Siyah örümcek maymunları ya da kırmızı yüzlü örümcek maymunları olarak adlandırılan Ateles paniscus, Amazon Nehri’nin kuzeyinde yaşarlar ve Güney Amerika’ya özgü bir canlı türüdür. Özellikle Brezilya, Fransız Guyanası, Guyana ve Surinam’da bulunabilirler. Peru ve Bolivya’da da küçük popülasyonlar olduğu bilinmektedir. Guyana’da Essequibo Nehri’nden daha batıya gitmezler.
İnsan popülasyonlarından izole edilmiş yoğun orman habitatlarında bulunabilirler. Zamanlarının çoğunu orman örtüsünün orta ve üst bölgelerinde geçirirler ve bir çalışma sonucunda zamanlarının yaklaşık% 90’ını üst gölgeliklerde geçirdikleri saptanmıştır. Tercih edilen habitat, tipik olarak 25 m’yi aşan kanopi yüksekliğine sahip ormanları içerirmektedir. Büyük nehirleri çevreleyen orman habitatları, muhtemelen bu yerlerdeki artan avlanma baskısı nedeniyle düşük nüfus yoğunluklarına sahip olma eğilimindedir.
Siyah örümcek maymunları görünüşte çok az değişiklik gösterir, ancak erkekler dişilerden biraz daha büyüktür. Erkeklerin ortalama kafa-vücut uzunluğu (hayvanın uzunluğu, kuyruk hariç) 54,5 cm’dir; dişilerin ortalama kafa-vücut uzunluğu 54.0 cm’dir. Erkeklerin ve dişilerin ortalama ağırlıkları sırasıyla 9,11 kg ve 8,44 kg’dır.
Siyah örümcek maymunlarının vücutlarına göre küçük kafaları vardır. Ayrıca uzun kolları ve bacakları ve orman örtüsünde hareket ederken dengelerini sağlamak için kullandıkları kuyruğu vardır. Yüz, eller ve ayaklar dışında, tipik bir primatta bulunandan daha uzun simsiyah saçlarla kaplıdırlar.
Siyah örümcek maymunları, karşı cins bireyle güreşip oynayarak flört etmeye başlarlar. Bu davranış genellikle kafa sallamanın yanı sıra hırıltı ve nefes nefese gibi seslendirmeleri de içermektedir. Dişiler kızgınlık halindeyken, erkekler potansiyel bir eşin genital bölgesini koklar ve yalar ardından belirli bir erkeğin kucağına oturarak eş seçimlerini belirler. Seçtiği eş hemen yanıt vermezse, dişiler ayrılır ve bu eylemi dakikalar sonra tekrarlar. Bir yanıt alındığında, dişiler oturmaya devam eder. Eşi daha sonra göğsünü tutar ve bacaklarını bacaklarının arasına koyarak bacaklarını sarar. Dişi bireyler kızgınlık sırasında tek bir eş seçebilir. Dişiler her üreme döngüsü sırasında günde üç ila dört farklı erkekle çiftleşebilir. Siyah örümcek maymunları çok eşlidir, çünkü erkeklerin ve dişilerin her üreme döneminde birden fazla üreme partneri vardır.
Diğer primatlara kıyasla, siyah örümcek maymunları çok yavaş ürerler ve her 3 ila 4 yılda bir çiftleşirler. Gebelik tipik olarak 7,5 ay sürer ve ortalama ağırlığı 452,5 g olan maksimum dört yavru doğurabilirler. Her doğum zamanında erkeklerden daha fazla dişi doğar. Siyah örümcek maymunları 15 ila 18 ay arasında bağımsızdır ve yaklaşık 4 ila 5 yaşlarında cinsel olgunluğa ulaşır. Cinsel olgunluğa ulaştıktan sonra, erkekler genellikle doğum gruplarının üyesi olarak kalırlar. Bununla birlikte, dişiler potansiyel eş bulmak için ayrılır ve doğum yapmak ve muhtemelen kendi doğum gruplarından erkeklerle çiftleşmek için doğum gruplarına geri döner. Son olarak, siyah örümcek maymunu anneleri, dişi yavrulara göre erkek yavrularına daha fazla yatırım yapma eğilimindedir, bu da bir dişinin olgunlaştıktan sonra ayrılma yeteneğini etkileyebilir.
Siyah örümcek maymunları gençlik çağının çoğunu anneleriyle geçirirler. Yaşamın ilk 2 ila 3 ayı boyunca, yeni doğanlar, 4 ila 5 aylık olana kadar annelerinin vücuduna sarılırlar. 6 ila 9 aylıkken, gençler annelerinin sırtına binme eğilimindedir. Hala zamanlarının çoğunu (>% 90) annelerinin yanında geçirirken, 10 aylık olduklarında çevrelerini annelerinden bağımsız olarak keşfetmeye başlarlar. 3 ay boyunca giderek daha bağımsız hale gelirler, ancak kendi başlarına beslenirken ve dinlenirken annelerinin yaklaşık 5 metre yakınında kalma eğilimindedirler. 15 ila 18 aylıkken annelerinin yardımı olmadan seyahat etmeye başlarlar.
