İşte Gezi Parkı'nın tarihçesi
Türkiye son bir haftadır Taksim Gezi Parkı'nı konuşuyor. Peki Gezi Parkı bugüne nasıl geldi?
Türkiye'nin gündeminde belki de en üst sıraya oturan Taksim Gezi Parkı, İstanbul'un Beyoğlu İlçesi'nde bulunan ve Taksim Meydanı ile Elmadağ semtleri arasında yer alan şehir parkının adı.
Peki, yıkımı tartışmalara sebep olan Taksim Gezi Parkı ne zaman kuruldu ve hangi süreçlerden geçti?
1936 yılında Atatürk’ün davetiyle Türkiye’ye gelen ve İstanbul’un Nazım Planı’nı oluşturmakla görevlendirilen, dönemin önde gelen şehir planlamacılarından Henri Prost’un İstanbul planlamasına yönelik çalışmaları 1951 yılına kadar sürdü. Fas’ın Marakeş, Kazablanka gibi şehirlerinin de planlamalarını yapan ünlü Fransız mimar, İstanbul’un mimari modernleşmesinde de büyük rol oynadı.
TOPÇU KIŞLASI VARDI
Gezi Parkı'nın bulunduğu yerde 1806 yılında Halil Paşa Topçu Kışlası adıyla Osmanlı, Rus ve Hint mimarisinden izler taşıyan büyük ve ihtişamlı bir topçu kışlası yapıldı.
31 MART İSYANININ BAŞLADIĞI NOKTA
Kışla 31 Mart İsyanı'nda önemli bir rol oynadı. İsyan 12 - 13 Nisan 1909 gecesi Taksim Kışlası'ndaki Avcı Taburu'na bağlı askerlerin subaylarına karşı ayaklanarak Meclis-i Mebusan'ın önünde toplanmalarıyla başladı. Subaylar kendilerine önderlik eden din adamlarının peşinde Heyet-i Mebusan'ın önünde toplandılar ve ülkenin şeriata göre yönetilmesini istediler. Olaylar 27 Nisan 1909'da II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesiyle son buldu. İsyancıların kurduğu yeni hükümet İngilizler tarafından desteklendi.
Mimari ve tarihi açıdan önemine rağmen kışla, 1940 yılında dönemin İstanbul Valisi Lütfi Kırdar tarafından, Henri Prost'un hazırladığı imar planı çerçevesinde yıktırıldı.
FUTBOL SAHASI OLARAK KULLANILDI
Kışla yıkılmadan önceki yıllarında, içindeki alan düzenlenerek Taksim Stadı olarak spora açıldı. Türkiye Milli Futbol Takımı ilk resmi futbol maçını Romanya ile, Gezi Parkı'nın bugün bulunduğu, bu stadda 26 Ekim 1923'de oynadı ve maç 2-2 berabere sonuçlandı.
TAKSİM'DEN MAÇKA'YA KADAR PARKTI
İlk kez 1939’da yürürlüğe giren planda Prost, iki büyük park öneriyordu: Tarihi Yarımada’da Arkeoloji Parkı olacak ‘1 No’lu Park’ ve Taksim-Maçka arasında yeşil alan olacak ‘2 No’lu Park’… 2 No’lu Park, Taksim’den Nişantaşı’na uzanıyor, oradan da Dolmabahçe Vadisi’ni de içine alarak denize kadar devam eden yaklaşık 30 hektarlık kesintisiz bir yeşil alan yaratıyordu. Taksim Gezi Parkı da işte bu ‘2 Nolu Park’ın başlangıç noktası olarak tasarlanmıştı. Prost’un bu vadiyi ilerde kent kalabalıklaşsa da insanlara temiz hava aldıracak bir alan olacağını düşünüyordu.
ALANLAR OTELLERE TAHSİS EDİLDİ
2 No’lu Planı hayata geçirmek için, Taksim Kışlası 1940’da yıkıldı. Dönemin Belediye Başkanı Lütfü Kırdar, İnönü adıyla anılan Gezi Parkı’nın uygulamasını 1943 yılında bitirmiş ve açılışını da kendisi yapmıştı. Kışlanının yıkılması sonrası, çevrede yapılan otellere tahsis edilen alanlar ve düzenlemeler ile parkın kapladığı alan zaman içinde küçüldü. Buna rağmen İstanbul'un merkezinde önemli bir dinlenme alanı oldu ve sık sık düzenlemelerle görünümü değişti.