Şeker hastalığına yakalanan kişi sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır. En sık görülen şeker hastalığı türü ise tip 2 diyabetidir. Ancak arkanıza yaslanıp yükselen istatistikler arasında olup olmayacağınızı görmek için beklemek zorunda değilsiniz. Hastalığın oluşum riskini azaltmak için çok şey yapabilirsiniz.
Dünya Sağlık Örgütü, dünyadaki diyabetlilerin% 90’ının Tip 2 diyabetli olduğunu tahmin ediyor.
Dünya genelinde şeker hastalığı, 2015 yılında ölümün önde gelen 7 nedeninden biri oldu. DSÖ’ya göre, 30.3 milyon Amerikalı yetişkin veya nüfusun yüzde 9.4’ü 2015’te şeker hastalığına yakalandı. Bunların 23.1 milyonuna şeker hastalığı tanısı konuldu 7.2 milyonunun tam tanısı konmadı.
DSÖ’ya göre, 18 yaş ve üstü 84.1 milyon Amerikalı 2015 yılında prediyabetikti. Prediyabet, kan şekeri düzeylerinin normalden yüksek olduğu, ancak diyabet tanısı için yeterince yüksek olmadığı bir durumdur. Prediyabetli kişilerde Tip 2 diyabet hastalığı gelişme riski altındadır.
Diyabet
Diyabet, kan şekeri (şeker) seviyelerinin normalden daha yüksek bir seviyeye yükselmesine neden olur. Buna aynı zamanda hiperglisemi denir.
Pankreas, yediğiniz yiyecekten glikozu enerjiye dönüştürmesine yardımcı olan insülin adı verilen bir hormon yapar. Tip 2 diyabette vücut insülin üretir, ancak hücreler bunu doğru bir şekilde kullanamazlar. Buna insülin direnci adı verilir.
Başlangıçta pankreas, glikozun hücrelere girmesini sağlamak için daha fazla insülin üretmek için daha fazla çalışır. Fakat zamanla pankreastaki hücrelere zarar verebilir. Sonunda, pankreasınız insülin üretemeyebilir.
Her iki durumda da, vücudunuzun yeterli insülin üretmediği veya vücudunuzun etkin bir şekilde insülini kullanmadığı için kan şekerinizde glikoz oluşur. Bu yüksek bir kan şekeri seviyesine ve Tip 2 diyabete yol açar.
Bugüne kadar uzmanlar, bu olayları tetikleyen şeyin ne olduğundan emin olamamışlardır. Bununla birlikte, faktörlerin bir kombinasyonunu şu şekilde açıklamışlardır, genler, fazladan vücut ağırlığı, metabolik sendrom, karaciğerde biriken fazla glikoz, hücreler arasındaki kötü iletişim ve kırık beta hücreler gibi nedenler Tip 2 diyabet’e neden olabilir.
Belirti ve bulgular
Tip 2 diyabet, yavaş gelişen çeşitli belirtilere neden olur. Belirtiler genellikle başlangıçta çok hafiftir, bu yüzden çoğu insan bu belirtileri görmezden gelir. Ancak erken belirtilere dikkat etmek bu durumun önlenmesi veya tedavi edilmesi için çok önemlidir.
Tip 2 diyabetin erken belirtilerinden bazıları şunlardır:
- Artan açlık hissi.
- Enerji eksikliği ve sürekli yorgunluk.
- Ani kilo kaybı ve kilo alımı.
- Aşırı susuzluk.
- Sık idrara çıkma.
- Ağız kuruması.
- Ciltte kaşıntı oluşması.
- Görmede bulanılık.
Hastalık ilerledikçe ve kan şekeri seviyeniz uzun süre yüksek kalmaya devam ettiğinde, aşağıdaki belirtileri yaşayabilirsiniz:
- Tekrarlayan maya enfeksiyonları.
- Yavaş iyileşen kesikler veya yaralar.
- Cildinizde oluşan koyu renkli lekeler.
- Ayakta ağrı.
- Ekstremitelerde hissizlik hissi (nöropati).
Komplikasyonlar
Teşhis edilemeyen veya kötü idare edilen Tip 2 diyabet, insanların hayatını tehdit eden birçok sağlık komplikasyonuna neden olabilir.
