Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA) hibelerinden ve faizsiz kredilerinden yararlanmaya hak kazanmış düşük gelirli ülkelerde, Banka yardım programı hazırlanmasından önce CDF ilkelerinin bir Yoksulluğu Azaltma Stratejisi Belgesinde (PRSP) yasalaştırılması gerekmektedir. 1999 yılından beri, finansman, diğer yardımlar ve uygunsa borç yükünü hafifletme gibi yardımların düşünülmesi için PRSP istenmektedir. PRSP'ler, yoksulluğun azaltılmasını kalkınma planlarının merkezine koymalı ve özel sektör ve sivil toplum gibi rol oynayan kurumları gerektiği ölçüde işin içine sokmalıdır.
Birçok orta gelirli ülkelerde yoksulluğun azaltılması ciddi bir konu olduğundan, Banka, IBRD kredileriyle bir rol oynayabilir. Bunun anlamı çoğu kez, özel sermayeyi çekecek bir yatırım ortamının yaratılması ve insan sermayesinin yaratılmasına yönelik etkin ve eşit dağılımlı sosyal harcama programları tesis etmek ve ekonomik fırsatlara erişimi eşit hale getirmek için çalışmaktır.
Kredi Verme Dışındaki Yardım
Borç alanların kendi kalkınma çabalarını daha ileriye götüreceği belirlenmiş olan projeler, hem krediler ve hem de kredi şeklinde olmayan yardımlarla desteklenir. Ekonomiye ilişkin ve sektör çalışması, borç alanların kalkınma sorunlarının baştan sona anlaşılmasını, dış finansmana ihtiyaç olup olmadığını ve bunun mümkün olup olmadığını ve kalkınma stratejilerinin değerlendirilmesi ve katkıda bulunacakların yardım faaliyetlerinin analitik çerçevesini sağlayacak bir şekilde tasarlanmalıdır. Ekonomik ve sektör çalışmasının en önemli hedefi yoksulların doğrudan yararlanacağı yüksek getirili projelerin önceden belirlenmesidir.
Banka'nın ekonomiye ilişkin ve sektör çalışması, Banka'nın tavsiye veya politikaları ve kamu harcamaları—ve projelerin ve diğer faaliyetlerin geliştirilmesi için analitik bir temel sağlar.
Hibeler Banka'nın kalkınma çalışmasının ayrılmaz bir parçasıdır. IDA aracılığıyla sağlanan hibelere ek olarak, Banka, katkıda bulunanların 850 adet emanet fonunu ve yaklaşık bir düzine hibe programını yöneterek yılda 1 milyar dolardan daha fazla ödeme yapmaktadır.
Doğal bir afet veya ekonomiye önemli bir etkisi olan ve çabuk bir tepkiyi gerektiren olaydan sonra acil yardım mümkündür. Bu yardım çeşitli şekiller alabilir. Örneğin, Banka bir kurtarma stratejisi geliştirebilir ve mevcut kredi portföyünü bu kurtarma çabasını destekleyecek şekilde yeniden yapılandırabilir. Banka ayrıca çabuk ödeme yapılabilen acil kurtarma kredileri açabilir. Örneğin, Banka son olarak Etiyopya'da, Malavi'de ve Zambiya'da kuraklık nedeniyle 160 milyon dolar sağlamıştır. Banka, 2001 Ocak ayındaki Gujarat'taki depremden sonra Hindistan'a yeniden imar için 600 milyon dolar sağlamıştır.
Banka, örneğin sel baskınını önleme tedbirleri ve orman yangınlarını önleme tedbirlerinin uygulanması için felaket yönetimi projeleri de tasarlamaktadır. Dünya Bankası 1980 yılında beri felaketlerle ilgili 38 milyar dolardan daha fazla tutarda ve 500'den fazla faaliyeti onaylamıştır.
Çatışmaları önleme ve çatışma sonrası imar yoksulluğu azaltmak açısından kritiktir. Banka'nın bu alandaki rolü savaş sonrası alt yapının imarına kıyasla daha genişlemiştir. Buna şu anda ekonomik iyileşme, kapasite yaratılması, yerel toplum geliştirme, mayınların temizlenmesi, eski savaşçıların terhisi ve yeniden entegrasyonunu ve mültecilerin yeniden entegrasyonunu da içermektedir.
Yalnızca 1990-2002 yılları sırasında dünyanın 44 değişik yerinde yoksulluğu daha kötüleştiren ve kalkınma çabalarını kesintiye uğratan 56 önemli silahlı çatışma oldu.
