıralıyorlar;
-Kehanete göre “The One” Matrix’in içinde doğmuş olmalıydı ve Matrix’i istediği gbi değiştirebilmeliydi. Filmlere göre aslında Neo ve diğer tüm Matrix’e bağlı yaşayan insanlar tam anlamıyla Matrix’in içinde doğmamışlardı. Matrix’in içinde “doğan” kişiler, Matrix’in yarattığı yapay zeka programlardı ki, Ajan Smith buna uyuyor. İkinci ve üçüncü filmde gördüğümüz üzere de, Smith Matrix’i değiştirme yeteneğine sahip. Neo sadece Matrix kurallarını esnetebiliyor, değiştiremiyor.
-Yine kehanete göre seçilmiş kişi ilk Matrix’ten beri var olmalıydı. Filmlerde Neo için bu kişinin reenkarnasyonu deniliyor, fakat Ajan Smith’in ilk filmde yaptığı konuşmadan onun ilk Matrix’ten beri orada olduğunu anlayabiliyoruz, ayrıca üçüncü filmde kendisini “Matrix’in annesi” olarak adlandıran Kahine anne diye sesleniyor.Böylece Matrix’in içinde doğması biraz daha anlam kazanıyor.
-İlk filmin sonunda Neo tarafından yok edilen Smith, ikinci filmde “yeni bir adam” olarak sistemin anamolisi şeklinde geri geldiğini söylüyor. İkinci filmin sonunda Neo ve Matrix’in babası olarak adlandırılan Mimar’ın konuştuğu sahnede, Mimar Neo’ya “seçilmiş kişinin bir sistem anamolisi” olduğunu söylüyor.
-Mimar, Matrix’in yeniden yüklenmesi için Neo’ya seçilmiş kişinin kaynağa dönmesini söylüyor. Üçüncü filmin sonunda ise Ajan Smith Neo’ya kendini kopyalıyor ve Matrix’e asıl kaynaktan bağlanan Neo’nun bedeni sayesinde “kaynağa dönerek” yeni bir Matrix’in yüklenmesini sağlıyor.
Teorinin devamı ve daha kapsamlı hali için bu ilginç videoya göz atabilirsiniz. Görünen o ki, üzerinden yıllar geçse de, Matrix serisi felsefi olarak sorgulanmaya devam edecek.