Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Blaise Pascal, 19 Haziran 1623 yılında Clermont-Ferrand‘da dünyaya gelmiştir. 16 yaşında konikler üzerine yazılar yazan, 19 yaşındayken babasına yardımcı olması amacıyla “Pascaline” adı verilen mekanik bir hesap makinesi icat etti.
Blaise Pascal’ın Kısa Hayatı
Ünlü mucit, matematikçi, fizikçi ve teoloji yazarı Blaise Pascal’ın babası Etienne vergi tahsildarı ve yetenekli matematikçiydi. Annesi Antoinette Pascal ise, Blaise Pascal sadece bir bebekken vefat etti. Blaise Pascal iki kız kardeşi Gilberte ve Jacqueline‘e son derece yakın olarak büyüdü. Annelerinin ölümü üzerine babaları Etienne Paris’e taşınmış ve üstün yetenekler gösteren oğluyla özel olarak ilgilenmiştir.
Babası ironik şekilde eğitimi bizzat verdiği Pascal’ın derslerinden matematiği çıkarmıştı. Onun klasik konulara odaklanamayacağını geometriyle daha çok büyüleneceğini düşündü.
Blaise Pascal’ın eğitiminin başlangıcı, özellikle Latin ve Yunan dillerine yönelikti. Yine de, Etienne’nin planı geri tepti: Matematiğin yasak bir konu olması, konuyu, 12 yaşında, geometriyi kendi başına keşfetmeye başlayan meraklı çocuğa daha da ilginç hale getirdi. Kendi terminolojisini oluşturdu, resmi matematiksel terimleri öğrenmedi ve bir üçgenin açılarının toplamının iki dik açıya eşit olduğunu çabucak ispatladı.
Blaise Pascal’ın dikkatsiz hayranlığına cevap olarak, babası eski Yunan matematikçi Euclid‘in eserlerini okumaya izin verdi. Babası Etienne ayrıca Blaise’in Paris’teki Mersenne Akademisi‘ndeki toplantılara eşlik etmesine de izin verdi. 16 yaşında, Blaise, Mistik Hexagramı da dahil olmak üzere birkaç teorisini, zamanın önde gelen matematiksel düşünürlerinden bazılarına sunma fırsatı buldu.
1638 yılında patlak veren otuz yıl savaşları Pascal ailesinin maddi durumunu bozmuş siyasi duruşlarından dolayı da Paris’i terk etmek zorunda kalmışlardır. Ertesi yıl babasına çıkan af sonucu yeniden Paris’e dönmüş ve matematik ile ilgilenmeye devam etmiştir.
Blaise Pascal’ın Çalışmaları
♦ Babasının vergi işlemlerine yardımcı olması amacıyla Pascaline denilen bir tür hesap makinesi icat etmiştir. Pascaline her biri sayısal bir rakamı temsil eden hareketli kadranlı tekerlekli bir hesaplayıcıydı. Bununla birlikte, buluşta bazı aksaklıklar da vardı. Örneğin; hesap makinesinin tasarımı ile o zamanın Fransız para birimi yapısı arasında bir tutarsızlık vardı. Pascal, 1652 tarafından üretilen 50 prototip ile cihazın iyileştirilmesi üzerinde çalışmaya devam etti, ancak Pascaline hiçbir zaman üretime geçen bir icat olamadı.
♦ Binom çarpanlarına uygun bir tablo olan meşhur Pascal üçgenini oluşturmuştur. (Daha sonraları aynı üçgensel sayıları daha önceki zamanlarda Ömer Hayyam gibi Hindli, İranlı, Çinli, Alman ve İtalyan matematikçilerin kullandığı tespit edilmiştir)
♦ Pierre de Fermat ile şans oyunları problemleri üzerine mektuplaşmış ve Olasılık kuramı denilen rastgele olayların analizi ile ilgilenen bir alanın ortaya çıkmasına büyük katkıda bulunmuştur.
♦ Fizik alanında da çalışmalar yapan Blaise Pascal, Torricelli’nin çalışmalarından yola çıkarak atmosferik basıncın ağırlık cinsinden nasıl tahmin edilebileceğini deneylerle ispatladı. Ayrıca Torricelli’nin barometrik varyasyonların sebebi ile ilgili teorisini de yine bu dönemde doğrulamıştır.
♦ Pascal, 1650’lerde sürekli bir hareket makinesi yaratmayı amaçlamıştı. Bunu yapmaktaki amacı, kullanılandan daha fazla enerji üretmekti. Bunu başaramadı ama bu süreçte ortaya tesadüfi bir buluş çıktı: 1655’te Pascal’ın rulet makinesi doğdu. Alet, adını “küçük tekerlek” kelimesinin Fransızca karşılığı olan “roulette” kelimesinden almıştır.
♦ Fizik alanında çalışırken Estienne Noel’e her boşlukta bir maddenin bulunmasının zorunlu olduğu eleştirisine karşı bugün bile hala geçerliliğini koruyan bilimsel teorilerin çürütülebilirliklerine dair bir öngörüde bulunmuştur:
“Bir hipotezin doğruluğunu göstermek için bütün olguların onu izlediğini göstertmek yeterli olmaz; fakat, eğer hipotez olgulardan herhangi birinin tersine bir yol izliyorsa bu onun yanlışlığını ortaya çıkarmak için yeterlidir.”
Pascal 1654 yılından sonra matematik alanında çalışmayı bırakmıştır.
Ünlü biyografi yazarı Donald Adamson Pascal’ı “bilinçli, inatla sebat eden, mükemmeliyetçi, acımasızlığın acısını çeken, yine de uysal ve alçakgönüllü olmayı amaçlayan biri” olarak tanımlanmıştır.
Pascal, gençliğinden beri uykusuzluk ve sindirim sistemi bozukluğu ile mücadele etmişti ve bu nedenle hayatı boyunca acı çektiği biliniyordu. Yıllar geçtikçe, Pascal’ın sürekli çalışması zaten kırılgan olan sağlığını daha da bozdu. Pascal, 39 yaşında, kız kardeşi Gilberte’in 19 Ağustos 1662’de Paris’teki evinde mide tümöründen öldü.
Pascal’ın icatları ve keşifleri, Gottfried Wilhelm Leibniz ve Isaac Newton gibi 17. yüzyıl dahilerini etkilemiş, geometri, fizik ve bilgisayar bilimi alanlarındaki gelişmelere yardımcı olmuştur.
20. yüzyılda, Pascal (Pa) birimi, atmosfer basıncının anlaşılmasına katkıları ve ağırlık açısından nasıl tahmin edilebileceğine olan katkılarından dolayı düşünürden sonra adını almıştır.
1960’ların sonunda, İsviçreli bilgisayar bilimcisi Niklaus Wirth bir proglamlama dili icat etti ve Pascal’ın modern bilgisayarın ilk ilkel örneklerinden olan Pascaline hesap makinesinin anısına bu kodlama dilinin “Pascal” olarak isimlendirilmesinde karar verdi.