emeklilikte yaş sınırı kalktı mı bilgi90'dan bulabilirsiniz
23 yıldır bitmeyen mağduriyet: EYT
Her şey 1950'de ihtiyarlık sigortası kanunu ile başladı. Üzerinden 72 yıl geçti. Ortalama 5 yılda bir kanun değişti. Bugün ise yaş şartı 65.
4447 sayılı kanun geride milyonlarca mağdur bıraktı. O mağdurlar emeklilikte yaşa takıldı.
Emeklilik sistemi, siyasi partilerin öncelikli gündemi oldu. Ekonomik koşullara göre pirim gün sayısı ve yaş şartı ya artırıldı ya da düşürüldü.
Özal emeklilik yaşını yükseltti
Birinci Özal hükümeti de yaş şartına kademe getirdi. 10 Ocak 1986 tarihinde emeklilik yaşı 5 yıl yükseltildi. Böylece kadınlar 55, erkekler ise 60 yaşında yaşlılık aylığına kavuştu.
6 yıl sonra ise DYP-SHP koalisyonu yaş şartını iptal etti. 3774 sayılı kanun ile yükseltilen yaş yürürlükten kaldırıldı. Aslında Meclis'ten geçtiğinde Cumhurbaşkanı Turgut Özal kanunu veto etti. Ancak düzenleme değiştirilmeden kabul edildi.
27 Şubat 1992 tarihinde resmi gazetede yayımlandı. Emekli olmak için aranan yaş şartı ortadan kalktı. Böylece kadınlar 20, erkekler ise 25 yıl hizmet süresiyle emekli oluyordu.
Emeklilik yaşı 3 kez düşürüldü
Emeklilik yaşı bugüne kadar 3 kez düşürüldü. Üçünde de Demirel hükumetlerinin imzası vardı. Yaşın son düşürüldüğü tarihin üzerinden 7,5 yıl geçti. Ortalama emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde 43'e kadar geriledi.
Sosyal güvenlik sistemi derinden etkilendi. 20 yıl çalışan kadına 35 yıl, 25 yıl çalışan erkeğe ise ortalama 30 yıl emekli maaşı ödendi.
Özetle; çalışan/emekli dengesi bozuldu. Bütçe üzerinde ağır yük oluştu. 17 Ağustos 1999 depremi ise finansal sistemi alt üst etti.
On binlerce insan hayatını kaybetti. Yüz binlerce kişi evsiz kaldı. DSP-MHP-ANAP koalisyonu henüz üçüncü ayını doldurmamıştı. Halk, enkaz altından gelecek sese odaklandı.
Hükümet ise depremden 4 gün sonra Meclis'e torba kanun getirdi. Kamuoyu kanun maddelerini yeterince tartışamadı. 7,5 yıl önce kaldırılan yaş şartı yeniden getirildi. Kadınların 58, erkeklerin emeklilik yaşı 60'a kadar uzatıldı.
Kanun 8 Eylül 1999 tarihinde resmi gazete yayımlandı. EYT hayatımıza ilk kez böyle girmiş oldu. Geride milyonlarca mağdurun oluşacağını kimse tahmin edemezdi.
Ana muhalefetteki Fazilet Partisi Meclis'te 111 sandalyenin sahibiydi. Yaş şartının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkemenin önünde partinin kapatılması için açılan dava dosyası da vardı. Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartını mahkeme aykırı bulmadı. İptal istemini reddetti.
Yasadaki kademeli geçişi ise mahkeme iptal etti. 23 Şubat 2001'de yürütmeyi durdurdu. 4 ay sonra Fazilet Partisi temelli kapatıldı. 2002 Mayıs'ında yeniden düzenleme yapıldı. 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar için kademeli emeklilik sistemi devreye girdi.
EYT'de çözüm yakın
İlk SGK işe giriş bildirgesi sadece çalışan ile işveren arasındaki akit değil. Aynı zamanda devletin çalışma hayatıyla ilgili tuttuğu ilk kayıt. İşe başlama tarihi emekli olunacak zamanı da tayin ediyor.
