Özetle:
- 2008 kriziyle birlikte İslami finans hızla büyümeye başladı.
- Küresel piyasanın yüzde 1'lik kısmını oluştursa da geleneksel finanstan daha hızlı büyüyor.
- [İslami Finans Nedir? Nasıl Çalışır?]
- [İslami Finans Faizler Olmadan Nasıl Kazanıyor?]
- [İslami Finans Yayılıyor]
- [İslami Finans Eski mi Yoksa Yeni mi?]
- [İslami Finansın Kurallarını Kim Belirliyor?]
19. yüzyılın ikinci yarısında tüm dünyadaki müslüman nüfus bankasızdı ve faiz düzenlemeler ve yasalarla değil, geleneklerle yasaklanmıştı.
Koloniler döneminde Batı bankaları ve mali kurumları müslüman ülkelere dahil olarak faiz bazlı yöntemleri müslüman dünyasına getirdiler. 1940 ve 1950'li yıllarda yaşanan bağımsızlık hareketleriyle birlikte İslami kültür Hindistan, Pakistan ve Mısır gibi ülkelerdeki bankaların faiz kullanımını kınamaya başladı. Yerel İslami finans deneyleri 1960'lı yıllarda Mısır ve Malezya'da kullanılmaya başlandı.
Birçok yönden İslami finans koloniciliğe tepki olarak doğdu. Fikir Batı tarafından yönetilen uluslararası finans sistemini Kuran temelinde oluşturulan finansal sistemle değiştirmekti.
Sıfırdan İslami bankacılık ağı oluşturmak
1970'li yıllarda Basra Körfezi ülkeleri İslami finansı yerel deneylerden öteye taşıdılar. 1975 yılında Suudi Arabistan merkezli İslami Gelişim Bankası ve 1979 yılında Dubai İslam Bankası kuruldu. Şeriatla uyumlu kurumların oluşmasıyla bu ülkelerdeki hızlı ekonomik gelişme aynı anda gerçekleştiği için İslami yatırımların çoğu inşaat ve emlak sektörüne akmaktaydı.
İslami finans hızlı bir şekilde genişleyerek, ilk önce Arap dünyasını ve Doğu Asya ülkelerindeki büyük müslüman nüfusu kapsamı altına aldı. Ardından 2 binli yıllarda İngiltere'ye ulaşarak Batı dünyasına adımlarını attı. Aynı zamanda iki düzenleme kurumu da oluşmuş oldu. Bunlardan birisi Cezayir'deki İslami Finansal Kurumlar Muhasebe ve Denetim Organizasyonu (AAOIFI) (daha sonra Bahreyn'e taşındı) ikicisi ise Malezya'daki İslami Finansal Hizmetler Kurulu (IFSB) oldu.
2007 yılında şeriatla uyumlu finans kredi krizine karşı dirençli yapısıyla öne çıkmaya başladı. Bu noktadan sonra İslami finans yıllık yüzde 10 ila yüzde 12 büyüme kaydetmeye başladı.
İslami borç piyasası
İslami bonolar veya sukuklar 1990'lı yıllarda ihraç edilmeye başlandı. Çoğu zaman geleneksel bonolarla aynı işlevi görseler de borç kağıdı yerine mülkiyet sertifikası olarak görülmektedir.
2006 yılında sukuk ihracının 20 milyar dolara ulaşmasıyla trend yükselişe geçti. 2012 yılında bu rakam 137 milyar dolar oldu ve ardından yavaşladı. Geçtiğimiz sene toplam İslami bono ihracı 95 milyar dolar oldu. Bunların büyük bir kısmı (17 milyar dolar) Suudi Arabistan tarafından çıkarılıyor.
Bugün 350'nin üzerinde İslami mali kurum dünyanın 60'tan fazla ülkesine yayılmış durumda. Şeriatla uyumlu varlıkların toplam değeri 2.2 trilyon hacminde. İslami finans küresel finans piyasasının yüzde 1'lik kısmını oluştursa da hızla büyüyor. Yerleşik piyasaların yanı sıra İslami finans Sahra Altı Afrika ve Avrupa gibi ülkelere de yayılıyor.
İslami finans nedir?
İslami finans mali işlemleri ve bankacılık operasyonlarını İslami şeriat kurallarına uygun olarak gerçekleştirmeye denir. Bugün 2.2 trilyon dolarlık bir endüstri olan ve 60 ülkeyi kapsayan İslami finans oldukça genç bir kurumdur. İslami bankalar 1.5 trilyon dolarla İslami finansın en büyük aktörleridirler. 2017 yılı Reuters raporuna göre İslami bankaların varlıkları 2.7 trilyon dolara ulaşmış ve şeriatla uyumlu varlıkların toplam hacminin 2021 yılında 3.5 trilyon dolar olması bekleniyor. IMF 2019 yılından beri İslami finansı finansal sektör değerlendirmelerine eklemeyi planlıyor.
Kaynak: https://www.gfmag.com/topics/blogs/islamic-finance-new-or-old