EKONOMİ BÜLTENİ
05 Aralık 2016, Pazartesi
İtalya'daki referandumdan "Hayır" çıkması ile ilgili yorumları yarın paylaşacağım. Ancak geçen haftaya bir geri dönmek gerekiyor önce.
Zor günlerde yaratıcılık kendiliğinden ortaya çıkar. Mesela radyasyon ölçen aletlerden dikiş makinasına kadar birçok çözüm kriz zamanlarında ortaya çıkmıştır. Bunlar önemli detaylar.
Ancak kriz anlarında ortaya çıkan her çözüm, normal günlerde kullanışlı olmayacağı gibi, bu gibi zamanlarda ortaya atılan her fikir de "çözüm" olarak ifade edilemez.
Mesela "döviz varlılarınızı TL'ye çevirin" şeklinde bir önermenin aslında pratik bir tarafı yoktur. Hem dünyada hem de Türkiye'de döviz mevduatının aslında ulusal paranın türevi olan dövize endeksli mevduat olduğunu bilmeden herhangi bir öneride bulunmamak lazım. Aslına bakılırsa basılmış Dolar ile Dünya'daki döviz mevduatını karşılaştırdığımızda 1'e 40 gibi bir oranla karşılaşıyoruz. Yani "Haydi Bankalardaki Dolarları kasaya koyalım" seferberliği başlasa sonuç epeyce traji komik olur.
Eskiden Sovyetler Birliğinde "Biz Vatandaşa Maaş veriyormuşuz gibi yapıyoruz, onlar da yaşıyormuş gibi yapıyorlar" diye espri yapılırmış. Bugün de "Biz vatandaşın mevduatını Dolar'a çevirirmiş gibi yapıyoruz, onlar da Dolarları varmış gibi yapıyorlar" deniyor.
Nasıl ki TL Miktarı mevduat ve kredi çarpanı ile kaydi olarak büyüyor, Dolar da aynı koşullarda büyümeye devam ediyor. Dolayısıyla "Dolar bozun" demenin ne faydası ver ne de zararı. Ancak dikkat edilmesi gereken bir konu var.
BIST'in Cuma günü döviz varlıklarını TL'ye çevirmesi ile ilgili birçok televizyon benden yorum almak istedi. Ben de "satış yapılan döviz miktarını bilmeden yorum yapamam" dedim. Yani, 50-60 Milyon Dolarlık bir satışla Dolar/TL'yi 3.58'den 3.52'ye indirmişlerse, bu iyi bir haber olurdu. Ancak 250-300 Milyon Dolar ya da daha fazla bir döviz varlığı TL'ye çevrilmiş ise o zaman bu adım "romantik" bir hareketten öteye geçmemiştir diyebiliriz.
Tam olarak ne kadar döviz satışı yapıldığını bilinmediği için, yorum yapmanın doğru olmadığını düşünüyoruz. Bu hafta başka kurumlardan da döviz satışı yapılırsa, sonuçlarını değerlendireceğiz elbette.
Sağlıklı, mutlu ve bol kazançlı bir gün dileğiyle,
Prof. Dr. Emre ALKİN
EKONOMİST