Yüksek irtifalardaki alçak basınç yüksek yerlerde konuşulan dillerde sert ünsüzlerin daha çok görülmesinde bir etken olabilir.
İnsan gırtlağı inanılmaz farklılıkta birçok sesi üretme yetisine sahip. Bu farklı seslerin sayısı o denli çok ki her bir dil fonem adı da verilen olası ses birimlerinin sadece küçük bir grubunu içermekte. Bir fonemin ortak kullanıma girmesine ya da sessizliğe terkedilmesine hangi etkenler yolaçar? Görünen o ki coğrafyanın bunda bir rolü olabilir.
Yeryüzü dillerinin yalnızca yaklaşık yüzde yirmisinde görülen bir fonem "p" ya da "k" gibi sert ünsüzler. Miami Üniversitesi'nden antropolog Caleb Everett bu sesin kullanım haritasını çıkarmayı üstlendi. Dünyanın çeşitli yerlerinde konuşulan 567 dili örnek küme olarak aldı ve bunlardan sert sessizleri içeren ve içermeyenlerin yerlerini ve irtifalarını karşılaştırdı.
Everett sert ünsüzleri kullanan dillerin kullanmayanlara göre genelde daha yüksek irtifalarda konuşulduğu sonucuna vardi. Çalışması PLoS ONE dergisinde yayınlandı.
Everett'e göre bu seslerin yüksek yerlerde daha revaçta olmasının nedeni düşük hava basıncının bu seslerin tipik özelliği olan küçük hava patlamalarını üretmeyi daha kolaylaştırması. Bu da Ç-ok hari-K-a!
Yazan: Sophie Bushwick
Çeviren: Suat Ayöz
Kaynaklar ve İleri Okuma: