Francisco Franco ve Adolf Hitler’in binlerce benzerliği vardı; bunların hepsi oldukça karanlıktı ve diktatörlükle ilgiliydi; Ancak diğerlerinin çoğunda ilişki yumurta ve kestane ilişkisiydi. Alman, halkı kendine çeken ve yemek sonrası arkadaşlarıyla ve gazetecilerle sohbet etmekten hoşlanan bir oyuncu olsa da, İspanyol’un praetorian muhafızları onu yavaş konuşan ve oldukça içine kapanık bir adam olarak tanımlıyordu. Bu arada, kayınbiraderinin tükenene kadar yalanladığı bir ifade. Ramon Serrano SuñerMasaya konulan konular onu gerçekten ilgilendiriyorsa sesi kısılana kadar konuşabileceğini bin kez ısrar etti. Meraklı.
1958 yazında ‘Le Figaro’ya verdiği röportaj onu büyülemiş olmalı çünkü gazeteci ve yazar Serge Groussard’a kapsamlı ve özenli yanıtlar verdi. Ve Fransız, fazlasıyla keskin bir tavır sergiledi. İlk olarak, genç yaşı nedeniyle hükümet birliklerine katılamamış, kendini ikna olmuş bir cumhuriyetçi olarak ilan etti. Daha sonra her biri bir öncekinden daha dikkat çekici olan bir dizi soruya başladı. Gerçi belki de en incitici olanı şuydu: “Ekselansları, kendinizi diktatör olarak mı görüyorsunuz?” Bu ikilemin cevabını bu yazıda okuyabilirsiniz.
Ancak bugün İspanyol diktatörün daha askeri yönüne odaklanıyoruz. Çünkü o gün intikamını aldı ve 75 milyon insanın hayatına mal olan çatışmanın kasvetli borazanları Avrupa’da susturulduktan on yıldan fazla bir süre sonra. Toplantı boyunca Franco, 2. Dünya Savaşı’nın geleceğini ve Adolf Hitler’in yaptığı hataları analiz etti. Ona göre Alman Üçüncü Reich’ını kesin yenilgiye mahkum edenler. Bunların arasında Nazi liderinin egomanyası ya da zafere olan aşırı inancı göze çarpıyordu.
Franco konuşuyor
Franco’nun askeri kriterlerine göre Hitler’in büyük hatalarından ilki, zaferle “mutlak bir güvenlik ruhuyla” devasa boyutlarda bir “savaş başlatması”ydı:
«Her savaşın garantisi olmayan bir macera olduğunu unuttum. Her zaman insanın teklif ettiğini ve Tanrı’nın takdir ettiğini söyleyen eski bilgeliği unuttum. “Her dövüşte şansın büyük bir kısmına güvenmek gerektiğini unuttum, bu yüzden bunun nasıl biteceğini yalnızca Tanrı bilebilir.”
Franco’nun deyimiyle ikinci hata, insanoğlunun dış düşmana karşı ölümüne savaşma yönündeki doğal eğilimini göz ardı etmesiydi. “İnsanların psikolojisinden tamamen habersiz” olduğundan, İngiliz gibi toplumların Kriegsmarine’in maruz kaldığı ablukanın yarattığı yoksunlukları aşabilme ihtimalini hesaba katmıyordu.
«İngiliz ruhundan hiçbir şey anlamadı, zorunluluğun neden olduğu mucizeleri asla hesaba katmadı. Ne kadar ölümcül olursa olsun, saldırıya uğrayan uluslara bir savaşta ne pahasına olursa olsun direnme olanaklarının sunulacağını düşünecek kadar hayal gücü yoktu.
Her ne kadar İspanyol diktatöre göre Hitler’in en büyük başarısızlığı, iki yüzyıl önce Napolyon Bonapart’ı kınayan başarısızlıkla aynıydı: Savaşın kısa süreceğine ve Avrupa’nın sadece birkaç ay içinde onun önünde diz çökeceğine inanmak. Bu anlamda haklıydı. İkinci Dünya Savaşı üzerine düzinelerce eserin yazarı olan ve İspanyol Antony Beevor olarak kabul edilen tarihçi ve gazeteci Jesús Hernández, ‘Hitler’in Kısa Tarihi’ adlı çalışmasında Polonya ve Fransa’yı ele geçirdikten sonra Büyük Britanya ile barış imzalamaya çalıştığını doğruluyor. Britanya : «İngiltere’ye birçok teklifte bulundu, ancak Winston Churchill bunu yapmaya istekli değildi. “İkisinin de aynı ırksal kökene sahip olduğuna inandığı için İngilizleri yenmeyi amaçlamadı.”
Franco röportaj sırasında bunu şöyle açıkladı:
«Son olarak, çatışmanın evrenselleşecek noktaya varabileceğine inanmıyordum. Eğer buna inansaydım, kuvvetlerin orantısızlığını düşünürdüm. Dövüşün bedelini tartmamıştı. Kendi ulusunun sınırları hakkında net bir fikri yoktu. Savaşını tam anlamıyla ya da mantıksal olarak hazırlamamıştı. Almanya kısa bir savaşa dikkatle hazırlanmıştı. Uzun bir çatışma için değil. Hitler, SSCB’ye karşı savaşın kısa vadede kaçınılmaz hale geleceği gerçeğini aslında hesaba katmamıştı. Sonunda iki cephede savaşmak zorunda kaldı; bu, savaş makinesinin rasyonel olarak hazır olmadığı bir fırsattı.
Franco’nun ‘Führer’e atfettiği bir sonraki başarısızlık, iyi kalpli Bonaparte’ı yenilgiye uğratıp Elba adasına göndermeye mahkum eden başarısızlıklardan bir diğeriydi: Rus toprakları kadar geniş bir bölgeyi fethetmeye cesaret etmek. «Doğu’da stratejik alanlar oldukça büyüktür. Almanlar bu kadar geniş alanlarda rahatça manevra yapabilecek durumda değildi. Ciddi askeri suiistimal işlendi. “Wehrmacht’ın derinlik cihazı değil, hat cihazı vardı” dedi.
Franco bunu belirtmese de, bu hata 1921’de İspanyol ordusunun Yıllık’ta yenilgiye uğramasına ve Riffianların Melilla’yı neredeyse fethetmesine yol açan şeydi. İspanyol diktatör o günleri Lejyon’un bir üyesi olarak ilk elden yaşadı ve öyle görünüyor ki bu hatanın bir ordu için ne kadar pahalıya mal olabileceğini öğrendi.
Franco son olarak Adolf Hitler’in Alman ordusuna olan aşırı güveninin 2. Dünya Savaşı’nda yenilgiye yol açtığını vurguladı. Sadece bu da değil, sorunlardan birinin ‘Führer’in gerçekte olduğundan daha iyi bir stratejist olduğuna inanması olduğu gerçeğini de etkiledi. “Her zaman Alman askerlerinin üstünlüğüne, kendi askeri dehasına, teknisyenlerinin kararlılıkla dövdüğü silahlara inandı. Etrafındaki askeri liderlerin atom silahlarına güvenleri tamdı.
Diktatör, müttefiklerin iyi çalışmaları sayesinde Nazilerin nükleer bomba kullanamayacaklarını kabul etmesine rağmen bu açıklamaların hiçbirini yalanlamadı. «Anglo-Amerikan bombalamaları, Nazi atom silahlarının tamamlanmasını son anda engelledi. “Hitler zaferin kesinliği içinde yaşadı.”
Sevgi ve nefret
Aşağılamadan sevgiye ve ikincisinden derin kızgınlığın ötesine. Caudillo ile ‘Führer’ arasındaki çalkantılı ilişki sağ ayakla değil, küçümsemeyle başladı. 25 Temmuz 1936’da, İkinci Cumhuriyet’e karşı darbenin üzerinden bir haftadan az bir süre geçtikten sonra Hitler, Franco’nun elçilerinin, orduyu Afrika’dan yarımadaya nakletmek için uçak göndermeleri yönündeki talebini küçümseyerek aldı. “Bu bir savaş başlatmanın yolu değil” dedi. Ancak o zamandan beri, her iki tarafın da kârlı olmasını sağlayan oldukça ilgi çekici bir işbirliğine başladılar.
