Öksürük Tedavisi
Sürekli devam eden öksürük oldukça yorucu olabilir. Özellikle soğuk algınlığı ve grip mevsiminde, göğüs üzerinde baskı yaratan öksürük krizleri kişiyi perişan edebilmektedir. Bununla birlikte, öksürüğe neden olan tek sorun soğuk algınlığı ve grip değildir. Alerjiler, astım, mide ekşimesi, kuru hava ve sigara da öksürüklerin yaygın nedenleridir. Yüksek tansiyon ve alerjiler için kullanılan bazı ilaçlar bile uzun süreli (kronik) öksürüğü tetikleyebilmektedir.
Öksürük nasıl geçer? Öksürüğü evde tedavi edebilmek için uygulanabilecek bazı yöntemler şunları içermektedir: (1)
Bol Sıvı Tüketimi
Soğuk algınlığı veya grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonu geniz akıntısına neden olur. Fazla mukus boğazın arkasına akarak bu bölgeyi tahriş eder öksürüğü tetikler. Bol miktarda sıvı içmek geniz akıntısındaki mukusun inceltilmesine yardımcı olur.
Bol sıvı tüketimi mukoza zarının nemli kalmasını destekler. Bu özellikle evlerin kuru olma eğilimi gösterdiği kış mevsimlerinde, öksürüğe neden olan başka bir nedene de yardımcı olur. (2)
Pastil ve Sıcak İçecekler
Mentol öksürüğü önlemeye yardımcı olmaktadır. Boğazın arkasını uyuşturmaya ve öksürük refleksini azaltmaya destek olarak öksürüğü önlemektedir.
Balla hazırlanan sıcak çay boğazı yatıştırabilir. Yapılan çoğu araştırmada da balın yatıştırıcı özellikleri onaylanmıştır.
Not: Bebeklerde botulizm riskinden dolayı balın 1 yaşın altındaki bir çocuğa asla verilmemesi gerekmektedir ve kalıcı bir öksürük için her zaman tıbbi yardım istenmelidir. (3)
Buharlı Duş Almak ve Havayı Nemlendirmek
Sıcak bir duş almak, burundaki salgıyı gevşeterek öksürüğe yardımcı olabilir. Bu yöntem sadece soğuk algınlığı nedeniyle oluşan öksürükleri tedavi etmekle kalmaz, aynı zamanda alerji ve astım durumlarında da rahatlama sağlar.
Nemlendirme yöntemleri öksürüğe oldukça yardımcı olabilir. Kuru, merkezi ısıtmalı bir evde, burun salgıları kuruyabilir, bu da fazlasıyla rahatsız edicidir. Havadaki nemi korumak öksürüğünüze yardımcı olabilir, ancak aşırıya kaçmamaya özen gösterin.
Havadaki Tahriş Edicileri Temizlemek
Parfüm ve kokulu banyo spreyleri zararsız görünebilir, ancak bazı insanlar için uzun süreli sinüs tahrişine neden olabilirler. Bunlar fazla mukus üretimi nedeniyle uzun süreli öksürüğü tetikleyebilir. Tahriş edici kokulu ürünlerden kaçınarak durumu kontrol altına alabilirsiniz.
Elbette, havadaki en rahatsız edici madde dumandır. Hemen hemen sigara içen tüm insanlar sonunda öksürük geliştirir. Ayrıca, sigara içmeyen ancak dumanına maruz kalan insanların da havayolları tahriş olabilir. En iyi çözüm sigarayı bırakmaktır. Doktorlar, şiddetli uzun süreli öksürüklerin KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) ya da akciğer kanseri belirtileri olabileceğini söylemektedir, bu nedenle sigara içiyorsanız ve uzun süre devam eden öksürükleriniz varsa bir doktora başvurun. (5)
İlaç Tedavisi
Buhar banyoları ve sıcak çaylar öksürüğü hafifletmeye yardımcı olmuyorsa bazı ilaçlardan yardım alabilirsiniz. Bununla birlikte, öksürük bastıran ilaçların gerçekten faydalı olup olmadığıyla ilgili araştırmalar hala devam etmektedir. İlaçların içinde bulunan bazı bileşenler tıkalı burun ve ateş gibi diğer belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir.
Not: 6 yaşın altındaki çocuklara öksürük ve soğuk algınlığı ilaçlarının verilmesi önerilmemektedir. Bunun nedeni çocuklarda alerji, uyku sorunları ve sanrılar gibi istenmeyen yan etkilere nedene olmasıdır. (6)
Dekonjestanlar
Doku çözücü maddeler burun tıkanıklığına neden olan burun dokusunu daraltarak ve mukus üretimini azaltarak durumu hafifletir. Akciğerlerdeki mukusu kuruturlar ve hava yolu geçişlerini açarlar. Doku çözücü yöntemler arasında haplar, sıvılar ve burun spreyleri bulunmaktadır.
Not: Haplar ve sıvılar gibi oral dekonjestanlar kan basıncını artırabilir, bu nedenle yüksek tansiyonu olan insanların bunları kullanırken dikkatli olması gerekir. Ayrıca, dekonjestanların fazla kullanılması kuru öksürüğü tetikleyebilecek aşırı kuruluğa da neden olabilir. (7)
Öksürük Bastırıcılar ve Balgam Söktürücüler
Öksürüyorsanız, göğsünüzde ağrı varsa ve kötü bir gece uykusu çekiyorsanız, öksürük giderici ilaçları düşünebilirsiniz. Öksürük gidericileri almadan önce doktorunuza veya eczacınıza danışın.
