Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) tarafından, Covid-19 salgını sonrasında ‘’Covid-19 Tedavi Yönergeleri Rehberi’’ oluşturulması ve de zamanla güncellenmesi için bir panelistler kurulu oluşturulmuştu. Covid19 Tedavi Yönergeleri Panelinin üyeleri, hasta yönetimi, çeviri ve klinik bilim ve / veya tedavi kılavuzlarının geliştirilmesindeki klinik deneyimlerine ve uzmanlıklarına dayalı olarak Panel eş başkanları tarafından atanmıştı. Panel üyeleri arasında federal kurumlardan, sağlık ve akademik kuruluşlardan ve profesyonel topluluklardan temsilciler yer almaktaydı. Panel tedavi rehberini 3 Kasım’da güncelledi.
Bu rehberdeki önemli güncelleme Remdesivir olarak kabul edilmiştir. Bunun en önemli nedeni 22 Ekim 2020'de, Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA), Covid19 nedenli hastanede yatan yetişkin ve pediatrik hastaların (12 yaş ve ≥40 kg) tedavisi için Remdesivir'i onaylaması olarak kabul edilmektedir. Çünkü önceki rehberlerde ‘’Covid19 tedavisi için FDA tarafından hiçbir ilacın onaylanmadığı’’ şeklinde ifadeler mevcuttu. Güncellenen rehberin Remdesivir bölümündeki kaynaklarda DSÖ tarafından geçen günlerde açıklanan SOLIDARITY çalışmasının sonuçlarının yer almaması ise dikkat çekicidir. Bilindiği üzere DSÖ, SOLIDARITY çalışmasındaki dört farklı kolda yer alan ilaçların hepsinin tedavide yararsız olduğunu açıklamıştı.
Panel, hastanede yatan veya yatmamış hastalarda Covid19'un tedavisi için Azitromisin ile beraber veya Azitromisin’siz Klorokin veya Hidroksiklorokin kullanımına karşı tavsiyede bulunur (AI seviye=Güçlü öneri). Doza bağlı toksisiteye karşı hastaları uyarmaktadır.
Panel, klinik araştırma haricinde Covid19'u tedavi etmek için lopinavir/ritonavir ilaçlarının kullanılmamasını önermektedir (AIII=Güçlü öneri).
Ayrıca rehber Covid19'lu hastaların tedavisinde kortikosteroidlerin kullanımına ilişkin yakın zamanda yayınlanan bir dizi çalışmanın özetlerini içererek güncellenmiştir. Panel, hastalığın şiddetine ve her bir önerinin gerekçesine dayalı olarak kortikosteroidlerin (remdesivir ile veya remdesivir olmadan) kullanımına ilişkin önerilerini şu şekilde sınıflamıştır. Aşağıdaki tedavi algoritminden de anlaşıldığı üzere Panel deksametazonun kullanımını sadece hastaneye yatırılıp yüksek akım oksijen, veya non-invaziv mekanik ventilasyon uygulananlarda, veya invaziv mekanik ventilasyon veya EKMO (ekstrakorporeal membran oksijenizasyonu) uygulananlarda önermektedir. Hastaneye yatırılmayan veya yatırılsa bile oksijen ihtiyacı olmayanlara önermemektedir.
Ayrıca Panel SARS-CoV-2 infeksiyonu için kimin test edilmesi gerektiğini ve şu anda araştırılmakta olan tanısal testler hakkında ek bilgilerle güncellenmiştir. Akut enfeksiyonun teşhis etmek için SARS-CoV-2 için bir nükleik asit amplifikasyon testinin kullanılmasını önermektedir (AIII=Güçlü öneri). Ancak Panel, akut SARS-CoV-2 enfeksiyonunun tanısı için tek dayanak olarak serolojik testlerin kullanılmasını önermemektedir (AIII seviye öneri). Panel, bir kişinin SARS-CoV-2 enfeksiyonuna karşı bağışık olup olmadığını belirlemek için serolojik testlerin kullanılmasını da önermemektedir (AIII seviye öneri).
Panel yeni güncellemede C vitamini konusunda da güncelleme yapmıştır. Kritik olmayan hastalarda Covid19 tedavisi için C vitamini kullanımı lehine veya aleyhine önerecek yeterli veri olmadığını belirtmiştir. Kritik durumda olmayan hastaların oksidatif stres veya şiddetli inflamasyon yaşama olasılığı daha düşük olduğundan, bu ortamda C vitamininin rolü bilinmemektedir.
Panel kritik hastalarda Covid19 tedavisi için C vitamini kullanımı lehine veya aleyhine önermek için yeterli veri olmadığını belirtmiştir. Covid19 hastalarında tamamlanmış kontrollü C vitamini çalışması yoktur ve mevcut gözlemsel veriler çok azdır.
Doç. Dr. Necati Çıtak
ABD Sağlık Bakanlığı Ulusal Sağlık Enstitüsü COVID-19 Tedavi Rehberi için tıklayınız.