Son birkaç yılda, geleneksel terapiyi “bozmayı” teklif eden 10.000 ila 20.000 uygulama ruh sağlığı alanına girdi. ChatGPT gibi yapay zeka inovasyonlarının çılgınlığıyla birlikte, sohbet robotlarının ruh sağlığı hizmeti sağlayabileceği iddiası ufukta beliriyor.
Rakamlar bunun nedenini açıklıyor: Salgın stresleri milyonlarca kişinin daha tedavi arayışına girmesine yol açtı. Aynı zamanda, Amerika Birleşik Devletleri’nde uzun süredir ruh sağlığı uzmanları sıkıntısı yaşanıyor; ilçelerin yarısında psikiyatrist yok. Uygun Fiyatlı Bakım Yasası’nın, sigorta şirketlerinin zihinsel ve fiziksel sağlık sigortası arasında eşitlik sunma yetkisi göz önüne alındığında, talep ve arz arasında açık bir uçurum var.
Girişimciler için bu bir pazar bonanzasıdır. Mart ayında bir dizi sağlık girişiminin ürünlerini sergilediği SXSW’de, yapay zekanın sağlık hizmetlerini yeniden inşa edebileceğine, her türlü hastalığı teşhis edip tedavi edebilen uygulamalar ve makineler sunarak doktorların ve hemşirelerin yerini alabileceğine dair neredeyse dine dayalı bir inanç vardı.
Ne yazık ki, ruh sağlığı alanında etkililik kanıtı henüz yok. Piyasadaki pek çok uygulamadan çok azı, yardımcı olduklarını gösteren bağımsız sonuçlara sahiptir; büyük çoğunluğu Gıda ve İlaç İdaresi tarafından hiç incelenmedi. Anksiyete, DEHB ve depresyon gibi durumları tedavi etmek veya intihar eğilimlerini tahmin etmek için pazarlansa da, çoğu kullanıcıyı (küçük harflerle) “tıbbi, davranışsal sağlık veya diğer sağlık hizmetleri hizmeti olarak tasarlanmadıkları” ve “FDA onaylı olmadıkları” konusunda uyarır. ürün.”
Bu pazarlama canavarı karşısında temkinli olmak için iyi nedenler var.
Onlarca yıl önce, yapay zekanın babalarından biri olarak kabul edilen bir MIT profesörü olan Joseph Weizenbaum, yapay zekanın kulağa öyle gelse de asla iyi bir terapist olmayacağını tahmin etmişti. Aslında, 1960’larda yarattığı orijinal AI programı, bir terapist gibi ses çıkarmak için doğal dil programlamasıyla birlikte kelime ve kalıp tanımayı kullanan ELIZA adlı bir psikoterapistti:
Kadın: Şey, erkek arkadaşım beni buraya getirdi.
ELIZA: Erkek arkadaşın mı seni buraya getirdi?
Kadın: Çoğu zaman bunalımdayım diyor.
ELIZA: Depresyonda olduğunu duyduğuma üzüldüm.
Kadın: Doğru, mutsuzum.
ELIZA: Buraya gelmenin mutsuz olmamana yardımcı olacağını düşünüyor musun?
Bir AI zaferi olarak selamlansa da, ELIZA’nın “başarısı” bir zamanlar röportaj yaptığım Weizenbaum’u dehşete düşürdü. Kendi yarattığı şey “bir parti hilesi” olduğunda, öğrencilerin makineyle sanki Eliza gerçek bir terapistmiş gibi etkileşime gireceklerini söyledi.
ChatGPT gibi çok daha gelişmiş programların gelişimini öngördü. Ancak “bir bilgisayarın bu tür koşullar altında kazanabileceği deneyimler, insan deneyimleri değildir” dedi. “Örneğin bilgisayar, bizim anladığımız anlamda yalnızlık yaşamaz.”
Aynı şey, bilim adamlarının sinirsel kökenlerini tam olarak belirleyemedikleri nörolojik olarak karmaşık duygular olan kaygı veya vecd için de geçerli. Bir sohbet robotu, birçok terapi türünün merkezinde yer alan hasta ve doktor arasındaki empatik akış olan aktarıma ulaşabilir mi?
