CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi, CACNA1A geninde meydana gelen anormallikleri (mutasyonları) tespit etmeye yarayan genetik bir testtir.
İçerik
- 1 CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi Nedir?
- 1.1 CACNA1A Gen Mutasyonuna Bağlı Hastalıklar
- 1.1.1 Epizodik Ataksi
- 1.1.2 Ailesel Hemiplejik Migren
- 1.1.3 Spinoserebellar Ataksi Tip 6
- 1.1.4 Sporadik Hemiplejik Migren
- 1.1.5 19p13.13 Delesyon Sendromu
- 1.2 CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi Yaptırmak ve Daha Fazla Bilgi İçin;
- 1.1 CACNA1A Gen Mutasyonuna Bağlı Hastalıklar
CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi Nedir?
CACNA1A geni, kalsiyum kanallarını yapmak için talimatlar sağlayan gen ailesinin bir üyesidir. Hücre zarları boyunca pozitif yüklü kalsiyum atomları (kalsiyum iyonları) taşıyan bu kanallar, bir hücrenin elektrik sinyalleri üretme ve iletme yeteneğinde önemli bir rol oynar. Kalsiyum iyonları, hücre-hücre iletişimi, kas liflerinin gerilmesi (kas kasılması) ve bazı genlerin regülasyonu dahil olmak üzere birçok farklı hücresel fonksiyonda yer alır.
CACNA1A gen CaV2.1 olarak adlandırılan bir kalsiyum kanalının bir bölümünü (alfa-1 alt-birimi) yapmak için talimatlar içerir. Bu alt birim, kalsiyum iyonlarının akabileceği deliği (gözenek) oluşturur. CaV2.1 kanalları beyindeki sinir hücreleri (nöronlar) arasındaki iletişimde önemli bir rol oynar. Bu kanallar, bir nörondan diğerine sinyal ileten kimyasal maddeler olan nörotransmiterlerin salınımını kontrol etmeye yardım eder. Araştırmacılar, CaV2.1 kanallarının nöronların hayatta kalmasına ve bu hücrelerin zaman içinde değişmesine ve adapte olma yeteneklerine (plastisite) dahil olduğuna inanmaktadırlar.
CACNA1A geninin bir ucunun yakınında, üç DNA yapı bloğunun (nükleotid) bir bölümü birçok kez tekrarlanır. CAG olarak yazılan bu diziye üçlü veya trinükleotid tekrarı denir. Çoğu insanda, bu gendeki CAG tekrarları 4 ile 18 arasında değişir.
CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi, CACNA1A geninde meydana gelen anormallikleri (mutasyonları) tespit etmeye yarayan genetik bir testtir.
CACNA1A Gen Mutasyonuna Bağlı Hastalıklar
Epizodik Ataksi
CACNA1A genindeki 80’den fazla mutasyonun, epizodik ataksinin en yaygın biçimi olan epizodik ataksi tip 2’ye (EA2) neden olduğu bulunmuştur. Koordinasyon ve denge (ataksi) problemlerine ek olarak, EA2, nistagmus adı verilen istemsiz göz hareketleriyle ilişkilidir. CACNA1A’deki EA2’den sorumlu mutasyonlar, fonksiyonel CaV2.1 kanallarının üretimini azaltır veya bu kanalların, kalsiyum iyonlarını taşımak için ihtiyaç duyduklarını hücre zarına ulaşmasını önler. Bu kanalların sayısındaki azalma, beyindeki nörotransmitterlerin salınımını bozan nöronlara kalsiyum iyonlarının toplam akışını azaltır. Nöronlar arasındaki sinyallizasyonda meydana gelen değişiklikler, epizodik ataksisi olan kişilerde görülen koordine olmayan hareket olaylarının temelini oluştursa da, kalsiyum iyon transportunun durumun spesifik özelliklerine nasıl sebep olduğu belirsizdir.
Epizodik Ataksi Bulgu ve Semptomları
Epizodik ataksi, sinir sistemini etkileyen ve hareketle ilgili sorunlara neden olan bir grup ilişkili durumdur. Epizodik ataksisi olan kişilerde tekrarlayan kötü koordinasyon ve denge atakları (ataksi) vardır. Bu bölümlerde, birçok insanda baş dönmesi (vertigo), bulantı ve kusma, migren baş ağrıları, bulanık veya çift görme, konuşma bozukluğu ve kulaklarda çınlama (tinnitus) görülür. Nöbetler, kas zayıflığı ve vücudun bir tarafını etkileyen felç (hemipleji) de saldırılar sırasında ortaya çıkabilir. Ek olarak, etkilenen bazı bireyler, epizodlar (ataklar) sırasında veya bunlar arasında miyokimya adı verilen bir kas anormalliğine sahiptir. Bu anormallik, kas krampı, sertlik ve cilt altında dalgalanma gibi görünen sürekli, ince kas seğirmesine neden olabilir.
Ataksi ve diğer semptomların atakları, erken çocukluktan yetişkinliğe kadar her zaman başlayabilir. Duygusal stres, kafein, alkol, bazı ilaçlar, fiziksel aktivite ve hastalık gibi çevresel faktörler tarafından tetiklenebilirler. Saldırı sıklığı, günde birkaç defadan bir veya iki yıla kadar değişir. Ataklar arasında, etkilenen bazı kişiler, zaman içinde kötüleşebilen ataksiyi ve nistagmus adı verilen istemsiz göz hareketlerini deneyimlemeye devam ederler.
Araştırmacılar, tip 1’den tip 7’ye kadar belirlenmiş, en az yedi tip epizodik ataksiyi tanımlamışlardır. Tipler, belirti ve semptomları, başlangıç yaşı, atakların uzunluğu ve bilindiği zaman genetik neden ile ayırt edilir.
Ailesel Hemiplejik Migren
Ailesel hemiplejik migren tip 1 (FHM1) olan kişilerde CACNA1A genindeki en az 20 mutasyon tespit edilmiştir. Bu durum, aura olarak bilinen nörolojik semptomların bir paterni olan migren baş ağrıları ile karakterizedir. FHM1’de, aura vücudun bir tarafında geçici hissizlik veya zayıflık içerir (hemiparezi). EA2 gibi, FHM1 yaygın olarak ataksi ve nistagmus ile ilişkilidir. FHM1’e neden olan mutasyonların çoğu, CaV2.1 kanalında tek protein yapı bloklarını (amino asitler) değiştirir. Bir çok etkilenmiş ailede bulunan en yaygın mutasyon, amino asit treoninin amino asit metiyonin ile protein pozisyonu 666’da yerini alır.
CACNA1A ailesel hemiplejik migren sorumlu mutasyonlar CaV2.1 kanalının yapısını değiştirir. Değiştirilen kanallar normalden daha kolay açılır, bu da kalsiyum iyonlarının iç akışını arttırır. CaV2.1 kanalları yoluyla daha büyük bir kalsiyum iyonları akışı, hücrenin nörotransmitterlerin salımını arttırır. Nöronlar arasındaki sinyalizasyonunda meydana gelen değişiklikler, ailesel hemiplejik migren hastalarında bu ciddi baş ağrılarının gelişmesine yol açmaktadır.
Ailesel Hemiplejik Migren Bulgu ve Semptomları
Ailesel hemiplejik migren, ailelerde görülen bir migren baş ağrısının bir türüdür. Migrenler genellikle başın bir bölgesinde, genellikle bulantı, kusma ve ışığa ve sese karşı aşırı hassasiyete eşlik eden yoğun, zonklayan ağrıya neden olurlar. Bu tekrarlayan baş ağrıları tipik olarak çocukluk veya ergenlik döneminde başlar ve bazı gıdalar, duygusal stres ve hafif kafa travması ile tetiklenebilir. Her baş ağrısı birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir.
Ailesel hemiplejik migren dahil olmak üzere bazı migren tiplerinde, aura adı verilen nörolojik semptomların bir paterni baş ağrısından önce gelir. Bir aura ile ilişkili en yaygın semptomlar kör noktalar (skotomlar), yanıp sönen ışıklar, zigzag çizgileri ve çift görme gibi geçici görsel değişikliklerdir. Ailesel hemiplejik migreni olan kişilerde, auralar, genellikle vücudun bir tarafını (hemiparezi) etkileyen geçici uyuşma veya zayıflık ile karakterize edilir. Bir aura’nın ek özellikleri, konuşma, karışıklık ve uyuşukluk ile ilgili zorlukları içerebilir. Bir aura tipik olarak birkaç dakika içinde yavaş yavaş gelişir ve yaklaşık bir saat sürer.
Ailesel hemiplejik migrenli bazı kişilerde olağandışı şiddetli migren atakları görülmüştür. Bu bölümler ateş, nöbetler, uzamış halsizlik, koma ve nadiren ölüm içermektedir. Ailesel hemiplejik migreni olan çoğu insanın epizodlar arasında tamamen iyileşmesine rağmen, hafıza kaybı ve dikkat sorunları gibi nörolojik semptomlar haftalar veya aylarca sürebilir. Bu durumdaki insanların yaklaşık %20’si, zamanla daha da kötüleşen, ancak nistagmus adı verilen hızlı ve istemsiz göz hareketlerini koordine eden hafif ama kalıcı zorluklar (ataksia) geliştirir.
