Bankaların topladıkları mevduat karşılığında kasalarında bulundurmaları gereken varlığı ifade eder.
Fransızcada "kullanılabilir, müsait olmak" anlamındaki kelimedir. Bankalar mevduat sahiplerine borçlu konumundadır, bankalardan para çekmek isteyen müşterilere ödeme yapılabilmesi amacıyla bankaların topladıkları mevduatın TCMB tarafından belirlenen oranını kasalarında "yüksek likiditeye sahip varlık" olarak tutmaları zorunluğu bulunmaktaydı. Bu oran "umumi disponibilite" olarak adlandırılmaktaydı.
2005 yılından önce bankalar açısından zorunlu bir uygulama olan disponibilite, 2005 yılında kaldırılmış olup günümüzde zorunlu karşılıklar uygulaması tek başına devam etmektedir. Geçmişte TCMB para politikası araçları arasında kullandığı disponibilite oranları üzerinde yaptığı değişiklikler ile piyasa likiditesine müdahale edebilmekteydi.
Yazar: Onur Ceylan