Kanada'nın Montreal kentindeki Institut National de la Recherche Scientifique'te (INRS) çalışma yapan bilim kişileri, Hepatit D virüsüyle ilgili değerli haberler elde etmeyi başardı. Profesör Patrick Labonté liderliğindeki ekip, virüsün kendini kopyalama döngüsündeki kilit bir sürecin rolünü belirledi.
Hepatit D (HDV) virüsü, yerküre çapında 15 ile 20 milyon kimseyi etkiliyor ve tedavi edilmesi hâlâ çok güç. Virüsün çok şahsi bir amaç kitlesi var ve yalnızca Hepatit B (HBV) virüsü taşıyanlara bulaşıyor. Hepatit B ve Hepatit D'nin bir araya gelmesi, Hepatit B'nin tek başına karaciğere verdiği zarardan daha fazlasını veriyor. Araştırmacı Patrick Labonté, HDV'nin bir parazit gibi hayatta kalmak için HBV'ye muhtaçlık duyduğunun altını çiziyor lakin HDV'ye yönelik tedavilerin sayısı az çünkü Hepatit B ilaçları Hepatit D'ye karşı etkisiz.
Virüsler kendilerini nasıl evrimleştirdi?
Hepatit B ilaçlarının Hepatit D'ye karşı etkisiz olmasının çelişkili görünebileceğini söyleyen Labonté, ilaçların HBV'yi denetim edebilmek için hususî bir enzimi hedeflediğine, lakin tedavinin virüsü büsbütün ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle Hepatit D hayatta kalıyor ve zarar vermeye devam ediyor.
Araştırma ekibi, Hepatit D virüsünün tıpkı Hepatit B virüsü gibi ATG5 ismi verilen bir proteinden faydalandığını tespit etti. Bu protein yoluyla virüs, münhasıran konak hücrenin çekirdeğinde kendi kendini kopyalamasını organize ediyor. Bu protein, otofaji ismi verilen bir süreç için gerekiyor. Otofaji, hücresel atıkların temizlenmesi sürecine verilen isim.
Teorik olarak otofaji, işgalcileri yok edebilmeli fakat Hepatit C ve grip üzere birçok virüs, bu ayrıştırmadan kaçınmak, velev bu süreci kendi yararına kullanmak için evrilmiş. Profesör Labonté, birçok araştırmanın virüslerde otofajinin rolüne odaklandığını ancak kendini kopyalama sürecine bağlı olarak bunun virüsten virüse değiştiğini belirtiyor.
Hepatit B taşıyıcılarının %5'i Hepatit D virüsünü de taşıyor:
ATG5 ortak proteini ile birlikte bu virüslerin hayat döngüsü için değerli olan otofaji süreci bir tahlil olabilir lakin sorun göründüğü kadar kolay değil. Bilim kişileri, otofajinin engellendiği durumda, vücuttaki tüm hücreler için değerli bir işlevi durdurmuş olacaklarını hatırlatıyor. Bunun uzun vadeli sonuçlarını bilmediklerini kaydeden araştırmacılar, otofajinin amaca yönelik ve süreksiz biçimde engellenmesi gerektiğini düşünüyor.
Yerküre Sıhhat Örgütü'nün donelerine nazaran kronik HBV ile enfekte olmuş kişilerin %5'i Hepatit D virüsü de taşıyor. HBV-HDV ortak enfeksiyonu, kronik viral hepatitlerin en şiddetlisi çünkü çok süratli ilerliyor ve velev ölümcül olabiliyor. Hepatit B virüsünün tek başına dahi siroza ya da karaciğer kanserine neden olabildiği biliniyor.
Araştırmacılar ayrıca bazı otofaji proteinlerinin olağan yerlerinin dışına çıktığını da tespit etti. Otofaji, ekseriyetle hücrenin sitoplazmasında meydana geliyor ancak HDV genomunun kendisini kopyalama sürecinde de otofajinin eği var. Araştırmacılar; çalışmaların bu aşamasında, enfeksiyon sırasında, hücre çekirdeğinde kimi otofajik proteinlerin bulunup bulunmadığını inceliyor.