Narsist biriyle romantik bir ilişki içinde olmak zorlayıcı ve yorucudur; terk edildikleri zaman yıkıma neden olabilirler. Ayrılıklar zaten çok zor ama başkalarını kullanan ve kendine takıntılı biriyle ilişki içindeyseniz durum daha da kötü bir hâle gelebilir.
Narsistler dışarıdan büyüleyici, ilgi çekici ve karizmatik görünebilir, bu da ilk etapta onlardan ayrılmayı güçleştirebilir. Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi'nde klinik psikiyatrist olan Dr. Judith Orloff, narsist insanların sizi kendisine çabucak aşık edebileceğini, çünkü dünyanızın merkezi olma konusunda çok usta olduklarını söylüyor ve şöyle devam ediyor:
“Narsistler çekici, zeki ve hatta fedakâr göründükleri sahte bir kimlik sergilerler. Ta ki siz onların istediklerini yapmayana kadar… İşte o zaman soğuk, esirgeyen ve cezalandıran biri olurlar.”
Bir narsistle ilişkiniz sona erdiğinde neler olabileceğine bakalım.
Final hiç beklenmedik bir anda ve acımasızca olabilir
Kendinizi partnerinizin her şeyi gibi hissederken, bir anda kendinizi kapının önünde bulabilir ve neyin yanlış gittiğini anlamakta zorlanabilirsiniz. Orloff'a göre bunun nedeni, narsistlerin çıkarları doğrultusunda rol yapma konusunda çok becerikli olması. Özür dilemez ya da pişmanlık duymazlar. İlişkiniz ne kadar uzun sürmüş olursa olsun ondan bir daha haber alamayabilirsiniz. Eğer geri dönerse bunun nedeni sizden daha fazla şey koparabileceğini fark etmesi olacaktır.
Yalvarmalara, yakarmalara ya da pazarlıklara hazırlıklı olun
Orloff, “Eğer ayrılmayı seçen sizseniz, tebrikler. Çünkü bunu yapmak epey zor” diyor. Muhtemelen çok büyük bir mücadeleye girişecek çünkü sizinle işi henüz bitmedi. Bir narsist elindekini kaybetmekten nefret eder ve bu yüzden kolay kolay peşinizi bırakmaz. ‘Değişeceğine’ dair söz vermesine hazırlıklı olun. “Bensiz hiç bir şey yapamazsın” ya da “Benim gibi birini asla bulamazsın” gibi sözlere de...
Orloff onu dinlememenizi tavsiye ediyor ve bu gibi hamlelerin korkup ona geri dönmenizi sağlamak için yapılan numaralar olduğunu vurguluyor.
Bunlar işe yaramazsa, farklı taktikler deneyebilir
Eğer yalvarmak bir işe yaramazsa narsistler acımasızlaşabilir. Psikiyatrist Dr. Edward Ratush narsistlerin usta birer manipülatör olduğunu ve zaman içinde sizi kontrol etmek için düşünce ve eylemlerinizi nasıl yönlendirebileceğini çok iyi öğrendiğini söylüyor.
“Stratejik olarak, bir narsistten ayrılmak, bir köpekbalığına karşı kendini savunmaya benzeyebilir. Ancak görünüşteki sertliğe rağmen gerçeklerle yüz yüze geldiklerinde genellikle dağılırlar. Zorba tavırları çabucak yok olur ve altta yatan gerçek ortaya çıkar.”
Ratush, narsistin taktiklerine karşı en iyi savunmanın güçlü bir benlik bilinci olduğunu söylüyor ve ekliyor: “İhtiyaçlarınızı, zaaflarınızı ve bunların size karşı nasıl kullanabileceğini iyice kavramanız gerekiyor.”
Hakaretlere hazırlıklı olun ve tartışmadan kaçının
Mitten Hukuk Bürosu’ndan boşanma avukatı Derek Jacques'a göre, narsist kişi muhtemelen size hakaretler yağdırmaya başlayacak. Fakat her ne pahasına olursa olsun tartışmaktan kaçınmalısınız.
Jacques, “Narsist bir kişi size hakaretler yağdırırken kendinize hakim olmak zor olabilir fakat yapılacak en iyi şey ‘oltaya’ gelmemek. Narsistlerin bir şeyi kanıtlamak için tartışmadığını unutmayın. Sizi aşağılamaktan ve küçümsemekten aldıkları tatmin hissi için tartışırlar” diyor. “Zararsız bir ifade bile bir narsiste sözlü bir saldırı başlatmak için ihtiyaç duyduğu tüm cephaneyi sağlayabilir. Bu fırsatı elinden aldığınızda tüm gücünü ortadan kaldırmış olursunuz.”
Sırada ne var? Temas kurmayın...
Hiçbir şekilde temas yok. Bu numarasını engellemek, gelen tüm e-postaların spam klasörünüze gittiğinden emin olmak ve sosyal medyadan silmek anlamına geliyor.
Bu ilk etapta biraz zor gelebilir ama ruh sağlığı danışmanı Stephanie Sarkis bunun en iyi seçenek olduğunu çünkü narsistin er ya da geç geri dönmenin bir yolunu bulacağını belirtiyor.
Narsist, iletişimi kestiğinizde size ulaşmaya çalışacak ve geri dönmeniz için ne söyleyeceğini çok iyi bilir. Bu yüzden katı ve hızlı olmalısınız. Kendinizi güvende hissetmiyorsanız mesaj yoluyla ayrılmak en iyisi olabilir, böylece sizi daha fazla manipüle edemez.
Sarkis, narsistin evinde bıraktığınız eşyaları (şayet çok mühim değilse) unutmanız gerektiğini de sözlerine ekliyor. Bunu kendi akıl sağlığınız ve refahınız için ödenecek küçük bir bedel olarak düşünebilirsiniz.
Sosyal medyada ortak tanıdıklarınızı listeden çıkarın
Bu biraz sert görünebilir ama psikologlar bazen tamamen yeni bir başlangıç yapmanın ve narsistle ilgili her türlü çağrışımı hayatınızdan çıkarmanın daha iyi olacağını söylüyor. Ve buna tüm sosyal ağlardaki arkadaşları ve ailesi de dahil: Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn ve aklınıza gelebilecek her mecra. Aksi takdirde narsist sizi bulmaya çalışabilir.
Lisanslı evlilik terapisti Darlene Lancer'a göre, “Bununla başa çıkmanın en iyi yolu onu görmezden gelmek. Temas kurmamak hem sizi korur hem de ayrılıktan sonra toparlanmanıza yardımcı olur. Buna eski sevgilinizin fotoğraflarına ya da sosyal medya hesaplarına bakmamak da dahil. Bir narsist, eski sevgilisinin peşinden koşmayı sürdürebilir ve bir süre sonra ilgisini kaybedebilir. Ancak bir yıl ya da daha uzun bir süre sonra yeniden ortaya çıkabilir.”
Birbirinizle ne kadar çok bağlantınız varsa, narsistin hayatınıza geri dönmek için o kadar çok fırsatı olur. Sizi kıskandırmak için arkadaşlarını(zı) da kullanabilir. Bu nedenle, şayet bu kişilerle çok iyi arkadaş değilseniz ve onlara tamamen güvenmiyorsanız sosyal medya hesabınızı temizlemeniz gerekiyor.
Kendinize sık sık neden bittiğini hatırlatın
Birinden ayrıldığınız zaman ilk etapta yaşadığınız hoş anlar aklınıza gelebilir ve bu durum kafa karıştırıcı pişmanlık duygularına yol açabilir. Psikiyatristler bunun normal olduğunu ancak bu duyguların genellikle yanıltıcı olduğunu ve ilişkiyi tümüyle yansıtmadığını söylüyor.
Örneğin partnerinizin size her gün bir sürü mesaj gönderdiği ve sürekli iltifat ettiği dönemleri hatırlayabilirsiniz. İltifatlar samimi olduklarında şahane ama bir narsist kullandığında (kişinin sizi sevgiye boğduğu ancak gizli bir amaca hizmet eden) ‘love-bombing’ adlı bir tekniğin parçası olabilir.
