Venezuela burayı bir eyalet ilan etmeye hazırlanırken ve arama çalışması emri verirken petrol zengini bölge üzerindeki çatışma tırmanıyor.
Karakas’ın Guyana’nın Essequibo bölgesini kendisine ait kılacak yasayı hazırladığını söylemesi nedeniyle Venezuela ile Guyana arasındaki gerginlik artıyor.
Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro Salı günü, bir “Guyana Esequiba” eyaleti kurulmasına yönelik bir yasa tasarısı çağrısında bulundu ve Venezüellalı şirketlere, fosil yakıt ve maden arama amacıyla bölgeye “hemen” girmeye hazırlanmalarını emretti. Hareket, tartışmalı petrol zengini bölge üzerindeki gerilimi artırdı.
Maduro, “Essequibo’nun tüm bölgesinde petrol, gaz ve madenlerin araştırılması ve işletilmesi için işletme lisansları vermeye” devam edeceğini söyledi. Bölgede çalışan Guyanlı şirketlerin üç ay içinde ayrılmalarını talep etti.
Guyana Devlet Başkanı İrfaan Ali, tedbirleri ülkesine yönelik “doğrudan tehdit” olarak reddetti ve davayı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) götürmekle tehdit etti.
Kaba bir tartışma
Venezuela onlarca yıldır Essequibo üzerinde hak iddia ediyor, bölgenin doğusundaki Essequibo Nehri’nin doğal bir sınır oluşturduğunu ve tarihsel olarak bu şekilde tanındığını iddia ediyor.
Ancak Essequibo’nun üçte ikisinden fazlasını oluşturduğu ve 800.000 vatandaşının 125.000’ine ev sahipliği yapan Guyana, sınırların 1899’da bir tahkim heyeti tarafından belirlenmesinden bu yana bölgeyi yönetiyor.
Venezuela’nın bölgeyi ele geçirmeye yönelik son çabaları, 2015 yılında ExxonMobil’in Essequibo kıyısı açıklarında ticari miktarlarda petrol bulduğunu duyurmasıyla daha da hızlandı.
Maduro’nun açıklamaları, Georgetown’un ağustos ayında Essequibo’daki petrol bloklarını açık arttırmayla satmaya başlamasından sonra çağrılan, bölgeyi ilhak etmek için Pazar günü yapılan tartışmalı referandumun ardından geldi. Caracas, Venezüellalıların yüzde 95’inin bölgenin ilhak edilmesi yönünde oy kullandığını iddia ediyor.
Pazartesi günü açıklanan referandum sonucu, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) Venezüella’yı bölgedeki statükoyu değiştirebilecek “herhangi bir eylemde bulunmaya” karşı uyarmasının ardından geldi.
Ancak Maduro, Salı günkü hükümet toplantısında Ulusal Meclis’e bir “Guyana Esequiba” eyaletinin kurulması için bir yasa tasarısı gönderilmesini önerdi.
Venezüella lideri ayrıca ülkesinin halka açık petrol ve gaz şirketlerinin yerel yan kuruluşlarının kurulması emrini verdi ve Guyana’nın verdiği imtiyazlar altında çalışan şirketlere faaliyetlerini geri çekmeleri yönünde bir ültimatom verdi.
Venezuela’nın duyuruları UAD’nin kararını göz ardı ederken, Guyana BM Tüzüğü’nün 41. ve 42. Maddelerini devreye sokacağı konusunda uyardı; bu madde, Venezüella’nın referandumu uygulamaya “girmesi” durumunda BMGK’ya yaptırım veya askeri eylem yetkisi verebilir.
Guyana Başsavcısı Anil Nandlall, “Referandum uyarınca herhangi bir eylem veya eylemde bulunmaya yönelik herhangi bir girişim, zarar gören taraf olarak BM Güvenlik Konseyi’ne başvurmayı gerektirecektir” dedi.
Nandlall, “Askeri açıdan, BM Güvenlik Konseyi, UAD’nin emirlerinin uygulanmasına yardımcı olmak amacıyla üye devletlerin silahlı kuvvet kullanmasına izin verebilir” dedi.