15
16
Odasında uyurken öldürülen Pargalı İbrahim Paşa'nın öldürüldüğü gece saraydan çıkarılıp meşaleler eşliğinde kayığa yüklenerek rivayetlerde geçen yerlerden birine gömüldüğünü belirten 'Pargalı'nın Ölümü' adlı kitabın yazarı tarihçi Aykut Can, eldeki bilgiler ışığında Pargalı İbrahim Paşa'nın cenazesinin gündüz gömülmesinin mümkün olmayacağını söyledi.
17
Tarihçi Aykut Can, "Paşa'nın cenazesini gösteren minyatürlerden gördüğümüz üzere, İbrahim Paşa'nın cesedinin dizide gösterildiği gibi gündüz değil, gece saraydan kimseye gösterilmeden çıkarıldığını biliyoruz. Minyatüre baktığımızda saray görevlilerinin elinde meşaleler var. Bu da gece çıkarıldığını destekleyen bir ayrıntı.
19
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Afyoncu da "İbrahim Paşa'nın naaşı öldürüldüğü gece saraydan çıkarılıyor. Kayığa bindirilerek saraydan uzaklaştırılıyor. Nereye defnedildiği ise tartışmalı. Rivayetlerden biri Galata Fındıklı'da Canfeda Tekkesi civarında olduğu, diğeri denize atıldığı bir diğeri de bugünkü Şişhane sırtlarında Tersane Zindanı yakınlarında bir yerde gömülü olduğu" diye konuştu.
25
Bu hatalar da padişah makamından
'Muhteşem Yüzyıl' dizisindeki 'muhteşem hatalar'ın ardı arkası kesilmiyor. Tarihçiler bu kez de Kanuni Sultan Süleyman'ın makam odasındaki yanlışları tek tek tespit etti.Kanuni Sultan Süleyman ile Hasodabaşı Pargalı İbrahim'in harita başında sefer hazırlığı yaptığı sahne dikkatlerden kaçmadı. Bu fotoğrafı uzmanlara yorumlattıran Habertürk 'padişah makamı'ndaki önemli yanlışların altını çizdi...
26
1- PERDELER
Doç. Dr. HÜLYA TEZCAN: Perdeler yeni dönem perdeleri anımsatıyor. Kanuni dönemiyle alakası yok. O dönem perdeler kenarlara toplanmadan aşağıya kadar inerdi. *Kenarlarını dolaşan ponponlu harçlar olmazdı. O dönem perdeler genellikle güvez rengi kadife kumaştan yapılırdı.Prof. Dr. HAKKI ÖNKAL: Minyatürlerden de bilindiği gibi o dönemde duvara asılı ağır perdelere rastlanmaz. Buna benzer örtüler çadırlar için söz konusudur.Prof. Dr. GÜNSEL RENDA: Minyatürlerden de gördüğümüz kadarıyla 16. yüzyıl Osmanlı döneminde bu tür püsküllü, kenarları toplanmış perdeler kullanılmıyor. Bu tür perdeler Dolmabahçe Sarayı'nda olabilir ama Kanuni Sultan Süleyman dönemi Topkapı Sarayı'nda olamaz.
27
2- KIYAFETLER
Doç. Dr. HÜLYA TEZCAN: Osmanlı renk ve modellerine uygun değil. Her şeyden önce Osmanlı padişahları kahverengi tonu asla kullanmazlar. Onun yerine yakut kırmızısı zemin üzerine krem, yeşil, mavi, koyu mor, siyah ve nohut rengi ile desenlendirilmiş kumaşlardan dikilmiş kıyafetleri giyerlerdi. Kumaş desenleri o dönemin desenlerini yansıtmıyor. Osmanlı padişahları kemha adı verilen, dokumasında kılaptan denilen altınlı telle dokunmuş kemha, kadife, çatma kadife, seraser denilen ağır, tok kumaşları kullanırdı.Prof. Dr. HAKKI ÖNKAL: Sultanın ve vezirinin kıyafetleri biçimsel olarak doğru. Desenler ve motifler döneminkileri andırıyor. Ancak kumaş renkleri pastel duruyor. Müzelerdeki ve minyatürlerdeki kumaşlar daha canlı renklerle dokunmuştur.
