HARARE, ZIMBABWE – Blessing Tichagwa annesini zar zor hatırlıyor. Yüz binlerce Zimbabweli gibi Noma Muyambo da iş aramak için Güney Afrika’ya göç etti ve şimdi 15 yaşında olan Blessing’i büyükannesiyle birlikte geride bıraktı.
Onu en son dokuz yıl önce, Blessing 6 yaşındayken gördüler. Muyambo bir haftalığına geri döndü, sonra tekrar ayrıldı ve o zamandan beri hiçbir mesaj ya da para göndermedi.
Genç, “Nisan 2021’de döneceğine söz verdi, ancak dönmedi” diyor. “Telefon numarası bile geçmiyor.”
Gözenekli sınırlar, Zimbabwelilerin göç etmesini kolaylaştırır – ancak bu hareket özgürlüğü aynı zamanda trajik sonuçlara da yol açabilir. 2000 yılından bu yana Güney Afrika’ya ve diğer komşu ülkelere giden milyonlarca kişinin bilinmeyen bir sayısı ortadan kayboldu: kimliği belirsiz cesetler olarak gömüldü veya hastalık, yaralanma, gözaltı, insan ticareti, ekonomik güvensizlik veya iletişim zorlukları nedeniyle susturuldu.
Zimbabve Göçmenlik Dairesi halkla ilişkiler görevlisi Ario Memory Mugwagwa, “Bazıları nehirlerde boğuluyor veya timsahların saldırısına uğruyor ve diğerleri yabancı düşmanlığının kurbanı oluyor” diyor.
Güney Afrika’daki Uluslararası Kızıl Haç Komitesi koordinatörü Marie-Astrid Blondiaux, göç ettikten sonra kaybolduğu bildirilen Zimbabwelilerin sayısının arttığını doğruladı – şimdi on yıldan daha eski vakalar da dahil. Aileler, sevdikleri başka bir ülkede kaybolduğunda nereden başlayacaklarını bilmiyorlar ve çoğu göçmen iletişim zorluklarına ve acil durumlara hazırlıklı değil.
“Çocuklar da dahil olmak üzere göçmenlere kalp anahtar telefon numaralarını öğrenmelerini ve ayrılma durumunda bir buluşma noktası üzerinde anlaşmalarını tavsiye ederim” diyor. “Ayrıca, özellikle sınırı geçerken ailenizi nerede olduğunuz konusunda düzenli olarak bilgilendirmelisiniz. Hedefinize ulaştığınız zaman onlara söyleyin. İletişimi uzun vadede sürdürme niyetinde olmasanız bile, güvende ve iyi olduğunuzu bilmelerini sağlayın.”
Bir Birleşmiş Milletler kuruluşu olan Uluslararası Göç Örgütü de sorunun bir parçası olarak belge eksikliğinden bahsediyor. Mali erişime odaklanan bir Güney Afrikalı kar amacı gütmeyen kuruluş olan FinMark Trust tarafından toplanan 2018 verilerine göre, Zimbabwe’nin en büyük diaspora topluluğuna ev sahipliği yapan Güney Afrika’da, tahmini 1,7 milyon Zimbabwe’linin %84’ünden fazlası belgesizdir. Pasaport başvuruları, göçmenlik kontrolü ve sınır yönetimindeki verimsizlikler ve bürokratik gecikmeler, “yasal belgelere erişimi olan Zimbabwe’lerin bile sınırı düzensiz bir şekilde Güney Afrika’ya geçmeye başvurduğu” anlamına geliyor. 2021 raporu IOM’nin Kayıp Göçmenler Projesi tarafından.
Afrika genelinde, ICRC’nin kayıp kişi vakaları yaklaşık 44 bin kişiye ulaştı 2020’de göçmenler dahil. IOM’nin Afrika veritabanı toplandı 11.000’den fazla vaka 2014’ten bu yana kayıp göçmenlerin 7.000’den az vaka Aynı dönemde Amerika’da.
Her iki kurumdan yetkililer, bu rakamların daha geniş, belgesiz bir insani trajedinin yalnızca bir kısmını temsil ettiği konusunda hemfikir – göçmenler şiddet, yoksulluk ve doğal afetlerden kaçarken, Meksika’dan Myanmar’a küresel olarak yansıyan bir trajedi. Geride kalan aileler için, ailelerinin geçimini sağlayan bir kişiyi kaybetmenin üzüntüsü ve ekonomik mücadeleleri, sevdiklerinin kaderini doğrulayana kadar komşularının ve akranlarının yargılarıyla birleşir.
67 yaşındaki Lainah Guyo, genç kadının Güney Afrika Johannesburg’da iş aramak için Harare’den ayrılmasından bu yana 15 yıldan fazla bir süredir kızı Deline’den haber almadığını söylüyor.
“Benim için acı bir deneyim. Hayatta mı, evli mi, nasıl yaşadığını ve iyi olup olmadığını bilmiyorum,” dedi Guyo gözyaşları içinde.
Geriye sadece eski fotoğraflar, anılar ve yeğeni Resta Jengwa’dan ara sıra teselli sözleri kaldı. Deline ile Güney Afrika’ya gitti, ancak kısa süre sonra yollarının ayrıldığını söyledi.
Kuzeninin izini bulamamış olsa da Jengwa, uzun sessizliklerin mutlaka kötü bir şey olduğu anlamına gelmediğini söylüyor.
