Ağustos 26, 2020
Güney Afrikalı önder Nelson Mandela Rolihlahla bir savaşçıydı. ‘Apartheid’ denilen ırk ayrımına karşı savaştı.Apartheid,Güney Afrika hükümetinin insanları ırklarına ve ten renklerine göre ayıran resmi politikasıydı.
Nelson Mandela Rolihlahla(bir ağacın dalını çekmek* anlamına gelir) 18 Temmuz 1918 Mvezo’da doğdu.Tembu halkının Madiba yerlilerinden Henry Mandela’nın oğluydu.Babası kabile şeflerine danışanlık yapardı ama yerel sömürgeci ile bir anlaşmazlık yüzünden ünvanını ve servetini kaybetti.Babasının ölümünden sonra Nelson Tembu’nun rızası olan Jongintaba tarafından büyütüldü.
Nelson Mandela Metodist Kilisesi’nde vaftiz edilmişti.Metodist okulunda yatılı olarak büyümüştü.Ailesinde okula giden ilk kişiydi.Nelson Güney Afrika Yerli Koleji’ne daha sonra Fort Hare Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldı.Burada siyasete karıştığı için uzaklaştırıldı.1942 yılında sonradan girdiği Vitvaterstrand Üniversitesi’nden mezun oldu ve avukat yeterlilik sınavını geçip avukat oldu.(Vitvaterstrand Üniversitesi’nden mezun olan ilk siyahi avukattır.)
2.Dünya Savaşı sırasında 1943-44 yılında Mandela Afrika Ulusal Kongresi’ne (ANC) katıldı ve Gençlik Kolları başkanı oldu.Aynı yıl Evelyn Ntoko Mase ile evlendi.Mandela daha sonra örgütü canlandırıp iktidardaki Ulusal Parti’nin Apartheid politikasına karşı çalışmalarda bulundu.Bu kuruluşun tek bir amacı vardı:Güney Afrika ‘da yaşayan Siyahilarin özgürlüğü için savaşmak.
20 yıl boyunca Mandela ,1952 Defiance Kampanyası ve 1955 Halk Kongresi de dahil olmak üzere Güney Afrika hükümetine ve ırkçı politikalarına karşı barışçıl,şiddet içermeyen eylemleri yönetti.Fort Hare Üniversitesi’nde tanıştığı Oliver Tambo ile ortak olarak Mandela ve Tambo adlı hukuk bürosunu kurdu.Hukuk firması ,temsil edilmeyen siyahilere ücresiz ve düşük maliyetli bir hukuk müşavirliği sağladı.
Mandela ANC’nin hükümete karşı savaşında şiddete başvurulmasını istemiyordu.Ama polis silahsız Siyahileri öldürünce Mandela düşüncesini değiştirdi.1961’de hükümete karşı sabotaj yapılmasını ve gizli çalışmalarla hükümetin devrilmesini amaçladığı Umweto we Sizwe’yi(Ulusun Mızrağı) kurdu. Hükümet ANC’yi yasadışı ilan etti.1962’de ise ,Mandela’nın hükümete karşı eylemlerinden suçlu olduğuna karar verdi.Mandela beş yıl hapis cezasına çarptırıldı.Ertesi yıl başka suçlardan da suçlu olduğu gerekçesiyle cezası ömür boyu hapse çevrildi.Mandela Kasım 1962’den Şubat 1990’a kadar 27 yıl Robben Adası’nda hapis yattı.Bu süre zarfında tüberküloza yakalandı.
1980’lere gelindiğinde dünyada pek çok insan Mandela’nın Güney Afrika için beslediği umutları öğrenmişti.1982’de Mandela ve diğer ANC liderleri,Güney Afrika hükümeti ile aralarındaki temasın sağlanması için iddaa edildiği üzere Pollsmoor Hapishanesi’ne taşındı.1985 yılında Başkan P.W. Botha ,Mandelanın silahlı mücadeleden vazgeçme karşılıüında serbest bırakılmasını sundu ancak teklif reddedildi.Serbest bırakılması için yerel ve uluslararası baskıların artması ile hükümet birkaç görüşme daha yapsa da anlaşma sağlanamadı.
1990 yılının başlarında Güney Afrika Cumhurbaşkanı F.W. de Klerk Mandela’nın serbest bırakılmasını emretti.Cumhurbaşkanı de Klerk ile Mandela ,hangi ırktan olursa olsunlar,Güney Afrika ‘da yaşayan bütün insanların eşit olması için birlikte çalıştılar.
1993’te Mandela ve Başkan de Klerk , Güney Afrika’daki Apartheid’e karşı mücadelerinden dolayı Nobel Barış ödülüne layık görüldüler.
Güney Afrika’da Mandela ve Başkan Klerk’in çalışmalarıyla siyahiler ve beyazlar arasında müzakereler başladı.Her ırktan insanın eşit olarak katıldığı ilk seçimler 27 Nisan 1994’te yapıldı.10 Mayıs 1994’te 77 yaşındaki Mandela Güney Afrika Cumhuriyeti’nin ilk siyahi Cumhurbaşkanı oldu.
1994’ten Haziran 1999’a kadar Başkan Mandela çeşitli alanlarda siyahilerin de bulunduğu düzenlemeler yaptı.Siyahi Güney Afrikalıları bir zamanlar nefret edilen Milli Rugby takımına teşvik ederek siyahiler ve beyazlar arasında kaynaşmayı sağladı.1955’te Güney Afrika,ülkeye saygınlık ve prestij getiren Rugby Dünya Kupası’na ev sahiplipi yaptı.Ayrıca o yıl Mandela bundan dolayı Başarı Nişanı aldı.
Başkanlığı süresince Mandela ,Güney Afrika ekonomisini düzeltmek için de çalışmalar yaptı.İmar ve Kalkınma Planı ile iş,barınma ve temel sağlık hizmetlerinin oluşturulmasını finanse etti.
1996’da Mandela,çoğunluk kuralına dayanan güçlü bir merkezi hükümet kurdu ve hem azınlık hem de ifade özgürlüğünü güvence altına aldı.
1999 Genel Seçimleri ile Mandela aktif siyasetten ayrıldı.Ama yoğun programına devam etti.Güney Afrika’nın kırsal merkezindeki okuları ve klinikleri inşa etmek için para topladı.Ayrıca Burundi iç savaşında arabulucuk yaptı.18 Temmuz 2007’de Mandela eşi Graca Machel ile dünya üzerindeki HIV/AIDS,fakirlik,iklim değişikliği sorunlara çözüm bulmak için The Elders’i(Yaşlılar) kurdu.Desmond Tutu,Kofi Annan,Jimmy Carter,Li Zhaoxing,Mary Robinson ve Muhammed Yunus gibi isimler bu örgütün içerinde bulundular.
Hollwood’un ünlü aktörlerinden Will Smith 2008 yılında Mandela’nın 90.doğum günü şerefine bir kutlama düzenledi.Londra’da Hyde Park’ta yapılan kutlamaya 50 bin kişi katıldı.Mandela’nın HIV/AIDS’le mücade için kurduğu hayır kurumuna destek için düzenlenen kutlamaya Mandela’nın hapishane numarası olan‘46664’adı verildi.
Mandela Ocak 2011’de akciğer enfeksiyonu geçirdikten sonra 2012’nin başlarında mide rahatsızlığı nedeniyle ameliyat olmuştu.5 Aralık 2013’te 95 yaşında,Johannesburg’da evinde öldü.Mandela’nın ölüm gününde Devlet Başkanı Jacop Zuma “Ülkenin neresinde olursak olalım,dünyanın neresinde olursak olalım,içinde hiçbir kimsenin sömürülmediği bir toplum vizyonunu benimseyelim”sözlerini Mandela’ya atfederek söyledi.
1994’te Mandela çoğunu hapishanede gizlice yazdığı Uzun Özgürlük Yürüyüşü adlı otobiyografisi yayınlandı.Ayrıca yaşamı ve mücadelelerini anlatan eserler de yayınlandı:
Nelson Mandela Rolihlahla hayatı boyunca 250’den fazla ödül almıştır.1992 yılında da Türkiye Mandela’ya Atatürk Barış Ödülü verilmesini kararlaştırmıştı.Ancak Mandela bu ödülü reddetti.Reddinin gerekçesi olarak Türkiye’deki Kürt halkına yapılan ayrımcılığı göstermiştir.ANF aracılığıyla ödülü reddettiğini belirten Mandela bu davranışının Atatürk ile hiçbir ilgisi bulunmadığını da belirtmiştir.
Kaynakça:
Nelson Mandela Rolihlahla Kimdir?