28
3- MOBİLYA
Doç. Dr. HÜLYA TEZCAN: Padişah, Batılılar gibi masada oturuyor. Oysa o dönem padişahın yerde oturması, haritalara da öyle bakması gerekir. Sarayda masa kullanımı 18. yüzyıldan sonra başladı.Prof. Dr. HAKKI ÖNKAL: Sultan kabul töreninde değilse, günlük çalışmasını yapıyorsa bir minder üzerinde oturuyor olmalıdır. Törenlerde ise tahtında oturur.
29
4- ÜÇ KOLLU ŞAMDAN
Doç. Dr. HÜLYA TEZCAN: 16. yüzyılda üç kollu şamdan yok. Tek kollu kullanılıyordu. Üç kollu şamdanlar 18. yüzyıldan itibaren saraylarda kullanılmaya başlandı.Prof. Dr. GÜNSEL RENDA: Şamdan Avrupa tarzı. Kanuni dönemini yansıtmıyor. Daha çok evimizde kullandığımız şamdanları anımsatıyor.
31
32
7- HALI
Doç. Dr. HÜLYA TEZCAN: Yerdeki halı desen olarak dönemi yansıtıyor. Çünkü madalyon desenli halıları Süleymaniye, Selimiye gibi selâtin camilerde görüyoruz. Ancak o halılar mekan için büyük kullanılmış. O dönemde yere çok kaliteli ince hasırlar serilir, onların üzerine de küçük ebatlı halılar yerleştirilirdi.
33
8- HARİTA
Prof. Dr. OSMAN GÜMÜŞÇÜ: Büyük harita Rodos adasına ait. Haritada bir problem yok. Piri Reis'in hazırladığı Kitab-ı Bahriye'de Rodos Adası'nın ayrıntılı haritası mevcut. Ancak dünya haritası ne Piri Reis'in ne de Ali Macar Reis'in hazırladığı dünya haritalarına benziyor. Olsa olsa Avrupalılar'a bir harita olabilir.
34
15 muhteşem hata daha
Yayınlandığı günden beri tartışma yaratan 'Muhteşem Yüzyıl' dizisinin akşamki bölümüne Kanuni Sultan Süleyman'ın yemek yediği sahne damgasını vurdu.Fotoğraf karesinde padişah Sultan Süleyman ayrı bir sofrada, Sadrazam Piri Paşa, Vezir Ahmet Paşa ise başka bir sofrada yemek yerken görülüyor. Peki padişah sofrasını ve Osmanlı mutfağını yansıtan bu sahnedeki detaylar, sofra düzeni, mumlar, tabaklar, peçeteler, metal kaşıklar, servis tabakları, tatlılar, meyveler Kanuni Sultan Süleyman dönemini ya da diğer bir deyişle 'muhteşem yüzyıl' yıllarını yansıtıyor mu?Habertürk bu sorunun cevabını bulmak için fotoğraf karesini, Osmanlı tarihçilerine ve Osmanlı dönemi yemek kültürü uzmanlarına inceletti. Bir tek fotoğrafa bakarak uzmanlar birbirinden ilginç saptamalar yaptı...
35
37
3- OTURMA DÜZENİ
TURGUT KUT: Kimse sofrada padişaha arkasını dönerek yemek yiyemez. ÖZGE SAMANCI: Yemekte sultana eşlik edenler var. Bu mümkün değil. II. Mehmet'ten itibaren sultanın yalnız yemek yemesi kanunlaştırılmıştır.4- MUMLARTURGUT KUT: Masadaki mumlar dönemi yansıtmıyor. Mum tavana asılır, etrafı öyle aydınlatırdı. Sofrada bir rakı bir de çatal bıçak eksik kalmış!5- BARDAKTURGUT KUT: Sünnet çocuklarına hediye edilen bardaklara benziyor
39
7- PİLAV VE ET:
ÖZGE SAMANCI: Pilav ve et günümüzde olduğu gibi aynı tabakta yan yana servis edilmezdi. Ayrı ayrı kaplarda servis edilirdi.8- SOFRA DÜZENİTURGUT KUT: Osmanlı'da sofrada her şey üst üste konulmazdı! Yemekler tek tek gelirdi. Hizmetli tabağı getirir, o tabakta yemek bitince o kaldırılır, diğeri getirilirdi. Şövalyelerin yemek masasını andırıyor. ÖZGE SAMANCI: Sofrada karışık bir şekilde birkaç yemek bulunuyor. İçki sofrası veya büyük ziyafetler hariç minyatürler ve dönemi tasvir eden seyahatnamalere göre yemeklerin tek tek sofraya getirildiğini biliyoruz.9- SOFRA TAKIMLARIÖZGE SAMANCI: Klasik dönem Osmanlı saray mutfak kültüründe kullanılan sofra takımları Çin porselenleri, İznik porseleni ve bakır veya tombak takımlardan oluşur.10- SÜRAHİTURGUT KUT: Dönemi yansıtmıyor, 19. yüzyıla benziyor.ÖZGE SAMANCI: İçecekler isteğe göre bir hizmetli tarafından servis edilirdi, sofraya sürahiyle konulmazdı. Cam sürahi dönemi yansıtmıyor.11- KAPAKLI PORSELEN SAHANÖZGE SAMANCI: Yıldız porselenlerinden bir örnek. Yani 19. yüzyıl sonları.
40
12- SERVİS TABAĞI
TURGUT KUT: O dönemde yoktu. Sofrada tek bir tabak bulunur, herkes o tabaktan yerdi. Ama vezirlerin oturduğu sofrada herkesin önünde servis tabağı var.ÖZGE SAMANCI: O dönemde kişiye özel servis tabağında yemek sunma geleneği yoktu. “Alafranga sofra düzeni”, 1850'li yıllardan sonra uygulandı.13- MEYVE TABAĞITURGUT KUT: Meyve tabağı yemek yenirken sofrada durmaz.14- KAŞIKTURGUT KUT: Kanuni Sultan Süleyman'ın yaşadığı 16. Yüzyıl'da metal kaşık olur mu? 19. yüzyıl sahnesini andırıyor. Kanuni döneminde bağa adı verilen kampumbağa sırtından yapılan kaşıklar kullanılırdı.ÖZGE SAMANCI: Metal sofra araçları 16. Yüzyıl Osmanlı Sarayı'nda kullanılmıyordu. Zaten resimde görülen metal kaşık aynı dönem Avrupa saraylarında bile yoktu. Sultan sofrasında değerli taşlarla süslü, sedef, bağa, abanoz gibi kıymetli maddelerden yapılmış kaşıklardı.15- YEŞİL ELMATURGUT KUT: Yeşil elmalar göze çarpıyor. Onlar yerli elma değil ki. Avrupa'dan çok sonraları gelen bir elma türü.
41
42
Kanuni'nin yaşadığı 16. yüzyılda böyle bir çalışma masası var mıydı? Küredeki dünya haritası, Kanuni Sultan Süleyman döneminde yaşayan Piri Reis'in haritasıyla örtüşüyor mu? Yoksa kürede Kanuni Sultan Süleyman'dan 200 yıl sonra keşfedilen Avustralya kıtası da mı yer alıyor?Sanat tarihçileri ve tarihçiler ise Habertürk için saray odasındaki eşyaları tek tek mercek altına aldı, yapılan hataları ortaya çıkardı.
47