İSTANBUL - Fener Rum Patrikanesi'nin 12 Kişilik Sen Sinod Meclisi, yarın toplanıyor. Meclis, altısı Türk vatandaşı altısı yabancı üyeyle toplanacak.Yani 1923 yılından bu yana ilk kez bu mecliste yabancı üyeler bulunacak. 81 yıllık Cumhuriyet tarihinde Sen Sinod'a ilk kez Türk vatandaşı olmayanların atanması, 'Bunun Lozan Anlaşması'na aykırı olduğu' yolunda tartışma başlatmıştı. Patrikane danışmanı avukat Kezban Hatemi ise Lozan'a göre yalnızca patriklerin Türk olması koşulunun getirildiğini hatırlattı:'Lozan'a aykırı değil'"Sen Sinod Meclisi üyeleri için böyle bir koşul bulunmuyor. Kiliseye ait bir din kurumu olan Sen Sinod Meclisi'ne müdahale edilmesi laiklikle bağdaşmayacaktır. Bu atama hükümetin de bilgisi dahilindedir. Atanan ve yabancıdır diye kıyamet kopardığımız insanlar ayda bir kere dini toplantıya gelecek, toplantı biter bitmez de ülkesine dönecek. Mevcut Sen Sinod Meclisi'ndeki iki metropolit öldü, dördü de ağır hasta. Sen Sinod Meclisi, bizdeki, Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı Din İşleri Yüksek Kurulu'na benzer. Bir nevi fetva kurumudur. Cemaat işleri için karar alan kuruluştur."Katoliklerin 'Kardinaller Meclisi' ile aynı işleve sahip Ortodoksların Sen Sinod'da, dini kararlar alınıyor. 15 milyon Hristiyan üzerinde etkili olan meclis, şu kurumlar üzerinde otorite sahibi: Etki alanı genişTürkiye'de Kadıköy, Tarabya, Prens Adaları, Gökçeada ve Bozcaada metropolitliği; Yunanistan'da Girit ve 12 Adalar metropolitliği, Selanik'teiki manastır, Ayranoz'da 20 manastır; Amerika'da ABD başpiskoposluğu ile Kanada, Panama ve Buenos Aires metropolitlikleri; Avrupa'da ise İngiltere Başpiskoposluğu ile Fransa, Almanya, İsveç, İskandinavya, Benelüks,İsviçre, Avusturya ve İtalya metpolitlikleri. Patrikane ayrıca, Kuzey Yunanistan ve bazı Ege adalarındaki tartışmalı 36 metropolitliğin de manevi sahibi.Bir örnek daha varTürkiye'deki patrikhaneye daha önce de yurtdışından katılan bir üye oldu. Patrikhane, 26 Ocak 1949'da Athenegoras'ı, ABD'den Türkiye'ye getirerek patrik seçti. Arnavutluk vatandaşı Athenegoras, Türk vatandaşı yapılmıştı. 'Ekümenik'lik tartışmasıPatrikanedeki atamalar ayrıca 'ekümenik'lik tartışmasını da yeniden gündeme getirdi. Yunanca 'evrensel' anlamına gelen 'ekümene' sözcüğü, Hıristiyanlık dini ve uygarlığının etkili olduğu coğrafyayı ifade etmek için kullanılıyor. İlk ekümenik toplantıları Dünya Kiliseler Birliği, Protestan Kiliseleri, Ortodoks ve Anglikan kiliselerini bir araya getirdi. Bu toplantılarda karşı tarafta yer alan Katolik ve Doğu kiliseleri belli konularda uzlaşmaya vardı. Diğer dinlerse 1990'lı yıllarda benzer ilişkiler kurdu. Ekümenik girişim, Fener Rum Patriği'ni 'Ekümenik Patrik' ilan etmek isterken, Türkiye Lozan Anlaşması'nı gerekçe göstererek buna karşı çıkıyor.
İstanbul Valiliği araştırıyor
Sen Sinod Meclisi'ne atanan altı yabancıdan Amerikan Ortodoks Kilisesi Başpiskoposu Demetrios dün İstanbul'a geldi. Demetrios, Patrik Bartholomeos'un davetlisi olarak geldiğini ve ne kadar gerekiyorsa o kadar Türkiye'de kalacağını söyledi.İstanbul Valiliği'nin ise metropolitlerin atanmasıyla ilgili inceleme sonuçlarını, İçişleri Bakanlığı tarafından önümüzdeki günlerde Dışişleri Bakanlığı'na ileteceği öğrenildi. Yasal prosedüre göre, yabancıların Türkiye'de herhangi bir göreve atanabilmesi için Dışişleri Bakanlığı kanalıyla İçişleri Bakanlığı'ndan oturma ve çalışma izni alması gerekiyor.
Mesaj Atina Kilisesi'ne...
Patrikhane yektilileri Sen Sinod'a Cumhuriyet tarihinde ilk kez yabancı üye atanmasına gerekçe olarak, Heybeliada Ruhban Okulu'nun 1971'de kapatılmasını gösteriyor. Ruhban okulu kapatıldıktan sonra din adamı yetişmediği için Sen Sinod Meclisi'ne girecek metropolit sayısı giderek düşüyor. Türk vatandaşı olan Rumlar yurtdışında ve özellikle Yunanistan'daki din okullarında eğitim alıyor. İstanbul'da Rumca yayımlanan İho Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Andrea Rumbopulos göre ise karar, patrikane ile sürtüşme yaşanan Atina Kilisesi'ne yönelik bir mesaj:"1923'ten sonra patrikhaneye bağlı bazı kiliselerin yönetimi Yunan Kilisesi'ne vekâleten verildi. Atina Başpiskoposu, son dönem buraları eline geçirmek istedi, tartışma yaşandı. Buradaki derin mesaj budur. Zamanlama da bunu gösteriyor. Patrik kendi heyetine 'yabancı' alarak 'Ben tüm bölgelere hâkimim' mesajı verdi. Bugüne dek uygulanmamasının temel sebebi devletle karşı karşıya gelmemekti. Bugünkü hükümetin gösterdiği açıklık, bu hareketin yanlış yorumlanamayacağına dair inanç, kararın verilmesine yol açmıştır."