Pansinüzit, baş bölgesindeki tüm sinüslerin enfekte veya iltihaplı hale gelmesidir. Genellikle, sinüs enfeksiyonu veya sinüzit, sadece bir veya iki sinüs grubunu etkiler. Pansinüzit ciddi bir sinüs enfeksiyonu gibi hissedebilir, ancak sıklıkla tedavi olmaksızın zaman içinde temizlenir. Bununla birlikte, antibiyotikler veya antifungal ilaçlar gibi tıbbi tedaviden fayda görür.
*Nedenleri
Pansinüzit semptomları arasında yüzün önünde ciddi burun tıkanıklığı, ateş, halsizlik ve hassasiyet sayılabilir.
Pansinüzit, kafadaki tüm sinüsler enfekte olduğunda ortaya çıkar. Sinüsler yanakların, alnın ve burnun etrafında yer alan içi boş oyuklardır. Mikropları ve döküntüleri yakalamaya yardımcı olan mukusla kaplıdırlar.
Mikroplar, sinüslerde küçük tüyler olan kirpikler tarafından boğazdan aşağıya çekilir. Sinüsler doğru bir şekilde çalıştığı zaman, bu süreç sürekli olarak mukus ve istenmeyen maddeleri burun ve çevresindeki alanlardan temizler. Eğer bir kişi hasta ise, sinüslerdeki mukus birikebilir ve kirpiklerin düzgün çalışmasını engelleyebilir. Sinüsler ve burun pasajları şişebilir ve burun tıkanıklığına neden olabilir, bu da ağrılı sinüs baş ağrısına, burun akıntısına ve tıkanıklığa yol açar.
Eğer tıkanıklık birkaç günden fazla sürerse, sinüsler şişme ve iltihaplanma ile başlayıp sinüzite yol açabilir. Çok şiddetli hale gelir ve tüm sinüsleri etkilerse, pansinüzit oluşabilir. Sinüzit ve pansinüzit rinit ile karıştırılmamalıdır. Rinit iltihaplıdır ve sadece burun yollarının şişmesidir. Sinüsleri içermez. Doktorlar, soğuk algınlığı veya alerjilerle ilişkili tıkalı burunları tanımlamak için sıklıkla “akut rinit” terimini kullanırlar. Sinüs enfeksiyonları yoğun baskı ve ağrıya neden olabilir.
*Belirtiler
Pansinüzitin en sık görülen semptomları şunlardır:
*yüzde basınç, hassasiyet ve ağrı
*ciddi burun tıkanıklığı
*boğaz ağrısı
*kalın burun akıntısı
*ateş
*dişlere yayılan ağrı
*baş ağrısı
*öksürük
*yorgunluk
*ağız kokusu
**Akut ve kronik pansinüzit
Tüm pansinüzit vakaları ortak iltihaplı sinüslere sahiptir. Ancak nedenlerine ve ne kadar süreceklerine bağlı olarak, farklı şekillerde sınıflandırılabilirler;
*Akut pansinüzit : Belirtiler 12 haftadan az sürmektedir.
*Kronik pansinüzit : Belirtiler 12 haftadan uzun sürmektedir.
Bu enfeksiyonlar ayrıca aşağıdaki kategorilerden birine girebilir:
*Soğuk algınlığı veya grip virüsü gibi viral pansinüzit.
*Bakteriyel bir enfeksiyonun neden olduğu bakteriyel pansinüzit.
*Fungus veya küf nedeniyle semptomlar ortaya çıktığında fungal pansinüzit.
Pansinüzit ayrıca burun veya sinüslerde fiziksel bir tıkanıklık nedeniyle de oluşabilir. Tıkanıklık, sinüslerin süzülmesini zorlaştırabilir. Sık görülen burun tıkanıklıkları şunları içerir:
*sapmış bir septum
*burun polipleri
*daralmış burun tıkanıklıkları
**Teşhis
Burnun içine bakmak doktorun pansinüziti teşhis etmesine yardımcı olabilir. Doktor, sinüziti, çeşitli şekillerde teşhis edebilir:
*Semptomların tartışılması ve sinüslerin ağrı veya hassasiyet için kontrol edilmesi
*burnun içine ve sinüslere bakmak
*MR veya bilgisayarlı tomografi (CT) gibi görüntüleme testlerini kullanma
**Tedavi
Altta yatan nedene bağlı olarak pansinüzit tedavisi değişir.
*Viral pansinüzit
Viral pansinüzit genellikle 2 hafta veya daha kısa sürede temizlenir. Bazı reçetesiz ilaçlar, rahatsız edici semptomlardan kurtulma sağlayabilir.
İnsanlar ağrı kesiciler, dekonjestanlar ve tuzlu burun spreyleri kullanmayı deneyebilirler. Tuzlu su ve kabartma tozu ile gargara yapmak, postnazal damlalardan tahriş olmuş boğazın tahliyesine yardımcı olabilir.
*Bakteriyel pansinüzit
Doktor genellikle kendi kendine temizlenmezse bakteriyel sinüs enfeksiyonlarını tedavi etmek için antibiyotik reçete edecektir. Ancak, bir kişi çok sık antibiyotik alırsa, artık bazı bakteri türlerine karşı bu antibiyotikler işe yaramazlar. Bu enfeksiyonları daha tehlikeli ve tedavi etmek daha zor hale getirebilir. Bunu önlemeye yardımcı olmak için, antibiyotikler sadece bakterilerin enfeksiyona neden olduğuna tespit edildiğinde pansinüzit için kullanılmalıdır. Hastalık Kontrol ve Koruma Merkezleri de antibiyotiklerin en ufak sinüs enfeksiyonlarına karşı işe yaramayacağını belirtiyor. Virüs, mantar veya alerji durumunda tedavi edilmez.
Pansinüzit genellikle küçük bir sinüs enfeksiyonundan daha şiddetlidir. Eğer sinüs enfeksiyonu 2 hafta sonra temizlenmezse, doktor buna daha derinlemesine bakabilir. Yeşil burun akıntısı her zaman sinüs enfeksiyonunun bir göstergesi değildir. Soğuk algınlığı gibi viral bir enfeksiyon da burundaki mukusun yeşile dönmesine neden olabilir. Önemli sinüs enfeksiyonlarının ağızda kötü bir tada sahip kalın burun akıntısı olması daha olasıdır.
*Fungal pansinüzit
Fungal pansinüziti olan bir kişi, semptomlar zamanla temizlenmezse antifungal ilaçlar almalıdır. Fungal sinüs enfeksiyonlarının tropik bölgelerde ve nazal polipli bireylerde ortaya çıkması daha olasıdır. Daha ciddi fungal enfeksiyonlar, kanser ve diyabeti
içerebilen koşullar nedeniyle zayıf işleyen bağışıklık sistemi olanlarda daha sık görülür.
*Alerjiler
Kişinin, pansinüzite neden olan teşhis edilmemiş bir alerjisi varsa, alerji testlerine ihtiyacı olabilir. Bilinen bir alerjisi varsa, antihistaminikler ve diğer seçenekler semptomları azaltmaya yardımcı olabilir. Mümkünse alerjeni tanımlamak ve önlemek için yardımcı olabilir. Mevsimsel alerjisi olan kişiler için birçok hava programı da yüksek polen sürelerini gösterir. Alerjik immünoterapi olarak bilinen alerji çekimli tedavinin, kalıcı kronik sinüzitli bireylere verilmesi önerilebilir.
*Blokajlar
Bazı durumlarda, burundaki bir tıkanıklığın giderilmesi için ameliyat gerekebilir. Doktor nazal polipleri bu şekilde çıkarabilir. Sapmış bir septum veya dar nazal geçişler de düzeltilebilir. Bu sadece kronik ve tekrarlayan sinüs enfeksiyonları için yapılır.
*Komplikasyonlar
Çoğu pansinüzit vakası, herhangi bir ek tıbbi sorun oluşturmadan iyileşir. Nadiren de olsa, pansinüzit diğer komplikasyonlara yol açabilir. Tıp literatüründe, pansinüzitin başka sorunlara yol açabileceğine dair örnekler verilmektedir:
33 yaşındaki sağlıklı bir erkeğin 3 hafta boyunca baş ağrısı ve burun tıkanıklığı geçirdikten sonra çift görmeye başladığı belirtilmektedir. Semptomlar havuzda yüzdükten sonra başlamıştır. Doktorlar, muhtemelen havuzdaki bakterilerden kaynaklanan pansinüzit teşhisi koydu. Doktorlar, kafatasındaki sinirlerden birinin, pansinüzitin bir sonucu olarak geçici olarak felç olduğunu buldular. Adam antibiyotik aldıktan sonra semptomlar çözüldü. Bazı sinüsler beynin yakınında bulunur, bu nedenle ciddi pansinüzit, beyinde nadir fakat ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. Doktor, beyindeki olası komplikasyonları önlemek için herhangi bir ciddi sinüs enfeksiyonunu değerlendirecektir.
*Önleme
Sigara içmemek pansinüziti önlemeye yardımcı olabilir. Soğuk algınlığı veya grip gibi sık görülen rahatsızlıklar sıklıkla sinüs enfeksiyonuna katkıda bulunduğundan, pansinüziti önlemek her zaman mümkün değildir. Sinüs enfeksiyonları, özellikle de pansinüzit, bağışıklık sistemini zayıflatmış insanlarda ortaya çıkma olasılığı daha fazla olabilir. Kişi, pansinüziti önlemeye şunları yaparak yardımcı olabilir:
*Elleri sık sık ve iyice yıkamak.
*Yeteri kadar dinlenmek.
*Bağışıklık sistemini güçlendirmek için çeşitli ve besleyici bir beslenme.
*Sigara içmemek ve sigara dumanına maruz kalmak bağışıklık sistemini zayıflatır ve sinüs enfeksiyonlarını daha olası hale getirir.
*Alerjileri tedavi etmek veya alerjenlerden kaçınmak.
*Soğuk algınlığı veya grip hastalığından kaçınmak.
*Soğuk algınlığı veya grip belirtileri 5 gün içinde iyileşmezse doktora görünmek.
*Nazal mukusun ince kalmasına yardımcı olmak için bol miktarda sıvı kullanmak.
*Havayı nemlendirmek.
*Her yıl grip aşısı olmak.
*Çocukların programa uygun aşıları aldığından emin olmak.
Çoğu kişi, özellikle uygun tıbbi tedavi görürlerse, pansinüzitten tamamen iyileşir. Ciddi komplikasyonlar nadirdir, ancak bir kişi hala ağrı ve tıkanıklık da dahil olmak üzere semptomları azaltmak için tedaviler hakkında bir doktora konuşabilir.
Yazar: Osman Uçar