2.
İçindekiler <ul><li>Aristoteles'in Yaşamı </li></ul><ul><li>Aristoteles'in Temel İlkeleri </li></ul><ul><li>Aristoteles'in Sanat Anlayışı </li></ul><ul><li>Aristoteles'te Güzel Kavramı </li></ul><ul><li>Aristoteles'in Yapıtları </li></ul><ul><li>Kaynaklar </li></ul>
3.
Aristoteles'in Yaşamı <ul><li>M.Ö. 384 veya 385'te, günümüzde Athos tepesi olarak adlandırılan tepenin yakınlarında ufak bir Makedonya kenti olan Stageira'da, Makedonya kralı II. Amyntas'ın hekimi olan Nikomakhos'un oğlu olarak dünyaya gelir. M.Ö . 367 veya 366 'da 17 yaşında Platon'un Atina'daki akademisine (Akademeia) girmesiyle Platon'un en parlak çömezlerinden biri olur. Tütör yahut yardımcı hoca olarak çalıştığı dönemde, okuma tutkusuyla tanınır. Platon M.Ö. 347'de öldüğünde, Akademeia'nın başına ardılı olarak Spevsippos'u atamıştır. Antik Çağ'dan itibaren yaşamöyküsü yazarları -herhalde kötücüllüklerinden- Platon'un bu seçiminde Aristoteles'in Akademeia'yı terk etmesinin asıl nedenini görüyorlar Aristoteles Atina’da Akademeia'ya rakip olarak Lykeion'u kurar. Burada on iki sene ders verir. Aslında Makedonculuk zannı taşıyan Aristoteles'e karşı, dine saygısızlık davası açılması söz konusu olur.Bunun üzerine Aristoteles Atina'yı terk etmeyi seçer: kendi deyişiyle, Atinalılar'a “Felsefeye karşı ikinci bir suç işlemeleri" fırsatını tanımak istemez. Annesinin memleketi olan Eğriboz adasındaki Helke'ye Khalkis sığınır. Ertesi yıl M.Ö. 322'de, altmış üç yaşında ölür. </li></ul>
4.
Aristoteles'in Temel İlkeleri <ul><li>Aristoteles'in bir filozof olarak en önemli özelligi, onun sağduyuya olabildiğince yakın bir düşünür olmasıdır. Hem Platon'un İdealarına ve hem de Demokritos'un maddi atom görüşüne karşi çikan Aristoteles, hem ahlaki değerleri teminat altına alacak bir teori ve hem de bilimsel doğruları ortaya koyacak bir kuram, bilime ve ahlaka hakkını verebilmek için, atomlar veya İdealar benzeri gözle görülemez varlıkların varoluşunu öne sürmeyecek bir teori arayışı içinde olmuştur. Onun bulduğu çözüm töz ögretisidir. Buna göre, tözler tüm özellikler için dayanak olan nihai gerçeklik ve öznelerdir. Söz konusu nihai gerçeklikler somut şeylerdir ve somut şeyler için de Aristoteles'in gözde örnekleri biyolojik bireylerdir. Tözler nihai gerçekliklerdir, zira tözler varolmadığı takdirde, başka hiçbir şey, tözün özellikleri olarak tümeller de varolmayacaktır. </li></ul>
5.
<ul><li>Mantık: Aristoteles, mantık alanında, mantık çalismalarina ondokuzuncu yüzyıla kadar temel olmuş bir mantık sistemi kurmuştur. Mantığı her türden bilgi edinme süreci için bir araç olarak gören Aristoteles'in mantığının en önemli yönü, 'belli şeyler kabul edildiğinde, başka şeylerin onlardan zorunlulukla çiktigi' bir konuşma olarak tanımlanan tasımdır. Aristoteles, bir önermedeki öznenin, yüklemine on farklı şekilde bağlandığını gösteren on kategoriden söz eder. Onun mantığı yalnızca insan zihnindeki düşünce faaliyetlerini betimlemekle ve dile ilişkin gramatikal bir analiz sağlamakla yetinmeyip, aktüel şeyler arasındaki ilişkilerle ilgili bir kuramı ifade eder. </li></ul><ul><li>Bilgi: Aristoteles'e göre, bilgi tümel olanın, formun bilgisidir, bu nedenle yargıda dile getirilebilir olan bir bilgi, formlar arasındaki özsel bağlantılara ilişkin bir kavrayıştan meydana gelir. Aristoteles'in gözünde bir şey hakkında doğru bir bilgiye sahip olmak, o şeyi türler ve cinsler hiyerarşisi içinde bir yere, bir tür ve cins içine yerleştirebilmek ve dolayısıyla neyin onun için özsel olduğunu bilebilmektir; bu ise, özsel tanım yoluyla olur. Aristoteles'e göre, bir şeyin özünü vermek, o şeyin nedenine ilişkin bir açıklama ortaya koymaktır. Bundan dolayı, Aristoteles bir şeyin nedenini ortaya koyabildiğimiz zaman, ilk elden, gerçek bilgimiz olduğunu söyler. Bir şeyin nedenini vermek ise, o şeyin özünün ilk ilkelerden başlayarak tanıtlanmasını içerir; bilimin işlevi budur. </li></ul>
6.
<ul><li>Metafizik: Onda metafizik, var olanı var olmak bakımından ele alan, var olan bir şey olmanın ne anlama geldiğini araştıran bilimdir. Onun metafiziği çok büyük ölçüde mantık konusundaki görüşlerine ve biyoloji alanındaki çalismalarina dayanır. Buna göre, mantıksal bakış açısından, 'var olmak' onun gözünde, hakkında konuşulabilecek ve tam olarak tanımlanabilecek bir şey olmaktır. Buna karşin biyoloji alanındaki çalismalari açısından, 'var olmak' dinamik bir süreç, bir değişme süreci içinde olmak anlamına gelir. Şu halde, 'var olmak' Aristoteles için, bir şey olmak anlamına gelir. Bundan dolayı, ona göre gerçekten var olan, Platon'da olduğu gibi tümeller değil de, bireylerdir, 'şu' diye gösterdiğimiz belirli bir doğaya sahip olan varlıklardır. Onlar, Aristoteles'in mantıkla ilgili eserlerinde sözünü ettiği nicelik, nitelik, ilişki, yer gibi kategorilerin, temel nitelik ya da yüklemlerin kendilerine yüklenebildiği öznelerdir. </li></ul>
7.
<ul><li>İşte Aristoteles, kendisine tüm kategorilerin yüklendiği bu özneye töz adını verir. Onda var olmak belirli türden bir töz olmaktır. Töz, aynı zamanda dinamik bir sürecin ürünü olarak ortaya çikan bireysel varlık olarak da tanımlanır. Bu bakımdan ele alındığında, metafizik varlığı, yani var olan tözleri ve tözlerin nedenlerini, yani tözleri varlığa getiren süreçleri konu alıp araştıran, tüm varlıkların temelindeki temel bilimdir. </li></ul>
8.
Aristoteles'in Sanat Anlayışı <ul><li>Platon, sanatın kaynağını açıklamak için "Prometheus" söylencesine başvurmuştu. Aristoteles ise sanatın kökenini Prometheus olarak değil de, insan eli olarak düşünür. Zanaatların doğuşunu açıklarken Platon'un Prometheus ile ilgili öyküsünü yadsır ve insanın çıplak, savunmasız olduğunu görerek onu öteki canlılardan daha aşağı görenler çok yanılıyorlar, der. Aristoteles'e göre asıl aşağı olan yabanıl hayvanlardır. Çünkü onların tek bir silahı vardır, oysa insan başka araçlar yapmaya yarayan ellere sahiptir. İnsan doğanın en yetkin çocuğudur. Doğa ona zanaatları bulmasının kaynağı olan 'el'i vermiştir. Bu nedenle Aristoteles'e göre zanaatkarlık öykünme içgüdüsü ile bir arada olan bir beceriklilik ile başlar. İnsan doğanın yöntemlerini öykünü. Sanat, insanın eliyle doğanın başlamış olduğu şeyi tamamlamaktır. Bu tamamlama işlemi ise öykünme ile sağlanır. </li></ul>
9.
Aristoteles'te Güzel Kavramı <ul><li>Aristoteles, "metafizik" ve "poetika" isimli eserlerinde, sistematik bir şekilde ele alınmamış olsa da, "güzel" hakkında bazı düşünceler ve tanımlar ortaya atmıştır. Bu düşünceler ve tanımlar, Platon'un yaşlılık dönemi güzellik anlayışı ile yakın ilgi içerisindedir. Kısacası, Aristoteles güzeli matematik olarak belirlemeye çalışır. Ona göre güzellik matematik olarak belirlenebilir. </li></ul><ul><li>"Şüphesiz matematik bilimler güzel ve iyiden söz açarlar ve onları ortaya koyarlar. Ancak, eğer bunu, onların isimlerini anmadan yapıyor, fakat onların görevlerini ve orantılarını gösteriyorlarsa, bu durum karşısında, onların bunlardan söz açmadığı anlamı çıkmaz. Güzelliğin temel formları düzendir, sınırlılıktır; yani çoğu matematik disiplinler tarafından kanıtlanan şeyler." </li></ul><ul><li>Aristoteles'in ortaya koyduğu güzel tanımları içerisinde ilgi çekici bir başka nokta da güzeli belli bir büyüklük ile ilgi içerisinde ele almasıdır. O çok büyük ve çok küçük şeylerin, yani kavrama gücümüzün dışında kalan şeylerin güzel olamayacağını söyler ve bunları "estetik dışı" diye reddeder. Aristoteles'in güzeli açıklarken kavrama gücümüzün dışında kalan şeyleri estetik dışı diye reddetmesi, yaşadığı dönemdeki Grek ruhunun onun felsefesindeki yansımasıdır. Antik düşüncede bir şeyin güzel olması için, kavranabilir olması gerek idi. </li></ul>
10.
Aristoteles'in Yapıtları <ul><li>Aristoteles'in yazıları iki kümeye ayrılır: </li></ul><ul><ul><li>Aristoteles tarafından yayımlanan, fakat bugün yitmiş yazılar; </li></ul></ul><ul><ul><li>Aristoteles tarafından yayımlanmamış, hatta yayına yönelik de kaleme alınmamış, buna rağmen de toplanıp muhafaza edilmiş yazılar. </li></ul></ul><ul><ul><li>Mantık : </li></ul></ul><ul><ul><li>Organon </li></ul></ul><ul><ul><li>Yüklemler </li></ul></ul><ul><ul><li>Yorum Üzerine </li></ul></ul><ul><ul><li>Birinci Çözümlemeler </li></ul></ul><ul><ul><li>İkinci Çözümlemeler </li></ul></ul><ul><ul><li>Yerlemler </li></ul></ul><ul><ul><li>Sofistiklerin çoğalması sonu çürükler </li></ul></ul>
11.
<ul><li>Doğa yazıları : </li></ul><ul><li>Kosmos Üzerine (Περὶ κόσμου De Mundo ) </li></ul><ul><li>Fizik (Φυσική Physica ) </li></ul><ul><li>Gökyüzü Üzerine (Περὶ οὐρανοῦ De Caelo ) </li></ul><ul><li>Gök Cisimleri Üzerine (Μετεωρολογικά) </li></ul><ul><li>Can Üzerine (Περὶ ψυχῆς De Anima ) </li></ul><ul><li>Kısa Doğa Yazıları ( Parva Naturalia ) </li></ul><ul><ul><li>Duyular Üzerine Περὶ αἰσθήσεως </li></ul></ul><ul><ul><li>Anı ve Anımsama Üzerine Περὶ μνήμης καὶ ἀναμνήσεως </li></ul></ul><ul><ul><li>Uyku ve Uyanma Üzerine Περὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρεως </li></ul></ul><ul><ul><li>Rüyalar Üzerine Περὶ ἐνυπνίων </li></ul></ul><ul><ul><li>Uykuda Kehanet Üzerine Περὶ τῆς καθ' ὕπνον μαντικῆς </li></ul></ul><ul><ul><li>Uzun ve Kısayaşamlılık Üzerine Περὶ μακροβιότητος καὶ βραχυβιότητος </li></ul></ul><ul><ul><li>Gençlik ve İleri Yaş Üzerine Περὶ νεότητος καὶ γήρως. Περὶ ζωῆς καὶ θανάτου </li></ul></ul><ul><ul><li>Nefes Üzerine Περὶ πνεύματος </li></ul></ul><ul><li>Hayvanların Tarihi Üzerine (Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι Historia Animalium ) </li></ul><ul><li>Hayvanların Kısımları Üzerine (Περὶ ζῴων μορίων De Partibus Animalium ) </li></ul><ul><li>Hayvanların Hareketi Üzerine (Περὶ ζῴων κινήσεως De Motu Animalium ) </li></ul><ul><li>Hayvanların Gelişimi Üzerine (Περὶ πορείας ζῴων De Incessu Animalium ) </li></ul><ul><li>Hayvanların Oluşumu Üzerine (Περὶ ζῴων γενέσεως De Generatione Animalium ) </li></ul>