Marcus Junius Brutus
- Önem : Romalı asker ve lider. Julius Sezar'ın ölümüyle sonuçlanan komployu düzenleyenlerden biri.
- Doğum : MÖ 85
- Ölüm : MÖ 42
Romalı bir senatör olan Brütüs, tarihin en çok bilinen suikastlerinden biri olan Julius Sezar’ı öldürmek için yapılan komployu düzenleyenlerin arasında yer aldı. Roma’nın kalburüstü ailelerinden birinin çocuğu olan Brütüs, kendi için uygun zamanın geldiğine inandığı anda politikaya atıldı. Başlarda Sezar’ın düşmanıydı ve MÖ 49’daki iç savaşta ona karşı mücadele etti. Buna rağmen Sezar genç senatörü affetti ve onu bir Roma vilayeti olan Gaul’un valisi olarak atadı.
Brütüs ve karısı Porcia’nın da aralarında bulunduğu komplocular, bir tiranlığın ortaya çıkmasını önlemenin ve Roma Cumhuriyeti’nin yeniden kuruluşunun tek yolunun Sezar’ı öldürmek olduğuna inanmışlardı.(Korkularında haklı çıktılar. Sezar’ın ölümünden 20 yıl geçmeden 500 yıllık cumhuriyetçi yönetim son buldu ve Roma İmparatorluğu kuruldu.) Brütüs’ün bu olaydaki rolü genellikle büyük bir ihanet olarak görüldü. Zira Sezar onu yakın bir zamanda önemli bir pozisyona getirmişti. İşte bu durum Sezar’ı şaşkınlığa uğratarak, günümüze kadar ulaşan o meşhur sözün söylenmesine vesile oldu: “Sen de mi Brütüs?” Suikastten sonra Sezar’ın evlatlığı Octavian’ın büyük bir güç elde etmesi üzerine Brütüs diğer komplocularla birlikte Roma’dan kaçmak zorunda kaldı. Octavian’a karşı muhalefet etmeye çalışmışsa da MÖ 42 yılındaki Phlippi Savaşı’nda genç diktatörün karşısında yenilince kendini öldürmek zorunda kaldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Marcus Junius Brutus
Romalı bir senatör olan Brütüs, tarihin en çok bilinen suikastlerinden biri olan Julius Sezar’ı öldürmek için yapılan komployu düzenleyenlerin arasında yer aldı. Roma’nın kalburüstü ailelerinden birinin çocuğu olan Brütüs, kendi için uygun zamanın geldiğine inandığı anda politikaya atıldı. Başlarda Sezar’ın düşmanıydı ve MÖ 49’daki iç savaşta ona karşı mücadele etti. Buna rağmen Sezar genç senatörü affetti ve onu bir Roma vilayeti olan Gaul’un valisi olarak atadı.
-
Kârûn
Zenginliği, hazineleri, asiliği ile tarihsel anlatılarda önemli bir yere sahip olan Kârûn, Tevrat’ta Korah diye anılır. Tevrat’ta Yitshar’ın oğlu olarak gösterilen Korah, Mûsâ ve Hârûn’a karşı çıkarılan bir isyanda öncü olarak tanınır. Hz. Mûsâ ve Hârûn’un dinî otoritesini yıkmayı hedefleyen Kārûn, Ruben kabilesinden Datan ve Abiram’la aynı amacı güdüyordu. Mûsâ’nın siyasî liderliğine son vermeyi istiyorlardı. Kārûn, Rubenoğulları’ndan Datan ve Abiram ve farklı kabilelerden insanlar ile Mûsâ ve Hârûn’a karşı bir isyan başlattı. Tanrı isyan edenleri helâk edeceğini haber verdi. Mûsâ ve Hârûn, Tanrı’ya yalvararak O’ndan hepsini helâk etmemesini istediler. Bunun üzerine bu kişilere ait çadırların etrafının boşaltılması istendi, daha sonra altlarındaki yer yarılarak bu kişilerle onların ev halkını, Korah’ın bütün adamlarını ve bütün mallarını yuttu. Kārûn’un isyanı İsrâiloğulları’nın çöl hayatındaki en önemli olaylardan biridir. Tevrat kurallarını küçümseyenlerin, Tevrat’a ve Rabb’in otoritesine karşı çıkanların ilk örneği olarak Yahudi kaynaklarında yer alan Karun, Ahd-i Atîk’in çeşitli yerlerinde de yer alır. Bir rivayete göre Kārûn Mısır’da Firavun’un hazinedarıydı ve büyük bir servet sahibiydi. Bu servetin verdiği gurur onun felâketine neden olduğu rivayet edilir.
-
Patrona Halil İsyanı
Patrona Halil İsyanı Osmanlı’nın Batılı referanslar ile mevcut durumdan kurtulma çabası sergilediği Lale Devri adı verilen dönemi sonlandıran isyan olarak tarihe geçti. On iki yıl boyunca Batı ıslahatlarına ağırlık verilen bu süreçte devlet adamlarının ıslahatlardan rahatsız olması ve eski düzendeki söz haklarının sarsılacağı düşüncesi isyanın filizlenmesine neden oldu. Lale Devri boyunca görevde bulunan Damat İbrahim Paşa’nın sadrazamlığından şikâyetçi olan devlet adamları o dönemde Yeniçeri Ocağını kışkırtarak İbrahim Paşa’nın yönetimine karşı muhalif seslerin yükselmesini sağladı. Bunun yanı sıra ekonomik, sosyal ve siyasi sıkıntılar da isyanı besleyen sebepler arasına girdi. İsyan hazırlıklarına başlayan devlet adamları isyanı başlatma görevini Patrona lakaplı, o zamana kadar çeşitli olaylara karışmış ve iki kere idam cezasından kurtulmuş, İstanbul’da seyyar satıcılık yapan Halil’e verdi. İsyanın planını yapan Patrona Halil Beyazıt Camii önünde isyanı başlatarak kısa sürede halkın yoğun desteğini elde etmeyi başardı.
-
Şarki Sultanlığı
Şarki Sultanlığı Delhi Sultanlığı’nın çözülme devrinde ortaya çıkan pek çok mahallî hânedanın ilkidir. Hânedanın Şarkî Sultanlığı olarak adlandırılması, Melik Server’in Nâsırüddin Muhammed Şah tarafından ülkenin doğu topraklarının idaresine tayin edilmesi sebebiyle Melik-i Şark unvanını almasından dolayıdır. Muhammed Şah’ın ölümünün ardından oğlu Mahmûd Nâsırüddin’in tahta çıkmasını sağlayan Melik Server vezirliği uhdesinde tutmaya devam etti. Ancak merkezi Jaunpûr olan doğu bölgelerindeki karışıklıklar yüzünden buranın valiliğine tayin edildi ve burada huzur ve asayişi sağladı. Sultan Mahmûd’un Delhi’den kaçması üzerine Atabek-i İslâm unvanıyla bağımsızlığını ilân eden Melik Server hânedanını kurdu. Günümüzde Uttar Pradeş adı verilen bölgenin tamamını ele geçirip hâkimiyetini genişletti. Jaunpûr’u imar eden Melik Server şehri ilim adamları ve şairlerin yerleştiği bir kültür merkezi haline getirdi. Melik Server’in vefatından sonra evlâtlığı Mübârek Şah Karanfil tahta geçirildi. Mübârek Şah, Jaunpûr’u Delhi’den gelen tehlikelere karşı korudu daha sonra hânedanın başına Şarkî Sultanlığı’nın en önemli hükümdarlarından İbrâhim Şah geçti. İbrâhim Şah Kalpî Sultanlığı’ndaki iktidar mücadelelerine doğrudan müdahale etti. Onun döneminde de âlimler ve sanatkârlar himaye edildi. Pek çok medrese açıldı ve Şarkî tarzı denilen yeni bir mimari üslûp gelişti.
-
Alacahisar
Bugün Sırbistan bölgesindeki Kruşevac şehrinin Osmanlılar zamanındaki adı olan Alacahisar 1371 yılından sonra kurularak bu tarih itibariyle Osmanlı Balkan tarihinde adına sık rastlanır stratejik yer işgal etmiştir. Önemli bir geçiş üzerinde bulunan şehir, Sırp Kralı Lazar zamanında Sırbistan'ın merkezi durumuna geldi. Gerek Lazar gerekse oğlu Stefan'ın Osmanlılar'a karşı giriştikleri mücadelenin hareket üssü olarak kullanıldı. Lazar, 1389'da Kosova'da yenilgiyle sonuçlanan meşhur savaşın hazırlıklarını burada yaptı. Türk varlığı da bu tarihlerden itibaren şehir ve civarında hissedilmeye başlamış oldu. 15. yüzyılın ilk yarısında şehrin bazı savaş ve diplomatik anlaşmalarla yer değiştirmesiyle nihayet 1456'da Sırp despotu George Brankoviç'in ölümünden sonra ortaya çıkan Sırp veraseti meselesi sırasında Alacahisar yöresinde kesin olarak Osmanlı hakimiyeti sağlandı. Alacahisar ve yöresi Osmanlı hakimiyetine girdiği zaman, önemli stratejik yeri sebebiyle, bir sancak sayılarak Rumeli eyaletine bağlandı. Sancağın merkezi olan Alacahisar ise bir Osmanlı ileri karakolu olarak gelişme gösterdi ve Türkler'le iskan edildi. XVI. yüzyıl başlarında şehirde on üç müslüman, dört hıristiyan mahallesi vardı. XVI. yüzyılın ikinci yarısında ise mahalle sayısı on sekiz olup bunun on beşi müslüman mahallesiydi. Şehrin nüfusu 1516'da 1000 müslüman, 400 gayrigayri müslim olmak üzere 1400 dolayında idi. Bu sayı 1530 ve 1536’da 1200 müslüman, 300 hıristiyan olmak üzere 1500’e, 1560’a doğru ise 1500 müslüman, 200 hıristiyan olmak üzere 1700’e ulaştı. Şehrin Türk halkı akıncı statüsünde olup sınır boylarında savaşmak, şehir civarını korumak ve gözlemekle yükümlüydü. XVI. yüzyılda, tam bir Türk-İslâm yerleşim merkezi olarak gelişme gösteren şehirde, II. Murad tarafından yaptırılan bir cami, sekiz mescid, bir hamam, bir zâviye, bir kervansaray, bir de mahkeme binası mevcuttu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun