ab ile yürütülen üyelik müzakerelerinde 27 no'lu fasıl.
--- alıntı
---
avrupa birliğinin çevre politikasi :
avrupa birliği’nin çevre politikası, kirliliği ortadan kaldırmayı, azaltmayı ve önlemeyi, doğal kaynakların, ekolojik dengeye zarar vermeyecek biçimde kullanılmasını temin ederek sürdürülebilir kalkınmayı sağlamayı, çevresel zararın kaynağında önlenmesini, çevre koruma hususunun diğer sektörel politikalarla (enerji, ulaştırma v.b.) entegrasyonunu güvence altına almayı amaçlamaktadır.
avrupa birliği’ni kuran ve 1993 yılında yürürlüğe giren maastricht anlaşmasıyla çevre alanına politika statüsü verilmiştir. avrupa birliği’nin çevre politikasının temel ilkeleri, “kirleten öder”,”bütünleyicilik”, “yüksek seviyede koruma”, “kaynakta önleme”, “önleyicilik” ve “ihtiyat”tır. avrupa birliği’nin çevre politikasının gelişiminde, 1973 yılından bu yana hazırlanan çevre eylem programları oldukça etkili olmuştur:
1. çevre eylem programı
2. çevre eylem programı
3. çevre eylem programı
4. çevre eylem programı
5. çevre eylem programı
6. çevre eylem programı
6. çevre eylem programı’nın süresi 2012 yılı temmuz ayında dolmuştur. 2020 yılına kadarki dönemi kapsayacak olan 7. eylem programı hazırlıkları sürmektedir. 1 aralık 2009 tarihinde yürürlüğe giren lizbon antlaşması ile çevre, ab ile üye ülkeler arasında paylaşılan yetki alanlarından biri olarak kabul edilmiştir. lizbon antlaşması uyarınca, birliğin çevre politikası, aşağıdaki hedeflerin takibine katkıda bulunur:
- çevre kalitesinin muhafaza edilmesi, korunması ve iyileştirilmesi,
- insan sağlığının korunması,
- doğal kaynakların basiretli ve rasyonel biçimde kullanılması,
- bölgesel veya dünya çapındaki çevre sorunlarının ele alınmasına yönelik uluslararası düzeydeki tedbirlerin teşvik edilmesi ve özellikle iklim değişikliğiyle mücadele edilmesi.
faslin kapsami :
ab çevremüktesebatı yatay konuların (çevresel etki değerlendirmesi (çed),stratejik çevresel değerlendirme (sçd), çevresel sorumluluk, çevresel bilgiye erişim) yanında, hava kalitesi, su kalitesi, atık yönetimi, doğa koruma, endüstriyel kirliliğin kontrolü, kimyasallar, iklim değişikliği ve gürültü alanındaki düzenlemeleri kapsamaktadır. ayrıca bu alandaki müktesebat birçok uluslararası sözleşmeyi de içermektedir. ab çevre müktesebatına uyum ve uygulama ciddi bir yatırım gerektirmektedir.
ab entegre çevre uyum stratejisi (uçes) (2007-2023) türkiye’nin, ab’ye katılımı için bir ön koşul olan, ab çevre müktesebatına uyumun sağlaması ve mevzuatın etkin bir şekilde uygulanması amacıyla ihtiyaç duyulacak teknik ve kurumsal altyapı, gerçekleştirilmesi zorunlu çevresel iyileştirmeler ve düzenlemelerin neler olacağına ilişkin detaylı bilgileri içermektedir. , bu doğrultuda uçes kapsamında, türkiye’de başta su, atık, hava, endüstriyel kirliliğin kontrolü, doğa koruma ve yatay sektör olmak üzere çevre konusunda öncelik verilen alanlarayönelik amaç, hedef, strateji ve gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetler ortaya konulmuştur. bu çerçevede ab’ye uyum için yapılması gereken çevre yatırımlarının maliyeti (kimyasallar ve gürültü sektörleri hariç) yaklaşık 59 milyar avro olarak hesaplanmıştır. öte yandan, çevre alanında ihtiyaç duyulan yatırımların yüzde 80’ni kamu sektörü, yüzde 20’si ise özel sektör tarafından yapılması öngörülmüştür.
ab çevre faslının düzenlediği temel alanlar aşağıda belirtilmiştir:
yatay mevzuat, çevresel etki değerlendirmesi (çed), stratejik çevresel değerlendirme (sçd), çevresel bilgiye erişim gibi konularını içermektedir. 2011/92/ec sayılı çed direktifi, çevre ile ilgili resmi veya özel projelerin insan, bitki, hayvan, toprak, hava, iklim, maddi varlıklar, kültürel miras üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerinin, belirlenmesini ve değerlendirmesini gerektirmektedir. 2001/42/ec sayılı stratejik çevresel değerlendirme direktifi ise, plan ve programların çevre üzerindeki olası önemli etkilerinin değerlendirilmesi ve mümkün olan en az düzeye indirgenmesi veya ortadan kaldırılması konularının ele alındığı bir süreçtir. 2003/4/at sayılı çevresel bilgiye erişim direktifi çevresel bilgiye erişim hakkı ile ilgili şartları ortaya koyarken, çevresel bilginin erişilebilir olması ve halka duyurulması ile ilgili konuları düzenlemektedir.
hava kalitesi başlığı altında 2008/50/at sayılı hava kalitesi çerçeve direktifi ile ozon tabakasını incelten maddelerin azaltılması, uçucu organik bileşiklere (voc) ilişkin emisyonlar ve yakıt kalitesi ile ilgili düzenlemeler yer almaktadır. hava kalitesi çerçeve direktifi tüm kirleticiler için ortak metotlar vasıtası ile hava kalitesinin değerlendirilmesi, izleme gereklilikleri ve metotları ile temiz hava plan ve programlarına ilişkin kurallar getirmektedir.
atık yönetimi alanındaki temel düzenleme 2008/98/at sayılı atık çerçeve direktifidir. çerçeve direktifte yer verilen atık yönetimi hiyerarşisine göre atık yönetimi stratejileri öncelikle atıkların ortaya çıkmasını önlemeye odaklanmalıdır. bunun mümkün olmadığı hallerde, atık malzemeler yeniden kullanılmalı, geri dönüştürülmeli veya geri kazanılmalı ya da enerji kaynağı olarak kullanılmalıdır. atıklar nihai çözüm olarak yakma tesislerinde veya düzenli depolama sahalarında güvenli şekilde bertaraf edilmelidir. atık başlığı altında çerçeve direktifin yanı sıra, atıkların düzenli depolanması, atıkların taşınımı, ve özel atıklar (pil ve akümülatörler, ömrünü tamamlamış araçlar, atık elektrikli ve elektronik eşyalar, ambalaj ve ambalaj atıkları gibi) konularında düzenlemeler yer almaktadır.
su kalitesi konusundaki mevzuatın temelini, bu sektör için uyumlaştırılması öncelikli olan 2000/60/at sayılı su çerçeve direktifi ile bağlı direktifler oluşmaktadır. su çerçeve direktifi, entegre havza yönetimi ve halkın karar alma süreçlerine katılımı esasına dayalı olarak, avrupa birliğindeki tüm su kütlelerinin kalite ve miktar açısından korunmasını ve iyileştirilmesini öngören temel yasal düzenlemedir.
doğa koruma konusundaki ab müktesebatında 2009/147/at sayılı kuş ve 92/43/aet sayılı habitat direktifleri önemli ve önceliklidir. bu direktifler kapsamında, korunan alanların -özellikle de natura 2000 alanlarının- belirlenmesine yönelik hükümleri ve tüm sektörlerdeki uygulamalarda göz önüne alınması gereken öncelikli koruma tedbirlerini içermektedir. bu sektör altındaki diğer önemli konu ise yabani hayvanların hayvanat bahçelerinde barındırılmasına ilişkin 99/22/at sayılı direktiftir.
endüstriyel kirlenmenin kontrolü ve risk yönetimi başlığı altında yer alan 2008/1/at sayılı entegre kirlilik önleme ve kontrolü (ippc) direktifinde entegre izin sistemi ile kirliliğin üretim sürecinde önlenmesi (hammadde seçimi ve temiz üretim), üretim sonucu kirliliğin kontrolü, mevcut en iyi teknikler (bat) ve halkın katılımı hususları düzenlenmektedir. bu başlık altında yer alan diğer temel düzenlemeler, kapasitesi 50 mw üzerindeki mevcut tesisler için emisyon azaltım planları oluşturulması zorunluluğunu getiren 2001/80/at sayılı büyük yakma tesisleri direktifi ile büyük endüstriyel tesislerden kaynaklanan kazaların önlenmesi ile ilgili 96/82/at sayılı seveso ii direktifidir. 2008/1/at sayılı entegre kirlilik önleme ve kontrol direktifi ile 2001/80/at sayılı büyük yakma tesislerinden havaya belirli kirleticilerin emisyonlarının sınırlanmasına ilişkin direktifin hükümleri, 2010/075/at sayılı endüstriyel emisyonlar direktifi kapsamında kademeli olarak tadil edilmekte olup, 2008/1/at sayılı direktif 06/01/2014 tarihinde, 2001/80/at sayılı direktif ise 31/12/2015 tarihinde endüstriyel emisyonlar direktifi ile yürürlükten kalkacaktır.
kimyasallar alanındaki 1272/2008/at sayılı tüzük maddelerin ve karışımların sınıflandırılması, ambalajlanması ve etiketlenmesine ilişkin düzenlemeleri içermektedir. kimyasallar alanındaki diğer önemli düzenleme 1907/2006/at sayılı reach (kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanması) tüzüğüdür. kimyasallar başlığı altında yer alan diğer düzenlemeler ise kimyasalların ihracatı ve ithalatı, kalıcı organik kirleticilerin sınırlandırılması, deney hayvanları ile biyosidal ürünlere ilişkin düzenlemelerdir.
