Pnömatik Sistemler
Pnömatik, gazların mekanik özellikleri ile ilgilenen bir mekanik dalıdır. Sıkıştırılmış gazın mekanik hareket üreterek çalışmasına dayanır ve bu tür gazların hareket üretmek için kullanılması ile gerçekleşir. Pnömatiğe dayalı sistemler sıkıştırılmış hava ve inert gazlar ile uğraşan fabrikalarda görülebilir. Pnömatik sistemler tarafından üretilen enerji bazı işletici ve elektrik motorlara göre daha esnek, az masraflı, daha güvenilebilir ve daha az tehlikelidir.
Birçoğumuz fark etmese de çevremiz pnömatik sistemlerle doludur. Aşağıda bu pnömatik sistemlerden bazı örnekler yer almaktadır.
- Otobüs ve kamyonlarda bulunan hava frenleri basınçlı hava fren sistemleri olarak bilinmektedirler. Bu sistemler de bir çeşit sürtünme freni kullanılmaktadır, kısaca sıkıştırılmış hava pistona baskı uygular ve daha sonra bu baskı fren balatalarına uygulanır ve araç durdurulur.
- Egzersiz aletleri de pnömatik sistemler üzerine kurulabilir. Pnömatik silindir hava basıncıyla ayarlanabilen direnç oluşturur.
- Basınçlı hava motorları (aynı zamanda pnömatik motorlar olarak da bilinir) mekanik işlemlerini sıkıştırılmış havayı genişleterek gerçekleştirir. Genellikle sıkıştırılmış hava eksen çevresinde dönme ya da doğrusal bir hareket ile mekanik harekete dönüştürülür.
- Basınç ayar valfi sıvı ya da gaz akışını belli bir basınca geldiğinde durdurmak için tasarlanmış vanalardır.
- Basınç sensörü gazların ve sıvıların basıncını ölçmek için kullanılırlar.
- Orglar tuşlara basılarak seçilen borulardan basınçlı havayı iterek müzik üretirler.
- Balon, şişme kaleler ya da şişme figürler hava, helyum, nitrojen ya da hidrojen gibi gazlar ile şişirilirler. Yapıyı şiş tutan gaz basıncıdır.
- Kablo üfleme kanallara kablo yerleştirmek için kullanılan bir yöntemdir. Basınçlı hava yerleştirilir ve hava kanal boyunca kablo beraberinde akar.
- Pnömatik mektup sistemleri postayı basınçlı hava kanalları yoluyla iletir. Bu yöntem 1800’lerde İskoç bir mühendis tarafından icat edilmiştir.
- Gaz kompresörleri, gazın hacmini azaltarak gaz basıncını arttıran cihazlardır.
- Pnömatik mesane, konteynırda bulunan kargonun stabilize edilmesi ya da yapay bir mercan resifinin süzülmesi adına, kimyasal gaz ya da sızıntıları kontrol etmek için kanalları ve lağımları mühürleyen bir şişirilebilir torba teknolojisidir. Tıbbi araştırma ve diğer uygulamalarda da kullanılabilirler.
- Pnömatik silindirler güç üretmek için sıkıştırılmış gaz gücünü kullanırlar.
- Vakum pompası geride kısmi boşluk bırakarak kapalı bir konteynerden gaz moleküllerini emer. Bu kavram 1650 de icat edilmiştir.
- Basınç şalteri belli bir basınç oranına ulaşılınca elektrik temasını kapatır. Şalter basınç yükselince ya da azalınca olmak üzere iki şekilde ayarlanabilirler.
- Pnömatik hava tabancası ön-basıncı mermiyi harekete geçirmek için enerji kaynağı olarak kullanırlar.
- Barostat sistemleri, kapalı bir ortamda sabit basınç muhafaza ederler. Tıbbi amaçlar için kullanılabilirler.
- Gaz ile işletilen yeniden yükleme ateşli silahlara enerji sağlar.
- Pnömatik lastikler şişmesi ve bisiklet lastiği, araba ya da herhangi bir aracın lastiğinin şeklini alması için sıkıştırılmış hava ile oluştururlar.
- Bir kaya matkabı, matkabı ve keskiyi birleştiren ve sıkıştırılmış havadan güç alan bir alettir.
- Hatta Legolarda bile pnömatik kullanılabilir. Pnömatik sistemini kullanıp hava basıncı ile bazı eylemler gerçekleştirebilen bir Lego bile bulunmaktadır.
Sizin de görebildiğiniz gibi günlük hayatta düzenli olarak pnömatik sistemlerle karşılaşmanız yüksek bir olasılık.