RUSYA'NIN AKDENİZ'DE YENİ ÜS PLANI İDDİALARI
MOSKOVA YÖNETİMİNİN SURİYE'DEKİ TARTUS ÜSSÜNÜ BOŞALTARAK BUNUN YERİNE KIBRIS RUM KESİMİ'NDE ÜS ELDE ETMEYE ÇALIŞTIĞI İDDİALARI, RUSYA'NIN AKDENİZ'DEKİ NÜFUZ ÇABALARINI GÜNDEME GETİRDİ
Rusya'nın Suriye'deki Tartus askeri üssünü boşaltacağı ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) bir liman ve askeri hava üssü elde etmeye çalıştığı yönündeki iddialar, Moskova'nın Akdeniz stratejisiyle ilgili tartışmaları beraberinde getiriyor.
Suriye'deki iç savaşın neden olduğu istikrarsızlık ve belirsizlik, Rusya'nın Akdeniz'deki tek askeri üssü konumunda olan Tartus'un gelecekteki konumunu tartışmaya açtı. Uzmanlara göre, Suriye'deki olası bir iktidar değişikliğinde, şu ana kadar rejimin yanında yer alan Rusya'nın, Tartus üssünün kullanım hakkını elinde bulundurmaya devam etmesi mümkün olmayacak. Son haftalarda Rus, İngiliz ve Kıbrıs Rum basınında yer alan haberler de, Rusya'nın şimdiden söz konusu ihtimali dikkate alarak Tartus üssüne alternatif bulmak amacıyla GKRY ile Baf'da bulunan bir hava üssünü ve Limasol limanını kullanmak amacıyla görüşmelere başladığına dikkat çekiyor. Ancak bu konuda şu ana kadar taraflardan resmi bir açıklama gelmedi.
Rusya'nın Akdeniz'de SSCB döneminden sonra yeniden daimi bir donanma bulundurma yönündeki çalışmaları ise Akdeniz'de en azından lojistik bir üsse sahip olmasını zorunlu kılıyor.
RUSYA'NIN AKDENİZ'DEKİ VARLIĞI
Akdeniz, Soğuk Savaş döneminde Rusya ile ABD arasındaki en önemli mücadele sahalarından biri olarak ön plana çıkmıştı. Söz konusu dönemde, Rusya'nın bölgede 30-50 gemiden oluşan daimi bir donanması bulunuyordu. Ancak 1991'de Sovyetler'in dağılmasıyla birlikte donanma da geri çekildi. Bu dönemden itibaren Akdeniz'deki üstünlük ABD'ye geçerken, 2000'li yıllardan itibaren Devlet Başkanı Vladimir Putin'le birlikte yeniden eski gücüne kavuşmaya çalışan Rusya, bölgedeki donanma gücünü kuvvetlendirme yönündeki çalışmalarını hızlandırdı.
Rusya Deniz Kuvvetleri Komutanı Viktor Çirkov geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Akdeniz'de daimi bir Rus filosunun konuşlandırılacağını belirterek, "Bu filo yaklaşık 10 gemiden oluşacak. Büyük ihtimalle filoda savaş gemilerinin yanı sıra, denizaltılar ve uçak gemisi de bölgede konuşlandırılacak" ifadelerini kullanmıştı. Putin de konuya dair açıklamasında, ülkesinin Akdeniz'deki varlığının stratejik öneme sahip olduğunu belirtmişti.
TARTUS ÜSSÜ TARTIŞMALARI
Rusya'nın Suriye'deki iç karışıklık nedeniyle Tartus üssünü boşaltma kararı aldığı yönünde yabancı basında ve bazı Rus gazetelerinde çıkan iddialar, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov tarafından yalanlandı. Lavrov konuya dair açıklamasında, bu yönde herhangi bir kararın söz konusu olmadığını belirterek, tüm bunların dedikodudan ibaret olduğunu belirtti.
Diğer taraftan Tartus'u lojistik bir üs olarak kullanan Rusya'nın Akdeniz'deki savaş gemileri Tartus'ta ikmal sağlamaya devam ederken, Rus makamları tarafından üste sadece sivil personel bulundurulduğu belirtiliyor. Askeri uzmanlara göre Tartus, her ne kadar tam bir askeri üs niteliğinde olmasa da, Rus donanmasının Akdeniz'deki tek durağı olması bakımından büyük öneme sahip. Ayrıca üssün varlığının psikolojik etkisine de dikkat çekiliyor ve buranın Rusya'nın bölgedeki varlığı açısından sembolik önemine de dikkat çekiliyor.
BATI'NIN TAVRI
GKRY'nin Avrupa Birliği içinde olması ve İngiltere'nin güneyde Dikelya ve Akrotiri'de özel statüde iki stratejik üssünün bulunması, Rusya'nın Kıbrıs adasına ilişkin olası hesaplarını çok boyutlu bir denkleme sokuyor. GKRY'nin Rusya ile yakın siyasi ve ekonomik ilişkileri halihazırda Batı ittifakında rahatsızlığa neden oluyor. Bu nedenle Kıbrıs toprakları üzerinden Akdeniz'deki Rus varlığının güçlenmesine Avrupa ülkelerinin, özellikle de İngiltere ve ABD'nin rıza göstermeyecekleri, Moskova'nın planlarının açıklık kazanması halinde Rum yönetimine baskı yapacakları düşünülüyor.
TAK