EME
EME madde veya ortamda ışık hızı ile ilerlerken;
1) Ortam ile etkileşmez, radyasyon geçip gider. Şöyle ki; Atomda çekirdek hacmi tenis topu
boyutunda ve elektron toplu iğne boyutunda kabul edilirse çekirdek ile elektron arasında ki
mesafe 10-20 kilometredir. Yani; aslında madde içinde büyük bir boşluk vardır ve bu boşluktan
iyonize ve iyonize olmayan EME rahatlıkla geçebilir.
2) Ortam ile hafif uyarma etkisi olur, ancak elektron koparmaz. Isı oluşabilir.
3) Foto elektrik olay olur; bu olayda gelen EME atomun yörüngesindeki elektrona tüm enerjisini
aktarır ve oradaki elektron koparak hareket eder, elektrona hız ve kinetik enerji vermiş olur.
Gelen EME yok olur. Foto elektrik olay tıbbi görüntülemede belirgindir.
Enerji Kinetik: Kütle (m) x Hız (v)2
4) Compton etkisi olur; bu olayda gelen EME atomun yörüngesindeki elektrona değişik açılardan
yaklaşarak elektronu yörüngeden koparır bir kısım enerjisini kopan elektrona aktarır ve
elektrona hız ve hareket verir. Gelen EME yok olmaz, sadece enerjisinin bir kısmını elektronu
yörüngeden koparmak için harcar ve diğer bir kısmını elektrona hız ve hareket olarak aktarır,
kalan EME ışık hızında frekansı azalmış ve dalga boyu artmış vaziyette yani enerjisi artmış
halde saçılarak ve yön değiştirerek yoluna devam eder. Compton etkisi radyoterapide ve
komputarize tomografide belirgindir (Glover, 1982).
5) Çift teşekkülü; en az 1.02 MeV EME ışık hızında atomun çekirdek alanına yaklaştığında yok
olur ve negatif yüklü elektron ve pozitif yüklü elektron (pozitron) çifti meydana gelir. 1.02 MeV
enejjiden daha fazlası varsa elektron ve pozitron üzerine hız ve hareket olarak aktarılır. Çok kısa
süre sonrasında pozitron ortamda bulunan başka bir elektron ile etkileşime girerek pozitron ve
etkileşime girdiği elektron yok olur ve en az 1.02 MeV ve daha üstü enerjide EME o bölgeden
yayılır, bu son yok olma durumuna “anihilasyon” (annihilation) denir. Çift teşekkülü nükleer
tıp pozitron emisyon tomografide (PET) kullanılır (Lu ve ark., 2016).
6) Dezentegrasyon; Çekirdek yarılması ve çekirdek yırtılması olayıdır. Burada olayı başlatan
EME değildir. Burada elektron veya daha büyük partiküller yüksek enerjilerle ve yüksek
hızlarla çekirdek içine girip çekirdek içi düzeni bozarak yarılma yırtılma etkisi yapar ve ortama
nötron, proton, elektron, EME (gama ışını) tarzı enerjiler çıkar. Çok yüksek kinetik enerji ve ısı
oluşur. Nükleer enerji ve nükleer kazalarda gündeme gelen çok ciddi bir durumdur.