Burun kırığı (nazal fraktür) nedir?
Burun kırığı, nazal kemiklerin kırılması veya burun köprüsünü oluşturan kıkırdağın dislokasyonudur. Yandan gelen bir darbe, kemikleri kırabilir ya da burun kıkırdağını yerinden çıkarabilir veya septumun (burun içini bölen duvarın) kaymasına yol açabilir. Kırık alanında kemikler açığa çıkabilir. Burun kırığı bazen ciddi travmalara bağlı geliştiğinde yüzün diğer bölgelerinde de yaralanmalar olabilir, burun kırığı çok ciddi olabilir ve bu tür kırıklardan sonra acil müdahale gerekir.
Burun kırıkları (nazal fraktür) nasıl oluşur?
- Birinci sırada darbe alınması
- İkinci sırada trafik kazaları
- Üçüncü sırada düşme kazaları
- Dördüncü sırada delici ve kesici alet yaralanmaları gibi etkenler, burun kırılmasının en sık karşılaşılan nedenleri arasındadır.
Burun kırığı (nazal fraktür) tipleri
- Lineer kırık
- Deplase kırık
- Parçalı kırık
- Kopma kırığı gibi kırık tipleri burunda sık görülen kırık tipleridir.
Burun kırığı (nazal fraktür) belirtileri
- Burun kısmına önden alınan bir darbe burun kemiklerinin dışa doğru çıkmasına neden olur ve köprüyü baskılar.
- Travmadan sonra burunda kanama, burundaki şekil bozuklukları burunda bir kırık oluştuğunu anlamak için genellikle yeterlidir.
- Kırığa genellikle kemiğin üzerini örten yumuşak dokuda ciddi bir şişlik eşlik eder.
- Morarma ve diğer kızarıklıklar darbeden hemen sonra oluşmasa da, genellikle 1-2 gün sonra gibi oluşur.
- Kırık bir burun, kırığın tipine ve şiddetine göre değişmekle birlikte ciddi ağrı verir ve bu ağrı, hassasiyet burun kırıldıktan sonra 3 hafta kadar devam eder.
- Özellikle çocuklarda burun kırıkları sinsi seyirli olabilir, çünkü çocuklarda kemik ve kıkırdak yapı daha esnek olduğu için ciddi belirtiler göstermeyebilir. Burun kırığı olan bir çocukta 1-2 gün sonra burunda tıkanıklık ve burundan nefes alamama önemli bir bulgudur.
Burun kırıkları nasıl teşhis edilir?
Burun kırıkları yüz bölgesinde en sık görülen kırıklardır. Burun kırıklarını KBB doktorları çoğunlukla elle muayene ya da yüzdeki, burundaki şekil bozukluğu ile anlayabilirler. Fakat burun kırıkları genellikle kazalar ya da darbeler sonucu oluşabilen kırıklar olduğu için ve bu durumlar adli vakalar olduğundan, hem teşhis hem de durumun kanıtının olması için düz nazal grafi çekilmesi gerekir.
Burun kırığı tedavisi nasıl yapılır?
Burun kırıklarında genellikle yaralanmadan hemen sonra, daha şişlik başlamadan ya da yaklaşık 10 gün sonra şişlik azalmaya başladıktan sonra müdahale edilir. Bazen yerinden oynayan köprü lokal anestezi ile dikkatlice yerine oturtulur. Ancak genellikle genel anesteziye ihtiyaç duyulur. Bazen de iyileşme sürecinde sabitleyici sargı ile burun sargıya alınır. Geç gelen olgularda (örn. 10 gün sonra gibi) kırık hatları kaynamaya başlayacağı için redüksiyon değil, rinoplasti işlemleri ile burnun tekrar kırılıp düzeltilmesi gerekebilir.
Burun kırıklarında erken dönemde tedavi yapılmaz ise ciddi şekil bozukluklarına, septum deviasyonuna, burun eti büyümesine, burun tıkanıklığına yol açabilir. Bu nedenle erken teşhis ve erken tedavi burun kırıklarında da önemlidir.
Nazal fraktürler (burun kırıkları) kozmetik soruna neden olduğu birlikte genellikle olayın adli boyutu da vardır (darp, trafik kazası gibi), bu nedenle tanı ve tedavide uygulanan yöntemlerin kayıt altına alınması ve gereken durumlarda olayın adli birimlere bildirilmesi gerekir.
Burun kırıkları (nazal fraktür) redüksiyonu nedir ve redüksiyon işleminin riskleri nelerdir?
Nazal fraktür redüksiyon işlemi nedir?
Bu işlemde çoğunlukla lokal anestezi kullanılır. İşlem uygulanırken burun içindeki kırık kemik parçası ya da parçaları düzeltilir, burun içine tampon konularak içeriden desteklenir. Sonrasında burun dışarıdan alçı tampon ya da splintler ile kapatılır.
Nazal fraktür redüksiyon işleminin başarı oranı nedir?
Bu işlemin başarı oranı yüksektir (%80-90 gibi bir oranla), ancak kozmetik problemler söz konusu olursa başka bir operasyona ihtiyaç duyulabilir.
Nazal fraktür redüksiyon işleminin riskleri nelerdir?
- Redüksiyon işleminin kanama riski: Ameliyat sırasında ya da ameliyattan sonra (birkaç hafta içinde) kanama olabilir. Ameliyat sırasında kanama olursa tamponlama ile önlenebilir. Ameliyat sonrasında kanama oluşur ise kanamayı durdurmak için lokal anestezi yapılarak buruna tampon yerleştirilebilir veya kanamayı durdurmak için başka bir ameliyat gerekebilir. Kanama nedeni ile kan transfüzyonu (damardan kan verilmesi) gerekebilir.
- Redüksiyon işleminin enfeksiyon riski: Enfeksinyon kapması durumunda antibiyotikler ile tedavi gerekir.
- Redüksiyon işleminin estetik sorunları: Burnun yeni görünümünde süreklilik gösteren ya da tekrarlayan kozmetik sorunlar oluşabilir. Bu durumda estetik ameliyatı gerekebilir.
- Redüksiyon işleminin diğer riskleri: Burun içinde yapışıklıklar ya da skar dokusu oluşabilir ve bu durum için tekrar ameliyat gerekebilir. Dudağın üst kısmında ve/veya üst ön dişlerde his kaybı oluşabilir.
Nazal fraktür redüksiyon işleminin komplikasyonları
- Nazal fraktür redüksiyon işleminin alerjik komplikasyonları: Şişlik, kaşıntı ve şoka varabilen ağır dolaşım bozuklukları gibi alerjik reaksiyonlar görülebilir.
- Nazal fraktür redüksiyon işleminin merkezi sinir sistemi komplikasyonları: Huzursuzluk, kasılmalar, solunum bozuklukları, kan basıncı yükselmesi veya düşmesi, kalp atım düzensizlikleri gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.
- Nazal fraktür redüksiyon işleminin akciğerler ile ilgili komplikasyonları: Akciğerlerin küçük alanlarında sönme/çökme oluşabilir. Bu durum antibiyotik tedavisi ve fizik tedavi gerektirebilir.
- Nazal fraktür redüksiyon işleminin dolaşım sistemi ile ilgili komplikasyonları: Ağrı ve şişmeyle birlikte bacaklarda pıhtı oluşumu (derin ven trombozu) oluşabilir. Nadir olarak bu pıhtı bulunduğu yerden koparak akciğerlere gidebilir ve ölümcül olabilir.
- Nazal fraktür redüksiyon işleminin kardiyak sistem komplikasyonları: Kalpte zorlanmaya bağlı kalp krizi ve felç gelişebilir.
Bu yan etkilerin görülme oranı sigara içenlerde, kilolu kişilerde ve genel sağlık durumu bozuk olan kişilerde daha fazla olabilir.