Altmışlı yılların başında, Sovyet kimya endüstrisi, gelişmiş roket motorlarının geliştirilmesinde kullanılabilecek yeni bileşik katı yakıt formülasyonları üretti. 1961’te, Bilimsel Araştırma Enstitüsü-1 (şimdi Moskova Isı Mühendisliği Enstitüsü), A.D. Nadiradze, yeni yakıtlar kullanarak umut verici silahların ortaya çıkması için çalışmaya başladı. Teorik çalışmalar, sonuçta tam teşekküllü bir proje geliştirme kararına yol açan bu tür projeler için yüksek umutlar göstermiştir. 5 Eylül 1962, "Temp" projesinin son çalışması sırasında, SSCB Bakanlar Kurulu benzer amaçlarla yeni bir kompleks oluşturmaya karar verdi.
Yeni proje, iki aşamalı katı yakıtlı roket ile donatılmış ve bileşiminde, çeşitli ekipmanlara sahip bir takım kendinden tahrikli makineler içeren bir ön seviye füze sistemi geliştirmeliydi. Yeni bir kompleks geliştirirken, önceki projenin temelini kullanmak gerekliydi, bu yüzden Temp-S olarak adlandırıldı. Buna ek olarak, gelecekte GRAU 9K76 endeksine atandı.
NIH-1 yine projenin baş geliştiricisi olarak atandı. İlgili bazı işletmelerle birlikte “Barikatlar” tesisi, kendiliğinden çalışan bir fırlatıcı ve diğer ekipmanı sunmak zorunda kaldı ve gerekli motorların yakıtından bilimsel araştırma enstitüsü 125 (şimdi NPO Soyuz) sorumluydu. Ayrıca, projeye başka bazı kurum ve kuruluşlar da katıldı.
1962'in sonuna kadar, NII-1 gelecek vaat eden bir füze kompleksinin ileri tasarımı üzerine çalışmaları Aralık ayı ortasında koruyarak tamamladı. Bu zamana kadar, kompleksin temel özellikleri oluştu ve bunlar sonradan önemli değişiklikler geçirmedi. Temp-S sisteminin, tekerlekli bir şasi üzerine kendinden tahrikli bir fırlatıcı, gerekli aralıklarla yönlendirilmiş bir balistik füzenin yanı sıra, mühimmat mürettebatının taşınması ve yeniden doldurulması için gerekli yardımcı ekipmanı içermesi gerekiyordu.
Kendinden tahrikli başlatıcısı 9P120. Orta ve kısa menzilli füzelerle ilgili anlaşmadaki belgelerin fotoğrafı / Russianarms.ru
Bazı raporlara göre, 9K76 kompleksi için başlatıcının görünümü hemen belirlenmedi. Başlangıçta mevcut gelişmeleri kullanmak planlandı, ancak bu projeler asla tamamlanamadı. Temp-S kompleksinin oluşturulmasının ilk aşamalarında, yarı römork üzerine fırlatma sistemlerinin yerleştirilmesinden veya iki tekerlekli araç üzerine kurulumla benzer ekipmanların ayrılmasından vazgeçilmesine karar verildi. Temp kompleksinin 9P11 başlatıcısını yeni roket kullanımına uyarlamak için başarısız bir girişimde bulunuldu.
Kasım ayında, yılın 1962'u, Barricades tesisinin OKB-221'unun ardından 278ПХNUMX ek adını alan kendinden tahrikli bir fırlatıcı Br-9 tasarlamaya başladı. Bu otomobil, Minsk Otomobil Fabrikası'nın özel şasi MAZ-120'ine dayanıyordu. Ana makine, 543 hp gücünde bir D-12А-525® dizel motor ile tamamlandı. ve torku sekiz tahrik tekerleğine dağıtan hidromekanik şanzıman. Bütün bunlar otomobilin 525 t ağırlığa kadar yük taşımasına izin verdi ve 20 tonluk bir römork çekmek de mümkündü. Aracın maksimum hızı 25 km / s'e ulaştı. Bu özellikler, operasyonel-taktik bir füze sisteminin temeli olarak böyle bir şasi kullanmak için yeterliydi.
9P120 başlatıcısının yapımı sırasında, mevcut şasiye bir takım özel ekipman monte edilmesi önerildi. Böylece, çerçevenin arkasında, füze kompleksini kontrol etmek için ekipmanlı ilave kabinler vardı. Ek olarak, krikolar lansman hazırlığında stabilizasyon için monte edildi. Kasanın arkasına bir roket depolamak, taşımak ve başlatmak için sallanan bir sistem verildi.
