Yaygın adı, “Ak Kuyruksallayan”dır, bilimsel adı ise “Motacilla alba”dır. Bu kuşun familyası Motacillidae iken takımı, Passeriformes’dır.
Boyutları:
Uzunluk: 18 cm;
kanat açıklığı: 25-30 cm;
ağırlığı: 19-27g
Fiziksel özellikleri: Beyaz yüzlü, siyah taçlı, boyunlu ve ön kısımları siyah fakat boğaz kısımları kışın beyazlaşır. Dişi kuyruksallayanlar, üst kısımları başlıca gri, erkek kuşlardan daha soluk renklere sahip. Karakteristik uzun kuyruk
Alışkanlıkları: Tipik özelliği sürekli kuyruk sallamasıdır. Bu davranışı avının dikkatini dağıtmak, diğer kuşlara gözdağı vermek ve yırtıcılara karşı tetikte olduğu izlenimini yaratmak için kullandığı düşünülür.
Yaşam çizgisi: Dere kenarındaki taşların çatlağına veya binalardaki çatlaklara ot, yaprak çalı taşıyarak yuva yapar. 3-8 arası yumurta; yumurtalar 20×15 mm, ağırlığı 2,3 gr. Ebeveynlerin ikisi de kuluçkada yatar ve yumurtlamadan 12 gün sonra yavrular çıkar.
Sesi: Sesi kalın bir “şisik” ve tatlı bir “şiüüv-iii”; titrek notalarla cıvıltılı varyasyonlar şeklinde öter.
Beslenme Tarzı: Yaşam alanına göre değişen beslenme alışkanlıkları vardır. Su böcekleri, küçük omurgasızlar temel yiyecekleridir. Örümcekler, pervaneler, solucanlar ve kurtlarla da beslenirler.
Yaşam alanı: Kuyruksallayanlar, sıklıkla şehir alanlarında bulunur fakat kasaba ve şehir dışında, kayalık, taşlı düşük rakımlı bölgelerde ve göl, su kaynakları veya meralıklar gibi nemli ve kısa otlarla kaplı alanların uzantısı olan yerleri tercih ederler. Açık araziler, küçük yerleşimlerin çevresi ve su kenarları yerleşim bölgeleridir.
Türün durumu: Dağılım alanında oldukça yaygın bir türdür. Nüfusuna dair kesin bir rakam yoktur ancak sağlıklı bir popülasyona sahip olduğu tahmin edilmektedir.
Ak kuyruksallayan kuşu, düz toprak üzerinde düzenli olarak yürürken başını ileri geri hareket ettirir ve durduğu zaman, kuyruğunu aşağı yukarı hızla sallaması kolayca tanınmasını sağlar.
Ak kuyruksallayan, çoğu kimsenin aşina olduğu bir kuş türü olmasına rağmen, değişken bir kuştur. Ak kuyruksallayan olarak bilinen alba soyu Avrupalı yaygın türün erkekleri, gümüşi gri sırtları, gri butları ve üst kuyrukları, beyaz kanat çizgili kahve rengimsi kanatları ve soluk renkli yan tarafları vardır. Fakat İngiliz ve İrlanda yerli soyu ak kuyruksallayanların sırtları daha koyu siyah, but ve üst kuyruk kısmı ile yan tarafları isli kara ve onlara daha çok siyah-beyaz izlenimi veren koyu renkli kanatlara sahiptirler. Her ikisi de beyaz yüzlü, siyah taçlı, boyunludur; ön kısımları da siyahtır fakat boğaz kısımları kışın beyazlaşır Dışı kuyruksallayanlar. Üst kısımları başlıca gri renkli olduklarından erkek kuşlardan daha soluk renklere sahiptir Dışı ak kuyruksallayan, üst kısmı daha az koyu siyah ve düzenli ak benekli etkisi olmadığından benzer kumardır.
Geniş Yaşam Alanı
Alaska’da küçük bir alanda tutunma noktası bulabilen küçük bir popülasyondan başka, ak kuyruksallayan kuşları Eski Dünya türleridir. En çorak üst kısımları hariç Avrupa’nın tamamında ve bazı Akdeniz adalarında bulunurlar. Moğolistan’ın verimsiz kısımları ile Himalayalar ve Hindistan alt kıtası. Güney Japonya ve Güneydoğu Asya boyunca ürerler. Kuzey ve Doğu Avrupa ile Asya’nın çoğu yerinde yaz ziyaretçisi olup, kışlamak üzere güneye Batı Afrika, Kenya, Arabistan veya Hindistan ve Güneydoğu Asya’ya göç ederler. Kuyruksallayanlar, sıklıkla şehir alanlarında bulunur fakat kasaba ve şehir dışında, kayalık, taşlı, düşük rakımlı bölgelerde ve göl, su kaynakları veya meralıklar gibi nemli ve kısa otlarla kaplı alanların uzantısı olan yerlerde yaşarlar.
Maden ocakları, yolların kestiği araziler, koruluklar, demir yolları ve hatta bu kuşlara beslenme ve potansiyel yuva yapma yerleri sunan endüstriyel bölgeler gibi kazılmış topraklar üzerinde yaşarlar.
Birlikte Yaşamadığı Canlılar
Ak kuyruksallayan kuşları, yazın çift olarak eşleri ile birlikte görülürler. Kışın ise, tek başlarına beslenirler fakat hep birlikte gruplar haline gecelerler. Halbuki, ilkbahar ve sonbaharda su kaynaklarının çamurlu kenarlarında veya bataklıklar, havaalanları gibi otluk yerlerde ve üç beş düzine sayılarda uygun yerlerde beslenmek, üremek veya göç etmek üzere gruplar halinde görülürler.
Geceleyin sıklıkla birlikte tünerler ve şehirlerdeki ağaçlar, seralar ve sanayi binalarının çatıları her gece binlercesini çeker.
Ak kuyruksallayanlar, toprakta veya su kıyısında omurgasızlarla beslenir Birdenbire avlarının peşinden koşarlar ve onları ya bir yüzeyde ya da havada kaparlar. Bazı böcekleri uçarken yakalarlar 8azen ak kuyruksallayanlar, pullukla sürülen ve altüst edilen topraktan çıkan solucanlar ile kene ve sinekleri, domuzların veya diğer hayvanların derileri üzerinde dolaşan sinek ve keneleri yerler.
Uyumlu Yuva Kuşları
Ak kuyruksallayan çiftleri, yaşam bölgelerine bağlı ve tek eşli kuşlardır. Erkek kuş, bir dere kıyısı, bir ağaç, bir kütük yığını, inşaat atıkları veya biriket yığınları, sık bir çalılık veya hatta başka türlerin terk edilmiş bir yuvası gibi uygun bir yuva yeri bulunca bir dışı kuşu kendine çekmek amacıyla ötmeye başlar.
Yuva, fincan şeklinde ağaç dallan ve ot kökleri ve gövdeleri, kıl, yun ve kuş tüyleri ile astarlanmış bir yapıdır İlk başta, dişi kuş yuva yapmaya yardım edebilir fakat ekseriya yumurtlamadan önce dışı kuş yuvanın yapısını oluşturur ve tamamlar. Dişi kuş, ilk beş gün kuluçka ve yavruların bakımında daha büyük iş yükünü paylaşır. Yavruları, anne ve baba birlikte büyütür.
Kaynakça:
BBC Earth
Yazar: Tuncay Bayraktar