Celaliler karşısında halkın çoğunluğu malını ve canını kurtarmak için göç etme yolunu seçmişti. Göç etmeyen halk kaleye sahip bir yerde oturuyorsa buralarda kendisini savunmaya çalıştı. Savunma düzeni olmayan yerlerde oturanlar ise kale ve palangalar inşa ederek kendilerini korudular. Bir kısmı dağlara sığındı, eşyalarını ve yiyeceklerini sakladılar. Kendilerini müdafaa etmek için silahlandılar.
Ahvâl-i Celâliyân adlı eserde halkın çiftini çubuğunu dağıtıp, öküzünü satıp at satın aldığı, saban yerine tüfek kullanmaya başladığı belirtilir. Halk devlet yönetiminde örgütlenerek de Celalilere karşı koymaya çalıştı. Osmanlı İmparatorluğu Celali karışıklıklarının artması üzerine köylü ve şehirli gençleri “il eri” adı altında teşkilatlandırdı. Bu milis kuvvetleriyle asayişin sağlanılması için çalışıldı.