Karl Heinrich Menges
- Meslek : Dilbilimci, Türkolog
- Doğum : 22 Nisan 1908 - Frankfurt, Almanya
- Ölüm : 20 Eylül 1999 - Viyana, Avusturya
Slav dilleri uzmanı ve Türkolog Karl Heinrich Menges’in dillere duyduğu ilgi on üç yaşında dedesinin Rusça gramer kitabını incelerken ortaya çıkmış ve daha o yaşlarda bu dilin Yunanca ile olan bağlantısını ortaya çıkarmaya çalışmıştır. Lise öğrenimi sırasında Yunanca ve Rusça dillerini öğrenmek için haftalık planlar yaparak hızlı bir şekilde kendini geliştirme amacı güttü. Bu azim dolu çalışmayla birlikte 6 ay gibi kısa bir süre içerisinde gazete ve kitapları okuyup anlayacak seviyeye geldi. Öğrenimini sürdürürken Latince ve Yunanca hocalarının ona destek vermesi, Hint-Avrupa dilleriyle tanıştırıp bu dillere dair edebiyat bilgisi almasını sağlamaları onun gelişimi için önemli bir kırılma noktası oluşturdu. Bu vesileyle dilbilim ile ilgilenmeye başlayan Menges, İngilizce, İtalyanca, eski Slavca, Türkçe ve bunlara komşu dillerle de ilgilendi. Lessing Lisesi'nden 1926 Şubatı ayında mezun olan Menges, Frankfurt Üniversitesi'nde ilk iki yarıyılda coğrafya, halk bilimi, meteoroloji, Çin bilimi, genetik, pratik kurslarla Rusça ve yeni Bulgarca' nın yanı sıra özel dersler alarak Osmanlı Türkçesi'ni öğrendi. Sonraki iki yarıyılda Münih'te okudu.
Türkoloji incelemeleriyle bilinen Karl Heinrich Menges, Osmanlı Türkçesi ve İslam kültürüyle ilgilenmesinin yanında bu alanı, Eski Türkçe ve Altayca’yı ele alıp Asya ve Sibirya’da konuşulan dilleri kapsayan bir daire içerisinde genişletti. Naziler tarafından göçe zorlanan Menges, ABD başta olmak üzere birçok ülkeden Rusça ve Slav dilleri öğretmenliği yapması için davet aldı. Onu davet edenler arasında Prag büyükelçisi Yakup Kadri Karaosmanoğlu da vardı. Yakup Kadri’nin teklifini kabul eden Menges 1937 yılında Ankara’ya geldi ve uygulamalı eğitimler verdi. Colombia Üniversitesi’nden gelen teklif üzerine ABD’ye gitti. Burada geniş çalışma imkânları buldu ve Colombia Üniversitesi müfredatına Türkçe dersini aldırdı. 1943-1944 yılları arasında aynı üniversitede Milli Savunma Bakanlığı’na Osmanlı Türkçesi dersleri veren Menges, 1947 yılında Profesör unvanı alınca Rusya dahil çeşitli ülkelerde dil araştırmaları yapmak için ilmi gezi yapma imkânına sahip oldu.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Mustafa S. Kaçalin, Karl Heinrich Menges, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2004, cilt.29, sf.136-137
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Esad Muhlis Paşa
Dürüst bir devlet adamı olarak tanınan Esad Muhlis Paşa, Medresede tahsilini tamamladıktan sonra Ayaş voyvodalığına tayin edilen Esad Muhlise bir süre sonra silahşorluk pâyesi verildi, 1806’da kapucıbaşı oldu. Ardından İstanbul’a çağrıldı, burada bazı devlet büyükleriyle tanıştı ve kendisine mîrâhurluk verildi. Daha sonra sırasıyla humbaracıbaşı, başbâki kulu, Drama nâzırı ve paşalık rütbesiyle Edirne valisi oldu. Ordu-yı Hümâyun memurluğuna tayin edildi, bir yıl sonra da Dimetoka’ya gönderildi. Aynı yıl Adana, Konya valisi oldu. Osmanlı-Rus harbinin ardından bölgeyi iyi tanıdığı için Erzurum valiliğine getirildi. Kendisine vezirlik rütbesine ek olarak fevkalâde zamanlarda Erzurum valilerine verilen Şark seraskerliği unvanı da verildi. Yeni kurulan Erzurum Redîf-i Mansûre müşirliğine getirildi. Erzurum’u yeniden imar ve tahkim eden Esad Paşa, bu görevinden ayrılarak Şûrâ-yı Bâbıâlî âzası olduysa da reis Kölemen Dâvud Paşa’nın baskısı yüzünden buradan da ayrılmak zorunda kaldı. Aynı yıl Boğaz muhafızı, ardından Sivas, Halep, iki yıl sonra Sayda, ikinci defa Erzurum valisi oldu. Erzurum’da Tanzimat’ın uygulanmasından doğan karışıklıkları önlemeye çalışan Esad Paşa bir yıl sonra azledildi. Musul valisi iken Bedirhânî Bey isyanını bastırmakta gösterdiği başarı ile dikkati çekti. Viyana sefiri iken intihar eden devlet adamı Sâdullah Paşa Esad Muhlis Paşa’nın oğludur.
