LENFOSİTLER
Lenfositler, dolaşımdaki lökositlerin % 20-25’ini oluşturur. 8-10 m çaplarıyla eritrositlerden biraz büyük hücrelerdir. İri, heterokromatik çekirdekleri bulunur. Küçük lenfositlerde çekirdek hücrenin % 90’ ını kaplar. Periferinde kalan dar sitoplazma, açık mavi boyanır ve az sayıda azürofilik granül, mitokondri, ribozomlar ve GER ve küçük bir Golgi kompleksleri içerir. Boyutlarına göre küçük, orta boy (12-15 m ) ve büyük (15-18 m) tipleri vardır. Orta ve büyük lenfositler daha azdır.
Lenfositler B-lenfosit, T-lenfosit ve null hücreler olmak üzere 3 fonksiyonel tipe ayrılır. Morfolojik olarak birbirlerinden ayırt edilemeseler de yüzey markerları nedeniyle immünositokimyasal olarak tanınabilirler. Dolaşımdaki lenfositlerin % 80’ini T-lenfositler, % 15’ ini B-lenfositler oluşturur. Geri kalanlar ise null hücrelerdir. T-lenfositler uzun ömürlüdürler ve yıllarca yaşarken B-lenfositler birkaç ay yaşar.
B-lenfositler kemik iliğinde, T-lenfositler ise timus korteksine göç ederek burada olgunlaşarak spesifik yüzey markerlarını ve reseptörleri eksprese etme özelliği kazanarak immün yetenekli hücreler olurlar. İmmün yetenekli hücre olduklarında olgunlaşma alanlarını terkederler, lenfoid sisteme girerler ve mitoz bölünmeler geçirerek hücre kolonileri oluştururlar. Bir özel koloninin tüm üyeleri aynı antijeni tanırlar ve cevap verirler.
Spesifik bir antijenle uyarıdan sonra hem B hem de T hücreleri çoğalırlar ve 2 populasyona farklanırlar.
Bellek hücreleri (memory cells): İmmün cevaba katılmazlar fakat daha sonra aynı antijenle veya yabancı madde ile karşılaşmaya hazır durumda immünolojik hafızalı koloni olarak kalırlar.
Effektör hücreler: B ve T hücreler (ve bu hücrelerin alt tipleri) olarak sınıflandırılırlar.
Effektör Hücreler: B-lenfositler humoral (sıvısal) aracılıklı immün sistemden sorumludurlar. Antijenlere karşı antikorları sentezleyen plazma hücrelerine farklanırlar. T-Lenfositler hücresel aracılıklı immün sistemden sorumludur. Bazı T-lenfositler sitotoksik T hücrelerine (T killer cells-CTLs), farklanırlar. Bunlar yabancı cisimlerle ve viral olarak değişmiş hücrelerle fiziksel kontakt kurar ve öldürürler. Bazı T-lenfositler ise çoğu sıvısal ve hücresel yanıtların başlatılıp geliştirilmesi (yardımcı- helper cells) veya baskılanmasını (T- supressör cells ) sağlayan tipler olmak üzere farklanırlar. T-lenfositler, sitokinler (lenfokinler) olarak bilinen sinyal moleküllerini salgılayarak bu işlevleri gerçekleştirirler.
Null Hücreler: Dolaşımdaki stem hücreler ve natural killer hücreler olmak üzere 2 hücre grubunu içerirler. Dolaşımdaki stem hücreler, kanın tüm şekilli elementlerini oluştururken; natural killer hücreler T-lenfositlerin etkisi olmaksızın bazı yabancı ve viral olarak değişmiş hücreleri öldürebilirler