TARİH YAZAN BİLGE; ALİYA
Büyük düşünür ve önemli bir devlet adamı.
Aliya Izzetbegoviç, Bosna Hersek'in kuzeybatısındaki Bosanski Samac şehrinde 8 Ağustos 1925'te dünyaya geldi.
II. Dünya Savaşı boyunca faşist ve etnik ideolojiye, sonrasında komünist ideoloji ve uygulamalara karşı çıktı. Gençlik yıllarında, Bosnalı Müslümanları söz konusu savaş sürecinde yaşanan soykırımdan kurtarmak için faaliyet gösteren Mladi Müslümani (Genç Müslümanlar) isimli teşkilatın kurucuları arasında yer aldı.
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan Yugoslavya Federal Halk Cumhuriyeti, her ne kadar faşizme galip gelse de dini ve millî konularda Müslüman Boşnakların sıkıntılar yaşamaya devam ediyordu. Genç Müslümanlar teşkilatının bazı üyeleri, din bilincinin uyandırılması faaliyetlerinde bulundukları gerekçesiyle 1946 yılında tutuklandı. Saraybosna'da askerlik görevini icra ettiği sırada tutuklanan Aliya da, Askerî Mahkeme tarafından 3 yıl hapse mahkûm edildi.
Halkı için verdiği mücadele sırasında tutuklanan ve ağır koşullarda hapishanelerde kalan İzetbegoviç, 1988 yılının sonunda Yugoslavya hükümetin çıkardığı aftan yararlanarak serbest kaldı. 1990 yılında da, Demokratik Eylem Partisinin (SDA) kurulduğu oturumda, partinin genel başkanı seçildi. İlk çok partili seçimde SDA, Bosna Hersek'te en çok oyu aldı ve Aliya İzetbegoviç, Yugoslavya içindeki Bosna Hersek Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkanı oldu.
Demokratik Eylem Partisi iktidar olduktan sonra Saraybosna'da 1922 yılında başlayan ve 3,5 yıl sürecek olan kuşatma ve katliamlar başladı. Bu zor günlerde Aliya, tüm vatandaşlarını "uluslararası alanda tanınan Bosna Hersek'e’’ karşı yapılan Sırp saldırılarına direnmeye davet ediyor ve kendisi bizzat ön saflarda yer alıyordu.
1995 yılının temmuz ayında, BM koruması altında olan Srebrenica'da Sırp komutan Ratko Mladic komutasındaki güçlerin şehre girmesinin ardından, 8 binden fazla Boşnak erkeğin katledildiği bir soykırım gerçekleşti. Ülkesini savunduğu ve müzakere masasında çözüm aradığı zamanlarda bile Aliya, barışçıl ve kin barındırmayan politikasından ödün vermedi.
200 bine yakın insanın hayatını kaybettiği, bir milyondan fazla insanın evini terk ettiği, büyük soykırım ve katliamların gerçekleştiği savaş, 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Anlaşması ile sona erdi. Aliya, söz konusu barış anlaşmasına ilişkin, "Bu adil bir barış değil, ancak savaşın sürmesinden daha iyidir." ifadelerini kullanmıştı.
10 yıllık görev süresi boyunca Aliya, çözümleri demokratik diyalogla arama politikası izledi. 2000 yılında sağlık sorunları nedeniyle Devlet Başkanlığı Konseyindeki görevinden istifa eden İzetbegoviç, 19 Ekim 2003'te başkent Saraybosna'da vefat etti.
Zulüm ve itaat kültürünü reddederek sadece halkına dayalı bir onurlu direniş sergileyen ve arkasında uluslararası arenada tanınan bir ülke bırakan Aliya İzetbegoviç’e, derin bilgi birikiminden dolayı 'Bilge Kral' adı verilmiştir.
Aliya'nın geride kalanlara bıraktığı bakiyesi, düşünceleri ve kişiliği olmuştur. O fikirleri ile eylemlerini birleştirmiş ve derinlikli düşünceyi ahlaki eyleme dönüştürebilmiştir. Aliya hayatı boyunca her düzeyde medeniyetin yeniden diriltilmesi için çalışmıştı. O bir komutan olmaktan çok mütefekkirdi. Hayatı boyunca bir nesli yetiştiren muallim, bir halka önderlik eden siyasetçiydi. Bize engin bir felsefi miras, çağı ve hayatı anlamlandırmak için önemli ipuçları bırakan Aliya, medeniyetini her düzeyde savunan, geliştiren ve farklı ufuklara açılmaktan korkmayan bir Müslüman olarak bize yapılması gerekeni gösterdi. Batı uygarlığını ve Doğu medeniyetini derin bir bakışla kavrayarak durmamız gereken noktayı belirleyerek çağının ötesine seslenebilmeyi başardı. Şimdi bizlere düşen ise bu sese kulak verip tarihe tanıklığımızı layıkıyla yerine getirmektir.
ALİYA İZZETBEGOVİÇ BAZI ESERLERİ
İslam Deklarasyonu
Doğu ve Batı Arasında İslam
Tarihe Tanıklığım
Özgürlüğe Kaçışım: Zindandan Notlar
Emine Bayram
UTESAV Koordinatörü