İlkokul: Dünya yuvarlaktır.
Ortaokul: Dünya aslında tam yuvarlak değildir, böyle kutuplardan basık, Ekvator’da şişkin bir şekli vardır.
Lise: Biz bu şekle elipsoid diyoruz.
Üniversite: Dünya’nın şekli elipsoid de değildir. (Kanada, İspanya, Fransa ve Yunanistan’daki öğrenci ayaklanmalarının bu sebepten çıktığını tahmin ediyoruz.)
Bu şekle bir ad vermek gerekirse “Dünya’nın şekli” diyebiliriz. Peki, çizilecek haritalar, yapılacak hesaplar nasıl oluyor?
Bunun için “geoid” adlı bir şekil tanımlanmıştır; elbette ki 1800’lerin Tesla’sı, bir başka eli öpülesi insan Gauss tarafından! (Zamanında Osmanlı tarafından devşirilse kendisini Götingenli Fevzi Paşa olarak biliyor olabilirdik.)
Dünya üzerindeki yüksekliklerin de referansı kabul edilen (bkz. deniz seviyesinden yükseklik) geoid için kabaca, okyanus yüzeylerinin karaların altından da devam ettirilip birleştiği bir şekil denebilir. Daha bilimsel bir açıklama yapmak gerekirse, geoid eş-potansiyel bir matematiksel yüzeydir. Yani, geoid üzerindeki her noktada potansiyel enerji değerleri aynıdır.
Harita çiziminde ise önce fiziki yeryüzünün geoid üzerindeki izdüşümü, ardından geoidin referans elipsoidi üzerindeki izdüşümü, son olarak da elipsoidin düzlem (harita) üzerindeki izdüşümü elde edilir. Bu izdüşümler sırasında gerçekleşecek bozulmaların minimum düzeyde kalması amacıyla Dünya üzerindeki her bölge için farklı projeksiyon sistemleri kullanılmaktadır.
Sonuç: Dünyamız patates (pattiz) şeklindedir!
Daha Sonuç: Haritacıları ve coğrafyacıları sevin. Hem böyle bir dünyayla uğraşıyor hem de acı gerçeği size 15 yılda alıştıra alıştıra söylüyorlar.
Okuduğunuz için teşekkür ederiz. Aha size patates!