Özellikle yaz ve bahar aylarında artsalar da ülkemizde köpekler sürekli olarak pire ve kenelere maruz kalırlar. Bu parazitler sadece köpeğinizin kaşınmasına ve deri problemleri yaşamasına sebep olmaz. Aynı zamanda pire ve keneler bir çok sistemik tehlikeli hastalıkların taşıyıcısıdır. Köpeğinizi bu hastalıklardan korumak için düzenli dış parazit koruması hayati önem taşır.
İçindekiler
• Pirelerin yaşadığı bir eve de büyük olasılıkla %95 oranında yumurta ve sadece %5 oranında yetişkin pire bulunur.
• Pire, tropik iklim böceğidir ve dondurucu soğuklarda uzun süre dayanamaz.
• Larva halindeki pireler etrafa sürünür ve halılara veya ev hayvanlarının üzerinde yaşayan yetişkin pirelerin dışkılarındaki kurumuş kan ile beslenir.
• Dişi pireler; köpekleri kanını emdikten sonra 39 ila 48 saat içinde yumurta bırakmaya başlarlar.
• Bazı pire türleri, aylarca yemek yemeden hayatta kalabilirler.
Pireler, hızlı üreme hızları ve evrimleşmiş yaşam döngüleri nedeniyle evleri ve evcil hayvanları kolayca istila edebilir. Pire yaşam döngüsünün dört aşaması vardır: Yetişkin , Yumurta , Larva ve Pupa .
Larvalar , yumurtadan çıkar ve çevredeki pire dışkılarıyla beslenirler. 5-15 gün içinde pupu aşamasına gelirler.
Pupa pire dönüşmeye başlar. Yetişkin pire birkaç gün sonra ortaya çıkabilir. Tamamen oluşmuş bir yetişkin pire, kozasının içinde bir yıl boyunca ona uygun bir konak gelmesini bekleyebilir. Pireler, bir hayvanın yakınlarda hareket ettiğini düşündüren titreşimleri algılayana kadar pupa kılıflarında güvenle kalır. Pupa kılıfından çıkması için konakçının ısısını, hareketini ve karbondioksit m
Eğer köpeğiniz sürekli olarak kendini kaşıyor bazen bunun için uykusundan uyanıyorsa pirelenmiş olabilir. Köpeğinizi ince uçlu bit taraklarıyla tarayarak köpeğinizde küçük siyah noktalar olup olmadığını gözlemleme şansı elde edebilirsiniz. Bu küçük siyah noktaların pire yumurtaları ve pire dışkısı olması muhtemeldir. Ancak onları görmediğiniz zaman, bu köpeğinizde pire olmadığı anlamına gelmez.
Bunun dışında pire tarağını kullandığınız zaman üzerindeki küçük siyah noktaları bulmanızda ve daha iyi görmenizde veteriner hekiminizin yardımı dokunabilir.
Eğer köpeğiniz büyük ırk bir köpek ise, siyah döküntüler bulursanız, nemli bir kağıt havlu yardımı ile birazını parçalayın ve pire kiri, pas rengine ya da kırmızıya dönecek mi onu kontrol edin. Kırmızı renk, köpeğinizde pire kontrolünün kesinlikle şart olduğuna dair bir ipucudur.
Eğer küçük ırk bir köpeğe sahipseniz çok daha pratik bir yolla köpeğinizde pire kontrolü yapabilirsiniz. Köpeğinizi kucağınıza alın ve banyoda lavabo ya da küvet gibi beyaz düz bir zemine götürün. Bu beyaz yüzey üzerinde köpeğinizi tarayın döküntülerin beyaz zemine dökülmesini sağlayın. Sonrasında dökülen siyah noktalar üzerine çamaşır suyu ya da dezenfektan sıkın. Eğer kırmızı ya da kahverengi renk değişimleri oluşuyorsa köpeğiniz pirelenmiş demektir.
Öte yandan açık renkli köpeklerde oldukça kolay görülen pireler, koyu renkli köpeklerde zor görülür. Eğer koyu renkli bir köpeğiniz varsa, altına ıslak mendil koyarak tüylerini ovuşturun ve bahsettiğimiz gibi yine mendilin üzerine kahverengi bir şeyler dökülüyor mu kontrol edin. Kahverengiliklere parmağınız ile bastırdığınızda yayılıyorsa, köpeğinizde pire olduğunu anlayabilirsiniz.
