Klasik koşullanma ilk kez Pavlov tarafından ortaya atılmıştır. Pavlov köpeklerin sindirim sistemiyle ilgili çalışmalar yaparken rastlantısal olarak Klasik Koşullanmayı keşfetmiştir. Klasik koşullanma nedir sorusuna en basit tanımıyla klasik koşullanma Nötr olan bir uyarıcının, doğal tepkiye yol açan bir uyaranla bir arada verilmesi sonucu nötr uyaranın, koşullu uyaran haline gelmesidir şeklinde cevap verilebilir.
Tanım karmaşık gelebilir ancak aşağıdaki örnekler ve diğer tanımlarla kolay hale gelecektir. Pavlov köpeğe zil (nötr uyaran) verildiği zaman hiçbir tepki vermediğini ancak et (koşulsuz uyaran) gösterildiği zaman salya salgıladığını fark etmiştir. Bunun üzerine et ve zili bir süre birlikte vermiştir. Daha sonra sadece zili (koşullu uyaran) verdiği zaman salya salgılandığını gözlemlemiştir.
Klasik Koşullanmada Temel Kavramlar
Koşulsuz Uyaran
Doğal, şartsız uyaran da denilir. Organizmada otomatik olarak belli tepkilere yol açan uyaranlardır.
Örnek: Pavlov deneyindeki Et.
Koşulsuz Tepki
Doğal, şartsız tepkiler de denilir. Organizmanın koşulsuz uyaranlara gösterdiği otomatik tepkilerdir. Öğrenilmemiş tepkilerdir.
Örnek: Köpeğin et gördüğünde salyalarını akıtması.
Nötr Uyaran
Tek başına herhangi bir tepkiye yol açmayan uyaranlardır. İlişkisiz uyaran da denir.
Örnek: Henüz bir şeyle eşleştirilmemiş zil. Köpekte herhangi bir tepkiye yol açmıyordu.
Koşullu Uyaran
Nötr uyaranın koşulsuz uyaranla birlikte verilmesi sonucu, koşullu tepkiye yol açan uyaran haline gelmesidir.
Örnek: Etle beraber verilen zil önceleri nötr uyaranken daha sonra tek başına verildiğinde de salya tepkisine neden oldu. Koşullu uyaran haline geldi.
Koşullu Tepki
Koşullu uyarana gösterilen tepkidir. Bu tepkiler öğrenilmiş tepkilerdir. Yaşantılar sonucu oluşmuştur.
Örnek: Tek başına verilen zile gösterilen salgılama koşullu tepkidir. Ancak ete gösterilen salgılama ise koşulsuz tepkiye örnektir. Burada en önemli fark tepkinin verildiği uyarıcıdır.
Pavlov’un Klasik Koşullanma deneyiyle ilgili daha fazla bilgi için tıklayabilirsiniz.