BİR İRFAN OLUĞU; ARVAS SEYYİDLERİ-2
.2.1.3. Arvasîlerin Ağrı’ya Gelişi Bayazıt Sancağının vilayet merkezi olduğu dönemde Ahmed-i Hânî sonrası ilmiye sınıfında meydana gelen boşluk hemen doldurulamamıştır. Bu nedenle yakın vilayetlerd
Abdulcebbar Kavak(Doç.Dr)
2021-08-31 02:38:34
184.108.40.206. Arvasîlerin Ağrı'ya Gelişi
Bayazıt Sancağının vilayet merkezi olduğu dönemde Ahmed-i Hânî sonrası ilmiye sınıfında meydana gelen boşluk hemen doldurulamamıştır. Bu nedenle yakın vilayetlerde Arapça ve İslamî ilimlere vâkıf bir alim ve müderris şahsiyet
aranmıştır. Nihayet Van vilayetinde yaşayan pek çok alimin yetiştiği Arvas Medresesinden bir alim istenmesine karar verilmiştir. Bu amaçla medresenin baş müderrisi ve postnişini olan Seyyid Abdullah Arvasî'den bir müderris talep edilmiştir.
Seyyid Abdullah da büyük oğlu Seyyid Abdurrahim Arvasî'yi bu iş için Bayazıt Sancağına göndermiştir. Böylece Arvasî ailesinin Ağrı'ya ilk gelişleri Seyyid Abdürrahim Arvasî ile on sekizinci asrın ikinci yarısında gerçekleşmiştir.
Bayazıt Sancağına yerleşen Seyyid Abdürrahim Arvasî, bir taraftan açtığı medrese ile halkla içiçe olurken, diğer taraftan İshak Paşa Sarayında danışmanlık ve resmi yazışmalar yoluyla devlet ricaline yakın bir mevkide görev yapmıştır. Onun vefatından sonra görevini oğlu Seyyid İbrahim Arvasî üstlenmiştir. Onun da vefatıyla oğlu Seyyid Abdülaziz Arvasî bu görevleri yürütmüştür.
Yirminci asrın ilk çeyreğinde bu defa Seyyid Abdullah Arvasî'nin ikinci oğlu Seyyid Abdurrahman Kutub Arvasî'nin soyundan gelen Seyyid Mustafa Arvasî (v. 1959) ile kardeşleri Seyyid Salih Arvasî (v. 1988) ve Seyyid Cami Arvasî, Van'ın Erciş ilçesinden Ağrının Taşlıçay ilçesine gelip yerleşmişlerdir.
Seyyid Mustafa Arvasî'nin Taşlıçay'da başlattığı tasavvufî faaliyetler oğulları Seyyid Muhyeddin (v. 1940), Seyyid Seyfeddin (v. 2002), Seyyid Şahabeddin (v. 2010), Seyyid Alaaddin (v. 2015) ve Seyyid Sulhaddin tarafından devam ettirilmiştir. Özellikle Seyyid Şahabeddin ve Seyyid Alaaddin Arvasî onun yolunu Ağrı'da devam ettiren iki oğludur.
Seyyid Mustafa Arvasî'nin kardeşi Seyyid Salih'in soyu çocukları Seyyid Halife Yusuf, Seyyid İsmail, Seyyid Cesim, Seyyid Muhammed Şerif, Seyyid Abdurahman, Seyyid Muhammed Hanifi, Seyyid Muhammed Reşîd Arvasî ile devam etmiştir. Seyyid Halife Yusuf, Seyyid Abdurrahman ve Seyyid
İsmail onun ilim ve tasavvuf mirasını sürdüren çocuklarıdır.
Böylece Seyyid Abdullah Arvasî'nin her iki oğlunun soyundan gelen Arvasîler, farklı dönemlerde de olsa Ağrı'da ilmî ve tasavvufî faaliyetlerde bulunma fırsatını yakalamışlardır.
220.127.116.11. Arvâsî Ailesinin Tasavvufî Kimliği
Arvasî ailesinin tasavvufî kimliklerine baktığımızda iki büyük tarikata mensup oldukları görülür. Bunlar Kadiriyye ve Nakşibendiyye tarikatlarıdır. Miladi on ikinci yüzyılın ikinci yarısından itibaren Kadiriyye tarikatıyla başlayan tasavvufî faaliyetleri, Nakşibendî-Hâlidîliğin Irak'ta ortaya çıktığı on
dokuzuncu asrın ilk çeyreğine kadar devam etmiştir. Bu tarihten sonra aile mensupları Kadirîlikten tamamen kopmamakla beraber, uygulamada Nakşibendiyye tarikatını neşretmeye ve bu tarikata mensup şeyhler olarak tanınmaya başlamışlardır.
On ikinci yüzyılın ikinci yarısında tasavvufî eğitimlerini Bağdat'ta yeğenleri olan Kadirî ailesinden alarak tarikat hırkası giymişlerdir. Hacı Kâsım Bağdâdî, Şeyh Abdülkadir Geylanî'nin oğlu Şeyh Abdürrezzak Geylanî'nin aynı isimli to
runundan Kadirî hırkası giymiştir. Çocukları da ilim ve tarikat icazetlerini kendisinden almışlardır. Hacı Kâsım Bağdâdî'den Şeyh Abdülkadir Geylanî'ye kadar uzanan tarikat silsilesinde ise şu zevât yer almaktadır:
1. Şeyh Abdülkadir Geylanî
2. Seyyid Abdürrezzak Bağdadî
3. Seyyid Nasr b. Seyyid Abdürrezzak
4. Seyyid Ali b. Seyyid Nasr
5. Seyyid Mahmud b. Seyyid Ali
6. Seyyid Abdürrezzak b. Seyyid Mahmud
7. Hacı Kâsım Bağdâdî b. Seyyid İzzeddin Abdullah
Hacı Kâsım Bağdâdî, erkek çocuklarının hepsine medrese eğitimiyle beraber tasavvufî eğitim de vermiştir. Böylece her biri ilim ve tasavvuf alanlarında zülcenaheyn şahsiyetler olarak Anadolu'da yaşadıkları bölgelerde hizmet etmişlerdir. Çocukları içinde özellikle Seyyid Muhammed Kutub Arvasî'nin aileyi Anadolu'da en geniş anlamda temsil eden şahsiyet olduğu söylenebilir. Zira Kadirîlik onun soyundan gelen kişilerle on dördüncü asrın ilk yarısından on dokuzuncu asrın ilk yarısına kadar devam etmiştir. Bu anlamda Van'ın
Müküs (Bahçesaray) ilçesindeki Arvas Medresesi'nde sadece Kadirî kimliğini temsil eden son Arvasî mensubu Seyyid Fehim Arvasî'nin babası Seyyid Abdülhamid olmuştur. Hizan bölgesinde Kadirî kimliğini son temsil eden kişi Seyyid Lütfullah Arvasî olmuştur. Yine Bayazıt Sancağında yaşayan
Arvasîlerden Kadirî şeyhi olarak anılan son mutasavvıf Seyyid Abdülaziz Arvasî'dir (v. 1297/1880). Seyyid Abdülaziz Arvasî'den sonra ailenin tasavvufî kimliğini sürdüren Seyyid Mehmed Emin Arvasî'nin (v. 1332/1914) Nakşibendî-Hâlidî şeyhi olarak irşad faaliyetlerini yürüttüğü bilinmektedir. Seyyid Mehmed Emin Arvasî'yi Nakşibendî-Hâlidîliğe sevkeden amillerin başında Arvas Medresesi'nde posta oturan Seyyid Fehim Arvasî ile Hizan'da irşad faaliyetleri yürüten Sibğatulah Arvasî'nin Seyyid Taha Hakkarî'nin (v. 1269/1853) yanında seyr ü süluklarını tamamlayarak Nakşibendî-Hâlidî koluna intisap etmeleri gelmektedir.(1)
18.104.22.168. Arvasî Ailesinin Kadirîlikten Nakşibendî-Hâlidîliğe
İntikali
On dokuzuncu asrın ilk yarısında Seyyid Sibğatullah Arvasî ve Seyyid Fehim Arvasî Seyyid Taha'ya intisap ederek tasavvufî kimliklerini Nakşibendiyye tarikatı içinde devam ettirmeye başlamışlardır. Şah-ı Nakşibend'e kadar Arvasîlerin Nakşî silsilelerinde şu zevat yer almaktadır:
1. Muhammed Bahaeddin Nakşibend el-Buharî (v. 791/
1389)
2. Alaeddin Attar (v. 802/1399)
3. Yakup Çerhî (v. 847/1443)
4. Ubeydullah Ahrar (v. 895/1490)
5. Muhammed Zahid (v. 922/1516)
6. Derviş Muhammed (v. 970/1562)
7. Muhammed Hâcegî İmkenegî (v. 1008/1599)
8. Muhammed Baki Billah (v. 1014/1605)
9. Ahmed Sirhindî (v. 1034/1624)
10. Muhammed Ma'sûm Sirhindî (v. 1098/1686)
11. Seyfeddin Sirhindî (v. 1100/1689)
12. Nur Muhammed Bedevânî (v. 1135/1723)
13. Habîbullah Mazhar Can-ı Cânân (v. 1195/1780)
14. Şah Abdullah Dihlevî (v. 1240/1824)
15. Mevlânâ Hâlid-i Zülcenaheyn (v. 1242/1827)41
16. Seyyid Abdullah Şemdînî (v. 1235/1819)
17. Seyyid Taha Hakkarî (v. 1269/1853)
18. Seyyid Fehim Arvasî (v. 1313/1895)- Seyyid Sibğatullah Arvasî (v. 1287/1870)
Arvasî ailesinin asırlarca taşıdıkları Kadirî kimliğinden sonra Nakşibendî-Hâlidî şeyhleri olarak bölgede tanınmasında başat rol oynayan kişi, Mevlânâ Hâlid el-Bağdadî'nin halifesi Seyyid Taha Hakkarî'dir. Kendisi de Mevlânâ
Hâlid'in halifesi olan amcası Seyyid Abdullah Şemdînî'nin (v. 1235/1819) vefatından sonra, Anadolu, İran ve Irak'ın kuzeyinde etkili olmuş ve saygın bir yer edinmiştir. Özellikle Hakkâri, Van, İmadiye ve Urmiye şehirlerinde kendisine bağlı binlerce müride sahip olmuştur.
Dipnotlar
(1) M. Şefik Korkusuz, Nehri'den Hazne'ye Meşayihi Nakşibendi, Kilim Matbaacılık, İstanbul 2010, s. 36, 45. 92
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-2
Eşlerin Birbirinden Üstün Oldukları Noktalar: Kur’ân, اِنَّ اَكْرَمَكُمْ ع
SORU SORMA AHLAKI
İlim talebesinin önem arz eden vazifelerinden biri bilmediği ve kapalı kalan hususları sormayı
İLİM ALINACAK ÂLİMİN ÖZELLİĞİ VE SEÇİMİ
Eğitimin esasını oluşturan ve öğrencinin eğitimde başarısı için temel dinamiklerden biri
KUR’ÂN VE HADİS-İ ŞERİFLERDE MUTLU EVLİLİK PRENSİPLERİ-1
Aile Nedir? Kur’ân-ı Kerim’de, insanın beden, ruh ve aile sağlığı konusunda ihtiyaç duy
HÜR MÜSLÜMAN HANIMIN VASIFLARI:
-ALLAH’A KARŞI ADABI: 1-İmanlı, iffetli ve taatli olur. 2- Beş vakit namazını dürüst
İLMİ, SALİH VE EHLİYETLİ HOCALARDAN ALMANIN ZORUNLULUĞU
lmi hocadan almak, sahih ilmin anahtarı ve ilim talebesinin kurtuluş adresi ve zaferidir. Ehliyetl
İLİM TAHSİLİNDE ÂLİ HİMMET SAHİBİ OLMAK
Allah (c.c) gerek Yüce Kitabı'ndaki birçok ayet-i kerimede ve gerekse Elçisi aracılığıyla bi
İLİM TAHSİLİNDE VE ÖĞRETİMİNDE İYİ NİYET
Gizli ve aşikâr bütün işlerde iyi niyet, samimiyet ve ihlas her Müslüman için özellikle âl
ORYANTALİST TEZLERİ İSLAM DÜNYASINDA YAYMAYA ÇALIŞAN ÜÇ GRUP
A. Bilinçli Olarak Faaliyet Gösteren Münafıklar Birinci grup, Oryantalizmin üretip özenle be
HAKKA TALİP OLANLARA ÖNEMLİ TAVSİYELER
Hakka talip olana tavsiyem şudur: *Ey talip! Zenginlerle (ve idarecilerle) sadece, insanlara dokun
İSLÂM, BİLİME DÜŞMAN MIDIR?
Oryantalistlerden Ernest Renan ve Gromer, İslâm dininin bilim düşmanı olduğunu ve felsefe ve i
- İLİM TALEBESİNİN İHTİYAÇ DUYACAĞI MEZİYETLERİN ÖZETİ
- İLMİN KADRİNİ BİLMEK
- PEYGAMBERLERİN MASÛM OLUŞU
- BİR MEDRESE PROGRAMI ÖRNEĞİ
- ERZURUM TEDÂİLERİ-5
- ERZURUM TEDÂİLERİ-4
- ERZURUM TEDÂİLERİ-3
- ERZURUM TEDÂİLERİ-2
- HAK VE SALAHİYET ÇERÇEVESİNDE KADINLAR MESELESİ
- ERZURUM TEDÂİLERİ-1
- EHL-İ BEYT SEVGİSİ-2
- VAAZ VE NASİHAT ADABI
- EHL-İ BEYT SEVGİSİ-1
- TEZKİYE VE SİCİL AMİRLİĞİ
- İLMİ ARAŞTIRMALARDA İNSAFLI OLMAK VE HAKKA UYMAK
- BİR İRFAN OLUĞU; ARVAS SEYYİDLERİ-2
- İLİM TALEBESİNİN İHTİYAÇ DUYACAĞI MEZİYETLERİN ÖZETİ
- BİR İRFAN OLUĞU; ARVAS SEYYİDLERİ-1
- İSLAMİ İLİMLERLE UĞRAŞMANIN VE İLME TEŞVİK ETMENİN ÖNEMİ
- ORYANTALİST TEZLERİ İSLAM DÜNYASINDA YAYMAYA ÇALIŞAN ÜÇ GRUP
- GÖNÜLDEKİ ZÜNNAR
- İMAN PENCERESİNDEN MUSİBET VE HASTALIKLAR-3
- İMAN PENCERESİNDEN MUSİBET VE HASTALIKLAR-2
- HOROZ GEORGE VE ÖZGÜRLÜK
- MEVLİD MESELESİ VE ZAMANA UYARLI ÇEŞİTLENEN FETVALAR
- İMAN PENCERESİNDEN MUSİBET VE HASTALIKLAR-1
- ENGELSİZSİNİZ
- İSLAM’DA KADININ CEMİYET İÇİNDEKİ YERİ VE ROLÜ
- İSLAM’DA MÜSPET (POZİTİF) HAREKET
Yer yüzünde bulunan her canlı yok olacaktır. Ancak azamet ve ikram sahibi Rabbinin zâtı baki kalacaktır.
Rahman, 26-27
GÜNÜN HADİSİ
"Kişi, dostunun dini üzeredir. Bu nedenle, kiminle dost olacağına dikkat etsin!"
Ebû Hureyre radıyallahu anh. Ebû Dâvud.
SON YORUMLAR
- İstifade etmek istiyorum....
- Bu hadiseler çok elzem bakışımi değiştiriyor masumane inkişafa sebep oluy...
- 18. Lem'a.. 19 değil...
- selamun aleyküm keşke bunlar kitap olsa?...
- "Vettakullahe ve yuallimeküm" "Siz Allah'tan korkarsanız, takva sahibi olursan...
- İnşallah düşünüyoruz..Biraz mesafe girdi araya..Kitaplarımızdan uzak kal...
- S aleyküm abiler... Bir şey soracağım kızılicaz notlarimizin devamı yok m...
- Harika...
- Doğumundan başlasaydınź ölümüne kadar yazsaydınız benim için daha fayd...
- Paranın M kemal olan kısmını değil de ters tarafını kullansanız daha iyi...
TARİHTE BU HAFTA
*Köprülü Fazıl Mustafa Paşa'nın Şehit düşmesi (19 Ağustos 1691) *Mescid-i Aksa'nın Yahudilerce Yakılması(21 Ağustos 1969) *Sakarya Savaşı (22 Ağustos 1921) *Hz. Ebu Bekir (634) ve Ebussuud Efendi'nin (1574)[23 Ağustos]
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...