Bu çatışmalara duyarlı olarak yapılan girişimler arasında aşağıdakiler sayılabilir:
Afganistan'da kamu yönetimi rehabilitasyonu, eğitim ve alt yapı imarının desteklenmesi (368 milyon dolar);
Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki 454 milyon dolarlık Çok Sektörlü Rehabilitasyon ve İmar Programı ile tarımsal üretimin iyileştirilmesi ve gıda güvenliğinin artırılması, kritik alt yapının ve temel sosyal hizmetlerin yeniden tesis edilmesi ve kalkınma programlarını formüle etmek ve uygulanmak üzerehükümet kapasitesinin güçlendirilmesi;
Kamboçya, Çad, Cibuti, Etiyopya, Mozambik, Sierra Leone ve Büyük Göller Bölgesindeki ülkelerdeki eski savaşçıların terhisi ve yeniden entegrasyonu ve Azerbaycan, Liberya, Ruanda ve Sierra Leone'de yerlerinden edilmiş nüfusun yeniden bir araya getirilmesinin desteklenmesi;
Azerbaycan, Bosna, Hırvatistan ve Etiyopya'da mayınların temizlenmesi için finansmanda Banka rehberine uygun olarak mayın eylem programlarının desteklenmesi.
IDA hibelerine ek olarak Banka'nın yönettiği birden fazla sponsörlü hibelerine ve diğer özel destek mekanizmalarına ek olarak Banka'nın Çatışma Sonrası Fonu (PCF) bağış fonları sağlamaktadır (1997 yılından bu yana 48 ülkede hibeler için 53 milyon dolar). Buna aşağıdakiler dahildir:
Afganistan'da, Afgan ve diğer risk alanların katıldığı bir yeniden imar stratejisi, bir topluluk güçlendirme programı ve öncelikli sektörler destek programı;
Somali'de Uluslararası Kızıl Haç Federasyonu'nun uyguladığı sağlık sektörü rehabilitasyonu;
Bosna'da çatışmanın psiko-sosyal kalıntılarına yönelik Travnik akıl hastalıkları programı desteğinin yenilenmesi;
Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki kırsal iletişimin rehabilitasyonu.
Ülkelerce çizilen gündemlere önem verilmesi, ülkelerin içerisindeki kalkınma kapasitesinin yaratılmasına olan önemi de paralel olarak arttırmıştır. Kalkınma konusunda değişen düşünce—daha kapsamlı, ülke tarafından uygulanır nitelikte olması, sorumluluk belirleyici ve ölçülebilir olması—çoğu kez daha önce mevcut olmayan bir kapasiteyi gerektirir. Banka kaynaklarının giderek daha artan bölümü kendi kalkınmalarını kendileri yönetecek ülkelerin yeteneklerinin geliştirilmesine ayırılmaktadır.
Bu bir tür "Bilgi paylaşımı"dır ve hükümet yetkililerinin, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektör temsilcilerinin ve katkıda bulunan hükümetin görevlilerinin bilgileri paylaştığı ve bu şekilde hükümet açısından gerçek sahiplenmeyi ve taahhüdü taşıyan programların yaratılmasını mümkün kılmaktadır.
Giderek artan bir şekilde Banka yeni teknolojiye dayalı bir dizi programları bu çabalarına yardımcı olarak kullanmaktadır. Örneğin, Global Kalkınma Öğrenim Ağı 2001 yılında Banka'nın 45,000 hükümete ve özel sektör katılımcılarına ulaşmasını mümkün kılmıştır. Kalkınmaya Açılan Kapı programı da dünya çapında üstlenilmiş olan ve mali katkıda bulunanların destekledikleri 300,000 kadar faaliyetin ayrıntılarını içerecek şekilde bilgiye erişim için eşsiz bir İnternet kolaylığı sağlamaktadır. Dünya Bankası Enstitüsü kapasiteyi zenginleştirmeyi amaçlayan bir dizi temalara dayalı programlar geliştirmiştir. Banka ayrıca gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki araştırma enstitülerini birbirine bağlayan ve yoksulluğu azaltma gündemindeki boşlukların doldurulmasını güvence altına alan Global Kalkınma Ağı'nı geliştirmiştir. Afrika Sanal Üniversitesi kendi standartlarını yükseltmeleri ve kıtanın eğitilmiş insan kaynaklarını oluşturmaları konularında yardımcı olmak üzere Afrika üniversiteleriyle birlikte çalışmaktadır. Teknoloji alanında infoDev bilgisayar olanaklarını kullananlarla kullanamayanlar arasındaki köprünün oluşturulmasına yardımcı olmak üzere tasarlanmış küçük çaplı pilot faaliyetleri desteklemektedir. Kalkınma için Dünya Bağlantıları gelişmekte olan ülkelerdeki orta okullardaki öğrencilerle öğretmenleri sanayileşmiş ülkelerdeki karşıtlarıyla temasa getirmekte ve öğrencilerle öğretmenlerin teknolojiyi eğitim programlarına entegre etmelerine yardımcı olmaktadır.