Ekonominin en önemli gündemi Fed'in faiz kararı. Faizin ne zaman arttırılacağı herkesin merak konusu. Ekonomistlerin tüm eforu bu konu üzerine artık. Analiz üstüne analiz yapılıyor. İstatistikler, rakamlar, endeksler, grafikler. Acaba Fed faizi ne zaman yükseltecek, tek düşündükleri şey bu. Ekonomistlerimiz heba olup gidecekler bu yolda. Sahi bu faiz neden artmıyor bir türlü?
Geçenlerde iRRasyonel tarafından ele geçirilen bir tape faizin neden arttırılmadığını açıkça ortaya koyuyor. Fed Başkanı Yellen ile "Kadın Beyni" kitabının yazarı Dr.Louann Brizendine arasındaki konuşmanın tam metnini aşağıda bulacaksınız. Yellen yaşadığı biyolojik değişiklikler sonrası Dr.Briendine'e sorunlarını anlatmaktadır. Tape'den anladığımız bir diğer şey ise Dr.Brizendine'nin Türkiye'ye yatırım yapmış olduğu ve olası faiz artışından endişelendiğidir.
İşte, Yellen ve Brizendine arasındaki konuşmanın tam metni:
Yellen: Bu sabah uyandım ve "artık yeter" dedim. Buraya kadarmış. Bencil insanlara ve kurumlara bakıcılık yapmaktan bıktım. Sürekli sorun çözmekten yoruldum. Özverili davranmıyorlar ve sürekli daha fazlasını istiyorlar. Kendi bulaşıklarını kendileri yıkasınlar bundan sonra. Artık yeter! Galiba ben menopoza giriyorum.
Brizendine: Aman efendim, şimdi hiç zamanı değil... Keşke 2000'lerin başında ya da 2008'de girseydiniz. O zaman herkes daha hazırlıklıydı. Hem bilirsiniz 50'li yaşların başı menopoz için en ideal yaştır. Dişinizi sıkmışsınız, biraz daha sıkın. Daha Garan'a yeni girdik.
Yellen: Artık memnuniyetleri umurumda değil. Bugüne kadar ne istedilerse yaptım. İndir dediler indirdim. Kolaylaştır dediler kolaylaştırdım. Yeni bir hayata başlayacağım. Yeni bir bakış açısı ve yeni bir vizyonla bakacağım bundan sonra.
Brizendine: Anlıyorum efendim ama sizi aldatmış olabilirler... Aynı zamanda menstrual döngü nedeniyle oluşan östrejen ve projesteron akımlarının yerini yeni bir denge hali alıyor. Ama büyüme hala %4'lerin altında ve işsizlik oranı da yüksek. Biraz daha beklemeniz iyi olur gibime geliyor.
Yellen: Ani sıcaklık basmalarım da arttı bu aralar. Şahin gibi uçup serinlemek istiyorum.
Brizendine: Size güvercinlik yakışır efendim... Anlıyorum, beyninizin östrejen miktarındaki değişimi algılamaya başladığı dönemlerdesiniz ve hipotalamusunuz tepki olarak hücrelerin ısı ayarını değiştiriyor. Ama ekonomi tam istikrara kavuşmadan arttırırsanız kurlar da mahfolur. Dolar kuru 3'ü aşarsa borsa çakılır alimallah.
Yellen: Eskiden hep başkalarını memnun etmek isterdim. En umutsuz durumlarda bile yardıma koşardım. Parasal yönden o kadar gevşiyordum ki, Japonya, İngiltere ve Almanya'daki arkadaşlarım da benimle gevşemek zorunda kalıyordu. Ama artık istemiyorum.
Brizendine: Siz gevşemeyeceksiniz de kim gevşeyecek efendim... Siz de bilirsiniz ki, öströjen seviyesi düştüğünde oksitosin seviyesi de düşer. Sevecen güdüler yok olur ve yerini "affetmek yok" diyen bir gerçeklik alır. Ama özel sektörün dış borcu bu kadar yüksekken gevşemezseniz valla duman olur bizim garanlar. Birazcık daha affetseniz.
Yellen: Çevremdekilere kendi çamaşırlarınızı kendiniz yıkayın, büyümenizin zamanı geldi demek istiyorum artık. Kimse bana kafa tutmaya kalkışmasın. Kendimi özgür hissediyorum.
Brizendine: Ne kalkışması efendim, zaten ülkede kalkışan kalkışana... Hem siz de bilirsiniz ki, östrojen tarafından beslenen ve dopaminle desteklenen devreler bu dönemde özgür kalır. Ayrıca kimsenin size kafa tuttuğu yok, TCMB faiz indirdi diye alındıysanız, darılırım. Fiyat ayarlamasıdır o.
Yellen: Kendi kahrolası yemeklerini kendileri yapsınlar. İstiyorlarsa gidip dışarıda yesinler. Ben resim yapmaya başlayacağım.
Brizendine: Aman efendim, "şuraya da artan bir faiz çizelim" derseniz şıp diye düşer bayılırım... Sizi gayet iyi anlıyorum, östrojen testesteron oranı değiştiğinden öfke yollarınız da erkeklerinkine benziyor. Fakat dışarıda yemek kolay mı; faiz artarsa ülkeye sıcak parayı bırak, dışarıdan pide bile göndermezler. Benim garanlar eriyip biter valla.
Yellen: Bankalardan aldığım toksik varlıklar yüzünden çok şişman ve değersiz buluyorlar beni. Ruh eşimi bulamadım bir türlü.
Brizendine: BOJmuş, ECBeymiş size ruh eşi olamaz efendim... Elbette ki, üreme hormanlarının yokluğu sefaletinizin kaynağının eşiniz olduğuna inandırabilir sizi. Ama unutmayın ki TCMB her zaman sizin yar ve yardımcınızdır.
Yellen: Artık ne düşünüyorum biliyor musun, belki de hayat en büyük zevklerden bazılarını en sona saklamıştır.
Brizendine: Ağzınızdan yel alsın efendim... Hem menopozun hormonal karmaşasını bu kadar abartmanıza gerek yok. Ben size şimdi bir testesteron bandı bir de Zoloft yazdım mı, birkaç güne bir şeyciğiniz kalmaz. O eski şaşaalı günlerinize geri dönersiniz. Belli mi olur, belki faizi yeniden düşürürsünüz. Aganigi vaziyetleri... (Doktor burada tek gözünü kırparak bir şeyi anımsatır gibidir)
Tape'den anladığımız, Yellen geciken biyolojik değişimini tamamlar tamamlamaz faizin arttırılacağı...