Bu tabloya en iyi örnek “Ientigo maligna” dır, bu lezyon yaşlı hastalarda güneşe maruz kalan bir deri bölgesinde (sıklıkla yüzde) 10 yıllar boyunca radial fazda duran ve metastaz yapmayan melanositlerden oluşur.
Bir zaman sonra, melanom, radial aşamayı geçip vertikal büyüme periyoduna girer (vertikal aşamaya geçen lentigo maligna-> lentigo maligna melanoma olarak adlandırılır), yani melanom hücreleri dermise ve dermisin derinine doğru ilerlerler. Bu aşamada melanom makroskobik olarak yassı bir lezyondan nodül görünümüne geçer ve vertikal büyüme aşamasında melanom yüksek metastaz potansiyeline sahiptir.
Dermisteki invazyonun derinliğinin derecesi ile metastaz potansiyeli orantılıdır.
Melanomda prognozu en iyi belirleyen veri tümörün derinliğidir. Prognoz vertikal büyüme kriterlerine (Breslow kalınlığı, Clark’ın invazyon derecelemesi) bağlıdır.
Melanomlarda metastaz ön planda bölgesel lenf nodlarına fakat hemen sonra kan yolu ile (melanom en sık hematojen metastazını akciğere yapar.) Akciğer, (melanom en sık hematojen metastazını akciğere yapar.) Karaciğer, beyin başta olmak üzere tüm vücuda; hatta plasentaya gerçekleşir. Melanom hücreleri iri nükleolus, pleomorfik nüve ile karakterize olup, kötü biçimlenmiş yuvalanmalar oluşturur ve derine indikçe matürasyon göstermemeleri ile tanınır.
Günümüzde melanom çok erken yakalanıp (radyal büyüme aşamasında) cerrahi çıkarıldıklarında tam kür şansı olan bir neoplazmdır.
Melanomda iyi progroz kriterleri;
- Tümörün ince, derinliğinin az olması ya da radial büyüme paternde bulunuşu,
- Stage 1-2, ekstremite yerleşimi
- Üzerinde ülser olmaması
- Regresyon bulguları ve satellitlerin bulunmaması
- Vasküler ve lenfatik invazyonun olmayışı, mitozun düşük oluşu
- Melanomda en önemli prognoztik kriter invazyon derinliği (kalınlık) dir.
- Melanom tipleri içinde en kötü prognozlu olan nodüler melanom; ikinci sırada akral lentigenöz melanomdur.
- Melanom tipleri içinde en iyi prognozlu olan yüzeyel yayılan melanomun radial fazda yakalananları ve bu tablonun özel bir formu olan lentigo malignadır. Ana unutulmamalıdır ki yüzeyel yayılan melanom vertikal aşamaya geçtiğinde ve lentigo maligna da vertikal büyüme saptandığında (Ientigo maligna melanoma) artık prognoz hiçbir zaman bir önceki kadar iyi olmayacak ve invazyon derinliği ön plana çıkacaktır.
- Bu nedenle melanomda en kritik aşama tümörün erken yakalanması (radial büyüme aşamasında) ve total çıkarılmasıdır; bu kür sağlar.
|Breslow kalınlığı||5 yıllık ömür||DÜZEY||Clark’ın invazyon derecelemesi|
|0-0.75 mm||%100||I. Düzey||Lezyonun sadece epidermisde olması|
|0.76-1.5 mm||%90||II. Düzey||Lezyonun papiller dermise girmesi|
|1.51-2.25 mm||%85||III. Düzey||Papillar dermisin lezyon ile tamamen doldurulması|
|2.26-3.00 mm||%75||IV. Düzey||Lezyonun retiküler dermise girmesi|
|3 mm den büyük||%45||V. Düzey||Lezyonun subkutanoz yağ dokuya girmesidir.|
|Melanomun klinik alt tipleri|
|Yüzeyel yayılan melanom||Nodüler melanom||Lentigo maligna,Lentigo maligna melanom||Akral lentiginöz melanom|
|En sık melanom (%70)||%15-30||%4-10||%2-8|
|Genç-orta yaş||Genç-orta yaş||Yaşlı (ortalama 70 yaş)||Genç-orta yaş|
|Üst sırt K ve E’de, alt ekstremite K’da||Bacak ve gövde||Güneş gören yerler, baş, boyun||Avuç içi, ayak tabanı|
|Radyal büyüme paterni,Tanıda erken evrede||Vertikal büyüme,Tanıda geç evrede||Radyal büyüme paterni, tanıda erken evrede||Radyal ve vertikal büyüme paterni,Tanıda geç evrede|
|Açık renk derililerde||Açık renk derililerde||Açık renk derililerde||Zenci, Asyalı ve OrtaAsya’lılarda|
Göz melanomları
İntraoküler melanomların hemen hepsi uvea (iris, silyer cisim ve koroid) da bulunan melanositlerden kaynaklanır. Nadir olgularda retinanın pigmente epidelinden orjin alırlar. Gözde melanomun en sık kaynaklandığı yer ise koroiddir.
Göz melanomları iki farklı hücre tipi içerirler; spindle (iğsi) hücreler ve epiteloid hücreler. Eğer lezyon tamamen veya baskın olarak spindle hücrelerden oluşursa, düşük agresif seyir ve daha az metastaz olasılığı söz konusudur.