Alerji nedir ?
Alerji; bir kişide, başkalarına aleyhinde genel olarak hiçbir hassasiyete yol açmayacak bir maddenin yarattığı aşırı bir duyarlılık durumudur.
Ne gibi maddeler alerji yapabilir ?
Dokunduğumuz, yuttuğumuz, solukla içeriye çektiğimiz derhal her şey alerji yapabilir. alerjiyi meydana getiren maddeye «alerjen» adı verilir ancak, yüzlerce çeşit alerjen vardır.
Alerji meydana getiren maddelerin en sık görülenleri hangileridir ?
Ağaçlardan gelen tozlar, otlar ve yabanî otlar, gübreli toprak sporları, evdeki tozlar, hayvan tüyleri, bazı yemekler, ilâçlar, boyalar, kimyevî maddeler v.s.
Bir insanda alerji olduğu nasıl tespit edilebilir ?
En genel belirtiler şiddetli hapşırmalar, burun tıkanıklığı, hırıltıyla solumak ve nefes tıkanıklığı, cilt kaşınması, büyük şişkinlikler ve «ürtiker»dir. Alerjiler kendilerini ayrıca istifra etmek, ishal, karın krampları, baş ağrıları, vücutta lekeler ve başka semptomlarla da gösterebilir.
Alerjiler güvenli olmayan olabilir mi ?
Evet. Çare edilmeyen saman nezlesi, solunum yetmezliği (astım) veya sinüzite dönüşebilir. Astım ise denetim altına alınmadığı takdirde kronik yeteneksizlik getirebilir ve diğer ciddî solunumla ilgili durumlara neden olabilir.
Alerjik durumlarda erken teşhis manâlı midir ?
Evet. Bir Takım alerjilerin erken tedavisi tamamen astım veya aralıksız akciğer bozuklukları gibi ciddî komplikasyonları önlenebilinir. Bu bilhassa çocuklarda önemlidir. Çocuklardaki alerjiler minik yaşta denetleme altına alınmadığı takdirde olağan gelişmeleri büyük ölçüde gecikmeye uğrar.
En genel alerjik hastalıklar hangileridir ?
a.bahar nezlesi.
b.Yıl baştan başa devam eden alerjik burun iltihabı ya da kan damarlarını büzücü veya genişletici nezle.
c.Bronşlarda astım.
d.Egzema (atopic dermatitis).
e.Ürtiker urticaria veya ödemli ürtiker (angiodema).
f.Zehirli sarmaşık gibi cilt iltihabı (dermatitis).
g.Şiddetli baş ağrıları.
Alerjiler çare edile bilinir mi ?
Çoğu vakada alerjiye sebep olan şey «alerjen» bir köpek veya kedi gibi, ortadan kaldırıldı mı hasta tamamıyla iyileşir.. Başka olgularda bir seri hassasiyeti ortadan kaldırma «hyposensitization» enjeksiyonları ile hasta durmadan iyileşebilir.
Alerjik hastalar aralıksız olarak tedaviye tâbi tutulmalı mıdır ?
defalarca yok. Çok kere gereken «hyposensitization» derecesi temin edildikten sonradan hastaya başka müdahaleye lüzum kalmaz. Ancak birçok hastada alerji yapan, madde (alerjen) alerji belirtileri gösterdiği sürece tedaviye devam edilmesi gereklidir.
Alerjiler önlenebilir mi ?
Çoğunlukla evet. Alerjik oduklarını bilen kişiler kendilerine alerji yapan maddelerden ‘uzaktan kalmaya yük vermelidirler. Meselâ çiçek ya da ağaç tozu olan mevsimlerde bu gibi hastalar kırlarda dolaşmaktan sakınmalıdırlar. Evdeki tozlardan muhtemel olduğu karahat uzakta kalmalıdırlar, badana kokularını teneffüs etmemelidirler, mümkün olduğu derecede fazla bitap düşmemeli ve hissi üzüntülerden kaçınmalıdırlar.
Bebeklerde ve küçük çocuklarda genel alerji sebepleri nelerdir ?
Yedikleri yemekler ve vücutlarına sürülen maddeler.
Genetik yoluyla alerjiye fazlasıyla istidatları olan çocuklarda alerjiler önlenebilir mi ?
Evet. Bu gibi çocuklara kaynatılmış ve koyu süt verilmelidir. Bu gibi sütler ham sütler kadar i alerjiye niçin olmazlar. Çocuklara bilgilecek yeni yiyecek maddeleri bebeğe birer birer verilmelidir. Böylece anne, hangi yiyecek maddesinin çocuğa alerji yapacağını saptama etme imkânını bulabilecektir. Yumurta ve balık gibi katı yiyecek maddeleri bebeğe daha sonraları verilmelidir. Çocuğun yatak ve oyun odası mümkün olduğu değin tozlardan temizlenmiş olmalıdır. Kedi, köo kadar ve hatta içi doldurulmuş hayvan oyuncakları bile çocuklardan uzakta tutulmalıdır. Çocuğa bakan doktora çocuğun ailesindeki alerji durumu tüm ayrıntılarıyla anlatılmalıdır.
Alerjiler genetik yolu ile geçebilir mi ?
alerji uzmanlarının büyük çoğunluğu alerjinin kendisinin yok, lakin alerjiye istidada kalıtım yoluyla geçebileceğine inanmaktadırlar. Bu demektir ancak anne veya babası alerjik olan bir çocuğun ailelerinde alerji olmayan çocuklardan fazla daha yüksek bir oranda alerjik olma ihtimali vardır.
Çocuklar anne ve babalarında olan alerjilerin aynılarına mı yakalanmaya meyillidirler ?
Kati surette değildir. Anne ve babalardan biri saman nezlesinden alerji gösteriyorsa çocukta astım, egzema veya başka alerjik durumlara rastlanabilinir.
Annesi ve babası da alerjik olan bir çocuk, anne ve babasından yalnız biri alerjik olan bir çocuktan daha mı fazla alerjiye kapılabilir ?
Evet. Bunların alerjiye kapılmaları daha erken ve alerji türleri daha ciddî olur.
Anne ve babadan ikisi de alerjik ise bunların çocuklarının alerjik olma ihtimalleri nedir ?
Bunların yüzde ellisi alerjik olacaktır. Anne ve babadan yalnız biri alerjik ise çocuğun alerjik olma ihtimali yaklaşık % 25′tir.
Alerjiler kendiliklerinden yatışır ve böylece en ince ayrıntısına kadar geçer mi ?
Evet, ama bu öyle eksik görülen bir olaydır.
Alerjiler çare edildikten veya durdurulduktan sonra tekrarlar mı ?
Bazen evet. Bu daha fazla görülebilir ve hasta yeni bir hassasiyetten alerjik olur.
Alerjiler öldürücü olur mu ?
Alerjiden ölenlere çok az rastlanır. Ama alerjiler can sıkıcıdir ve zahmetlidir. Bazen bir ilâca aleyhinde alerji ölüme niçin olabilir. Ama bu fazla az rastlanan bir olaydır.
Alerjiler belirlenmiş mevsimlerde mi kendilerini gösterirler ?
Bazıları öyledir, bazıları da değil. saman nezlesi vakaları genellikle yabanî otlar ağustos ve eylül aylarında tozaklanmaya başladıkları için kendilerini gösterir. Otlara aleyhinde alerjik olanlar ise mayıs ve haziran aylarında alerjik olmaya başlarlar. Çünkü otlar o mevsimde daha fazla tozaklanırlar. Yiyecek maddelerine, ilâçlara, hayvan kıllarına ya da evlerdeki tozlara karşı allerj ilerin mevsimleri değiltur.
Tozaklamalar nedir ? ,
Bunlar çiçeklerden, ağaçlardan, otlardan ve yabanî otlardan çıkan mikroskopik boyda incecik, pudra biçiminde, sarı renkte zerreciklerdir.
Alerjiye yakalanmakta yaş grubu var mıdır ?
Hayır. Alerji her yaşta gelebilir. Oysa alerjinin en sık ortaya çıktığı yaş çocukluk çağıdır.
Alerjiler nezleler gibi bazen bulaşıcı olur mu ?
Hayır, alerjiler insanlarda temasla bulaşmaz.
yıllarca hiçbir şikâyeti olmayan bir insan nasıl oluyor da birdenbire bire bir alerjiye yakalanabiliyor ?
Bir Takım olaylarda belli maddelerle uzun süreli temaslar sonucu bir alerjinin gelişebileceği bilinen bir gerçektir. Hem, daha evvelden hiçbir alerji belirtisi göstermemiş bir kişinin şehvetli sıkıntılardan, fazla yorgunluktan ve enfeksiyonlardan nedeniyle alerjik belirtiler göstermesi mümkündür. Buluğ Çağı çağma girişte, âdetlerin kesilmesinde ya da hamilelik durumunda meydana gelebilecek değişiklikler alerjik dengeyi bozarak, bir alerjinin ortaya çıkmasına neden olacak hastalık belirtileri getirebilir.^
Bir insanın alerjik olması için, hayatı her tarafında alerjiye yatkın olduğu içten mudur?
Evet. Bir bezginlik veya karışıklıktan dolayı alerjik dengesi bozulunca kendisinde bir alerji gelişecektir.
Alerjiler psikosomatik midir (us ile vücut arasındaki ilişki) ?
Endişe, dehşet, öfke ve şiddetli coşku gibi duygular alerjik bir krizi zamanından önce meydana getirebilir. Bazı alerjilerin, hasta psikiyatrik destek görünce ortadan kaybolduğu gerçektir. Fakat, bu alerjinin fizik temelini sarsmaz. Çünkü alerjik yatkınlık ruhî durum ne dek düzelmiş olursa olsun, gerçi kaybolmamaktadır. Alerjik çocukların anne ve babaları tekrar tekrar çocukların güvenlerini yenilemeli ve sükûnetlerini muhafaza etmelidirler.
Sinirlilik alerjiye neden olabilir mi ?
Hayır. Oysa ikisi arasında muhakkak bir ilişki vardır.
Alerji ne ölçüde yaygındır ?
Nüfusun en az % 30′unda bir tür alerji mevcuttur. Meselâ, Amerika’daki kronik hastalıklar aralarında alerji üçüncü sırada yer almaktadır. Yalnız, mafsal ve yürek damarları hastalıkları alerjinin önünde gelmektedir.
Alerjik kişiler çoğunlukla bir madde «alerjen»den fazlasına mı alerjik olurlar ?
Evet.
En genel alerji nedenleri hangileridir ?
Çiçek, ağaç ve ot tozları, bütün tozlar, gübre sporları, belirgin kokular, hayvan kılları, tüyler ve değişik yemekler. Bunlardan başka yatıştırıcı ilâçlar, serumlar, antitoksinler, boyalar, parfümler, plâstikler, evlerde ye endüstrilerde kullanılan daha çoğu kimyasal madde alerjiye niçin olabilir. Böcek ve, haşerelerin ısırması veya sokması da alerjik haller meydana getirebilir.
Bir hasta alerjik olup olmadığını nasıl anlayabilir ve kendisini alerjik yapan maddeyi nasıl öğrenebilir ?
Doktoru, hayatı hakkında detaylı data alacak ve çalışma alanı ve evi çevresini kontrolden geçirecek, yaşama âdetlerini öğrenecek, ve manâsız zamanlarında nasıl zaman geçirdiğini tespit edecektir. Tüm bu faktörleri saptama ettikten sonra doktor laboratuar testlerine başvuracaktır. Birçok genel alerji yapan maddelerden (alerjen) özler alarak bunlarla hastada cilt testleri yapacaktır. Bu cilt testleri ile hastanın fazla hassasiyeti saptama edilecektir. Bu doğrusu bir detektiflik işidir ve çok sabıra gereklilik göstermektedir.
Deri testlerine defalarca güvenilebilinir mi ?
Ne eyvah ki hayır. Bir insan kullanılan maddeye gerçekte alerjik değilse bile olumlu tepki gösterebilir. Ya Da o maddeye alerjikse bile, negatif reaksiyon gösterebilir/Cilt testlerinin başarılı olabilmesi için bunları yapan doktorun alerji alanında bütün bir veri ve tecrübeye sahip olması gereklidir. Solukla içeriye çekilen ilâçlarla inşalan cilt testleri yiyecek maddeleriyle yapılanlardan daha güvenlidir.
Deri testleri sancı yapar mı ?
İyi yapıldıkları vakit hayır. Deneme yapıldığı zaman hafif bir iğne batığı şehvetli duyulursa da bu kayda değer bir ağrı sayılamaz.
Alerji testlerinin yapılmasının dolambaçlı metodu nedir ?
Bu metotta alerjik hastadan alman kandan hazırlanan serum alerjik olmayan bir kişinin vücudunun farklı alanlara yönlendirilmiş yerlerine enjekte edilir. Belli bir süre aşımından daha sonra testler bu yerlerde yapılır. Bu metoda alerjik hastanın cildinin hastalıklı olduğu ve bu gibi denemelere yerinde olmadığı zamanlar başvurulmaktadır.
Alerjik hastalar alerji ile ilgili olmayan hastalıklar için ilâç ya da enjeksiyon alırken özel uyarı göstermeleri gerekir mi ?
Evet. alerjik bir hastanın herhangi bir doktordan başka bir hastalık için ilâç reçetesi almadan önce doktora alerjik durumunu bildirmesi gereklidir.
Alerjiler nasıl çare edilir ?
Birinci ve en manâlı adim teşhistir. Alerji uzmanı hastanın ayrıntılı yaşam hikâyesini öğrendikten daha sonra alerjinin neden ileri geldiğini tespite çalışacaktır. Bilirkişi doktor hastanın aralıksız olarak bir hatıra defteri tutmasını ve bunda gün içerisinde her yaptığını ve her yediğini kaydetmesini isteyebilir. Kendisini deneyim perhizlerine tâbi tutabilir. Geniş ölçüde cilt testleri gerekli olabilir. Alerjinin nedenleri bulunduktan sonradan bunlardan birçokları meydana çıkmış olabilir. Bu nedenleri önleme yolları hastaya anlatılır. Eğer alerji yapan maddeyi önlemenin pratik bir yolu yoksa o zaman hekim alerjik halleri yok etmek için gereken düzeltici ilâçlan tavsiye eder. Bilirkişi doktor muhtemelen hastaya enjeksiyon yolu ile allerj enden meselâ çiçek veya ot tozu devamlı surette arttırılan dozlar enjekte ettirecektir. Bu enjeksiyonlar doğruca hastanın alerjik maddeye karşı direnci artacak ve ileride alerjik belirtiler eksilecek ya da tamamen ortadan kalkacaktır.
Eğer alerjinin bir konut hayvanından ileri geldiği anlaşılırsa, hastanın bu sevdiği hayvandan ayrılması koşul mıdır ? ,
Evet. Bir hastanın bu hayvana aleyhinde hassasiyetini ortadan kaldırmak adeta imkânsızdır.
Bir hastanın alerjisinin bir yemekten ileri geldiği anlaşılırsa bu yemeği yemekten vazgeçmekle alerjisinden kurtulabilir mi ?
Bu çok zordur. Çünkü birçok yemeklerde bulunan madde karışımlarını tesbit etmek imkânsızdır. Fakat hasta alerjik olduğu ve kendisi tarafından aşina gıda maddelerinden kaçınmasını öğrenmelidir.
Antihistaminik ilâçlar ne derece tesirlidir ?
Piyasada temin edilebilen çoğu antihistaminik ilâçlar saman nezlesi ve ürtikere karşı fazla tesirlidir ve bu alerji ileri azaltmakta yardımcı olurlar. Ancak astımda öyle faydalı olmamaktadırlar. Bundan Başka bu ilâçların astımlı hastalara verilmemesi gerekir. Ara Sıra minik çocuklarda astım hallerinde antihistaminik ilâçlar kullanılabilir.
Alerjik hallerde bahşedilen ACTH, kortizon ve başka «steroit» hormonlar ne derece yararlıdır ?
Bu gibi ilâçlar, astım dahil, tüm alerjik durumlarda belirtileri azaltmakta yararlı olmaktadırlar. Ama, alerjik neden diğer yolla kaldırılmadığı takdirde, ilâçların verilmesi durdurulduğu zaman alerjik belirtiler baştan kendilerini göstermeye başlarlar. Bu gibi ilâçlar çok adaleli olduklarından ve zararlı çoğu emrindeki tesirler meydana getirebileceklerinden doktorlar bunları, ama ivedi vakalarda ve en inatçı alerjik hallerde kullanmayı uygun bulmaktadırlar.
Bir hastanın alerjik bir hastalıkta herhangi bir doktora mı ya da bir alerji uzmanına mı başvurması yararlıdır ?
Mümkün olduğu değin bir alerjik hastanın bu alanda ihtisası olan bir doktora başvurması lâzımdır. alerji o derece kompleks bir ihtisas haline gelmiştir ki, oysa yıllarca bu yolda çalışmalar yapmış ve tecrübeden geçmiş uzmanlar başarılı olarak alerjileri tedavi edebilmektedirler.
Vitaminler bir alerjiyi ortadan kaldırabilir mi ?
Hayır.
Sinüs enfeksiyonları bir alerjiden mi ileri kazanç ?
Hayır, Sinüs enfeksiyonları alerjiden ileri gelmezse de, alerjik hastalar böyle enfeksiyonlara fazla meyillidirler. Tam aksine sinüs enfeksiyonu olarak nitelendirilen birçok koşul burun ailevilerinden başka bir şey değildir.
Akne ya da sedef hastalığı «psoriasis» bir alerjiden mi ileri gelir ?
Hayır.
Mantar nedir ?
Mantar bitkisel maddelerde yetişir. Ev kadınları bu bitkinin ekmeği bozduğunu ve elbiseleri küflendirdiğini bilirler. Yılın sıcak aylarında baskı bulan bu mantarlar buğday, mısır, yulaf, ot, yaprak ve toprakta gelişir. Bu mantarların tozları çiçek tozlarından daha mikroskobik küçüklüktedir ve havada çok sayıda bulunurlar. Çiçek tozlarından sonradan bu mantar tozlar farklı alanlara yönlendirilmiş mevsimlerde kendisini gösteren solunum organlarındaki alerjilerin en büyük nedeni olurlar. Mantar alerjisinin süresi çok uzundur. Çünkü bu tozlar topraklar karla örtülü oldukları zamanlar açık havada devamlı havada bulunabilirler.
Konut tozu nereden kazanç ?
Konut tozu kaynakları yün halılar ve kilimler, kuş tüyü yastıklar, pamuk batmış şilteler, yorgan ve battaniyeler, kalın perdeler ve döşeme eşyadan ileri gelebilir. Ne kadar temizleme yapılırsa yapılsın ev tozu her zaman bu gibi eşyaların bulunduğu odalarda vardır.