Birinin gelirini bilmek size onlar hakkında çok şey anlatıyor mu? Bir sedan yerine bir hatchback sürmeleri veya banliyölerden çok şehir merkezinde yaşamaları önemli mi? Size geçmişinden bahseden birini tanıdığınızı iddia edebilirsiniz, ancak kritik yaşam olayları bağlamsallaştırılmalıdır, aksi takdirde bir anlamı olmaz. Bağlantısız ifşalar muhtemelen kafamızı karıştıracaktır. Bunu bana neden söylüyorsun? Birinin mahrem sırlarını duymak bile yardımcı olmaz. 'Bu nereye gidiyor?' Tutumlar zamanla değişir ve insanlar bir durumdan diğerine farklı davranabilir. Yaşlanma nasıl göründüğümüzü değiştirir; moda nasıl giyineceğimizi belirler.
Bir kişinin özü nedir? Birini tanıdığımızı iddia ettiğimizde, yani, Gerçekten mi yakın bir arkadaş veya bir karı koca gibi birini tanıyoruz, bildiğimiz şey nedir?
Yastık sohbeti, yeni tanışan çiftlerin bağ kurmasının başlıca yollarından biridir. Dürüst, günah çıkarma ve neredeyse her zaman bir hikaye olarak ifade edilir: bana olan buydu ve ben de buydu. Bazen, bu tür ifşaatlar aynı zamanda sınavlardır: şimdi ne yaptığımı biliyorsunuz, beni hala sevebilir misiniz? Postkoital kendini ifşa etme, belki de tüm iletişim biçimleri arasında en yakın olanı, genellikle kendimiz hakkında en önemli olduğuna karar verdiğimiz şeyi ifade eder. Aynı zamanda muhatap tarafın karşılık vermesi için örtük bir davettir. Hikayeleri değiş tokuş etmek, bizi birbirimize dokunmaktan veya öpüşmekten daha da yakınlaştırır, bedenlenmenin izin verdiğinden daha yakındır.
Eski arkadaşlar hatırladıklarında hikayeleri tekrarlar ve paylaşılan deneyimleri geri dönüştürürler. Bir arkadaşlık grubu genellikle hikayeleriyle tanımlanır; bunların çoğu, alkol içerken anlatılırsa, mizahi veya dramatik etki için abartılır. Hikayeler eğlencelidir. Ama aynı zamanda kimlik ve aidiyetin de onaylanmasıdır.
Her kültürün bir hikaye anlatma geleneği vardır. Tıpkı küçük arkadaş grupları gibi, ülkeler de kendilerini öykülerle tanımlar: destanlar, halk hikayeleri ve ulusal karakteri kutlayan kahramanlık destanları.Kendimizi - geçmişimizi, bugünümüzü ve geleceğimizi - devam eden bir hikaye olarak düşünmeye doğal bir eğilimimiz var.
Dinsel ritüeller bile, geçmişte olmuş bir şeyin sembolik yeniden canlandırılması oldukları sürece hikayelerdir. Örneğin, Kutsal Komünyonun Hıristiyan ritüeli, Son Akşam Yemeği'nin yeniden canlandırılmasıdır. Bebekler bir dizi resme odaklanabildikleri anda, hikaye kitaplarına büyük bir ilgi gösterirler. Dil edinmeden önce bir hikayeyi anlayabilir ve takdir edebilirler. Gürültülü çocuklar, 'Bir zamanlar' sözleriyle sihirli bir şekilde sakinleşecek. Büyü yapmak gibi.
Yetişkinler de hikayeleri gerçeklerden daha ilgi çekici buluyor. İnsan psikolojisinin bu yönü, binlerce yıldır politikacılar tarafından acımasızca istismar edilmiştir. İyi bir hikaye, kanıtlarla desteklenen iyi yapılandırılmış bir argümandan her zaman daha ikna edicidir. Popülistlerin ve diktatörlerin nüanslı tartışmalar yerine basit anlatıları tercih etmelerinin nedeni budur. Krizler sırasında, yorumcular son dakika haberlerinden açıklayıcı anlatılarla dalga geçtiklerinde insanlar rahatlar.
Bebeklerin dikkatinin öyküler tarafından yakalanma kolaylığı ve hikaye anlatımının evrensel popülaritesi, insan beyni ve nasıl çalıştığı hakkında çok temel bir şeyi göstermektedir. Hikayeler, deneyimi düzenlememize yardımcı olur. Sebep ve sonuç modellerini tanıyabilirsek, dünya daha çok gezilebilir hale gelir. Bir peri masalında bir canavarla karşılaştığımızda, prens ve prensesin sonsuza dek mutlu yaşayabilmesi için canavarın öldürülmesi gerektiğini biliyoruz. Tanıdık olaylar olarak düşündüğümüz anlatı şablonları öğreticidir. Engelleri belirler ve bize bunları nasıl aşabileceğimizi gösterirler.
Hikayeler ve hikaye anlatıcılığı konusundaki içgüdüsel takdirimiz, muhtemelen evrimsel tarihimizin çok erken dönemlerinde ortaya çıktı. 1990'larda Daniel Povinelli ve John Cant, 'Arboreal Clambering and the Evolution of Self-Conception' başlıklı bir makale yayınladı. Beş milyon ila on bir milyon yıl önce, şempanzeler, goriller ve orangutanlarla ortak bir atayı paylaştık: Oreopithecus bambolii . Bu, ağaçlarda yaşayan, yaklaşık 90 kilo ağırlığındaki büyük bir yaratıktı ve tırmanarak kendi yaşam alanında yavaşça hareket ediyordu. Daha küçük primatların aksine, Oreopithecus daldan dala sallanmak için çok ağırdı. Bir dal bükülebilir veya kırılabilir, bu da ölümcül bir düşüşe neden olabilir. Oreopithecus büyük bir titizlikle ilerlemek zorunda kaldı. Bir benlik duygusu, çevresiyle ilişkili olarak bir kendilik duygusu ve planlama becerileri geliştirmesi gerekiyordu. Ağacın tepesinden tırmanmadan önce, zaman içinde ileriye doğru yer değiştirdiğini hayal etmesi gerekiyordu; yanlış, yıkıcı bir karar vermekten kaçınmak için gelecekteki durumları zihinsel olarak simüle etmesi gerekiyordu. “O çürümüş dala basarsam, kırılabilir. Bu nedenle, uzun yoldan gitmeliyim. Daha kalın dallara doğru yol almalıyım. Sonra uzanıp o asmayı yakalarsam, bol miktarda meyve olan bir sonraki ağaca gidebilirim. ' Hayatta kalmak için, Oreopithecus kendine hikayeler anlatmak zorundaydı: başlangıçlar, ortalar ve sonlarla uyumlu anlatılar. Hayatta kalmanın çoğunlukla bağlı olduğu çoğu hayvanın aksine gerçek yanıtlar hemen çevresel talepler, Oreopithecus çoğunlukla kapasitesine bağlıydı hayal etmek yanıtlar muhtemel çevresel talepler.
Açıkçası, Oreopithecus bizim yaptığımız gibi kendi kendine konuşmadı; ancak, olasılıkları yansıtabilir ve öngörebilirdi. Bir iç monoloğa denk olan zihinsel kapasitelere bir düzeyde sahip olmalıydı. Özbilinç ve ilkel hikaye anlatımı birlikte gelişti ve ayrılmaz bir şekilde birbirine bağlı. Şimdi 'ağaçta tırmanan hipotez' olarak bilinen şeyin, belirtilen amacının ötesinde bir ilgisi olabilir. Ayrıca, insanların hikayeleri kullanarak neden içgüdüsel olarak dünyayı anlamlandırdıklarını da açıklayabilir. Sofistike öz farkındalığın evrimini destekleyen özel koşullar, aynı zamanda anlatı zekasının evrimini de gerekli kılabilirdi. Sonuç olarak, öz farkındalık ve anlatı zekası önemli ölçüde örtüşmektedir. Kendimizi - geçmişimizi, bugünümüzü ve geleceğimizi - devam eden bir hikaye olarak düşünmeye doğal bir eğilimimiz var.
Olayları anlatı biçimlerine göre sıralayarak dünyayı anlamlandırıyoruz. Deneyimleri anlamlı sıralar halinde sıralayarak kendimizi de aynı şekilde anlamlandırıyoruz. Tıpkı uzak atamız gibi Oreopithecus , kendimize sürekli kendimiz hakkında hikayeler anlatıyor ve bu hikayelerin nasıl gelişebileceğini hayal ediyoruz.
__________________________________
Alıntı Yaşama Eylemi: Büyük Psikologlar Yerine Getirmeyi Bulmak Hakkında Bize Ne Öğretebilir? Frank Tallis tarafından. Telif Hakkı 2020, Frank Tallis. Basic Books'tan edinilebilir.