Bir roket ile çalışmak için ekipman birkaç temel cihazdan oluşuyordu. Önceki füze sistemlerinden farklı olarak, Temp-S'nin bir roketi ısıtılmış bir 9YA230 konteyner içinde taşıması gerekiyordu. Bu cihaz, içine yerleştirilen roketi tamamen kaplayan bir gövde aldı. Kabın arka ucu bir başlangıç tablası ile kaplandı. 9Я230 ürününün üst kısmı (kabın taşıma konumunda) iki açılır kapı şeklinde yapılmıştır.
Br-278 fırlatıcı fırlatma rampası, gerekli tüm donanıma sahip, silindirik kasalı bir ünitedir. Roketlerin desteklenmesi, doğru yöne dönmesi için tahrikler, gaz kapama kalkanları vb.
Roket 9М76 kafa olmadan. Orta ve kısa menzilli füzelerle ilgili anlaşmadaki belgelerin fotoğrafı / Russianarms.ru
9P120 projesinde, roketi fırlatma için saklama ve hazırlama konusunda özgün bir yöntem uygulandı. Bu konuma geldikten ve makineyi düzleştikten sonra roket kabını dikey konumda kaldırmak ve ardından kanatlarını açmak gerekliydi. Roket ve fırlatma rampası istenen konumda kaldı ve boş bir kap aracın çatısına geri dönebilir. Konteynırın kullanılması, füzelerin depolanma süresini ve kompleksin dağıtımını önemli ölçüde iyileştirdi. Bu nedenle, hareket halindeki bir konumdan konuşlandırmak için sadece 25 dakika gerekliydi ve 9-230 konteyner yatay konumda iken, başlatıcı bir yıl boyunca görevde kalabilir. Konteynır olmadan, bir roket 2 saatten daha fazla alarm veremez.
Br-278 makinasının uzunluğu 11,5 m'ye, genişlik - 3,05 m'ye ulaştı .. Ek donanımın ağırlığını ve kasanın taşıma kapasitesi dahilindeki roketi koruyarak, temel özellikleri diğer kasalardaki taban şasisi seviyesinde muhafaza ederken nispeten yüksek bir hareketlilik sağlandı.
Karmaşık 9K76 "Temp-S" için kendinden tahrikli fırlatıcıya ek olarak, çeşitli amaçlar için birkaç başka makine geliştirilmiştir. Savaş üniteli füzeler, 9P215 makinesinin 9XX230 ürününe benzer şekilde ısıtılmış bir 9Т230 konteyner taşıyan 9Т120 taşıma araçları ile taşınabilir. Bu ürünün karakteristik bir özelliği kapalı bir kuyruk ucu ve kısa mesafelerde taşıma için iki tekerlek aksıydı. 9Т219 taşıyıcıları ısıtma sistemine sahip olmayan daha kısa bir kap kullandılar. Savaş birlikleri olmadan füzeler taşımalıdır. Roketlerin nakliye araçlarından rampalarına taşınması için iki tip kamyon vinci önerildi. Taşıyıcılar ve vinçler, MAZ-543 şasisi temel alınarak, kendiliğinden çalışan bir fırlatıcı için temel olarak kullanılana benzer şekilde yapılmıştır.
Savaş başlıklarının taşınması, topografya ekipmanlarının yerleştirilmesi, ekipman bakımı vb. ZIL-131, ZIL-157, GAZ-66 vb. şasi bazında çeşitli özel araçlar önerildi. Bu nedenle, roket taburu, muharebe görevi sırasında, ateşleme veya fırlatma için hazırlık sırasında belirli operasyonlardan sorumlu, çok sayıda çeşitli teçhizatı içermelidir.
Roket aşırı yükleme işlemi. Fotoğraf Rbase.new-factoria.ru
Temp-S kompleksi kontrollü iki aşamalı katı yakıtlı roket 9М76 aldı. Bazı kaynaklarda, bu ürüne, kullanılan savaş başlığı türüne bağlı olarak 9M76B ve 9M76B1 de denir. Aynı zamanda, bilindiği kadarıyla, farklı savaş ekipmanlarına sahip roketler, sözde tek bir ürün temelinde inşa edildiklerinden, tasarım konusunda minimal farklılıklara sahipti. motorları ve kontrol sistemlerini içeren roket bloğu.
Roket 9М76 birkaç ana bölmeye ayrılmıştır. Konik kafa kaplaması gerekli tüm donanıma sahip bir savaş başlığı içermiştir. Uçuşun aktif bacağının tamamlanmasından sonra baş kısmı ayrılacaktı. Arkasında, ikinci kademenin gövdesine bağlı nispeten küçük bir alet bölmesi yerleştirildi. Birinci ve ikinci aşamalar, silindir gövdeli ve kuyruk ucunda bir nozül bloğu ile benzer bir yapıya sahiptir. Bir ışık çiftliği tarafından bağlanan basamaklar ve kontrol kabloları için ek bir kasa arasında. İlk etabın kuyruk ucunda başlangıç masasını desteklemek için gerekli parçalar vardı. İkinci aşamada katlanabilir kafes stabilizatörleri tespit edildi.
Karmaşık 9K76 muharebe konumunda. Fotoğraf Militaryrussia.ru
Roketin her iki aşaması da benzer tasarıma sahip motorlara sahipti. Motor gövdelerinin sarım teknolojisi ile cam elyafından üretilmesi önerildi. Karışık yakıt PEU-7FG'nin şarjları kasanın içerisine yerleştirildi ve belirli bir süre için gereken itme karakteristiklerini sağladı. Motorun kuyruk ucunda dört nozül bulunan bir taban vardı. Motor yüklerinin toplam kütlesi 6,88 t, uçuşun aktif kısmındaki roketi kontrol etmek için hareketli nozul kullanılması önerildi. İkinci aşamada, gazların nozüllere yönlendirilmesi, hareket yönünde ileriye dönük bir kesme itme sistemi alındı. Onların yardımıyla, ikinci kademenin gövdesi düşmüş kafa kısmından çıkarıldı.
Bazı raporlara göre, altmışlı yılların sonunda, 9М76 roket motorları yeni yakıt kullanacak şekilde yükseltildi. Şimdi karışık bütil kauçuk yakıt T-9-BK'nin şarjlarının kullanılması önerildi. Bu yakıtın temel özelliklerini koruyarak motor performansının bir kısmını iyileştirebilir.
Roket için bir jiroskop ile stabilize edilmiş bir platforma dayanan özerk bir atalet rehberlik sistemi oluşturulmuştur. Azimuttaki ilk kılavuzun, fırlatma rampasını doğru yönde döndürerek gerçekleştirilmesi önerildi. Fırlatmadan sonra, tüm işlemler otomatik roketle gerçekleştirildi. Kafes stabilizatörleri sayesinde, ürünün istenen yörünge üzerinde yaklaşık olarak tutulması sağlandı ve otomatik ekipman belirtilen uçuş parametrelerinden sapmayı hesapladı ve hareketli nozüllerin aktüatörlerine komutlar verdi. Uzayda gereken noktaya ulaştıktan sonra, kontrol sistemi savaş başlığını düşürmek ve ikinci aşamayı yavaşlatmak zorunda kaldı. Bundan sonra, savaş başlığı bağımsız ve kontrolsüz balistik yörüngeyi sürdü.
Temp-S projesinin farklı aşamalarında, 9М76 roketinin dört tip savaş birimiyle donatılması önerildi, ancak yalnızca iki benzer ürün seri üretime ve işletmeye ulaştı. Serinin ilki, termonükleer şarj 19 CT gücüne sahip AA-300 savaş ünitesiydi. Daha sonra güç 81 CT ile AA-500 ürünü geldi. Belirli bir aşamada, roketin Temp kompleksi için oluşturulmuş kimyasal bir savaş başlığıyla tamamlanması planlandı, ancak bu teklif uygulanmadı.
Roket başlangıç konumunda. Fotoğraf Russianarms.ru
9М76 roketinin toplam uzunluğu 12,384 m'dir, bunlardan 4,38 m birinci aşamada ve 5,37 m ise ikinci sıradadır. Ürünün taşıma konumundaki maksimum çapı 1,2 m'ye ulaştı, başlangıç ağırlığı 9,3 t'yi geçmedi, 500-550 kg ağırlığına sahip tipine bağlı olarak, savaş birimi. Teknik şartnamelere uygun olarak, atış menzili 300 ile 900 km arasında olacaktır. Dairesel sapma, 3 km'ye getirilmelidir.
