... konulu sunumlar: "BOŞALTIM SİSTEMİ Vücut organ ve hücrelerinin biyolojik aktiviteleri (sentez, solunum, yıkım, dönüşüm…) sonucu bazı artıklar oluşur. Vücuttaki zararlı artıkların."— Sunum transkripti:
1BOŞALTIM SİSTEMİVücut organ ve hücrelerinin biyolojik aktiviteleri (sentez, solunum, yıkım, dönüşüm…) sonucu bazı artıklar oluşur.Vücuttaki zararlı artıkların ve fazla olan su ve minerallerin dışarı atılmasına boşaltım denir.Hücrelerde besinlerin kullanılması sonucu artık maddeler oluşur.
2Karbonhidratlardan → CO2 ve H2O Yağlardan → CO2 ve H2O Bu artıklar;Karbonhidratlardan → CO2 ve H2OYağlardan → CO2 ve H2OProteinlerden → Amonyak, üre, ürik asit,CO2 ve H2O oluşur.
3BOŞALTIM SİSTEMİBoşaltım olayı canlılarda değişik şekillerde yapılabilir.(Terleme, idrar oluşumu, yaprak dökümü, safra üretimi…)Artık maddelerin vücuttan dışarıya atılmasını sağlayan organlara boşaltım sistemi denir.
5BOŞALTIM SİSTEMİİnsanlarda boşaltım sistemini; böbrekler, idrar boruları, idrar torbası ve üretra oluşturur.Böbrek üç temel yapıdan oluşur. Bunlar kabuk bölgesi, öz bölgesi ve havuzcuktur.Böbrekteki artıklar idrar kanalı ile idrar kesesine gelir.Oradan da belirli aralıklarla üretradan dışarı atılır.
6Kandaki zararlı maddelerin böbrekten atılması; Artıklar atardamar ile böbreğin kabuk kısmındaki süzücü cisimlere (nefron) getirilir.Kan süzücü cisimde süzülür, artıklar (üre, ürik asit) ile fazla olan su ve mineraller idrar borularına geçer.Süzülen bu sıvıya idrar denir ve havuzcukta toplanır.İdrar havuzcuktan idrar idrar torbasına gelir ve buradan da zaman zaman dışarı atılır.
7Akciğerlerden → CO2 ve su buharı Deriden → Ter (su, mineral, üre) İnsan vücudunda oluşan zararlı maddeler böbreklere yardımcı olarak deri, akciğer ve karaciğer yardımıyla dışarı atılır. Akciğerlerden → CO2 ve su buharıDeriden → Ter (su, mineral, üre)Karaciğer → safra tuzları
8BOŞALTIM SİSTEMİCanlı vücudunda, hücrelerde meydana gelen canlılık olayları sonucu, zararlı maddeler oluşur.Bu zararlı maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasına boşaltım, bunu gerçekleştiren sisteme de boşaltım sistemi denir
15BöbrekBöbrek, insanda bir çift olup, karın boşluğunun arka tarafında ve bel hizasında yer alır.Böbreğin çukur kısmında, böbreğe kirli kanı taşıyan atardamar ve böbrekte süzülmüş kanı götüren toplardamar bulunur.
16Böbrek Ayrıca böbreğin çukur kısmından idrar kanalı çıkar. Böbrek atardamarı böbreğe boşaltım maddeleri taşır.Böbrek toplardamarı, böbrekten süzülen kanı taşır.Böbrek toplardamarı, içinde boşaltım maddeleri en az oranda bulunan damardır.
18Boşaltıma Yardımcı Organlar Akciğer, deri ve karaciğer boşaltıma yardımcı organlardır.Akciğer:Solunum yoluyla karbondioksitin ve bir miktar su buharının atılmasını sağlarDeri: Terleme yoluyla vücuttan fazla su, mineraller ve bazı toksinler dışarı atılır.
19Karaciğer:Vücutta bazı zehirli maddeleri zehirsiz maddelere çevirerek boşaltım sisteminden atılmasını sağlar.Proteinin kullanılması sonucu açığa çıkan amonyağın parçalanmasını gerçekleştirir.Amonyak çok zehirli bir atıktır.
21Karaciğer:Daha az zararlı olan üre ve ürik aside dönüştürülerek vücuttan atılır.Böbrekte kanın süzüldüğü yapılara nefron denir.Kandan süzülen ve böbreklerden atılan süzüntüye idrar denir.Idrar içerisinde; üre, ürik asit, su, tuz ve mineraller bulunur.Üre ve ürik asit, karaciğerde amonyaktan oluşturulur.
22Böbrek üç bölümden oluşur: Kabuk: Kanın süzüldüğü yerdir.Öz Bölgesi: Süzüntü içinde bulunan bazı yararlı maddeler (glikoz, su, mineral) geri emilir.Havuzcuk: Idrarın böbrekte toplandığı yerdir.
26İnsanda Boşaltım Organları 2. Idrar Kanalı (Idrar Borusu):Böbrekte süzülen atıkları idrar kesesine taşıyan kanaldır.3. Idrar Kesesi: Böbrekte oluşan idrar, idrar kesesinde biriktirilir ve dışarı atılır.4. Üretra: Idrarın, idrar kesesinden dışarı atıldığı bir kanaldır.
27Hücrelerin faaliyetleri sonucunda ortaya atık maddeler çıkar. İnsan vücudunda sürekli faaliyet halinde 100 trilyon hücre bulunmaktadır.Hücrelerin faaliyetleri sonucunda ortaya atık maddeler çıkar.Üre, ürik asit ve keratin maddelerinden oluşan bu atık maddeler son derece zehirlidir.Eğer vücuttan uzaklaştırılmazlarsa vücut fonksiyonları kısa sürede bozulur ve ölüm insan için kaçınılmaz olur.
28Bu kirlilik insan hayatı için oldukça zararlıdır. Hücreler, tıpkı zehirli atıklarını nehirlere bırakan fabrikalar gibi, bünyelerinde üretilen artık maddeleri kan plazmasına bırakırlar.Bu durum vücudu baştan başa kat eden kan nehrinin 100 trilyon fabrikanın atığıyla kirlenmesi demektir.Bu kirlilik insan hayatı için oldukça zararlıdır.Bu nedenle hızla kirlenen kanın bir an önce temizlenmesi gerekir.
29Ancak ortada önemli bir problem vardır. Kirlenen kanın içinde üre, ürik asit gibi zehirli maddelerin yanısıra, amino asitler, vitaminler, su ve glikoz gibi vücudun ihtiyacı olan maddeler de vardır.Öyleyse kanı temizleyecek sistemin basit bir süzme işlemi yapması yeterli olmayacaktır.Bu sistemin faydalı maddeleri tanıyıp muhafaza etmesinin yanısıra, yalnızca zararlı maddeleri diğerlerinden ayırarak uzaklaştıracak kompleks bir arıtma tesisi gibi çalışması da gerekmektedir.
30Bu niteliklerde bir tesis elbette ki yeryüzünün en mükemmel ve en yüksek teknolojiye sahip arıtma tesisi olacaktır.İlk anda böylesine kompleks bir tesisin oldukça büyük bir alana inşa edilebileceği akla gelebilir.Ancak bu benzersiz arıtma tesisi son derece küçük bir alana, sırtınızın hemen altına, beliniz hizasına üstelik siz daha anne karnındayken yerleştirilmiştir.
31Böbrek adı verilen bir çift organınız, hiçbir teknolojinin yarışamayacağı üstünlükte bir arıtma tesisi görevi görür.
32Kan Sıvısının Temizlenme İşlemi Nasıl Gerçekleşir? Vücutta dolaşmakta olan kan, böbreklerde önce süzme işlemine tabi tutulur. Süzme işleminin gerçekleşmesi için böbreklerin içine küçük küçük birçok süzgeç yerleştirilmiştir.Bu süzgeçlerin sayısı ve işlevleri düşünüldüğünde çok açık bir yaratılış mucizesiyle karşılaşılır. Tek bir böbreğin içinde adet süzgeç vardır.
33Bu mikro süzgeçlere nefron adı verilir. Bir nefron, bowman kapsülü (nefronun ucunda bulunan, yarı küre şeklinde, kılcal damarlardan oluşan bir yapıdır), glomerulus, malpigi cisimciği ve böbrek damarlarından oluşur.süzgecin her biri binlerce mikro deliği olan mükemmel bir tasarıma sahiptir.
35Bu ince damarlardan her biri, bir mikro süzgece bağlıdır. Kalpten çıkan kanın yaklaşık dörtte biri, böbrek atardamarları aracılığıyla böbreklere gelir.Bu, dakikada bir litreden fazla kan demektir. Kanı getiren damar, böbreğe girer girmez sayısız ince damara ayrılır.Bu ince damarlardan her biri, bir mikro süzgece bağlıdır.
36Kalbin yaptığı basınç sayesinde kan hızla süzgeç yüzeyine çarpar, zararlı maddeler ve su süzgecin diğer tarafına geçer.Proteinler ve kan hücreleri bu süzgeçten geçemeyecek kadar büyük oldukları için geride kalırlar.Böylece süzgecin diğer tarafına geçmeyen kan süzülmüş ve temizlenmiş olur.
38Vücutta iki atardamar arasındaki kılcal damar ağı yalnızca bu bölgede görülür. Kılcallar, iki atardamar arasında bulunduğu için, kan basıncı diğer vücut kılcallarından farklı olarak burada daha yüksektir.
39Kan basıncının yüksek olması nedeniyle süzme işlevi daha etkili gerçekleşir. Yine diğer kılcallardan farklı olarak, bu bölgedeki damar çeperleri iki katlıdır.Bu yapı onlara, hem yüksek basınca dayanma yeteneği kazandırır, hem de protein ve lökositlerin kılcal damarlardan dışarıya çıkmasını engeller.
40Böbreklerdeki 1 milyonu aşkın nefronun her birinde yanda görülen detaylı yapı vardır. Her nefronda kan, glomerulus adı verilen kılcal damarlar yumağına gider. Glomerulus ise, Bowman kapsülünün içindedir. Bu ikisi arasında ince bir zar vardır. Bu zar böbreğin filtresidir.
411-Kan nefrona geçti. 2- Kirli kan glomerulusda dolaşır 1-Kan nefrona geçti. 2- Kirli kan glomerulusda dolaşır. 3- Küçük moleküller Bowman kapsülünün zarı tarafından emilirler ve geriye filtre edilmiş sıvı kalır. 4- Filtre edilmiş sıvı tübüllere gider. 5- Tübül duvarları hayati öneme sahip aminoasitleri, glikozu ve tuzları emer. 6- Maddeler, tübül duvarından tekrar geri emilerek kılcal damara girerler. 7- Gereksiz olan su ve kandaki toksik maddeler idrar olarak tübülden dışarı atılırlar. 8- Temin kan ana kan dolaşımına katılmak için buradan ayrılır.
42yanda boğman kapsülünün daha yakın kesiti görülmektedir.
43Yanda, kılcal damarlardaki binlerce küçük yumrudan bir tanesi olan bir glomerulus ve bowman kapsülleri görülmektedir.
44Glomerüller'in seçiciliği sıvının içindeki moleküllerin elektrik yüklerine ve büyüklüklerine bağlı olarak belirlenir.Bu demektir ki glomerüller, sıvının içinde karışık olarak bulunan sodyum ile glikozun molekül ağırlığını hesaplama ve proteinlerin negatif elektrik yüklü olduklarını TESPİT EDEBİLME yeteneğine sahiptir.Böylece vücut için hayati öneme sahip olan proteinlerin vücuttan atılmayıp, tekrar geri alınması sağlanmış olur.
45Böbreklerdeki mikro süzgeçlerde dakikada 125 cc Böbreklerdeki mikro süzgeçlerde dakikada 125 cc. sıvı süzülür ve bu sıvı artık madde olarak kan dolaşımından süzgecin diğer tarafına atılır.Bu da günde 180 litre, bir başka deyişle yaklaşık olarak dört arabanın yakıt deposunu doldurmaya yetecek kadar sıvının süzülmesi demektir.
46Bu maddelerin kaybedilmesi bedenin ölümü demektir. 60-70 kilogram ağırlığında bir insan bedeni günde 180 litre sıvı kaybetmeye elbette dayanamaz.Dahası bu sıvının içinde zehirli maddelerin yanısıra insan vücudunun ihtiyacı olan amino asitler, vitaminler ve glikoz gibi son derece önemli maddeler de vardır.Bu maddelerin kaybedilmesi bedenin ölümü demektir.Öyleyse süzülen sıvının bu haliyle vücuttan atılmaması, yararlı maddelerin zararlı maddelerden ayırt edilerek yakalanması ve vücuda tekrar geri kazandırılması gerekir.
47Nitekim mikro süzgeçlerde süzülen sıvının yüzde 99'u böbreklerdeki arıtma tesisleri tarafından geri emilir ve tekrar kan dolaşımına karışır.Aynı zamanda vücudun ihtiyacı olan maddeler de bu geri emilme sırasında teker teker yakalanır ve bünyeye geri kazandırılır.Böylece vitaminlerin, aminoasitlerin ya da diğer önemli maddelerin idrar yoluyla vücuttan atılması engellenmiş olur.
4810 santimetre büyüklüğünde, 100 gram ağırlığındaki böbreğin içine, 1 milyondan fazla mikro arıtma tesisi yerleşmiştir.Kalpten böbreğe pompalanan kanın 1 milyondan fazla mikro süzgeç tarafından süzüldüğünü gördük.Bu mikro süzgeçlerin hemen arkalarına söz konusu mikro arıtma tesisleri yerleştirilmiştir.
49Bu tesis 31 milimetre uzunluğunda bir borucuktan ibarettir. Ancak bu basit bir borucuk değildir.Bu borucuk yeryüzünün en mükemmel arıtma tesislerinden biridir.Öyle ki insan bugün sahip olduğu bütün teknik imkanlara rağmen bu küçük borucuk kadar mükemmel bir arıtma makinesi tasarlayamamaktadır.
50Bu mikro arıtma tesisinin boyu 31 milimetredir. Bu borucuğun nasıl çalıştığını incelemeden önce çok önemli bir nokta üzerinde durmak gerekir.Bu mikro arıtma tesisinin boyu 31 milimetredir.Bu tesislerden tek bir böbrekte 1 milyondan fazla olduğu düşünülürse borucuklar uç uça eklendiğinde ortaya 31 kilometreden daha uzun bir boru hattı çıkar.
52Boşaltım Sisteminin Sağlığı Böbreğin çalışmaması durumunda kanda biriken atıklar hayatı, tehlikeye sokar.Böbreği çalışmayan insanların kanı diyaliz makinesinden geçirilerek süzülür.Üşütmek, temizliğe dikkat etmemek ve boğaz enfeksiyonları böbrek hastalıklarına sebep olabilir.
53Boşaltım Sisteminin Sağlığı Böbreğin yapı birimi olan nefronların iltihaplanması nefrit hastalığına yol açar. Böbreklerde havuzcuk içinde minerallerin tortu oluşturmasıyla böbrek taşı meydana gelir. Aşırı tuzlu besinler alınması böbrek taşı oluşumuna sebep olabilir.
54Boşaltım Sistemi Sağlığının Korunması Için; — Bol sıvı alınmalıdır.— Aşırı tuzlu ve baharatlı besinlerden kaçınılmalıdır.— Alkol içilmemelidir.— Boğaz enfeksiyonları, gecikmeden ve tam olarak tedavi edilmelidir.