Sual: Allah kendisine ait bazı özellikleri sonradan mı yaratıp sonsuzlaştırmıştır? ?
Sual: Allah kendisine ait bazı özellikleri sonradan mı yaratıp sonsuzlaştırmıştır? ?
Cevap: Allah kendisine ait bazı özellikleri sonradan mı yaratıp sonsuzlaştırmıştır?
Önce şunu belirtelim ki, Allahın zat-ı akdesi gibi sıfatlarının da ezeli olduğu hususunda İslam alimlerinin ittifakı vardır. Ezeli olanın yaratılması elbette söz konusu değildir.
Bu ayette rahmetin yazılması demek, Allahın kullarına karşı merhametli davranacağına, onları hemen cezalandırmayacağına, tövbe kapısını onlar için açık bırakacağına dair karar verdiği anlamına gelir. (bk. Taberi, ilgili yer)
Keza, rahmetin yazılması demek, Allahın kulları için rahmetini ön planda tutacağına dair kararını yazdığı manasına gelir. Nitekim, Ebu Hureyreden nakledildiğine göre, Peygamberimiz şöyle buyurdu: Allah mahluklarını yarattıktan sonra, yanındaki bir kitabında (Lveh-i mehfuzda) Şüphesiz benim rahmetim gazabımı geçti diye yazdı. (Taberi, a.y.)
Demek ki rahmeti yazmak, onu yaratmak anlamına gelmez.. Bilakis, Allahın bu sonsuz ve ezeli rahmetini mahlukları ve özellikle de insanlar için nasıl kullanacağına dair verdiği kararını ve bu kararın Levh-i mahfuzdaki yazılımını gösterir.
Bununla beraber, bu ayetin önemli bir manası şöyledir: Allah, sizi (ey insanlar!) mutlaka diriltecektir; bu onun ezeli rahmetinin bir yazılımıdır/bir gereğidir. (bk. Razî, ilgili yer)
Bununla, yeniden diriliş hadisesi, Allahın sonsuz rahmetinin muktezası olduğu vurgulanmıştır.
Soru:
Hud - 56 - Şüphesiz Rabbim dosdoğru bir yol üzerindedir. ...
Cevap:
Bu ayette: Allahın yolu olan İslamın dosdoğru bir yol olduğuna işaret edilmiştir. Çünkü, Allahın yolu vahiy yoludur, Kuran yoludur.
Bununla beraber, bir önceki cümlede Hiç bir canlı yoktur ki mukadderatı Onun elinde olmasın denilerek bütün canlıların dizgini Allahın elinde olduğu, istediği gibi onlarla muamele edebilecek güçte olduğu belirtilmiştir.
Ancak bu mutlak hâkimiyet, haksızlığa yol açacak şekilde bir icraatta bulunur mu? şeklinde akla gelebilen bir vehmi ortadan kaldırmak için Rabbim elbette tam istikamet üzeredir mealindeki ifadeye yer verilmiş ve Allahın asla bir canlıya haksızlık etmeyeceği, onun ortaya koyduğu kevnî ve şerî bütün hükümlerinin adaletli olduğuna vurgu yapılmıştır. (krş. Razî, ilgili ayetin tefsiri)
Keza bu ifadeyle, Allahın mutlak adalet sahibi olduğu, onun idaresinde hiç bir hak sahibinin hakkı zayi olmayacağı gibi, hiç bir zalim dahi onun pençe-i kahrından kurtulamayacağına.. işaret edilmiştir. (krş. Beydavî, ilgili yer)
Soru:
Enbiya - 17 - Eğer bir eğlence edinmek isteseydik, onu kendi katımızdan edinirdik.
Cevap:
Enbiya suresinin Elbette Biz göğü, yeri ve aralarında olan varlıkları oyun ve eğlence olsun diye yaratmadık. Eğlenmek isteseydik nezdimizde eğlenecek çok şey bulurduk! Faraza yapacak olsak, öyle yapardık! mealindeki 16-17. ayetlerinde dünyanın bir oyun ve eğlence yeri değil, ciddi bir imtihan salonu olduğuna, bu sebeple, insanın ilahî emir ve yasakları ciddiye alması gerektiğine, aksi takdirde sonlarının çok kötü olacağına, işaret edilmiştir.
Bu ifadeler, imtihan ve sorumluluğun boyutunu göstermeye yönelik farazi ifadelerdir. Ayetin sonunda yer alan Faraza yapacak olsak, öyle yapardık! mealindeki ifadesi, bunun ibret almak için verilen bir misal olduğu, gerçekte Allahın hiç bir zaman bir oyun ve eğlenceyi tertip etmeyeceği gerçeğine yapılan bir vurgudur.
Soru:
Allah sonsuzluktan beri, yani hep başlangıcı olmadan yani her zaman rahmetlidir, şefkatlidir, adaletlidir demek yanlış olmaz mı? Çünkü istese adaletsiz ve merhametsiz olabilecek, oyun ve eğlence edinebilecek bir Allahın rahmetinin sonsuzdan beri yani Allah ile birlikte baki olması ayetlere ters değil midir? Allahın rahmetinin sonradan Allah tarafından sonsuzlaştırıldığına kanıt değil midir bu? Çünkü Allah rahmeti kendine yazmıştır.
Cevap:
Bir vasfın varlığı ayrı, kullanılması ayrı bir şeydir. Örneğin, bir insanda cömertlik, cesaret, affetmek, merhamet etmek, şefkat etmek gibi vasıfların bulunması ayrıdır, bunları uygulama sahasına koyması ayrıdır. Kişi, doğuştan beri taşıdığı bazı özelliklerini çok sonradan sırası geldiğinde kullanabilmektedir.
Bunun gibi, Allahın diğer bütün sıfatları gibi, rahmet ve şefkati de ezelidir. Ancak bunların fiilen devreye girmesi ancak canlıların varlığından sonra olmuştur. Keza, Allahın sonsuz kudreti ezelidir, fakat bu kudretin dışa yansıması ancak evreni yarattığı zamanda söz konusudur.
Hz. Ömer, istese bütün vatandaşlarına zulmedebilir varsayımından hareketle onun âdil olmadığını söylemek için deli olmak gerekir. Elbette Allah isterse her mahluku bir anda yok eder; fakat bunu yapmaz. Çünkü adalet ve merhameti buna izin vermez. Çünkü, Allah bizatihi âdildir, merhametlidir..
Soru:
Çünkü Allah rahmeti kendine yazmıştır. Buna mukabil Allahın kelamı vs. gibi bazı sıfat diye adlandırdığınız şeylerin Allah ile birlikte hep var olmayabileceğine, Allahın kelamının olması istediği için kelam sahibi olduğuna, emir vermek istediği için emrettiğine, şefkatli olmak istediği için şefkat sahibi olduğuna kanıt değil midir? Yani bu tür özellikler sonsuz olsa bile başlangıcı olan bir sonsuz özellikler olduğuna kanıt değil midir? Bir tek Allahın başlangıcı yoktur fakat sahip olduğu şeylerin başlangıçsız ve sonsuz olduğu ne malum?
Cevap:
Sonradan var olmuş insanda bile -istediği için değil- yaratılışının gereği olarak var olan vasıfları ortada iken, Allahın sıfatlarının ezeli değil de sonradan onun istemesiyle olduğunu iddia etmek, öyle gülünç bir safsatadır ki, sofistler bile buna güler. O zaman biri kalkıp da Allah önceden yoktu, sonradan istediği için var oldu.. dese, buna ne cevap vereceksiniz?
Allahın Sıfatlarını zatından ayıramazsınız. Çünkü sıfatsız bir zat olamaz. Hiç bir varlık yoktur ki, kendisine mahsus bazı vasıf ve özellikleri olmasın. Mutlak varlık olan Allahın ezeli zatıyla birlikte ezeli sıfatlarının olmamasını düşünmek akıldan istifa etmeyi gerektirir.
Çünkü o zaman birileri: Allah istediği için ilim sahibi, kudret sahibi, yaratma sahibi oldu diyebilirler ve şunu da ekler: madem bütün sıfatları onun istek ve iradesiyle meydana gelmiş, öyleyse onun iradesi de sonradan meydana gelmiştir. Peki iradesi olmadan nasıl iradesini irade edebilir? Bundan daha gülünç bir mantık tasarımı olamaz..
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet