

Kuş Gribi Kılavuzu
Kuş gribinin insanları etkileyen tipi "H5N1". 1 gram gübrede 1 milyon
kuşu öldürecek kadar virüs bulunabiliyor. Genetik yapısı hızla
değişebiliyor. Sıcakta ölüyor. Mevcut aşılar koruma sağlamıyor.
Kuşlarla yakın temasta bulunanlar en yüksek risk grubu.
Kuş gribi nedir?
Kuş gribi (avian influenza), normalde yalnızca kuşları ve bazen de
domuzları etkileyen, virüs kaynaklı, bulaşıcı bir hastalık.
İnsanlar kuş gribine nasıl yakalanıyor?
1997'de insanlar üzerindeki ilk vakalar görünene kadar, kuş gribinin
yalnızca kuşları etkilediği sanılıyordu.
İnsanlar hastalığa kuş gribi virüsünün bulaştığı kuşlarla yakın temas
ettiklerinde yakalanıyorlar.
Kuş gribinin birçok alt tipi var. Bunlardan H5N1 olarak adlandırılan
tip, türler arası engelleri aşıp kuşlardan insanlara bulaşabiliyor ve
insanları etkileyebiliyor. Grip virüsleri H ve N harfleriyle
tanımlanıyor.
Hastalığın semptomları diğer grip türleriyle benzer: Ateş, baş ağrısı,
kaslarda ve eklemlerde ağrı, boğaz yangısı ve öksürük gibi. Kimi
durumlarda konjonktüvit de görülebiliyor.
Araştırmacılar, Vietnam'daki bir vaka üzerinde çalışırken, virüsün
yalnızca akciğerleri değil, vücudun bütün organlarını
etkileyebileceğini buldu.
Bu bulgu, başka nedeni olan birçok hastalığın hatta ölümlerin de kuş
gribiyle bağlantısı olabileceği anlamına geliyor.
Kuş gribi bir ülke içinde nasıl yayılıyor?
Hastalık ülke içinde çiftlikten çiftliğe kolayca yayılabiliyor. Virüs,
kuş dışkılarında, toz ve toprakta bulunabiliyor. Kuşlar virüsü solunum
yoluyla da kapabiliyorlar. Virüsün bulaştığı gereçler, taşıtlar,
yemler, kafesler, giysiler -özellikle ayakkabılar- virüsü bir
çiftlikten diğerine taşıyabiliyor. Virüs, kemirgen gibi hayvanların
ayaklarıyla, vücuduyla da taşınabiliyor.
Hastalığa yakalanan yabanıl kuşların dışkıları ve bu kuşların su içtiği
kaynaklar nedeniyle de bulaşabiliyor. Kuşların canlı olarak satıldığı
pazarlar da hastalığın yayılmasına neden olabiliyor.
Kuş gribi ülkeden ülkeye nasıl yayılıyor?
Uluslararası ticaret ve göçmen kuşlar, hastalığın ülkeden ülkeye
yayılmasının başlıca nedenleri. Özellikle uzun mesafelerde uçabilen ve
bu virüse karşı en dayanıklı olduğu bilinen yaban ördekleri virüsü
yayabiliyor.
Mevcut salgınlar neden bu denli kaygı uyandırıyor?
Birinci kaygı nedeni, H5N1'in Asya'daki salgınların -hepsinin olmasa
da- çoğunun nedeni olması. H5N1, türler arası engeli aşıp insanlara
bulaşabiliyor ve ağır hastalıklara neden olabiliyor.
Daha da büyük bir kaygı kaynağı, insanlar arasında ortaya çıkabilecek
yeni bir grip salgını. Bilim insanları, aynı kişinin hem kuş gribine
hem de insan gribine yakalanması halinde, kuş gribi virüsüyle insan
gribi virüsünün gen alışverişinde bulunabileceğini söylüyor.
Böyle bir durumda, insanların çok azının bağışıklığının bulunduğu yeni
bir grip virüsüyle karşı karşıya olma ihtimali var. Öte yandan, mevcut
aşılar da bu yeni grip virüsü tipine karşı bir işe yaramayacak.
Bu yeni virüste yeterince insan geni bulunması halinde, (kuşlardan
insana geçmek yerine) bu kez insandan insana bulaşan ve ölümcül
etkilere sahip bir salgının ortaya çıkması olası. Böyle bir durumda,
dünya çapında 2-50 milyon arası kişinin ölebileceği tahmin ediliyor.
Ancak, 2004'te Tayland'da karşılaşılan bir tek vaka dışında, şimdilik
virüsün insandan insana bulaşabildiğine dair bir kanıt yok.
H5N1'in insanlara bulaşması yaygın mı?
Bu durum ender olarak görülüyor. H5N1'in insanlara bulaşmasına ilk
olarak 1997'de Hong Kong'da rastlandı. Hastaneye yatırılan 18 kişiden
altısı öldü.
Ancak bu durum çabuk bir şekilde değişebilir de. H5N1, genetik olarak
hızla değişebilen bir tip; bir başka özelliği de diğer türlerin grip
virüsleriyle gen alışverişinde bulunabilmesi.
Kuşlarda görülen salgınların hepsi insanlar için tehlikeli mi?
Şu an insan sağlığı için tehlikeli görülen tek tip H5N1. İnsana dair
risk değerlendirmesi için asıl önemli olan, kuşlardaki salgına hangi
virüs tipinin neden olduğunu bilmek. Örneğin, son dönemde Tayvan ve
Çin'de görülen kuş gribi salgınlarının nedeni H5N2'ydi. Hindistan ve
Pakistan'dakilerin nedeni de H7 ve H9 tipleriydi.
Salgın halinde alınması gereken önlemler nelerdir?
En önemli önlem, virüsün bulaştığı kuşların hızlı bir şekilde itlaf
edilmesi, çiftliklerin karantina altına alınması ve dezenfekte
edilmesi.
Virüs, sıcakta ölüyor; bunun için 56 derecede 3 saat, 60 derecede yarım
saat kalması gerekiyor.
Buna karşılık serin ortamda barınabiliyor. Örneğin, gübrede üç ay kadar
hayatta kalabiliyor. Su içindeyken, 22 derecede dört güne, 0 derecede
30 günden fazla dayanabiliyor. Kontamine gübrenin bir gramında 1 milyon
kuşu öldürebilecek kadar virüs bulunabiliyor.
Bu nedenle, canlı kümes hayvanlarının ülke içinde ve ülkeler arası
hareketine getirilecek kısıtlamalar da bir diğer önlem.
Tavuk yenebilir mi?
Uzmanlar kümes hayvanı ürünlerinin virüsün yaşayamayacağı ısılarda
pişirilmesi halinde yenmesinde sakınca olmadığını söylüyor.
H5N1'e karşı etkili, insanlara yönelik bir aşı var mı?
Henüz yok. Mevcut aşılar, H5N1'in insanlarda neden olduğu hastalığa
karşı koruma sağlamıyor. Fakat H5N1'e karşı koruma sağlayabilecek
prototipler üzerinde çalışılıyor.
Öte yandan, mevcut antiviral ilaçlar, semptomları azaltıp hastalığın
yayılma olasılığını düşürebilir.
Hastalığı önlemeye ve tedavi etmeye yarayan ilaçlar var mı?
İki tür ilaç var. M2 inhibitörleri (amatadin ve rimantadin) ve
nöraminidaz inhibitörler (oseltamivir ve zanimivir). İnsan gribi için
kullanılan bu ilaçların hastalığa neden olan virüs tipinden bağımsız
olarak işe yarayabileceği düşünülüyor. Ancak, Vietnam'daki vakalarda,
virüslerin M2 inhibitörlerine karşı dirençli olduğu ortaya çıktı.
Mevcut aşılar grip salgınını engellemeye yarar mı?
Evet ama belli alanlar özel olarak hedeflendiği taktirde. Yüksek risk
gruplarına uygulanırlarsa (itlaf ekipleri gibi) aynı anda hem insan
gribi virüsünün hem de kuş gribi virüsünün bulaşma riski azaltılmış
olur.
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilirler.
Lütfen hesabınıza giriş yapınız veya kayıt olunuz.
Powered by AkoComment 2.0!