Birkaç yıl önce İrlanda’da gürültülü bir deneme vardı. Uzak batıdaki Maamtrasna kasabasında bir suç işlenmişti. Her biri varlıklı Joyce’un soyundan gelen dört veya beş kişi tutuklandı. Polis, en yaşlı köylü olan Miles Joyce’tan daha şüpheliydi. Halk onun masum olduğunu düşünüyor ve onu bir aziz olarak görüyordu. Ne yaşlı adam ne de diğer tutuklular İngilizce konuşmuyordu. Mahkeme tercüman kullanmak zorunda kaldı. Yaşlı adamın sorgusu bazen komik, bazen trajikti. Bir yanda resmi bir tercüman vardı, diğer yanda fakir bir kabilenin babası sayılan ve hiçbir resmi işi sevmeyen ve tüm yasal işlemlere hayret eden bir adam vardı.
Yargıç, “Sanığa o sabah kadını görüp görmediğini sorun” dedi.
İrlandalı yaşlı adama soru tekrarlandı ve elini sıkıp kafa karıştırıcı şeyler söylemeye başladı ve uzun konuşmasının sonunda diğer şüphelilerin cennete gönderilmesini istedi. Sonra konuşmaktan yoruldu, sustu ve tercüman yüzünü hakime çevirdi ve tek bir cümle ile: “Ekselansları, yaşlı adam hayır diyor, görmedim” dedi.
Bu kez yargıç, “Peki, sorun olduğunda o yakınlarda mıydı?”
Yaşlı adam anlamadığı için üzgündü ve açıklık için bağırdı, bir ses çıkardı, uzun uzun konuştu ve bitirdiğinde tercüman tekrar hakime döndü ve “Ekselansları, hayır diyor” dedi.
Sorgulama sonunda mahkeme, yaşlı adamı suçlu buldu ve infaz için Yargıtay’a gönderdi. İnfaz günü, Miles Joyce’u rahatlatmak için hapishanenin önündeki meydanda İrlandaca diz çöktü. Efsaneye göre, cellat bu kadar yaşlı bir adamla iletişim kuramadı ve boynunu asması gerektiğini anlamayan yaşlı adamın kafasına vurdu.
Bu kafası karışmış yaşlı adam figürü, artık bizim olmayan bir kültürün son kalıntısıdır; karardan sonra sessiz kalan ve sosyal anlamda sınırda kalan İrlanda milletinin çok önemli bir sembolüdür. İrlanda, tıpkı bu yaşlı adam gibi, modern İngiliz bilincine uyum sağlayamaz. İngiliz basını zaman zaman “onları istikrarsızlaştırma ve haraç toplama niyetiyle evimize gelen milliyetçi İrlandalı avukatların” dinliyor ve şikayet etseler de, esasen İngiliz ve İrlandalı seçmenler arasında çeviri yapıyorlar. Yabancı ülkelerde telgraf hatlarının bir süreliğine kilitlenmesinde bir sorun olmadığı sürece İrlanda hakkında pek bir şey söylenmez. Halk, sadece İngiliz basını aracılığıyla olan her şeyin farkına varıyor, bu da gerginliği azaltıyor ve yukarıda da belirtildiği gibi tercüman görevi görüyor. Bu nedenle İrlandalılar, geceleri dehşet saçan, İttihatçıları öldürmek isteyen hainler olarak görülüyor. İrlanda fikri, İrlanda’nın gerçek hükümdarı olan Papa’ya “onlar kiliseyle dolu bir köpek sürüsü” şeklinde ulaşır. Adadan tahta çıkan çığlıklar, uzun bir yolculuğun ardından bronz kapıya ulaşana kadar adeta fısıldar. Tüm dünyada, bazıları Emerald Adası’nda yaşayan 20 milyon İrlandalı var. İngiltere’nin İrlanda’yı iç politikasının kilit noktası olarak görmesine dikkat eden ve en karmaşık kolonyal sorunların bile üstesinden nasıl gelineceğini bilen herhangi bir gözlemci, St. George Kanalı, İrlanda ve onun küstah oyunu arasında nasıl bir cehennem çukuru haline gelmedi? 600 yıllık işgal ve yüzlerce yıllık resmi baskının bir sonucu olarak, İrlanda sorunu henüz çözülmedi; nüfus 8 milyondan 4 milyona düşüyor, dört katına çıkan vergiler ve büyük boyutlara varan il sorunları. Aslında karışık başka bir sorun yok. İrlandalılar bu sorunu kısmen anlasa da İngilizler bunu daha az anlasa da, sorun yabancılar için tamamen belirsizdir. Ama en azından İrlandalılar, çektikleri acıların kökeninin sorunun olduğunu biliyor ve bu nedenle sorunu çözmek için agresif davranıyorlar. Örneğin 20 yıl önce ev sahiplerinin zorbalığı tarafından açlığa mahkum edildikten sonra kira borçlarını ödemeyerek bazı ayrıcalıklar elde ettiler ve Gladstone’u reforma tabi tutmayı başardılar. Meraların etçil sığırlarla dolu olduğu günümüzde, yarısı açlıktan ölmek üzereyken, insanlar çiftlikten sığırları almışlardır. Kızgın bir liberal hükümet, Muhafazakarların yaptırımlarını yeniden harekete geçirme niyetindedir; İngiliz basını haftalardır taşra meselelerini makale ve köşe yazılarında ele alıyor, bunun bir isyan olduğunu iddia ediyor; Durum bu şekilde yabancı basına ulaşır.
Amacım İrlanda taşra meseleleri hakkında yorum yapmak veya hükümetin ikiyüzlü politikalarını ifşa etmek değil, ancak konuyu doğru bir şekilde ifade etmek faydalı olacaktır. Londra merkezli Telegraph’ı okuyan herkes, İrlanda’nın bir suç bataklığı olduğunu düşünüyor. Bu tamamen yanlış bir yargıdır. İrlanda’daki suç yüzdesi herhangi bir Avrupa ülkesinden çok daha düşüktür ve organize suç yoktur. Parisli bir gazetecinin durumu biraz ironiyle “altın kanla yazılmış bir şarkı” olarak nitelendirmesi tüm ülke şok oldu. Aslında, son aylarda İrlanda’da sadece iki vahşi ölüm oldu. İngiliz kontrolündeki Belfast’ta, askerler uyarı yapmadan kalabalığa ateş açtığında bir kadın ve bir adam öldürüldü. Kalabalığa saldırılar vardı, ancak İngiliz kontrolü altındaki acımasız bir suçlu olan Great Wyrley’de İrlanda’dakinden daha sıktı.
Beş yıl önce, artık özgür olan masum bir adam, toplumun öfkesini azaltmak için suçlandı. Ancak bu tür saldırılar o cezaevindeyken de devam etti. Geçen hafta çayırda iki at karnından bıçaklanmış ve bağırsakları çıkıntılı halde ölü bulundu.