Mesleğinde Fazla İlerlememiş Bir Türk İrlanda'ya Göçüp Doğru Düzgün Bir Hayata Kavuşabilir mi?
Not: Aşağıdaki yazı, Türkiye'de yüksek gelirle çalışırken İrlanda'ya taşınan ve oradaki yıllık geliri 68 bin euro olan bir yazarın deneyimlerine cevaben yazılmıştır.
meslek gereği üst segment kabul edilen yazar kendi durumunu anlattığı için atladığı bir nokta var: siz bu ülkede o şartlarda çalışacak/yaşabilecek misiniz? o konuda ben bilgi vereyim.
1. buraları okuyanların %99'u 68.000 euro brüt gelirin yanına bile yaklaşamaz
belli başlı firmalardaki belli pozisyonlar veya özel uzmanlık gerektiren meslekler dışında taş çatlasa 40.000 civarlarına ulaşırsınız. mesela bu ülkedeki ailelerin %90'ı 60.000 euro altında gelire sahip. (bakın, kişi başı değil. aile/hane halkı, yani kadın-erkek beraber kazanıyor bunu.)
yalnız geriye kalan %1 için ise gelirin ucu açık. ben şahsen bu kesimin üst bölgesindeyim. sıra dışı segmentte olduğum için kendi gelir/giderlerimi örnek vermeyeceğim. (sadece ülkedeki durumu aktarıyorum.) yalnız bu sefer de muazzam kesintiler ödüyorsunuz. -geçen yıl maaşımdan ödediğim kesintiler (gelir vergisi, psri ve usc) 60.000 euro'dan fazla- bu noktada bahsetmeden geçemeyeceğim, bunca vergi vs öderken karşılığında devletten hiçbir hizmet alamamak insana çok koyuyor. başka bir ekşi sözlük yazarı da bu mevzuyu aşağıdaki linkte çok güzel anlatmış:
ekleme: mesaj atıp bu istatistiklerin bordrosuz çalışıp vergi kaçıranlar veya ikinci işini bildirmeyenler nedeniyle böyle düşük olduğunu söyleyen oldu. doğrudur, ancak bunun oranları ciddi değiştirecek bir seviyede olduğunu düşünmüyorum. 68.000 avrupa için halen çok yüksek maaş/gelir oluyor. buraya gelip kaçakçılık yaparak ya da kendi işini kurup/yapıp elden çalışarak 68.000 euro geliri geçirmeyi planlıyorsanız diyebileceğim bir şey yok. sadece şunu sorabilirim: bunu becerebilecek bir insansanız neden irlanda? çok daha fazlasını kazanabileceğiniz ve tatlı hayat yaşayabileceğiniz ülkeler mevcut. ya zaten buraları okuyanların yüzde kaçı bu tür bir operasyon becerebilecek? %0.1? kısacası, bu şekilde gelirini arttıranların olması sizin potansiyel gelirinizin düşük olacağı sonucunu değiştirmiyor.
2. yüksek geliri orada kim kazanır?
türkler için bu 68.000 ve üstü gelirler zaten türkiye'de çalışırken mesleki deneyimleri veya uzmanlıkları sayesinde irlanda'da bir işe kabul alıp şirketin çalışma iznini çıkartmasıyla gelenlerin görebildiği bir şey. (bu şekilde gelip iyi geliri olanlar zaten kendisini her türlü kurtarmış kişiler. o yüzden burayı okuyan çoğunluk için ne kadar uygun örnek olurlar emin değilim.) öte yandan, sözlükteki dil okulu reklamcılarının anlattığı şekilde gelip yapacağınız (garson, kurye vs) işlerden sonra ulaşacağınız nokta cpl, accenture vb outsource şirketlerde fixed term kontratlı giriş seviyesi işler olur. genelde 2 yıldan fazla da uzatmazlar. zaten bu tür işler için de şirketler sponsorlukla uğraşmak istemedikleri için stamp 1g veya 4 bekler. yani hiçbir firma yeni mezun/düşük deneyimli ya da alakasız işlerde çalışmış türkleri işe almak için kollarını açmış beklemiyor. hatta onu geçtim, nötr bir şekilde de beklemiyor. çok mecbur kalmadıkça hiç kimse çalışma izniydi, ingilizcesiydi, aksanıydı vs uğraşıp kendi veya ab vatandaşı olmayanı almakla uğraşmaz. buralardaki gençlere kıran girmiş değil sonuçta.
3. buraları okuyanların %100'ü dublin'de, şehir merkezine trenle 15-20 dakikalık bir mesafede, müstakil bir 2+1 evi 1900 euro'ya bulamayacak
hatta %99 2500'e bile bulamaz. "merkeze uzakta veya dublin dışına çıkınca ev kolay bulunur" diye bir olay yok. memleketteki tek akıllı siz değilsiniz, hemen herkes şehir dışından git gel yapmaya dünden razı zaten. üstelik, pandemiden sonra ofise gitme oranı da azalınca şehir dışındaki evlere talep daha da arttı. bakın efendiler, bütün ülke çapında kiralık ilan sayısı 850: https://www.irishtimes.com/…broken-market-1.4877029
yani bırak dublin dışını, istersen sligo'da, donegal'da, galway'de, dundalk'da ev tutmaya çalış; sonuç piyango gibi şansa kalmış durumda. zira ülkede ev yok. bak şu anda mevzu pahalılık falan da değil, ev yok. mesela 1,5-2 yıl önce (kapanmaların ortası) d4'te bile 2000 euro'ya 2+1 daire bulunabilir haldeydi ama bitti o günler.
4. birikim yapılabilir mi?
o çok nadir olan 68.000 euro'luk gelir ve çok çok çok daha nadir olan ucuz kiraya rağmen ortalama bir hayat yaşayıp elinizde kalan parayla geleceğinizi güvenceye alacak bir birikim yapmanız imkansıza yakın. ayrıca, o yüksek maaşa rağmen yaşadığınız evin sahibi olma ihtimaliniz yok (maaş/kredi oranı nedeniyle). gençken "birikime veya ev sahibi olmaya gerek yok" kafasında olabilirsiniz ancak buradaki hayatınızın varacağı nokta nedir? mesela emekliliğe (66 yaş) kadar bu şekilde çalışsanız bile ev sahibi olamayacaksınız. emekli aylığı da maksimum 1100 euro. yani, emeklilikten sonra kira ödeyemeyecek halde olacaksınız. yani emekli olunca sokakta kalacaksınız, ok?
kısacası
buraya garsonluk ve bisikletli kuryelik yaparak gençliğinizi harcamaya göçmeden önce uzun vadeli ve gerçekçi bir planınız olması ve paralelde bu plan doğrultusunda kendinizi geliştirmeniz iyi olur. yoksa ite kaka stamp 4 bile alsanız sonunda hayatınızı yoluna koyacağınız bir iş sahibi olmanız çok zor. o iş olmayınca da hiçbir şey olmuyor zaten.
mesela bir schengen ülkesi veya kıta avrupası ülkesinde olsa geçirdiğiniz yılların sonunda hiçbir şey olmasa bile "gençliğimde avrupa'yı gezdim" diyebilirsiniz. ama bu s*k*msonik ülkede schengen vizesi almak bile başlı başına bir zulüm olduğu için avrupa'yı gezmek bile ancak şanslıysanız yaşayabileceğiniz bir deneyim.