Neden Covid-19 Eşitsizlikleri Artırıyor ve Bu Konuda Ne Yapılmalı ?
Dünyadaki eşitsizlikler, komünizm sonrası ve hiper-kapitalist dünyaya girdikten sonra 1980’lerin sonlarından bu yana tehlikeli oranlarda artmaya devam etmektedir.
Toplam milli gelirdeki en yüksek düşüşün (%10 en yüksek gelir) payı, 1980’de dünyanın farklı bölgelerinde %26 ile %34 arasında, 2018’de %34 ile %56 arasında değişmiştir. Eşitsizlik her yerde arttı, ancak artışın büyüklüğü ülkelerin gelişmişlik seviyelerine göre büyük ölçüde değişiyor. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri Avrupa’dan , Hindistan’da Çin’e göre eşitsizlik daha fazla artıyor.
Eşitsizlikler sosyal ve ekonomik açıdan tehlikelidir. Araştırmalar, sağlık ve sosyal sorunların eşitsizlik ile güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermiştir. Sağlık ve sosyal sorunların ekonomik büyümeyi engellediğinden bahsetmeye gerek yok.
Covid-19: eşitsizliklerin artırıcı bir gücü
Covid-19 krizi doğada sistemik olsa bile, ne yazık ki, pandemi döneminde orantısız olarak düşük gelirli haneleri aşağıdaki faktörlerle etkilemektedir:
Online eğitim zorluğu
Hükümetler, pandemi sırasında virüsün yayılmasını yavaşlatmak için online eğitime geçmek zorunda kaldılar. Birçok ülke pandemi önlemlerini hafifletse de, eğitimin normal yüz yüze olarak ne zaman devam edeceği belli değil. Bu nedenle, kısa vadede, ya online eğitim devam edecek ya da online eğitimin önemli bir rol oynadığı hibrit bir şekilde olacaktır.
Online eğitim sisteminde, düşük gelirli ailelerin çocuğu olmak bir dezavantajdır:
-Online eğitim, bilgisayar(öğrenci başına bir tane), yazıcı ve internet erişimi gerektirir; bu, çoğu düşük gelirli ailenin (ortalama olarak geniş aileler için) olanaklarının ötesindedir.
-Düşük gelirli hanelerin daha fazla bulunduğu kırsal alanlar, genellikle online canlı ders ve video içeriğini kullanmak için gerekli olan internet erişimine sahip değildir.
-Online eğitim, tüm çocukların ve ebeveynlerinin (çocuklarını çevrimiçi eğitimde desteklemede önemli bir rol oynayan) temel bilgisayar becerilerinin (dijital okuryazarlık)olması gerekir.
-Evde online eğitim için yeterli alana sahip olmayı gerekir. Bunun yanında ise düşük gelirli aileler genellikle kalabalık evlerde yaşarlar.
Özetle, düşük gelirli aileler genellikle online eğitim için gerekli araç-gereçleri sağlayamadıklarından, böyle bir eğitim yetersizdir.
Daha yüksek yoğunluklu ve kötü koşullarına sahip konutlar
Diğer gruplarla karşılaştırıldığında, düşük gelirli insanlar ortalama olarak daha kalabalık olan ve genellikle alan, havalandırma ve hijyen açısından minimum şartları dahi sağlayamayan evlerde yaşamaktadırlar. Buna ek olarak, virüslerin yayılması için verimli bir ortam olan yoğun nüfuslu mahallelerde yer almaktadır.
Yoğun mahallelerde yetersiz konutlar, düşük gelirli insanları Covıd-19 virüsüne daha fazla maruz bırakmaktadır. Dahası, yetersiz konutlarda Covid-19’dan kurtulmak hem fiziksel hem de psikolojik açıdan zor bir iştir.
Covid-19 virüsüne en çok maruz kalan meslekler
Diğer gruplarla karşılaştırıldığında, düşük gelirli çalışanların evden çalışma olasılığı daha düşüktür. Çünkü bu meslekler yüz yüze yapılabilir. Örneğin, kasiyerler, kapıcılar ve bekçiler evden çalışamazlar. Sonuç olarak, işleri sebebiyle, Covid-19 virüsüne daha fazla maruz kalmaktadırlar.
Sigortasız mesleklerde çalışanlar
Diğer gruplarla karşılaştırıldığında, kayıt dışı ekonomide ve geçici mesleklerde çalışanlar ekonomik kriz nedeniyle işten çıkarılma olasılığı daha yüksektir.
Sigorta destekleri
Ortalama olarak, düşük gelirli insanlar güvenlik ağlarından (sigorta kapsamı, işsizlik ödeneği vb.) yoksundur. Bu da covid-19 nedeniyle gelir dalgalanmalarını yönetmeyi zorlaştırıyor.
Toplu taşıma araçlarına güven
Ortalama olarak, düşük gelirli insanların toplu taşıma araçlarını kullanma olasılığı daha yüksektir, bu da enfeksiyon riskini artırır. Ayrıca, pandemi sırasında toplu taşıma araçlarının sınırlandırılması, yeni iş fırsatları bulma olasılığını engelliyor.
Sağlık hizmetlerine erişim eksikliği
Düşük gelirlilerin covid-19 önleme araçlarına (el dezenfektanı, maske, vb.) daha düşük erişime sahiptir. Buna ek olarak, bu hanelerin sağlık hizmetlerine erişimi, sigorta kapsamı ve sosyal yardımın sınırlandırılmasından olumsuz etkilenmektedir.
Covid-19’un derinleştirdiği eşitsizliklerle nasıl başa çıkılır?
Tüm girdi faktörlerine göre hareket etmek eşitsizlikleri hafifletir. Bununla birlikte, kendi kendini güçlendiren döngülerin verimli döngüye dönüştürülmesine öncelik verilmelidir. Bu nedenle, düşük gelirlilerin desteklenmesi, çalışma süresi ve iş fırsatları arzının arttırılmasının kısa vadede öncelik olması gerekiyor.
Bir dereceye kadar, hükümetler düşük gelirlileri desteklemede başarılı olmuştur. Örnekler arasında doğrudan nakit transferi, ücret sübvansiyonları, gıda yardımı, işsizlik ödeneği, ipotek yardımı ve faturaların kira ödemelerinin ertelenmesi sayılabilir. Açıkçası, bu çabaların sürdürülmesi gerekiyor. Bununla birlikte, bu kriz uzun süre devam ederse, hükümetler makroekonomik göstergelerin kötüleşmesi pahasına bunu yapmadıkça daha fazla kaynak tahsis etme araçlarına sahip olmayacaktır. Peki, başka ne yapılabilir?
Etki finansmanı
Sosyal sorunları ele alırken yatırımcılar için kar üreten ikili bir yaklaşımla özel sektörden yatırım ve finans sektörlerine daha fazla fon seferber etmek. Örneğin ;
-Mikro girişimcilerin ekonomik olarak güçlendirilmesi
-Özel ve kamu ortaklıkları aracılığıyla sağlık ve eğitim altyapısının finansmanı
Bu yaklaşım da yatırımcılar iki sorunla karşı karşıyadır:
-Mevcut bağlamda, genel olarak özel sektör ve özellikle finansal kurumlar da baskı altındadır. Ayrıca, varlıkların değişimi ortalama olarak daha yüksektir.
-Sosyal etkinin gerçekleşmesi genellikle zaman alır (time lag) ve ölçülmesi zordur.
Yardımsever fonların desteklenmesi
İslam İşbirliği Teşkilatı üye ülkeleri bağlamında, vakıf ve zekat gibi araçlar sosyal fon toplamak için büyük bir potansiyele sahiptir. Örneğin, Zekat, bölgenin GSYİH’sının % 3’ünü seferber edebilir, bu da yılda yaklaşık 10 milyar dolar tutarındadır. (İslami Sosyal Finans Raporu 2020) Ancak, kurumsal çevre ve altyapının desteklenmemesi nedeniyle, bu kadar çok ihtiyaç duyulan kaynaklar kaybedilmektedir. Zekat ve vakıf potansiyelini ortaya çıkarmak için, öncelikle destekleyici kurumlar ve altyapı inşa etmek için güçlü bir siyasi irade gereklidir. İkincisi, zekat ve vakıf kurumları, varlık yönetimi, insan kaynakları yönetimi, pazarlama ve teknoloji açısından uluslararası en iyi uygulamalarla eşit olmalıdır. Üçüncüsü, sıradan vatandaşlara karşı güven açığını hafifletmede anahtar olan iletişim, şeffaflık ve hesap verebilir olmasına önem verilmelidir. Son olarak, vakıf ve zekat kurumları, harmanlanmış finans durumunda olduğu gibi yenilikçi finansal araçlar geliştirmek için İslami finans kurumlarıyla uyumlu ve ortak güç olmaya teşvik edilmelidir.
Kaynak: IRTI