Bu makaledeki ortak yazarlar Janice Litza, MD. Dr. Janice Litza Wisconsin’de yer alan, Amerika’da uzmanlıkta daha kalifiye olunduğunu gösteren Board Sertifikası’na sahip bir Aile Hekimi’dir. Doktorluğunun yanı sıra, Wisconsin-Madison Halk Sağlığı ve Tıp Fakültesi’nden 1998 yılında Doktorluk derecesini aldıktan sonra 13 yıl boyunca, Klinik Profesör olarak eğitim vermiştir.
Bu makalede atıfta bulunulan 10 referans vardır ve bu referanslara sayfanın sonunda ulaşılabilir.
Bu makale 1.705 defa görüntülenmiştir.
Şimdilerde alanin aminotransferaz (ALT) olarak adlandırılan serum glutamik piruvik transaminaz (SGPT), enerji üretimi için hayati önem taşıyan bir karaciğer enzimidir. Esas olarak karaciğer ve böbreklerde yoğunlaşırken eser miktarda kalp ve diğer kaslarda bulunabilir.[1] X Kaynağı araştır Karaciğer hasar gördüğünde SGPT, hücrelerden dışarı ve kanına sızar. Normal SGPT seviyesi, bir litre kan başına 7 ila 56 birim arasında değişir. Kandaki yüksek SGPT (veya ALT) seviyeleri, karaciğer problemlerine ve hasarına işaret edebilir ancak yorucu aktivite nedeniyle de yükselmiş olabilir. Fazla alkol kullanırsan, belirli ilaçları kullanırsan veya viral hepatit ya da karaciğer kanseri gibi bir karaciğer rahatsızlığın varsa yüksek SGPT riski altında olabilirsin. Tüm ciddi ihtimalleri ortadan kaldırdıysan ve sürekli yüksek olan SGPT seviyelerinden endişeleniyorsan doğru beslenme ve yaşam tarz değişiklikleri ve istenirse tıbbi tedavi, değerlerini normale çekebilir. SGPT'ni düşürmek için aşağıdaki 1. Adım ile başla.
Adımlar
Kısım 1
Kısım 1 / 3:Beslenme Değişiklikleri Yapmak
-
1Daha fazla D vitamini al. Hasarlı bir karaciğer, SGPT'nin kana sızmasına izin verir. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre D vitamini, karaciğer hasarını önler; bu da SGPT seviyelerini düşürmeye yardımcı olur. Yüksek D vitamini seviyelerine sahip olanlar düşük D vitamini seviyelerine sahip olanlara göre karaciğer hastalığına karşı daha iyi savunmaya sahip olur.[2] X Güvenliir Kaynak PubMed Central Kaynağa git Bu nedenle, her büyük öğüne en az 1 meyve ve sebze eklemek, günlük dozda D vitamini almak karaciğer hastalığı ihtimalini ortadan kaldırmak için iyi bir fikirdir.
- Yeşil yapraklı sebzeler, balık yağı, balık, takviyeli tahıllar, istiridye, havyar, tofu, soya sütü, süt ürünleri, yumurta, mantar, elma ve portakal iyi D vitamini kaynaklarıdır.
-
2Besin değeri yüksek, bitki bazlı bir diyet yap. Organik yiyecekler yemek, kendini toksinlerden arındırarak ve SGPT'nin kana sızmasını durdurmak için yeni hücreler oluşturmasına izin vererek karaciğeri düzenlemeye yardımcı olur. Bu yiyecekler, yağ oranı düşük olmanın yanı sıra genellikle antioksidanlar, vitaminler ve mineraller açısından zengindir; başka bir deyişle, vücudunun her zerresi için harikadır. Diyetini, kendi hazırladığın taze, işlenmemiş gıdalara odakla. Besin değerlerini azaltan gereksiz işlemden geçmiş ürünlerden uzak dur.
- Diyetinin çok fazla renk içerdiğinden emin ol. Yeşil yapraklı sebzeler, brokoli, havuç, kabak ve çeşitli taze meyveler; fındık, tam tahıllar, az yağlı süt ürünleri ve yağsız etlerle birlikte diyetinin temel unsurları olmalıdır.
-
3Yağ oranı yüksek gıdalardan kaçın. Yağlı yiyecekler, genel olarak karaciğerin besinleri işlemesini zorlaştırır. Karaciğerdeki bir miktar yağ normaldir ancak karaciğerinde %10'dan fazla yağ varsa "karaciğer yağlanması" denen bir rahatsızlığın vardır.[3] X Kaynağı araştır Bu yağ hücrelerinin varlığı daha sonra karaciğerde iltihaplanmaya ve çevredeki karaciğer dokusunda hasara yol açabilir.[4] X Güvenliir Kaynak Harvard Medical School Kaynağa git Karaciğer hasar görürse hasarlı karaciğer hücreleri SGPT'yi kan dolaşımına salar ve seviyeni yükseltir.
- Yağda uzun süre kızartılmış yağlı yiyecekler, et yağları, domuz eti ve tavuk derileri, hindistancevizi yağları, tereyağı, peynir, işlenmiş yiyecekler, sosisler, pastırma, abur cuburlar ve gazlı içecekler gibi yağlı yiyeceklerden kaçınmak en iyisidir.
-
4Tuz veya sodyum içeriği yüksek gıdalardan kaçın. Vücutta, özellikle karaciğerde aşırı miktarda tuz, şişkinliğe ve sıvı tutulmasına neden olur. Bu, karaciğerin atıkları filtrelemesini zorlaştırır. Bu, zamanla karaciğer hasarına yol açabilir ve karaciğerdeki SGPT'nin kan dolaşımına girmesine izin vererek seviyeni yükseltir.
Reklam
- Kaçınılması gereken yiyecekler: Tuz, bulyonlar, kabartma tozu, soya sosu, salata sosları, pastırma, salam, salamura yiyecekler ve diğer işlenmiş gıdalardır. Mümkün olduğunca yiyeceklerine tuz eklemekten kaçın.
- Tuz her yerde yaygın olduğundan, alımını kontrol etmek için daha çok evde yemek pişirmeye çalış. Ortalama bir yetişkinin günde sadece 2300 mg'a (1 tatlı kaşığı) ihtiyacı vardır.[5] X Güvenliir Kaynak Centers for Disease Control and Prevention Kaynağa git
Kısım 2
Kısım 2 / 3:Yaşam Tarzında Değişiklikleri Yapmak
-
1Alkollü içecekler tüketmeyi bırak. Alkol karaciğere çok zararlıdır ve uzun süre alındığında karaciğeri tamamen bozabilir. Alkol sindirildiğinde doğrudan kan dolaşımına girer. Tüm kan daha sonra böbreğe alınır ve süzülür. Alkoldeki toksinler de dâhil olmak üzere vücuttaki tüm zehirli atıkları filtrelemek artık karaciğerin görevidir. Bu, zamanla ciddi karaciğer hasarına neden olabilir.[6] X Kaynağı araştır American Association for the Study of Liver Disease, n.d. Karaciğerin ne kadar hasar görürse SGPT kanına o kadar fazla sızabilir.
- Alkol tüketimi; karaciğer yağlanması, karaciğer sirozu ve hepatit gibi karaciğer hastalıklarına önemli bir katkıda bulunur. Çok fazla alkol tüketiminin neden olduğu hastalıkları ağırlaştırmaktan kaçınmak için kendini disipline et. Bu, SGPT'nin kan dolaşımına sızmasını azaltmaya yardımcı olur.
-
2Her gün egzersiz yap. Tempolu yürüyüş, koşu ve yüzme gibi basit egzersizler, karaciğerinin sağlıklı kalmasına yardımcı olmanın yanı sıra genel sağlığını da iyileştirebilir. Aktif kalmak, terleme yoluyla vücuttaki toksinleri dışarı atar. Aynı zamanda yağ yakmana yardımcı olur ve daha ince kalmanı sağlar. Egzersiz, karaciğerin de dâhil olmak üzere organların sağlığını iyileştirir, yağsız kas oranını artırır ve vücudunu en iyi durumda tutar. Karaciğerin ne kadar az toksin temizlerse hücrelerini güçlendirmek için o kadar fazla enerji ayırabilir.
- Günlük en az 30 dakikalık egzersiz karaciğerinin sağlığında bir fark yaratabilir. Toksinler atıldığında karaciğerin yapacağı iş miktarı azalır, böylece artan SGPT seviyeleri önlenir.
-
3Sigarayı bırak. Sigaradan çıkan duman; nikotin ve amonyak gibi toksinler içerir. Maruz kaldığında bu toksinler cildine yapışır, emilir ve karaciğere vücudundaki tüm toksinlerden kurtulmak adına filtreleme yapmak için başka bir iş yükler. Pasif içicilikten de kaçınmak en iyisidir çünkü bunun benzer etkileri vardır.
- Sigara sadece SGPT seviyelerin için değil aynı zamanda kalbin, akciğerlerin, böbreklerin, cildin, saçların ve tırnakların için de kötüdür. Sigara içmek çevrendekilere de aşırı rahatsızlık verir. SGPT seviyelerin yüksek değilse bile bunu bu nedenlerle yap.
-
4Diğer zararlı kimyasallara da maruz kalma. Hava kirliliğinden kaynaklanan duman, havada yayılan diğer zararlı kimyasalların yanı sıra keskin kokulu gazlar, benzin ve amonyak içerir. Sürekli olarak bu toksinlere maruz kaldığın bir ortamda yaşıyorsan veya bu ortamda çalışıyorsan maruziyetini mümkün olduğunca azalt. Bu toksinler cildinden emilerek karaciğere zarar verebilir ve SGPT seviyelerini yükseltebilir.
- Zehirli gazların etrafında olman gerekiyorsa her zaman uzun kollu giysiler, pantolonlar, eldiven giy ve maske tak. Ne kadar çok önlem alırsan o kadar sağlıklı olursun; özellikle uzun vadede.
-
5Fazla kilolu veya obezsen kilo vermeye çalış. Kilo sorunlarıyla mücadele ediyorsan karaciğer yağlanması geliştirme riskin olabilir ve bu da SGPT seviyelerinin yükselmesine neden olabilir.[7] X Güvenliir Kaynak Mayo Clinic Kaynağa git Kilonu kontrol etmenin güvenli ve etkili yolları hakkında doktorunla konuş veya ondan seni Sağlık Bakanlığı onaylı bir diyetisyene yönlendirmesini iste.
Reklam
- Çoğu insan için kilo vermenin en güvenli ve en etkili yolu egzersiz yapmak ve sağlıklı, işlenmemiş gıdalardan makul miktarlarda yemektir. Hangi diyet ve egzersiz türlerinin sağlıklı ve senin için uygun olduğunu doktorunla konuş.
Kısım 3
Kısım 3 / 3:Tıbbi Tedavi Görmek
-
1Kan tahlili yaptır. SGPT seviyen bir kan tahlili ile ölçülebilir. Akut karaciğer hasarı durumunda artık hücre duvarlarından kanına sızabildiği için SGPT seviyeleri çarpıcı bir şekilde yükselir. Bununla birlikte, SGPT seviyelerindeki bir artış, son zamanlarda gerçekleştirilen yorucu faaliyetler veya egzersizler nedeniyle yükselebileceğinden dikkatlice doğrulanmalıdır.
- SGPT'nin seviyesindeki bir yükselme, karaciğer hasarı teşhisini doğrulamaz. Bir hastanın gerçekten karaciğerinin zarar görüp görmediğini doğrulamak için diğer karaciğer testleri ile birlikte kullanılmalıdır.
- Altta yatan farklı nedenler SGPT seviyelerinde farklı yükselmelere neden olabilir. Örneğin, alkolden kaynaklanmayan karaciğer yağlanması ABD'de hafif SGPT yükselmesinin önde gelen nedenidir. Karaciğer yağlanması, obezite ve insülin direnci ile ilişkili bir durumdur. SGPT'de hafif bir yükselme yorucu egzersiz veya tiroid hastalığı ile de ilişkilendirilebilir.
-
2Reçetesiz satılan ilaçları almayı bırak. Karaciğerin zaten hasar görmüşse ve doktorunun reçetelemediği ilaçları almaya devam edersen karaciğer bu ilaçları metabolize etme ve karaciğer hasarına daha fazla katkıda bulunabilecek zararlı maddeleri filtreleme yükü altına girer. Yalnızca doktorunun almana izin verdiği ilaçları alman en iyisidir.
- Şüphen varsa doktoruna danış. Hepatotoksik (karaciğer için zehirleyici) ilaçlar vardır. Doktorun seni hepatotoksik olmayan ilaçlara yönlendirebilir. Eczacın da reçetesiz satılan hangi ilaçların karaciğerine zararlı olabileceği konusunda sana tavsiyede bulunabilir.
- Antibiyotikler ve steroidal olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) gibi ilaçlar, SGPT ve SGOT seviyelerinin yükselmesine neden olabilir. Olası karaciğer hasarını önlemek için doktorunla farklı ilaç türleri hakkında konuşmak akıllıca olur.
- Asetaminofen içeren ilaçları kullanırken özellikle dikkatli ol. Asetaminofen, ağrı kesici ilaçlar ve soğuk algınlığı ve grip ilaçları dâhil olmak üzere reçetesiz satılan birçok ilaçta ortak bir bileşendir.
-
3Kortikosteroid almayı düşün. Bu ilaç, vücudun bağışıklık sisteminin aktivitesini azaltarak çalışır. Ayrıca doku hasarını azaltmak için enflamatuar kimyasalların üretimini azaltarak enflamasyonu da azaltır. Bunlar ağızdan alınabilir veya damar yoluyla enjekte edilebilir. En yaygın kortikosteroidler Hidrokortizon, Prednizon ve Fludrokortizon'dur.
- Enflamasyon azaldığında karaciğer hücreleri yenilenmeye başlar ve bu sayede SGPT'nin kan dolaşımına salınması azalır.
- Kortikosteroid'lere başlama konusunda doktorunla konuş. Doktor onayı olmadan hiçbir ilaca başlanmamalıdır.
-
4Antiviral ilaçlar al. Karaciğerde, hepatitte olduğu gibi bir virüs kaynaklı bir enfeksiyon olabilir. Bir kan tahlili yaptıktan sonra doktorun enfeksiyonun altında hangi virüsün yattığını bilecek ve Entekavir, Sofosbuvir, Telaprevir gibi antiviral ilaçlar reçete edecektir.
- Bu, kortikosteroid'lerle aynı şekilde çalışır. Enfeksiyon ortadan kaldırıldıktan sonra karaciğer hücreleri yenilenmeye başlar ve bu sayede SGPT'nin kan dolaşımına salınması azalır.
-
5İnterferon alma konusunda doktorunla konuş. Bunlar; virüsler, bakteriler, tümör hücreleri veya parazitler gibi yabancı cisimlerin varlığına yanıt olarak vücudun konakçı hücreleri tarafından salınan proteinlerdir. Bu ilacı almak, bu yabancı cisimleri öldürmek için vücudun bağışıklık sisteminin koruyucu savunmasını tetikler.
- Enfeksiyon ortadan kaldırıldıktan sonra SGPT azalmaya başlar. Karaciğer hücreleri, seviyeni düzenleyerek yenilenmeye başlar. Yeni hücrelerle SGPT kan dolaşımına sızamaz.
- İnterferonlar; baş dönmesi, saç dökülmesi, iştahsızlık, yorgunluk, nefes almada güçlük ve grip benzeri belirtiler gibi çok çeşitli yan etkilere neden olabilir.[8] X Kaynağı araştır Yeni bir tıbbi tedaviye başlamadan önce daima doktorunla potansiyel riskler ve yan etkiler hakkında konuş.
-
6Bitkisel takviyeler almayı düşün. Bitkisel takviyelerle bir araya getirilmiş yaşam tarzı ilaçları (hayatı tehdit edici olmayan, ağrısız küçük tıbbi sorunlara yönelik ilaçlar) SGPT seviyelerinin düşürülmesine yardımcı olabilir. Bunlardan herhangi birinin senin için güvenli ve uygun olup olmadığını anlamak için doktorunla konuş. Düşünülmesi gereken olası takviyeler şunlardır:
- Devedikeni. Toksik kimyasallardan ve zararlı ilaçlardan kaynaklanan karaciğer hasarını önler ve onarır. 100mg ila 1000mg biçimlerinde mevcuttur. Standart devedikeni dozu günde 2-3 kez 200 mg'dır.[9] X Kaynağı araştır Hikino H, Kiso Y (1988). Natural products for liver disease. Econ Med Plant Res., 2:39-72
- Inositol. Karaciğere yağları parçalamada yardımcı olur. Ancak bu, karın ağrısına ve ishâle neden olabilir. 500mg ve 1000mg biçimlerinde mevcuttur. Günde üç kez 500 mg alabilirsin.
- Dulavratotu kökü. Karaciğeri temizlemeye yardımcı olur ve karaciğer hasarının artmasını öler. 500mg ila 1000mg arası biçimlerde mevcuttur. Günde üç kez 500 mg alabilirsin.
-
7Hedef SGPT seviyenin ne olduğunu bil. Referans aralıkları laboratuvardan laboratuvara farklılık gösterir ve kullanılan yönteme bağlıdır. Bununla birlikte, normal değerler genellikle belirli aralıklar içinde bulunabilir. SGPT seviyeleri için normal aralık litre başına 10 ila 40 IU'dur (uluslararası birim).[10] X Kaynağı araştır
Reklam
- Hepatit vakalarında değerler önemli ölçüde yüksektir (normal üst sınırının 15 katından fazla) ve ciddi yanıklar, siroz, tıkayıcı sarılık ve karaciğer tümörlerinde orta derecede yüksektir (normal üst sınırın 5-15 katı). Pankreatit, şok, enfeksiyöz mononükleoz ve kalp krizinde hafif bir artış (normal üst sınırın 5 katından az) olur.
Referanslar
- ↑ https://labtestsonline.org/tests/alanine-aminotransferase-alt
- ↑ http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24272594
- ↑ https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/liver-fatty-liver-disease
- ↑ http://www.health.harvard.edu/newsletters/Harvard_Health_Letter/2011/January/when-the-liver-gets-fatty
- ↑ http://www.cdc.gov/salt/
- ↑ American Association for the Study of Liver Disease, n.d.
- ↑ https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/nonalcoholic-fatty-liver-disease/symptoms-causes/syc-20354567
- ↑ https://www.medicalnewstoday.com/articles/320945.php
- ↑ Hikino H, Kiso Y (1988). Natural products for liver disease. Econ Med Plant Res., 2:39-72