Thomas Jefferson Üniversitesi’nde Sağlık Tasarım Laboratuvarı başkanı ve tıbbi inovasyonda öncü olan Bon Ku, “Tıbbın temel ilkesi, bunun insan ile insan arasındaki bir ilişki olduğu ve yapay zekanın sevemeyeceğidir” diyor. “Bir insan terapistim var ve bunun yerini asla yapay zeka almayacak.”
Bunun yerine, yapay zekanın uygulayıcıların “insanların bağlantı kurması için daha fazla zaman kazanması” amacıyla kayıt tutma ve veri girişi gibi görevlerini azaltmak için kullanıldığını görmek istiyor.
Bazı akıl sağlığı uygulamaları nihayetinde değerli olabilirken, bazılarının zarar verebileceğine dair kanıtlar var. Bir araştırmacı, bazı kullanıcıların bu uygulamaları “yazılı yapıları ve ders kitaplarındaki hafif kaygı ve depresyon vakalarının ötesinde uyarlanabilirlikten yoksun olmaları” nedeniyle suçladığını belirtti.
Sigortacılar için akıl sağlığı denkliği gerekliliğini karşılamak için uygulamalar ve sohbet robotları sunmak cazip gelecektir. Ne de olsa, gerçek terapistlerden oluşan bir panel sunmanın zorluğuyla karşılaştırıldığında, bu ucuz ve basit bir çözüm olurdu, özellikle de çoğu sigortacının ödemelerini çok düşük buldukları için sigorta yaptırmadığı için.
Belki de piyasaya vuran AI selini gören Çalışma Bakanlığı, geçen yıl sigortacının ruh sağlığı denkliği gerekliliğine daha iyi uyum sağlama çabalarını artırdığını duyurdu.
FDA aynı şekilde geçen yılın sonlarında, tıbbi cihazlar olarak inceleyeceği bir dizi akıl sağlığı uygulaması üzerinde “uygulama takdir yetkisini kullanmayı planladığını” söyledi. Ama şu ana kadar hiçbiri onaylanmadı. Ve yalnızca çok azı, ajansın potansiyel gösteren cihazlarla ilgili inceleme ve çalışmaları hızlandıran çığır açan cihaz atamasını aldı.
Bu uygulamalar çoğunlukla, terapistlerin yapılandırılmış terapi olarak adlandırdığı, hastaların belirli sorunları olduğu ve uygulamanın çalışma kitabı benzeri bir yaklaşımla yanıt verebildiği tedaviyi sunar. Örneğin Woebot, doğum sonrası depresyon için farkındalık ve kişisel bakım egzersizlerini (terapist ekipleri tarafından yazılan cevaplarla) birleştirir. Çığır açan bir cihaz tanımlaması alan başka bir uygulama olan Wysa, kaygı, depresyon ve kronik ağrı için bilişsel davranışçı terapi sunuyor.
Ancak uygulama tabanlı tedavilerin ne kadar iyi çalıştığına dair güvenilir bilimsel verilerin toplanması zaman alacaktır. Boston merkezli Sağlık Hizmetlerini İyileştirme Enstitüsü başkanı Dr. Kedar Mate, “Sorun şu ki, teşkilatın herhangi bir sonuca varması için şu anda çok az kanıt var” dedi.
Bu araştırmayı yapana kadar, uygulama tabanlı akıl sağlığı hizmetlerinin Weizenbam’ın ELIZA’sından daha iyi olup olmadığını bilmiyoruz. Yapay zeka yıllar geçtikçe kesinlikle gelişebilir, ancak şimdilik sigortacıların bir uygulamaya erişim sağlamanın akıl sağlığı denkliği şartını karşılamaya yakın bir şey olduğunu iddia etmelerine izin vermemeliyiz.
Elisabeth Rosenthal, doktor, KFF Health News’de kıdemli katkıda bulunan bir editör ve “An American Sickness: How Healthcare Became Big Business and How You Can Take It Back” kitabının yazarıdır.