W. E. B Du Bois (1868 – 1963)
Uzunca bir adı var: William Edward Burghardt Du Bois. Daha çok kısa adıyla, W.E.B. Du Bois ile bilinir. 1868 yılında doğmuş, 1963 yılında ölmüştür. ABD’li sosyolog, tarihçi, yazar ve aktivisttir. Çok yönlüdür. 20. yüzyılın ilk yarısında ABD’de Siyah protesto hareketinde önderlik yapmıştır. Hatta bu hareketin en önemli önderidir. 1868–1963 tarihleri arasında yaşamıştır. Afrika kökenli, Amerikalı bir yazardır. 1903 tarihinde yazdığı The Souls of Black Folk adlı kitabıyla tanınır. Bu kitabında ise Afrika kökenli Amerikalıların kendilerini beyaz Amerikalıların gözünden gördüklerini anlatmıştır. Bu yüzden de kendilerini gerçekleştiremedikleri tezini savunuyor. Hayatının bir dönemi Gana’da geçmiştir ve bu sürede de Amerikan vatandaşlığından vazgeçmiştir. Kendisi de ailesi de hiçbir zaman köle olmamıştır. Eğitimini Hardvard’da almıştır. Burada doktorasını yapmıştır. Hatta burada doktora alan ilk Amerika’dır. Bu açıdan önem taşır.
Görüşlerinden dolayı “bu kış komunizm gelecek” endişesi ile Amerika Birleşik Devletleri’nde hapse atılmışlığı vardır. Umass’ın kütüphanesine ismini vermiştir. Önemli bir kütüphanedir. Pek çok yazısı, özellikle zenci ve siyah insanların ruhlarını anlatır. Ve bu metinler sosyoloji tarihinin çığır açıcı metinleri olarak görülür.
Makalelerini ”Siyah İnsanların Ruhları” başlığı altında derledi. Kitabında da Amerikanın güneyinde bulunan ırk temelli sorunlara eğildi ve ikili bilinç kuramını sundu. Du Bois’in bu kitabı, sonraki dönem insan hakları liderlerinin düşüncelerine etki etti. Amerika’da siyahların kalkınması kitabı bir başyapıt oldu. Bu kitabında kalkınmanın ve Jim Crow’un yükselişinin ve ırk temelli politikaların eksiklerini, hatalarını inceledi. Siyahları Geliştirme Ulusal Derneği’nin kuruluşuna katkı sağlayan Bois, Pan-Afrikanizm hareketi için de çalıştı. Bu hareket Afrika kökenli tüm insanların bağımsız hareket edebilmesi düşüncesiydi. 1900’de Londra’da yapılan ilk Pan-Afrikan Konferansı’nın başkan yardımcısı oldu. 1919-1927 arasında da dört Pan-Afrikan Konferansı’nın düzenlenmesinde de önemi büyüktür.
Ni-Agara Hareketi’nin kurucuları arasında yer aldı. 1909’da yaşanan iç çekişmeler nedeniyle ve Washington muhalefetiyle örgütün zayıflamasından dolayı örgütün yerine National Association for Advancement of Colored People-NAACP’nin (Beyaz Olmayanların Gelişimi İçin Ulusal Birlik) kurulmasına öncülük etti. 1910-1912 arasında Sosyalist Parti üyeliği de yaptı.
1934’te görüş ayrılıkları nedeniyle Du Bois, Atlanta Üniversitesi’ne döndü ve sosyoloji bölümü başkanlığına getirildi. 1940’ta ırk ve kültür konularının işlendiği Pbylon adını taşıyan dergi yayımladı. 1944-1948 arasında araştırma müdürü olarak yeniden NAACP’ye döndü. 1950’de Amerikan İşçi Partisi’nden NetvYork senatörlüğü için adaylığını koydu. Du Bois hakkında 1950’de bir dış gücün ajanı olduğu gerekçe gösterilerek hakkında dava açıldı. 1961’de Komünist Parti’ye girdi.
Du Bois ırk ayrımı sorununun çözülebilmesi için sosyal bilimler dalında araştırmalar yapılmasına inanıyordu. Siyahların aleyhinde olan değişimlerin protesto hareketleri ve direniş hareketleri ile engellenebileceği kanısındaydı. Bu yüzden siyahların çok çalışıp beyazların gözünde saygınlık kazanması gerektiğini savunuyordu. Du Bois, 1905’ten itibaren, siyahlara uygulanan ırk ayrımına karşı pek çok dernek kurdu. Yirmiyi aşkın yapıtında siyahların güç yaşantısını dile getirdi ve her alanda beyazlara olduğu kadar siyahlara da toplumsal eşliliğin getirilmesini savundu. 93 yaşında Komünist Partisi`ne üye oldu. 1963’te Gana yurttaşlığına geçti. Afrika kültürünü incelediği kalın kitabı Encydopedia Africana’yı (Afrika Ansiklopedisi) tamamlayamadan hayatını kaybetti.
BAŞLICA YAPITLARI
1638-1870 – Afrika Köle Ticaretinin ABD’ye Baskısı
1899 – Philadephia’lı Zenci Sosyal Bir Çalışma
1903 – Siyah Halkın Ruhu
1915 – Zenci
1924 – Siyah Halkın Ödülü: Amerika’nın Kuruluşundanda Zenciler
1860-1880, 1935 – Amerika’da Siyahların Kalkınması,
1939 – Siyah Halk, Eskiden ve Şimdi
1940 – Şafak Zamanının Karanlığı
1945 – Renk ve Demokrasi: Sömürgeler ve Barış
1947 – Dünya ve Afrika: Afrika’nın Dünya Tarihindeki Rolü Konusunda Bir Araştırma.
Sosyolog
En Son 3 Yazısı Aşağıdadır . . . (Tüm Yazılarını Görüntüle)
- Teknoloji ve İnsan - 13 Temmuz 2018
- Dünyayı Değiştirmeye Çalışan Adam: Karl Heinrich Marx - 16 Mart 2018
- Mevlana’nın Akıl Hocası: Tebrizli Şems - 14 Mart 2018