iklim değişikliği konusunda sera gazlarının emisyonunun izlenmesi, emisyon ticareti sistemi, emisyon ticareti sisteminin dışında kalan sektörlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması (406/2009/ec sayılı çaba paylaşım kararı), karbon yakalama ve depolaması, f-gazlarının kontrolü ve ozon tabakasının korunması ile ilgili ab düzenlemeleri bulunmaktadır.
gürültü alanında, çevresel gürültünün değerlendirilmesi ve yönetimine ilişkin 2002/49/at sayılı çevresel gürültü direktifi bulunmaktadır. direktif kapsamında yerleşik nüfusu 250.000’den fazla olan yerleşim alanları, yılda 6 milyondan fazla aracın geçtiği ana kara yolları, yılda 60.000 den fazla trenin geçtiği ana demir yolları, yılda 50.000 den fazla hareketin gerçekleştiği hava alanları için stratejik gürültü haritalarının hazırlanması ve gürültü eylem planlarının oluşturulması gerekmektedir.
avrupa birliği çevre politikasının düzenleme alanları hakkında detaylı bilgi için; http://europa.eu/legislation_summaries/environment/index_en.htm
avrupa komisyonu çevre genel müdürlüğü'nün sorumluluğu altındaki temel çevre mevzuat listesi için tıklayınız.
avrupa komisyonu iklim genel müdürlüğü'nün sorumluluğu altındaki temel çevre mevzuat listesi için tıklayınız.
ab çevre politikasının günlük hayatımıza etkileri konusunda detaylı bilgi için lütfen tıklayınız.
faslin müzakere sürecinde geldiği aşama :
çevre faslına ilişkin tarama toplantıları 2006 yılında tamamlanmıştır. çevre faslı için iki açılış kriteri bildirilmiştir:
1. ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde gerekli idari kapasitenin oluşturulmasına yönelik planlar ve ihtiyaç duyulan finansman kaynakları dâhil olmak üzere, bu fasıldaki müktesebatın iyi koordine edilmiş şekilde kademeli uyumlaştırılmasına, uygulamasına ve yürürlüğe konmasına yönelik kapsamlı bir stratejinin aşamalar ve takvimle birlikte sunulması,
2. türkiye’nin, ilgili at-türkiye ortaklık konseyi kararlarına göre tabi olunan çevre müktesebatının uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesi.
çevre faslı 21 aralık 2009 tarihinde brüksel’de yapılan hükümetlerarası konferansla müzakerelere açılmıştır.
ab ortak tutum belgesinde çevre faslına ilişkin olarak bir siyasi ve beş teknik olmak üzere altı tane kapanış kriteri belirlenmiştir:
1. türkiye, türkiye-ab ortaklık anlaşması ek protokolü’nden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirir (siyasi kriter),
2. türkiye, sınır-ötesi unsurları da dahil olmak üzere ab’nin yatay ve çerçeve çevre mevzuatını uyumlaştırmaya yönelik mevzuatı benimser,
3. türkiye su kalitesi ile ilgili müktesebatı uyumlaştırmaya yönelik mevzuatı özellikle de su koruma çerçeve kanununu benimser; nehir havzaları koruma eylem planları oluşturur ve bu sektörde uygulama mevzuatını benimsemek suretiyle yasal uyum alanında önemli gelişmeler kaydeder,
4. türkiye endüstriyel kirlilik kontrolü ve risk yönetimi alanlarındaki müktesebatı uyumlaştırmaya yönelik mevzuatı benimser,
5. türkiye, bu fasıldaki diğer sektörler için doğa koruma ve atık yönetimi dahil olmak üzere, “ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde gerekli idari kapasitenin ve çevre müktesebatının uygulanması için gerekli mali kaynakların oluşturulması planı” uyarınca mevzuat uyumunu sürdürür ve katılım tarihinde ab gereklerinin yürürlüğe konması ve uygulanması konusunda hazır olduğunu gösterir,
6. türkiye denetim hizmetleri de dahil olmak üzere her düzeyde idari birimin kapasitesini geliştirmeye ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde gerekli idari kapasitenin ve çevre müktesebatının uygulanması için gerekli mali kaynakların oluşturulması planı çerçevesinde devam eder; çalışmaların koordinasyonunu iyileştirmeyi sürdürür ve bu faslın her sektöründeki müktesebatın yürürlüğe konulması ve uygulanmasını teminen katılımdan uygun bir zaman önce gerekli tüm idari yapıları oluşturduğunu gösterir.
fasil kapsaminda yürütülen çalişmalar :
müzakere pozisyon belgesi ve strateji belgesinde yer alan taahhütler ve takvim ile uyumlu olarak; yatay konular, hava kalitesi, su, atık yönetimi, doğa koruma, endüstriyel kirliliğin kontrolü ve risk yönetimi, kimyasallar gürültü ve iklim değişikliği alanlarında gerçekleştirilen mevzuat uyum çalışmaları devam etmektedir.
--- alıntı
---
devamını gör...