FOSİL NEDİR?
Fosiller, bir zamanlar yaşayan bir organizmanın jeolojik olarak değiştirilmiş kalıntıları ve / veya davranışlarıdır. İki ana türü vardır: vücut fosilleri, organizmanın vücudunun tamamını veya bir bölümünü temsil eder ve iz fosilleri, organizmanın davranışının kanıtlarını gösterir. Fosillerin incelenmesi, Yunanca 'antik (paleo-) varlık (onto-) çalışma (-oloji)' anlamına gelen paleontoloji olarak adlandırılır. Fosilleri inceleyen bilim insanlarına paleontolog denir. Fosiller, belirli bir kayanın diğer kayalara kıyasla yaşını belirlemeye veya kayanın oluştuğu ortamı belirlemeye yardımcı olabildikleri için jeologların özellikle ilgisini çeker.
Fosil ne olabilir?
Herhangi bir canlı - hayvan, bitki, bakteri veya mantar - fosil olma potansiyeline sahiptir, ancak fosilleşme süreci yıkıcı olduğu için ölen her şey korunmaz. Çoğu ölü organizma fosil olma şansı bulamadan yenir, çürür veya çevre tarafından yok edilir.
Bazı hayvan veya bitki kısımları diğerlerinden daha kolay korunur. Örneğin kemikler, et ve organlardan daha iyi fosilleşir, çünkü daha az yırtıcı ve çöpçü kemikleri yerler ve fiziksel ve kimyasal yıkıma karşı daha dirençlidirler. Denizanası gibi kemik veya kabuk gibi sert parçaları olmayan organizmalar fosil kayıtlarında nadirdir çünkü korunma olasılıkları daha düşüktür.
Normalde, en sert hayvanların ve bitkilerin yalnızca en zor kısımları fosil olur. Ancak bazen çevre, nadiren fosilleşmiş yumuşak gövdeli tüm organizmaları veya tüm bir ekosistemi korumak için haklıdır. Bu özel konumlara genellikle lagerstätten adı verilir , bu da Almanca bir kelime olan 'depolama yeri' anlamına gelir. Bu siteler bilim adamları için önemlidir, çünkü bize hayvanların nasıl yaşadığı ve öldüğü ve farklı organizma türlerinin birbirleriyle ve çevreyle nasıl etkileşime girdiği hakkında çok şey anlatabilirler. Bu alanlardan birini oluşturmak için genellikle özel çevresel koşullar gereklidir - ya hayvanlar hızlı bir şekilde öldürüldü ve anaerobi (oksijen eksikliği) ya da volkanik kül yoluyla gömüldü ya da su kimyası vücutları korumada özellikle iyiydi.
Davranış nasıl korunabilir?
Bazen organizmalar, vücutlarının bir bölümünü geride bırakmadan izler veya yuvalar gibi davranışlarının göstergelerini geride bırakır. Bu fosilleşmiş davranışlar, iz fosiller olarak bilinir . İz fosilleri arasında hayvan ayak izleri, ısırık izleri, koprolitler (fosil dışkı) veya korunmuş bir yuva veya yuva bulunabilir. Bize bir organizmanın nasıl hareket ettiğini, nerede ve nasıl yaşadığını, ne yediğini, nasıl avlandığını ve sosyalleştiğini anlatabilirler.
Yakınlarda bir vücut fosili bulunmadıkça, hangi organizmanın izini sürdüğünü söylemek çoğu zaman zordur ve bazen iz yapıcılar modern organizmalarla karşılaştırılarak çıkarılabilir. Suçlular bulunamasa bile, eser fosiller, canlıların nasıl yaşadıkları ve çevreleri hakkında hala çok şey ortaya koymaktadır. Örneğin, ince detayları koruyan izler, bunların nemli ancak açık bir yüzeyde yapıldığını gösterirken, soluk görünümlü izler su altında oluşturulabilir veya neredeyse hemen yıkanmış olabilir.
Fosil nedir?
Gömülmemiş veya çok sığ gömülmüş veya uzun süre değiştirilmemiş çok yeni kalıntılar fosil sayılmaz. Bu, sahildeki kabukları veya yakın zamanda ölmüş bir hayvanın iskeletini içerir. Ancak, bilim adamlarının fosil olarak nitelendirilebilmeleri için kalıntıların ne kadar süre gömülmesi gerektiği ve ne kadar değiştirilmiş olmaları gerektiği konusunda farklı görüşleri var. Kalıntıların fosil olup olmadığına karar vermek zor bir iş olabilir.
Tüm bilim adamları, binalar, resimler, kitaplar, çanak çömlek ve madeni paralar gibi insanlar tarafından yapılan eşyaların fosil olmadığı konusunda hemfikirdir. Bu eserler, paleontologlar tarafından değil arkeologlar tarafından incelenmiştir .
Bazen kayaçlar mineraller veya fosil gibi görünen özellikler içerebilir, ancak aslında biyojenik değildir (canlı organizmalar tarafından yapılmıştır). Bu özellikler psödofosiller olarak bilinir .
Fosiller nasıl oluşur?
- Önce bir organizma ölür. Anaerobik koşullar, gömülmeden önce vücutları tüketen bakterileri ve diğer avcıları dışarıda bırakır, bu nedenle en derin okyanusta veya derin bir gölde ölen organizmaların fosil olma olasılığı daha yüksektir.
- Daha sonra, kalıntıların yumuşak çökeltiye gömülmesi gerekiyor. Hızlı gömülme fosilleşme olasılığını artırır, çünkü bir bedenin rüzgar, dalgalar ve çöpçüler gibi çevre tarafından tüketilme veya yok edilme olasılığı daha düşüktür.
- Bunu birkaç bin yıldan milyonlarca yıla kadar değişebilen bir cenaze töreni izler. Bu süre zarfında, vücudun etrafındaki kayalar, gömülü vücut kısımlarının şeklini, kimyasal ve mineral bileşimini değiştirecektir. Bu değişiklik, mumyalama veya bazı yeniden kristalleştirme türleri gibi nispeten ince olabilir veya baskı (kalıplar) veya kompresyon fosilleri durumunda çok açık olabilir. Fosiller, gömüldükleri ortam daha sonraki erozyon, volkanizma, ısınma, sıkıştırma veya gerilme veya güçlü kimyasal değişimden etkilenmediğinde en iyi şekilde korunur.
- Son olarak, bir paleontoloğun geçip onu bulması için fosilin etrafındaki kayaların zamanla Dünya yüzeyine maruz kalmasına izin verecek şekilde aşınması gerekiyor.
Fosiller jeologlara nasıl yardımcı olur?
Fosil kayıtları bize, jeolojik zamanın farklı dönemlerinin çok farklı hayvan ve bitkilere sahip olduğunu göstermektedir. Her ortamda bulunan yaşam, türlerin ortaya çıkması, neslinin tükenmesi, evrim geçirmesi veya başka ortamlara taşınmasıyla zamanla sürekli değişir.
Ayırt edici fosiller (veya topluluk adı verilen fosil grupları), jeologlara bir kayanın bölgedeki diğer kayalara göre kaç yaşında olduğunu söyleyebilir. Fosil toplulukları, jeologların bir bölgedeki kayaların yaşını başka bir bölgeyle eşleştirmesine veya organizma çok çeşitli yerlerde yaşamışsa dünya çapında bile yardımcı olur. Kayaların yaşını anlamaya yardımcı olmak için fosillerin bu şekilde kullanılması biyostratigrafi olarak adlandırılır .
İz fosilleri içeren fosiller, sedimantologlar tarafından organizmaların yaşadığı, öldüğü ve gömüldüğü iklim, rakım, su, karasal, su derinlikleri ve asitlik gibi çevresel yönleri belirlemek için kullanılır. Fosil analizinin bu yönü, paleo-çevre çalışmaları olarak bilinir .