Ancak 4447 sayılı yasa, sigortalının emeklilik tarihini değiştirdi. Öyle ki, 18 yıla kadar değişen sürelerde gecikmelere neden oldu. Zaman içinde mağdur olanların sayısı milyonları buldu. Bugün sorunun çözümü, hiç olmadığı kadar yakın.
Emeklilikte yaşa takılanlar 23 yıldır Türkiye'nin gündeminde. Çözüme yönelik formülün yeni yılla birlikte hayata geçmesi bekleniyor.
Yazı kaynağı : www.trthaber.com
Emeklilikte yaş koşulunun tamamen kaldırılması yerine belli durumlarda düzenleme öngörülüyor
Emeklilik yaş hadlerinden indirim yapılması alternatifinde, emeklilikte yaş koşulunun tamamen kaldırılması yerine, yine yaş şartı korunmakla birlikte, bu yaşlardan belirli kurallar çerçevesinde indirim yapılması öngörülüyor. Bu konuda geliştirilen iki öneri var. Birincisinde, statülere göre geçici maddelerde yer alan emeklilik yaş hadlerinden, kadınlar için üç, erkekler için beş yaş indirim yapılması (Bu indirimler rakamsal olarak farklılaştırılabileceği gibi, erkek ve kadın için eşit yaş şeklinde de uygulanabilir), ikincisinde ise statülere göre geçici maddelerde yer alan emeklilik yaş hadleri kademelendirme yerine, kadın ve erkek için daha makul olmak üzere tek yaş olarak yeniden belirlenmesi öngörülüyor.
1. Kademelendirme süreçlerinde yer alan emeklilik yaş hadlerinden kadın için üç, erkek için beş yaş indirim yapılması
Bu alternatifi statü bazında açıklarsak,
- SSK’liler için 506/Geçici 81. maddenin (B) bendinde yer alan, kademeli yaşlar kadın için 40’tan 56’ya, erkek için 44’ten 58’e kadar kademelendiriliyor. Bu yaşlardan kadın için üç, erkek için beş yaş indirim yapılarak, kademeli yaşlar kadın için 37’den, 53’e, erkek için 39’dan 53’e indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir. Maddenin (C) bendi yani ileri yaştaki sigortalılar için yaşlar, kadın için 50’den 58’e, erkek için 55’ten 60’a kadar kademelendiriliyor. Bu yaşlardan kadın için üç, erkek için beş yaş indirim yapılarak, kadında 47’den 55’e, erkekte 50’den 55’e kadar indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir.
- Tarım SSK’liler için daha önce emeklilik koşulları arasında yaş şartı bulunmayan tarım SSK sigortalıları için emeklilik yaşları, kadın için 40’tan 54’e, erkek için 44’ten 58’e kadar kademelendirilmiş. Bu yaşlardan kadın için üç, erkek için beş yaş indirim yapılarak, kadın için 37’den 51’e, erkek için 39’dan 53’e indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir.
- Tarım sigortalıları dahil Bağ-Kur’lular için 1479 sayılı kanunun GM/10 ikinci fıkrası kapsamında olanlar için emeklilik yaşları, kadın için 40’tan 55’e, erkek için 44’ten 58’e kadar kademelendirilmiş. Bu yaşlardan, kadın için üç, erkek için beş yaş indirim yapılarak, kadın için 37’den, 52’ye, erkek için 39’dan 53’e indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir.
- Tarım sigortalıları dahil Bağ-Kur’lular için 1479 sayılı kanunun GM/10 üçüncü fıkrası kapsamında olanlar için emeklilik yaşları, kadın için 51’den 56’ya, erkek için 56’dan 58’e kadar kademelendirilmiş. Bu yaşlardan, kadın için üç erkek için beş yaş indirim yapılarak, kadın için 48’den 53’e, erkek için 51’den 53’e indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir.
- Devlet memurları için kadında 41’den 55’e, erkek için 45’ten 56’ya kadar kademelendirilen yaşlardan, kadın için üç erkek için beş yaş indirim yapılarak, kadın için 38’den 52’ye, erkek için 40’tan 51’e indirilerek yeni emeklilik yaşları belirlenebilir.
