İç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı.*
Avrupa insan hakları mahkemesine başvuru yapabilmek için, kural olarak iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekir. Etkili bir iç hukuk yolu yoksa, iç hukuk yolları tüketilmeden doğrudan doğruya avrupa insan hakları mahkemesine başvuru yapılabilir.
Birden çok iç hukuk yolu mevcutsa kural olarak bu hukuki yollardan birisinin tüketilmiş olması yeterlidir.
Sözleşmede düzenlenen haklardan birinin ihlal edildiği düşünülüyorsa; itiraz, varsa istinaf ve Yargıtay yoluna müracaat edilmesi, son olarak da anayasa mahkemesine bireysel başvuru yolunun tüketilmesi gerekir.
İstinaf ve temyiz yolu kapalı olan mahkeme kararlarına karşı, gerekli itirazlar yapıldıktan sonra itirazın reddi kararı verilmesi üzerine, süresi içinde; önce anayasa mahkemesine bireysel başvuru yapılmalı, buradan olumsuz sonuç çıkması veya verilen kararın mağduriyeti gidermekten uzak olması halinde, süresi içinde avrupa insan hakları mahkemesine başvuru yapılması gerekir.
Tutuklu yargılama devam ederken, tutukluluğun hukuka aykırı bir şekilde sürdürüldüğü düşünülüyorsa, gerekli itiraz yolları tüketildikten sonra, öncelikle anayasa mahkemesine bireysel başvuru yapılmalı, olumlu bir sonuç alınamaz ise avrupa insan hakları mahkemesine bireysel başvuru yapılmalıdır.
Tutukluluğun uzun sürmesi nedeniyle tazminat davası açılması düşünülüyor ise; tutuklu sanık tahliye edilmişse, tahliye edildiği tarihten, tutukluluğun devamına karar verilmişse, bir üst mahkemeye itiraz edildikten sonra en geç üç ay içinde tazminat davası açılmalıdır.
*Av. Mehmet Erbil