Martin Luther Kimdir? Hayatı Ve Biyografisi
Martin Luther Kimdir? Hayatı Ve Biyografisi
Doğum tarihi: 10 Kasım 1483, Lutherstadt Eisleben, Almanya
Ölüm tarihi ve yeri: 18 Şubat 1546, Lutherstadt Eisleben, Almanya
Martin Luther’in Biyografisi
Martin Luther, (d.10 Kasım 1483, Eisleben, Saksonya [Almanya]ö. 18 Şubat 1546, Eisleben), 16. yüzyıl Protestan reformunun katalizörü olan Alman ilahiyatçı ve dini reformcu.
Onun sözleri ve eylemleri ile, Luther Hıristiyan inancının bazı temel ilkelerini formüle bir hareket kazandırdı. Roma Katolikliği ve yeni Protestan geleneklerine, ağırlıklı olarak Protestan Kalvinizm, Anglikan Communion, bu Anabaptists ve Antitrinitarians arasında Batı Hıristiyanlığın bölünmesine yol açmıştır. Hıristiyanlık tarihinin en etkili figürlerinden biridir.
Luther’in doğumundan kısa bir süre sonra ailesi, Eisleben’den küçük mansfeld kasabasına, yaklaşık 10 mil (16 km) kuzeybatıya taşındı. Yerel bakır arıtma işinde başarılı olan babası Hans Luther, 1492’de mansfeld’in belediye meclisi üyesi oldu. Martin Luther’in çocukluğu hakkında yaşlı bir adam olarak anılarının yanı sıra çok az bilgi kaynağı vardır.Anlaşılır bir şekilde, belli bir romantik nostalji tarafından renklendirilmiş gibi görünüyorlar.
Luther, 1488 baharında mansfeld’deki bir Latin okulunda eğitimine başladı. Orada Latince dilinde kapsamlı bir eğitim aldı ve on Emir, Rab’bin Duası, havarilerin inancı ve sabah ve akşam dualarını ezberleyerek öğrendi. 1497’de Luther, kişisel dindarlığa vurgu yapan, görünüşte onun üzerinde kalıcı bir etkiye sahip olan sıradan bir manastır düzeni olan ortak yaşam kardeşleri tarafından işletilen bir okula gitmek için yakındaki Magdeburg’a gönderildi.
1501’de, o zamanlar Almanya’nın en seçkin üniversitelerinden biri olan Erfurt Üniversitesi’ne girdi. Olgunluk kayıtları onu habendo’da olduğu gibi tanımlar, yani babasının finansal başarısına dolaylı bir referans olan mali yardım için uygun olmadığı anlamına gelir. Luther, liberal sanatlarda alışılmış kursu aldı ve 1502’de bakalorya derecesini aldı. Üç yıl sonra yüksek lisans derecesi aldı.
Çalışmaları ona Skolastisizm hakkında kapsamlı bir fikir verdi; yıllar sonra Aristoteles ve William Ockham’dan “öğretmenleri ” olarak bahsetti.”
Manastır hayatına dönüşüm
Sanat Fakültesinden mezun olan Luther, hukuk, tıp veya Teoloji olmak üzere üç “yüksek” disiplinden birinde lisansüstü çalışmaya devam etme hakkına sahipti.
Babasının isteklerine uygun olarak hukuk çalışmalarına başladı. Gururla Corpus Juris Canonici’nin (“Corpus of Canon Law”) bir kopyasını, dini hukuk metinlerinin bir koleksiyonunu ve diğer önemli yasal ders kitaplarını satın aldı.
Ancak altı haftadan kısa bir süre sonra, 17 Temmuz 1505’te Luther, hukuk çalışmasını terk etti ve 1256’da kurulan dilenci bir düzen olan St. Augustine münzevi Düzeni’nin erfurt’taki manastırına girdi.
Ani kalp değişikliğine ilişkin açıklaması, Stotternheim Köyü yakınlarındaki şiddetli bir fırtınanın onu o kadar korkutmasıydı ki, hayatta kalırsa istemeden keşiş olmaya yemin etti.
Yemini açıkça baskı altında yapıldığı için Luther bunu kolayca görmezden gelebilirdi.Yapmadığı gerçeği, fırtına deneyiminin sadece daha derin motivasyonlar için bir katalizör olduğunu gösteriyor. Luther’in babası, manastır lehine hukuk alanında prestijli ve kazançlı bir kariyeri terk ettiği için anlaşılır bir şekilde ona kızmıştı.
Luther’in gök gürültülü fırtınada “ani ölümün dehşeti ve ıstırabı tarafından kuşatıldığını” söyleyen avowal’a yanıt olarak, babası sadece şöyle dedi: “Bu bir yanılsama ve aldatmacayı kanıtlamaz.”
15. yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde, Augustinian düzeni, biri düzenin orijinal katı yönetimi yönünde reform yapmak isteyen, diğeri de değişiklikleri tercih eden iki gruba ayrıldı. Luther’in Erfurt’a katıldığı manastır, sıkı, gözlemci ve hiziplerin bir parçasıydı. Manastıra girdikten iki ay sonra, 15 Eylül 1505’te Luther genel itirafını yaptı ve topluluğa acemi olarak kabul edildi.
İlahiyat doktorası
Fakat Luther, bir keşişin anonim ve rutin varlığına razı olmazdı. 1507’de Erfurt Üniversitesi’nde Teoloji çalışmalarına başladı. 1508 sonbaharında Wittenberg’deki Augustinian Manastırı’na transfer oldu, orada üniversitede çalışmalarına devam etti.
Wittenberg’deki üniversite yeni olduğu için (1502’de kuruldu), derece gereksinimleri oldukça yumuşaktı. Sadece bir yıllık çalışmadan sonra Luther, sadece İncil’deki bakalorya için değil, aynı zamanda Peter Lombard’ın dört cümle kitabını (Sententiarum libri IV) öğretmeye hak kazanacak olan Sententiarius’un bir sonraki yüksek teolojik derecesi için de şartları tamamlamıştı.zamanın standart teolojik Ders Kitabı. Ancak 1509 sonbaharında Erfurt’a geri transfer edildiğinden, Wittenberg Üniversitesi ona diploma veremedi. Luther daha sonra dereceleri vermek için Erfurt fakültesine utanmadan dilekçe verdi. Onun isteği, olağandışı olsa da, tamamen doğruydu ve sonunda kabul edildi.
Teolojide doktora derecesine yönelik sonraki çalışmaları, muhtemelen 1510 sonbaharı ile 1511 Baharı arasında, Roma’daki gözlemci Alman Augustinian manastırlarını temsil etme göreviyle kesintiye uğradı. Söz konusu olan, Papa Julius II’nin gözlemci ve gözlemci olmayan evleri idari olarak birleştiren bir Papalık kararnamesiydi. Bu, Luther’in, nürnberg’den bir manastır kardeşi ile birlikte, gözlemci evlere, kararın Papa’ya temyizinde dava açmak için seçildiği sırada ortaya çıkan rolünün bir göstergesidir. Ancak misyon başarısız oldu, çünkü Papa’nın kararı zaten yapıldı. Luther’in daha sonraki yıllardaki yorumları, misyonun onun üzerinde son derece olumsuz bir etki yarattığını gösteriyor: Roma’da Batı Hristiyanlığının kalbinde maneviyat eksikliği buldu.
Döndükten kısa bir süre sonra Luther, üniversitedeki çalışmalarını bitirmek için Wittenberg Manastırı’na transfer oldu. 1512 sonbaharında doktorasını aldı ve Augustinian order tarafından sağlanan İncil çalışmaları profesörlüğünü üstlendi. Aynı zamanda, Wittenberg Manastırı ve Augustinian düzenindeki idari sorumlulukları arttı ve Skolastik Teolojiye karşı tartışma başlıklı 97 tez gibi teolojik yazılar yayınlamaya başladı.
Luther, doksan beş tezin kiliseye ve Papa’ya boyun eğmesini açıkça amaçladı ve genel tonları buna göre doktrin yerine araştırıyor. Bununla birlikte, eserde “reform” duygusunun tespit edilebilir bir alt akımı var.“Hıristiyanlara öğretilecek…”ifadesiyle başlayan çeşitli tezlerde ifade edildi.Ve bazı açıkça kışkırtıcı ifadeler. Tez 86, örneğin, sorar.
Bugün zenginliği en zengin Crassus’un zenginliğinden daha büyük olan Papa neden Aziz Petrus Bazilikası’nı fakir inananların parasını kullanıyor, kendi parasıyla inşa etmiyor?
Bilim adamları, Luther’in nihayetinde kiliseyle yollarını ayırmasına neden olan teolojik pozisyonları ne kadar erken formüle etmeye başladığı konusunda hemfikir değillerdi. 1517 sonbaharında yapmış olsaydı, doksan beş tez, yeni bir teolojinin ilk tereddütlü olsa da manifesto olarak görülmelidir. Bununla birlikte, çoğu bilim adamı, Luther’in dönüşümünün, 1518 baharında hoşgörü tartışmalarının tüm hızıyla devam etmesinden çok sonra sonuçlanmayan uzun bir süreç olduğuna inanmaktadır. Gerçekten de, bu görüşe göre, Müjde’nin yeni bir anlayışına dönüşümü tartışmalardan büyük ölçüde etkilenmiştir.
1518’in sonunda, çoğu bilim insanına göre, Luther, önemli Hıristiyan Kurtuluş kavramı ya da Tanrı ile uzlaşma konusunda yeni bir anlayışa ulaşmıştı. Yüzyıllar boyunca, kilise Kurtuluş araçlarını çeşitli şekillerde tasarlamıştı, ancak hepsi için ortak olan, kurtuluşun insanlar ve Tanrı tarafından ortaklaşa etkilendiği fikriydi.İnsanlar tarafından iyi işler yapma iradelerini sıralayarak ve böylece Tanrı’yı ve Tanrı’yı bağışlayıcı lütuf teklifiyle memnun etmek. Luther, insanların kurtuluşlarına hiçbir şey katkıda bulunamayacağını iddia ederek bu geleneği çarpıcı bir şekilde kırdı. Kurtuluş, tamamen ve tamamen ilahi bir lütuf eseridir.
Luther’in anlayışı, iyi işler yapmak için iradesini yeterince yerine getirememesi nedeniyle acı çektiği, hatta umutsuzluğa kapıldığı uzun bir iç çatışmadan sonra ona geldi. Pavlus’un Romalılara yazdığı mektupta meditasyon yaparken (1:17)Havarinin “içinde [yani müjde] Tanrı’nın doğruluğu inanç için inançla ortaya çıkar: yazıldığı gibi, ‘inanç yoluyla doğru olan yaşayacaktır’”Luther daha sonra bir tür dönüşüm olarak tanımladığı bir aydınlatma yaşadı. ” Sanki cennetin kapıları benden önce açılmış gibiydi ” diye yazdı. Bu deneyimin dramatik ve yoğun kişisel doğası, luther’in hoşgörü tartışmaları sırasında teolojik görüşlerini reddetmeyi reddettiğini açıklamaya yardımcı olur.
1518 yazında causa Lutheri (”Luther örneği”), Luther’in öğretileri üzerinde incelenmesi için kendisini Roma’da sunmasını gerektirecek kadar ilerlemişti. Bölgesel hükümdarı, Saksonya seçmeni Frederick III, onun adına müdahale ettikten sonra, Luther, imparatorluk diyetinin oturumda olduğu güney Alman şehri Augsburg’a çağrıldı. Frederick, Luther’in öğretilerini desteklediği için değil, hala oluşmakta olan öğretilerini desteklediği için değil, konusunun adil bir şekilde ele alınmasını sağlamak için bir prens olarak sorumluluğunun olduğunu düşündüğü için harekete geçti. Roma, kendi adına, Frederick’in isteklerine katıldı, çünkü güçleri Macaristan’dan orta Avrupa’yı işgal etmeye hazır olan Osmanlı İmparatorluğu’na karşı sponsor olmayı umduğu planlı bir askeri kampanya için Alman mali desteğine ihtiyaç duyuyordu ve Frederick, hasta Kutsal Roma İmparatoru Maximilian I’in halefini seçecek yedi seçmenden biriydi.Papalık bu seçimin sonucuna hayati bir ilgi duyuyordu.
Bu daha büyük siyasi meselelere karşı, Wittenberg profesörünün davası önem kazandı. Luther’in imparatorluk diyetindeki antagonisti Kardinal Cajetan, Dominik düzeninin başı, St. Thomas Aquinas teolojisinin ateşli bir savunucusu ve Roma Curia’daki en bilgili adamlardan biriydi. Cajetan görevini ciddiye almıştı ve bu nedenle Luther’i sorgulamak için iyi hazırlanmıştı. İki adam bir araya geldiğinde, temel farklılıkları hızla belirginleşti. Karşılaşmaları, her ikisinin de diğerine büyük saygı duymadığı gerçeğiyle daha da zorlaştı—Cajetan, Luther’in “kafasında uğursuz gözler ve harika fanteziler” olduğunu gözlemlerken, Luther, Cajetan’ın “ünlü bir Thomist ” olabileceğini, ancak kaçamak, belirsiz ve anlaşılmaz bir ilahiyatçı olduğunu belirtti.”
Cajetan’ın görüşüne göre, Kilit konular Luther’in kilisenin Mesih’in çarmıhta biriktirdiği sonsuz “liyakat hazinesi” ni hoşgörü olarak dağıtma yetkisine sahip olduğunu reddetmesiydi bu noktada Luther, Clement VI’NIN Papalık boğa Unigenitus Dei Filius’a (1343; “sadece Tanrı’nın Oğlu”) doğrudan çelişiyordu.Ve Luther’in inancın gerekçe için vazgeçilmez olduğu ısrarı. Üç günlük tartışmadan sonra (12-14 Ekim), Cajetan Luther’e, geri çekilmeye istekli olmadıkça daha fazla konuşmanın işe yaramaz olduğunu tavsiye etti. Luther hemen Augsburg’dan kaçtı ve Wittenberg’e döndü ve burada davasını dinlemek için kilisenin genel Konseyine itirazda bulundu.
Luther’in gergin olması için bir nedeni vardı. Ağustos ayındaki Papalık talimatları, Cajetan’a Luther’in yakalanması ve daha fazla inceleme için Roma’ya getirilmesi için yetki vermişti. 9 Kasım 1518’de Papa Leo X, hoşgörü doktrinini tanımlayan ve kilisenin inananları zamansal cezadan muaf tutma yetkisi konusunu ele alan bull Cum postquam’ı (“ne zaman sonra”) yayınladı. Luther’in görüşlerinin kilisenin öğretisiyle çeliştiği ilan edildi.
Tartışmanın nedeni olduğunu ve Cum postquam’da doktrinlerinin Papa’nın kendisi tarafından kınandığını bilen Luther, kamuoyu tartışmalarına katılmaktan kaçınmayı kabul etti. Ancak diğerleri, hem kilisede hem de toplumda reform çanları çalarak derhal yerini aldı. Tartışma, katılımcıları daha geniş çevrelerden çekiyor ve en önemlisi kilise ve Papa’nın otoritesi meselesi olan daha geniş ve daha ağır teolojik konulara değiniyordu. Sonunda, Wittenberg’deki Luther’in bir meslektaşı olan Andreas Bodenstein von Carlstadt ile Ingolstadt’tan bir ilahiyatçı ve kilisenin güçlü bir savunucusu olan Johann Eck arasındaki acı bir anlaşmazlık Luther’i kavgaya geri çekti. Tüm tartışma hala akademik bir mesele olarak kabul edildiğinden, Eck, Carlstadt ve Luther, Haziran 1519’da Leipzig’de gerçekleşen bir kamuoyu tartışmasını kabul etti.
Bu ortam Luther ve Carlstadt için pek dostça değildi, çünkü Saksonya Dükü George zaten kilisenin sadık bir savunucusu olarak kendini kurmuştu. Katılımcıları tartışmalarında gerçeğe uymaları için teşvik eden açılış töreninin vaazını dinledikten sonra George, ilahiyatçıların böyle bir vaaza ihtiyaç duyacak kadar tanrısız olduklarını fark etmediğini belirtti. Eck ve Carlstadt arasındaki ilk tartışma geniş teolojik zemini kapladı, ancak halsizdi. Luther’in Eck ile olan tartışması daha canlıydı, çünkü yetenekli bir tartışmacı olan Eck, Luther’in Papalık önceliği konusundaki tutumunun, Konstanz Konseyi’nde sapkınlıktan mahkum edilen bohem ilahiyatçı Jan Hus’unkiyle aynı olduğunu göstermeye çalıştı (1414-18). Bu, Üniversitesi geçen yüzyılda Hussite egemen Prag Üniversitesi’nden mülteciler tarafından kurulan leipzig’deki izleyicileri şok etmek için hesaplanan bir sonuçtu. Luther defalarca suçlamayı reddetti, ancak daha sonra Hus’un bir kutsal Katolik Kilisesi olduğu iddiası gibi bazı görüşlerinin sapkın olmadığını belirtti. Eck’nin dürtüsü Luther’i, Konstanz Konseyi gibi genel konseylerin bile, de fide (inançla ilgili) değil, görüşlerini açıkladıklarında hata yapabileceklerini belirtmeye yönlendirdi. Bu kabul Luther’in davasına zarar olarak algılandı ve Eck’in Luther’in gerçek inançlarını ortaya çıkarmayı başardığını övünmesine izin verdi.
Bu arada, yeni Alman imparatorunun seçilmesinin neden olduğu bir gecikmeden sonra, Luther’e karşı resmi dini işlemler 1519 sonbaharında yeniden canlandırıldı. Ocak 1520’de bir konsorsiyum Luther’in ortodoksluğunun incelenmesini tavsiye etti ve bir ay sonra bir Papalık Komisyonu Luther’in öğretilerinin sapkın olduğu sonucuna vardı. Bu sonuç Curia’nın bazı üyelerine aceleci göründüğü için, birkaç önemli manastır emrinin başkanlarından oluşan başka bir komisyon toplandı ve Luther’in önermelerinin “skandal ve dindar kulaklara saldırgan” olduğu, ancak sapkın olmadığı şaşırtıcı derecede hafif bir karar verdi. Eck Roma’da göründükten ve Almanya’daki durum hakkında korkunç açıklamalar yaptıktan sonra, Luther’in yazılarının bir başka incelemesi yapıldı. Son olarak, 15 Haziran 1520’de Leo, Luther’in çeşitli yazılarında 41 cümlenin“sapkın, skandal, dindar kulaklara saldırgan” olduğunu iddia eden bull Exsurge Domine’i (“arise Ya Rab”) yayınladı.hangi cümlelerin hangi kararı aldığını belirtmedi. Luther, boğayı geri almak için 60 gün ve Roma’ya geri çekildiğini bildirmek için 60 gün daha verildi.
İlk başta Luther, boğanın hikayesinin Eck tarafından yayılan kötü niyetli bir söylenti olduğuna inanıyordu. Bununla birlikte, kınamasının gerçekliği netleştiğinde, Deccal’in idam edilebilir Boğasına karşı başlıklı bir yolda kavgacı bir şekilde cevap verdi. Boğada öngörülen 60 günlük sürenin sona ermesinden sonra, 10 Aralık 1520’de Luther derslerini iptal etti, öğrencileri tarafından şehir kapılarından birinin dışında başlatılan bir şenlik ateşine yürüdü ve boğanın bir kopyasını ateşe attı.
Ardından gelen aforoz boğa, Dec Romanum Pontificem (”Roma Papazını memnun ediyor”), 3 Ocak 1521’de yayınlandı. Martin Luther resmen kafir ilan edildi. Normalde, sapkın olarak mahkum edilenler laik hükümetin bir otoritesi tarafından yakalandı ve yakılarak öldürüldü. Bununla birlikte, Luther’in durumunda, karmaşık bir dizi faktör böyle bir cezayı imkansız hale getirdi. Yeni Alman Kralı (ve Kutsal Roma İmparatoru) Charles V, seçiminin bir koşulu olarak, hiçbir alman’ın uygun bir duruşma olmadan mahkum edilmeyeceğini kabul etmişti; Luther’in kendisi de dahil olmak üzere birçoğu, Luther’e bu hakkın verilmediğine ikna olmuştu. Diğerleri, Luther’den doğru bir şekilde alıntı yapmadığı ve kınadığı cümlelerden birinin aslında başka bir yazar tarafından yazıldığı da dahil olmak üzere, Exsurge Domine’deki çeşitli resmi eksikliklere dikkat çekti. Yine de diğerleri Luther’in reform çağrısının daha ciddi bir duruşmayı hak ettiğini düşünüyordu. Bu nedenle, Luther’in imparatorluk diyeti daha sonra İlkbaharda Worms’ta toplandığında resmi bir duruşma yapılması gerektiği yönünde bir öneri dağıtıldı.
Anlaşılır bir şekilde, Kutsal Roma İmparatorluğu’nda Curia’yı temsil eden Papalık Nuncio Girolamo Aleandro bu fikri şiddetle reddetti. Pozisyonu açıktı: hüküm giymiş bir kafir duruşmayı garanti etmedi. Diyet, dini kararı onaylamaktan ve kafiri hak ettiği yargıya getirmekten başka bir şey yapamazdı. Charles, Aleandro’nun duygularını paylaştı, ancak Luther’e bir duruşma yapma fikrinin Almanya’da yaygın bir destek aldığını fark etti. Charles’ın Danışmanı Mercurino Gattinara, mülklerle (toplumun üç ana emri din adamları, asalet ve kasaba halkı) iyi ilişkilere duyulan ihtiyacı göz önünde bulundurarak, İmparatoru defalarca luther’e karşı tam rızası olmadan bir ferman vermemeye çağırdı. Gattinara’nın dikkati haklıydı, çünkü Şubat ayında mülkler Luther’in yazılarını kınayan bir Fermanı desteklemeyi reddetti ve bunun yerine, halkın huzursuzluğu göz önüne alındığında, Luther’in diyetten önce görünmesi için “tüm Alman ulusunun, Kutsal Roma İmparatorluğu’nun, Hıristiyan inancımızın ve tüm mülklerin yararına ve yararına ” atıfta bulunulması çağrısında bulundu.”Charles kabul etti ve 6 Mart 1521’de Luther’e Worms’ta toplanan mülklerden önce görünmesi için resmi bir davetiye çıkardı. Charles’ın bariz teslimiyeti belki de meselenin kabul edilebilir tek çözümüydü; Aleandro bile Luther’in alıntısının kilisenin yararına olduğuna kendini kolayca ikna edebilirdi. Luther geri çekilirse, sapkınlığı sorunu ortadan kalkacaktı; eğer yapmazsa, mülkler artık ona karşı resmi eylemi onaylamayı reddedemezdi.