Perili, dışavurumcu ve canlı olan çığlık tablosu, şimdiye kadar üretilmiş en ikonik sanat eserlerinden biridir. Çığlık tablosu modern insanın kaygısını ele geçirdi. Ekspresyonizm akımının ilk örneklerinden biri olarak kabul edilen çığlık, popüler kültür üzerinde neredeyse eşi benzeri olmayan bir etki yarattı. Bu yazımızda sanat eserinin arkasındaki ilhamı ve pop kültürü üzerindeki kalıcı etkisini inceleyeceğiz.
Edvard Munch’un Hikayesi?
Edvard Munch, 1863’te Norveç’te doğdu. İlk yaşamı trajedilerle doluydu. Annesi o 5 yaşındayken tüberkülozdan öldü ve kız kardeşi daha sonra aynı hastalıktan ölecekti. Kız kardeşlerinden bir diğeri akıl hastalığı nedeniyle kuruma yatırılacaktı ve tek erkek kardeşi 30 yaşında zatürreden öldü. Edvard Munch, delilik tohumlarını babasından miras aldığını ve delilik tohumlarını, mizaç olarak gergin ve takıntılı olarak dindar olarak tanımladığını belirtti. Psikonevroz noktasına kadar.
1879’da Munch bir teknik koleje kaydoldu, ancak sanata olan ilgisinin mühendisliğe olan ilgisini gölgeledikten bir yıl sonra okulu bıraktı. 1881’de Kraliyet Sanat ve Tasarım Okulu’nda babasının ve komşularının eleştirilerini görmezden gelerek çalışmalarına başladı. İlk kez 1883’te Karl Jensin-Hjell‘in bir portresini gösteren halka açık bir sergide yer aldı. Eleştirmenler bunu “aşırıya taşınan izlenimcilik” bir sanat trajedisi olarak nitelendirdi.
Edvard Hasta Çocuk (The Sick Child) tablosunu, kız kardeşinin ölümünden ilham aldı. Babasının ölümünün ardından 1889’da Fransa’ya döndü. Paris’te geçirdiği süre boyunca üretken ama sıkıntılı bir dönem geçirdi ve Frieze of Life adını verdiği bir dizi resim yaptı. Frieze of Life serisinden sonra başarı elde etmesine rağmen çığlık tablosunun Munch ne yazık ki aşırı alkol ve çözülmeyen zihinsel durumundan etkilenmekte. 1908’de özel bir sanatoryuma girdi ve 1909 baharında kendini kontrol etmesine rağmen, sanatsal yeteneği asla tam olarak düzelmedi. Hayatının geri kalanını Ekely malikanesinde tecritte geçirdi ve 1944’te öldü.
Çığlık Tablosu Hikayesi
Edvard Munch 22 Ocak 1882’de iki arkadaşıyla yürürken çığlık tablosu için ilhamını şöyle anlatıyor. İki arkadaşımla yolda yürüyordum. Güneş batıyordu. Aniden gökyüzü kan kırmızıya döndü. Durdum, bitkin hissettim ve çite yaslandım. Mavi-siyah fiyortun ve üzerinde kan ve ateşten diller vardı. Arkadaşlarım yürüdü ve orada endişeden titreyerek durdum. Ve doğanın içinden geçen sonsuz bir çığlık hissettim. Munch daha sonra konuyu şöyle açıklayacaktı: Doğanın içinden geçen bir çığlık hissettim, çığlığı duyar gibi oldum. Bu nedenle resmi boyadım, bulutları gerçek kan olarak boyadım. Renk çığlık attı ve bu çığlık tablosu’na dönüştü. Ayrıca Çığlık Tablosu kadar ünlü bir diğer eser Mona Lisa‘dır.
Eleştirmenler, gökyüzünün kızarıklığının Krakatoa’nın volkanik patlamasından kaynaklandığını teorileştirdiler. Ancak dışavurumcu bir ressam olarak Munch’un çevresinden doğrudan etkilenmediği iddia ediliyor. Ayrıca Munch’un resmin bulunduğu yere yakın bir yerde (muhtemelen kız kardeşi Laura’yı ziyaret ettiği) bir mezbaha ve akıl hastanesine yakınlığının onun zihinsel durumunu etkilediği öne sürülmüştür.
Çığlık ve Munch’un Sanatsal Tarzı
Çığlık tablosunun dört kopyası üretildi. Bunlar biri yağlı, tempera ve karton üzerine pastel, iki pastel yorumlama ve bir tempera boyama. Çeşitli yorumlamalar, Munch’un farklı ortamları denemeye olan bağlılığını gösteriyor. Bu nedenle böylesine çarpıcı bir duygusal etkiye sahip bir sanat eseri için, çığlık’ın icrası nispeten basittir. Üç ana alandan oluşur. Köprü, uzaktaki bir manzara ve kan kırmızısı gökyüzü. Bileşenlerin hepsi birbirine karışır ve kaotik bir zihinsel durum önermek için birlikte döner. Köprünün sert çizgileri, aksi takdirde soyut olan arka planla bir tezat oluşturuyor ve dikkatimizi, arka planda gizlenen ve yine düz, sert çizgilerle tasvir edilen iki karanlık figüre çekiyor. Çığlık dünyaca ünlü tablolar arasındadır.
Çığlık aynı zamanda bir denge çalışmasıdır. Resmin ön planındaki griler ve siyahlar, arka plandaki zengin kırmızılar ve turuncularla dengelenmekte. Ayrıca aynı şekilde gökyüzünün ve manzaranın girdap hareketleri de köprünün lineer hatlarıyla dengelenmekte. Munch, belki de bu unsurları bu kadar canlı bir şekilde karşılaştırarak akıl sağlığı ve delilik arasındaki içsel kargaşayı öne sürüyordu. Ana figür çığlık’daki belirsizdir. Figürün Munch’un bir otoportresi olabileceği düşünülürken, kız kardeşi Laura‘yı tasvir ettiği de teoriler arasında yer alıyor. Bununla nedenle Munch, figürü cinsiyetsiz ve tanımlanamaz hale getirerek. Herkesin kafatasına benzer şekilde tasvir edilen depresyon ve endişe duygularıyla ilişki kurabileceğini öne sürüyor olabilir. Kaos ve delilik hissini betimleyen figürün gövdesinde fonun kıvrımlı çizgileri devam ediyor.
Popüler Kültürde Çığlık Tablosu
Çığlık tablosunun popüler kültür üzerinde kalıcı bir etkisi oldu. Ancak telif hakkı 20. yüzyılın sonlarında sona erdikten sonra, sayısız kez kopyalanmakta. Bu sebeple parodilere, taklitlere yol açtı. Ve şimdiye kadar üretilmiş en tanınmış sanat eserlerinden biri olarak sağlamlaştırıldı.
1983’te Andy Warhol, Çığlık’ı içeren bir dizi baskı yaptı ve görüntüyü kutsallaştırmayı amaçladığını iddia etti. Belki de en tanınanı, Çığlık filmindeki kötü adama ilham kaynağı olmuştur. Katilin taktığı maske tablodan esinlenildi ve Brigitte Slieirtein tarafından yapıldı. Son olarak sitemizde çığlık tablosu gibi bir çok eseri ahşap tablolar olarak duvarınızda sergileyebilirsiniz.