Kafesteki aslan
Benzer ülkeler arasında büyüdüm – Finlandiya ve Estonya – çünkü çok farklılar. Her iki ülkenin edebiyatı ulusal uyanış sırasında doğdu. O dönemde Fince ve Estonca yazılan literatür, ulusal öz farkındalık açısından önemliydi. Her iki ülkenin aydınları ana dillerinde değil, başka bir dilde eğitildi: Finlandiya’da – İsveç’te, Estonya’da – Baltık Almanlarının üst sınıfı – Almanca. Fince ve Estonca basit yerel ve köylü dilleri olduğundan, edebiyat için uygunluğu sorgulanabilirdi. Her iki ülke de Rusya’ya tabiydi.
Milli destanlarımızın ortak noktaları vardır, aynı zamanda basılmıştır ve sözlü geleneğe dayanmaktadır. Elias Lönnrot tarafından yazılan epos “Kalevala” 1835 yılında Finlandiya’da yayınlandı. Kalevala, Lönnrot tarafından Karelya şairlerinden toplanan malzemelere dayanmaktadır. Estonya’da, Frederick Kreutzwald’ın destanı “Kalevipoeg” daha sonra Frederick Robert Faehlmann’ın eseri temel alınarak yayınlandı.
Sözlü geleneğin kaydedilmesi önemli bir dönemdi, ulusal kimliğin temel taşıydı. O zamanlar Finliler ve Estonyalılar devletsiz insanlardı, ancak kültür ve tarih olmadan da değillerdi. Yenidoğan literatürüne yansıyan kendi dilimiz ve büyük ulusal etkinliklerimiz oldu. Tarihsel ve büyük olaylara sahip milletler, tarihsel ve önemli olayları olmayan milletlerden her zaman daha eskidir. Bu o zamanlar açıkça anlaşılmıştı. Çok geçmeden Finlandiya 1917’de ve Estonya 1918’de bağımsız oldu.
Bağımsız devletler olan bu iki Fince ve Estonya dili, ender Finno-Ugric dillerine aittir. Bağımsızlık olmasaydı, ne edebiyatımız ne de diğer Finno-Ugric halkları gibi, dilimizin bir geleceği olurdu. Bu dil grubunda 20 dil var ve bu dilin konuşan sayısı 23 milyonu buluyor. Yalnızca Fince, Estonca ve Macar dilleri ve edebiyatları iyi durumdadır ve kendi ülkelerinde mevcuttur. Hemen hemen tüm diğer Finno-Ugric halkları Rusya’da yaşıyor. Rusya ise yerli halkların haklarını çok ciddiye almıyor. Bu dillerin çoğu ölmüş veya ölme tehlikesiyle karşı karşıya. Finno-Ugric dilleri, diğer birçok yerli dil gibi, her zaman sömürgecilik tehdidi altında olmuştur. Ulusların birleştirici faktörü tarihsel deneyimdir. Deneyimlerimiz tehdit edici deneyimlerdir.
Finlandiya ve Estonya arasındaki edebi farklılıklar, Estonya’nın bağımsızlıktan ve Finlandiya’nın bağımsızlığından bu yana üç mesleğine yansımıştır. Bu fark, ulusal hafızamızın literatüre nasıl yansıdığına, yakın tarihimizin önemli dönemlerinin değerlendirilmesinde ve ulusal travmalarımıza yansımaktadır. Her halükarda, ortak olan şey, edebiyatımızın politik nedenlerle sosyal olarak analiz edilemeyen konuları ele alma yerimiz olmasıdır. Bu durum halkın yaşam koşuludur.
