Kreatinin ve Böbrek Fonksiyonlarını Anlamak
Kreatinin Nedir?
Kreatinin, vücuttaki kas dokusunun doğal aşınması ve yıpranması sonucu ortaya çıkan bir atık yan üründür. Herkesin kan dolaşımında bulunur ve böbrek fonksiyonunun bir göstergesi olarak hizmet eder.
Normal Kreatinin Seviyelerinin Belirlenmesi
Normal kreatinin seviyeleri yaş, ırk, cinsiyet ve vücut büyüklüğü gibi faktörlere bağlı olarak değişir. “Normal“ bir kreatinin seviyesi için herkese uyan tek bir değer yoktur.
Kreatinin Seviyeleri ile Böbrek Fonksiyonunun Değerlendirilmesi
Kreatinin seviyeleri böbrek fonksiyonu hakkında bazı bilgiler sağlayabilse de, böbrek sağlığını değerlendirmek için en etkili yöntem değildir. Çünkü kreatinin seviyeleri yaş, ırk, cinsiyet ve vücut büyüklüğünden etkilenir ve bu da evrensel bir standart oluşturmayı zorlaştırır.
Bunun yerine, glomerüler filtrasyon hızı (GFR) böbrek fonksiyonunun daha doğru bir göstergesi olarak hizmet eder. GFR, kreatinin seviyeleri, yaş, cinsiyet, ırk ve kilo kullanılarak hesaplanır. GFR değeri, sağlık hizmeti sağlayıcılarının bir hastada böbrek hastalığı olup olmadığını belirlemesine yardımcı olabilir. Böbrek hastalığının potansiyel belirtileri şunları içerir:
- Arka arkaya üç ay boyunca 60‘ın altında bir GFR
- İdrarda protein gibi böbrek hasarı belirtilerinin eşlik ettiği 60‘ın üzerinde bir GFR
Ek Böbrek Fonksiyon Testleri
GFR‘ye ek olarak, böbrek fonksiyonunu değerlendirmek için bir idrar testi gereklidir. Bu test, laboratuvar analizi için bir numune kabında küçük bir idrar örneğinin toplanmasını içerir. Laboratuvar, idrarda bir protein olan albüminin varlığını tespit etmek için bir ACR (albümin–kreatinin oranı) testi yapacaktır. Normal bir albümin seviyesi 30 mg/g‘dan azdır, 30 mg/g‘ın üzerindeki seviyeler ise GFR 60‘ın üzerinde olsa bile böbrek hastalığına işaret edebilir.
ACR testi ayrıca böbrek hastalığının ilerleme riskini belirlemeye de yardımcı olur. Yüksek albümin seviyeleri böbrek fonksiyonlarının kötüleşmesi için daha yüksek bir riske işaret edebilir.
Böbrek Fonksiyonunu Belirlemek için Kreatinin Kullanımı
Serum kreatinin (kan dolaşımında bulunur) ile kreatinin klirensi (idrarda bulunur) arasında ayrım yapmak çok önemlidir. Bu iki ayrı laboratuvar testi böbrek fonksiyonu hakkında farklı bilgiler sağlar.
Kreatinin klirensi, tipik olarak 24 saatlik bir süre boyunca toplanan zamanlı bir idrar örneği gerektirir. Bu test böbreklerden idrara atılan kreatinin miktarını ölçerek böbreklerin atık ürünleri kandan ne kadar etkili bir şekilde uzaklaştırdığını gösterir. Serum kreatinin rutin bir laboratuvar testi iken, kreatinin klirensi yaygın olarak yapılmamaktadır.