D vitamini eksikliği bazı hastalarda belirti vermez. Belirti gösteren hastalarda en sık görülen şikayet geçmeyen yorgunluk, kas ve kemik ağrısıdır.
Bununla birlikte D vitamini reseptörleri vücutta yaygın olarak bulunur. Bu da vitaminin birçok organ ve sistem üzerinde etkileri olduğu anlamına gelir. D vitamini eksikliği belirtisiz seyretmekle, kanser gelişimi riski arasında geniş bir yelpazeye sahiptir.
D vitamini eksikliği yorgunluk, kas ve kemik ağrısı (özellikle sırtta), bilişsel yeteneklerde azalma, sık enfeksiyon geçirme, yara iyileşmesinde gecikme, depresyon, çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine neden olur. Bunların dışında uzun süreli D vitamini eksikliği yüksek tansiyon, kalp damar hastalıkları, kanser ve diyabet gibi kronik hastalıklarla ilişkilidir.
Yeterli miktarda D vitamini almak az miktarda kilo kaybına yardımcı olur, yağlanmayı baskılar ve kilo alımını sınırlandırır. Buna rağmen D vitamini eksikliği kilo verememenin sık karşılaşılan bir nedeni değildir. Kilo vermekte zorlanan veya kilo veremeyen hastalar mutlaka endokrinoloji uzmanına danışmalıdır.
Anne sütü, bebeklerin yeterli miktarda D vitamini alması için yeterli değildir. En iyi D vitamini kaynağı güneş ışığı olmakla birlikte kanser riskini arttırdığı için D vitamini eksikliği tedavisi için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Bebeklerde D vitamini eksikliği tedavisi için öneriler şu şekildedir:
- 0-1 yaş: 2000 IU/gün veya 50000 IU/hafta ağız yoluyla D vitamini verilir. 6 hafta sonra kontrol edilir. Devamında hedef düzeyi korumak için 400-1000 IU/gün ile idame tedavi uygulanır. Kan 25-OH vitamin D hedef düzeyi 30 ng/ml’dir.
- 1-18 yaş: 2000 IU/gün veya 50000 IU/hafta ağız yoluyla D vitamini verilir. 6 hafta sonra kontrol edilir. Hedef düzeyi korumak için idame doz 600-1000 IU/gündür. Hedef kan 25-OH vitamin D düzeyi 30ng/ml’dir.
D vitamini eksikliğinde en sık görülen şikayet kas ve kemik ağrısıdır. Bu ağrılar özellikle sırtta, kaburgalarda ve leğen kemiğindedir. Ancak uylukta ve kaval kemiğinde de ağrıya neden olur.
Saç dökülmesi birçok nedene bağlı olabilir. Bunlardan en sık görüleni de stresli yaşam tarzıdır. Ancak saç dökülmesi şiddetliyse bunun nedeni beslenme yetersizliği (malnütrisyon) olabilir. Alopecia areata, şiddetli saç dökülmelerine yol açan otoimmun bir hastalıktır. Yapılan çalışmalarda bu hastalığın D vitamini eksikliğiyle ilişkisi olduğu gösterilmiştir. Bir başka çalışmada ise bölgesel olarak uygulanan D vitamininin saç dökülmesini azalttığı görülmüştür.
D vitamini reseptörleri vücutta yaygın olarak bulunur. Bunlardan birisi de bağırsaklardır. Vitamin D eksikliği bazı hastalardan irritabl bağırsak sendromuna (huzursuz bağırsak sendromu) yol açmaktadır. Huzursuz bağırsak sendromunda ishal, kabızlık veya her ikisi birden olabilir. İshal ve kabızlığa karın ağrısı ve kanama da eşlik edebilir.
D vitamini eksikliğinde halsizlik en sık görülen belirtilerden birisidir. D vitamini eksikliğinde vücutta meydana gelen kalsiyum ve fosfat metabolizmasındaki değişiklikler sonucu kemiklerdeki mineralizasyon azalır, kaslar güçsüzleşir. Kas güçsüzlüğü kişide yorgunluk, halsizlik olarak hissedilir.
D vitamini eksikliği ile İlgili Makeleler
D vitaminin yetersiz alımına bağlı olarak veya D vitaminin metabolizmasını bozacak bir hastalık olması halinde D vitamini eksikliği görülür ve bu eksiklik Vitamin D takviyesiyle giderilebilir.