RAM (rastgele erişim belleği) oyun bilgisayarı için çok önemli bir bileşendir. Daha fazla RAM eklemek, daha az belleğe sahip sistemlere kıyasla sistemin yanıt hızını artırabilir ve kare hızlarını iyileştirebilir.
RAM'in nasıl çalıştığını, uyumlu modüllerin nasıl bulunacağını ve oyun için gerçekte ne kadar belleğe ihtiyacınız olduğunu öğrenmek için okumaya devam edin.
RAM Nasıl Çalışır?
RAM'in amacı, bilgisayarın düzgün çalışması için ihtiyaç duyduğu kısa süreli verileri saklamaktır. Ancak verileri süresiz olarak depolayan sabit disk sürücüsüne veya SSD'den (solid state sürücü) farklı olarak RAM, sistem her yeniden başlatıldığında sıfırlanır.
RAM "geçici bellektir" yani "geçici olmayan" HDD veya SSD'nin aksine yalnızca güç varken veri depolar. Programlar kullanılırken geçici olarak RAM'e yüklenir ancak bir depolama sürücüsünde kalıcı olarak saklanır (silininceye kadar).
Programları çalıştırmak veya görevleri yürütmek için bilgisayarların geçici verilere hızlıca erişmesi gerekir. Örneğin modern bilgisayar oyunlarının tasarım öğelerini hızlıca çağırabilmesi gerekir. Oyunlar RAM'e veri yazar ve buradan veri okur çünkü bir depolama cihazındaki verilere erişme kıyasla basamaksal büyüklüğü daha fazladır.
Hangi RAM Anakartınızla Uyumludur?
RAM kapasitesini ve frekansını düşünmeye başlamadan önce RAM'in anakartınızla ve işlemcinizle uyumlu olduğundan emin olmalısınız. Yanlış tipteki modüller çalışmaz; bilgisayarınız için yanlış teknik özelliklere sahip RAM ise düşük performans gösterir.
Modül Tipi
RAM, anakart üzerindeki bellek yuvalarına oturan çubuklar veya bellek modülleri halinde bulunur. Sisteminizle uyumlu olmayan RAM ya yuvaya yerleşmeyecek ya da düzgün çalışmayacaktır.
Modern bilgisayarlardaki anakartlar DDR4 RAM'i destekler. DDR4, SDRAM'in önceki nesli olan DDR3 ile karıştırılmamalıdır. Birbiri yerine kullanılamazlar ve 8 GB'lık DDR3'ü (örneğin) 16 GB'lık DDR4 ile değiştiremezsiniz.
DDR4 ve SDRAM
Bilgisayarlar SDRAM (Eşzamanlı Dinamik Rastgele Erişim Belleği) adında bir RAM tipi kullanır. "Eşzamanlı" DRAM, işlemcinin frekansı ile senkronizedir. SDRAM zaman içerisinde gelişerek daha düşük güç tüketimi, daha yüksek transfer hızları ve daha istikrarlı veri aktarımı gibi faydalar sunmaya başladı.
Modern bilgisayarlar için günümüz standardı DDR4 SDRAM'dir. DDR4, "Double Data Rate 4" (Çift Veri Hızı 4) anlamına gelir ve SDR [Single Data Rate (Tekli Veri Hızı)] SDRAM'in yerini alan dördüncü nesil DDR teknolojisidir. DDR4, önceki nesle kıyasla daha yüksek aktarım hızlarına, daha fazla kapasiteye ve daha düşük voltaj değerlerine sahiptir.
Yeni bir bilgisayar topluyorsanız veya görece güncel bir sistemde RAM yükseltiyorsanız büyük olasılıkla şu anki standart olan DDR4 SDRAM kullanıyorsunuzdur.