-
Abdülhalim Galip Paşa
Şiirlerinde “Galib” dışında “Niğdeli Galib” mahlasını da kullanmasından Niğdeli olduğu anlaşılan Abdülhallim Paşa’nın “Türk Galib” lakabıyla tanınmasının sebebi Kastamonu ağzıyla yazdığı şiirleri Mutâyebât-ı Türkiyye adlı kitapta toplamasıydı. Maliye Mektûbî Dairesi’ne kâtip olarak giren Galib Paşa, Kaptanıderyâ Çengeloğlu Tâhir Paşa’nın mühürdarlığı zamanında ve Tâhir Paşa Aydın vilâyeti müşiri iken hâcegânlık rütbesiyle divan kâtipliği görevinde bulundu. Ayrıca Marmara voyvodalığı, eski sadrazam Dârendeli İzzet Mehmed Paşa’nın Akkâ eyaleti valiliği (1840) sırasında Şam’da divan kâtipliğini, postane kâtipliği, Posta Nâzırı Hüseyin Bey’in mühürdarlığını ve mâbeyin başmemuru Hâmid Paşa’nın kâtipliğini yaptı. Ardından üçüncü derece ile Urfa-Viranşehir kaymakamlığına, bir süre sonra Ankara defterdarlığına tayin edildi. 1848’de İstanbul’a döndü. 1849’da Batum ve 1851’de Tırnova kaymakamlığına getirildi. 1853’te beylerbeyilik rütbesiyle paşa oldu. Son görevi Amasya mutasarrıflığıydı.
-
Cihat Burak
1915 yılında İstanbul’da doğmuş, ilk ve orta öğrenimini Galatasaray Lisesi’nde tamamlamıştır. 1943 yılında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümünü bitiren sanatçı, 1953-1955 yılları arasında Birleşmiş Milletler bursuyla Paris’e gitmiştir. Burada aldığı sanat eğitiminin ardından yurda dönmüş, 1957 yılında ilk kişisel sergisini açmıştır. 1961-1965 yılları arasında ikinci kez Paris’e giden sanatçı resim çalışmalarında bulunmuş, mimarlık ve resim sanatını birleştirecek eserlerinin temelini atmaya başlamıştır. Sanatçı çok yönlü kişiliğinin getirisiyle vitray ve porselen objelerde üretmiş olduğu bilinmektedir. Utrillo Ödülü başta olmak üzere aldığı pek çok ödül bulunmaktadır.
-
Jacques Derrida
Bir filozof, edebiyat eleştirmeni ve yapıbozum adıyla adlandırılan eleştirel bir düşünce yönteminin fikir öncüsü Jacques Derrida, Fransız sömürgesi olan Cezayir’de dünyaya geldi. Paris’teki Ecole Normale Superieure’den mezun olan Derida kısa bir dönem ABD’de çalıştı. 1964 yılında kendisini önemli bir filozof haline getiren iki önemli makale yayınladı. 1967 yılı içerisinde felsefe üzerine üç ayrı kitap yazan Derrida, yapıbozum kavramını da ilk olarak bu yılda kullandı. Kariyerinin ilk dönemlerinde garip karakteri ön plandaydı. Fotoğrafının çekilmesine karşı çıkıyordu. Dersleri anlaşılmazdı. Nazik bir görünümü vardı. Pek çok savaş sonrası entelektüelinden farklı olarak başlarda siyasetin dışında kalmaya çalıştı. Hiçbir zaman Fransız Komünist Partisi’ne giremedi.
-
Abdurrahman Abdi Paşa
Budin eyaletinin son beylerbeyi olan Abdurrahman Abdi Paşa askeriyeden yetişti. 1668 yılında yeniçeri ağası olan Abdurrahman Abdi Paşa, Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa’nın yanında Lehistan ve Girit seferlerine katıldı; özellikle Kandiye’nin fethinde önemli hizmetlerde bulundu. 1674 yılında Bağdat, iki yıl sonra Mısır, 1681 yılında da Bosna valisi olduğu bilinen Abdurrahman Paşa, daha sonra sırasıyla Kamaniçe muhafızlığı, Budin valiliği ve Macaristan serdarlığı görevlerine getirildi. Bir ara Halep valiliği de yapan Abdi Paşa, 1685 yılında ikinci defa Budin beylerbeyiliğine tayin edildi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun