Batı kültür tarihindeki en önemli dönüm noktası, 12. yüzyıldan 13. yüzyıla geçişte ilk üniversitelerin kurulmasıyla ortaya çıkmıştır. 12. yüzyılda, çeşitli önemli Avrupa şehirleri, akademisyen ve öğrenci gruplarının farklı düzenlemelere sahip organize yapılar kurduğu "eğitim merkezlerinin" çoğalmasına tanık oldu. Papalık, 13. yüzyıla girerken bu üniversiteleri resmen tanıyıp onaylayarak onlara koruma, avantaj ve özyönetim sağladı.
Batı kültüründe "universitas" kavramı, eğitimcilerin ve öğrencilerinin oluşturduğu kolektifi ifade etmek üzere ortaya çıkmıştır. En eski öğrenim merkezleri, 12. yüzyılın sonlarında aktif olan yerlerde neredeyse eş zamanlı olarak 1200 civarında kurulmuştur: Bologna, Paris, Oxford ve Montpellier. Bu dört kurum Orta Çağ ve sonrası boyunca en saygın Batı üniversiteleri olarak varlıklarını sürdürmüştür.
Kral Philip Augustus, 1200 yılı gibi erken bir tarihte Paris'teki öğretmen ve öğrencilere yasal ayrıcalıklar tanımıştır. Ağustos 1215'te, papalık elçisi Robert de Courson, Paris'in hocalarına ve "alimlerine" (öğrenciler için kullanılan terminoloji) eğitim faaliyetlerinin yapısını kuran bir ilk imtiyazı verdi.
1215 tarihli düzenlemeler bu yeni üniversiteye resmiyet kazandırdı. Papa, öğretmenlik mesleğine kabul, öğretim ve sınav için kendi kendini yöneten düzenlemeler ve yasal dokunulmazlık gibi en önemli kısımlarında üniversitenin kendi kendini yönetmesine onay verdi. Papa IX. Gregory 1231 yılında yayınladığı bir papalık kararnamesiyle Parisli hocaların ve öğrencilerin himaye edileceğini duyurdu.
Orta Çağ'da Üniversite Çalışmaları
Robert de Courson'un tüzüğü, üniversite eğitiminin temelini oluşturan " özgür sanatlar fakültesi " müfredatını detaylandırmıştır.
Eğitim süresi altı yıl olarak belirlenmiş ve yüksek lisans derecesine ulaşmak için en az yirmi bir yaş şartı getirilmiştir. Küçük gramer okullarında ya da bir öğretmenin yanında verilen ilk eğitimin ardından, 14-15 yaşlarındaki genç öğrencilerin üniversiteye girebilmeleri için din adamı olmaları gerekiyordu. Üç ya da dört yıllık bir eğitimden sonra, öğrenci sınavla ilk mezuniyet derecesi olan lisans derecesini alabiliyordu.
Bu ünvanla öğrenci profesöre yardımcı olur ve daha genç öğrenciler için öğretmenlik yapardı. Özgür sanatlar fakültesi, lisans derecesini liyakat sahibi olmayı denetlemek için kullanıyordu. Özgür sanatlarda lisans derecesi, Kilise'nin himayesi altında resmi olarak verilen ilk belgeydi.
Notre-Dame de Paris'in şansölyesi 1179'dan başlayarak, öğretme yetkisi anlamına gelen bir "licentia docendi" yayınladı; bu lisans 13. yüzyıldan itibaren ortaya çıkan üniversite derecelerinin habercisiydi.
Özgür sanatlar eğitimi alanında, yüksek lisans derecesine ulaşmak altı yıllık özel bir üniversite çalışması gerektiriyordu ve bireyin eğitim vermeye uygun kapsamlı bir bilgi birikimine sahip olduğunun kanıtı olarak hizmet ediyordu.
Bir öğrenci lisans derecesini aldıktan sonra eğitimine devam etmeye karar verdiğinde, özgür sanatlar alanında yüksek lisans derecesi alabiliyordu. Bu başarı, onların saygın üniversite bilginleri topluluğuna dahil olduklarını gösterir ve onlara dini ayrıcalıklara özel erişim hakkı tanırdı.
Üniversite gelenekleri lisans, öğretmenlik lisansı ve yüksek lisans derecelerini birbirinden açıkça ayırmaktaydı, ancak bu üç derece birbirinden ayrılmaz bir bütün oluşturmaktaydı.
Özgür sanatlar fakültesindeki başarının zirvesi, kişinin bu alandaki akademik arayışlarını sonuçlandırmakla kalmayıp tıp, hukuk ve ilahiyat gibi ileri fakültelerde daha ileri çalışmaların yolunu açan yüksek lisans derecesinin elde edilmesiydi.
Son olarak, akademik ayrıcalığın en üst kademesi olan doktora, hukuk, tıp ve ilahiyat alanlarında kademeli olarak verilen bir ayrıcalıktı. Doktor unvanına sahip olmak, sahibinin yargılarına otoriter bir ağırlık kazandırıyor ve akademik kurum içinde yüksek bir prestij seviyesi sağlıyordu.
Orta Çağ döneminde üniversiteler farklı fakültelerden oluşuyordu ve tipik olarak beş ana bölümden meydana geliyordu. Sanat fakültesi en büyük öğrenci kaydını çekiyordu ve yedi özgür sanatın öğretilmesinden sorumluydu: Gramer, retorik, diyalektik, geometri, astronomi, aritmetik ve müzik.
Bu konular tüm üniversite öğreniminin temelini oluşturuyordu. Liberal sanatlarda yüksek lisans derecesi alan öğrencilere daha sonra tıp, kanon hukuku, medeni hukuk veya teoloji gibi fakültelerde eğitimlerini ilerletme seçeneği sunuluyordu.
Bir tıp öğrencisi, tıp alanında doktora yapmak için ( özgür sanatlar alanında yüksek lisans derecesi aldıktan sonra) en az altı yıl tıp eğitimi alırdı. Bir ilahiyatçının eğitimi on beş yıla kadar uzayabiliyordu ( özgür sanatlarda yüksek lisans derecesi aldıktan sonra) ve Paris Üniversitesi tüzüğüne göre doktora almak için asgari yaş 35 idi.
Yazı Yazmanın Önemi
Bilginin otoritesi yazılı belgelerde (Kilise Babalarının yazıları, İncil'deki kutsal metinler ve antik yazarlar gibi) yer alırken, değerlendirmeler sözlü olarak yapılıyordu. Aristoteles, Cicero, Öklid ve Batlamyus gibi bazı düşünürler kurucu pozisyonlara sahipti.
İbn-i Sina ve İbn-i Rüşd'ün katkıları, tıp alanında köşe taşı görevi gören Hipokrat ve Galen'in çalışmalarını güçlendirmiştir. İlahiyatçılar İncil'den ve Peter Lombard'ın yazılarından yararlanırken, hukuk uzmanları Gratian'ın metinlerine yöneldi.
Ortaçağ üniversite eğitimi öncelikle yazılı materyallerin incelenmesine ve birleştirilmesine dayanıyordu. Bu eğitim kurumları büyük ölçüde kitaplara dayanıyordu ve bu da el yazmalarının azlığı ve yüksek maliyeti nedeniyle pratik zorluklar ortaya çıkarıyordu.
13. yüzyıldan itibaren Paris ve Bologna, manastırlarda bulunan geleneksel dini yazmalarla rekabet eden el yazması üretim merkezleri olarak ortaya çıktı.
Kısa formatlar ve yaygın kısaltmalar gibi etkili tekniklerin uygulanması, eğitim metinlerinin maliyetini önemli ölçüde düşürmüştür. Ayrıca, muhtemelen Bologna'da ortaya çıkan ve 1250'den sonra Paris'te iyi bir şekilde belgelenen "pecia" sisteminin (ayrılabilir, kopyalanması kolay sayfalar) yeniliği, kâtiplerin işini hızlandırmış ve üniversite tarafından dağıtılan metinlerin kalitesini yükseltmiştir.
Orta Çağ'da Üniversite Eğitimi ve Sınavlar
Eğitim, metinleri okuyarak analiz etmek gibi faaliyetler ve daha da önemlisi "münazara" olarak bilinen tartışmalar yoluyla sözlü performanslara (her zaman Latince olarak yürütülmüştür) büyük önem vermiştir.
"Lectio" olarak bilinen en eski ve temel alıştırma, yetkin bir metinden bir bölüm okumayı ve kişinin anlayışına dayalı yorum sunmayı içeriyordu. Öğrenci eserin yapısını ana hatlarıyla belirtir, yazarını tanımlar ve argümanının temel yönlerini vurgular.
Daha sonra, öğrenci metinden bir alıntının satır satır analizini yapmıştır. Son olarak öğrenci, incelenen metinde sunulan çelişkileri ve zorlayıcı unsurları yeniden incelemiştir.
13. yüzyılın ikinci yarısında, "lectio" uygulaması "disputatio" ya da tartışmalı soruya dönüştü. Bir metinden alınan bir cümle ya da birkaç kelime, dilbilgisi, mantık ve retorik kavrayışlarını değerlendiren birden fazla akademisyen arasında açık ve diyalojik bir tartışma başlatıyordu.
Eğitmen tartışma konusunu takdim eder, son sözlere katkıda bulunur ve katılımcılar ve öğrenciler tarafından ortaya konan bakış açıları için bir gerekçe sağlardı.
Kaynaklar: