Katılımcı Liderlik Nedir?
- 28 December 2020
- 134 Görüntülenme
- 0 Yorum
Bu yazı, katılımcı liderliğin pratik bir açıklamasını sunmaktadır. Okuduktan sonra bu güçlü liderlik tarzının temellerini anlayacaksınız.
Katılımcı Liderlik tarzı nedir?
Katılımcı Liderlik tarzı, Rensis Likert Yönetim Sisteminin dört liderlik tarzından biridir. Bu liderlik tarzı aynı zamanda demokratik liderlik olarak da adlandırılır. Katılımcı Liderlik, liderin ekip üyelerini hedefleri belirleme, strateji geliştirme ve genel olarak karar alma süreçlerine aktif olarak dahil etmesiyle karakterize edilir. Bu liderlik tarzı genellikle gönüllülük, sosyal hizmet ve terapistler tarafından kullanılır. Fakat iş dünyasında bu tarz o kadar popüler değil.
Yöneticinin takıma tam olarak nasıl katıldığı, hangi Katılımcı Liderlik biçiminin uygulandığına bağlıdır. Genel olarak konuşursak, bu liderlik tarzının özünde, yöneticinin genellikle aktif olarak geri bildirim istemesi ve bu girdiyi gelecekteki kararlar için kullanmasıdır. Fakat bu, birkaç farklı yolla yapılabilir.
Katılımcı Liderliğin Yükselişi
İlk liderlik teorileri, Hawthorne adlı bir deney gerçekleştiğinde 1930 civarında ortaya çıktı. Deney, işyerinde üretkenliği artırmayı amaçlıyordu. Sonuçlar, diğerleri arasında Elton Mayo tarafından incelenmiştir. Henry A. Landsberger, çalışanlar yakından gözlemlenirse üretkenliğin daha yüksek olacağını keşfetti. Buna Hawthorne etkisi deniyordu.
Daha sonra, 1967’de Rensis Likert ve meslektaşları, sonraki liderlik teorilerinin temelini belirlediler. 30 yılı aşkın araştırmanın ardından, aşağıdaki liderlik tarzları sonunda formüle edildi:
- Sömürücü Yetkili
- Yardımsever Yetkili
- Danışman
- Katılımcı
Sonunda, Katılımcı Liderlik ile ilgili temel kavramlar ve teoriler öne çıktı. Katılımcı Liderlik, herkes işbirliği yaparsa ve karar verme sürecine dahil olursa hedeflere daha kolay ulaşılabileceği fikrini ifade eder. Liderliği bu kavramla ilişkilendirirken, katılımcı liderliği ayırt etmenin farklı yolları olduğu görülmektedir.
Katılımcı Liderlikte Karar Verme
Katılımcı Liderliğin net bir tanımı zor olsa da, azdan çok katılımcıya kadar değişen liderlik davranışı yelpazesinde tanımlanmış dört farklı tip vardır.
Kolektif Katılımcı Liderlik
Kolektif Katılımcı Liderlik tarzı, yelpazenin bir ucundadır. Bu liderlik tarzında, lider ve grup birlikte tüm kararları alır. Bu yaklaşımda sorumluluk, grubun her bir üyesi arasında da bölünmüştür.
Demokratik/Katılımcı Liderlik
Bu tarzda çalışanlar, konularla ilgili görüşlerini ve vizyonlarını paylaşmaya teşvik edilir. Bununla birlikte nihai karar alma gücü lidere aittir. Lider, alınacak kararın tüm sorumluluğunu taşır. Üstelik tatmin edici olmayan sonuçların ortaya çıkması durumunda açıklama yapması gereken kişidir. Bu tarzda lider, kaygıları paydaşlardan gruba sunarak gidermeye çalışır.
Otokratik Katılımcı Liderlik
Yöneticinin çok az katılımıyla, otokratik Katılımcı Liderlik tarzı yelpazenin sol tarafındadır. Nihai karar verme gücü liderin elinde olmasına rağmen, çalışanlardan veya astlarından gelen girdiler hala dinlenmektedir.
Uzlaşı Katılımcı Liderlik
Bu karar verme tarzında lider, grubun birlikte kararlar almasına izin verir. Bu genellikle bir oylamayla yapılır ve ardından çoğunluğun tercihi seçilir.
Uygulamada Katılımcı Liderlik
Katılımcı Liderliğin kullanımı tüm sektörlerde eşit derecede etkili değildir. Yine de bu liderlik biçimi popülerdir ve yıllar boyunca pek çok araştırmaya konu olmuştur. Uygulamada katılımcı bir liderlik tarzı, John Cotton tarafından yapılan araştırmada belirlendiği gibi, esas olarak aşağıdaki boyutlarla ifade edilir.
İşle İlgili Kararlara Katılım
Bu ilk boyut, işle ilgili karar alma sürecine astların katılımıyla ilgilidir. Karar vermede söz sahibi olmak farklı şekillerde olabilir. Örneğin, bazen çalışanlar sadece dahil olur veya mülakata alınır; diğer zamanlarda onlara gerçekten belli bir miktar güç verilir.
Katılımcı Liderliğe yönelik bu yaklaşım, yönetici belirli hedeflere ve ara sonuçlara nasıl ve ne zaman ulaşılması gerektiğini önceden tartıştığında, genellikle proje yönetiminde uygulanır. Bu durumda, ekip üyelerine girdilerini paylaşma fırsatı verilir ve böylece bu konuda yapılan anlaşmalar üzerinde kısmi kontrole sahip olurlar. Öte yandan, proje yöneticisi projenin finansmanı üzerinde tam kontrole sahiptir.
Danışma Katılımı
Danışma katılımı genellikle astların çeşitli ticari faaliyetlere katıldığını ifade eder. Nihayetinde kararı veren kişi lider olarak kalır ama hemen hemen tüm alanlarda astlardan görüşlerini ve vizyonlarını paylaşmaları istenir. Bununla birlikte nihai karar verme sürecinde genellikle daha az etkiye sahiptirler.
Kısa Süreli Katılım
Katılımcı Liderliğin bu boyutunda, astlar yalnızca geçici olarak karar verme ve operasyonel yönetimle ilgilenirler. Bu kısa vadeli katılım, resmi bir yapı ve doğrudan katılım çerçevesi kullanır. Bu tür katılımın bir örneği, bir kuruluşun yeni bir proje başlatması ve başlangıç aşamasını mevcut bir ekibin gerçekleştirmesidir. Bu genellikle kısa bir süre içindir, ardından karar verme gücü proje liderine iade edilir.
Gayri Resmi Katılım
Yukarıdaki formların tümü resmi bir yapıya sahiptir. Bununla birlikte katılımcı liderlik daha az resmi ortamlarda da ortaya çıkabilir. Genel bir gayri resmi ortam veya durumun belirlenmiş kuralları veya prosedürleri yoktur. Bunun yerine, her şey yerinde değerlendirilir ve ele alınır. Örneğin, çalışanlarını yaklaşan değişiklikler veya kötü haberler hakkında bilgilendirdiği planlı bir yönetici toplantısı buna bir örnektir.
Çalışan Mülkü
Çalışan mülkü boyutunda, astlar, her bir çalışanın pozisyonuna ne ölçüde bağlı olabildiklerine rağmen, şirket karar verme sürecinin belirli unsurlarına katılabilirler. Genel olarak, daha düşük bir pozisyondaki çalışanlar, daha yüksek bir pozisyondaki meslektaşlarına göre doğrudan yönetime veya karar almaya katılma konusunda daha az fırsata sahiptir.
Temsilci Katılımı
Temsilci katılım, resmi bir yapı ve üç seviyeli katılım çerçevesini ifade eder. Önce lider, sonra temsilci ve son olarak da çalışanlar var. Temsilciler, tavsiye verme ve kuruluşun karar alma sürecini etkileme yetkisine sahiptir. Bunu çalışanlar adına yapıyorlar. Birçok kuruluş, bu pozisyon için sözde orta düzey yöneticileri çalıştırır. Bunlar, yönetim ve çalışanlar arasında haberciler görevi görür. Bir karar verilmeden önce, bu orta düzey yöneticiler veya temsilciler çalışanlara danışabilir ve yönetime girdi sağlayabilir.
Ne düşünüyorsunuz?
Katılımcı liderlikle ilgili açıklamaya aşina mısınız? Katılımcı liderliğin uygun olduğuna ne zaman inanıyorsunuz? Farklı durumlarda bu liderlik tarzının artıları ve eksileri nelerdir? Herhangi bir ipucunuz veya ek yorumunuz var mı?
Düşüncelerinizi ve bilginizi aşağıdaki yorum kutusunda paylaşabilirsiniz.
Bu makaleyi beğendiyseniz, modeller ve yöntemler hakkındaki en son gönderiler için bültenimize kaydolabilirsiniz.