Louis Althusser’den ufuk açıcı bir Gramsci ve Machiavelli karşılaştırması.
“İşçi sınıfı ve halk mücadelesini burjuva sınıf mücadelesine karşı üstün gelecek şekilde yönlendirmeye ve örgütlemeye yardım etmek için ne yapmalı?” sorusunun yanıtını arayan Althusser, 1978’de kaleme aldığı ve ölümünden sonra yayımlanan bu metninde, sınıf mücadelesine güncel bir perspektif olması amacıyla Machiavelli ve Gramsci üzerine derinlemesine bir sondaja girişiyor.
Düşünür bunu yaparken de, Gramsci’nin mutlak ampirizmini, Gramsci ve Machiavelli arasındaki görüş farklılıklarını ve Gramsci’nin düşünceleri bağlamında avrokomünizm ve sınıf diktatörlüğü konularını tartışıyor.
- Künye: Louis Althusser – Ne Yapmalı?, çeviren: Yağmur Ceylan Uslu, Sel Yayıncılık, felsefe, 94 sayfa, 2021
Devlet yönetiminin merkezinde güç mü olmalı ahlak mı?
Friedrich Meinecke bu çalışmasında, Machiavelli’nin fikirlerini merkeze alarak modern çağda devlet aklı düşüncesinin nasıl geliştiğini gözler önüne seriyor.
Meinecke, yönetimin merkezine kendisine göre kaçınılmaz olarak gördüğü güç unsurunu koyarak devlet aklı kavramının modern çağ öncesi düşünce tarihindeki izlerine de temas ederek konuyu ele alıyor.
Yazar, bu bağlamda Machiavelli’yi milat olarak belirler.
Zira yazara göre, Machiavelli’yle beraber, olan ve olması gereken arasındaki ayrımda ilkinin lehine bir tavır alınmaktadır.
Böylelikle Machiavelli, kendinden sonraki tüm siyaset düşüncesini de uğraştıran bir tartışmayı fitillemiştir.
Temeli kamu yararı ve çıkar olan “devlet aklı” ahlaki gereklerle teraziye konmuş, olan’ı tespit etme cesaretini gösteren Machiavelli de sırf bu tavrından ötürü eleştiri oklarını üstüne çekmiştir.
Makyavelizmin Fransa, İtalya ve Almanya’da alımlanışındaki eleştirilerden Büyük Friedrich’e etkisine; Hobbes, Hegel ve Fichte gibi filozoflardan Ranke ve Treitschke gibi tarihbiliminde çığır açmış bilginlere kadar uzanan bir çizgide, düşünce tarihi yaklaşımının mimarlarından Meinecke devlet aklı kavramının tarihini adım adım izliyor.
- Künye: Friedrich Meinecke – Devlet Aklı: Modern Çağda Devlet Aklı Düşüncesi, çeviren: M. Sami Türk, Albaraka Yayınları, siyaset, 452 sayfa, 2021
Yalnızca Raskolnikov değil, kurtarıcılar, tiranlar ve diktatörler de yasayı aşmayı arzular.
Abdullah Eryiğit, Batı tarihinde uzun bir yolculuğa çıkarak insanın yasayla kurduğu ilişkide sınırları nasıl ve ne şekilde zorladığını gözler önüne seriyor.
“Platon’dan Agamben’e Yasa ve Hukuk İkileminde İnsan” alt başlığını taşıyan çalışma, yasaların genel, soyut ve kişilik dışı niteliği ile şahsi durumlar, istisnai koşullar ve hayat arasında kalan boşluktan hareket ediyor ve söz konusu yasal boşluğu incelemesinin merkezine oturtuyor.
Kitabın ilk bölümü, Roma’nın kuruluş miti ile başlıyor, ardından Batı medeniyetinin bir diğer mihenk taşı olan Antik Yunan’ın, yasa-üstü insan hakkında kendine özgü yaklaşımına odaklanıyor.
İkinci bölümde yasa-üstü insan kavramının antik dönemden modern döneme kadar nasıl ve ne ölçüde değiştiği inceleniyor ve bu bağlamda Cicero, Machiaevelli, Bodin ve Hobbes gibi düşünürlerin fikirleri bağlamında egemenin kim olduğu, kişiliği ve hukuk karşısındaki pozisyonu konularını tartışılıyor.
Kitabın üçüncü ve son bölümü ise, modern dönemde yasa-üstü insan kavramının nasıl dönüştüğünü odağına alıyor ve bunu yaparken de Hegel, Kierkegaard, Schmitt ve Agamben gibi dönemin öne çıkan filozoflarının konuyla ilgili fikirlerini serimliyor.
- Künye: Abdullah Eryiğit – Yasa-Üstü İnsan: Platon’dan Agamben’e Yasa ve Hukuk İkileminde İnsan, Runik Kitap, hukuk, 224 sayfa, 2021
Makyavelcilik olarak özetlenen, “amaca giden her yol mubahtır” sözü, Machiavelli’nin düşüncesinden ziyade tümüyle bizim uydurmamız olabilir mi?
Utku Özmakas’ın aynı zamanda bir Machiavelli okuma kılavuzu olarak önerebileceğimiz bu ilgi çekici çalışması, bu tanımın Machiavelli’nin düşünsel ufkunun tam olarak tanımlayamayacağını, bilakis düşünürün kendisinin de bu anlamda Makyavelci olmadığını belirtiyor.
Yazar, Machiavelli ‘Prens’te tanımladığı şekliyle siyasetin tarihsel kaynaklarının izini sürüyor ve aynı zamanda bu siyasetin düşünsel imkânlarını derinlemesine sorguluyor.
‘Prens’i adeta satır satır çözümleyen Özmakas burada,
- Machiavelli’nin ‘Prens’inin etrafında uzun zamandır yürütülen tartışma ve yorumları,
- Düşünürün ikili öğretisinde en çok öne çıkan virtù (beceri) ile fortuna (talih) kavramlarının mahiyeti,
- Machiavelli düşüncesinde “ironi”, “politik bellek”, “şiddet”, “din”, “sözleşme”, “yanıltma politikası”, “erdem”, “somut gerçeklik” ve “karşılaşma” gibi kavramlar ile “tilki ile aslan” metaforlarının yeri ve işlevi,
- Machiavelli’nin ordu hakkındaki iddialarının düşünürün bürokratik hayatındaki öz ordu hevesiyle ilişkisi gibi birçok ilgi çekici konuyu irdeliyor.
Künye: Utku Özmakas – Prens: Machiavelli’nin Muazzam Muamması, İletişim Yayınları, siyaset, 341 sayfa, 2019
‘Prens’ eserinde dile getirdiği, güçlü bir yönetimin nasıl oluşturulabileceğine dair görüşleriyle, “makyavelizm” olarak adlandırılacak yaklaşımın babası Nicollo Machiavelli, temel yapıtlarından ‘Söylevler’ ile okurun karşısına çıkıyor.
Machiavelli’nin cumhuriyetleri, onların kuruluşları ve korunmaları için gerekli rasyonel önlemleri anlattığı kitabı, bir anlamda ‘Prens’teki fikirlerin kaynağını aldığı bir eser olarak da değerlendirilebilir.
Çalışmanın elimizdeki kapsamlı yayımında, burada yer alan bazı fikirlerin, ‘Prens’ ve ‘Savaş Sanatı’ başta olmak üzere, Machiavelli’nin diğer kitaplarında nasıl yer bulduğu da dipnotlarla gösteriliyor.
- Künye: Niccolò Machiavelli – Titus Livius’un İlk On Kitabı Üzerine Söylevler, çeviren: Alev Tolga, Say Yayınları, siyaset, 519 sayfa
Quentin Skinner’ın klasik eserinin, Rönesans dönemine odaklanan ilk cildi.
Yazar, Dante, Marsilyus, Erasmus ve Machiavelli gibi düşünürler üzerinden geç ortaçağ ve erken modern siyaset düşüncesinin temel metinlerini aktarıyor; modern devlet kavramının nasıl ortaya çıktığını araştırıyor.