Baba bakımı çok az düzeydedir. Bununla birlikte, erkekler genellikle eşlerini savunurlar ve çiftleşmeden önce, potansiyel eşleri çekme olasılığı daha yüksek olan bölgeleri savunurlar. 4 yaşında erkek yavrular yetişkin erkekleri takip etmeye başlar ve anneleriyle daha az zaman geçirirler.
Esaret altındaki en yaşlı siyah örümcek maymunu 46 yaşına kadar yaşayabilmiştir, ancak çok azı 40 yaşını geçebildi. Hala vahşi doğada izlenen en yaşlı dişi 37.8 yaşında. Esaret altında kaydedilen en yaşlı dişi birey ise 34 yaşına kadar yaşamıştır.
Siyah örümcek maymunları diğer primat türleriyle nadiren ilişki kurarlar, ancak 20 ila 30 kişilik büyük gruplar halinde yaşarlar. Gündüzleri seyahat ederken, beslenirken ve dinlenirken alt gruplara ayrılırlar. Alt grup büyüklüğü ortalama 2.4 kişi olmasına rağmen, kaydedilen en büyük alt grup 9 bireyden oluşmuştur. Siyah örümcek maymunları, tipik olarak 08: 00-10: 00 ve 12: 00-14: 30 saatleri arasında günde iki kez dinlenir. Yiyecek bulunabilirliğinin azalması nedeniyle, kurak mevsimde dinlenme süreleri daha uzun olma eğilimindedir.
Siyah örümcek maymunları birçok farklı şekilde iletişim kurmaktadır. Birbirlerinin göğüs ve genital bölgelerini koklayarak veya yalayarak geçmiş ilişkileri tanır ve hatırlarlar. Başkalarını avcılara karşı uyaran ve yiyeceklerin nerede bulunabileceğini netleştiren çığlık atarak, homurdanarak, ıslık çalarak ve havlayarak birbirleriyle sesli olarak iletişim kurarlar. Göğüslerini tırmalayarak, ağaç dallarını sallayarak, ağaçlardan nesneler fırlatarak, başlarını sallayarak ve kollarını sallayarak görsel olarak birbirleriyle iletişim kurarlar.
Siyah örümcek maymunları, özellikle daha az yiyeceğin mevcut olduğu kurak mevsimde en fazla 3 kişiden oluşan alt gruplarda yiyecek toplar. Yağışlı mevsim boyunca, gruplar tipik olarak iki baskın dişi ve dokuza kadar ikincil bireyden oluşur. Yağışlı mevsimde bireylerin birlikte görülme ve etkileşimde bulunma olasılığı çok daha yüksektir. Kuru mevsimlerde, tek bir baskın dişi, grubun yiyecek bulmasına önderlik eder ve baskın olmayan bir dişi veya erkek tarafından birleştirilir. Siyah örümcek maymunları uyandıktan sonraki ilk iki saat ve geceleri uyumadan önceki son iki saat boyunca beslenirler.
Siyah örümcek maymunları, yağışlı mevsimde (Ocak-Nisan) bol olan ve diyetlerinin yaklaşık% 85,4’ünü oluşturan meyveleri tercih ederler. Sonuç olarak, zamanlarının dörtte üçünden fazlasını etli meyveler, sert çekirdekler, baklalar ve bileşik meyveler arayarak üst gölgelikte geçirirler. Meyveyi bütün olarak tüketebilirler (zamanın% 40’ında) veya dış tabakayı ısırıp iç meyve dokusunu yutabilirler. Ayrıca yaprakları (% 9,5), çiçekleri (% 2,5), olgun tohumları (% 1,8) ve kök ve mantar uçlarını (% 0,7) yerler. Kuru mevsimlerde (Haziran ve Temmuz), meyvelerin kıt olduğu zamanlarda, daha yüksek oranda çiçek ve bal, çürüyen odun veya ağaç kabuğu tüketebilirler. Tercih edilmese de termitler ve tırtıllar gibi böcekleri de tüketirler.
Siyah örümcek maymunları nispeten büyüktür ve genellikle avlanmazlar. Bununla birlikte, avcıları arasında jaguarlar (Panthera onca), pumalar (Puma concolor), oselolar (Leopardus pardalis), margay (Leopardus wiedii) ve harpia hartalları (Harpai harpyja) bulunur. İnsanlar da bu türün en büyük avcısı haline geldi ve doğal avcılarından daha fazla ölüme neden olmuştur.
Bolivya’da, bilimsel olarak kanıtlanmamış olmasına rağmen, yağları romatizma için bir ev ilacı olarak uzun yıllardır kullanılmaktadır.
Kara örümcek maymunları IUCN Kırmızı Listesinde savunmasız olarak listelenmiştir. Şu anda nüfus sayıları düşmekte. Ormansızlaşma, insanlar tarafından avlanma ve üreme oranının yavaş olması nedeniyle, siyah örümcek maymunlarının nüfusları azalmaya meyillidir.
Kaynaklar: