Bir motosikletteki bir adam, Beyrut’un lüks otellerine bakan dar bir sokakta toplanan büyük bir grup insanı geçiyor. Yaşlı bir adama toplantıya katılmasını sorar: “Protesto ne hakkında?”
Yaşlı adam şöyle cevap veriyor: “Bu bir protesto değil – aylık devlet yardımımızı almayı bekliyoruz.”
Koronavirüs pandemisi tarafından şiddetlenen Lübnan’daki ekonomik ve mali kriz derinleştikçe, Lübnan hükümeti en savunmasız olanlar için Nisan ayında acil yardım planını kabul etti.
Girişim, krizden büyük ölçüde etkilenen 122.000 aileye yardım etmek için aylık 400.000 Lübnan lirası (80 $) aylık yardım ödemesi yapılmasını içeriyor.
Plan, birçok aktivist tarafından, geçen ay yayınlanan kurtarma planında hükümetin kendisi tarafından kullanılan bir terim olan ülkenin ekonomik “serbest düşüşünde” artan kamu hayal kırıklığını sakinleştirmeye çalışmak için umutsuz bir adım olarak görülüyor.
‘Havalanan mal fiyatları’
45 yaşındaki Mohamad, bir taksi şoförü ve hükümetin en savunmasız listesinde yer almasının bir sonucu olarak planın faydalanıcısı.
Krizden önce, paranın sorun olmadığı zamanlarda, Rifai’nin aylık bir “ritüeli” vardı.
Her ayın başında, “üst düzey” olduğu düşünülen yerel bir Arapça tatlı mağazasını ziyaret etti ve çocukları için ikramlar almak için sırada bekledi.
Sevinçle şarkı söylemek: Ganalı ev işçileri sonunda Lübnan’dan ayrılabiliyor
Middle East Eye’a “Çocuklarıma diğer halihazırdaki ailelerden ayrımlı olmadıklarını göstermenin yolu buydu” dedi.
Bugün aylık “ritüel” değişti. Şimdi, her ayın başında, Mohamad ayrımlı bir kuyrukta beklemek zorunda – ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamak için aylık yardımını bekliyor.
Miktarın yeterli olup olmadığı sorulduğunda Mohamad, iki hafta boyunca temel malların maliyetini zar zor karşıladığını söylüyor.
Mohamad, “Yerel para birimi dolara düşerken, malların fiyatları fırladı” dedi.
İşler normal olduğunda, o zaman 270 dolara eşdeğer olan 400.000 Lübnan poundluk bir miktar, bakkaliye masraflarını ve tüm ayın temel ihtiyaçlarını karşılardı. Şimdi bir hafta için zar zor yeterli.
Nasıl yönetim edeceği sorulduğunda, sadece “Tanrı merhametlidir, ancak çocuklar aylık Arap tatlılarını kaçırmazlar” diye cevaplar.
Bir milyon işsiz ikazsı
Beyrut merkezli bir araştırma firması olan Information International tarafından yayınlanan bir araştırma, Lübnan’ın karşı karşıya olduğu ekonomik krizin büyük olasılıkla işgücünün yüzde 65’e yükselen işsizlik oranıyla sonuçlanacağını tahmin ediyor.
Çalışma, mevcut oranla ilgili net bir resmi veri olmasa da, hükümetin ilk kez protestoların başladığı 17 Ekim 2019’dan önce yaklaşık 350.000 işçinin, işgücünün yüzde 25’inin işsiz olduğu tahmin ediliyor.
Durum kötüleştikçe 80.000 işçi işten çıkarıldı ve toplam sayı 430.000’e çıktı.
Çalışma, acil bir adım atılmadığı takdirde Lübnan’ın tarihinde ilk kez bir milyon işsizle karşılaşabileceğini tahmin ediyor.
Mart 2019’da, 34 yaşındaki iki çocuk babası Jad, Lübnan’ın en tanınmış restoran zincirlerinden birinde restoran müdürü olarak işten çıkarıldı.
Jad, bir iş kazasında yaralandığını ve şirketin kendisine ücretli hastalık izni vermeyi reddettiğini söyledi.
MEE, “Çalışma haklarından mahrum kalmayı kabul etmedim ve onları dava etmekle tehdit ettim, bu yüzden beni kovmaya karar verdiler; şimdi aramızda mahkemeler var” dedi.
Otelcilik yönetimi diplomasına sahip ve yılların tecrübesine sahip Jad, başka bir iş bulmanın basit olacağını düşündü, ancak kriz işleri kısa kesti.
Neredeyse iki yıl sonra ve hâlâ işsiz kaldıktan sonra, krizin derinleşmesiyle ailesini sağlaması çok önemliydi.
Şimdi kuzey Lübnan’ın Hamat köyündeki evinde kapalı bir restoran işletiyor. “Çökmekte olan pazara baktığımda, işleri kendi ellerime almam gerektiğini biliyordum, ilgilenecek bir ailem var” dedi.
Çocuk sağlığı için korkular
Jad’ın küçük projesi toplanmaya başladıkça, Ekim protestoları para biriminin düşmesine neden oldu ve kullandığı malların çoğu ithal edildiğinden Jad, kitapları dengelemeyi zor bulmaya başladı.
Jad, “Müşterilerimin çoğu köyümden yerli, tariflerimi seviyorlar, ancak gelebilecek korkusuyla ekonomik kavramalarını sıkılaştıran insanlara hazır yiyecek satmak zor.” Dedi.
Lübnan protestocuları ülke genelindeki bankalara ateş açtı
Başarısız bir proje ve faturaların birikmesi ile Jad iki korkunç seçenekle karşı karşıya.
Kira ödeyemediği için, karısı ve çocukları ile birlikte ailesinin evine taşınması veya büyük oğlunun özel bir okuldan devlet okuluna taşınması gerekebileceğini söylüyor.
Lübnan’ın zayıf bir devlet okulu sistemine sahip olduğu bilindiğinden, bu yapmaya istediği bir şey değil.
“Çocuğumu iyi bir eğitimden mahrum etmeden önce tüm seçenekleri uygulayacağım” diyor.
Ancak Jad’ın korkuları daha da endişe verici bir konuya uzanıyor. Yedi yaşındaki oğlu, devlet tarafından sübvanse edilen ilaç gerektiren bir böbrek hastalığından muzdarip.
Hükümetin ilaç sübvansiyonlarını azaltan görüşmeleriyle Jad, oğlunun geleceğine duyduğu korkunun sadece akademik olmadığını gözyaşlarıyla anlatıyor.
Gençler gidebilir
Lübnan’ın yaşadığı benzer bir tarihsel evre sorulduğunda, eski maliye bakanı Georges Corm ülke nüfusu için karanlık bir gelecek bekliyor.
Aralık 1998’den Ekim 2000’e kadar hizmet veren Corm, Lübnan’ın şu an yaşadıklarıyla karşılaştırılabilecek tek sürenin 1975’ten 1990’a kadar iç savaş olduğunu söylüyor.
Yetkili, Lübnan’ın karşı karşıya olduğu ekonomik ve mali çöküşün, ülkenin 15 yıldan fazla süredir mücadele ettiği aşamalı çöküşten ayrımlı olmadığını savunuyor.
Corm, şimdi ayrımın, geçen yıl Lübnan poundunun çökmesi ile 15 yıl boyunca yaşadığı kademeli çökme arasındaki karşılaştırmaya atıfta bulunarak, hızlı bir tempo olduğunu söylüyor.
‘Dışarıda alternatif arayanlar burada sıkışacak ve yoksulluk arttıkça sosyal huzursuzluk artacak’
– George Corm, eski maliye bakanı
MEE, “Bir yıl önce dolar 1.500 Lübnan pounduna eşitti, bugün 5.000 Lübnan pounduna yükseldi” dedi.
Çarşamba günü, pound paralel piyasada 6.300 / 6.500’de işlem gördü, bu arada bazı Lübnanlılar 7.000’e ulaştığını bildirdi.
Corm, hızlı önlem alınmazsa ülkenin demografik bir dönüşümle karşı karşıya kalacağını söyledi.
Koronavirüs krizi sona erdiğinde ve havaalanı yeniden açıldıktan sonra ülke gençliğinin bir göçü fikrine katılıyor.
“Yurtdışındaki genç işgücü ailelerine evlerine yardım etmeye çalışırken yaşlı bir nüfus olabiliriz.” Dedi.
“Dışarıda alternatif arayanlar burada sıkışıp kalacak ve yoksulluk büyüdükçe toplumsal huzursuzluk artacak.”
Corm, silahlı nüfusu olan bir ülkede bunun felaket senaryolarına yol açabileceğini savunuyor.
Siyah günler için beyaz pennies
Lübnan bankaları Ekim protestolarının başlamasından bu yana sıkı sermaye kontrolleri uyguladı ve para birimi değerini kaybetmeye başladı.
Parasal kriz nedeniyle dolar sıkıntısı ile dolar temin etmenin en hızlı yolu genellikle altın satmaktı.
Altın ödünç verme işi, banka kredisi alamayan birçok Lübnanlı haneye tanıdık geldi.
Müşteriler, yatırdıkları altının değerine göre bir kredi alır, daha sonra tamamlandıktan sonra altının kendisine iade edildiği düzenli bir ödeme planını kabul eder.
Coronavirus: Pandemi tarafından yurtdışında mahsur kalan Lübnanlılar eve uçmaya başladı
Ancak, kriz ortaya çıktığında, altın yatırım şirketleri yatırımcıların borçlarını dolar cinsinden veya karaborsa oranına göre Lübnan pound cinsinden geri ödemelerini talep ettiler, yoksa altınlarına el koymalarını istediler.
29 yaşındaki Fatima, altınlarını para karşılığında yatırmayı seçen birçok genç kadından biri.
Krizden önceki aylık geri ödemesi maaşının yüzde 20’sini oluşturuyordu, ancak şimdi geri ödemesi, yüzde 30 oranında kesilen toplam maaşından daha yüksek.
Fatima, MEE’ye verdiği demeçte, “Yatırdığım altını geri alabilmem için kredimi tamamen geri ödemeye çalışıyorum.” Dedi.
“Beyaz kuruşunu siyah günün için sakla,” şimdi Fatima’yı tahrik eden ünlü Arapça. Ancak, en karanlık günlerinde beyaz kuruşunun (altınının) tehlikeye girebileceğini hiç düşünmemişti.
Altını geri almak için ümitsizliği sorulduğunda Fatima, işvereninin maaşının yüzde 30’unu zaten azalttığını ve bunun da doların değerinin çoğunu zaten kaybettiğini ve işlerin gidişatının gittikçe artan hızıyla daha fazla kesim.
Bu nedenle, tek güvenlik ağının yatırım yaptığı altın olduğunu söylüyor.
Fatima, “Tanrı yasaklasa, işimi kaybettim, bu altın birkaç ay hayatta kalmama yardımcı olacak.” Dedi.
Durum kötüleşirse ne yapacağını sorduğunda, “Havaalanı 1 Temmuz’da açılacak.”