Anjina, kalbinizin bir kısmına yeterince kan gitmediği için ortaya çıkan göğüs ağrısıdır. Göğüs ağrısının yanı sıra göğsünüzde baskı ve sıkışma hissi yaşayabilirsiniz. Anjina, anjina pektoris veya iskemik göğüs ağrısı olarakta adlandırılmaktadır.
Anjina bir hastalık değil, bir semptomdur. Genellikle koroner kalp hastalığının bir belirtisidir. Anjina, atardamarlarınızı tıkayan bir şey olduğunda veya atardamarlarda kalbe oksijen açısından zengin kan getiren yeterli kan akışı olmadığında olur. Tek başına anjina yaşamı tehdit etmez, ancak kalp hastalığının önemli bir işaretidir. Genellikle eforla birlikte ortaya çıkar, dinlenerek hızla düzelir.
Anjina türleri nelerdir?
Stabil (kararlı) anjina
Stabil anjina, genellikle egzersiz, efor ve stres sırasında, kalp normalden daha fazla çalıştığında ortaya çıkar. Genellikle yaklaşık 5 dakika sürer. Stabil anjina, anjina pektoris olarak adlandırılmaktadır.
Düzenli bir kalıbı vardır ve bir kişi bunu aylar veya yıllar boyunca yaşayabilir. Dinlenme veya ilaç tedavisi genellikle semptomları hafifletir. Stabil angina, unstabil anginadan daha az ciddi olsa da ağrılı ve rahatsız edici olabilir.
Unstabil (kararsız) anjina
Unstabil angina düzenli bir model izlemez ve genellikle dinlenme sırasında ortaya çıkar. Çoğunlukla, kanın kalbe ulaşmasını engelleyen bir tıkanıklığa sebep olan aterosklerozdan kaynaklanır.
Ağrı 5 dakikadan uzun sürer ve zamanla kötüleşebilir. Sadece dinlenme ve ilaç tedavisi semptomları iyileştirmez.
Unstabil angina, yüksek kalp krizi riskini gösterebilir. Unstabil anjinası olan herkes acil bakım almalıdır.
Mikrovasküler anjina
Mikrovasküler anjina, koroner mikrovasküler hastalık (MVD) ile ortaya çıkabilir. Bu en küçük koroner arterleri etkiler.
Göğüs ağrısının yanı sıra, bir kişi şunları yaşayabilir:
- Yorgunluk ve düşük enerji
- Uyku sorunları
- Nefes darlığı
Mikrovasküler angina, stabil anginadan daha kalıcı olma eğilimindedir. Genellikle 10 dakikadan, bazen de 30 dakikadan uzun sürer. Bu tip kadınlarda daha sık görülür.
Varyant anjina
Varyant angina nadirdir . Varyant anjina, Prinzmetal angina olarakta adlandırılmaktadır. Vücut dinlenirken, genellikle gece yarısı veya sabahın erken saatlerinde gelişebilir.
Koroner arterlerde bir spazm meydana geldiğinde olur. Olası tetikleyiciler arasında soğuğa, strese, ilaçlara, sigaraya veya kokain kullanımına maruz kalma yer alır.
Kronik bir durumdur, ilaç tedavisi yardımcı olabilir.
Stabil (kararlı) anjina belirtileri nelerdir?
Stabil angina epizodu sırasında ortaya çıkan ağrılı his, genellikle göğsün merkezinde basınç veya dolgunluk olarak tanımlanır. Ağrı, göğsünüzü sıkan bir mengene veya göğsünüzde duran ağır bir ağırlık gibi hissedilebilir. Bu ağrı göğsünüzden boynunuza, kollarınıza ve omuzlarınıza yayılabilir. Anjina pektoris, anjina türleri içerisinde en sık rastlanan türdür.
Stabil anjina atağı sırasında göğüs ağrısına ilave olarak şunları da yaşayabilirsiniz:
- Nefes darlığı
- Mide bulantısı
- Tükenmişlik
- Baş dönmesi
- Aşırı terleme
- Endişe
Stabil angina genellikle kendinizi fiziksel olarak efor sarf ettikten sonra olur. Semptomlar geçici olma eğilimindedir ve çoğu durumda 15 dakikaya kadar sürer. Bu, ağrının sürekli ve daha şiddetli olabileceği kararsız anjinadan farklıdır.
Günün herhangi bir saatinde bir stabil angina atağı geçirebilirsiniz. Bununla birlikte, sabahları semptomlar yaşamanız daha olasıdır.
Unstabil (kararsız) anjina belirtileri nelerdir?
Anjinanın ana semptomu göğüste ağrı veya sıkışma hissidir.
Unstabil anjinanın semptomları şunları içerir:
- Göğüs ağrısı
- Göğüste basınç veya sıkışma hissi
- Sol kola veya sırtınıza yayılan ağrı
- Mide bulantısı
- Kaygı
- Terleme
- Nefes darlığı
- Baş dönmesi
- Açıklanamayan yorgunluk
Kararlı anginanın kararsız anginaya ilerlemesi mümkündür. Stabil anginanız varsa, dinlenirken bile hissettiğiniz göğüs ağrılarının farkında olun. Ayrıca, normalde olduğundan daha uzun süren veya size farklı hissettiren göğüs ağrılarına da dikkat edin. Stabil bir anjina atağı sırasında rahatlama için kan akışını artıran bir ilaç olan nitrogliserin alırsanız hızla rahatlayabilirsiniz ancak ilacın kararsız bir anjina atağı sırasında etkili olmadığını görebilirsiniz.
Anjina nedenleri nelerdir?
Angina genellikle kalp hastalığı nedeniyle olur. Atardamarlarınızda plak adı verilen yağlı bir madde birikir ve kalp kasınıza kan akışını engeller. Bu, kalbinizi daha az oksijenle çalışmaya zorlar ve ağrıya neden olur. Ayrıca anjinanın bir diğer nedeni kalbinizin atardamarlarında kalp krizlerine neden olabilecek kan pıhtıları olabilir. Bu durumda aynı şekilde kan akışını azaltarak anjina atağı yaşamanıza sebep olabilir.
Göğüs ağrısının daha az yaygın nedenleri şunlardır:
- Akciğerlerinizin ana arterlerinden birinde tıkanıklık (pulmoner emboli)
- Büyümüş veya kalınlaşmış bir kalp (hipertrofik kardiyomiyopati)
- Kalbinizin ana kısmındaki bir kapağın daralması (aort darlığı)
- Kalbinizin etrafındaki kesenin şişmesi (perikardit)
- Vücudunuzdaki en büyük arter olan aort duvarınızda yırtılma (aort diseksiyonu)
Anjina risk faktörleri nelerdir?
Sizinle veya yaşam tarzınızla ilgili bazı şeyler sizi daha yüksek anjina riskine sokabilir.
Bunlar:
- Yaşlılık
- Kalıtsal kalp hastalığı
- Hipertansiyon
- Yüksek kolestorol
- Diyabet
- Obezite
- Stres
- Tütün kullanma
- Yeterli egzersiz yapmamak
Anjina teşhisi nasıl konulur?
Anjina teşhisi için öncelikle doktorunuz şikayetlerinizi dinleyip, fizik muayene yapacaktır. Kalbinizin fonksiyonlarını değerlendirmek için doktorunuz aşağıdaki testleri isteyebilir.
- Elektrokardiyogram : Kalbinizdeki elektriksel aktiviteyi ölçer ve kalp ritminizi değerlendirir.
- Ekokardiyografi : Kalbinizdeki kan akışı sorunlarının ve yapısal sorunların tespiti için kalbinizin ultrason ile incelenmesini içerir.
- Anjiyografi : Kan damarlarınızı görmesini ve kalbinize giden kan akışını ölçmesini sağlayan görüntüleme yöntemedir. Bilgisayarlı tomografi anjiyografi veya katater anjiyografi tercih edilebilir.
- Efor testi : Kalbinizin iş yükünü eforla arttırıp, kalp ritminin kaydedildiği böylelikle yüksek yük ve yüksek oksijen ihtiyacında kalbinizin çalışması hakkında bilgi veren bir testtir.
- Kan tahlilleri : Kalp kası hasarını gösteren kreatin kinaz, troponin gibi testler ve kan şekeri düzeyi, kolestrol düzeyleri, kalp hastalığı riskiyle ilişkili olan CRP düzeyi ölçümleri istenebilir.
Anjina tedavisi
Anjina tedavisi, ağrıyı azaltmayı, semptomları önlemeyi ve kalp krizi riskini önlemeyi veya azaltmayı amaçlar. Doktorunuz ilaç, yaşam tarzı değişiklikleri, cerrahi bir prosedür veya bunların kombinasyonunu içeren bir tedavi önerebilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri
Aşağıdakiler anjina semptomlarını ve riskini yönetmenize yardımcı olabilir:
- Sigarayı bırakmak
- Kilo yönetimi
- Kolesterol seviyelerini düzenli olarak kontrol etmek ve normal seviyelerde tutmak
- Gerektiğinde dinlenmek
- Düzenli egzersiz yapmak
- Stresle nasıl başa çıkılacağını veya kaçınılacağını öğrenmek
- Akdeniz diyetiyle beslenmek
İlaçlar
Doktorlar genellikle anjina için nitrogliserin gibi nitratlar reçete eder. Nitratlar, kan damarlarını gevşeterek ve genişleterek anjinin yoğunluğunu önler veya azaltır.
Diğer ilaç seçenekleri şunları içerir:
- Beta blokerler
- Kalsiyum kanal blokerleri
- Anjiyotensin reseptör blokerleri
- Oral antiplatelet ilaçlar
- Antikoagülanlar
- Kolesterol düşürücü ilaçlar olan statinler
Yüksek tansiyonu yönetmek için kullanılan ilaçlar anjinin yönetilmesine yardımcı olabilir. Bunlar, kan basıncını ve kolesterol seviyelerini düşürmeyi, kalp atış hızını yavaşlatmayı, kan damarlarını gevşetmeyi, kalp üzerindeki yükü azaltmayı ve kan pıhtılarının oluşmasını önlemeyi amaçlar.
Ameliyat dışındaki alternatifler
İlaçlar yardımcı olmazsa, aşağıdaki yöntem
- Transmiyokardiyal lazer tedavisi: Bu, yeni kan damarlarının büyümesini uyarır veya kalpteki kan akışını artırır.
- EECP (Enhanced External Counterpulsation) : Kalbi besleyen koroner damarların ve ince uç dallarının genişlemesini, bu dallar arasında kolateral adı verilen bağlantı dallarının (doğal By-pass) açılmasını ve yeni kılcal damarların oluşması sağlamaktadır
Cerrahi işlemler
Bazı durumlarda, tedavi için cerrahi bir prosedür gerekli olur. Doktorunuz, anjiyoplasti ve anjiyoplasti sırasında stent yerleştirilmesini önerebilir.
Alternatif olarak, kalpteki daralmış arterleri baypas etmek için vücudun başka bir bölgesinden sağlıklı bir arter veya damar kullandığı koroner arter baypas ameliyatı önerebilir .