İranlılar'ın yeni adresi Gürcistan
Giderek artan sayıda İranlı Gürcistan'a yerleşiyor.
Bazıları Batı'nın ambargolarından büyük zarar gören ekonomi yüzünden, bazıları da siyasi nedenlerle.
Haftalık Aryana dergisi Gürcistan'da basılıyor, ama dergi Farsça.
Dergi Gürcistan'da sayısı giderek artan İranlı topluluğuna hitap ediyor.
Yedi ay önce yayın hayatına başlayan derginin satışları dörde katlandı.
Dergi, yerel kültürü ve gelenekleri açıklayarak ülkeye gelen İranlılar'ın yerleşmesine yardımcı oluyor.
Aryana'nın sahibi ve Genel Yayın Yönetmeni Sada Gazi, İran'da halkın yüksek enflasyondan mustarip olduğunu söylüyor.
Bir gazeteci olarak da kısıtlanmış hisettiğini belirtiyor.
Gazi, "Orada asla çalışamazdım. Çünkü düşündüğümü yazabilmek istiyorum. İran'da bu özgürlük yok. Ne yazdığınızı, nasıl düşüneceğinizi denetliyorlar. Bana uygun değil" dedi.
Gürcistan çoğu İranlı için çekici bir seçenek. İran'a yakın, ekenomi büyüyor ve İranlılar'a vize uygulanmıyor.
Gazinin eşi şair Mustafa Sedighi, geçen Mart ortalarında Gürcistan'a taşınmış. Eserleri İran'da yasaklı. Ama şimdi, İran'daki durumu eleştiren son şiirini Aryana'da basabiliyor.
"Burada istediğim her şeyi yapma özgürlüğüm var. Daha önce hiç istediğimi yazmak gibi bir özgürlüğüm olmadı" diyor.
Gürcistan'a seyahat eden İranlılar'ın sayısı geçen yıl yüzde 60 yükselip, yılda 100 bin kişiye çıktı.
Ayrıca altı binden fazla İranlı resmen Gürcistan'a yerleşmiş halde. Bu, çok az göç alan Gürcistan için önemli bir sayı.
Dolar kuru
İranlı oyuncak üreticisi Babak Emin içinse İran'ı terk etmek ekonomik bir gereklilik.
Kendisiyle Tiflis'teki Gürcistan-İran İş Merkezi'nde buluştuk.
Merkez, ülkede iş kurmak, yatırım yapmak isteyen İranlılar'a danışmanlık hizmeti veriyor.
Merkeze her gün, Gürcistan'da iş kurmak ve gayrimenkul almak isteyen 15 kadar İranlı uğruyor.
Emin, ambargolar yüzünden İran Riyali'nin değer kaybetmesi nedeniyle İran'da mal satmasının imkansız hale geldiğini belirtiyor.
Emin, "ABD Doları'nın değeri her gün değişiyor. İran'da iş yapamıyoruz. Bugün bir şey alıyoruz, İran'a gönderiyoruz. Ertesi gün ABD Doları çıkıyor ve para kaybediyoruz" diyor.
Gürcistan'ın avantajı, bölgedeki en Batı yanlısı ve yatırım dostu ülke olması.
Ama Gürcistan ve İran arasında güçlü kültürel ve tarihi bağlar da var.
Gürcistan bir zamanlar büyük Pers İmparatorluğu'nun parçasıydı.
Pers etkisini, Tiflis'teki eski şehirde hala görmek mümkün.
Eski bir hamam cami şeklinde yapılmış ve mavi çinilerle süslenmiş. Eski evlerin bir çoğunda İran mimarisine has kemerli pencereler ve ahşap oyma balkonlar var.
Pekçok iranlı Gürcülerin sıkı aile değerlerine sıkı bağları ve misafirperverliklerinin kendilerine İran'ı hatırlattığını söylüyor. Yani kısa sürede kendilerine evlerinde hissediyorlar.
Bu arada Gürcistan ise İranlılar'ın ekonomik büyümeye katkı sunmasını umuyor.
Güç dengesi
Ama sorun, Gürcistan'ın en önemli müttefiği ABD ve katılmak istediği AB'yi kızdırmadan komşu İran'la iyi ilişkiler kurabilmek.
Gürcü siyasi uzman Alexander Rondeli "Gürcistan Batı'yla ve bütün komşularıyla iyi ilişkiler istiyor" diyor.
Rondeli Gürcistan'ın, farklı siyasi ideolojilere sahip komşuları ve uzaktaki müttefikleri arasında hassas bir denge kurmak zorunda olduğunu söylüyor.
Rondeli, "Bu bölgede üç süper güç, Rusya, Türkiye ve İran var. Bu durumu yadsıyamayız. İstikrar ve güvenliğimize katkı sunuyorlar. Dolayısıyla İran'la özellikle iyi ekonomik ilişkiler kurmanın Gürcistan'ın güvenliği, ya da uluslararası güvenlik açısından tehlikeli olduğunu düşünmüyorum." diyor.
Ama bazı İranlılar için Gürcistan baskıdan kaçmak demek.
'Yeni Dubai'
Bir grup İranlı protestanla tanışıyorum. Hepsi yakın geçmişte Gürcistan'a yerleşmiş. Sokaklarda ilahiler söylüyor ve ülkedeki İranlılar'a Farsça İncil dağıtıyorlar.
Grubun Babek diye bilinen vaizi bunu İran'da yapmaya çalışmış. 40 gün hücre cezası almış ve polisten o kadar kötü dayak yemiş ki, bacakları kırılmış.
"Müslümansanız ve Hristiyanlığa geçmişseniz İran'da hükümet size birçok sorun çıkartıyor. Hapse girebiliyor ya da işinizden olabiliyorsunuz" diyor.
Diğer bazı İranlılar içinse Gürcistan, yaşam biçimleri nedeniyle yetkililerin yaptığı baskıdan kaçma fırsatı.
Bu arada Gazi, matbaada derginin son sayısını dağıtıma hazırlıyor.
Gazi, Gürcistan'da fırsatların kendisine 10 yıl önceki Dubai'yi hatırlattığını söylüyor.
"Burada fikriniz, yaratıcılığınız ve biraz da sermayeniz varsa, kolayca yatırım yapıp işinizi büyütebilirsiniz. Böylece hem piyasanın, hem de ülke ekonomisinin büyümesine yardımcı olabilirsiniz" diyor.
Ancak Gürcistan'da işsizlik yüksek. Dolayısıyla iş kuracak sermayesi olmayanların iş bulması zor.
Ama en azından pek çoğu, özgür hissedebilecekleri bir ülke bulduklarını söylüyor.