Klima ve Koronavirüs: COVID-19 Salgını, Çin'in Guangzhou Kentindeki Klimalı Bir Restoranda Nasıl Yayıldı?
Epidemiyologlar, Contagion Filminde de Gösterildiği Gibi, Adeta Birer Adli Bilimci Gibi Sosyal Ortamlarda Virüsün Kişiden Kişiye Nasıl Bulaştığının Öyküsünü Çıkarıyorlar! İşte Onlardan Bir Tanesi...
26 Ocak ve 10 Şubat tarihleri arasında 2019 yeni koronavirüsü (COVID-19) Çin'in Guangzhou kentinde aynı klimalı restoranda yemek yiyen 3 aileden 10 kişiyi enfekte etti. Ailelerden biri Wuhan kentinden yeni gelmişti. Bu 10 vakayı birbirine bağlayan detaylı bir araştırma yaptık ve araştırmamız Guangzhou Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi Etik Kurulu tarafından onaylandı.
23 Ocak tarihinde bir aile Wuhan'dan Guangzhou kentine geldi. 24 Ocak'ta indeks hasta (çalışmada ilk belgelenen hasta, A1) X restoranında 3 aile üyesi ile (A2-A4) öğle yemeği yedi. Diğer 2 aile (B ve C) aynı restoranda komşu masalarda oturdular. Günün ilerleyen saatlerinde hasta A1 ateş ve öksürük nedeniyle hastaneye başvurdu. Şubatın 5'ine kadar A ailesinden 4 kişi, B ailesinden 3 kişi ve C ailesinden 2 kişi olmak üzere 9 kişiye COVID-19 teşhisi konuldu.
B ve C ailelerindeki enfekte olan kişilerin virüse maruz kalabilecekleri tek kaynak restorandaki hasta A1 idi. Virüsün restoranda B ve C ailelerinden birden fazla kişiye bulaştığını, B ve C ailelerindeki ilerleyen enfeksiyonların da aile içi bulaşmaya bağlı olduğunu belirledik.
X restoranı klimalı, 5 katlı ve penceresiz bir restoran. 3.kattaki yemek salonu 145 metrekare genişliğinde ve restoranın her kata ait bir kliması var. Her masa arası 1 metre mesafe var. A ve B ailesi 53 dakikalık, A ve C ailesi 73 dakikalık bir süre zarfında aynı katta bulundular. Merkezi klima için hava çıkışı ve dönüş hava girişi C masasının üzerindeydi.
24 Ocak'ta 83 müşteri ve 8 personel olmak üzere toplam 91 kişi restorandaydı. Bunların 83'ü üçüncü kattaki 15 masada yemek yedi. 83 müşteriden 10'u COVID-19'a yakalanırken diğer 73'ü de yakın çevreden oldukları için 14 gün karantinaya alındılar. Bu süre zarfında kimsede herhangi bir semptom gelişmedi. Ayrıca etkileşimde bulunanlardan alınan boğaz sürüntüsü örnekleri, klimadan da alınan 6 sürüntü örneği (hava girişinden 3 ve hava çıkışından 3 tane olmak üzere) ters transkripsiyon PCR ile Şiddetli akut solunum yolu sendromu koronavirüsü 2 için negatif sonuç verdi.
Potansiyel bulaşma yollarını incelememiz sonucunda, bu salgının en olası nedeninin damlacık yoluyla bulaştığı sonucuna vardık. İndeks hasta (A1) öğle yemeği sırasında asemptomatik olmasına rağmen, presemptomatik bulaşma bildirilmiştir. B ailesi için kuluçka dönemleri göz önüne alındığında en olası senaryo B ailesinin 3 üyesinin doğrudan hasta A1 tarafından enfekte olmasıdır. Yine de hasta B2 ve B3'ün ailedeki ilk hasta olan B1 tarafından enfekte edilmiş olma olasılığını da görmezden gelemeyiz. C ailesi için, hasta C1 ve C2'nin hasta A1 tarafından enfekte olmuş olmaları olası bir senaryodur. Diğer bir senaryo ise C1 hastasının,hastalığı 27 Ocak'ta başlayan hasta C2'ye bakarken virüsü kapmış olmasıdır.
