66 milyon yıl önce, Dünya gerçekten kötü bir gün geçirdi. 81 kilometreye (50 mil) kadar dev bir asteroit, Chicxulub yakınlarındaki Meksika’nın kıyısına çarptı ( dünyadaki tüm yaşamın %75’ini öldüren bir yok olma dalgasını tetiklediği düşünülen bir olay.)
Şimdi, deniz tabanının 500 ila 1.300 metre (1.640 ila 4.265 fit) altındaki değerli çekirdek örneklerini çıkarmak için Chicxulub kraterinin altındaki kayaya açılan özenli çalışma sayesinde jeologlar, o kader günü olanları yeniden inşa etmeyi başardılar.
Erimiş kaya, kömür ve çekirdeklerde ilginç bir kükürt yokluğu, etki olayının belirleyici imzalarından bazılarıydı.
Teksas Üniversitesi’nden jeofizikçi Sean Gulick , “Sıfırın içinden kurtaracağımız olayların genişletilmiş bir kaydı” dedi . “Bize bir görgü tanığı konumundan gelen etki süreçlerini anlatıyor.”
Asteroit, birkaç yüz metre yükselen, kraterdeki kaya ve kiri muazzam oranda geri döken bir tsunamiyi tetikledi – sadece bir günde yaklaşık 130 metre (425 fit) malzeme biriktirildi, kraterin etrafında darbeden sonra ilk dakika ve saatler.
Çekirdek örneklerinden birinin bir bölümü. (Uluslararası Okyanus Keşif Programı)
İlk olarak, etki bölgesi ateşli bir cehennemdi. Ardından, tüm gezegen dondu – Kretase döneminin sonunu işaret eden Kretase-Paleojen neslinin tükenmesine ve kuş olmayan dinozorların ölümüne yol açtı.
Erimiş kaya, asteroitin 10 milyar atom bombası gücüyle çarptığını, binlerce kilometre boyunca ormanları alevlendirdiğini ve mevcut Illinois’e kadar ulaşan bir tsunamiyi tetiklediğini gösteriyor.
Daha sonra tsunami suları geri çekildiğinde, kir ( toprak mantarıyla ilişkili biyobelirteçlerin varlığı ile gösterilir) ve yanmış ağaçlardan gelen odun kömürü de dahil olmak üzere bir grup malzemeyi taze kratere geri sürüklediler.
Bu olayların zaten yakındaki ekosistemler üzerinde çarpıcı bir etkisi olabilirdi, ama sonrasında dünyayı gerçekten değiştiren şey oldu. İpucu, araştırmacıların orada bulamadıkları şeyde yatıyor.
Yani, genellikle bekleneceği gibi kayda değer miktarda kükürt içeren mineral eksikliği vardı. Bu, bu kayaların darbeyle buharlaştığını, çok miktarda sülfat aerosolün atmosfere atıldığını, ve burada Güneş’in ışığını engellediklerini ve ardından Dünya’nın sıcaklığını yıllarca çarpıcı bir şekilde soğutduğunu gösteriyor.
Araştırmacıların hesaplamalarına göre, bu etkiden dolayı 325 milyar metrik ton kükürt atılıyordu. Bu, tüm dünyayı beş yıl sonra soğutan 1883 Krakatoa patlaması sırasında püskürten kükürtten dört kat daha yüksek.
Bilim adamları, bu kükürtün gerçek katil olduğuna inanıyorlardı – muhtemelen etkinin tetiklediği düşünülen volkanik aktivitenin daha da artmasıyla, Gulick,” gerçek katil atmosferik olmalı ” dedi. Çünkü “Bunun gibi küresel bir kitlesel yok oluşun tek yolu atmosferik bir etkidir.”
KAYNAK
https://www.sciencealert.com/rocks-under-chicxulub-crater-reveal-a-detailed-snapshot-of-the-day-the-dinosaurs-died
https://www.pnas.org/content/early/2019/09/04/1909479116