Arnold Gehlen Kimdir?
Alman sosyal psikolog Arnold Gehlen(1904-1976) Leipzig’de doğdu. 1934’te hocası Hans Driesch’i Leipzig Üniversitesi’nde felsefe profesörü olarak başardı. 1938’de Königsberg’e gitti ve 1940’tan 1944’e kadar Viyana Üniversitesi’ndeydi. 1948’de Speyer’deki Hochschule für Verwaltungswissenschaften’de sosyoloji ve psikoloji profesörü oldu. 1962’den sonra Aachen’de Technische Hochschule’deydi. Hamburg’da öldü.
Felsefi antropoloji olarak bilinen hareketin önde gelen temsilcisi Gehlen, zihin ve zeka kavramlarını biyolojik ve sosyolojik açıdan yeniden yorumlamaya çalıştı. Eklektik düşüncesi, G. H. Mead ve F. C. S. Schiller’in pragmatizmi ile Rudolf von Ihering, Maurice Hauriou ve Carl Schmitt’in entegrasyonu ve Oswald Spengler, Hans Freyer ve Martin Heidegger’in kültürel eleştirisi ile kısmen ilişkilidir. Aynı zamanda ontoloji ve metafiziği reddediyor. Geleneksel ruh ve beden dualizmi, zihin ve madde, teori ve pratiği reddediyor. Bireylerinkilere karşı kolektif veya kurumsal değerlerin baskın rolünü vurgulamaktadır. Rasyonalizmi atar ve günümüzdeki uygarlığı geç dönem gerileme dönemlerinden biri olarak görür.
Gehlen, doğa bilimlerinin deneysel yöntemlerini materyalizme yol açan reddeder ve heterojen durumların analizinde çağdaş entelektüel standartları kullandığından Geisteswissenschaften’ın savunucularının “anlama” yaklaşımını reddeder. Gehlen, felsefe yönteminin sosyokültürel kurumların önemini yorumlamak için kullandığı sezgisel veya fenomenolojik bir yöntem olduğunu iddia ediyor. Gehlen’e göre felsefenin görevi bilimden farklıdır. Bilimlerin olgusal çıkarımlarını alakasız olarak görmezden gelmeyen filozoflar, uygun endişeleri olan gerçekleri çözmelidir. Bu gerçeklikler veya “kategoriler”, insanın ve kurumların en dolu kültürel, sosyal ve tarihsel analizlerden sonra bozulmadan kalan temel nitelikleridir. Gehlen, ampirik olarak böyle bir gerçeklik çalışmasını tasarlar ve bu nedenle tam bir kategori sistemi öngörmez.
Bazı pragmatistler gibi Gehlen de geçerli düşüncenin belirleyicisi olarak eylemi vurguladı. Gerçeği iç tutarlılık ve gerçeklerle yazışma açısından tanımlarken, Gehlen aynı zamanda “iç gerçek” olarak adlandırdığı gerçekliğin başka bir özelliğini de ayırt etti. “Temelde irrasyonel, bilimsel olmayan ve doğrudan kontrol edilemeyen bir deneyimin kendi gerçeği var: bu kesin. Ve bunun bir eylemi var: gelenek, içgüdü, alışkanlık ve inanç temelli deneysel olmayan eylemlerdir. Bu mantıksız, etik kesinlikler rasyonel ya da deneysel gerekçeler olmadan geçerlidir – sadece “uygunluk” ya da içsel akıl sağlığı meselesi olarak geçerlidir. Akılcı bilgi (Wissenschaft), insanın hayvan bileşeninin ilahiyatı ve enerjisi olan Urphantasie’nin ürünü olan toplumun ideallerinin direktiflerinin işlevini üstlenemez.