HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
• İyi bir insanın özellikleri neler olabilir? Anlatınız.
(örnek) İyi bir insan hep iyilik düşünür. Başkalarına zarar verecek hareketlerden kaçınır. Kötülük düşünmez. Yardımseverdir.
• Dürüstlük sizin için ne anlama geliyor? Anlatınız.
(örnek) Dürüstlük sonucu her ne olursa olsun yalan söylememektir. Gerçekleri saklamamaktır. Dürüst bir insan kendi çıkarlarını düşünmez.
1. ETKİNLİK
Aşağıda, metinde geçen bazı cümleler verilmiştir. Bu cümlelerdeki renkli harflerle yazılmış kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe sözlükten kontrol ederek kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Cevap:
Çam ağaçlarının ördüğü korular, üzüm bağları ve sebze bahçeleri İzmir’e doğru uzanır.
Sözlük Anlamı: Bakımlı küçük orman
Cümlem: Tepenin ardındaki koruda küçük bir kulübede yaşıyor.
İnce pardösümü almamıştım.
Sözlük Anlamı: Serin havalarda öbür giysilerin üzerine giyilen, paltodan ince üstlük
Cümlem: Hava nasıl olursa olsun kırmızı renkli pardösüsünü sırtından çıkarmaz.
Şeker ağdalarını tezgâhının üstünde uzatıyor, sonra makasla kesiyordu.
Sözlük Anlamı: Üzerinde genellikle el veya küçük makinelerle iş görülen yapım aracı
Cümlem: Gün boyu tezgahında küçük biblolar yapıp mağazalara satarak geçimini sağlıyor.
Bu anda, içimde korkuyla karışık bir üzünç beliriverdi.
Sözlük Anlamı: Üzüntü
Cümlem: Yüzündeki ifadeden ne kadar üzünç duyduğu belli oluyordu.
Babam, sedire atarken kendini:
— Hasan, ne var avucunda, diye bağırdı.
Sözlük Anlamı: Arkalıksız, üstü minderli ve yastıklı olabilen, oturmaya veya yatmaya yarayan ev eşyası, divan
Cümlem: Misafirler, eski sedirin üzerinde rahat edemeyince yere oturdular.
Evlerin saçaklarının altına gizlendim.
Sözlük Anlamı: Bir yapının herhangi bir bölümünü güneş ve yağmurdan korumak için, o bölümden dışarı taşan ve altı boşta olarak yapılan bölüm
Cümlem: Belediye gelip saçaklardan sarkan buzları kırdı.
Biraz daha yürümüştüm ki tümseğin ardından beş altı çocuk çıktı.
Sözlük Anlamı: Küçük tepe, tüm
Cümlem: Geniş alanda saklanacak yer bulamayınca bir tümsek bulup arkasına saklanmayı denedi.
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle cevaplayınız.
1. Hikâyenin kahramanı kimdir? Nasıl bir yerde yaşamaktadır?
Cevap: Hikayenin kahramanı Hasan Güleryüz’dür. Serin, tatlı, yumuşak bir havası ve doğal güzellikleri olan bir yerde yaşamaktadır.
2. Hasan, hafta sonlarını nasıl değerlendiriyor? Anlatınız.
Cevap: Derslerini hazırlayarak, ödevlerini yaparak, okul bahçesinde top oynayarak, Buca’da arkadaşlarıyla gezerek değerlendiriyor.
3. Hasan, hangi olayla geçmişini hatırlamıştır?
Cevap: Tren rayında ısınmış parayı eline aldığında geçmişini hatırlamıştır.
4. Hasan’ın altı yaşındayken bir liraya ulaşma şeklini doğru bulup bulmadığınızı nedenleri ile anlatınız.
Cevap: Doğru değildir. Kim olursa olsun insanların mallarını, parasını izinsiz almak doğru bir davranış değildir.
5. Hasan’a geçmişini hatırlatan olaya benzer bir olayı yaşasaydınız nasıl davranırdınız?
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
6. Sizce Hasan, şekerci dükkanında farklı olarak ne/neler yaşayabilirdi?
Cevap: Şekerciden şeker alabilirdi. Eve geldiğinde babasının da şeker aldığını görünce yaptığından daha da utanabilirdi.
7. Hasan’ın geçmişte yaşadığı olaydan aldığı ders onun hayatını nasıl etkilemiş olabilir?
Cevap: Hasan hayatını dürüst ve güvenilir bir insan olarak geçirmiş olabilir.
3. ETKİNLİK
a) Okuduğunuz metinden alınan farklı yazı karakterleri ile yazılmış bölümleri okuyunuz.
Eğildim, lirayı aldım. Öyle sıcaktı ki… Güneş, parayı kaynatmıştı sanki. Bu sıcaklık, parmaklarımdan her yerime yayıldı. Gülümser gibi oldum. Çocuklar koymuş olacaklardı bu parayı. Biz de yapardık böyle, trenin tekerlekleri büyütürdü parayı çünkü.
