Prof. Dr. İdris Bostan, dünya denizcilik tarihinde büyük zaferlere imza atan Barbaros Hayrettin Paşa'nın hayatı ve savaşlarını konu alan Gazavat-ı Hayrettin'i, orjinal ilavelerle yayınlamaya hazırlanıyor.
Akdeniz'de gemisinin yelkenlerini şişirirken, Osmanlı'nın da göğsünü kabartan Barbaros... Büyük Türk denizcisi, asıl adı Hızır... Cezayir'de yaptırdığı caminin kitabesine “es-Sultânü'l-mücâhid fî sebîli'llâhi Rabbi'l-âlemîn Mevlâna Hayreddin ibn emîrü'ş-şehîr mücâhid Ebî Yusuf Yakub et-Türkî” (Allah yolunda mücahid Sultan Hayreddin ki Türk soyundan meşhur emir Yakub'un oğlu) yazdıracak kadar da kendinin farkında. O'na Hayreddin adını, hizmetinde bulunduğu Yavuz Sultan Selim, Barbaros lakabını ise sakalının kızıla çalması nedeniyle Avrupalılar takmış. Osmanlı'da kapudan paşalık rütbesi onun için ihdas edilmiş, nâm-ı diğer 'Denizlerin Reisi'.
Osmanlı denizcilik tarihi konusunda önemli eserler veren Prof. Dr. İdris Bostan'a göre, hakkında onlarca kitap yazılmasına rağmen Barbaros'u yeterince tanımıyoruz: 'Barbaros, ya Avrupalılar gibi (Rum asıllı, barbar, korkunç vb.) korsan denilerek gerçek dışı sıfatlarla ya da efsanelere bürünmüş olarak tanıtılıyor.' Prof. Bostan, şu anda Gazavat-ı Hayreddin üzerinde çalışıyor. Böylelikle çok yakında Barbaros'u en sahih kaynaktan okuyabileceğiz. Bostan, Barbaros'un korsanlığı hakkındaki söylentilere önemli bir not düşüyor, Osmanlı korsanlığının bugün zannedildiği gibi haydutluk olmadığını, Osmanlı hukuku yani İslam hukukunun çizdiği sınırlar çerçevesinde denizde de gaza ve cihad yapıldığını anlatıyor. Barbaros 15. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Akdeniz'deki mücadelelerde, özellikle Kuzey Afrika'nın İspanya'ya karşı korunmasında büyük rol oynar. Kazandığı zaferler sayesinde imparatorluk donanmasının başına geçmek üzere Yavuz ve Kanuni tarafından iki defa İstanbul'a davet edilir ve nihayet 1534'te Mirmirân-ı Bihâr yani derya beylerbeyi olur. Sonrasında Osmanlı'nın altın çağlarını yaşamasında Barbaros'un büyük katkısı söz konusudur. Bostan'a göre, Osmanlı denizciliğinin inkişafında bir dönüm noktası Barbaros. Onunla birlikte deniz savaşlarında takip edilen strateji ve taktiklerle gemi teknolojisindeki tercihler yüz yıl etkisini sürdürmüş. O'nun başarıları sadece denizlerde üstünlük sağlamakla sınırlı değil. Barbaros aynı zamanda, Osmanlı'nın İspanya, Fransa, Venedik, Ceneviz gibi devletler arasında da itibarının yükselmesini sağlar. Nitekim başarılarından dolayı kendisine vezir rütbesi verilir ve Divan'a dâhil edilir.
Preveze'de fırtına nasıl dindi?
Barbaros'un büyük bir amiral olmasının yanı sıra dindar biri olduğunu anlatan Bostan, Gazavât'ta Barbaros'un etrafındakilerin onun kerametlerinden bahsettiklerini anlatıyor. Preveze'de fırtınanın en şiddetli anında, iki kâğıda Kur'ân-ı Kerim'den iki ayet yazdırıp, kendi gemisinin iki tarafından denize bıraktırması sonunda, rüzgârın dinip müttefik haçlı donanmasındaki kalyonları hareketsiz kılması, Gazavât'ta da yer alıyor. Benzer olayların İslam tarihinin çeşitli dönemlerinde yaşandığını anlatan Bostan, buradaki durumun, Bedir savaşında Allah'ın, Müslümanlara melekler aracılığıyla yardım ettiğini söyleyen ayetlerdeki ifadeyle benzerliğine dikkat çekiyor.
Denizlerin Fatihi anılıyor
Dünya denizcilik tarihinin en ünlü ismi Barbaros Hayrettin Paşa, yarın saat 14.00'de Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi'nde yapılacak panelle anılacak. Yaşadığı sürede birçok zafer kazanan ve Osmanlı İmparatorluğu'nun altın yıllar yaşamasında büyük katkısı olan Barbaros Hayrettin Paşa'yı daha iyi tanımak ve onun üzerinden dönemin tarihine ışık tutmak amacıyla düzenlenen panel İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilecek. Oturum başkanlığını Prof. İdris Bostan'ın yapacağı panelde Osmanlı denizcilik tarihi, Barbaros Hayrettin Paşa'nın komutanlığı ve gazaları tartışılacak. Panelin konuşmacıları Prof. Dr. Abdülkadir Özcan, Ali Fuat Örenç, Yusuf Alperen Aydın ve Mehmet Mazak. Program sonunda Baha Gelenbevi'nin 1951 yapımı, Barbaros Hayreddin Paşa filmi gösterilecek...
PERİHAN ALTINSOY / STAR