Spinoserebellar Ataksi Tip 6
Spinoserebellar ataksi tip 6 (SCA6), CACNA1A gen mutasyonlarının neden olduğu bir başka bozukluktur. Bu durumun başlıca özellikleri ilerleyici ataksi, nistagmus ve çoğu zaman bir kişinin kırklı ya da ellili yaşlarında başlayan konuşma bozukluğunu (dizartri) içerir. SCA6, CACNA1A genindeki CAG trinükleotid tekrarının artan sayıda kopyasından kaynaklanır . Bu durumdaki kişilerde CAG segmenti 20’den 30 katına kadar tekrarlanır.
CAG segmentinin uzunluğundaki bir artış, alfa-1 alt ünitesinin anormal uzun bir versiyonunun üretilmesine yol açar. Anormal alt ünite hücre zarında ve hücre içindeki sıvıda (sitoplazma) bulunur ve burada kümeler (agregalar) oluşturur. Bu agregaların hücre işleyişi üzerindeki etkisi bilinmemektedir. Normal kalsiyum kanallarının olmaması, hücrelerin kalsiyum iyonlarını taşıma yeteneğini bozar. Bu değişiklikler beyinde nörotransmitterlerin salınımını değiştirir ve sonunda nöronların ölümüne yol açar. Purkinje hücreleri olarak adlandırılan belirli nöronlar, kalsiyum transportundaki bozulmaya özellikle hassastırlar. Purkinje hücreleri beynin hareketini koordine eden kısmında (beyincik) bulunur. Zamanla, Purkinje hücrelerinin ve serebellumun diğer hücrelerinin kaybı, SCA6’nın hareket problemlerine neden olur.
Spinoserebellar Ataksi Tip 6 Belirti ve Semptomları
Spinoserebellar ataksi tip 6 ( SCA6 ), hareket ile ilerleyici problemlerle karakterize bir durumdur. Bu durumdaki insanlar başlangıçta koordinasyon ve denge (ataksi) ile ilgili problemler yaşarlar. SCA6’nın diğer erken belirtileri ve semptomları konuşma güçlükleri, istemsiz göz hareketleri (nistagmus) ve çift görme içerir. Zamanla, SCA6 olan bireyler kollarında, titreme, kontrolsüz kas gerilmeleri (distoni) ve koordinasyon kaybına neden olabilirler.
SCA6’nın belirti ve semptomları tipik olarak bir kişinin kırklı yaşlarında veya ellili yaşlarda başlar ancak çocukluktan yetişkinliğe kadar olan zaman içinde ortaya çıkabilir. Bu bozukluğu olan çoğu kişi, altmış yaşlarında oldukları zaman tekerlekli sandalye yardımı gerektirir.
Sporadik Hemiplejik Migren
CACNA1A genindeki en az dokuz mutasyonun sporadik hemiplejik migrene neden olduğu bulunmuştur. Bu durumun işaret ve semptomları, FHM1 ile aynıdır; bununla birlikte, sporadik hemiplejik migren, aile öyküsü olmayan kişilerde görülür. FHM1’de olduğu gibi, CACNA1A gen mutasyonlarının neden olduğu sporadik hemiplejik migren, migren baş ağrılarına ve auralara ek olarak yaygın olarak ataksi ve nistagmus ile ilişkilidir.
Sporadik hemiplejik migrene neden olan CACNA1A gen mutasyonları, CaV2.1 kanalında tek amino asitleri değiştirir. Bu mutasyonların çoğu FHM1’li ailelerde de bulunur. Değiştirilen kanallar normalden daha aktiftir ve bu da nörotransmiterlerin salınımını artırır. Bu değişikliklerin neden olduğu nöronlar arasındaki anormal sinyalizasyon, sporadik hemiplejik migrenin baş ağrılarına ve auranın karakteristiklerine yol açmaktadır.
Sporadik Hemiplejik Migren Bulgu ve Semptomları
Sporadik hemiplejik migren, migren baş ağrısının nadir bir şeklidir. Migrenler tipik olarak başın bir bölgesinde yoğun, zonklayan ağrıya neden olurlar. Migrenli bazı kişilerde bulantı, kusma ve ışığa ve sese duyarlılık da görülür. Bu tekrarlayan baş ağrıları tipik olarak çocukluk veya ergenlik döneminde başlar ve bazı gıdalar, duygusal stres ve hafif kafa travması ile tetiklenebilir. Her baş ağrısı birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir.
Sporadik hemiplejik migrende ve diğer bazı migren tiplerinde, baş ağrısının başlangıcından önce bir aura adı verilen nörolojik semptomlar ortaya çıkar. Bir aura genellikle kör noktalar (skotomlar), yanıp sönen ışıklar, zigzag çizgileri ve çift görme gibi geçici görsel değişiklikler içerir. Sporadik hemiplejik migreni olan kişilerde , auralar, genellikle vücudun bir tarafını (hemiparezi) etkileyen geçici uyuşma veya zayıflık ile karakterizedir. Bir auranın ek özellikleri, konuşma, karışıklık ve uyuşukluk ile ilgili zorlukları içerebilir. Bir aura tipik olarak birkaç dakika içinde yavaş yavaş gelişir ve yaklaşık bir saat sürer.
Sporadik hemiplejik migreni olan bazı kişiler, olağandışı şiddetli migren atakları geçirirler. Bu bölümler ateş, uzamış halsizlik, nöbetler ve koma içerebilir. Her ne kadar sporadik hemiplejik migreni olan pek çok kişi epizodlar (ataklar) arasında tamamen iyileşse de, hafıza kaybı ve dikkat sorunları gibi nörolojik semptomlar haftalar ya da aylarca sürebilir. Bazı etkilenen bireyler, zamanla kötüleşebilen ve nistagmus adı verilen hızlı, istemsiz göz hareketleri olan hafif ama kalıcı hareket koordinasyonu zorluğu (ataksi) geliştirirler. Sporadik hemiplejik migrenli bazı kişilerde hafif ve şiddetli zihinsel sakatlık görülmüştür.
19p13.13 Delesyon Sendromu
CACNA1A geni, 19p13.13 delesyon sendromu olan çoğu insanda eksik olan 19. kromozomunda bulunur. Bu silme işleminin bir sonucu olarak, birçok etkilenen birey, CACNA1A’nın bir kopyasını ve her bir hücredeki diğer birkaç genin eksik olduğunu göstermektedir. 19p13.13 delesyon sendromu ile ilişkili özellikler, olağandışı büyük bir kafa (makrosefali), uzun boy, zihinsel sakatlık, nöbetler, ataksi ve diğer sağlık sorunlarını içerir. Araştırmacılar hangi eksik genlerin bozukluğun spesifik özelliklerine katkıda bulunduğunu belirlemek için çalışmaktadırlar. Çalışmalar, CACNA1A geninin bir kopyasının kaybının, etkilenen bireylerde nöbetler ve ataksinin nedenlerini işaret etmektedir. Silme, hücreler içinde üretilen CaV2.1 kanallarının miktarını azaltır, ancak 19p13.13 delesyon sendromu olan kişilerde bu kanalların azlığının nöbetler ve ataksi ile ne kadar ilgili olduğu net değildir.
19p13.13 Delesyon Sendromu Bulgu ve Semptomları
19p13.13 delesyon sendromu, her hücrede küçük bir kromozom 19 parçasının silindiği bir kromozom değişikliğinden kaynaklanan bir durumdur. Silme, kromozomun kısa (p) kolunda, p13.13 olarak belirtilen bir pozisyonda gerçekleşir.
Yaygın olarak büyük bir kafa boyutu (makrosefali), uzun boyluluk ve genellikle şiddetli ila orta olan zihinsel sakatlık bu kromozomal değişiklik ile ilişkili özellikleri içerir. Birçok etkilenen birey, konuşma da dahil olmak üzere, gelişmeyi önemli ölçüde geciktirmiştir ve çocuklar çok az veya hiç kelime konuşamamaktadır. Zayıf kas tonusu (hipotoni) ve kas hareketini koordine etme (ataksia) ile ilgili sorunlar, brüt motor becerilerde (oturma ve yürüme gibi) ve ince motor becerilerinde (kalem tutma gibi) gecikmelere neden olur.
19p13.13 delesyon sendromu ile ortaya çıkabilen diğer belirtiler ve semptomlar arasında nöbetler, beyin yapısının anormallikleri ve yüz özelliklerinde hafif farklılıklar ( belirgin bir alın gibi) yer alır. Birçok etkilenen bireyde kabızlık, ishal, kusma ve karın ağrısı dahil olmak üzere beslenme ve sindirim sorunları vardır. Görmeyi bozabilecek göz sorunları da yaygındır. Bunlara şaşılık ve gözlerden beyne görsel bilgi taşıyan optik sinirlerin azgelişmişliği dahildir.
19p13.13 delesyon sendromunun bulgu ve semptomları etkilenen bireyler arasında değişmektedir. Kısmen, bu varyasyon, silme büyüklüğü ve etkilediği genlerin sayısı, kişiden kişiye değiştiği için oluşur.
CACNA1A Gen Mutasyonu Analiz Testi Yaptırmak ve Daha Fazla Bilgi İçin;
Genoks (Epizodik Ataksi)
İntergen Genetik Merkezi (Ailesel Hemiplejik Migren Tip 1)
Bu sitede verilen bilgiler tanısal veya tıbbi öneri amaçlı olmayıp, bilgilendirme amaçlıdır ve hekim veya eczacıya danışmanın yerine geçemez.
Tedavi edilmesi gereken bir hastalığınız var ise veya olduğunu düşünüyorsanız, konusunda uzman bir hekime başvurunuz.