- Künye: Quentin Skinner – Modern Siyasal Düşüncenin Temelleri, Birinci Cilt: Rönesans, çeviren: Eren Buğlalılar ve Barış Yıldırım, Phoenix Yayınları
Gerek kendi zamanı, gerekse antik dönem üzerinde araştırma yapan Machiavelli’den, en iyi piyade donanımı için bir kombinasyon.
Düşünür, “Yurttaş asker”in nitelikleri; hareket halindeki ordunun başat özellikleri; düşman bölgesinde askeri ilerleme ve şehirlerin kuşatılmasında göz önünde bulundurulması gereken hususlar konularını ele alıyor.
- Künye: Niccolo Machiavelli – Savaş Sanatı, çeviren: Alev Tolga, Say Yayınları
Niccolo Machiavelli’nin bir siyaset klasiği olan ‘Hükümdar’ı, bilindiği gibi, İtalya’nın en umutsuz dönemlerinde, kendisi sürgündeyken kaleme alınmıştı.
Aradan geçen uzun zamana rağmen, hâlâ değerini kaybetmeyen eserinde, siyaset kuramcısı yönüyle okurun karşısına çıkan Machiavelli, esas olarak ülkesinde güçlü bir iktidarın nasıl kurulabileceğiyle ilgileniyor.
Güçlü bir iktidarın tüm ülkeyi nasıl tek egemenlik altında tutabileceği ve bu iktidarın nasıl sürdürülebileceği, eserin asıl çerçevesini oluşturuyor.
Egemenlik, devlet-birey ilişkileri, askeri güç, bağımsızlık ve ruhban sınıfı ise, Machiavelli’nin bu bağlamda ele aldığı anahtar kelimelerden birkaçı.
- Künye: Niccolo Machiavelli – Hükümdar, çeviren: Necdet Adabağ, İş Kültür Yayınları, siyaset, 112 sayfa
- MACHIAVELLI, Joseph Markulin, çeviren: Leyla İsmier Özcengiz, Remzi Kitabevi, roman, 655 sayfa
Joseph Markulin, tarih ve politika bilimine önemli katkılar yapmış Niccolò Machiavelli’nin hayatını, Rönesans’ın beraberinde getirdiği dönüşümler ekseninde veriyor. Roman, birbiriyle çatışan İtalyan kent devletlerini, İtalyan rönesansını ve Machiavelli’nin bu yaşananlara karşı verdiği kişisel, siyasi tavrı merkeze alıyor. Machiavelli’yi bir cumhuriyet aşığı ve tiranlık düşmanı olarak karşımıza çıkaran Markulin’in romanı, Floransa’nın Medici ailesini, İspanyol asıllı Papa Borgia ailesini ve Leonardo da Vinci ile Michelangelo gibi, fikirleriyle bilimin, sanatın ve insanlığın gelişimine katkıda bulunmuş aktörleri de karşımıza çıkarıyor.
- PRENS, Niccoló Machiavelli, çeviren: Buğra Poyraz, Kabalcı Yayınları, siyaset, 244 sayfa
Niccoló Machiavelli’nin ‘Prens’i veya diğer adıyla ‘Hükümdarlıklar Hakkında’sı, dört yüz yıldır okunan bir siyaset kitabı klasiği. Machiavelli ismi olumsuz telaffuzların hedefi olsa ve bu eseri de diktatörlüğün el kitabı olarak yaftalansa da, kendisinin ideali, barbar saldırılarına karşı İtalyan birliğini kurmaktı. Machiavelli burada, hükümdarlık çeşitleri, kendi yasalarına göre yaşayan kentlerin nasıl yönetilmesi gerektiği, hükümdarlıkların güçlü olup olmadıklarının nasıl anlaşılabileceği, paralı askerler, hükümdarların sözlerini nasıl tutmaları gerektiği ve bir hükümdarın saygı görmesinin koşullarını ele alıyor.