ABD’de siyahi hareketin en önemli isimlerinden biri olan Malcolm X, 6 yıllık hapis cezasından sonra 1952’de serbest bırakıldığında, mahkumluk yıllarında kendi kendine okuma-yazmayı öğrenmiş, Elijah Muhammed ile yazışmaları neticesinde de bir Müslüman olarak Boston’daki cezaevinden çıkmıştı. Orijinal ismi “The Nation of Islam (NOI)” olan “İslam Milleti”, 1930’lu yıllarda Wallace Fard Muhammed tarafından siyahîlerin yoğunlukta yaşadığı Michigan Eyaleti’nin Detroit şehrinde kurulmuş, zamanla binlerce üyeye ulaşmıştı.
15 Ağustos 1959’da FBI’ın Chicago New Crusader isimli gazeteye basılması için gönderdiği makalede, NOI’nin kurucusu Fard Muhammed’in aslında Türkiye’de doğmuş bir Nazi ajanı olduğu ve II. Dünya Savaşı’nda Hitler için çalıştığı hikâyesi yer alıyordu.
Nerede doğduğu bilinmeyen Fard Muhammed’in 1934’te ortadan kaybolması ve bir daha görülmemesiyle NOI liderliğine Elijah Muhammed geçmişti. Asıl amacı, siyahîleri içinde bulundukları buhrandan kurtarmak ve onlara kölelik zamanında beyazların unutturmuş oldukları değerleri yeniden kazandırmak olan NOI’nin yeni lideri Elijah Muhammed ve Malcolm X, 30 yılda yeni bir toplum inşa etmişti.
İslam Milleti hareketine dâhil olanlar, Afrikalıları köleleştirenlerin onlara dayattığı Hıristiyanlığı ve köle sahiplerinin verdikleri soyadlarını reddedip, orijinal dinlerine, yani İslam’a geri dönüyor ve Müslüman isimleri alıyorlardı. Malcolm Little ismiyle doğan Malcolm X de, Malcom Shabazz ve Malik el-Shabazz isimlerini almıştı.
NOI ve önde gelenleri hakkında tutulan raporları içeren Federal Araştırma Bürosu (FBI) dosyaları, aslında grubu Amerikan halkı ve özellikle siyahilerin gözünde itibarsızlaştırmak istediklerini gösteriyor.
FBI’ın raporlarına göre, Fard Muhammed 1900’lerin başında Osmanlı İmparatorluğu’ndan ABD’ye göç etmiş, Elijah Muhammed’le de hapishanede tanışmıştı. Bu hikaye siyahilere ait gazetelerde de geniş ölçüde yayınlanınca, Elijah Muhammed ve Malcolm X, kendilerine cevap hakkı tanımadan yayınlayan gazetelere ateş püskürmüştür.
“İslam Milleti”nin temelleri
Wallace Fard Muhammed’in İslam Milleti’ni kurmasında asıl ilham aldığı kişinin bir Mağrıbi olan Noble Drew Ali olduğu bilinmektedir. 1913’te Newark, New Jersey’de dini hareketinin tohumlarını atarak ilk mabedini kuran ve daha sonra şehir şehir dolaşarak binlerce mürit kazanan Drew Ali, Orta Batı’nın İslam’a daha yakın olduğunu söyleyerek 1926’te Chicago’da “Mağrıbi Bilim Mabedi” (Moorish Science Temple) olarak bilinen ibadethaneyi açmıştı. Bu mabedin diğer kurucusu, İslamı seçmesiyle Muhammad Ezaldeen ismini alan James Lomax, nam-ı diğer Lomax Bey’di. Mabedin ileri gelenleri için “Bey” unvanı kullanılması yaygındı.
İslam Milleti’nin kurucusu Wallace Fard Muhammed de, Mağribi Bilim Mabedi’nin üyeleri arasındaydı. 1920’lerin sonunda bu hareket, çekişmeler sonucu bölünecek, Noble Drew Ali ve Muhammad Ezaldeen’in güç mücadelesi ve darbe teşebbüsü, harekete büyük zarar verecekti. Noble Drew Ali ve taraftarlarınca öldürüleceğinden endişe duyan Ezaldeen, 1930’da Türkiye’ye giderek Atatürk’e ulaşmaya karar vermişti.
Ezaldeen’in, ABD’de önyargı ve ayrımcılıkla karşı karşıya olan Afrikalı Amerikalılar adına Atatürk’e talepte bulunmak için Ali Muhammed Bey adı altında Türkiye’ye gittiği bildirilmiştir. Talebinde, nüfusu az olan herhangi bir tarım arazisine yerleşmek için bir grup müridinin Türkiye’ye taşınmasını önermişti. Afrikalı Amerikalıların ancak kendi topraklarına sahip olarak ve çiftçilik yaparak özgür olabileceğini düşünüyordu. Ezaldeen’e göre toprak, ekonomik olarak beyazlara bağımlı olan 20. yüzyıl siyahilerinin kurtuluşunun tek anahtarıydı.
Türkiye’ye taşınma umutları gerçekleşmediyse de, yurtdışındaki seyahatlerinin raporları, yabancı şahıslarla veya devletlerle bağlantısı olan Afrikalı Amerikalıları düzenli olarak izleyen FBI’ın dikkatini çekmiş ve raporlanmıştı.
Türkiye sonrasında 1931’de Mısır’a giden Ezaldeen, burada Sufilerden Kur’an öğretimi için dersler aldı, El-Ezher Üniversitesi’nde eğitim gördü. 5 yıllık eğitimin sonunda 1936’da ABD’ye dönerek Philadelphia’ya yerleşti ve Addeynu Allahe Evrensel Arap Derneğini (Addeynu Allahe Universal Arabic Association) kurmak için kolları sıvadı.
Buffalo, New York’ta bu hayalini gerçekleştiren Ezaldeen, buradaki imamı olduğu Müslüman toplumunun maaşlarından yaptıkları bağışlarla onlar için bir çiftlik de satın aldı ve burada birliğini kurdu. 1957’de vefat eden Ezaldeen’e, ABD’deki Müslüman siyahi din adamları arasında, Müslüman bir ülkede eğitim alan tek lider olmasından dolayı her zaman oldukça saygı duyuldu.
Aynı Mağrıbi Bilim Mabedi hareketi gibi, İslam Milleti de Elijah Muhammed ve Malcolm X arasındaki çekişmeden oldukça yara aldı. Hareketin en önemli ikinci ismi olan Malcolm X’in, suikasta uğrayarak New York’ta öldürülmesinden 2 yıl önce Elijah Muhammed ile araları açılmaya başlamıştı. 1964’te ise Malcolm X’in NOI’den tamamen ayrılarak Afro-Amerikan Birliği’ni (the Organization of Afro-American Unity) kurmasıyla grup ikiye bölünmüş ve önemli ölçüde güç kaybetmişti. Suikastı, Elijah Muhammed ve destekçilerinin düzenlediği söylense de bugüne kadar faili meçhul cinayetler arasında kalmış ve halen cinayetin arkasındaki sır perdesi aralanamamıştır.