Gemici Henrique
- Önem : Önemli denizcilik faaliyetleriyle tanınan Portekiz asilzadesi
- Doğum : 1394
- Ölüm : 1460
- Ebeveynler : Kral 1. John ve Kraliçe Philippa
Gemici Henrique olarak tanınan ve bazı kaynaklarda Denizci Henry olarak da geçen Prens Henry, 15. yüzyılda yapılan ilk Atlantik yolculuklarından bazılarını organize eden bir Portekiz asilzadesiydi. Gemici Henrique, Kral 1. John ve Kraliçe Philippa’nın üçüncü oğluydu. Yirmi bir yaşındayken Kuzey Fas sahilindeki Ceuta’nın fethine katıldı. Burası Portekiz İmparatorluğu’nun ilk sömürgesi oldu. Onun gezileri, Portekiz’i önemli bir deniz gücü haline getirdi. Gemi inşaatında kaydedilen teknolojik yeniliklerden yararlanan Henrique, daha sonra Hindistan ve Amerika’ya gidecek olan denizcilerin yolunu açacak keşifler yaptı. Tüm bunlarla birlikte Henrique aynı zamanda Afrika köle ticaretinin kurucuları arasında sayılır.
Gemici Henrique, Karavela filoları ile Afrika sahilini ve Atlantik Okyanusu’nun doğusunu keşfetmeye başladı. Denizcileri Azores, Cape Verde ve Atlantik’teki Madeire adalarını buldular. Bunların hepsi Portekiz mülkü sayıldı. Henry’nin keşiflerinin bir sonucu olarak köleler ve altın Lizbon’a akmaya başladı. Bu durum çok geçmeden Portekiz’i önemli bir ekonomik güç halin getirdi. Henrique, 1460 yılında öldüğünde altmışaltı yaşındaydı. Onun harekete geçirdiği güçler dünyada büyük değişikliklere neden oldu. 1498 yılında Portekizli denizci Vasco de Gama, Ümit Burnu üzerinden Hindistan’a ulaştı. Orada bir Portekiz kolonisi kurdu. Avrupa ve Asya tarihinde yeni bir dönem başlattı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Rasim Adasal
Türkiye’de psikiyatri hekimliğinin kurulmasında önemli rol oynayan Türk hekim Rasim Adasal Girit’in Kandiya kentinde dünyaya geldi. İlköğrenimini tamamlamasının ardından ailesi tarafından İstanbul’a gönderildi. İstanbul’un köklü liselerinden Vefa Lisesi’ni tamamlamasının ardından İstanbul Tıp Fakültesi’ne başladı. Askeri tıp öğrencisi olarak eğitimine devam eden Adasal, 1925 yılında teğmen hekim rütbesiyle mezun oldu ve ardından İstanbul Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde sinir ve ruh hastalıkları asistanı olarak görev aldı. 1932 yılında doçent unvanını aldıktan sonra sırasıyla; İstanbul Gümüşsuyu, Erzincan, Erzurum, Mareşal Çakmak ve Balıkesir Askeri hastanelerinde nöropsikiyatri uzmanı olarak görev aldı. İstanbul’da bulunduğu sıralarda, İstanbul Üniversitesi Psikoloji ve Felsefe bölümlerini bitirdi. 1936-1938 yılları arasında Paris Tıp Fakültesi’nin Nöroloji ve Psikiyatri kliniklerinde yabancı asistan olarak çalıştı. Daha sonra ise Gülhane Askeri Tıp Akademisi nöropsikiyatri kliniği profesör yardımcılığına getirildi, bir süre sonra da profesör olarak bu kliniğin direktörlüğüne getirildi. Daha sonra ise Ankara Yüksek Öğretmen Okulu’nda ruh sağlığı dersleri verdi. Emekli olduktan sonra İzmir’e yerleşti ve orada vefat etti.
-
Hareket Ordusu
Hareket Ordusu, Otuz bir Mart Vak‘ası’nı bastırmak üzere Selanik’ten İstanbul’a gelen orduydu. II. Meşrutiyet’in ilânından sonra hükümetin işlerine daha fazla dahil olan İttihat ve Terakkî Cemiyeti’nin tutumuna karşı oluşan muhalefetle cemiyet arasındaki mücadele Otuz bir Mart Vak‘ası’nın meydana gelmesine sebep oldu. Bir süre önce Meşrutiyet’i korumak üzere Selânik’ten getirtilerek Taşkışla’ya yerleştirilen avcı taburlarının isyanı ile başlayan olaylar Selânik’te duyulur duyulmaz, Rumeli’den gönderilecek bir ordu ile isyanın bastırılmasına karar verildi. Toplantıda İttihat ve Terakkî Cemiyeti ile ortaklaşa hareket edilmesi ve 14 Nisan 1909 günü Selânik Hürriyet Meydanı’nda bir miting yapılarak kamuoyunun da harekete geçirilmesi kararlaştırıldı. Mahmud Şevket Paşa, Selânik İttihat ve Terakkî Cemiyeti yoluyla Edirne’de bulunan II. Ordu kumandanı Ferik Sâlih Paşa ile temas kurarak İkinci ve Üçüncü ordulardan müteşekkil bir ordu hazırlanmasını teklif etti. İstanbul’a sevk edilecek ordu iki mürettep fırkadan oluşacaktı. Orduya Hareket Ordusu adı Kolağası Mustafa Kemal tarafından verildi.
-
Hüseyin Sadeddin Arel
İstanbul’da doğan ve ilk öğrenimine burada başlayan Hüseyin Sadeddin Arel, babasının tayininden sonra orta öğrenimine İzmir Fransız Koleji’nde devam etti. Yüksek öğrenimini İstanbul Mekteb-i Hukuk-ı Şâhâne’den birincilikle mezun olarak tamamladı. Memuriyet hayatı süresince Washington Milletlerarası Hukuk Kongresine katılmak da dahil olmak üzere çeşitli görevlerde yer aldı. Şûrâ-yı Devlet’in lağvı üzerine ayrıldığı memuriyeti sonrasında Türk Hukukçular Derneği, Filarmoni Derneği ve İleri Türk Musikisi derneklerini kurdu. İngilizce, Fransızca, Almanca, Arapça ve Farsça bilen, İslâm hukuku, Mecelle ve Avrupa hukuku hakkındaki derin bilgisiyle Türk hukuk tarihinin önemli simaları arasında yer alan Arel aynı zamanda Türk musikisinin son devirdeki en önemli birkaç simasından biri olarak da kabul edilir.
-
Zeki Velidi Togan
Türk tarihi üzerine yaptığı araştırmaları ve siyasi arenada verdiği mücadeleyle tanınan Zeki Velidi Togan, 1890 yılında Rusya’nın Küzen köyünde dünyaya geldi. Eğitimli bir ailenin çocuğu olan ve bu vesileyle iyi bir eğitim görme fırsatı bulan Togan, Arapça’yı babasından, Farsça’yı annesinden öğrendi. Daha sonra ise medresede edebiyat üzerine eğitimler aldı. Zamanla edebiyata olan ilgisi daha da artan Togan, konuyla ilgili dar çerçeveyi genişletmek adına Türkistan’a defalarca giderek araştırmalarda bulundu. Bir yandan da siyasi alandaki mücadelesini genişleterek Başkırt’ın meseleleriyle ilgilendi. 1917 yılında siyaset meydanında daha aktif bir şekilde yer alan Togan, Başkırt Özerk hükümetinin kurulmasına öncülük etti. 1921 yılında ise Türkistan Milli Birliği’nin başına getirildi. Zeki Velidi Toga ömrünün büyük bölümünü burada geçirdi ve bu dönemde Bolşevik Ruslar ile mücadele etti; bir yandan da kitabeleri yazıya geçirmeye devam etti.
-
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun