Dördüncü Asıl'da nazara verilen; bazı ravilerin istimbatları ve nakilleri, nasıl hadisin aslı olarak telakki edilebilir? Bazı örnekler vererek bu Dördüncü Aslı biraz daha açabilir misiniz?
Cum, 20/02/2015 - 07:46 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
Hadisin metni ile yorumu, farklı şeylerdir. Hadisin metni Peygamber Efendimiz (asm)'e ait olup, kusur ve hatadan hâli ve temizdir. Fakat hadisin metnine getirilen yorum ve izahlar, hadisin metni gibi masum ve hatasız olmuyorlar. Bu sebeple hadisin metni ile bu metne yapılan yorum ve izahları keskin hatlarla birbirinden ayırmak gerekiyor.
Şayet yorum ve izahlar hadisin metni gibi telakki edilip öyle aktarılırsa, yorum ve izahlardaki muhtemel hatalar, İslam’ın ikinci kaynağı olan hadisleri zan ve şüphe içinde bırakır ki, bu ciddi bir sorun hâline gelir.
Bu gibi hata ve yanlışlıkları düzletmek için ciddi çalışmalar yapılmış ve ilim dalları teşekkül etmiştir.
Buna rağmen, bazı müteşabih hadislerin metinleri ile metne getirilen yorumlar birbiri ile iltibas edilmiş olabiliyor. Hadisi aktaran bazı âlimler, bu arada bazı açıklamalar yapabiliyor. Bu yorumlar hadisin orijinal metni gibi telakki edilebiliyor.
Bu fark anlaşılmazsa, yoruma getirilecek tenkitler, hadise yapılmış gibi anlaşılacaktır.
O hâlde, tenkide sebep olan durum, esasen hadis metni değil, ravilerin yorumlarıdır. Bunlar anlaşıldığı takdirde, hadisin inkârına veya zayıflığına yol açan durum ortadan kalkacaktır.
Mesela:
"Rivayetlerde, vukuat-ı Süfyaniye ve hâdisât-ı istikbaliye Şam'ın etrafında ve Arabistan'da tasvir edilmiş."
"Allahu a'lem, bunun bir tevili şudur ki: Merkez-i hilâfet eski zamanda Irak'ta ve Şam'da ve Medine'de bulunduğundan, râvîler kendi içtihadlarıyla, daimî öyle kalacak gibi mânâ verip, merkez-i Hükûmet-i İslâmiye yakınlarında tasvir etmişler, Halep ve Şam demişler. Hadisin mücmel haberlerini, kendi içtihadlarıyla tafsil etmişler."(1)
Burada hadisin metni deccalin hilafetin merkezinde çıkması yönünde iken, sonra işin içine yorumlar ve içtihatlar girince, hadis o zamanın hilafet merkezleri olan Hicaz ve Şam şekline dönüşmüş ve öyle zannedilmiş.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör