Wuxia hakkında oldukça detaylı bilgilere zaten geçen aylarda değinmiştim; Wuxia, tarihi, hikayeleri, roconları …vb. Wuxia (tam sözlük anlamı Yiğit Savaşçı), en özet şekilde, Kahraman (Hero; Yiğit, korkusuz, kahraman … v.b) olarak nitelenen kişilerin (asker, dövüş sanatçısı, savaşçı, asi … vb) hikaye ve maceralarını anlatan bir türdür. Bu hikayelerin kökeni M.Ö 200-300 kadar gider, ve zaman ilerledikçe çeşitli evrimlerden geçerek günümüze kadar gelmişlerdir. Ama hikayelerin kökeni tarihsel olduğu için, genellikle tarihi konsept içinde ve o çağa uygun dövüş stilleri (mesela yumruk, tekme), ve eski moda silahlarla (kılıç, balta, mızrak …vb) sunulur.
Bu nedenle, Wuxia oldukça kafa karıştırıcı bir edebiyat ve sinema türü gibi görülebilir, çünkü bu türe (ve diğer uzak doğu filmlerine) oldukça yüzeysel bakanlar, Wuxia ürünlerini eski çağlarda geçen dövüş sanatları ürünleri ile karıştırıp, neredeyse Wuxia Filmi = Tarihsel Dövüş Sanatları Filmi durumuna indirgemesidir. Peki gerçekten böyle midir ? … Wuxia türü basitçe Dövüş sanatları filmleri midir, yoksa onlar içinde bir alt tür müdür ? Yoksa Dövüş sanatları filmleri mi Wuxia edebiyatından türemiştir ?… Yani Tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan meselesi ! Ya da belkide, aynı kökenden ama farklı yönlere doğru evrilmiş türlerdir. Aslında benim en çok tuttuğum seçenek bu sonuncusudur, ve izlediğim yüzlerce uzakdoğu Wuxia ve dövüş filminden sonra, kendimce gerçek wuxia özünü tanımlayan 3 özelliğe değinmek, ve diğer dövüş filmlerinden ne kadar farklı olabileceğini göstermek isterim.
- Hikaye ve alt metni (epik hikaye ve verdiği didaktik ve etik mesajlar , ve zekice yapılmış bağlantı ve süprizler….vb); Wuxia türünün temeli elbette hikayesidir, ve bu hikayeler onları diğer sıradan dövüş filmlerinden ayırır. Yan element olarak aşk, romans, tutku, hırs, intikam .. gibi şeyler içerebilir, ama her zaman ve daima didaktik ve etik alt-metin mesajları olmalı. Bunun sebebi, bu hikayelerin ilk baştaki asıl doğuş sebebinin gerçek hayatta süregelen zalimliğe ve haksızlığa karşı, halkın bu hikayelerle bir nevi ideal ve ütopik karakter ve maceralarla avunmaları olmasıdır. Yani aslında hikayelerde, kötülüğü bertaraf edip, bir nevi ideal olana ulaşma savaşı anlatılır, ve bu sebeple didaktik ve etik mesajlar kaçınılmazdır. Bu sebeple Wuxia hikayelerinin bu idela ulaşma konsepti çağlar boyunca otoriteler tarafından hep tehlikeli bulunmuş, ve hikayelerinde ki bu alt metinler ve asi karakterler yüzünden, onlardan çekinmiş ve yasaklamaya bile çalışmıştır. Ayırca bundan başka, hikaye akışı zekice ve aydınca yazılmış olmalı; bağlantı ve süprizler zekice olmalı.
- Karakterler ve onlara uygun cast seçimi; Wuxia’nın ana konusu Kahramanların hikayeleri olduğundan, karakterlerin işlenişi ve bunlara uygun oyuncu seçimi elbette çok önemlidir. Baş kahraman her zaman destansı, prensipli ve adil bir karakterde olmalı (yada bu kötüden iyi özelliklere doğru evrilme süreci anlatılmalı), kendisinin anti-tezi kötü-şeytani elemanlara karşı baş kaldırmalı, gerçek adalet için gönüllüce ve kararlıca savaşmalı. Bundan başka, baş kahramanın içsel çatışmaları da, hikaye akışı içinde, olabildiğince iyi bir şekilde yansıtılmalı. Ayrıca ruhsal karakteri gibi, fiziksel görünüşü de oldukça ideal ve insanı etkileyecek bir estetikte olmalı. Öyleki, sadece görüntüsüyle bile düşmanı (ve seyirciyi) etkisi altına almalı. Bu demek değil ki, aktör ve aktrisler illa çok yakışıklı ve güzel olmak zorunda. Ama durgun güzellikten çok önemli olan, karakterin fiziksel (giyim ve görünüşü … vb) ve ruhsal duruşunu (ruh hali, espri anlayışı, öfkesi… vb) hakkıyla yansıtılmalıdır.
- Estetik-Sanatsal Sunum; hemde her yerde ve herşey için; Hikaye ve karakterlerin sunuluşunda önemli yer tutan arka plan elementlerin (kostümler, dekor, peyzaj ..vb) sunuluşu da oldukça çok önemlidir. Wuxia türünde her ayrıntı göze hoş gelmeli ve belli bir sanatsal konsept içinde özenle tasarlanmalı. Yani hikaye ve karakterlerde ki idealizm gibi, diğer ayrıntılarda esterik-sanatsal çerçevede gösterilmeli. Çünkü bu estetik ve sanatsal yansıtmalar Wuxia türünü diğer dövüş sanatları filmlerinden ayıran en temel özelliklerden biridir.
Bence, gerçekten iyi olan wuxia filmleri bu saydığım 3 özelliği de hakkıyla içeriyor olmalı. Ve vasat olanlar ise sadece 1 yada 2 tanesine sahiptir. Dikkat ederseniz, hikayenin geçtiği çağ, yada Dövüş sanatları konusuna değinmedim bile. Çünkü, bir kere bence, Wuxia filmleri tarihi filmler değil, kahramanlık filmleridir ve kahramanlık hikayeleri her çağda ve zamanda olabilir. Ayrıca, Dövüş sanatları da hikayenin geçtiği zamana (çağa) göre değişkenlik gösteren bir şeydir. (Mesela Wuxia türündeki süpergüçlerin kullanımı çok sonradan eklenmiş ve yaygın olmuştur, ama erken dönem Wuxia hikayelerinde süper güç kullanımı yoktur). Hikaye eski çağlara geçerse Dövüş Sanatları daha çok yumruk, tekme, ve eski moda silah (kılıç, mızrak, ok ..vb) ağırlıklı olur. Ama günümüzde geçerse, o zaman devreye ateşli silahlar gireceğinden eski moda dövüşlerin pek bir işe yaramayacağı aşikardır. O nedenle Dövüş sanatlarının günümüze uyarlanmış bir şekilde sunulması daha mantiki olacaktır. Ayrıca Dövüş sanatlarını sadece tekme-yumruk, yani eski moda dövüş sporlarına indirgemek, hatalı bir düşünüştür. Çünkü Dövüş Sanatları sadece ve illa fiziksel güç gösterileri değildir, ayrıca zihinsel ve ruhsal alanlarıda kapsar. Zira Çin Wuxia ve ayrıca Dövüş Sanatları Filmlerinde sıklıkla kullanılan Kung Fu konseptinde dendiği gibi; Kung fu aslında insanın içindeki gücü ortaya çıkarma sanatıdır. Bu güç fiziksel olabileceği gibi zihinsel ve ruhsal da olabilmekte, ve hemen her alanı kapsabilmektedir. O nedenle Kung fu’yu sadece fiziksel dövüşlerle kısıtlamak hatalı olur.
Özetle; Wuxia türü saydığım bu 3 özelliğe daha çok odaklı iken, diğer düz dövüş sanatları filmleri dövüş sanatlarına odaklıdır. Bence Wuxia filmlerinde ki tarihsel arkaplan ve dövüş sanatları sadece yan elementlerdir; tıpkı içerdi aşk, romans, intikam …vb yan-elementleri gibi. O nedenle Wuxia türünü diğer sıradan dövüş sanatları türünden ayrılması gerektiğini düşünüyorum. İlerleyen günlerde modern çağ Wuxia hikayelerine ve diğer elementlerin açılımına da değineceğim. ^_^