Dünyada bin kadar gayzer vardır. Bunların yaklaşık yarısı ABD’deki Yellow Stone Ulusal Parkı’nda bulunur. İzlanda, Şili, Rusya ve Yeni Zelanda gayzerlerin çok bulunduğu öteki ülkelerdir.
Gayzer sözcüğünün kökeni İzlanda’daki Geysir adlı, püsküren sıcak su kaynağıdır. Bu sözcük de İzlanda dilinde “püskürmek” anlamına gelen geysa sözcüğünden gelir.
Dünyanın Fıskiyesi: Gayzer
Dikkat! Bir anda, tam karşınızdaki topraktan sıcak su fışkırabilir. Peki, bu nasıl olur?
SICAK SU KAYNAĞI
GAYZER
GAYZER KAYNAĞI
MAGMA


Bu içerik NATIONAL
GEOGRAPHIC KIDS TÜRKİYE tarafından sağlanmıştır.
Gayzer, aralıklı bir biçimde sıcak su fışkırtan ya da sıcak buhar püskürten bir jeolojik oluşumdur. Bir seferde yüzlerce litre suyu, yerden metrelerce yukarıya fışkırtabilir.
Gayzerler, genellikle magmanın yüzeye yakın olduğu volkanik bölgelerde görülür. Yeraltındaki suyun ısınması ve yerkabuğundaki yarık ve çatlaklar boyunca yüzeye çıkması sonucunda oluşur. Genellikle düzensiz zaman aralıklarıyla püskürür.
Yağmur ve kar suları yüzeydeki küçük çatlaklardan binlerce metre aşağıya sızar. Buralardaki yarıklarda, boşluklarda ya da mağaralarda birikir.
Yeraltında biriken su, ısınır, ısınır, ısınır ve kaynama noktasını geçer. Kaynayan bir çaydanlıktaki sudan çok daha sıcak olur. Ne var ki yüksek basınçtan dolayı gaz haline geçemez, yani buharlaşamaz.
Aşırı sıcak su, üzerindeki kayaların arasından, toprağın içinden yukarı doğru ilerler. İlerledikçe üzerindeki basınç azalır.
Basıncın azalması hızlı gerçekleşirse, kaynar su yeryüzüne buhar olarak püskürür. Sıcak suyun çıktığı yarığın yeryüzüne yakın bölümleri ne kadar darsa, gayzer de o kadar yükseğe püskürür.
Püskürmeden sonra boşalan gayzer kaynağına zamanla yeniden su dolar ve sonra yeniden püskürür. Gayzer çevrimi bu şekilde sürer gider.