Çukurova
Çukurova, günümüzde Türkiye'nin en verimli tarım alanı olarak tanınır. Akdeniz Bölgesi'nin Adana yöresinde yer alan Çukur*ova'nın uzmanlar arasında tartışma konusu olan sınırları genel olarak doğuda Amanos Dağları, kuzeyde Aladağlar, kuzeybatıda da Bolkar Dağları'nın etekleri ile belirlenir. Çukurova'nın batıda Tarsus (Berdan) Çayı çev*resinde yayılan kesimine Tarsus Ovası, doğu*da Misis tepelerinden Osmaniye, Kadirli ve Kozan'a kadar uzanan kuzey bölümüne Yu*karı Ova ya da Ceyhan Ovası, güneydeki ke*simine de Aşağı Ova dendiği gibi Yüreğir Ovası ya da Adana Ovası da denir. Yöre halkı, doğuda Osmaniye'den batıda Mersin'e, kuzeyde Kozan'dan güneyde Akdeniz kıyısı*na kadar uzanan bu verimli toprakları Çu*kurova adıyla anar. Çukurova 5.000 ktrr'den fazla bir alanı kaplar.
Doğal Yapı
Tarsus Çayı ile Seyhan ve Ceyhan ırmakları*nın uzun yüzyıllar boyunca getirdiği alüvyon*ların birikmesiyle oluşan Çukurova Türkiye' nin en büyük delta ovasıdır. Karmaşık bir yapısı olan Çukurova'nın kuzey kesimi, günü*müzden yaklaşık 2,5 milyon yıl önce deltalaşmaya başlamıştır.
Bazı yerlerde kalınlığı 100 metreye ulaşan bir katman oluşturan alüvyonları buraya taşı*yan Seyhan ve Ceyhan ırmakları, kimi eski kaynaklara göre günümüzden 2.500 yıl kadar önce aynı yatakta birleşerek Akdeniz'e ulaşı*yordu. Daha sonra yatağını değiştirerek İs*kenderun Körfezi'ne dökülmeye başlayan Ceyhan, 1935'te bir taşkın sonucu Hurma Boğazı denen yerden Akdeniz'e dökülmeye başla*mıştır. Toroslar'da eriyen karlarla sulan ka*baran bu iki akarsu yüzyıllarca Çukurova'yı sel tehdidi altında tutmuştur. Taşkınları önle*me amacıyla Seyhan Irmağı üzerinde Seyhan, Ceyhan Irmağı üzerinde de Aslantaş barajları yapılmıştır.
Çukurova'nın, Akdeniz kıyısı kumullarla kaplı olan bu kesiminde suları yarı tuzlu olan ve denizden dar bir şeritle ayrılmış, "lagün" ya da "denizkulağı" denen pek çok göl oluşmuştur. Bunlardan başlıcaları Kokarot, Akyayan ve Akyatan gölleridir. Akdeniz ikliminin etkisi altında olan Çukurova'nın yağıştan yoksun yazları çok sıcak geçer. Kış*lar ılık ve yağışlıdır; kar yağışı pek ender görülür. Nem oranı yüksek olan sıcak yaz aylarında bu tür iklime alışık olmayanların bu yörede yaşayabilmesi çok zordur. İklim ko*şulları tarıma elverişli, sulama olanakları ge*lişmiş olan verimli Çukurova topraklarının hemen hemen tümü tarım alanı olarak kulla*nılır.
Ekonomi
Kilikya adıyla anıldığı eskiçağ kaynaklarına göre, Çukurova ağaçlarla kaplı, sulak ve zengin bir tarım alanıydı. Çukurova'da mo*dern tarımın temelleri ise 19. yüzyılda atılmış*tır. Osmanlı Devleti ile Kavalalı Mehmed Ali Paşa arasında 1833'te yapılan Kütahya Ant*laşmasından sonra Adana valisi de olan oğlu İbrahim Paşa bu yörede verimi artırmak için Mısır' dan pamuk, buğday ve arpa tohumu getirtti. Çukurova'da ilk kez bu dönemde şekerkamışı ekildi. Suriye'den fellah denen, iklim koşulla*rına dayanıklı ve tarımcı Arap işçiler de getir*ten İbrahim Paşa, yöreyi sellerden koruma amacıyla kanallar yaptırdı.
19. yüzyılın ikinci yarısında ABD'deki iç savaş nedeniyle pamuk fiyatlarının dünya pi*yasasında yükselmesi Çukurova'nın önem kazanmasına yol açtı. Bu dönemde Osmanlı Devleti'nden bazı ayrıcalıklar sağlayan Fran*sızlar, İngilizler ve Almanlar yörede yaptıkla*rı yatırımlar karşılığında, üretilen pamuğun büyük bölümünü çok düşük bir vergi ödeye*rek ülkelerine götürdüler. Yöreye tarım araç*larının girmeye başladığı bu dönemde ilk çırçır, iplik, bez ve un fabrikaları da kuruldu.
Çukurova ilkçağdan beri Anadolu'nun çe*şitli yörelerini Suriye'ye bağlayan yolların kesiştiği bir yer olarak da önem taşıyordu. Cumhuriyet döneminde ise taşkınları önleme ve sulama amacıyla bazı önlemler alındı. Bataklıklar kurutularak başta sıtma olmak üzere buradan kaynaklanan hastalıklar önlendi ve yeni alanlar tarıma açıldı. Bunların yanında, tarımda makineleşmenin yaygınlaşması, nite*likli tohum kullanımı, gübrelemeye önem ve*rilmesi ve ulaşım olanaklarının artmasıyla Çukurova ülkemizin en önemli tarım alanı haline gelmiştir. Çukurova'da yetiştirilen baş*lıca ürünler tahıl, pamuk, baklagiller ile öteki çeşitli sebzeler, turunçgiller ve meyveler*dir.
Önce tarıma dayalı olarak gelişen yöre sanayisi günümüzde oldukça çeşitlilik göster*mektedir. Özellikle iplik ve dokuma sanayisi çok gelişmiştir. Ayrıca Çukurova ülkenin en gelişmiş kara, demir, deniz ve havayolu ula*şım olanaklarından da yararlanır.
Çukurova'nın başlıca yerleşme merkezleri Osmaniye, Ceyhan, Adana, Tarsus ve Mersin kentleridir. Bu kentlerde yaşayanların bir bölümü çok sıcak geçen yaz aylarında serinle*mek için Akdeniz kıyısındaki Yumurtalık ile Karataş çevresine gider ya da Toroslar'daki yaylalara çıkar.