Kendinize bir hatırlatma olarak, ayrılma nedenlerinizi not edin. Partneriniz sizi sık sık aşağılıyor muydu? Size aşağılayıcı isimler takıyor muydu? Sizi suçlu ya da kafayı yemiş gibi mi hissettirdi?
Çabucak ‘yoluna devam edecek’ ve bunu bilmenizi isteyecek
Narsist kişiler, duyguları samimiyetsiz ya da noksan olduğu için ayrılıktan sonra iyileşmek için pek zamana ihtiyaç duymaz. Bir narsistin ayrılma stratejisini dikkatlice planlamış olması ya da hazırda bekleyen birini hayatında bulundurması alışılmadık bir durum değil.
Onları sosyal medyadan uzaklaştırmanın faydalarından biri de bu, zira ortalığa çok sayıda aşk dolu selfie saçılabilir. Tabii bu esnada yeni bir hedefe ‘love-bombing’ yaşatıyor da olabilir. İyi tarafından bakacak olursak bu kişi artık siz değilsiniz.
Biten bir ilişki ardından yas tutmak normal, bunu kabullenin
Sarkis, yas tutmanın iyileşmenizin önemli bir parçası olduğunu, bu nedenle yas tutmaya başladığınızda bunu kabullenmenizi öneriyor. Ne de olsa ortada biten bir ilişki var ve duygular hâlâ yoğun olabilir.
Ancak ondan ayrılmak için yeterince sebebiniz olduğunu anladınız. Bu yüzden kendinize bu duyguların çoğunun muhtemelen yanlış bir şey üzerine inşa edildiğini hatırlatın. Narsisist ayaklarınızı yerden kesmiş olabilir ama gerçekten verdiği sözleri yerine getirdi mi? Muhtemelen hayır...
Bununla birlikte muhtemelen narsistle aranızda güçlü bir duygusal bağ vardı, belki hâlâ var ve bu yarayı ancak zaman sarabilir. Sarkis, ilişkinizi sonlandırdığınız için mutlu olmanızı söylüyor, çünkü aksi takdirde o zehirli ortamın içinde olmaya devam edecek ve her gün kendinizden bir şeyler kaybedecektiniz. Yaşadığınız acı ise geçici.
Kendinize odaklanın ve sizi mutlu eden şeyler yapın
Orloff bu aşamada en önemli şeyin kendinize odaklanmak olduğunu söylüyor. Yeni bir hobi ya da spor dersi deneyin; dışarı çıkıp yeni insanlarla tanışın. Bu ilk başta kulağa ürkütücü gelebilir çünkü bir narsistle birlikte olmak çok fazla efor isteyebilir ve bu bitkinlik sizi yeni insanların yanında çekingen birine dönüştürebilir. Ama artık bu durumu geride bıraktınız. Sizi mutlu eden insanlarla yeniden bağlantı kurmanın zamanı geldi.
Dr. Guy Winch, kendinizi eski partnerinizi düşünürken bulduğunuzda dikkatinizi dağıtmak için yapabileceğiniz şeylerden oluşan bir ‘duygusal ilk yardım’ listesi yazmanızı öneriyor. Bir narsistle birlikteyken bir kenara itildiniz çünkü ihtiyaçlarınız önemli değildi. Şimdi kendinizle ilgilenme zamanı.
İlerleyen zamanlarda ilişkilerin bu şekilde olmaması gerektiğini daha iyi anlayacaksınız
Muhtemelen kendinizi daha iyi tanıyor ve koyduğunuz sınırları eskisinden daha iyi biliyor olacaksınız. Bu nedenle biri size istediğiniz gibi davranmadığında kendinize daha fazla saygı göstermeniz mümkün.
Ve bir gün yeni biriyle tanışacaksınız. Flört etmek iyileşmenin önemli bir parçası olabilir ama ‘aradığınız kişiyi’ hemen bulacağınızı da sanmayın. Sadece dışarı çıkın ve eğlenin. Belki harika biriyle tanışırsınız, belki de harika arkadaşlar edinirsiniz.
Her iki durumda da rahat bir nefes alın.
Business Insider makalesinden Türkçeleştirildi.