DDR4 neden geriye dönük uyumlu değildir? Çünkü diğer özelliklerinin yanı sıra farklı zamanlamalara (aşağıya bakın), voltaja ve pim sayısına sahiptir. Yanlış modülün takılmasını önlemek için DDR4 modüllerindeki kilit çentiği, DDR3 modüllerinden farklı bir pimin ardına yerleştirilmiştir; böylece DDR3 yuvalarına yerleştirilemezler.
Uyumlu belleği bulmanın birkaç kolay yolu vardır. Sisteminizin veya işlemcinizin belgelerine bakabilir, sistem profilleme aracı çalıştırabilir veya çevrimiçi bir bellek uyumluluk aracı kullanabilirsiniz.
Form Faktörü
DIMM [Dual in-line memory module (Çift hat içi bellek modülü)] çubukları, masaüstü bilgisayar anakartları için tasarlanmıştır ve RAM modüllerinden daha büyüktür.
SO-DIMM [small outline dual in-line memory module (küçük çerçeveli çift hat içi bellek modülü)] daha küçüktür ve dizüstü bilgisayar, Intel® NUC mini bilgisayar anakartları ve bazı Mini-ITX küçük form faktörlü (SFF) anakartlar için tasarlanmıştır.
Önemli RAM Teknik Özellikleri
- Kapasite: Gigabayt (GB) cinsinden ölçülür. Kapasite ne kadar yüksek olursa uygulamalar tarafından o kadar fazla veri depolanabilir. Daha yüksek kapasitelerde aynı anda daha fazla uygulama çalıştırılabilir ve oyunlar daha fazla miktarda geçici veri depolayabilir.
- Hız: Saniyede mega aktarım (MT/sn) cinsinden ölçülür; buna genellikle megahertz (MHz) cinsinden hız olarak da yaklaşılıyor olmasına karşın saat hızından farklı bir ölçümdür. Daha yüksek hız değerleri, okuma ve yazma talepleri için daha yüksek yanıt hızı ve dolayısıyla daha iyi performans anlamına gelir.
Oyun İçin Ne Kadar RAM'e İhtiyacım Var?
Bu duruma göre değişir. Yalnızca oyun oynamayı mı düşünüyorsunuz yoksa canlı yayın ve çoklu görev çalıştırma da yapıyor musunuz?
AAA sınıfı oyunlarda temel değer 8 GB olarak kabul edilir. Ancak RAM ihtiyaçları artmaktadır. Örneğin Red Dead Redemption 2 oyunu, optimal performans için 12 GB RAM önerirken Half-Life: Alyx için minimum 12 GB gereklidir. Dolayısıyla gelecekte yeni çıkacak oyunları da oynamak için yeterli kapasiteniz olmasını istiyorsanız 16 GB RAM önerilir.
Yalnızca oyun oynamaktan fazlasını yapmayı planlıyorsanız 32 GB almayı düşünün. Bu size canlı yayın yapma, Discord'ta grup sohbetlerine katılma ve arka planda YouTube veya Twitch'i açık tutma özgürlüğü sunar.
Daha RAM için bütçeniz ve ihtiyacınız (3D modelleme veya diğer profesyonel uygulamalar için) varsa Windows 10 Home ve en yeni Intel® Core™ i9 işlemciler 128 GB'a kadar desteklemektedir. İşlemcinizin bellek özelliklerinde "Maksimum Bellek Boyutu" değerini kontrol edin.
Hangi RAM Hızına İhtiyacım Var?
Kapasite ve hız arasındaki doğru dengeyi bulun. 32 GB'lık yavaş bir RAM gibi 4 GB'lık hızlı bir RAM de ideal olmayacaktır.
DDR4 RAM hızları yaklaşık 1600 MHz seviyesinden başlar ancak bu hızlar günümüzün standartlarında yavaş kabul edilir. Örneğin, Intel® Core™ i9-10900 işlemci, stok özelliklerinde 2933 MHz'i destekler.
Oyun oynamak için yüksek anma hızına sahip RAM kullanmanın avantajları vardır. İşlemciyi veya ekran kartını yükseltmek kadar büyük bir etki göstermeyecek olsa da daha hızlı RAM'ler oyun performansını ve kare hızlarını iyileştirebilir.
