Kan Pıhtılaşması Belirtileri
Hayati sıvımız olan kanın bazı nedenlerden dolayı pıhtılaşması gerçekleşir. Kan pıhtılaşması belirtileri şöyle anlatılmaktadır;
Pıhtılaşmayı önleyici ilaçların mekanizmasının anlaşılabilmesi için kanın pıhtılaşması ve trombus (pıhtı parçası) oluşumuna ilişkin temel bilgiler gerekir. Pıhtılaşma sürecinde, kanda çözünebilen fibrinojen, kanda çözünemeyen fibrine dönüşür ve kan hücreleri fibrinin oluşturduğu ağsı yapı içinde toplanır.
Fibrinojenin fibrine dönüşmesinde, trombin adlı enzim fibrinojenin büyük protein moleküllerini ufak parçalara ayırır, bu parçalar daha sonra yeniden birleşerek fibrin molekülünü oluşturur.
Trombin kanda protrombin adlı bir ön madde halinde bulunur; bu madde tromboplastin adlı enzim yardımıyla ve kalsiyum iyonlarının (Ca++) varlığında trombine dönüştürülür. Tromboplastin parçalanan trombositlerden ve bir lezyon oluştuğunda doku hücrelerinden salınır. Bunların dışında, Roma rakamları ile adlandırılan çok sayıda pıhtılaşma faktörü pıhtılaşma mekanizması üzerinde etkilidir. Bu faktörler protrombin gibi karaciğerden kaynaklanır ve bazılarının bireşimlenmesi için mutlaka K vitamini gereklidir.
Atardamar ve toplardamarlarda iç katmanın zedelenmesi sonucunda trombositler bu bölgeye yapışır; değişime uğrayan trombositlerden tromboplastin salgılanır ve trombus oluşur. Trombus uygun biçimde yok edilmezse beyin ve kalp gibi yaşamsal organların damarlarını tıkayarak tehlikeli durumlara yol açar.
Damarlardaki kanın akıcılığını etkileyen birçok farklı mekanizma vardır;
• Damarların en içteki katmanı (intima) bir lezyon sonucunda zedelenmedikçe trombositlerin bu katmana yapışması ve pıhtılaşmanın başlaması olanaksızdır.
• Pıhtılaşma sisteminin tersi etki gösteren ve pıhtılaşma enzimlerini ketleyen bir sistem vardır; normal olarak bu iki sistem denge halindedir. Pıhtılaşmayı engelleyen sistemlerin en iyi bilineni trombinin etkisizleştirilmesini sağlayan antitrombin sistemidir.
• Kanın düzenli olarak dolaşması ve pıhtılaşmayı başlatan bazı ürünlerin seyreltilerek karaciğerde parçalanması.
• Kanın pıhtılaşmasını hızlandıran ve ketleyen sistemlerin dengede olması.
Pıhtının oluşması yukarıda belirtilen pıhtı önleyici mekanizmaların yetersiz kalmasından kaynaklanır. Süreci başlatan patolojik olay durumdan duruma değişir.
• Toplardamar içinde trombus oluşmasını başlatan olay kan akışının yavaşlamasıdır; yavaşlamanın uzun sürmesi sonucunda iç katmanda lezyon oluşur ve kanın pıhtılaşmasını sağlayan ürünlerin ortamdan uzaklaştırılması engellenmiş olur.
• Atardamar içinde trombus oluşması ise öncelikle damar duvarındaki aterom plağı gibi bir lezyona bağlıdır. Aterom plağı trombositlerin bu bölgeye yığılmasını ve birbirine yapışmasını kolaylaştırır, bunun sonucunda da “beyaz” trombus adı verilen yapı oluşur. Damarın kendi ekseni çevresinde dönmesi ve daralması trombusun büyümesini kolaylaştırır.
• Özellikle atardamarlarda trombus oluşmasında rol oynayan bir etken de fizyolojik olarak pıhtılaşma sistemine karşı çalışan mekanizmaların etkinliklerinin azalmasıdır. Bunun sonucunda bütün vücutta pıhtılaşma artar.
KANIN PIHTILAŞMASI
Herhangi bir nedenle (yaralanma, çizik, kesilme ) başlayan bir kanamada; kan damarlarından kanın akmasını önlemek amacıyla meydana gelen süreçlerin tümüne ”Pıhtılaşma” deniyor. Peki eğer pıhtılaşma olayı gerçekleşmeseydi ne olurdu? Çok basit; en ufak bir kanama bile durdurulamazdı ve kan kaybından ölürdük.
Vücudumuzda bir kesik veya yaralanma olduğunda kanamayı önlemek (Pıhtılaşmayı sağlamak) için ilk olarak hasarlı damar Serotonin salgılayarak büzülür. Böylece kanın akması azalır. Daha sonra kanın içinde dağınık şekilde dolaşan trombositler devreye girer. Trombositlerde özel bir madde salgılayarak diğer enzimlerin bir yerde toplanmasını sağlar. Bu olayı karıncaların bir yerde yem buldukları zaman diğer karıncalarında orada toplanmasına benzetebiliriz.
Trombin (Thrombin) kanı pıhtılaştıran bir proteindir. Trombin’e ne kadar ihtiyaç varsa o kadar üretilir. Trombin, plazmada bulunan ve suda erime özelliği olan Fibrinojeni fibrine yani suda erimeyen haline dönüştürür. Bu da pıhtılaşma olayının esas işlemidir. (Kanın pıhtılaşmasında temel madde zaten Fibronojen proteinidir. Fibronojen, vücut içinde erimiş halde bulunmaktadır. Pıhtı işleminin durağan halidir.)
Fibrinin dış yüzeyinde yapışkan parçalar bulunur. Yaranın olduğu bölgede bu molekül yapışkan özelliğinden dolayı diğer fibrin moleküllerine yapışır ve uzun bir zincir meydana gelir. Oluşan bu zincirler birbirlerinin üstünden geçerek balık ağına benzeyen bir pıhtı ağı oluştururlar. (Bu olayı da örümceklerin ağ örmesine benzetebiliriz.) Oluşan bu pıhtı ağı kan hücrelerinin vücuttan dışarı çıkmasını engeller.
Görüldüğü gibi vücudumuzda bir kesik veya yaralanma olayı olduğunda; vücut hemen sistemli bir şekilde harekete geçerek açılan yarayı bir an önce onarmaya çalışıyor.
Aynı sistem kolumuzu veya bacağımızı bir sehpaya veya ağır bir eşya çarptığımız zamanda devreye giriyor. Çarpmanın etkisiyle çarptığımız bölge hemen morarır. Çünkü kılcal damarlar parçalanır ve iç kanama meydana gelir. Burada da hemen kanın pıhtılaşma özelliği devreye gire ve tedavi başlar.
Son olarak sizlere bir bilgi daha; Ameliyatlardan önce doktorlar hastanın kanını aldırarak, hastanın kanının ne kadar zamanda donacağını tespit ettirir. Çünkü bazı insanların kanı çabuk pıhtılaşmaz ve kanama hemen durmaz. Bu durumda ameliyat ve ameliyat sonrasında bazı zorluklara yol açabilir