Fin edebiyat tarihinde Rusya
Sıklıkla şu soru sorulur: Neden Rus İmparatorluğu hakkında bu kadar çok yazıyorum ve neden hep Estonya’nın Sovyet işgali hakkında yazıyorum? Ben de onu Fin geleneğiyle ilişkilendiriyorum. Finlandiya’da tarihi romanlar çok sevilir. Çoğu Finlandiya tarihine aittir. Rusya’nın da burada kalıcı bir etkisi var. Hem ulusal masalımız hem de Sakari Topelius’un “Kayınvalidesi ve yıldızı” Rusya ile bağlantılı. 1893’te yayınlanan hikaye, Finlandiya’dan kaçırılan ve Rusya’da kaçırılan çocukların vatan hasreti ve çocukların hikayesini anlatıyor. Çocuklar evlerinin bahçesindeki huş ağacını, sabahları dallarında şarkı söyleyen kuşları, akşamları dallarından parlayan yıldızı hatırladılar. Çocuklar eve dönmeye çalışırlar ve bir yıllık yolculuktan sonra, küçük bir kuşun rehberliğinde eve gelirler. Bu hikayeTopelius’un akrabalarının başına gelen olaylara dayanıyordu. 1713-1721’de Rusya’nın Finlandiya’yı işgali büyük bir kızgınlığa neden oldu. Sakari Topelius’un dedesi Christopher Topelius, 1714 yılında büyük bir nefretle annesiyle birlikte kaçtı ve bir sığınağa saklandı. Bununla birlikte, Kazaklar çocuğu zorla doğumdan aldı ve onu köle olarak Rusya’ya götürdü. Yıllar sonra çocuk kaçtı, her zaman gün batımına doğru adım attı ve güney Finlandiya’ya geldi. Finlandiya’dan Stockholm’e geçmeye çalışırken tesadüfen annesiyle karşılaştı.Kazaklar çocuğu zorla alıp köle olarak Rusya’ya götürdüler. Yıllar sonra çocuk kaçtı, her zaman gün batımına doğru adım attı ve güney Finlandiya’ya geldi. Finlandiya’dan Stockholm’e geçmeye çalışırken tesadüfen annesiyle karşılaştı.Kazaklar çocuğu zorla alıp köle olarak Rusya’ya götürdüler. Yıllar sonra çocuk kaçtı, her zaman gün batımına doğru adım attı ve güney Finlandiya’ya geldi. Finlandiya’dan Stockholm’e geçmeye çalışırken tesadüfen annesiyle karşılaştı.
Fin edebiyatındaki büyük nefret döneminin bir başka izi de Finlandiya’nın ilk tarihi romanıdır. Yazar Frederica Runeberg, Rus işgali ve sonuçları hakkında “Bayan Catherine Boye ve kızı” adlı bir roman yazdı. Yılların büyük nefreti yansıtan bu eser 1858’de yayınlandı.
Frederick Runeberg’in karısı, milli şairimiz Ludwig Runeberg de tarihimizi edebiyata aktarmakla ilgileniyordu. “Venrikki Stoolin Hikayeleri” şiirini yazdı. Şiirin ilk bölümü 1848’de, ikinci bölümü 1860’ta yayınlandı. Şiir Finlandiya’nın yakın tarihini, Finlandiya savaşını – İsveç’in Rusya’ya karşı sonuçsuz savunma savaşını anlatıyor. “Maamme” (“Ülkemiz” – I.U.) şiirinin ilk şiiri Finlandiya’nın milli marşıdır. Bu eser Fin edebiyatında en çok okunan eserlerden biridir.
Kitap, savaştan zarar gören Finlandiya’nın Rusya’ya ilhakını kabul etmeye hazır Finli yetkililerin ve soyluların hikayesini anlatıyor. Runeberg’e göre, aksine, Fin halkı siyasi liderlikten çok daha fazla vatansever. Kitap sansürlendi, ancak Runeberg kitabı kendi pahasına yayınlamayı başardı. Bundan sonra su tanka girer. Kitap ulusal uyanış çağında ortaya çıktı ve hızla satıldı. Kitap, Kış Savaşı sırasında İncil ve hava savunma broşürleri kadar sattı. Hala Finlandiya’da en çok satan kitap.
Karelya, sanatçılarımız için her zaman önemli bir bölge olmuştur, çünkü Kaleva’nın sözlerinin çoğu Lönnrot tarafından derlenmiştir. Karelya müziği, resim ve kelime sanatı uzun zamandır biliniyor. Bununla birlikte, Finlandiya Karelia’yı Paris Barış Antlaşması uyarınca Sovyetler Birliği’ne kaptırdıktan sonra, Fin edebiyatında yeni bir tür ortaya çıktı – göçmenlik literatürü. Yarım milyon Finli, Karelia’dan Finlandiya’ya kaçıyor. Aynı zamanda Finlandiya Sovyetlere boyun eğmek zorunda kaldı. Göçmen kadın yazarlar eserlerinde güçlü bir Karelya yaratırlar. Finlandiya’nın boyun çizgisini eleştirenler aynı fikirde olmasa da, okuyucular göçmen edebiyatını sevdi. Örneğin, Laila Hirvisari’nin göçle ilgili tarihi romanları, beş milyon Fin’de dört milyondan fazla roman sattı.Kayıp Karelya, Fin edebiyatının ebedi bir parçası olarak kaldı. Karelya ile ilgili kamusal tartışmaların zor döneminde, tarihimizin bu acı noktasını sadece edebiyatla ovaladık.
Finlandiya literatüründe şu ya da bu şekilde Rusya hakkında o kadar çok hikaye var ki, nedenleri artık sorgulanmıyor. Bu konular ve tarihimiz hakkında yazmak için çok zamanımız oldu. Bunun için kendi kurallarımız var. Rusya ve siyaset hakkında her zaman çok sayıda kamuoyu konuşması olmasına rağmen, tarihi romanlar popülerliğini koruyor. Bunun nedeni apaçık ortadadır. Karşılaştırma için, en çok satan çeviri kitaplarının listesine bakalım: çoğu uluslararası üne sahip dedektif hikayeleridir ve bu listede çok az tarihi roman vardır. Finlandiya’da çevrilen kitaplar, yazarlarımızın kitaplarından daha az satıyor. Yazarlarımızın en çok satan kitapları listesinde diğer kuzey ülkeleriyle karşılaştırıldığında polisiye romanlar azınlıktadır.
Finlandiya’da Rusya hakkında nasıl konuşulur
Şimdiye kadar yayınlanan üç romanım Estonya’nın yakın tarihi ve işgal yılları ile ilgilidir. Yıldan yıla bana yöneltilen soruların çoğu değişmeden kalıyor: Neden Estonya’nın yakın tarihi hakkında yazıyorsunuz? Görünüşe göre bunun özel bir nedeni olmalı. İlk romanım 2000’li yılların başında Finlandiya’da yayımlandıktan sonra bu soru çok soruldu ve hala yurtdışında soruluyor. Bazen böyle bir durumla karşılaşıyorum: Estonya’nın yakın tarihi hakkında yazmak Rusya’ya karşı yazmaktır. İlk romanım 2003 yılında yayınlandığında, Finlandiya’daki bazı gazeteciler kitabımın Sovyetlere karşı yazılıp yazılmadığını merak ediyorlardı. Burada boğucu bir olay örneğiyle karşılaşıyoruz.
İtaat, daha güçlü bir devletin, daha zayıf bir devletin iç işlerine müdahale etmesi anlamına gelir. Bu, Sovyetler Birliği’nin resmi çöküşüyle Finlandiya için sona erdi. İtaat meselesi, kamu politikamızı, gazetelerimizi ve hangi filmleri gösterdiğimizi etkileyen sansürde kendini gösterdi. Milli Eğitim Bakanlığı da okullarda, özellikle tarih ders kitaplarında Sovyetler Birliği aleyhine herhangi bir olumsuz yorum yapılmasını engelledi. Sovyetler Birliği hakkında iyi bir açıklama yapabilmek için öğrencilere değiştirilmiş bilgiler verildi, örneğin: Sovyetlerde tarımın kolhozizasyonu tamamen gönüllülük esasına göre yürütüldü; Prag Baharı’ndaki olaylar, hükümetin yasadışı bir şekilde devrilmesi tehdidinden kaynaklanıyordu; Sovyetler Birliği’nin devlet organının işleyişi iyidir ve sosyal sorunlar yoktur. Veya:Baltık devletleri, Kızıl Ordu tarafından Alman işgalinden kurtarıldı ve “Sovyetler Birliği’ne yeni devletler olarak katıldılar.”
Bu nedenle, akranlarımın Estonya’yı ilk kez ergenlik çağında, ana dillerinde ilgili diller hakkında konuşurken duymaları şaşırtıcı değildir. İşin garibi, Finlandiya’nın Sovyet işgalinden önceki ve bugüne kadar en yakın komşusundan bahsediyor olmamız. Komşu ülkede olduğu gibi Sovyet anıtı da böyle çalıştı.
Her milletin, her devletin o kadar büyük olayları vardır ki, tüm milletin yaşam tecrübesine derinden zarar verir, insanları etkiler ve birleştirir. Ukrayna için Holodomor (açlık için), Ermeniler için bu bir katliam, Yahudiler için Holokost, Finliler için Kış Savaşı ve Baltık ülkeleri için sürgün.
Yazarların savaşa tepkisine bakılmaksızın, Finlandiya’da Kış Savaşı hakkında yazılar savaştan hemen sonra başladı. Klasiklerimiz Vainö Linna’nın The Unknown Soldier romanı ve Paavo Rintala’nın çalışmaları bir kitap tartışmasına neden oldu. Ancak Finlandiya’da yayınlanan ve okunan kitaplar yazdılar.
Stalin sonrası Ottepel döneminde, Finlandiya’daki toplama kamplarının literatürü yayınlanmaya başladı. Kitaplar da başarıyla satıldı. Siyasi durumun devamı olarak sansür ve otosansür çerçevesi yeniden daraldı. Sovyetler Birliği’nde olduğu gibi ülkemizde de sansür yıllarca değişmeden kaldı.
Göç edebiyatı
İşgal altındaki Estonya’da durum farklıydı. Sovyet hükümeti, Estonya Cumhuriyeti ile ilgili her şeyin yasaklanması anlamına geliyordu. Finlandiya’nın Bağımsızlık Günü’nde ezberlediğimiz ve hep seslendirdiğimiz Maamme marşını söylediğimizde Estonya bayrağı, marş ve bayraktaki mavi-beyaz renkler ve Bağımsızlık Günü kutlamaları Estonya’da yasaklandı. Finlandiya’da, okuldayken ulusal tarih, Kış Savaşı hakkında konuşurken, Estonya’daki sürgün ve işgal hakkında konuşmak yasaktı.
Bunun yerine, sürgünde işgal ve sürgün bildirildi. Sovyet işgali sırasında kurulan Estonya göçmen merkezleri, Sovyet işgali tarafından kesilip sansürlenen Estonya edebiyatını canlı tuttu. Estonya’dan kaçan kültürel figürler yayınevleri, gazeteler, okullar kurdular ve İsveç veya Kanada’da kitaplar yayınladılar.
Bu kitaplar elbette Sovyet Estonya’ya gelmedi. İsveç’te Eesti Kirjanike Cooperative göçmen literatürüne ek olarak diğer önemli Estonyalı yazarların eserlerini yayınladı. Örneğin hayatı boyunca Estonya’da yaşayan Helmi Ruutli’nin eserleri Aili Helm takma adıyla İsveç’te yayınlandı. Finli bir çift olan Anu Marttila, yazarın bir Sovyet hapishanesindeki hayatı hakkındaki “Kuradil ei ole varju” adlı belgeselini Tallinn’den Helsinki’ye ve oradan da İsveç’e aktarmayı başardı.
1944 ve 1990 yılları arasında, 75 göçmen yazarın 267 romanı ve 181 şiir koleksiyonu ve 90 yazarın 151 anısı Estonya dışında Estonya’da yayınlandı.
Bu kitapları ilk okuduğumda çok iyi hatırlıyorum. İşgal ve sürgünle ilgili olanlar gibi kitap veya dergi şeklindeki Estonca metinler mucizevi görünüyordu. Ondan önce, gerçekten bir karşılaştırma nesnem yoktu. Sovyet Estonya kitapçılarında Estonya’daki tehcirlerle ilgili bir kitap bulamadım. Sovyet Estonya’da, ülkenin tarihsel hafızası sözlü geleneğe dayanıyordu ve biz ona güveniyorduk.
Bireyden halka
Bağımsızlık döneminde, Estonya’da biyografi patlaması başladı. Yakın geçmişe değer veren anılar, otobiyografiler ve bilimsel literatür yaygınlaştı ve bireysel deneyimler halka açıldı. Bağımsızlık, hem yazılı dilden hem de kamusal ifade özgürlüğünden ve ayrıca Sovyet sansürü ve propagandasından kurtulmak anlamına geliyordu. Yakın geçmişin olayları hakkında kendi adlarıyla değil, üstü kapalı, örtük sözlerle açıkça konuşma fırsatı vardı. İşgal hakkındaki düşüncelerini ifade etmek, kalplerini boşaltmaktı – sömürgecilik ve sömürgecilikten dil aracılığıyla kurtulmaktı. Bağımsızlık dili olan yeni bir dil tanıtıldı. Onlarca yıldır yasaklanmış ifadeler geliştirilmeye başlandı. Sözlü tarihi anıların yazıya dönüşü, Kalevipoeg’in yazımı ile bir tesadüftü.
Estonya’da yayınlanan biyografik makaleler ve anılar en popüler edebi tür olmaya devam ediyor. Tarihsel romanlar bu popülerliğe ulaşamaz.
1993 yılında Rusya işgalini tanıdı. Sonra durum yavaş yavaş gerginleşti. 1990’lardan beri tarih, Baltık devletlerine karşı bir bilgi savaşının merkezi olmuştur. Baltık ülkeleri hala kendi tarihlerini yazma hakkı için mücadele etmek zorunda. Putin iktidara geldikten sonra mücadele daha da heyecanlı hale geldi. Moskova sürekli olarak Estonya’nın işgalini reddetti. Bağımsızlık bir anormallik ve bir istisnadır.
Zencilerin altın çağında Finliler, Lenin’i bağımsızlık garantisi olarak görüyorlardı. Bize, bağımsızlığın bize Lenin tarafından verildiğini Sovyet hükümetini hatırlattılar. Putin’in kişisel yaşam öyküsü, Moskova’nın Estonya kompleksini daha da güçlendirdi. Bunun Putin’in kendi biyografik hikayeleri için doğru olup olmadığını bilmiyoruz, ancak kamuoyuna sabotajla mücadele kampanyasında yer alan bir NKVD görevlisinin – Putin’in babası – Estonya’daki operasyonları sırasında Estonyalılar tarafından sıcak bir şekilde karşılanmadığı söylendi. Babasının Estonyalılardan yemek istediği ve lanetli Estonyalıların adamı Almanlara sattığı söylenir. Bu durumda mantıksız noktalardan dolayı gerçekten olup olmadığını söylemek imkansızdır. Ancak bu söylentiler Estonya halkını babasına hain olarak tasvir ediyor.Bu, Moskova ile Estonya arasındaki nefret için mükemmel bir temel sağlıyor. Putin’in yakın çevresinde Sovyet Estonya’da zaman geçiren başka insanlar da var. Başlarına da benzer olaylar oldu ve kamuoyu bu konuda bilgilendirildi. Bu tür kişisel deneyimlerin devlet adamları tarafından aniden paylaşılması, bu söylentilerin Rusya’nın kendi kurumları tarafından yayıldığına dair şüpheleri artırıyor. Bu tür olaylar, Rusya’nın Estonya’ya karşı bir bilgi savaşı hazırlıklarının bir parçasıdır.Bu tür olaylar, Rusya’nın Estonya’ya karşı bir bilgi savaşı hazırlıklarının bir parçasıdır.Bu tür olaylar, Rusya’nın Estonya’ya karşı bir bilgi savaşı hazırlıklarının bir parçasıdır.
Putin’in kişisel efsanelerine göre NKVD gururlu bir ajanslar ağıdır ve Estonya için NKVD bir işkence örgütüdür.
Ret eksikliği
Sürgünün ne olduğunu bilen veya bilmeyen birçok ülkede kitaplarım hakkında konuştum. Açıkladıktan sonra, insanlar konuşmanın ne hakkında olduğunu çabucak anlar. Sürgünler ve Kış Savaşı belli bir tarihe ve belli bir coğrafyaya sahip somut olaylardır.
Teslimiyet dönemi ağırlığı ile dikkat çeken siyasi bir durumdur. Finlandiya dışında bu çok az biliniyor ve başlarına gelmediği için sadece siyasi bir çözüm olarak görülüyor. Ancak Ukrayna’daki savaşta bunu Ukrayna için bir çıkış yolu olarak tavsiye edenler bile var. Bu danışmanlar Finlerin fikrini sormadılar ve bu tavsiyeler Finlandiya’nın kendisi tarafından verilmedi. Araştırmacı Mika Aaltola, boyunlu Finlandiya’yı hayvanat bahçesinde tutulan bir aslanla karşılaştırıyor: İyi görünüyor, ancak yaşam koşulları çok sorunlu.
Nitekim, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Finlandiya, Estonya kadar Rusya ile ilgili kamu kuruluşlarının kullanımı için yeni bir dil ve terim yaratmayı gerekli görmedi. Bu nedenle, kamuoyunun Rusya’ya yönelik söylemi, darbe sırasında olduğu kadar hala kırılgan.
Finlandiya’da hiç kimse Estonya’da Sovyet gerçekliğini yansıtan dil ve ifadelerin yaratılışını bilmiyor.
Sovyet döneminde, Estonya’da bireysel tarihlerin toplanmasına ulusal önem verildi. Bunun aksine, Finlandiya’da boyun eğme dönemine ait bireysel deneyimlerin toplanmasına hiç dikkat edilmedi. Tabii ki, savaşın anıları Finlandiya’da değerlidir ve bunlar, örneğin akşam gazetelerinde “Ulus Mücadele Ediyordu” başlıklı ek olarak verilir. Başlık, mücadelenin kime karşı yapılacağını belirtmiyor. Örneğin, “Rusya’ya karşı savaşırken” eklenmesi olası değildir, çünkü “Rusya” ve “karşı” sözcüklerini içerebilir. Bilinçaltı, Rusya’nın bu sözlere öfkeleneceğinden şüphelenebilir.
Finlandiya son zamanlarda seçimler yaptı. Eski söylemlerden bahsediliyordu. Finlandiya’nın en büyük partisi olan Sosyal Demokratlar ve Keskusta (Merkez – İÜ) liderleri televizyonda Rusya’nın tehdit olarak adlandırılamayacağını söyledi. Bununla birlikte, örneğin transponder olmadan uçan Rus uçakları bir tehdittir. Finlandiya’ya karşı hibrit bir savaş için de önlemler alınıyor.
Estonya’da siyasetçilerin Sovyet söylemini kullandıklarını hayal etmek çok zor ve yapsalar bile, herkes nereden ödeme aldıklarını biliyor. Fin siyasi çevrelerinde ise, sanki adam kayırma dönemini ve toksisitesini bilmiyormuş gibi, Sovyet propagandasının ürünü olan dikkatsiz ifadeler kullanıyorlar.
Dil bir karar ve seçimdir
Dil yaşayan bir araçtır. Modası geçmiş çeşitli hakaretler veya ifadeler nedeniyle politik olarak hatalı. Örneğin, bugün iltifatlar, eşitlik hakkını ihlal eden bir güç kullanma aracıdır. Birçok ırkçı ifade de günlük dilimizden kaldırılmıştır. Milletler ve diller, hangi dili kullanacaklarına kendileri karar verebilir. Dil gerçekliğimizi şekillendirir. Dil onu yaratır. Dil, değer çevremizi şekillendirir ve bize neyi onaylayacağımızı söyler.
Rusya ve Sovyetler Birliği sözlü gerçeklik yaratma yeteneğine sahipti ve hâlâ da öyledir. Basılı kelimenin görevi, bir seçim yapmak, tamamen kurgusal bir gerçeklik yaratmaktı. Sovyetler Birliği’nin tarihi bu kurallara göre yazılmıştır. Yazara düzenli olarak güncellenmiş bir kelime listesi sağlandı. Bu listeler, örneğin Estonya Demokratik Cumhuriyeti veya Amerika Birleşik Devletleri hakkında bilgi için gerekli ifadeleri ve epitelleri içeriyordu. Yalnızca Sovyetler Birliği’nin olumlu yönleri ile Estonya Demokratik Cumhuriyeti’nin ve ABD’nin olumsuz yönlerinin birleştirilmesi gerekiyordu. Rusya, son zamanlarda Baltık ülkelerine karşı Ukrayna’ya karşı böyle bir dil savaşı yürütüyor. Bu şekilde, mevcut Rus hükümeti, kendi hükümetlerine destek sağlamak için vatandaşların zihninde bir düşman imajı yaratmaktadır. Uzun vadeli boyun politikası,Finlandiya’nın Rusya’yı doğru şekilde değerlendirme yeteneğini zayıflattı. On yıllar boyunca Finlandiyalı gazeteciler, yayıncılar, liderler ve politikacılar Rusya hakkında bir kelime seçmenin sonuçları üzerinde kafa yordular.
Boyun eğdirme döneminde Finlandiya, dillerde ve ders kitaplarında yer alan örtmece sözcükler yardımıyla halkının bilinçaltını Sovyetler Birliği hakkında uygunsuz ifadeler geliştirilemeyecek şekilde şekillendirdi. Halk arasında bu davranışın sonuçları bilinçli olarak analiz edilmediğinde ve büyük ölçekte düzeltilmediğinde, teslimiyet yine de bir gerçeklik yaratır.
Kamusal dilimiz hala alacakaranlık. Edebiyatımız önemli olmadığı için önemli değil. Ülkenin etrafındaki gerçeklik ve ülkenin resmi konumu, kişinin kendi deneyimine ve adalet kavramına uymuyorsa, sonuç olarak, kendi deneyimlerinin gerçekliğine ve meşruiyetine inanmaz. Bu milleti zayıflatır. Herkesin bir deneyim aynasına ihtiyacı vardır, bu yüzden anadillerinde okuyabilecekleri ulusal literatüre ihtiyaçları vardır.
İtaatkar Finlandiya, Sovyetler Birliği’nin bir başarı öyküsüdür. Sovyetler Birliği’nin sınır komşusuyla dostluk kurabileceğini dünyaya göstermek için bir vitrin oldu. Ancak ülkemiz her zaman Sovyet kontrolü altındaydı. Bu projenin başarısı nedeniyle, modern Rusya başka ülkelere boyun eğmek istiyor. Milliyetçi Alexander Dugin’e göre tüm Avrupa bastırılmalı.