Bilmeyenler, ya da unutmuş olanlar için açıklayayım:
Bundan tam yedi sene önce Amerika’nın kuzey doğu eyaletlerinden Maryland’in banliyölerinden biri olan Columbia’da yaşıyor, yine başka bir banliyö olan Silver Spring’de akıl hastalarına hizmet veren bir sivil toplum örgütünde çalışıyordum. Evimle işimin arası normalde 20-25 dakika, trafikle birlikte 40-45 dakikalık bir mesafeydi. (Başkent Washington DC’ye birkaç kilometre uzaklıkta olan Silver Spring, Los Angeles’tan sonra Amerika’nın en korkunç trafik eziyeti olan Capital Beltway civarında olduğu için ben de trafikten nasibimi alıyordum.)
Her gün mutlu mutlu işime gidip gelirken bir gün radyoda bir haber duydum: Adamın biri, benzin istasyonunda arabasına benzin doldururken kimliği belirsiz biri tarafından uzak mesafeden vurulup öldürülmüştü. Amerika’da (üstelik de ruhsatlı) silah kullanımının ne kadar yaygın olduğunu göz önünde bulundurarak “Olur böyle vakalar, Amerikan polisi yakalar” deyip geçtim.
Ancak bu tür haberlerin ardı arkası kesilmedi.
Başkent Washington DC civarında neredeyse her gün birisi alışverişe giderken, restorandan çıkarken, bahçesinde çimlerini biçerken, çocuklar okula giderken aynı şekilde “sniper” stili vurulup öldürülüyordu. Vuran kişi ya da kişilerin kim olduğu ya da ne sebeple böyle bir şey yaptıkları hakkında polis hiçbir fikir edinemiyordu. Sağda solda bir iki not, en son da 10 milyon dolar istediklerine dair bir yazı bulunmuştu, o kadar. Bir de vuran kişi(ler)in uzaktan nişan alma konusunda yetenekli ve hatta deneyimli olduğu ve ordudakilere benzer bir tüfek kullandıkları anlaşılmıştı.
Kurbanların da ortak bir yanı yoktu – siyah-beyaz, kadın-erkek, çocuk-erişkin, her türde on insan yaklaşık iki hafta boyunca gece gündüz demeden bu silsileye kurban gitti.
Acayip bir kargaşa vardı. Televizyonlarda sürekli “Kalabalık istasyonlardan benzin alın, arabanızı açık yerlere park etmeyin” gibi tavsiyeler veriliyordu. İnsanlar otoparklarda yürürken kolay hedef alınmasınlar diye zikzaklar çiziyor, okullar öğrencilerin dışarıda vakit geçirdikleri teneffüsleri iptal ediyordu. Olaylar Hollywood filmi gibiydi, ancak korku gerçekti.
Sonunda iki haftaya yakın süren bir terör havasının ardından katil zanlıları bir dinlenme tesisinde arabalarında uyurken yakalandılar. Yakalanmalarına sebep, bambaşka bir eyalette aylar önce karıştıkları bir başka vurma olayında bıraktıkları parmak iziydi. Bir üvey baba-oğul oldukları anlaşılan iki kişi suçlarını itiraf ettiler ve hapsi boyladılar.
Ama iş burada bitmedi. Oğlanın yaşı küçük olduğu için idama çarptırılamadı. Ancak baba idam cezasına mahkûm oldu ve senelerdir süren bir hukuki sürecin ardından dün zehirli iğneyle idam edildi. Yine de, yedi yıl sonra bile kimse bütün bunların neden olduğu, bu iki kişinin neden sinek avlar gibi tanımadıkları insanları çoluk çocuk demeden vurup öldürdüklerine dair tatmin edici bir cevap alamadı.
İşte yukarıdaki haber bunun haberi…
Haberi okuyunca beni bir düşünce aldı:
Onca suçsuz insanı öldüren, ya da –o zamanlar- 17 yaşındaki oğluna öldürten bu canavar ruhlu, ordudan terk, pislik herif idam edildi de ne oldu? Dünya bir pislikten kurtuldu, evet. Ama canına kıydığı insanlar geri mi geldi?
İdam cezası çözüm mü? İnsanları atış talimi yaparmışçasına öldüren bu pislik herifi kapkaranlık bir hücreye kapatıp, ömrünün sonuna kadar oraya mahkûm etmek varken, bu biraz ödül olmuyor mu?
diye düşünüyorum…
Ondan sonra kendimi bu gibi olaylarda yakınını kaybeden birinin yerine koymaya çalışıyorum. Yok yere öldürülenlerden bu insanlardan biri benim yakınım olsaydı ben ne yapardım, ne isterdim? Çok sevdiğim bir kişi bahçesinde çimlerini biçerken, okula giderken sırf birinin canı istedi diye bilgisayar oyunu oynarmışçasına öldürülseydi ben de onu öldüreni kendi ellerimle öldürmek istemez miydim? Ya da bir yakınım canavar ruhlu biri tarafından tecavüz edilip, işkenceyle öldürülseydi aynısını o canavara yapmayı, onu parçalamayı istemez miydim? İsterdim herhalde…
“Öldüğüne seviniyorum. Karım geri gelmeyecek ama en azından artık [o adamı] düşünmek zorunda değilim. Daha rahat nefes alıyorum” demiş karısı öldürülen bir adamcağız. Buna kim ne diyebilir?
“Keşke böyle şeyler hiç olmasa” diye geçiriyorum içimden. Ben “Deniz’e Küçük Aslancık şarkısını söylesem mi, söylemesem mi?” diye düşünürken o aslında böyle acımasız olayların yaşandığı bir hayata hazırlanıyor.
İşte böyle bir düşünceler seline kapıldım haberi görünce…
Dip not 1: The Life of David Gale diye bir film vardı. Kevin Spacey, Kate Winslet ve Laura Linney oynuyordu. İdam cezasının yanlışlığına değinen, hukuk sisteminin de çuvallayabileceğini, arada masum insanların da yanlışlıkla öldürülebildiğini anlatan bir filmdi. Gerçekten etkileyici bir film. Tavsiye ederim.
Dip not 2: Hep bazı konularda Amerika’yı örnek gösteriyorum. Kaldırımlar şöyle iyi, kütüphaneler böyle güzel diyorum. Herhalde Türkiye’nin Amerika’dan daha “medeni” olduğu bir konu varsa o da idam cezasının kaldırılmış olmasıdır. Ama AB istedi diye, ama bilmem ne diye… Yok mu, yok.