Sevr Barış Antlaşması içeriği ve sonuçları hakkında bilgi. Sevr Antlaşması sonucunda oluşmuş olan yıkıcı maddelerin sıralanması.
Sevr Anlaşması‘nın metni 433 maddeden oluşmuştu. Bu anlaşmanın başlıca maddeleri şöyle sıralanabilir:
- İstanbul, Osmanlı Devleti’nin başkenti olarak kalacak, ancak Osmanlı Devleti azınlıkların haklarını gözetmezse, kent Türklerin elinden alınacaktı.
- Trakya’da Türkiye’ye bırakılan topraklarla, Anadolu’da Burhaniye’den başlayarak Manyas gölünün güneyinden, Bursa ve İznik’in biraz kuzeyinden, Sapanca gölünün batı ucundan geçen hattın batısında kalan bölgeler Boğazlar Bölgesi olacaktı.
- Boğazlar Bölgesi’nde asker bulundurma, askeri harekat yapma hakkı yalnız İtilaf Devletleri’ne ait olacaktı.
- Boğazlar Bölgesi’ndeki Türk jandarması, İtilaf Devletleri’nin denetim ve komutası altında bulunacaktı.
- Çatalca hattının batısından geçen hat, sınır kabul edilmekteydi.
- İmroz ve Bozcaada Yunanistan’a verilecekti.
- Tire, Söke, Ödemiş, Turgutlu, Akhisar, Kırkağaç ile Burhaniye’den geçmekte olan İzmir hattının batısında kalan topraklar, Türk egemenliğinde kalacak, ama Türkiye egemenliğin yürütülmesi işini Yunanistan’a devredecekti.
- Türk egemenliğinin simgesi olarak İzmir Kalesi’ne Türk bayrağı çekilecekti. Yerel bir meclis beş yıl sonra bu bölgenin Yunanistan’a katılması kararını verebilecekti. Silifke, Ulukışla, Niğde, Aksaray, Akşehir, Afyon, Bursa, Balıkesir, Muğla, Antalya İtalya nüfuz bölgesi olacaktı.
- Mersin’den başlamak üzere Adana, Kayseri’nin doğusundan itibaren Sivas, Kemaliye, Elazığ, Diyarbakır, Urfa, Antep ve Maraş Fransız nüfuz bölgesi olacaktı.
- Fransa ve İtalya’ya ayrılan nüfuz bölgelerindeki her türlü ayrıcalık ve iktisadi çıkarlar bu devletlere aitti.
- Irak sınırı Musul’un kuzeyinden geçiyordu.
- Doğu sınırı Giresun, Muş, Bitlis ve Van gölünün güneyinden geçiyordu. Bu sınırın doğusunda kalan topraklar Ermenistan’a bırakılıyordu.
- Ayrıca İstanbul’da çalışacak bir kurul, Doğu Anadolu’daki kimi vilayetlere özerklik vermek üzere, bir tasarı hazırlayacak; Osmanlı Devleti, Suriye’yi Fransa’ya bırakacak; İngiltere, Arabistan ve Mezopotamya’ya (Musul dahil) egemen olacaktı.
- Osmanlı Devleti silahsızlandırılacak, yükümlü askerlik hizmeti kaldırılacak, toplam kırk beş bin asker bulundurulabilecek, bunlar da ücretli olacaktı. Bu kıtaların ağır silahları ve uçakları bulunmayacaktı.
- Jandarma subayları arasında %15 oranında yabancı subay bulunacaktı. İstanbul’daysa padişahın emrinde ya da Harp Okulu olarak 700 asker bulunabilecekti. Küçük kıyı koruma gemileri dışında donanma, hatta büyük ticaret gemisi bulundurulmayacaktı. İtilaf Devletleri’ne ait askeri kurullar, ülke içinde her türlü denetim hakkına sahip olacaktı.
- Birinci Dünya savaşı sırasında kalkmış olan kapitülasyonlar geri verilecek ve yeni kurulan devletler dahil olmak üzere bütün yabancı devletlere tanınacaktı.
- Devletin gelir kaynakları, her şeyden önce, İtilaf Devletleri’nin işgal harcamaları ve savaş tazminatı için kullanılacak, devletin maliyesi İtilaf Devletleri’nin atayacakları bir kurul tarafından denetlenecekti.
- Gümrük işleri de bu kurulun atayacağı bir müdür tarafından yönetilecekti.
- A.B.D., İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya ve Rusya tarafından atanacak üyelerden oluşan bir Boğazlar Komisyonu kurulacaktı. Bu komisyonun özel bir bayrağı ve bütçesi olacaktı. Komisyon, Boğazlar’dan geçişi, kılavuzluk ve denetim işlerini yürütecekti.
- Türk uyruğunda olan bir kimse İtilaf Devletleri’nden birinin yurttaşlığına geçebilecekti. Bu gibiler uyruk değiştirdikten sonra kapitalisyonlardan yararlanabileceklerdi.
İtilaf Devletleri kukla durumuna getirdikleri padişahı ve İstanbul hükümetini baskı altında tutarak, bu antlaşmayla Osmanlı İmparatorluğu parçalamak istediler; ancak Mustafa kemal Atatürk’ün önderliğinde yapılan Türk Kurtuluş Savaşından Türklerin galip ayrılması sonrası ve Lozan Barış Antlaşmasının da yürürlüğe girmesi ile bu antlaşma bütünüyle ortadan kaldırıldı. Bu antlaşma ortadan kaldırıldıysa bunu Mustafa kemal Atatürk ve onun silah arkadaşlarına borçluyuzdur.