Suriye Saldırısı ve Olası Gelişmeler- Hüseyin Turhallı
Suriye ve Rojava'da olayların bu denli çetrefilleşmesi, Rusya ve İran'ın inisiyatifi ele geçirmesi, doğrudan Trump'un tüccar kişiliği ile bağlantılı durumdan kaynaklanmıştır.
Trump politik bir şahsiyet değil, tüccardır. Tüccar eşya üzerinde kurduğu/kuracağı hâkimiyetle insan iradesi üzerinde ihtiyaca dayalı dolaylı bir hâkimiyet kurar. Oysa ki politikacı, kurumlar vasıtasıyla insan iradesi üzerinde doğrudan icbari hakimiyet tesis eder.
Türkiye'nin yerelde IŞID'a karşı başarılı bir mücadele yürüten Kürdlere saldırarak mücadeleyi sekteye uğratması, NATO'yu parçalarcasına Rusya ve İran ile yakın ilişkilere girmesi, İran'ın Suriye ve Irak'ta doğrudan savaşa girmesi, Rusya'nın da Suriye sahasına inmesi ile Batı ve ABD özelde Suriye, genelde ise Ortadoğu'da ciddi bir itibar kaybına uğradı.
Neredeyse beş asırdır sömürge politikası deneyimine sahip olan İngiltere eksiksiz bir ifadeyle böyle bir aşamada Trump yönetimine müdahale ederek, ABD'yi Suriye'de güç kullanmaya zorlamıştır. Bu çerçeveden bakıldığında Suriye'ye füze yağdıran İngiliz müdahalesidir.
Suriye'ye müdahale ile
- Rusya ve İran'ın Ortadoğu'daki psikolojik üstünlüğü sona ermiştir.
- NATO'dan kopma derecesine gelen Türkiye ciddi bir uyarı almış, Rusya-İran blokundan çark etmiştir. Türkiye'nin Rus-İran paktından kopması, sadece bir korku ve kaygıya dayanmıyor. İşgal ettiği topraklarda kalıcılaşmayı hedefliyor.
-Saldırı sonrasında Putin, Hameney'i arayıp karşılıklı görüş alışverişinde bulunurken, "Saldırı çok iyi oldu. Daha çok füze atılmalıydı" diyen dostu Erdoğan'ı aramaması, sonucu gördüğü ve kabullendiğini gösteriyor.
- Rus savaş gemilerinin Suriye limanlarından panik içinde kaçışması ile Rusya'nın bu saldırıya karşılık vermemesi küresel güç dengeleri bakımından epey ögretici olmuştur. Daha açık ifadeyle Rusya'nın hem ekonomik hem de askeri olarak Batı ve ABD'ye karşı koyacak gücünün olmadığı ortaya çıkmıştır.
Putin, ABD ve Batı karşısındaki gücünü çok iyi bildiği için Erdoğan'ın yayılmacı heveslerinden yararlanarak Türkiye'yi NATO'dan koparmayı esas alan bir strateji izlemiştir. Bu stratejinin bir uygulaması olarak Türkiye Jarablus, Ezaz, Elbab ve Afrin'i işgal etmiştir. Ancak Suriye'ye yapılan saldırı ile hurdaya dönüşmüştür.
Hurdaya dönen Putin'in stratejisidir. Strateji enkaza dönüşmüş olsa da Türkiye işgal durumunu hâlâ koruyor, işgal ettiği coğrafyada demografik yapıyı bozuyor, temelli olarak yerleşmenin alt yapısını oluşturuyor. Bununla birlikte Türkiye'nin Rojava'yı işgal etme hayalleri yıkıma uğramıştır. Minbic hikâyesi de bitmiştir.
Bundan sonra ne olacak?
TEV-DEM başkanı Aldar Xelil "Erdoğan Rusya'ya taahütler vermiştir. Bundan sonra verdiği teahütleri yerine getirilmesini isteyecektir" diyor.
İyi de Erdoğan'ın Rusya'ya verdiği taahütlerin ancak bir kısmını biliyoruz.
-S 400 füzelerinin alımı, Akkuyu Nükleer santralinin inşası, domates ihracatı bilinenlerdir.
Türkiye, verdiği taahütleri yerine getirmezse ne olur?
Rusya, Fırat'ın batısında Suriye hava sahasını kapatacaktır. Türkiye'yi Jarablus, Ezaz, Elbab ve Afrin'den çıkarmak için Suriye ordusunu ve YPG'yi heveslendirecektir.
Görülen o dur ki NATO böyle bir girişimin farkındadır. Nato genel sekreteri Stoltenberg, Rojava yönetimi ile Türkiye'yi kast ederek"Tarafları görüştürmekten ve görüşmelerinden memnun olduğunu" söylüyor. Bu demek oluyor ki Batı ve ABD uzlaştırma politikasını devreye koymuştur.
- ABD ve Batı'nın Suriye'ye yönelik saldırısının asıl amacı, Rusya ve İran'ı sınırlarını bildirmektir. İran uzun bir süreden beri ABD'nin hedefindedir. ABD'nin füze saldırısını iyi okuyan Türkiye, BOB projesi gereğince İran'a yönelik bir harekâtta görev almaya hazır olduğunu söyleyebilir. Böylelikle hem Suriye'de işgal ettiği topraklar üzerinde hâkimiyetini pekiştirmeye hem de Batı ve ABD nezdinde kayıp ettiği güveni yeniden kazanmaya çalışacaktır.
Peki Kürdlerin durumu ne olacak?
- Bir kere Rojava yönetimi el mahkûm, daha çok ABD ve Batı'ya yanaşacaktır.
Küresel sürecin zorunlu bir gereği olarak, yerel güçler olmadan alan hâkimiyetinin mümkün olamayacağını bilen ve gören ABD, Türkiye ve Rojava yönetimini ortak bir noktada buluşturma çabası içine girecektir. Kanaatimce her iki taraf da böyle bir girişime hayır demeyecektir.
Bu, yeni bir barış sürecinin devreye konulması anlamına mı geliyor?
Pek değil, ancak YPG'nin son iki günde Türk ordusu ve çetelerine yönelik herhangi bir eyleme girişmemesi Stoltenberg'in sözlerini doğruluyor ve Rojava'da savaşın büyümesinden çok, giderek külleneceğini gösteriyor.