azaplar
yerlikulu askerinin ilk sinifini meydana getiren azepler, harplerde büyük hizmetler görüyorlardi. ordunun ön saflarinda yer almalarindan dolayi düşman taarruzuna en çok onlar maruz kaliyorlardi.
kelime olarak "bekar" demek olan azep tabiri, osmanlı askeri teskilatinda: bekar, güçlü ve kuvvetli olan gençlerden meydana getirilmis bir askeri sinif için kullanilmaktaydi.
klasik osmanlı ordusunda azepler, anadolu'daki müslüman türklerden kurulu hafif piyade askeri birligidir. bununla beraber yine ayni adi tasiyan ve 1450'den sonra fatih sultan mehmed tarafindan teskil olunan kale azepleri de vardir.
osmanlıların ilk dönemlerinden itibaren xvı. asrın yarisina kadar meydana gelen harplerde hafif okçu kuvvetlerine ihtiyaç vardi. bu bakimdan, harp esnasinda ne kadar azebe ihtiyaç varsa tesbit edilirdi. tesbit edilen miktar, sancaklara taksim edilirdi. böylece ihtiyaca göre 20 veya 30 hane (ev)den bir azep istenirdi. ıstenilen azebin bekar, güçlü ve kuvvetli olmasi lazimdi. sancaga bagli kazalardan seçilen her azebin ücret ve masrafi onu seçen yere ait olup bu, xv. asrın sonu ile xvı. asırda her azeb için 300 akça tutmakta idi. her azebin, askerden kaçmamasi için bir kefili vardi. kaçtigi takdirde masraf bu kefilinden alinirdi. azeplere verilecek para, azeb alinan yer ile halkinin servetine göre tahsil edilirdi. sefer hazirligi esnasinda azeplerin toplanmasina "azep çagirtmak" denirdi. bunlarin maaslari olmadigindan harp zamanlarinda bütün vergilerden muaf sayilirlardi.
ok, yay ve pala gibi hafif silahlarla donatilmis olan azepler, ordunun ön saflarinda bulunduklarindan ilk olarak onlar düşman hücumuna maruz kalirlardi. bunlarin gerisinde toplar, onlarin arkasinda da yeniçeriler yer alirdi. savaş basladigi zaman azepler saga sola açilmak suretiyle topçunun rahat ates etmesine imkan saglarlardi.
bahsimize konu teskil eden ve iki asırdan fazla büyük hizmetler ifa eden hafif piyade azepleri, xvı. asır ortalarinda, kanuni sultan süleyman saltanatinin sonlarina dogru ilga edildiler. kale azepleri ise 1826 senesine kadar hizmetlerine devam ettiler.