“Bazıları için aileleriyle iletişim kuramıyorlar çünkü evlerinde aile sorunlarının yükünü taşımak istemiyorlar ve sadece hayatlarını kendi başlarına yaşamak istiyorlar” diyor. “Diğerleri içinse çalışma izni gibi gerekli belgelere sahip olmama meselesi ve eve dönerlerse işe geri dönemeyebilirler.”
2016 yılında ICRC, Güney Afrika’da kayıp olduğuna inanılan sevdiklerine sahip Zimbabweli ailelerle çalışmak için bir pilot proje başlattı. Müfettişler 47 göçmeni canlı buldu ve yeniden iletişim kurmalarına yardımcı oldu; Güney Afrika’nın morg ve mezarlıklarındaki binlerce “bilinmeyen” ceset arasında 106’sı tespit edildi. Bugün ajans, ailelere kayıp göçmenleri doğrudan bu soruşturmaları sürdürmek için Güney Afrikalı yetkililerle birlikte çalışan Zimbabwe Cumhuriyet Polisine bildirmelerini tavsiye ediyor.
Kenar Çizimi
Global Press Journal muhabirleri, Zimbabve’nin geçirgen sınırlarının etkilerini araştırıyor.
Burayı oku
Kırsal Masvingo’da Conilia Chiwidziriro, yaklaşık 20 yıl boyunca oğlu George Chiremba’nın Güney Afrika’da kaybolduktan sonra yeniden ortaya çıkacağına dair umudunu korudu. 2016’da ölümünü, kendisini öldüren şiddetli saldırıya tanık olan bir arkadaşından öğrendi, ancak ICRC projesi geçen yıl raporu doğrulayana kadar, sessizliğini bölgenin zayıf altyapısına atmayı tercih etti.
“O gittiğinde, iletişim kuracak telefon yoktu, sadece mektuplar vardı” diyor. “Ama hiç göndermedi.”
Torunu George, adaşının izinden Güney Afrika’ya kadar gitti, ancak temas halinde kaldı.
Babası hakkında telefonla “Onunla hiç tanışmamış olmak beni üzüyor ama bu konuda yapabileceğim bir şey olmadığını anladım” diyor. “O etrafta olsaydı, belki okulu bitirip daha iyi bir hayatım olabilirdi ama aynı zamanda daha iyi fırsatlar ve daha iyi bir hayat aramak için Güney Afrika’ya gelmem gerekiyordu.”
Bazı aileler yıllarca arama yaptıktan sonra iyi haberler alır. Cosmas Mafusire, 2007’de eşi ve oğluyla birlikte Güney Afrika’ya göç ettikten kısa bir süre sonra ailesinden gelen telefon aramalarına ve e-postalara yanıt vermeyi bıraktı, ancak 2019’da ICRC’nin yardımıyla yeğeni Marcia Mafusire ile telefonla yeniden bağlantı kurdu. 12 yıllık sessizliğinden ekonomik zorlukları sorumlu tuttu, diyor.
“Bir şeyler yaşadığını hissettik çünkü bizi kasten terk etmesinin hiçbir yolu yoktu” diyor. “Ailenin geçimini sağlayan kişiydi.”
Nadir olsa da, bunun gibi hikayeler, diğer kayıp göçmen ailelerine, hatta on yıldan uzun süredir kayıp olanlara bile umut veriyor.
LINDA MUJURU, GPJ ZIMBABWE
IOM Kayıp Göçmenler Projesi koordinatörü Julia Black, hükümetler arasında daha fazla işbirliği ve koordinasyonun yardımcı olabileceğini söylüyor. Ülkelerin güvenli, yasal göçmenlik yolları sağlamak için birlikte çalışmasını ve aynı zamanda kayıp göçmen vakalarını araştırmak için daha verimli ve empatik prosedürler geliştirmesini tavsiye ediyor.
“Zimbabwe’de devlet, daha fazla ölüm ve kaybolmayı önlemek, arama stratejilerini iyileştirmek ve kayıp ailelerini desteklemek için çok yönlü bir ulusal strateji geliştirmeli” diyor.
Blessing’in teyzesi Jane Muyambo, Zimbabve dışında dört aile üyesine sahip olduklarını söyledi. Blessing’in annesi de dahil olmak üzere üç kız kardeşi, on yıldan fazla bir süre önce Güney Afrika’ya gittikten sonra ortadan kayboldu. Tek oğlu Ronald Razerera, 18 yıl önce Botsvana’ya geçtikten sonra 19 yaşında ortadan kayboldu.
“Acı verici. Onu bir daha bulamayacağımı veya göremeyeceğimi kabullenmek benim için zor” diyor. “Bazı geceler zar zor uyuyorum ve onu düşünmekten strese giriyorum.”
Nimet kendi geleceği için endişelenir. Annesinin akıbeti bilinmiyor ve biyolojik babası onu asla kabul etmedi. Şimdilik Harare’de bir kuzeniyle birlikte yaşıyor, ancak bir teyzesi onu okulu bırakmaya ve bir zamanlar ona bakan büyükanneye bakmak için köylerine geri dönmeye çağırdı.
Blessing, “Diğer çocukları anne babalarıyla birlikteyken kıskanıyorum” diyor. “Bu benim için asla olmayacak bir şey.”
Kaynak : https://globalpressjournal.com/africa/zimbabwe/migrants-vanish-families-quietly-endure-uncertainty/