Kişi balgamla gelen kalın öksürüğe yakalandığında, balgam söktürücü almak duruma yardımcı olabilir. Ekspektoranlar mukusun inceltilmesine destek olur, öksürüğü daha da hafifletir. (8)
Uyku Rutinleri
Geceleri öksürük genelde daha da kötüleşir çünkü mukus düzgün bir şekilde akmaz ve gece boğazda birikerek rahatsız edici bir hal alır. Baş altına fazla yastık koyup başı biraz yukarıda tutup uyumak bu duruma yardımcı olabilir. Mide ekşimesi nedeniyle öksürük problemi yaşayan insanlar için de aynı yöntemi uygulamak mümkündür.
Gece öksürmeye başlarsanız, bir bardak su ya da öksürük damlası durumu hafifletmeye yardımcı olabilir.
Geceleri öksürüğün artma neden bazı alerjenler de olabilir. Bu nedenle, yatak ve yastıklardaki toz akarlarının, ölü cilt pullarının, küçük böceklerin, tüylerin temizlenmesi son derece önemlidir. (9)
Kronik Öksürük Tedavisi
Kronik öksürüğün nedeninin belirlenmesi etkili tedavi için çok önemlidir. Çoğu durumda, altta yatan birden fazla durum kronik öksürüğe neden olabilir. Örneğin, eğer bir ACE inhibitörü ilaç kullanıyorsanız, doktorunuz yan etkisi öksürük olmayan başka bir ilacı almanızı önerebilir.
Kronik öksürüğü tedavi etmek için kullanılan ilaçlar aşağıdakileri içerebilir:
Antihistaminikler, glükokortikoidler ve dekonjestanlar: Bu ilaçlar, alerjiler ve geniz akıntısı için uygulanan standart tedavi yöntemidir.
Astım ilaçları: Astıma bağlı öksürük için en etkili tedaviler, inflamasyonu azaltan ve solunum yollarınızı açan glükokortikoidler ve bronkodilatatörlerdir.
Antibiyotikler: Bakteriyel bir enfeksiyon kronik öksürüğe neden oluyorsa, doktorunuz antibiyotik reçete edebilir.
Asit blokerler: Yaşam tarzı değişiklikleri asit reflüsüne iyi gelmiyorsa, asit üretimini engelleyen ilaçları tercih edilebilirsiniz.
Öksürük baskılayıcılar: Öksürüğünüzün nedeni belirlenemezse ve sizin için ciddi sorunlara neden oluyorsa, örneğin sizi uyutmuyorsa, doktorunuz öksürük giderici ilaç reçete edebilir. Bununla birlikte, reçetesiz öksürük ilaçlarının etkili olduğuna dair bir kanıt bulunmamaktadır.
Not: Çocuğunuzun doktoruna danışmadan, 4 yaşından küçük çocuklara asla reçetesiz öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları vermeyin. Bu ilaçlar küçük çocuklara zarar verebilir. (10)
Öksürük için hangi doktora gidilir: Öksürük için başlangıç olarak aile hekiminize başvurabilirsiniz. Altta yatan nedene bağlı olarak tanı ve tedavi için bir kulak burun boğaz uzmanından yardım alabilirsiniz. (11)
Öksürük Nedir?
Çoğu kişinin sıklıkla yaşadığı öksürük, bir hastalığın belirtisi olabilir. Yaygın olarak soğuk algınlığı gibi bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanır, ancak bulaşıcı olmayan nedenleri de bulunmaktadır.
Öksürük, kirlilik, tahriş, gastroözofageal reflü hastalığı, boğmaca, kronik bronşit, astım veya amfizem, akciğerdeki kanseri, kalp yetmezliği, bazı ilaçlar (örneğin ACE inhibitörleri), geniz akıntısı ve sigara içilmesinden kaynaklanabilir.
Öksürük nedeniyle bir doktora başvurduysanız, doktor genellikle öksürüğün nedenine odaklanmaktadır; örneğin, öksürük bir ACE inhibitöründen kaynaklanıyorsa, inhibitör alımını kesmenizi isteyebilir. Piyasada pek çok öksürük bastırıcı ilaçlar da bulunmaktadır. Bununla birlikte, öksürük ilaçlarının öksürük için ne kadar faydalı olup olmadığı hala araştırılmaktadır. (12)
Öksürük Belirtileri
Öksürük başlangıcı bir hastalığın tek işareti olabilir veya akciğer, kalp, karın ve sinir sisteminin bazı hastalıklarının belirtileri ile birlikte ortaya çıkabilir. Öksürük nasıl anlaşılır? Öksürük sırasında yaygın olarak görülen belirtilerin bazıları şunları içermektedir:
- Nefes darlığı
- Kolay yorulma
- Hırıltı nefes alma
- Burun akıntısı
- Boğaz ağrısı
- Mide ekşimesi
- Kilo kaybı
- Ateş ve titreme
- Gece terlemeleri
- Yutma sırasında yutma güçlüğü veya öksürük (13)
Öksürük Nedenleri
Öksürük neden olur? Öksürükler akut veya kronik olabilir. Akut öksürük aniden başlar ve genellikle 2 ile 3 hafta sürer. Akut öksürük, en çok soğuk algınlığı, grip veya akut bronşit gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. Kronik öksürükler ise 2-3 hafta sürer. Kronik öksürük nedenleri arasında şunlar bulunmaktadır:
- Kronik bronşit
- Astım
- Alerjiler
- KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı)
- Gastroözofageal reflü hastalığı
- Sigara içmek
- Küçük çocuklarda Krup (laringotrakeal bronşit) gibi boğaz hastalıkları
- Bazı ilaçlar (14)