Coronavirüsler, insanlar dahil, memelilerin solunum yollarını tipik olarak etkileyen virüs tipleridir. Soğuk algınlığı, zatürree ve şiddetli akut solunum sendromu (SARS) ile ilişkilidirler. Koronavirüs ilk olarak 1937'de tespit edilmiştir. Bu virüsler soğuk algınlığının yüzde 15 ila 30'undan sorumludur. Son 70 yılda, bilim adamları koronavirüslerin farelere, sıçanlara, köpeklere, kedilere, hindilere , atlara, domuzlara ve sığırlara bulaşabileceğini buldular.
Corona virüsler
- Soğuk algınlığı için bir tedavi yoktur.
- Bir koronavirüs hem SARS hem de MERS'e neden olabilir.
- Coronavirüsler birçok farklı türü enfekte eder.
- Bilinen altı insan koronavirüsü vardır.
- SARS Çin'den yayıldı ve 37 ülkede enfeksiyona yol açarak 774 kişiyi öldürdü.
İnsan koronavirüsleri (HCoV) ilk kez 1960'larda soğuk algınlığı olan hastaların burunlarında tespit edildi. İki insan koronavirüsü, OC43 ve 229E soğuk algınlığı oranlarının büyük bir kısmından sorumludur.
Coronavirüslere, yüzeylerindeki taç benzeri çıkıntılara dayanarak isimleri verildi. Latince "Korona" "halo" veya "taç" anlamına gelir.
İnsanlar arasında enfeksiyon en sık kış aylarında ve ilkbaharın başlarında görülür. Bir kişinin,koronavirüsün neden olduğu soğuk algınlığı ile hasta olmasından sonra, yaklaşık dört ay içinde tekrar yakalanabilir. Bunun nedeni, koronavirüs antikorlarının çok uzun bir süre dayanmamasıdır. Ayrıca, bir koronavirüs suşu için antikorlar diğer suşlara karşı etkisiz olabilir.
Virüse yakalananlarda önce yüksek ateş başlıyor. Ardından kuru öksürük şikayetleri gözleniyor. Bir haftanın sonunda ise nefes darlığı sorunları ortaya çıkıyor.Çin'de bazı hastaların hastanede uzun süreli tedavi altına alınması gerekmişti. Ancak şu an eldeki bilgiler sadece hastaneye kaldırılan ağır hastaların yaşadıklarıyla sınırlı. Virüse yakalanıp daha hafif bir şekide atlatan olup olmadığı konusunda detaylı bir bilgi henüz yok. Koronavirüsler orta derece soğuk algınlığından ölüme varacak semptomlara yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), "uluslararası kamu sağlığı acil durumu" ilan etti. İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan basın toplantısında WHO Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, küresel ölçekte acil durum ilan edilmesinin nedeninin "Çin'de değil, diğer ülkelerde yaşananlar" olduğunu söyledi ve asıl endişenin virüsün sağlık sistemleri zayıf ülkelere yayılması olduğunu belirtti. Soğuk veya gribe benzer semptomlar genellikle koronavirüs enfeksiyonundan iki ila dört gün sonra ortaya çıkar ve genellikle hafiftir.
- hapşırma
- burun akıntısı
- yorgunluk
- öksürük
- nadir durumlarda ateş
- boğaz ağrısı
- akut astım
İnsan koronavirüsleri, rinovirüsün aksine, soğuk algınlığının başka bir nedeni olarak laboratuvarda kolayca yetiştirilemez. Bu, koronavirüsün ulusal ekonomiler ve halk sağlığı üzerindeki etkisini ölçmeyi zorlaştırır.
Tedavisi yoktur, bu nedenle tedaviler kendinize ve reçetesiz satılan (OTC) ilaçlara dikkat etmeyi içerir:
- Dinlenin
- Bol su için
- Sigara içmekten ve dumanlı alanlardan uzak durun.
- Ağrı kesici ve ateş düşürücü kullanabilirsiniz.
- yattığınız odada nemlendirici veya (soğuk) buharlaştırıcı kullanın.
Sorumlu virüs, burun mukusu veya kan gibi bir solunum sıvısı örneği alınarak teşhis edilebilir.
Türleri
Farklı insan koronavirüs tipleri, neden oldukları hastalığın ciddiyetine ve ne kadar yayılabildiğine göre değişir.
Şu anda, insanları enfekte edebilen altı tanınmış koronavirüs tipi vardır.
- 229E (alfa koronavirüs)
- NL63 (alfa koronavirüs)
- OC43 (beta koronavirüs)
- HKU1 (beta koronavirüs)
- Covid-19 (alfa koronavirüs)
Nadiren, daha tehlikeli türler arasında Orta Doğu Solunum Sendromuna (MERS) neden olan MERS-CoV ve SARS'tan sorumlu koronavirüs olan ciddi akut solunum sendromu (SARS-CoV) bulunur.
Bulaşma
İnsan koronavirüsünün bir kişiden diğerine nasıl yayıldığı hakkında çok fazla araştırma yapılmamıştır. Bununla birlikte, virüslerin solunum sisteminden salgılanan sıvı kullanarak yayıldığına inanılmaktadır.
Coronavirüsler aşağıdaki şekillerde yayılabilir:
- Ağzı kapatmadan öksürmek ve hapşırmak, damlacıkları havaya dağıtarak virüsü yayabilir.
- Virüsü olan bir kişiye dokunmak veya el sıkışmak virüsü bir kişiden diğerine geçirebilir.
- Virüsü olan bir yüzey veya nesneyle temas ettirmek ve ardından burnunuza, gözlerinize veya ağzınıza dokunmak.
İnsanların kış veya sonbaharda hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir. Hastalık yılın geri kalanında hala aktiftir. Gençlerin büyük olasılıkla bir koronavirüsle karşılaşmaları muhtemeldir ve insanlar bir ömür boyu birden fazla enfeksiyon geçirebilirler. Çoğu insan, yaşamında en az bir kez koronavirüs ile karşılaşır.
Coronavirüsün mutasyon kabiliyeti onu bulaşıcı yapan şeydir. Bulaşmayı önlemek için, semptomları yaşarken evde kaldığınızdan ve dinlendiğinizden ve diğer insanlarla yakın temastan kaçındığınızdan emin olun. Öksürme veya hapşırma sırasında ağız ve burnun mendille örtülmesi de koronavirüsün yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir. Kullanılmış mendilleri imha ettiğinizden ve evde hijyen sağladığınızdan emin olun.
SARS
Şiddetli akut solunum sendromu (SARS), SARS-CoV koronavirüsünün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Tipik olarak ölüm tehlikesi ile karşı karşıya bırakan bir zatürree şekline yol açar. Virüs, 2002 yılının Kasım ayında Çin'in güneyindeki Guangdong eyaletinde başladı ve sonunda Hong Kong'a ulaştı. Oradan, hızla dünyaya yayıldı, insanları etkiledi. SARS-CoV eşsizdir. Hem üst hem de alt solunum yollarını enfekte edebilir ve ayrıca gastroenterite neden olabilir. SARS belirtileri bir hafta boyunca gelişir ve ateşle başlar. Durumun başlarında, insanlar aşağıdaki gibi grip benzeri semptomlar geliştirir:
- kuru öksürük
- titreme
- ishal
- nefes
- ağrıları
Daha sonra ciddi bir akciğer enfeksiyonu olan zatürree gelişebilir. SARS en ileri aşamasında, akciğer, kalp veya karaciğerde yetmezliğe neden olur. Salgın sırasında 774 ölümle 8.098 onaylı SARS vakası vardı. Bu, yüzde 9,6'lık bir ölüm oranına eşittir. Komplikasyonlar yaşlı erişkinlerde daha yüksekti, 65 yaşın üzerindeki kişilerde ölüm oranı %50'yi buldu. Sonunda Temmuz 2003'te kontrol altına alındı.
MERS
MERS-CoV koronavirüsünün neden olduğu MERS, ilk olarak 2012'de tanındı. Bu ağır solunum yolu hastalığı ilk olarak Suudi Arabistan'da ortaya çıktı ve o zamandan beri diğer ülkelere yayıldı. Virüs ABD'ye ulaştı ve Arap Yarımadası dışındaki en büyük salgın 2015 yılında Güney Kore'de meydana geldi.
Belirtileri ateş, nefes darlığı ve öksürüğü içerir. Hastalık, enfekte olmuş insanlarla yakın temas yoluyla yayılır. Bununla birlikte, tüm MERS vakaları, yakın zamanda Arap Yarımadasına seyahat etmiş bireylerle bağlantılıdır.
MERS, bulaşan kişilerin % 30 ila 40'ında ölümcüldür.