2. Statülere göre kadın ve erkek için daha makul emeklilik yaşlarının tespit edilmesi
EYT’liler için yaş şartı olmaksızın emeklilik hakkı hiçbir şekilde verilmeyecek ise o halde tüm statüler için ülke çalışma koşullarına daha uygun emeklilik yaşları belirlenebilir. Kadın ve erkek sigortalılar için statüler bazında yeniden belirlenen ve kademeli olmayan emeklilik yaşları aşağıda gösterilmiştir:
- SSK’liler için kadın ise 45, erkek ise 50 yaş, 25 yıldan beri sigortalı olma ve en az 5 bin gün veya kadın ise 50, erkek ise 55 yaş, 15 yıldan beri sigortalı olma ve en az 3 bin 600 gün.
- Tarım SSK’liler için yaş şartı kaldırılarak emeklilik için 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3 bin 600 gün.
- Tarım sigortalıları dahil Bağ-Kur’lular için 1479 sayılı kanunun GM/10 ikinci fıkrası kapsamında olanlardan, kadın ise 48, erkek ise 50 yaş, kadında 20, erkekte 25 tam yıl hizmet süresi.
- Tarım sigortalıları dahil Bağ-Kur’lular için 1479 sayılı kanunun GM/10 üçüncü fıkrası kapsamında olanlardan, kadında 50, erkekte 55 yaş ve 15 tam yıl.
- Devlet memurları için kadın ise 48, erkek ise 50 yaş ve kadında 20, erkekte 25 tam yıl hizmet süresi.
İNDİRİMLİ MAAŞ ÖDEME YÖNTEMLERİ
EYT çalışmaları içinde yer aldığı belirtilen alternatiflerden biri de emeklilik yaş koşulu dışında diğer süre ve gün koşulu yerine getirilmiş olmak kaydıyla, yapılacak yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından bu sigortalılara aylık bağlamak. Ancak bu aylıktan, yaş koşulu yerine gelene kadar belirli oranda indirim yapmak. Emeklilik yaşına ulaşıldığında, aylıktan yapılan indirime son vermek. Bu öneride alternatifler çoğaltılabilir. Emeklilik yaşı tamamlanana kadar emekli aylığına uygulanacak indirimin,
- Tek oran şeklinde uygulanması. Örneğin yüzde 2 veya yüzde 5 gibi,
- Yüksek orandan başlamak üzere, emeklilik yaşının tamamlanmasına kalan süreye göre her yıl oranın azaltılması. Örneğin emeklilik yaşına üç yıl kalan sigortalının, 3. yılda aylığından yüzde 5, ikinci yılda yüzde 3, son yıl yüzde 2 oranında indirim yapılması gibi,
- Statülere göre kademeli yaşlara ilişkin geçici maddelerde, her kademeye göre indirim oranının ayrı olarak belirlenmesi şeklinde alternatifler çoğaltılabilir.
Diğer taraftan bu alternatifi, mevcut aylık bağlama sistemleri ve en düşük emekli aylığı uygulamasıyla birlikte değerlendirmek daha sağlıklı olur.
Bağ-Kur ve SSK sigortalıları açısından, EYT’lilerin sigortalılıkları 8 Eylül 1999 öncesi başladığı için bunların yasal düzenleme sonrası aylık hesaplamaları mutlaka karma sisteme yani üçlü (Gösterge+4447+5510) sisteme göre yapılacak. Devlet memurları için aylık hesabında 5434 sayılı kanun hükümleri uygulanacak.
SSK ve Bağ-Kur sigortalılarına 2008 Ekim sonrası bağlanan aylık tutarları çok düşük olduğundan, bu durumu biraz düzeltmek adına en son yapılan düzenleme ile en düşük emekli maaşı 3 bin 500 TL olarak belirlendi. En düşük emekli aylığını ödemede kural şu: Sigortalının kendi aylığı SGK ödemeler sisteminde bulunuyor. Aylık tutarı arttığında veya azaldığında, düzeltme işlemi sistemde kayıtlı aylık üzerinde yapılıyor. Aylığın sigortalıya ödenmek üzere bankaya gönderilmesinde en düşük emekli maaşı ile karşılaştırılıyor. Yani alt sınır kontrolü yapılıyor. Sigortalının aylık tutarı 3 bin 500 TL’den düşük ise sigortalıya bu tutar ödeniyor.