Bazı olası komplikasyonlar, sinir hasarı, böbrek hasarı, göz hasarı, ayak hasarı, işitme bozukluğu, cilt sağlığının zayıflaması, kalp rahatsızlıkları ve Alzheimer hastalığıdır.
Risk faktörleri
Günümüzde Tip 2 diyabet daha yaygın hale geldiğinden, risk faktörlerini bilmek önemlidir. Kontrol edemediğiniz bazı risk faktörleri vardır. Bununla birlikte, birçok yaşam tarzı faktörü, zaman ve çaba ile bu hastalık azaltılabilir veya tamamen ortadan kaldırılabilir, bu da Tip 2 diyabet riskinizi düşürür.
Kontrol edemediğiniz bazı risk faktörleri şunlardır:
- Yaş: 45 yaş yada daha büyük olmak.
- Cinsiyet: Erkekler kadınlardan biraz daha yüksek risk altındadır.
- Aile: Ebeveynlerde, kız kardeş veya erkek kardeşlerde şeker hastalığı olması.
- Etnisite: Afrikalı-Amerikalı, Asyalı, İspanyol veya Latin gibi belirli etnik gruplara mensup insanlar daha büyük bir risk altındadır.
Sağlığınız ve tıbbi geçmişinizle ilgili bazı risk faktörleri şunlardır:
- Prediyabet.
- Kalp ve damar hastalığı.
- Yüksek tansiyon.
- Lipoproteinler (HDL veya “iyi” kolesterol).
- Yüksek düzeyde trigliserit.
- Aşırı kilolu olmak.
- 9 kilo ağırlığında bir bebek doğurmak.
- Gebelik sırasında gestasyonel diyabet yaşamak.
- Polikistik over sendromu (PCOS).
- Akantozis nigricans.
- Depresyon.
Değiştirebileceğiniz bazı risk faktörlerini de şu şekilde sıralayabiliriz:
- Aşırı kilolu olmak, özellikle göbek ve çevresinin yağlı olması.
- Sedanter yaşam tarzı, az yada hiç egzersiz yapmamak.
- Çok fazla abur cubur yemek.
- Çok fazla stres yapmak.
- Sigara içmek ya da düzenli sigara dumanına maruz kalmak.
Tip 2 diyabet için risk faktörlerini bildiğinize göre, bu yaygın hastalığı önlemeye yönelik adımları atabilirsiniz.
İşte Tip 2 diyabetin gelişmesini önlemek için önemli ipuçları.
tip 2 diyabet nasıl önlenir
1. Sağlıklı Besinler Tüketin
Sağlıklı beslenme, Tip 2 diyabet riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz en önemli adımlardan biridir.
Lif bakımından zengin bir diyet izlemelisiniz. Meyveler, sebzeler, fasulye, tahıl ve fıstık türünden gıdalar tüketin.
2007 yılında İç Hastalıkları Arşiv Raporu’nda yayınlanan bir araştırma, Tip 2 diyabet gelişimi açısından yüksek risk altındaki insanların, sağlıklı yağlar, tam tahıllı proteinler ve sağlıklı protein sağlayan yüksek lifli bir diyet uygulayarak risklerini yarıya düşürebileceğini bildiriyor.
Bununla birlikte, bir kişi günde sadece 30 dakikalık düzenli egzersiz eşliğinde bu diyeti yaparsa daha fazla yarar sağlar.
Riskinizi azaltmak için:
- Daha fazla meyve ve sebze yiyin, et ve kümes hayvanlarını taze tüketmeye özen gösterin. Sağlıklı doymamış yağlar kullanın.
- Sadece ne yediğiniz değil, aynı zamanda ne kadar çok yediğiniz de önemli. Porsiyon boyutları konusunda dikkatli olun ve 2 büyük öğün yemek yerine 5 veya 6 küçük öğünleri deneyin.
- Yemeklerinize aşırı tuz atmayın, bunun yerine baharatlar ve taze bitkiler ile süsleyin.
- Ayrıca, yemeklerinizi her gün aynı saatte yemeye çalışın.
2. Fazla Kilolarınızdan Kurtulun
Obezite, Tip 2 diyabet için bir risk faktörüdür. Bu nedenle, fazla kiloluysanız ve Tip 2 diyabet riskinizi azaltmak istiyorsanız aşırı kilolarınızdan kurtulmak için gayret göstermelisiniz.
Sağlığınızı iyileştirmek için çok fazla kilo vermek zorunda değilsiniz. 10 ila 15 kilo vermek bile büyük bir fark yaratabilir.
2014 yılında Diyabetoloji ve Metabolik Sendrom Dergisinde yayınlanan bir çalışmada, vücut kütle indeksinin (VKI), Tip 2 diyabet tanısı alma riski ile güçlü ve bağımsız olarak ilişkili olduğu bulundu. VKİ’nin bu riskle artan bir şekilde ilişkilendirilmesi, VKİ’si daha yüksek olan kişilerin, VKİ’si daha düşük olan insanlara göre daha fazla hastlığa yakalanmasının göstergesidir.
Sağlıklı kilonuzu korumak kalp hastalığı, inme, yüksek tansiyon ve yüksek düzeyde sağlıksız kolesterol riskini de azaltacaktır.
Boy ve yaşınıza en uygun kiloya inin ve onu korumak için bir kaç değişiklik yapmaya odaklanın:
- Kalorileri ve yağları azaltın.
- Fiziksel olarak hareket etmeli ve haftanın en az 3 gününde egzersiz yapmalısınız.
- Asansör yerine merdivenleri kullanarak ya da markete araba yerine yürüyerek giderek ekstra kalori yakın.
- Her gün sağlıklı bir kahvaltı yapın.
- Asitli içecekler yerine meyve suyu için ve taze meyve yiyin.
3. Aktif kalın
Aktif olmak önümüzdeki yıllarda genel olarak sağlıklı kalmanın yanı sıra Tip 2 diyabet riskini azaltmanın harika bir yoludur.
Düzenli egzersiz, vücudunuzun insülin için daha hassas olmasına yardımcı olur; bu da vücudunuzun glikozu daha etkili bir şekilde kullanmasına ve kan şekeri düzeylerini yönetmesine yardımcı olur.
2016 yılında BMJ Dergisinde yayınlanan bir çalışmada, haftada 150 dakika orta düzeyde fiziksel olarak aktif olan kişilerin, aktif olmayanlara göre Tip 2 diyabet gelişme riskinin yüzde 26 daha düşük olduğunu bildiriyor. Daha yüksek seviyedeki fiziksel aktivite, daha büyük bir risk azaltımı ile bağlantılıdır.
Düzenli egzersiz ayrıca şeker hastalığının bir başka risk faktörü olan vücut ağırlığının korunmasına yardımcı olur. Halihazırda diyabetiniz varsa, komplikasyon riskinizi de azaltır.
- Daha önce hiç egzersiz yapmadıysanız bile, günlük fiziksel aktivite yapmanın yollarını bulabilirsiniz. Aslında, yürümeyle başlayın, bu durum Tip 2 diyabet gelişme riski yüksek kişiler için iyi bir alıştırmadır.
- Haftada 5 gün en az 30 dakika orta şiddette fiziksel aktivite yapmaya çalışın.
4. Sigarayı bırakın
Sigara içenlerde şeker hastalığına yakalanma olasılığınız daha yüksektir. Ayrıca içtiğiniz sigara sayısı arttıkça risk de artar.
Aktif sigara içmek, diyabetin öncüsü olan insülin direncine neden olabilir. Ayrıca sigara, Tip 2 diyabetin başlamasına neden olabilecek glukoz metabolizmasını bozmaktadır.
2007 yılında Avrupa Kardiyovasküler Önleme ve Rehabilitasyon Dergisi’nde yayınlanan bir çalışmada, sigara içmenin diyabet için bağımsız ve değiştirilebilir bir risk faktörü olarak bulunduğu bildirilmektedir. En kısa sürede sigarayı bırakmak hastalığa yakalanma riskini azaltabilir.
2014 yılında Diyabet Bakımında yayınlanan bir başka çalışmada, sigara içmenin Tip 2 diyabet için değiştirilebilir bir risk faktörü olarak görülebileceği ve diyabetin önlenmesi için sigarayı bırakmanın teşvik edilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Ayrıca, 2015 yılında PLOS ONE’de yayınlanan 2015 yılındaki bir çalışmaya göre, sigara içilmesinin bırakılmasından anca 10 sene sonra hastalık riski düşüyor.
Sigara , zayıf kan dolaşımı, göz hastalığı ve sinir hasarından (periferik nöropati) kaynaklanan kalp hastalığı , böbrek hastalığı, bacak ülseri veya amputasyon riskinizi de artırır .