Üstadımızın içtihad ettiği konularda -diş dolgusu, müzik- ona ittiba etmek zorunda mıyız? "Dinde ilham değil, senet önemlidir." denilip, bu fikrin sadece söyleyeni bağlayacağını belirtenlere nasıl cevap verebiliriz?
Değerli Kardeşimiz;
Üstad Hazretlerinin fıkha dair yapmış olduğu birkaç içtihadı, sırf ilhama dayandırmak yanlış olur. Üstad Hazretleri belki bir mezhep kurucusu değil, ama içtihat edebilecek bir kıvam ve makamda olduğu için, yapmış olduğu içtihada hakiki içtihat nazarı ile bakmak gerekiyor.
Zaten içtihatlar da ilhamlar gibi ümmeti bağlayan kati deliller değildirler. Bir müçtehide tabi olan başka müçtehitlere tabi olmamış oluyor. Hanefiler İmam Azam'a tabi iken İmam Şafi’ye tabi olmamış oluyorlar, bu bir mesuliyeti gerektirmez.
Her müçtehit kendi usul ve metodu ile Kur’an ve sünnetten bir içtihat yaparak anladığı manayı ilan ediyor; dileyen bu manaya tabi olur dileyen başka bir müçtehidin çıkardığı manaya tabi olur. Müçtehitlerin içtihadı farz ve vacip gibi ümmeti kati bağlamaz, sadece kabul etikten sonra bağlar. Yani "Ben şu müçtehidin içtihadını kabul ediyorum" dediğim zaman ona uymakla mükellef olurum, kabul ettikten sonra uymamak doğru olmaz.
Her mukallit Müslüman bir müçtehidi taklit etmek ile mükelleftir, ama "şu müçtehidi taklit etmekle mükelleftir" denilemez. Bu noktadan içtihatlar da ilhamlar gibi kati bağlayıcı değildirler.
Dolayısı ile Üstad Hazretlerinin içtihatlarını terk etmek ve başka hak bir müçtehide tabi olmakta da bir sakınca yoktur.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü