

|II.Dünya Savaşı Ve Türkiye|
|Son Güncelleme: 22.05.2013|


Türkiye devletler arası gerginliğin iyiden iyiye arttığı 1930lu yıllarda toprak bütünlüğünü güvence altına almaya dönük bazı girişimlerde bulunmuş, bu amaçla bazı antlaşmalar yaparak, siyasi ittifaklara girmiştir. 1934′te oluşturulan Balkan Antantı ve 1937 tarihinden kurulan Sadabad Paktı bu ittifaklara örnek olarak gösterilebilir. 12 Mayıs 1939′da İngiltere′yle, 23 Haziran′da Fransa′yla "Barış Cephesi′ içinde yer alındığını açıklayan ortak bildiriler yayınlandı. Sovyetler Birliği ile de benzer bir anlaşma için çaba harcanmasına karşın Sovyet yönetiminin 23 Ağustos′ta Almanya′yla saldırmazlık anlaşması imzalaması ile bu çaba sonuçsuz kaldı.
Türkiye, İngiltere ve Fransa′yla Yakınlaşmaya Çalışıyor...
Bu gelişmeler üzerine 19 Ekim 1939′da Ankara′da Türkiye-İngiltere-Fransa İttifak Antlaşması imzalanmıştır.
Bu antlaşmaya göre,
♦ Türkiye bir Avrupa devletinin saldırısına uğrarsa İngiltere ve Fransa yardımda bulunacaktı.
♦ Avrupa′da çıkacak bir savaş Akdeniz′e yayılırsa Türkiye de İngiltere ve Fransa′ya yardımda bulunacaktı.
Haziran 1940′ta İtalya′nın da katılması savaşı Akdeniz′e yayan bir gelişme olmuş, bu durum Türkiye′nin üstlendiği yükümlülükleri gündeme getirmiştir. Fakat Fransa′nın kısa sürede teslim olması, İngiltere′nin de ısrarcı olmaması Türkiye′yi savaşa girmekten alıkoymuştur.
Ayrıca 28 Ekim 1940′da İtalya′nın Yunanistan′a saldırması da Türk-İngiliz-Fransız Antlaşması′na göre Türkiye′nin savaşa katılmasını gündeme getirmiştir. İngiltere Türkiye′nin "mümkün olan en kısa zamanda" savaşa katılmasını istemiştir.
İngiltere, Almanların Bulgaristan′a yerleşmesinin, bütün Orta Doğu′ya, özellikle İran ve Irak petrolleri ile Süveyş′e giden yolu Almanya′ya açmasından etmiş, Türkiye′yi savaşa katmaya çalışmıştır.
Almanya′nın "Savaşa Katıl" Baskıları
Almanya, Nisan 1941 ′de Mihver grubuna yakın olan Irak yönetimine yardım ulaştırabilmek için Türkiye′den asker ve malzeme geçirmek istedi. Irak′ın Almanya′ya yakın olması, Almanlara Orta Doğu petrollerini ele geçirmek imkanı sağlayacaktı. Türkiye bu isteği kabul etmedi. Alman yönetimi, Türk Hükümetini ikna etmek için, Batı Trakya ile Ege adalarından toprak teklif etti ise de sonuç alamadı.
Bu gelişme karşısında güney kanadını güvence altına almak isteyen Alman yönetimi Türkiye′ye bir saldırmazlık anlaşması önermiş, teklif Türkiye hükümeti tarafından kabul edilmiştir. 18 Haziran 1941′de imzalanan bu anlaşma Türkiye′nin savaşın dışı kalma politikasının önemli dönüm noktalarındandır.
10 Ağustos 1941′de Sovyetler Birliği ve İngiltere tarafından Türkiye′ye ortak bir nota verildi. İki ülke Türkiye′nin toprak bütünlüğüne saygılı olduklarını bildiriyor, buna karşılık Türkiye′den 1936 Montrö Sözleşmesi gereğince İstanbul ve Çanakkale boğazlarını savaş gemilerine kapalı tutmasını istiyordu.
ABD′nin savaşa katılmasından sonra Almanya′nın Türkiye′ye yönelik savaşa gir baskısı arttı. Almanlar, Sovyetlerin Boğazlara yönelik planlarını ileri sürerek, Boğazların savunması bakımından önemli Ege′deki bazı Yunan adalarını Türkiye′ye teklif etti. Sonuç alamayan Almanya, 1942 sonunda Türkiye′yi savaşa sokma çabalarından vazgeçti.