Bu salgındaki virüs iletimi sadece damlacık yoluyla açıklanamaz. Daha büyük solunum damlacıkları (>5 µm ) sadece kısa bir süre havada kalır ve genellikle 1 metreden daha kısa mesafe kat eder. Hasta A1 ve diğer masalardaki kişiler, özellikle de C masasındakiler, arasındaki mesafelerin tümü 1 metreden azdı. Bununla birlikte klimadaki güçlü hava akışı damlacıkları C masasından A masasına,sonra da B masasına ve daha sonra da tekrar C masasına yaymış olabilir.
Virüslü küçük (<5 µm) aerosol halindeki damlacıklar havada kalabilir ve 1 metreden uzun mesafeler kat edebilir. Ancak restoran X'teki hiçbir personel ya da başka yerdeki müşteriler enfekte olmadı. Ayrıca klimanın sürüntü örneklerinin tümü nükleotit negatifti. Bu bulgu aerosol iletimi ile daha az tutarlı. Ancak aerosollar hava akışını takip etme eğilimindedir ve daha uzak mesafelerde daha düşük aerosol konsantrasyonları restoranın diğer bölümlerinde enfeksiyona neden olmak için yetersiz olabilir.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Çalışmamızın sınırları var. Havadaki iletim yolunu simüle eden deneysel bir çalışma yapmadık. Ayrıca enfeksiyon riskini tahmin etmek için sürüntü örneği negatif asemptomatik aile üyeleri ve diğer müşteriler ile serolojik çalışmalar yapmadık.
Bu örnekte damlacık iletiminin klimalı havalandırma yoluyla sağlandığı sonucuna vardık. Enfeksiyon için anahtar faktör hava akışının yönü idi. Dikkat çekici bir şekilde hasta B3'ün ateşi yoktu ve salgındaki hastaların %1'i asemptomatikti. Ve bu hastalar halk arasında arasında potansiyel bir salgın kaynağı görevi gördü. COVID-19'un restoranlarda yayılmasını önlemek için sıcaklık izleme gözetimini güçlendirmenizi, masalar arasındaki mesafeyi arttırmanızı ve ortamı daha sık havalandırmanızı öneririz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Agar agar tozu jelatin gibi vücutta çabuk çözünür mü? Yara onarımına etkisi var mıdır?
- Biyoloji bölümünü ingilizce veya türkçe okumanın avantajları ve dezavantajları nedir?
- Neden bazı insanlar solaktır ve neden solakların sayıları azdır?
- 15
- 7
- 6
- 5
- 4
- 2
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2021 15:55:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8525
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Epidemiyoloji
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Biyoloji> Mikrobiyoloji> Temel Mikrobiyoloji> Viroloji
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp> Enfeksiyon Hastalıkları
- Eğitim Hastalık Bakteri Salgın Hava Virüs Hayvan Çin Sağlık Araştırma Tıp Mikrop Tedavi Mikrobiyoloji Solunum İmmünoloji Virüsler Enfeksiyon Aşı Vaka Aşılar Viroloji Hasta Viral Viral Enfeksiyon Önlem Göğüs Göğüs Hastalığı Klinik Mikrobiyoloji Sars 2019-Ncov Wuhan Mers Sars Mers Sars Virüsü Koronavirüs Wuhan Koronavirüsü Sağlık Bakanlığı Dünya Sağlık Örgütü Şehir Hastanesi Sağlık Örgütü Covid-19 Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını) Covıd-19 Epidemik Pandemik Küresel Salgın Hastalık Dağılımı Dağılım
This work is an exact translation of the article originally published in CDC. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.