2İşaret- Gestalt Kuramı Tolman kuramı açıklarken, “amaçlı davranışçılık” ya da “beklenti kuramı” olarak da adlandırmıştır.
3İşaret- Gestalt Kuramının Tarihçesi İşaret- Gestalt Kuramı, Edward Chace Tolman tarafından ortaya konmuş bir kuramdır.Edward Chace Tolman ( )
4İşaret- Gestalt Kuramına Göre, Davranışın parça parça ele alınması yerine bütün olarak değerlendirilmesi gereklidir.
5Amaçlı Davranışçılıkİnsan ve hayvan davranışları yalnızca uyarıcılara verilen tepkiler değildir.Davranışlar karmaşık bilişsel yapılardan oluşur.İnsan ve hayvanların davranışları amaca yöneliktir.
6Davranışlarımız belli amaçlara dönüktür! Hoşlanmadığımız bir durumdan kaçınırız,Hoşlandığımız bir duruma kavuşmak isteriz,Ayrıca belli davranışları izleyen belli kazanımları bekleriz.
7Birey işyerine kendi otomobiliyle gidebilir Birey işyerine kendi otomobiliyle gidebilir. Otomobili o gün yoksa taksiyle, otobüsle, bisikletle gidebilir. Ya da yürüyebilir.Bu durumda seçilen davranış, amaca yönelik refleksif bir tepki değildir. Organizma değişen çeşitli koşullara, sınırlamalara göre kendi bilgisini kullanarak amaca ulaştıracak davranışı seçer ve uygular.
8Bütünsel/ Bütüncü (Molar) Davranış Organizmanın gözlenen davranışını yorumlarken, onun amaçları ve davranışa yönelik planları ile bütün olarak ele alınması gereklidir.Bütünsel davranışlar reflekslerden farklı olarak, öğrenilmiş davranışlardır.
9Tolman’a Göre Öğrenme Temelde çevreyi keşfetme sürecidir. Organizma, araştırma yoluyla, belli bazı olayların, belirli başka olaylara yol açtığını ya da bir işaretin, diğer bir işarete götürdüğünü keşfeder ve bunları kullanarak amacına ulaşır.
10Tolman’a Göre ÖğrenmeTolman farenin, birkaç gün yiyecek olmaksızın labirentte serbestçe dolaşmasını sağlamıştır.Daha sonra labirentin çıkış noktasına yiyecek koymuş, farenin labirentin çıkmaz yollara sapmadan kolaylıkla yiyeceği bulduğunu gözlemiştir.
11Tolman’a Göre ÖğrenmeBu durum, henüz yiyecek konmadan farenin labirenti tanımaya çalıştığını ve labirentin yollarını öğrendiğini kanıtlamaktadır.
13Öğrenme tanımıDavranışta değişme var mı?Daha önce labirent içinde hem sağa hem sola dönen fare artık yiyeceğin olduğu yöne gitmektedir.Değişiklik yaşantı kazanma sonucunda mı gerçekleşmiş?Farenin çevresiyle girdiği etkileşimler sonucunda edindiği bilgiler bu davranış değişikliğine yol açmıştır.Davranıştaki değişiklik nispeten kalıcı mı?Fare bir süre daha labirente konulduğunda kendisini yiyeceğe götüren yöne gitmeyi tercih edecektir. Bu durum çevresine ilişkin kazanacağı yeni bilgilerle değişebilir ancak nispeten de olsa kalıcıdır.
14Bilişsel HaritaTolman, farenin labirente ait birimleri öğrenirken zihninde bir tür “bilişsel harita” oluşturduğunu öne sürmüştür.
15Organizma çevreye ilişkin kazandığı bilgileri (yer öğrenmeleri) birbirinden bağımsız birimler halinde değil, organize edilmiş bilgi halinde saklar.Organizmanın çevreye ilişkin organize edilmiş bu bilgi türüne bilişsel harita adı verilir.Tolman, organizmanın bilişsel haritasını kullanarak kendisini en kısa şekilde amaca ulaştıran yolu seçmesine en az çaba ilkesi adını vermiştir.
16BeklentiOrganizmanın çevreyle etkileşimi sonucunda hangi uyarıcılar hangi uyarıcıların takip edeceğine ya da hangi davranışın sonucunun ne olacağına ilişkin edinmiş olduğu bilgilerdir.
17İnanış-Beklenti Sistemi “İnanış-beklenti sistemi” bir uyarıcıya yönelik (Birinci uyarıcı: U1) davranış (Birinci tepki: T1) ile davranışın sonuçlarını izleyen yeni bir uyarıcı (İkinci uyarıcı: U2) arasındaki ilişkidir.
18Bir örnek verelim; U1 ; Karnınız çok aç T1 ; Yeni açılan pideciye gitmeye karar verdiniz!U2 ; Nefis bir pide yeme beklentisi içindesiniz
19U-T’yi açıklamak yetmez. Zile basan kişinin davranışı zil uyarıcısıyla basma tepkisi arasındaki bağdan ziyade kendi amacıyla ilişkilidir.Eğer zil çalmazsa kişi kapıya vurmayı deneyecektir.Molar davranış esnektir, değişebilir.Kişi kapıya vurarak ses çıkarmasının içeride birisi varsa onun kapıyı açmasına yol açacağı şeklinde bir beklentiye sahiptir.Amacı zile basmak değil, kapının açılmasını sağlamaktır.U1 ; Kapının ziliT1 ; Zile basmaU2 ; Çalan zili duyma beklentisi içerisindesiniz.
20Ödül BeklentisiTolman’a göre öğrenmenin gerçekleşmesi için ödül gerekli değildir.Bir ödülün varlığı, hayvan ya da insanın daha önceden öğrenilmiş davranışı göstermelerini güdüler.Tolman’a göre ödül, performansı etkiler, öğrenmeyi değil!
21Ödül Beklentisi Yandaki resimde bir ödül sistemi görülüyor. Çocuk haftanın her günü, istenen etkinlikleri yaptıkça ödül olarak yıldız topluyor.Yaptığı etkinlikler, “lütfen ve teşekkür ederim” deme, dişlerini fırçalama vb...Ödül sistemi çocuğa yeni bir etkinlik öğretmekten çok, zaten bildiği etkinlikleri performansa dönüştürmesi için kullanılıyor.
22Tolman ise organizmanın elde edeceği ödülü bilerek tepkide bulunduğunu söyler. Beklentilerin doğrulanmaması zayıflamalarına yol açar.Labirentin sonunda yiyecek bulmaya alışmış olan fare , beklentisi doğrulanmadığı için davranışında sönme gerçekleşecektir.Skinner pekiştirme kavramını mekanik bir süreç olarak ele almaktadır.Bir davranışın ardından ortaya çıkan sonuç o davranışın tekrarlanma ihtimalini arttırıyorsa bu duruma pekiştirme adını vermektedir.Organizmanın aynı sonuca ulaşacağını bilerek davrandığını kabul etmez.
23DenenceOrganizmanın bir olayın sonucuna ilişkin beklentilerine denence (hipotez) denir.Denencenin doğrulanması hipotezin doğru çıkmasıdır.Bir problemi çözme durumunda organizmanın herhangi bir davranışın sonucunun ne olacağına ilişkin tahmini bir denencedir.Denence: Yeni aldığımız cep telefonunun açma kapama düğmesi olduğunu düşündüğümüz düğmesine batığımızda telefonun çalışmasını bekleriz.Telefon açılırsa denencemiz doğrulanmış olur.Bundan sonra bu tuşa bastığımızda telefonun açılmasını beklememiz artık bir denence değil beklentidir.
24Zihinsel Deneme Yanılma Tolman, labirentteki farenin yol ayrımlarına geldiğinde, bir tarafı seçip yönelmeden önce, sanki alternatifleri değerlendirir gibi birkaç saniye durduğunu gözlemlemiştir.Organizmanın, karar vermeden önce seçim noktasında durup bir süre düşünmesine “zihinsel deneme yanılma” adı verilmektedir.
25Yer ÖğrenmeTolman farelerin uyarıcı- tepki bağlantısı ile hareket etmek yerine, koşullara en uygun alternatiflere yöneldiğini ileri sürmüştür.Yer öğrenme deneyleri, organizmanın davranışlarının basit uyarıcı- tepki bağlantısı yoluyla açıklanamayacağını kanıtlamak amacı ile düzenlenmiştir.Organizmanın içinde yaşadığı çevreyi keşfetmesi sonucunda neyin nerede olduğunu öğrenmesine yer öğrenme adı verilir.
26Yer ÖğrenmeDeneyde, aç olan fare, yiyeceğe doğru tereddütsüz olarak hızlı bir biçimde koşmayı öğrenmiştir.ACABA;Fare, yiyeceğe ulaşmak için “sola/sağa dönme tepkisi”ni mi öğrenmiştir?Yoksa, fare, düzeneğin “bilişsel harita”sını geliştirmiş ve ödülün yerini mi işaretlemiştir?
27Doğru cevap?Farelerin büyük çoğunluğu, Tolman’ın bilişsel harita fikrinde olduğu gibi doğrudan ödüle gitmektedir!
28“Yiyecek” yazılı olan yerin yemekhane olduğunu varsayın “Yiyecek” yazılı olan yerin yemekhane olduğunu varsayın. Karnınız aç ve yemekhaneye doğru gitmek istiyorsunuz. Hangi yolu kullanırsınız?En kısa olan A yolunu mu, daha uzun B yolunu mu, yoksa en uzun yol olan C yolunu mu?Büyük olasılıkla A yolunu seçersiniz.Peki, A yolunun Y engeli yüzünden kapatılmış olduğunu gördünüz, o zaman hangi yola yönelirsiniz?B yolunun da kapalı olduğunu, en uzun yol olan C yolunu seçmeniz gerektiğini düşünürsünüz.
29Yer ÖğrenmeTolman ve Honzik tarafından yapılan deneyde fareler de tıpkı bizim gibi davrandılar!
30Şekil 2. Tolman ve Honzik (1930) tarafından yapılan deneye ilişkin düzenek
31Yer ÖğrenmeFareler, başlangıçta hedefteki yiyeceğe ulaşmak için genellikle A yolunu izlemişlerdir.Y engeli ile yolun kapatılması durumunda ise farelerin büyük çoğunluğu C yolunu kullanmışlardır.Sonuç;Çevremizi tanımaya çalışırız ve duruma bağlı olarak davranışlarımızı düzenleriz.
32Gizil/ Örtük Öğrenme“Gizil öğrenme”, öğrenme sürecinin deney yapılırken kendini göstermediği, fakat daha sonraki bir anda öğrenilen davranışın ortaya çıktığı durumlara verilen addır.Bilişsel haritaların oluşturulmasının ardından, bireyin duruma göre bu haritayı kullanmasını içermektedir.
33Gizil öğrenme için ödül ya da pekiştireç gerekli midir? Tolman’a göre, bilişsel haritaların oluşması için ödül gerekli değildir.Ödül, öğrenmeyi değil, performansı etkiler.Tolman ve Honzik, ödül olmadan da farelerin labirenti öğrenebildiğini yaptıkları deneylerle göstermişlerdir.
34Tolman ve Honzik deneyde, üç grup aç fare kullanmışlardır; Birinci grup, labirentte hedef olan çıkış noktasına her ulaştığında yiyecekle ödüllendirilmiştir,İkinci grup hiç ödüllendirilmemiştir,Üçüncü grup ise yalnızca son on gün labirentte hedef noktaya ulaştıklarında yiyecekle ödüllendirilmiştir.
36Deneyin sonuçları;Her üç grup fare de başlangıçta daha fazla hata yapmıştır.Sürekli ödül olarak yiyecek alan grup, en hızlı ilerlemeyi göstermiştir.On birinci gün ikinci gruptakiler de pekiştirilmeye başlayınca, birden ilk gruptaki fareler düzeyinde başarı göstermişlerdir.
37Farelerin 11. günden itibaren gösterdikleri bu ani başarı nasıl açıklanabilir? Tolman bu durumu “bilişsel harita” kavramını da kullanarak açıklamaktadır.Fareler, labirente girdikleri andan itibaren çevreyi öğrenmişler, zihinlerinde bu çevreye ait bilişsel harita oluşturmuşlardır.Kendilerine verilen ödülü almak için daha önce oluşturdukları bilişsel haritayı kullanmaya başlamışlardır.Bir başka deyişle, ödül verilmeden çok önce gizil öğrenme gerçekleşmiştir.
38Güdülenme SüreciTolman’a göre yoksunluk, en temel güdülenme kaynağıdır.Yoksunluk, amaç durumundaki objeye yönelik gereksinimi arttıran, hareket ettirici bir güç meydana getirir.Güdülenme, algısal vurgulayıcı olarak önem taşır ve organizmanın çevresinde dikkat edeceği olayları belirler.Güdülenme zorunlu değildir- gizil öğrenme
40Kateksis SüreciSusayan bir çocuk gazoz görür, aslında susuzluğa ilişkin güdülenme, gazoza yönelir.Tolman bu transferansa “kateksis süreci” adını vermektedir.Kateksis, belli dürtüler ile belli nesneleri ilişkilendirme anlamını taşımaktadır.Kateksisin bir sonucu olarak, gazoz şimdi tercih edilen bir amaç objesidir ve ilerde bu çocuk, susamasa bile gazoz almak için güdülenecektir.
41Kateksis SüreciÖrn; Balık, yengeç, ıstakoz gibi ürünlerin açlığı gidermek için yiyecek olarak kullanıldığı bir çevrede yaşayan insanlar açlıklarını gidermek için bu nesneleri arama eğiliminde olacaklardır.
42Kateksis Süreciİstenen durumlara yönelik yapılan tercihlere “olumlu kateksis” adı verilmektedir.Türkler açlık dürtüsünü kuzu/dana/davuk etiyle ilişkilendirme eğilimindedir.Tam tersine, belli durumlardan kaçınma da “olumsuz kateksis” olarak ele alınmaktadır.Türkler domuz eti yemekten kaçınırlar.
43Eşdeğer inançlarAlt amaç, esas amaçla aynı etkiye sahip olduğunda, alt amaç eşdeğer inanç oluşturmaktadır.Örneğin yüksek not alma algısı, öğrencinin bir müddet sevgi ve kabul edilme ihtiyacını tatmin edecektir.
44Alan beklentileri Burada organizma neyin neye götüreceğini öğrenir. Yani bir işareti gördüğünde bir sonrakinin onu izleyeceğini öğrenir.Buna Uyarıcı- uyarıcı öğrenme denmiştir.Örn; Otobüsün durağa yaklaştığında duracağının bilinmesi
45Alan Biliş Yolları Bir problem çözme stratejisi ya da yaklaşımdır. Belli durumlarda algısal alanı düzenleme eğilimidir.Önemli olan problemi çözmede etkili olan bir stratejinin gelecekte benzer durumlarda da kullanılmasıdır.İpuçları
46Dürtü AyrımlarıOrganizmanın kendi dürtü durumunu belirlemesini ve buna uygun tepkide bulunmasını kapsamaktadır.Ör: Sevgiye ihtiyaç duyan birisinin davranışı, yiyeceğe ihtiyaç duyan birisinin davranışından farklı olacaktır.
47Hareket BiçimleriTOLMAN kuramlarında esas olarak fikirlerin ilişkilendirilmesiyle ilgilenmiştir.Bu nedenle hareket biçimini öğrenme, bir eksiği gidermeye dönüktür.
48Öğrenmenin Değişkenleri Tolman öğrenmenin basit bir uyarıcı- tepki ilişkisi olamayacağını, çok daha karmaşık süreçlerin öğrenmeyi etkilediğini ifade etmiştir.
49Öğrenmenin Değişkenleri Öğrenmeyi etkileyen üç temel değişken türü vardır. Bunlar:Bağımlı değişken (gözlemlenen ve ölçülen davranışlar ya da tepkiler)Bağımsız değişkenlerÇevresel değişkenlerBireysel farklılık değişkenleriAra değişkenler
50Çevresel değişkenlerden bazıları; Beslenme programı,Pekiştirecin uygunluğu,Uyarıcının türü ve biçimi,Öğrenme için gerekli motor tepkiler,Labirentte ilerlemeBaşarılı olma biçimiDeneme sayısı...
52Ara değişkenlerTolman’a göre, uyarıcı ile tepki arasında ara değişkenler vardır.Ara değişkenler, beklenti içinde olmak ve istemek gibi zihinsel süreçlerdir.
53Bağımsız ve ara değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkileri; Bağımsız değişkenler(Çevresel ve bireysel farklılık değişkenleri)Bağımlı Değişkenler(Davranış)Ara Değişkenler (Davranışıbelirleyen içsel etkinlikler)UyarıcıEğitim sonrası durumHormonlar, ilaçlar vebeslenmeyi içeren psikolojik durumYaşLabirentin biçimiDeneme sayısı vb.İstemekAmaç ve beklenti gibibilişsel belirleyicilerDoğal yetenek, genetikyatkınlık ve öncekiöğrenmelerDavranışsal alıştırmalar vb.Nedenseletki
54A. Duyuşsal öğrenme B. Koşullu öğrenme C. Anlamlandırma Üç yaşındaki Elif, babasıyla her akşam okudukları hikaye kitabını sayfalarını çevirip her sayfada yazılanları okur gibi yaparak doğru bir sırayla anlatmaktadır. Elif’in hikaye kitabında yazılanları okuma bilmeden öğrenmiş olmasını aşağıdakilerden hangisi en iyi açıklar?A. Duyuşsal öğrenmeB. Koşullu öğrenmeC. AnlamlandırmaD. Akıl yürütmeE. Gizil öğrenme
56Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Okuldaki öğrenciler son derece karmaşık bilişsel yapılara sahiptirler ve öğrenmeleri, uyarıcılara verilen tepkiler biçiminde değildir. Bu nedenle öğretmenlerin, öğrencilerin derste gösterdiği olumsuz davranışları, değerlendirirken;yalnızca o anki durumu düşünmemeleri,öğrencinin davranışını etkilemesi olası diğer durumları da ele almaya çalışmaları önerilir.
57Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Öğrencilerin yeni şeyler öğrenmeyi ve başarılı olmayı amaçlamaları, istenen bir durumdur. Öğrencinin amaçları ile okulun amaçları paralel olduğu sürece öğrenme daha kolay olur. Bu nedenle öğretmenlerin;dersleri işlemeden önce öğrencilere, bu konuyu öğrenmenin onlara neler sağlayacağını ve konunun amaçlarını anlatmaları,sınıfta istenmeyen davranışlar olduğunda, bu davranışların hangi amaca yönelik olduğunu keşfetmeye çalışmaları önerilir.
58Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman, öğrenmeyi sağlayan şeyin ödül değil, ödül beklentisi olduğunu söylemektedir. Öğretmenin sınıfta ödül kullanırken,ödülün öğrencilerin beklentilerine uygun olup olmadığına dikkat etmesi önerilir.
59Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman’a göre öğrenme, çevreyi keşfetme sürecidir. Organizma çevreyi tanımaya çalışır ve olayların başka hangi olaylara neden olduğunu anlamaya başlar. Bu nedenle öğretmenlerin,öğrencilerin belli konularda bilgi toplamalarını, araştırma yapmalarını özendirmesi,dersleri birbirini tamamlayacak biçimde, belli bir sıra halinde ve aşamalı olarak düzenlemesi,böylece öğrencilerin eski öğrenmelerden yola çıkarak yeni konuları daha kolay anlamalarına yardımcı olması önerilir.
60Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman, davranışları parçalara ayırarak analiz etmeye karşı çıkmıştır. Davranış moleküler değil molar yani bütünsel olarak ele alınmalıdır. Öğretmenlerin;öğrencilere kazandırmayı hedefledikleri davranışları bütün olarak ele almaları önerilir.
61Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman’a göre organizma, bir etkinliği yapmadan önce beklentileri doğrultusunda bir denence kurar ve bu denencenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini keşfetmeye çalışır.Öğretmenlerin, sınıfta öğrencilere denence kurmaları ve bunları test etmeleri konusunda fırsatlar yaratması önerilir.
62Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Ayrıca öğretmenlerin;karar verme ve seçim yapma sürecinde en uygun seçimleri yapabilmeleri için öğrencilere geri bildirim vermeleri,bu beceriyi geliştirmek için küçük gruplara ayrılarak,ve bireysel olarak sınıf içinde etkinlikler planlamaları önerilir.
63Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman, çevrenin özelliklerini tanıyarak “bilişsel harita”lar oluşturduğumuzu ileri sürmüştür. Gizil öğrenme, bilişsel haritaların oluşturulmasının ardından, bireyin duruma göre bu haritayı kullanmasını içermektedir. Öğretmenlerin;öğrencilerin daha önceden oluşturdukları bilişsel haritaları kullanmaları için teşvik etmeleri,aynı dersin geçmiş konuları, ya da farklı derslerde daha önceden öğrenilen bilgilerin, öğrenci tarafından, yeni durumları anlamak veya problem çözmek amacı ile kullanılmasını sağlamaları,bir diğer deyişle sahip oldukları bilginin farkına varmaları ve bu bilgiyi kullanmaları için öğrencileri özendirmeleri önerilir.
64Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman’a göre güdülenme, ihtiyaçlara paralel olarak organizmanın çevresinde dikkat edeceği olayları belirler. Okuldaki öğrencinin konuyu öğrenmekten daha yoğun bir başka ihtiyacı varsa, öğrenmeye karşı güdülenmeyecektir.Öğrenciler öğrenmeyi ihtiyaç olarak görmeye başladıklarında da öğrenmeye yönelik davranacaklardır. Öğretmenlerin;dersi ilgi çekici kılması,sorularla merak yaratması,ve sınıfta konuyu öğrenmeyi ihtiyaç haline getirmeye çalışması önerilir.
65Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman öğrenmeyi etkileyen değişkenleri sınıflarken, çevresel, bireysel ve ara değişkenler üzerinde durmuştur. Çevresel değişkenlerden beslenme programı, uyarıcının türü ve biçimi, vb. öğrenmeyi etkilemektedir. Kahvaltısını yapmış, düzenli ve dengeli beslenen bir öğrencinin, tam tersi bir durumdaki öğrenciden daha kolay öğreneceği ve daha başarılı olacağı neredeyse kesindir.Bu nedenle öğretmenlerin de beslenme konusuna gereken önemi vermeleri ve etkinlikler düzenlemeleri önerilir.
66Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Derste öğretmen tarafından kullanılan uyarıcıların türü ve biçimi de öğrenmeyi etkileyen bir diğer çevresel değişkendir.Öğretmenin, öğrencilerin ilgisini çekecek,düzeylerine uygun materyal kullanması önerilir.
68Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Öğrenmeyi etkileyen bir diğer değişken, öğrenme için gerekli motor tepkilerdir. Özellikle ilk sınıflarda, psiko- motor gelişim açısından yeterli olgunluk düzeyine ulaşmak, yazma gibi küçük kasların kullanılmasını gerektiren etkinlikler söz konusu olduğunda, önemli bir değişkendir.Öğretmenin, öğrencilerinin yeterli psiko-motor gelişim düzeyine ulaşmamış olabileceklerini aklından çıkarmaması,Her öğrenciden aynı düzeyde psiko-motor beceri beklememesi önerilir.
69Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman’a göre kalıtım, yaş, önceki eğitim ile hormonlar, ilaçlar ve beslenme gibi değişkenler, öğrenme üzerinde etkisi olan bireysel farklılık değişkenleridir. Öğretmenler,öğrenciler arasında bireysel farklılıklar olduğunu,ve dolayısıyla her birinin öğrenme hızının ve biçiminin farklı olduğunu unutmamalı,her öğrenciden aynı hız ve biçimde öğrenmesini beklememelidir.
70Eğitsel Sonuçlar ve Öğretmenlere Öneriler Tolman’a göre, uyarıcı ile tepki arasında ara değişkenler vardır. Bu ara değişkenler, beklenti içinde olmak ve istemek gibi zihinsel süreçlerdir. Okuldaki öğrenciler de, daha okula başlamadan, yeni bilgiler öğrenme, araştırıp keşfetme, öğretmenin sorduğu soruları cevaplama gibi pek çok konuda beklenti içindedirler.Bu beklentilerinin boşa çıkmaması için öğretmenin;her öğrenciden eşit görev beklemek yerine, öğrencileri özelliklerine uygun farklı görevlere yönlendirmesi;başarı duygusunu her öğrencisinin tatması için çaba harcaması önerilir.
71Üniversiteye yeni başlayan bir öğrenci bir üst sınıfındaki bir arkadaşından oldukça büyük olan yerleşkeyi kendisine tanıtmasını ister. Arkadaşı birkaç önemli yeri gösterdikten sonra «yerleşkede bir süre yaşadıktan sonra gerektiğinde aradığın her yeri elinle koymuş gibi bulabildiğini görüp şaşıracaksın» der. Arkadaşının bu öğrenciye söyledikleri yer öğrenmeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisinin doğru olduğuna işaret etmektedir?Yer öğrenmede aralıklı öğrenme çok önemli bir rol oynar.Yer öğrenmenin önemli bir bölümü farkına varılmadan gerçekleşir.Yer öğrenmede parçalara bölerek öğrenme bütün halinde öğrenmeden daha etkili bir stratejidir.Aceleye getirme yer öğrenmeyi güçleştirir.Bir yeri öğrenmek o yerle ilgili bir yaşantı olmadıkça çok güçtür.