Projenin geliştirilmesinin başlamasından kısa bir süre sonra, umut verici füzelerin üretimine hazırlanmak için Bitki No. XXUMX (Votkinsk) görevlendirildi. Projede yer alan diğer işletmeler, Temp-S kompleksi 235K9'in diğer elemanları ile ilgili benzer talimatlar almıştır. Teknik bir proje geliştirme ihtiyacı nedeniyle, gerekli ürünlerin üretimine yalnızca 76'in ikinci yarısında başlaması mümkündü. Yıl sonuna kadar, füzelerin ve diğer ekipmanların ilk prototipleri test için Kapustin Yar test sitesine gönderildi.
Basitleştirilmiş teçhizata sahip ilk roket testleri Aralık 1963'ta yapıldı. Bir sonraki yılın Mart ayında, savaş başlığı simülatörünü 580 km mesafeye getirebilecek olan tam teşekküllü bir ürünün ilk lansmanı tamamlandı. İlk testler sırasında, 9М76 roketi, geliştirilmeye ihtiyaç duyması nedeniyle yetersiz menzil ve doğruluk özellikleri gösterdi. Ek olarak, uçuşta füzelerin imhasıyla birkaç acil durum başlatıldı. Projenin işlenmesi için testler kısaca yarıda kesildi.
Temp-S kompleksinin fonlarının bulunduğu yere yerleştirilmesi. Şekil Rbase.new-factoria.ru
Denetimlerin bir sonraki aşaması, kendinden tahrikli fırlatıcı 9P120 ve füze kompleksinin diğer yardımcı ekipmanı kullanılarak gerçekleştirildi. 1965'ta yer testlerinin tamamlanmasından önce, 29 dahil olmak üzere 8 balistik füze fırlatmaları standart bir fırlatıcı kullanılarak yapıldı. Tüm teftişlerin sonuçlarına göre, yeni füze sisteminin gereksinimleri karşıladığı ve kendisine verilen muharebe görevlerini çözebildiği tespit edildi. Kompleks 9K76 "Temp-S" benimseme için önerildi.
Aralık 29 1965'in yeni uzun menzilli operasyonel-taktik füze sistemi, stratejik füze kuvvetleri tarafından benimsendi. Bundan kısa bir süre sonra, gerekli ürünlerin seri üretimine yönelik hazırlıklar başladı. Yeni ürünlerin piyasaya sürülmesi, daha önce test için ekipman sağlayan işletmelere emanet edilmesi planlanıyordu. İlk seri rampaları, füzeler ve yardımcı makineler 1966'ta müşteriye teslim edildi. Aynı yıl içinde karmaşık "Temp-S" proje liderleri A.D. Nadiradze, B.N. Lagutin ve A.I. Gogolev Lenin Ödülü'nü aldı.
Temp-S kompleksinin testlerinin tamamlanmasıyla eş zamanlı olarak, Temp-SM adı verilen yükseltilmiş versiyonunun geliştirilmesine başlandı. Temel durumdan, bu kompleks gelişmiş özelliklere sahip yeni bir roket ile farklı olmalıydı. Atış poligonunun 1100 km'ye yükseltilmesi ve QUO'nun 1500 m'ye düşürülmesi gerekiyordu.Çeşitli kaynaklara göre, güncellenen roket testlere ulaştı, ancak hizmet için kabul edilmedi. Bazı nedenlerden dolayı, sadece mevcut Temp-S 9-76'in çalışmaya devam etmesine karar verildi.
Askerlere aktarılan füze kompleksleri, bölümler ve tüccarlar arasında dağıldı. Standart taburda, her biri iki bölmeden oluşan iki roket pili vardı. Departman emrinde kendinden tahrikli bir başlatıcı 9P120 ve çeşitli yardımcı makineler bulunuyordu. Ek olarak, taburun bir kontrol bataryası ve ayrıca birkaç yardımcı müdahele vardı. Bölümlere ek olarak, füze tugatı, hedeflerin keşfedilmesinden, topografik tanımlamanın uygulanmasından, hedef tanımlamasının yapılmasından, vs.
Çeşitli kaynaklara göre, 1967'te, Temp-S sistemlerine sahip altıdan fazla roket ayağı oluşturulmamıştır. Bu tür birimlerin büyük çoğunluğu, Sovyet-Çin ilişkilerinin bozulmasına neden olan Uralların ötesine oturtulmuştu. Diğer füze sistemlerinin de yardımıyla batı yönünü kapsaması önerildi. 9K76 komplekslerinin stratejik roket kuvvetleri tarafından işletilmesi uzun sürmedi - 1968 yılının şubat ayına kadar. Bundan sonra, Genelkurmay tarafından mevcut alayları roket kuvvetlerine ve kara kuvvetlerinin toplarına aktarma emri verildi. Şimdi roket alayları askeri bölgelerin komutasına uymak üzereydi.
GDR'den Temp-S kompleksleriyle donanmış birimlerin çekilmesi. Fotoğraf Militaryrussia.ru
9K76 "Temp-S" makinelerinin seri üretimi 1970 yılına kadar sürdü. En son 9М76 füzesi yalnızca 1987 yılında piyasaya sürüldü. Tüm tehlikeli alanlarda dağıtım için gerekli sayıda üniteyi oluşturmak için üretim hacimleri yeterliydi. İlk önce, Temp-S kompleksleri yalnızca Sovyetler Birliği topraklarında konuşlandırıldı. Daha sonra, seksenlerin başında, Temp-S komplekslerinin Varşova Paktı ülkelerine devri başladı, on yılların sonuna kadar kaldılar.
1987 tarafından yayınlanan raporlara göre, Sovyetler Birliği'nin silahlı kuvvetleri 135 kendiliğinden çalışan rampaları 9P120 ve Temp-S kompleksinden gerekli sayıda başka ekipmana sahipti. Yirmi yıllık üretim için, çeşitli savaş ekipmanlarına sahip 1200 9М76 füzesi üretildi. Sovyet ordusunun birlikleri, SSCB toprakları ve dost devletler topraklarında teçhizat ve silahlar kullandı.
Aralık 1987’te, SSCB ve ABD, Orta ve Küçük Menzilli Füzelerin Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Antlaşma’yı imzaladı ve 500’tan 5500 km’ye kadar bir atış menzili olan komplekslerin terk edildiğini ima etti. Anlaşma uyarınca, Temp-S 9K76 dahil olmak üzere birçok yerli füze sistemi geldi. Zaten 1988'in ilk günlerinde, Sovyet uzmanları, işletmesi anlaşma ile yasaklanan ilk 9М76 roketini söktü. Bunu, mevcut ekipmanın iptali ve işleten parçaların sökülmesi takip etti. Temp-S kompleksinin son roketi Temmuz 1989 sonunda elendi. İmha işlemi tamamlandıktan sonra, yalnızca birkaç adet kendinden tahrikli fırlatıcı ve bir dizi füze modeli korunmuştur. Halen, tüm bu ürünler yerli müzelerin sergileridir.
Hizmet dışı füzelerin imhası. Fotoğraf Militaryrussia.ru
Taktik füze sistemi 9K76 Temp-S sadece Sovyetler Birliği'nde hizmet veriyordu. İhracat için bu gelişme teklif edilmedi. Bazı yabancı kaynaklar, bu tür sistemlerin veya teknik belgelerin dost yabancı ülkelere devredilmesine ilişkin müzakerelerden bahseder. Ancak, bu tür müzakereler - gerçekte yapılsalar bile - tedarik sözleşmelerinin ortaya çıkmasına neden olmadı. Ayrıca, bu tür müzakerelerin gerçekliğini doğrulayan ikna edici kanıt bulunmamakla birlikte.
9K76 “Temp-S” füze sistemi, altmışların ilk yarısında, bu tür sistemler geliştirmek için mevcut deneyimler kullanılarak ve ayrıca en son teknolojiler, malzemeler ve gelişmeler kullanılarak oluşturulmuştur. Bu çalışmanın sonucu, özel bir savaş başlığı ile güdümlü bir balistik füze kullanarak ilk menzilli ilk operasyonel-taktiksel kompleksinin ortaya çıkmasıydı. Askerlerin yirmi yıldır yüksek performanslı ekipman kullandığı için proje oldukça başarılı oldu. 9K76 sisteminin işleyişinin ahlaki ve fiziksel eskime nedeniyle değil, yeni uluslararası anlaşmaların ortaya çıkması nedeniyle sona erdiği belirtilmelidir.
Göre:
http://rbase.new-factoria.ru/
http://kap-yar.ru/
http://arms-expo.ru/
http://russianarms.ru/
https://defendingrussia.ru/
http://русская-сила.рф/
http://military.tomsk.ru/blog/topic-193.html
Shirokorad A.B. Yirminci yüzyılın atomik koçu. - M., Veche, 2005.