Pireler, köpekleri ısırarak beslenirler ve bu ısırmalar ya da üzerlerinde hareket etmeleri köpeklerde ciddi kaşıntıya sebep olurlar. Bu kaşıntı köpeğinizde, yaralar, allerjik deri reaksiyonları, iştahsızlık gibi başka sorunlara sebep olabilir.
Pireler kendi ağırlıklarının 15 katı kadar kan emebilirler. Küçük köpek ırklarında veya yavru hayvanlarda yoğun pire enfeksiyonu şiddetli kan kaybına, anemiye hatta ölüme yol açar.
Köpeklerde yaygın olarak görülen Dipylidium caninum parazitinin ara konakçısı pirelerdir ve yayılmasında etkin bir rol oynarlar. Bu parazitin yumurtaları, pire larvaları tarafından alındıktan sonra pirenin pupa ve erişkin halinde gelişir. Enfekte pirenin köpekler tarafından oral yolla alınması ile parazit köpeğe taşınmış olur ve köpeklerin ince bağırsağında aktifleşir. Bu bir siklus olarak devam eder. Pireler ile gerekli mücadele yapılmadığı taktirde bu parazit artan bir hızda yayılmaya devam eder.
Pireler ısırdıkları noktada lokal irritasyona, deri hastalıklarına (pire detarmatiti) ve sistemik karakterde allerjik reaksiyonlara (pire allerjik detarmatiti) yol açarlar. Özellikle karında, bacak içlerinde ve kuyruk altında, ısırma ve kaşınmadan kaynaklanan kızarıklık, kabarık lezyonlar görülür.
Evcil hayvanlarınızda kene ve pirelerden kaynaklanabilecek problemleri önlemenin en etkin yolu, veteriner hekiminizin tavsiye edeceği güçlü ve uzun etkili antiparaziter ürünleri kullanmaktan geçer.
Köpeğinizin üzerinde pire varsa bu evinizde de pire olduğu anlamına gelir. Köpeğinizdeki pireleri yok ederken evinizi de pireden arındırmak tedavinin en önemli kısmıdır.
Köpeklerde pire ile mücadele için damlalar ve tabletler mevcuttur. Veteriner hekiminiz köpeğiniz için en uygun ilacı seçecektir.
Pire ve kene damlaları köpeğinize ense bölgesine uygulanır. Bu bölgenin seçilme sebebi köpeğinizin damlayı yalayarak etkisini azaltmaması ve herhangi bir toksine maruz kalmamasıdır. Bu damlalardan köpeğinizin kilosuna uygun olanını edinip evde kendiniz de uygulayabilirsiniz. Bu damlaları sadece veteriner kliniklerinden temin edebilirsiniz. Petshoplarda satılan ürünler ilaç değildir ve köpeğinize zarar verebilir.
Damlalar enseye uygulamayı takiben 48 saat içerisinde deriden tamamen emilir ve maksimum etkinlik gösterir. Bu damlalar erişkin pireleri köpeğinizi ısırdığı anda öldürür. Larvalara ve yumurtalara etkisi sınırlıdır. Bu yüzden uygulamadan sonra köpeğinizi tarayarak kalan yumurtaları fiziksel olarak temizlemelisiniz. Bu damlaların büyük bir çoğunluğu 1 ay kadar etkilidir. Ayda bir tekrarlanması gerekir.
Bu damlaları kullanmadan 2 gün kadar önce ve kullandıktan 2 gün sonraya kadar kesinlikle köpeğiniz suyla temas etmemelidir. Bu süreçte köpeğinize banyo yaptırtmamalı ve yağmurdan uzak tutmalısınız. Suyla temas ettiği durumlarda damlanın etkinliği azalacaktır.
Köpeklerde yaygın olarak kullanılan bazı damla markaları şunlardır; Advantix, Frontline, Stronghold, Advantage Multi vb. Veteriner hekiminiz köpeğinizin pire yoğunluğuna ve yaşam alanına göre onun için en uygun damlayı seçecektir.
Tabletler damlalara göre daha hızlı etki gösterirler. Tablet uygulamasından ortalama 8 saat içerisinde köpeğinizi ısıran pireler etkisiz hale gelir. Tatlandırıcılı bu tabletleri köpeklerin büyük bir çoğunluğu ödül maması gibi kendiliğinden yemektedir. Yemez ise peynir ya da yaş mamanın içerisinde verebilir ya da kendiniz yutturabilirsiniz.
Tablet kullanırken köpeğinizin suyla temas etmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Ancak bu tabletlerin epilepsi hastalarında ya da NSAİD ilaç kullanımıyla kullanılmamaları gerekir. Bu sebeple kullanmaya başlamadan önce mutlaka veteriner hekiminize danışmalısınız.
Köpeklerde yaygın olarak kullanılan tabletler 3 aylık (Bravecto) ve 1 aylık (Nexgard, Simparica) koruma sağlar.
Bu ilaçlar yetişkin pireler için etkilidir. Köpeğinizi pire yumurtalarından da arındırmak için mutlaka düzenli taramalar yapmalısınız.
Tasmalar var olan pire ve kenelere karşı etkisizdir. Yeni pire ve kene gelmesini önlerler. Köpeğinize pire kene tasması takmadan önce mutlaka dış parazit ilacı kullanmalısınız. Tasmayı takarken arada bir parmak boşluk kalacak şeklilde sıkılmalıdır. Tasmalar köpeğinizin derisine sürterek etki gösterir. Bu sebeple çok sıkı ya da çok gevşek olmamalıdır.
Tasma köpeğinize takmanızdan 10 gün sonra etki göstermeye başlar. Eğer yüksek riskli bölgelere gidecekseniz buna göre tasma takma zamanınızı ayarlamalısınız.
Bu tasmalar sadece pire ve kenelerden değil aynı zamanda Phlebotomus spp. isimli tatarcık sineklerine karşı da kovucu özellikleri vardır. Bu sinek köpeklerde ölümcül Leishmania Hastalığını taşıdığından özellikle yaz aylarında tasma kullanmak çok önemlidir.
Köpeklerde kullanılabilecek tasmalar: Paraband, Seresto
İçeriğinde %4 deltametrin içeren tasmalar, bu sinekten köpeğinizi 12 ay boyunca korur.
Köpeğinize ilaç verirken eş zamanlı olarak evinizi ya da bahçenizi de ilaçlatmak pirelerle mücadele için çok önemlidir. Bu ilaç firmaları için yine veteriner hekiminizden bilgi alabilirsiniz. Eğer evinizi ilaçlatma imkanınız yoksa da sıkı bir temizlik şarttır.
İşe etrafı iyice temizleyerek başlayın. Evi tepeden tırnağa elektrik süpürgesi ile temizleyin, mobilyalar dahil olmak üzere ve elektrik süpürge torbasını dışarıya atın. Evdeki tüm yatakları süpürün ve çamaşır suyu ya da sirkeli su ile silin. Tabii onun yatağını da. Dostunuzu her gün fırçalayın ve bir pire tarağı kullanın.
Yavru köpeklerde pire sorunu dikkatli ele alınması gereken bir konudur. Yukarıda bahsedilen ilaçlar 2 aydan hatta bazıları 8 aydan küçük köpeklere uygulanmamalıdır. Bu yüzden köpeğiniz yavruysa kendiniz bir ilaç almadan önce mutlaka veteriner hekiminize danışın.
Yavru köpeklerde, hekiminiz köpeğin yaşıına ve kilosuna göre dış parazit spreyleri ve bazı damlaların (stronghold) yavru köpek damlalarından kullanmayı tercih edebilir.
Pire kene spreyleri damlalar gibi deriden emilerek sistemik etki göstermez. Köpeğinizin derisinin büyük bir çoğunluğuna sürmek gerekir. Bu spreyler veteriner hekimler tarafından uygulanmalıdır. Spreyler temas ettiği pireleri anında öldürür ve sonrasında tarayarak temizlenir.
Köpekler dolaştıkları yerlerden, genellikle çayır, çimen ve toprak alanlardan diğer sokak hayvanlarının yaşadığı hatta geçtiği her yerden pirelere maruz kalabilirler.
İnsanların vücut ısısı ve kıl yapısı pirelerin yaşayıp çoğalabilmesi için uygun değildir. Pireler insana geçip ısırabilirler ancak üzerilerinde yaşamayı tercih etmezler.
Evde pireli bir köpeğiniz varsa diğer evcil dostlarınızda da pire var demektir. Onları da veteriner hekiminize götürüp dış parazit ilacı uygulamalısınız.
Sirke köpeklerin derisinde ciddi sorunlara sebep olabilir. Kesinlikle kullanılmamalıdır. Sirkeyi sadece evinizi pirelerden arındırmak için kullanabilirsiniz.
Evet köpeğinizde pire varsa köpeğinizin geçtiği her yerde pire yumurtası bulunabilir. Evi ilaçlatmanız en etkili çözüm yoludur.