Yürüdüm. Adımlarımı atıyordum ama içim değişmişti. Çevremdeki çiçekleri, yeşilliği görmüyordum artık. Hem yürüyor hem de küçük kentimde yaşıyordum. Bir gün, böyle kızgın bir liranın coşkusunu yaşamıştım.
Altı yaşımdaydım. İlkokula başlamamıştım daha. Evimiz iki katlıydı. Annemlerin yatak odası, ikinci katın birinci odasıydı. Ben, aşağıdaki küçük odada yatardım. Sanıyorum güz mevsimiydi. Hava bulutluydu. Bir akşamüstü evde yalnızdım. Annemle babam bir yere gitmişlerdi.
b) Okuduğunuz bölümlerde önemli noktaların nasıl vurgulandığını, bunların metne katkılarının neler olduğunu yazınız.
Cevap: Metindeki önemli noktalar, renklendirilerek ve italik yazılarak vurgulanmıştır. Bunlar metinde anlatılanlara dikkat çekmiştir.
4. ETKİNLİK
“Kızgın Bir Lira” metnindeki sorunu, sorunun nedenlerini ve çözüm önerilerinizi belirleyerek yazınız.
Cevap:
Sorun
Çocuğun babasından habersiz babasının cebinden para alması.
Sorunun Nedenleri
Çocuğu şeker almak istemesi fakat parasının olmaması.
Çocuğun babası da olsa sahibinden izinsiz para alma durumunun kötü bir davranış olduğunu yeterince anlamaması.
Çözüm Önerilerim
Çocuğa, sahibinden izinsiz para almanın kötü sonuçlarını anlatmak.
5. ETKİNLİK
“Kızgın Bir Lira” metnini kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetleyiniz.
Cevap:
Giriş:
Hasan Güleryüz, Buca’da parasız yatılı okuyan bir gençtir. Bir hafta sonu gezinti için tren yoluna gitmiştir. Burada rayların üzerinde bir lira görür.
Gelişme:
Gördüğü bir lira onu çocukluğunda yaşadığı bir olayı hatırlatmıştır. Hasan küçük bir çocukken babasından habersiz cebinden para alarak şeker almak için şekerci dükkanına gitmiştir. Şekercinin onunla ilgilenmesi beklerken elindeki para şeker tenceresine düşmüştür. Şekerci parayı çıkarıp tekrar Hasan’a vermiştir. Paranın sıcaklığıyla yanlış bir şey yaptığını düşünüp eve geri dönmüştür. Eve geldiğinde babasının ona şeker aldığını görmüştür. Babası elindeki parayı görünce annesi çocuğu suçlu duruma düşürmemek için bir bahane bulmuştur.
Sonuç:
Hasan bu olaydan sonra haber vermeden kimseden para almamıştır. Tren rayında bulduğu parayı da oradaki çocuklara geri vermiştir.
6. ETKİNLİK
Küçükken sizi etkileyen, davranışlarınıza yön veren, unutamadığınız güzel bir anınızı arkadaşlarınıza anlatınız.
Yaşadığınız olaya göre bu etkinliği siz yapabilirsiniz.
7. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden basit ve türemiş fiillerin kullanıldığı cümleleri bularak örneklerdeki gibi aşağıya yazınız.
Cevap:
İnce pardösümü almamıştım. (basit)
Terlemiyordum. (türemiş)
Bir kez daha baktım liraya… (basit)
…sonra çevremi gözden geçirdim. (türemiş)
Tam karşısında durdum bir liranın. (basit)
Güneş, parayı kaynatmıştı sanki. (türemiş)
8. ETKİNLİK
a) Erdemlerle ilgili aşağıdaki kavram haritasını doldurunuz.
Cevap:
ERDEMLER
- Yardımseverlik
- Misafirperverlik
- Dürüstlük
- Güvenilirlik
- Alçakgönüllülük
- Merhamet
b) Oluşturduğunuz kavram haritasından yararlanarak düşüncelerinizi anlatan bilgilendirici bir metin yazınız. Yazınızda anlatım biçimlerinden yararlanınız.
Aşağıdaki butona tıklayarak örnek bir yazıya ulaşabilirsiniz.
GELECEK DERSE HAZIRLIK
Masallarda kullanılan tekerlemeleri araştırarak bulduğunuz örnekleri defterinize not alınız.
Cevap:
Aşağıdaki butona tıklayarak masallarda kullanılan tekerlemeler hakkında hazırlanmış araştırma yazısına ulaşabilirsiniz.
*** Kızgın Bir Lira metni cevapları hakkında söylemek istediklerinizi aşağıdaki yorum alanına yazabilirsiniz.