İnsan hakları örgütü Özgürlük Evi, küresel özgürlüğün son dört yıldır gerileme kaydettiğini bildirdi.
Merkezi New York’taki Freedom House, 40 yıldır küresel özgürlük raporu yayınlıyor ve ilk kez dünyada dört yıl ardı ardına gerileme yaşandığını belirtiyor.
Özgürlük Evi, 2009 yılının insan hakları açısından İran’da göstericilerin acımasızca ezildiği, Çin’de demokrasi eylemcilerinin toplu halde tutuklandığı, Rusya’da gazetecilerin ve insan hakları savunucularının öldürüldüğü olumsuz bir yıl olduğunu vurguladı.
Kurumun araştırma direktörü Arch Puddington, geçen yıl 40 ülkenin bir ölçüde gerileme, 16 ülkenin ise düzelme gösterdiğini söylüyor.
Puddington, gerilemenin dünyanın her yerinde görülmekle birlikte özellikle Afrika, Orta Doğu, Latin Amerika ve eski Sovyetler Birliği’nde dikkati çektiğini belirtiyor.
Özgürlük Evi, yıllık raporunda ülkeleri sıralarken üç sınıfta topluyor: “özgür”, “yarı özgür” ve “özgür olmayan”… Türkiye bu yıl da, “yarı özgür” ülkeler sınıfında.
Kurumun araştırdığı 194 ülke ve 14 bölge arasında “özgür” ülkelerin sayısı bu yıl da değişmedi ve 89’da kaldı. Ama “özgür olmayanların” sayısı geçen yıla kıyasla beş artarak 47’ye yükseldi.
Raporda “özgür olmayan” ülkeler arasından dokuzu ve bir bölge “Kötünün kötüsü” olarak nitelendirildi. Bunlar arasında Burma, Kuzey Kore, Tibet, Libya, Sudan ve Somali gibi ülkeler yeralıyor.
Arch Puddington, gerilemenin nedenlerinden biri olarak Rusya, Çin, Venezuella, İran gibi büyük nüfuza sahip, jeostratejik açından kendinden emin ülkelerin model olarak ortaya çıkması ve daha küçük, otoriter ülkeleri korumalarını gösteriyor.
Puddington, bir diğer neden olarak da, bazı ülkelerin sayıları giderek artan insan hakları örgütlerini ve sivil toplum kuruluşlarını daha sıkı kontrol altına alma ihtiyacı duymasını görüyor.
Puddington, dünyanın birçok ülkesinde sivil toplum kuruluşlarının sayısında artış olduğunu; kadın hakları örgütleri, çevre koruma grupları, sendikaların biribiri ardına ortaya çıktığını ve bunların hepsinin statükoya meydan okuduğunu söylüyor.
Özgürlük Evi’ne göre Asya geçen yıla oranla önemli düzelme gösterirken Orta Doğu dünyanın en baskıcı bölgesi olarak kalmaya devam etti. Afrika’da da en zengin, reformcu ülkelerden en baskıcı ülkelere kadar özgürlük alanında önemli gerilemeler görüldü.
Honduras, Madagaskar, Mozambik ve Nijer demokratik ülkeler listesinden çıkartılırken Maldiv Adaları listeye alındı.
Özgürlük Evi 2009’un gazeteciler, yeni medya araçları ve insan hakları savunucuları üzerinde baskıların artığı bir yıl olduğunu da vurguladı.
Kuruluşa göre başkan Barack Obama, geçen yıl Bush yönetiminin bazı terörle mücadele politikalarını değiştirmeyle güvenlik kaygıları arasında denge kurmaya çalışırken büyük güçlük çekti.
Batı Avrupa’da bazı ülkeler, Müslüman ülkelerden gelen göçmenlerin yarattığı sorunlarla uğraşırken bu konuda kısıtlayıcı önlemler alan İsviçre ve Malta’nın notu düşürüldü.
'Türkiye'de Özgürlük Alanında Gerileme Yaşandı'
Özgürlük Evi tarafından yayınlanan 2010 yılı küresel özgürlük raporunda Türkiye geçen yıllarda olduğu gibi yine “yarı özgür ülkeler” arasında gösteriliyor. Ancak raporda, Demokratik Toplum Partisi’nin Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılma kararı yüzünden, Türkiye’nin özgürlük alanında gerileme yaşadığı kaydediliyor.
Özgürlük Evi raporu, “Kürtlerin çıkarlarını temsil eden siyasi bir partinin yasaklanmasının, hükümetin Kürt ayaklanmasını önleme çabalarına ciddi zarar verdiğini” belirtiyor.