Şaşırtıcı bir şekilde, şaşırtıcı haberler başkentte yayıldı: Cuma günkü Mart ayının tüm 26 çocukları, şimdiye kadar bilinmeyen bir tatil için Kniveskins!
Büyük kentin her köşesinden genç konuklar kutlamaya acele ettiler: kötü giyimli, aç, zayıf, ama canlı, neşeli. Metro istasyonlarında kalabalık, belirlenen yere acele neşeli sürüler. Sendikalar Sarayının girişinde askeri üniformalı iki yetişkin tarafından karşılandılar: büyük, çocuk yayınevinin yöneticisi (Detgiz) Lyudmila Viktorovna Dubrovina ve ünlü yazar Lev Abramovich Kassil. Çocuklara böyle bir hediyenin ana mucidiydi.
Diğer ünlü çocuk yazarları Samuil Marshak, Agnia Barto, Korney Chukovsky, Sergey Mikhalkov ve diğerleri de o gün çocuklara geldi. Çok - sağ önden.
Festivalde özel efektler, müzik ve modaya uygun havai fişekler yoktu - bugünün standartlarına göre, zavallı küçük tatil. Ama bence, bugünün çocukları için bu kadar umutsuzca eksik olan bir şey vardı: yetişkinlerin ve çocukların basit, telaşsız, zeki bir konuşması. Ve moda hediyeleri de yoktu. Fakat her bir veda öncesinde, her küçük konuğa gri, ince bir çocuk şiirleri ve hikayeleri kitabı verildi. Ve elbette herkes onu atmadı, ama en değerli hazine olarak eve getirdi. Ayrıca yıllarca dikkatlice okudum ve sakladım.
Knizkiny adı-gün çocuk kitaplarının yayınlanması için güçlü bir ivme verdi. Hayal edin: Sadece iki yılda - 1943'ten 1945'e - ülkemizde bir buçuk binden fazla çocuk edebiyatı yayınlandı! Ve ne iyi bir edebiyat! "Dürüst olmak gerekirse" Leonid Panteleev, "İki Kaptan", Veniamin Kaverin, "Alayın Oğlu", Valentin Kataev ve diğerleri tarafından.
Ancak şunu söylemeliyim ki, savaşın ilk iki yılında, çocuk kitapları konusu, son derece küçük de olsa, tamamen durmadı. Çocuk masalları, şiirler, hikayeler yayınladılar. Doğru, diğer çocuk kitapları o yıllarda ortaya çıktı: “Düşman uçaklarını tanımayı öğrenin”, “Ne tür teşvik edici bombalar nelerdir ve onlarla nasıl başa çıkılır”, “Basit bir sığınak nasıl yapılır”, “Yaralanma ve yanıklar için ilk yardım nasıl verilir” ... Tabiki ders kitaplarının yayınlanmasına neden oldu, tamamen 1948 tarafından restore edildi. Ama düştü ve tamamen durmadı!
Ancak savaş ülkemizin kitap işinde büyük kayıplara neden oldu. Genel olarak, Haziran ayında Sovyetler Birliği'ndeki 1941'te 220 yayın kuruluşları ve yaklaşık beş bin basım şirketi vardı. Ve yalnızca SSCB'nin işgal altındaki Batı bölgelerinde, yüz milyondan fazla kitabın tutulduğu 43'tan fazla halk kütüphanesi öldürüldü!
Ancak faşistler matbaacılık işini tamamen yok etmediler. En zor koşullarda da olsa kitaplar yayınlandı. Üstelik kuşatma altındaki Leningrad'da ve işgal altındaki topraklarda bile yayıncılık faaliyetleri yürütüldü! Partizanlar kendi boya üretimlerini kurdular, yazı tiplerini döktüler ve duvar kağıdının arkasını kağıt olarak kullandılar. Hatta el yazısıyla yazılmış kitapların basılması ve dağıtılması vakaları da vardı. Elbette artık tüm yayınların odağı değişti: kurgu çok daha küçük ciltlerde yayınlandı. Örneğin, savaş yıllarında "Savaş ve Barış" ın iki baskısı olmasına rağmen. Ve 1942'de, orduyla ilgili popüler bir broşür serisitarihi istismarlar ve komutanlar: Alexander Nevsky, Dmitry Donskoy, Alexander Suvorov, Mikhail Kutuzov. Kahraman şehirlerle ilgili bir dizi kitap da vardı (sivil halk arasında böyle bir kitap bulmak için Naziler idam cezasını açıkladı). Ve Komsomol anma kitapları ve bilinmeyen arazilerde gezinmek için ayrıntılı, erişilebilir talimatlar ve silahlarla ilgili birçok teknik kılavuz yayınlandı.
Ama Knizkin ismine geri döndüm.
Her bahar kutlamaya (ve şimdiye kadar kutlamaya) başladılar, bir gün değil, bütün bir hafta (bu kutlamanın ikinci adı - Knizhkina haftası). Sadece bir kez, 1945 yılında, tatil ekim ayına taşındı. Ancak otuz binden fazla genç misafir topladı. O gün ünlü yazarlar ve şairler çocukları tekrar ziyaret etmeye geldi. Ancak tatil sadece neşeliydi, çünkü dünya nihayet geldi, ama aynı zamanda üzücü: Bunun önemli bir kısmı kalemin düşmüş ustalarına adanmıştı.
Şimdi lütfen Lipetsk bölgesinde yaşanan bir belgesel hikayesini okuyun. O, savaş yıllarında yetişkinlerin ve çocukların kitaplara ne kadar saygılı davrandığının gerçek bir kanıtıdır. Bu tavrın önümüzdeki yıllarda tamamen ortadan kalkmamasını, yerini moda bilgisayar oyunları ve diğer eğlencelerin almamasını istiyorum. Yani…
Valine kitapları
Kış akşamları hızlı bir şekilde gelir. Etrafınıza bakmak için vaktiniz yok - gözlükteki son parıldıyor ve kitaptaki harfler artık parçalara ayrılmıyor. Bir mum yakılamaz - en sonuncudur ve annemin daha fazla satın almak için Yelets'e ne zaman gideceği bilinmemektedir, çünkü şimdi faşistler tarafından ele geçirilmiştir.
Kitaplarda Valya Ignatova birçok sorunun cevabını aradı. Doğru, evde sadece dört kitabı vardı: Leo Tolstoy'un hikayeleri, Alexander Pushkin'in "Ruslan ve Lyudmila" ve iki Rus masal koleksiyonu. Valya'nın okuduğu Ivlevka köyünün okulunda kütüphane yoktu. İşte öğretmen Anna Petrovna ve akşamları evde öğrencileri için okuma ayarlamaya karar verdi. Her kim istese - geldi, kitapları eve götürdü, ya da orada okudu ya da Anna Petrovna'dan yüksek sesle okumasını istedi.
Ve bir sürü kitabı vardı. Eski ciltlerde, hepsi büyük. Birçoğu perişan ve yıpranmış ve Valya biliyordu: bunlar en ilginç olanı. Hepsinden önemlisi, Valya, Daniel Defoe tarafından Robinson Crusoe'nun hikayesini severdi.
Bir zamanlar Anna Petrovna'nın kız kardeşini Lipetsk’te dürtmesini istedi. Evini kilitlemedi. Ve oğlanlara gelmeleri, kitap almaları ve kendileri için istedikleri şeyleri okumaları söylendi.
Ancak o gün öğrenciler gelmedi - tebeşir caddesinde bir kar fırtınası vardı. Sadece Valya evde oturamıyordu. Annem ineği beslemek için kulübeden çıktığı anda, kız eski bir koyun derisinin üstüne attı ve tanıdık evine koştu.
Vay, o akşam dışarıda ne kadar soğuktu! Kar fırtınası havaya uçarken, kollara ve tasmaya tırmanırken! Fakat Valya pes etmedi. Issız bir adada kendini Robinson olarak hayal etti. Ve küçük köylerinin eteklerinde eski bir kulübe yeni bir yol açtı.
