Şiddetli şeker düşmesinin potansiyel sonuçları dikkate alındığında, hafif hipoglisemiyi yani şeker düşmesi başlangıcını mümkün olan en kısa sürede tedavi ederek bunu önlemek mümkündür. Buna ek olarak, hafif hipoglisemi erken tedavi edilse de belirtiler hemen kaybolmayacaktır.
Şeker düşmesi nasıl anlaşılır? Şeker düşmesi belirtileri aşağıda sıralanmıştır, ancak, bu, kişinin bütün belirtileri yaşayacağı anlamına gelmemektedir. Buna ek olarak, ortak bir belirti deneyimi başkasınınkinden biraz farklı olabilir veya beklenenden farklı olabilir. Bu nedenle, hipoglisemiye atfedilebilecek her türlü duygu, his, duygu veya davranışa dikkat etmek önemlidir. (1)
Halk arasında, kişinin hiç yemek yememesi, kasıtlı olarak yemek yemeyi atlaması ya da yemek yemeden önce kendisini titrek, huysuz ve yorgun hissetmesi genellikle şeker düşmesi ile ilişkilendirilmektedir. Şeker düşmesi durumunda çok bitkin hissetmek oldukça belirgin bir belirtidir.
En sık karşılaşılan hipoglisemi belirtileri, yani diğer bir deyişle kan şekeri düşmesi belirtileri ise şunları içermektedir:
- Açlık, bazen yoğun ve ani olarak ortaya çıkabilir
- Sinirlilik veya titreme gibi endişe belirtileri
- Terleme, uyurken meydana gelen gece terlemesi de dâhil (bu durum gece hipoglisemisi belirtisidir)
- Baş dönmesi veya başı düşüyormuş gibi hissetmek
- Yorgun, bitkin veya sersem olma
- Uykuda uyanmak ve uyurken bile yorgun hissetmek
- Huzursuz hissetmek ve ruh hali vakaları geçirmek
- Yüz solgunluğu
- Baş ağrısı
- Kas güçsüzlüğü
- Karışıklık hissi ve çalışma veya konsantrasyon sorunları yaşama
Şiddetli durumlarda (diyabet ilaçları dâhil olduğunda), şeker düşmesi nöbetler, koma ve hatta ölüme neden olabilir. Diyabetik hastalar, özellikle de uzun süreler boyunca tekrar tekrar ortaya çıkması durumunda, ciddi hipoglisemi atakları için yüksek risk altındadırlar. Diyabetli yaşlı hastalarda şiddetli hipoglisemik ataklarının, demans, kalp hastalığı, fonksiyonel beyin hasarı, sinir hasarı ve ölüm riski artışı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. (2)
Kan şekeri seviyeleri kontrol altına alınmadığında şeker düşmesi belirtileri yaşanmaya devam edecektir. Zaman içinde, bunlar yorgunluk, şeker isteği, kan basıncındaki değişiklikler, kilo kaybı veya kazanımı, sinir hasarı ve sinirlilik dâhil olmak üzere, pre-diyabet veya şeker hastalığının göstergesi olan komplikasyonlar ve sıklıkla yan etkilerle birlikte ortaya çıkabilir. (3)
Gece Şeker Düşmesi Belirtileri
Uyurken şeker düşmesi yaşamak gece hipoglisemisi olarak da bilinmektedir. İnsülinle diyabet tedavisi olan insanlarda daha sık görülmektedir.
Bazı insanlar gece hipoglisemi yaşadıklarında rahatsız olduklarını fark etseler de belirtileri sadece sabahları uyandıklarında fark edebilirler.
- Gece oluşan şeker düşmesi belirtileri aşağıdakileri içerebilir:
- Baş ağrısı – sıklıkla akşamdan kalmış gibi hissettirir
- Sabahları alışılmadık derecede yorgun hissetmek
- Nemli çarşaflar veya terden ıslanmış kıyafetler (4)
Acil Tıbbi Yardım Gerektiren Durumlar
Aşağıdaki durumlarda hemen tıbbi bir yardım almalısınız:
- Daha önce hiç şeker düşmesi belirtileri yaşamadıysanız ya da diyabetiniz yoksa
- Şeker hastalığınız varsa ve tedavi yöntemleri şeker düşmesine cevap vermiyorsa
Hipogliseminin başlangıçta tedavisi, düzenli ve dengeli beslenme, alkol tüketimini bırakma veya glikoz tabletleri alma gibi seçenekleri barındırmaktadır. Bu tedaviler kan şekerinizi yükseltmiyorsa ve belirtilerinizi iyileştirmiyorsa hemen doktorunuza danışın.
Aşağıdaki durumlarda da acil yardım isteyin:
- Şeker hastalığı veya tekrar eden hipoglisemi öyküsü varsa
- Ciddi hipoglisemi belirtileri veya bilinç kaybı varsa (5)
Şeker Düşmesi Nedir?
Halk arasında şeker düşmesi olarak bilinene hipoglisemi kandaki anormal derecede düşük olan glikoz seviyesini tanımlamaktadır. Bu oran, litre başına dört milimol’dan az şeklinde verilebilir.
Glikoz yani şeker seviyeniz çok düşük olduğunda, vücudunuz faaliyetlerini gerçekleştirecek kadar enerjiyi bulamamaktadır.
Hipoglisemi ile çoğunlukla şeker hastalığı olan kişiler mücadele etmektedir. Şeker hastası olan kişi çok fazla insülin aldıysa, yemek yediyse veya çok yorucu bir egzersiz yapıysa şeker düşüklüğü meydana gelebilmektedir.
Nadiren de olsa, şeker hastalığı olmayan kişinin hipoglisemi yaşaması da mümkündür. Kötü beslenme, aşırı içki içme veya Addison hastalığı gibi bazı durumlar şeker düşüklüğünü tetikleyebilmektedir. (6)
Şeker Düşmesi Nedenleri
Şeker düşmesi neden olur? Şeker düşmesi nedenleri aşağıdakileri içerebilir:
- Aşırı egzersiz veya gıda alımı eksikliği
- Alkol tüketimi
- Bazı tümör türleri, pankreas (İnsülinoma)
- Mide ile ilgili ameliyatlar
Böbrek yetmezliği olan, diyaliz hastası olan kişiler de şeker düşmesi yaşayabilir.
Karaciğer hastalığınız varsa, hipoglisemi riski taşıyabilirsiniz.
Tiroid, adrenalin veya hipofiz bezi ile ilgili sorunlarınız şeker düşmesini tetikleyebilir.
Çok iyi yemek yeseniz bile vücudunuz yiyecekleri emmeyebilir, bu durum şeker düşmesine neden olabilir. (7)
Şeker Düşmesi Tedavisi
Şeker düşmesi nasıl geçer? Şeker hastalığınız varsa ve şeker düşüklüğü yani hipoglisemi olduğunuzu düşünüyorsanız, öncesinde mutlaka kan şekeri seviyenizi kontrol ettirmelisiniz.
Fazla şeker içeren yemeklerden sonra şeker seviyeniz sık sık düşüyorsa bu durumu not etmelisiniz. Çünkü bu durumda diyetinizde yapacağınız değişiklikler size yardımcı olabilir. Şekerli gıdalardan kaçınırken gün boyunca sık sık küçük öğünler şeklinde yemekler yemeye özen gösterin.
Yemek yemediyseniz kan şekeriniz düşebilir, bu durumda yatmadan önce protein veya daha karmaşık bir karbonhidrat atıştırmalıkları tüketebilirsiniz.
Eğer çok fazla insülin alıyorsanız doktorunuz bunu tespit edebilir. Bu durumda, insülin dozunu düşürebilir veya son dozunu aldığınız zamanı değiştirebilir. (8)
Şeker Düşmesi Ameliyatı
Hipoglisemi yani şeker düşmesi, pankreastaki bir tümör (İnsülinoma) veya pankreas dışındaki tümörlerden kaynaklanıyorsa, ameliyat uygun bir tedavi yöntemi olabilir. (9)
Şeker Düşmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?
Şeker düşmesi teşhisi ve tedavisi için başlangıç olarak aile hekimine ya da iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Sonrasında gerekli görülürse, bir diyabet, endokrinoloji ve metabolizma uzmanından yardım alabilirsiniz. (10)