Diyelim ki hükümet, alternatifler arasında emeklilik yaşının tamamlanmasına kadar emekli aylıklarından indirim yapılması modeline karar verdi ve aylıklardan örneğin “yüzde 5 oranında kesinti yapılsın” dedi. EYT’liye emekli aylığı indirimli olarak hesaplandı ve SGK sistemine sigortalının indirim uygulanan aylığı “kendi aylığı” olarak yüklendi. Sıra bu aylığın ödenmesine geldiğinde indirimli aylık tutarı, en düşük emekli aylığı olan 3 bin 500 TL ile karşılaştırılacak. Karşılaştırma sonucunda indirimli aylığın 3 bin 500 TL’nin altında olması durumunda bankaya emekli adına 3 bin 500 TL’nin gönderilmesi gerekiyor.
Genel olarak primleri asgari ücret üzerinden ödenen ve aylık bağlama işlemleri karma sistemlere göre yapılan sigortalılara çok düşük tutarlarda aylık bağlandığı biliniyor. SSK ve Bağ-Kur sigortalıları açısından bu aylıklar Tablo 9’da gösterilmiştir.
Buna göre, genellikle asgari kazanç üzerinden çalışan EYT’lilere indirimli bağlanacak aylık tutarları, her halükârda en düşük emekli maaşı olan 3 bin 500 TL’nin altında olacak. Bu durumda ilk soru: “Hükümet bu indirimi sigortalıların gerçek aylıkları üzerinden mi yoksa 3 bin 500 TL olan alt sınır aylığı üzerinden mi yapacak?” Eğer sigortalının kendi aylığı üzerinden yapacaksa bu durum EYT’lilerin büyük bölümü için hiç sorun olmayacak. Onlar indirimin farkında bile olmayıp alt sınır aylığını almaya devam edecekler. Ancak aylıklardan yapılan indirim, bağlanan aylık yerine ödenen aylık (alt sınır aylığı) üzerinden yapılacaksa (ki büyük ihtimalle maliyetler yönünden böyle bir çalışma yapılıyor olsa gerek) en düşük emekli aylığı da etkisini kaybedecek demektir.
Bu durumda, emekli aylık tutarlarının düşük hesaplanması nedeniyle alt sınır aylığı uygulanan ülkemizde, EYT’liler için emeklilik yaş hadleri tamamlanana kadar aylıklardan indirim yapılması modeli çok uygun görünmemekte.
Yarın: SADECE PRİM ÖDEME GÜN SAYISINI TAMAMLAMAYI BEKLEYENLER
Yazı kaynağı : www.cumhuriyet.com.tr
EYT Emeklilikte Yaşa Takılanlar son durum! EYT hangi yılları ve kimleri kapsıyor? EYT son dakika haberleri
EYT son dakika gelişmeleri, EYT düzenlemesi beklemeyenler tarafından merakla takip ediliyor. Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili çalışmalarda sona gelindi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT'nin Aralık ayında Meclis'e sunulacağının müjdesini vermişti. Yasanın çıkmasıyla 1 buçuk milyon emeklinin 1999 yılından önceki tüm haklara sahip olması bekleniyor. Peki, EYT yaş sınırı kalktı mı, EYT şartları nelerdir? 17 Kasım EYT son dakika haberleri…
EYT yaş sınırı kalktı mı, şartları ne?
EYT düzenlemesinden ilk sigortalı olduğu tarih 1999 yılının Eylül ayından önce olanlar yararlanacak.
Eylül 1999 öncesi SSK’lı, yani 4/A statüsünde, sigortalı olan kadın çalışanların 20 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin prim gün sayısını doldurmaları gerekiyor. Erkek çalışanların ise 25 yıllık sigortalılık süresini ve 5 bin prim gün sayısını tamamlamaları gerekiyor.
Bu şartları yerine getiren SSK’lı erkek ve kadın çalışanlardan yaş şartı aranmayacak; EYT düzenlemesinden yararlanıp, emekli olabilecekler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Bilgin, "1,5 milyon EYT'liyi ilgilendiren düzenlemeyi Aralık ayı içerisinde Meclis’e takdim edeceğiz" dedi. Bakan Bilgin açıklamalarına şöyle devam etti: Yeni yılla birlikte EYT devreye girmiş olacak. Yaş şartını kaldırsak emekli olacak 1,5 milyon insan var. EYT'de yaşı bekleyenlerin yüzde 87'si bir işte çalışıyor. Yaş haddi tutan herkese prim şartını kaldıramayız. Özel sektör kıdem tazminatı sorunuyla karşı karşıya kalacaktır. Kimse endişe etmesin bu sorun Meclis'te çözülmüş olacak.
Prime takılanlar olmayacak
8 Eylül 1999 öncesi prim gün şartını değiştirmiyor. EYT'de 1999 öncesi ve 5000 prim gün şartını değiştirilmeyecek.
Kadınlar için 20 yıl erkekler için 25 yıl şartını yerine getirdikleri zaman onlar da bundan istifade edecekler. Yıl sonunda emekli olacaklardan sonra geriye kalan 4 milyon civarında kişi de sigorta prim ve sigortalılık yılını doldurdukça emekli olacak. Yaptığımız düzenleme herkesi kapsayan bir düzenleme.
EYT ne zaman çıkacak, yürürlüğe zaman girecek?
Aralık ayında Meclis gündemine gelecek ve sene sonuna kadar yasalaşacak. Ocak ayında da uygulamaya girecek. İlk etapta prim gün sayısını ve çalışma yılını tamamlamış olanlar 2023’ün şubat ayından itibaren EYT düzenlemesi kapsamında emekli olmaya başlayacak.
EYT son durum
EYT ile ilgili açıklamada bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Şu anda sağ olsun Vedat Bey ekibiyle beraber Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığımız çalışmalarını yoğun bir şekilde devam ettiriyor. Bu çalışmalarla birlikte inşallah önümüzdeki ay ve yeni yıl, bunların arka arkaya açıklandığı aylar olacak ve buralardaki ücret politikalarımız da ne durumdaysa bunları da yine açıklayacağız. Tabii en önemlisi bunlardan asgari ücretin yeniden tespiti çalışması olacak.
Bu çalışmayla birlikte de gerek sözleşmeliler gerek EYT bütün bunlar, arka arkaya yani biz 2023'e bunları da açıklayarak girmiş olacağız." ifadelerini kullandı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, kadınlarda 20 hizmet yılı ve 5000 prim günü, erkeklerde 25 hizmet yılı ve 5400 hizmet gününü dolduranlarda yaş şartı aranmadan emekliliğin gerçekleşebileceğini söyledi.
EYT’liler ne kadar emekli maaşı alacaklar?
SGK’nın https://uyg.sgk.gov.tr/AylikHesap/ web sitesine girilerek gerekli bilgilerin doldurulması gerekiyor. SSK Sicil Numarası’na e-devlet üzerinden “Hizmet Dökümü” kısmından ulaşılabiliyor.
Bunun dışında kalan bilgileri de doldurduktan sonra “Sorgula” tıklandıktan sonra karşımıza çıkan sayfada tüm prim günleri dökülüyor ve “hesapla”ya tıklanması gerekiyor.
2022 tarihi itibariyle hesaplanan Aylık ve Ek Ödeme miktarı toplanarak alacağınız emekli maaşı ortaya çıkmış oluyor. Aylık Bağlanma Oranı (ABO) ne kadar yüksekse emekli maaşı da o kadar yüksek oluyor. Aylık Bağlanma Oranı her yıl 2 puan artıyor. 2022 yılı talepli aylıklar, özel sektör için 01.01.2022 tarihinden, kamu sektörü için 15.01.2022 tarihinden itibaren hesaplanıyor. Aylıklar, girdiğiniz bilgiler ile Kurum kayıtlarında yer alan bilgiler esas alınmak suretiyle hesaplanmış olup, resmi işlemlerde kullanılamıyor.
Yazı kaynağı : www.gazetevatan.com
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.