Performans iyileştirmeleri oyundan oyuna değişiklik gösterir: bazı oyunlarda gözle görülür bir gelişme olurken bazıları çok az etkilenir. Yükseltmeye değip değmeyeceğini görmek için saniyedeki ortalama kare hızlarının karşılaştırma testlerine bakmak iyi bir fikirdir.
Kare hızını iyileştirmenin yanı sıra daha hızlı RAM, kare süresini veya kare hızının istikrarını da iyileştirebilir. Bu, karşılaştırma testlerinde %1 ve %0,1 düşük değerler (kaydedilen en düşük %1 ve %0,1 kare ortalamaları) olarak gösterilecektir.
Kare hızının dışında hızlı RAM'ler ayrıca önyükleme süresi gibi sistem performansına ilişkin diğer alanları da iyileştirebilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Hususlar
Kurulum
RAM genellikle ikili veya dörtlü modül setleri halinde (ör. "2 x 16 GB" veya "4 x 8 GB") satın alınır. Bir kit satın almadan önce anakartınızda ne kadar bellek yuvası olduğunu kontrol edin.
Masaüstü bilgisayarlarda genellikle dört yuva bulunurken dizüstü bilgisayarda iki yuva vardır. Meraklılarına yönelik bilgisayarlarda veya çalışma istasyonlarında sekiz ya da daha fazla yuva bulunabilir ve NUC ile SFF gibi özel kurulumlarda yuva sayısı değişiklik gösterir.
Bir dizüstü bilgisayarda RAM yükseltmeyi planlıyorsanız RAM'in erişilebilir olduğunu ve anakarta lehimlenmediğini kontrol edin. Bazı dizüstü bilgisayar RAM'leri değiştirilmeyecek şekilde tasarlanmıştır.
Masaüstü bilgisayarı yükseltmeyi planlıyorsanız gelecekte mümkün olduğunda yapacağınız genişletmeler için boş bellek yuvası bırakmaya çalışın. Örneğin bir masaüstü bilgisayara 4 x 8 GB yerine 2 x 16 GB RAM takmanız gelecekteki yükseltmeler için iki boş yuva olmasını sağlar.
Çift kanallı RAM'in sunduğu yüksek bant genişliğinden faydalanmak için simetrik yuvalara (genellikle renkle kodlanmıştır) en az bir çift RAM modülü takılması önerilir. Modüller aynı kapasiteye ve ideal olarak da aynı hıza sahip olmalıdır: Hızlar uyuşmazsa performansı daha yavaş olan modül belirler.
Çift Kanallı RAM Nedir?
Çoğu modern bilgisayarda çift kanallı bellek bulunur. Çift kanallı (veya aralıklı) mod işlemcinin bellek denetleyicisinin iki kanal üzerinden RAM ile veri alışverişi yapmasını sağlar ve iki bellek çubuğundan aynı anda okuma ve yazma yapılmasına imkan tanır. Bu da kullanılabilir bant genişliğini artırır.
Çift kanallı mod, yalnızca iki DIMM yuvası bulunan çoğu anakartta otomatik olarak etkinleştirilir. Ancak dört yuvaya sahip bir anakart üzerinde iki çubuk kullanırken bellek, aynı kanala simetrik olarak takılmalıdır. Yuvalar genellikle renk kodlu olsa da çapraz veya yan yana bulunabilirler. Özel talimatlar için anakartın belgelerini kontrol edin.
İdeal performans için her bellek çubuğunun aynı hıza, kapasiteye ve zamanlamaya sahip olduğundan emin olun. Mümkünse farklı modül özelliklerini eşleştirmekten ve karıştırmaktan kaçının.
Bellek Zamanlamaları
Performansı değerlendirmenin tek yolu RAM hızı değildir.
RAM zamanlamaları gecikmenin veya verilen komutlar RAM tarafından yürütülmeden önceki gecikmenin ölçümüdür. Bellek zamanlamaları 16-18-18-36 gibi sayı seti halinde verilir ve modülün fabrika etiketinde görülebilir.
Her sayı belirli bir teste karşılık gelir. Örneğin ilk sayı CAS [Column Address Strobe (Sütun Adres Flaşı)] bellek modülünün, bellek denetleyicisinden gelen talepten sonra bir veri setini geri döndürmesi için gereken saat döngüsü sayısıdır.
RAM modüllerini zamanlamalara göre karşılaştırmak karmaşık olabilir. Örneğin CAS Gecikmesi yalnızca toplam döngü sayısını belirtir; ancak yanıt hızını değerlendirirken her bir döngünün süresi de önemlidir. Örneğin DDR3 bellek genellikle DDR4'e kıyasla daha düşük CAS Gecikmesine sahiptir ancak yavaş saat hızı sebebiyle daha düşük performans gösterir.
Bellek zamanlamaları genellikle oyun bilgisayarları için yüksek önceliğe sahip bir değerlendirme değildir. Zamanlamalar, BIOS üzerinden zamanlamaları manuel olarak düşürüp stabilite açısından test yapan hız aşırtma kullanıcılarını ilgilendirir. Başarılı olursa mevcut RAM'inizden daha iyi bir performans elde edebilirsiniz.
Çoğu oyun bilgisayarı kullanıcısı için RAM kapasitesi ve hızı, dikkate alınması gereken en önemli konulardır.
RAM'de Hız Aşırtma5
Yüksek performanslı bir RAM satın aldıysanız hız aşırtma gerçekleştirmek stok özelliklerinin ötesine geçmenize yardımcı olabilir. Bunu gerçekleştirmenin en kolay yolu Intel® Extreme Memory Profile (Intel® XMP) kullanmaktır.
Desteklenen bir anakartın BIOS'unda bir Intel® XMP profili seçildiğinde belleğin voltajları, zamanlamaları ve frekansı performansı artıracak şekilde ayarlanır. Bu ön tanımlı ayarlar stabilite açısından test edilmiş ve onaylanmıştır.
Bazı anakartlarda bellek profillerinde değişiklik yapmak ve BIOS üzerinden de manuel olarak ince ayar gerçekleştirmek mümkündür.
Başlangıç için RAM'de hız aşırtmaya ilişkin bu kapsamlı rehbere bakın.
Estetik ve Soğutma
Bellek soğutucuları sisteminizin görünümünü daha çekici hale getirebilir. Ancak bunlar genellikle tamamen estetiktir.
RAM, tıpkı diğer bileşenler gibi ısı üretir ancak olağandışı şekilde yüksek hızlarda çalışmadığı sürece çok fazla ısınmaz. RAM'de ciddi bir hız aşırtma yapmıyorsanız soğutucu kısmını atlayabilirsiniz. Ancak her bileşende olduğu gibi belleğinizin doğru hava akımına maruz kaldığından emin olmanız daima iyidir.
RGB aydınlatmaya sahip bellek modülleri de kişiselleştirme imkanı katabilir ve sisteminizin görsel çekiciliğini artırabilir. Yalnızca seçtiğiniz RGB bellek çubuklarının anakart markanızın teknik özellikleriyle uyumlu olduğundan emin olun.
Oyun Bilgisayarınız İçin Doğru RAM Tipi Hangisidir?
Oyun oynamak için ne kadar RAM'e ihtiyaç duyduğunuz bütçenize ve kullanımınıza bağlıdır. Satın almadan önce RAM'in özelliklerinin sizin ihtiyaçlarınıza uygunluğundan emin olun.
RAM'inizi sisteminizdeki diğer bileşenlerle dengelemek önemlidir çünkü tüm bileşenler genel performans seviyesini belirlemede rol oynar.
Sisteminizdeki bileşenleri dengelemek konusunda daha fazla bilgi için dengeli bir bilgisayara yönelik rehberimize göz atın.