Bunlardan birine Cumhuriyetçi yük gemilerini batırabilecek ve hükümetin yeniden silahlanmasını önleyebilecek silahlar, tanklar, uçaklar, eğitimli pilotlar ve denizaltılar verildi. Diğeri, gelecekteki savaşlar için bir operasyon alanı ve uzun vadede yarımadada yerleşik paravan şirketler aracılığıyla para. Her ikisine de fayda sağlayan dostluk kısa sürede daha da yakınlaştı. Kardeş çatışmasının sona ermesinden ve İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasından sonra daha canlı bir yazışma sürdürmelerine rağmen. Bu, Fransa’nın Üçüncü Reich’ın eline geçmesinden sonra İspanyolların eski imparatorluğu yeniden canlandırmak veya çatışmadan kaçınmak arasında tartıştığı gerçeğini savunan popülerleştirici Jesús Palacios tarafından eserlerinde doğrulanmıştır.
Mektup mektup, iltifat üzerine iltifat ederek, bizzat görüşme olasılığını değerlendirene kadar pozisyonlara yaklaştılar. Hendaye röportajı böyle şekillendi; Çoğu tarihçiye göre liderlerin her birinin muhataplarının fikrine zıt bir fikirle geldiği bir konferans. Bir yandan Franco, yardımına karşılık Hitler’in kendisine Fas, Cezayir’in bir parçası, Sahra, Gabon ve Kamerun’da daha fazla bölge teklif edeceğine dair kesin bir inançla geldi. Ancak ‘Führer’, Akdeniz ile Atlantik arasındaki doğal geçit olması nedeniyle Kriegsmarine için belirleyici bir yerleşim bölgesi olan Cebelitarık’ı ele geçirmeye çalıştı.
Toplantı, Nazi lideri tarafından Hendaye’ye nakledilen özel bir vagonda (‘Erika’) üç saat sürdü. Kimse pes etmedi. Hitler, Vichy Fransa’sının desteğine ihtiyacı olduğunu bildiğinden, pazarlık kozu olarak kullanabileceği bölgeleri Galyalılara devretmeyi reddetti. Gerginlik o kadar arttı ki, Franco ona Reich’ın İngiltere’deki zaferi konusunda şüpheleri olduğunu açıkladığında, öfkeli ‘Führer’ ayağa fırladı ve ayrılmaya hazırlandı. Ancak Paul Preston’ın ‘Franco’da açıkladığı gibi. İspanya’dan Caudillo, uluslararası bir çatışma yaratmamak için yeniden masaya oturdu.
Orada bulunan diplomatlardan birinin hatırladığı gibi, Hitler küfürler mırıldanarak arabadan ayrıldı. “Bu adamlarla hiçbir ilgimiz yok.” Sonraki akşam yemeğinde Mareşal Keitel, Nazi liderinin “İspanyolların tutumundan pek memnun olmadığını ve görüşmelerin hemen burada bitirilmesinden yana olduğunu” doğruladı. Onun sözleriyle, “Franco’ya çok sinirlendim.” Kısa bir süre sonra ‘Führer’ Mussolini’ye “Bunu tekrar yaşamaktansa iki veya üç dişimi çektirmeyi tercih ederim” dedi. Ferrol’lu adam dışarı çıkmadı, hiç de mutlu değildi. Serrano Suñer’e “hiçbir şey karşılığında savaşa girmemizi istediklerini” ve konumlarını dayanılmaz bulduğunu doğruladı.
Mavi Lig, ikili arasındaki ilişkiyi 1936’daki durumuna döndürmeyi başaramadı. Hendaye’den sonra eleştiriler yaygınlaştı. Örneğin 7 Temmuz 1942’de Hitler, birkaç arkadaşıyla birlikte bir akşam yemeği sırasında Franco’ya saldırdı. «Franco ve arkadaşları, ilk iç savaşlarında faşist İtalya ve Nasyonal Sosyalist Almanya’nın yardımını aldıkları için kendilerini çok şanslı sayabilirler. […] Sonuç, Madre de Dios adlı bayanın müdahalesiyle belirlenmedi. […] ancak Alman general Von Richthofen’in müdahalesi ve ekiplerinin gökten bomba yağdırması.
Franco da onu övmedi. 1958’de ‘Le Figaro’ya verilen röportajda Hitler hakkında soru sorulduğunda, “doğallıktan yoksun” ve “komedi oynayan” “doğallıktan yoksun” “etkili bir adamdı” yanıtını vermişti. Toplantı sırasında İspanyol, “insan, zeka ve yürek sahibi” olması nedeniyle kendisini “Mussolini’ye çok daha yakın” hissettiğini itiraf etti. ‘Führer’den ise Hendaye’den sonra ayrılmıştı.