18.11.2003 - 01:00 | Son Güncelleme: 18.11.2003 - 01:00
Yeniden Güntekin
Cumhuriyet döneminin önemli ve eserleri klasikler arasına girmeyi başarmış yazarlarından Reşat Nuri Güntekin'in, "Çalıkuşu" romanı baleye; "Yaprak Dökümü" romanı ise yeniden tiyatro sahnelerine taşındı.
Türk edebiyatı en çok televizyon, sinema ve tiyatroyu besliyor. Klasikler arasına girmiş eserleriyle tanınan Cumhuriyet döneminin en önemli yazarlarından Reşat Nuri Güntekin de (1889-1956) romanları ve hikayeleri ile günümüzde de gündemini koruyor. Usta yazarın "Yaprak Dökümü" romanı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları, defalarca televizyon dizilerine konu olan "Çalıkuşu" isimli romanı ise Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından sahneye taşınıyor. Roman kahramanı Feride ile Vakit gazetesinde dizi olarak yayımlandığı günlerde oldukça ses getiren "Çalıkuşu"nun balesi, edebiyat çevrelerince yadırgansa da, konusu, dönemini yansıtan kostümleri, müzikleri ile başarılı bir eser... Ağaçların tepesinden inmediği için arkadaşlarının "Çalıkuşu" olarak çağırdığı Feride'nin, teyzesinin oğlu Kamuran'a aşık olması, Kamuran'ın ise Münevver'le ilgilenmesi çerçevesinde dönemin siyasi ve toplumsal olaylarını sorgulayan Güntekin'in, Merih Çimenciler tarafından baleye uyarlanan eserinde Feride'yi Arzu Dirin oynuyor. Bale, dönemi yansıtan danslar, takım elbiseler, fesler ve dantelli kıyafetlerle de dikkat çekiyor. Namus belâsına... Bugünlerde bir diğer Reşat Nuri Güntekin uyarlaması ise Şehir Tiyatroları'nda sahne alıyor. Nedret Deniztekin'in sahneye koyduğu "Yaprak Dökümü" daha önce ŞT sahnelerinde (1943-44, 1973-74) seyirci karşısına çıkmıştı. Eserlerinde orta sınıfın toplumsal ve ahlaki problemleri ile ilgilenen Güntekin, "Yaprak Dökümü"nde, orta sınıf bir memur ailesinin değişen ekonomik ve toplumsal şartlar karşısında dağılıp parçalanmasını anlatıyor. Paranın insanî ve ahlakî değerlerdeki düşüşü nasıl kamçıladığı dile getiriliyor. Sıradan bir genç kızın namusu için memuriyetinden ayrılan Ali Rıza Bey'in kızları ve oğlunun, değişen hayat şartları ile aileden bir bir kopması, bu değişim karşısında çaresiz kalan Ali Rıza Bey'in her şeyden üstün tuttuğu "namus kavramı"nın çözülmesi anlatılıyor. Ali Rıza Bey rolüyle müthiş bir performans ortaya koyan yılların usta sanatçısı Savaş Dinçel kadar, Gürol Güngör, Metin Çoban, İbrahim Şirin, Tarık Şerbetçioğlu, Naci Taşdöğen, Bora Ayanoğlu, Güzin Özyağcılar, Bennu Yıldırımlar, Sevinç Erbulak, Cengiz Keskinkılıç gibi tanınmış ve başarılı isimler de oyunu dikkat çekici kılıyor.