Her işçinin hakkıdır yıllık izin. Yıllık izne çıkan personelin aklında ‘Cumartesi günü de yıllık iznimden sayılacak mı?’ sorusu olur. Cevabı biraz karışıktı ama artık net.
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesi yıllık izini tanımlar.
Madde 53 - İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Der ve devamında yıllık izin sürelerini sayar;
İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;
a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az olamaz.
Şimdi gelelim yıllık izine çıktığımızda cumartesi günlerinin sayılıp sayılmayacağına. Bunun için işyerinde ki çalışma koşullarına bakmak lazım. Cumartesi işyeri çalışıyor mu, çalışmıyor mu?
Madde 46 - Bu Kanun kapsamına giren iş yerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63'üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.
Bu maddenin yorumlanmasında bir de hafta tatili ifadesi var. Onun içinde aynı kanunun 63’üncü maddesine bakıyoruz.
Madde 63 - Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
Yani işyerinde günde 7,5 saat çalışılıyorsa, cumartesi de çalışılıp 6 günde haftalık çalışma süresi doldurularak Pazar günü hafta tatili verilebilir.
Ya da günde 8 saat çalışma süresi ile 5 günde haftalık çalışma süresini doldurarak 2 gün hafta izni verebilir. Bunlar anlaşmaya bağlı tabi ki.
Bu konu ile ilgili geçmişte davalar görüldü ve farklı kararlar verildi.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi dedi ki; İş sözleşmesinde cumartesi haftalık izin olarak kararlaştırıldığı ancak yine iş sözleşmesinde cumartesilerin iş günü sayılacağına dair ifade varsa yıllık izin süresince cumartesileri yıllık izinden sayılır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de dedi ki; İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde cumartesi gününün hafta tatili olduğu açıkça kararlaştırılmış ise, sözleşmede başka hükümler ile bunun aksinin düzenlenmesi mümkün değildir. Yani cumartesi mesai yok ise cumartesiler yıllık izinden hiçbir şekilde sayılmaz.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kapatıldı ve Başkanı Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nde görevlendirildi. Bu birleşme sonrası her iki daire kararlarında uyuşmazlık konusu huşular görüşüldü ve bazı uygulamaların birleştirilmesine karar verildi. Yazının konusu da bu kararlardan biri olan ‘Cumartesi günü yıllık izinden sayılır mı?’ sorusunun cevabı olup karar metninin tamamı;
“4857 sayılı İş Kanunu’nun 46 ve 63. maddelerine göre hafta tatili haftalık 45 saatlik çalışmadan sonraki 24 saatlik bir gündür. Bu nedenle kural olarak cumartesi iş günüdür. Akdi tatil günü olarak Cumartesi günleri yıllık izin süresine eklenmez. Başka bir anlatımla, Cumartesi günleri akdi tatil günü olarak işçi çalışmadığı takdirde yıllık ücretli izin süresine ilişkin hesapta hafta tatili olarak değerlendirilemez.
Cumartesi günü hafta tatili olarak da kararlaştırılabilir. Bireysel veya toplu iş sözleşmeleriyle cumartesi ve pazar günleri hafta tatili günü olarak belirlenmişse, İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği her iki gün yıllık izin sürelerinden sayılmaz. Başka bir anlatımla yıllık izin kullanma dönemi içindeki cumartesi ve pazar günleri kullanılan izin süresinden düşülür. Ancak bireysel veya toplu iş sözleşmesinde hafta tatiline eklenen bu cumartesi gününün yıllık izin hesabında iş günü olarak sayılacağı veya izin süresinden düşülmeyeceği şeklinde açık bir kural mevcutsa, bu hüküm geçerli sayılmalı ve İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği sadece yıllık izne rastlayan pazar günleri izin süresinden düşülmelidir.”
Hukuk Dairesi’nin ilke kararına göre kısaca diyor ki; ‘İş sözleşmesinde cumartesi günü haftalık tatil ama başka maddede cumartesi yıllık izin süresinden sayılır ifadesi varsa yıllık izin ona göre hesaplanır.’
Diyeceğim o ki imzaladığınız iş sözleşmesinin maddelerini tek tek okuyun ve anlamadığınız maddeyi sorun.