Öğretmenin evinden hemen önce Valya durdu - kapının açıldığını gördü. Bağırmak istedim ama o sırada uzun paltolu iki yabancı evden çıktı. Köylülerden hiçbirinin böyle paltoları yoktu, Valya kesin olarak biliyordu. Bu yüzden hemen bir ağacın arkasına saklandı ve karın içine düştü.
Sessizce bilinmeyen bir dilde konuşan insanlar, evden bir sürü nesne taşıdılar. Ve birbiri ardına ormana gittiler.
Valya biraz bekledi, eve girdi ve korkudan dondu. Eski gardırobun raflarında daha önce özenle yapılmış kitaplar şimdi yerde yatıyordu. Fakat ilk bakışta bile, neredeyse yarısının kütüphanede kaldığı anlaşıldı. İşte bu! Naziler kitaplar için geldi! Ama neden Sonuçta, Rusça okuyorlardı. Ve sonra Valya tahmin etti: Almanlar kitapları sobalarla boğdu! Şimdi “sürünmeleri” kendi karargahlarına götürecekler. Ne de olsa, yakalanan Yelets'ten geldiler ya da geldiler, çok yakın! Ama sessizce davrandılar - muhtemelen partizanlar korkuyorlardı. Nitekim Ivlevka'da faşistler iktidarını kurmadı, bu köy sınırda kaldı. Ancak, kitapların bir bölümünü ellerinden alındıklarında, geri kalanı için büyük olasılıkla geri döneceklerdir.
Bu Valya izin veremedi. Şifonyere koştu ve orada kitap sarmaya uygun bir şey aramaya başladı. Büyük bir sayfa buldu ve katlamaya başladı. Şaşkın, düştü, "Robinson Crusoe" elinden düştü, ortaya koydu. Valya aceleyle kitabı kapattı: bilinmeyen adaların fatihi istediği yerde yüzmesine izin ver, asıl mesele onu Almanlardan kurtarmak!
Sayfada kitapların neredeyse yarısına uyuyor. Valya'nın bir başka kısmı ikinci tabakaya katlandı. Yükü yükseltmeye çalıştım - ve yapamadım. Sonra kız ağır bir yük sürükledi. Koşmaya çalıştım ama bacaklarım korku ve yorgunluktan itaat etmedi. Kitapların ıslanmasından korkuyordu, onları almaya çalışıyordu. Hiçbir şey gelmedi. “Oldukça, oldukça iyi!” Kendisine ve kitaplara anlattı. Muhtemelen itaat ettiler ...
Neyse ki, Anna Petrovna'nın evinden Valin'e kadar uzakta değildi. Kapıda endişeli bir anne bekledi. Birlikte kitapları kulübeye sürüklediler. Sonra annem banyodan büyük püskü bir süpürge aldı ve Anna Petrovna'nın evine koştu. Sonuçta, Valya karda iz sürüyordu, geri dönen faşistler cesur bir kızı kolayca bulabiliyorlardı.
Birkaç gün sonra faşistler Yelets'ten sürüldü (bu, yılın Aralık 1941'undaydı). Anna Petrovna eve döndü. O zamana kadar Almanlar yine oradaydı ve adamların daha önce oturduğu tabureleri götürdü. Ancak en önemli değer - kitaplar - bozulmadan kaldı.
Birkaç yıl sonra, Anna Petrovna onları çocuklara dağıttı. Ve "Robinson Crusoe" Vale verdi. Öğretmenlerinin adlarının Valentina Semenovna'nın hatırlamaması üzücü. Robinson hakkındaki kitapta da şöyle yazıyor: "Anna Petrovna'nın yaşam hediyesi." Ve şimdi Moskova'da yaşayan ve bu arada bir matbaada çalışan yeğeni Sergey Stankevich'e verdi.
Yıllardır Valentina Semenovna Ignatova, Yelets'teki demiryolunda çalıştı, bir ailesi olmadı. Nazik bir ruh için, meslektaşları şefkatle onu “kurtarıcı” olarak adlandırdı.