Sürücüsüz araçların işlek caddelerimizde bir aşağı bir yukarı gidip geldiği bir gelecekte, trafik ışıklarına dördüncü bir renk eklenebilir.
Bu noktada Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, otonom taşıtların trafik akışını akıllıca yönetmesine dayanan beyaz trafik ışığı sistemini öneriyor. Bu sayede hem trafik sıkışıklığı seviyesinin hem de genel yakıt tüketiminin azaltılabileceği öngörülüyor.
Kendi kendini süren otomobil ve kamyonların beyaz trafik lambasına 'bakmaları' gerekmeyecek, çünkü onunla kablosuz olarak iletişim kuracaklar. Ayrıca bu beyaz ışık insan sürücülere ve yolculara kavşakta ilerleyen sürücüsüz araçların liderliğini takip etmeleri gerektiğine dair bir işaret görevi görecek.
Beyaz ışık projesi otonom taşıtların bilgi işlem gücüne dayanıyor
İnşaat mühendisi Ali Hajbabaie, "Kırmızı ışıklar dur, yeşil ışıklar git anlamına gelmeye devam edecek. Beyaz ışıklar ise insan sürücülere sadece önlerindeki aracı takip etmelerini söyleyecek" diye açıklıyor.
"Trafik kavşakları için önerdiğimiz ve 'beyaz faz' olarak adlandırdığımız bu konsept, otonom araçların bilgi işlem gücünden yararlanıyor."
Sistem şöyle işleyecek: Otonom araçlar birbirleriyle ve kavşaklardaki trafik ışıklarıyla belirli bir menzil dahilinde iletişim halinde olacak. Bu da trafik akışını daha verimli ve akıllı bir şekilde koordine etmelerini sağlayacak. Örneğin, daha fazla aracın bulunduğu yollara öncelik verilecek ve en uygun hızlar konusunda tavsiyelerde bulunulacak.
Karışımdaki insan sürücüler, beyaz ışık aracılığıyla önlerindeki aracın liderliğini takip etmeleri konusunda bilgilendirilecek: Sürücüsüz araç durursa dur, devam ederse devam et. Bir kavşaktaki otonom taşıt sayısı belirli bir eşiğin altına düştüğünde ise, trafik ışıkları klasik kırmızı, sarı ve yeşil seçeneğine geri dönecek.
Trafik kaynaklı gecikmeler yüzde 40 ila 99 oranında azaltılabilir
Oluşturulan simülasyon modellerinde, sürücüsüz araçların kendi başına trafik akışını iyileştirdiği ve beyaz faz uygulandığında bunun daha da iyiye gittiği tespit edildi. Dahası, beyaz faz kullanımının yakıt tüketimini azaltmada olumlu etkileri olduğu saptandı.
Yapılan simülasyonlarda bir kavşaktaki otonom taşıt yüzdesi ne kadar yüksekse, trafiğin o kadar hızlı hareket ettiği ve trafik kaynaklı gecikmelerin yüzde 40 ila 99 oranında azaldığı görüldü.
Hajbabaie, "Trafik akış kontrolünün bir kısmının otonom taşıtlara verilmesi, mobil kontrol yaklaşımı olarak adlandırdığımız nispeten yeni bir fikir. Bu yaklaşım sürücüsüz araçları içeren herhangi bir senaryoda trafiği koordine etmek için kullanılabilir'' diyor.
"Beyaz ışık konseptini kavşaklara dahil etmenin özellikle önemli olduğunu düşünüyoruz çünkü bu konsept insan sürücülere neler olup bittiğini anlatıyor, böylece kavşağa yaklaşan sürücü ne yapması gerektiğini önceden biliyor."
Araştırmacılar, bir kavşaktaki otonom araç sayısı yüzde 30'un üzerine çıktığında, iyileştirmelerin daha etkili hale geldiğini belirtiyor. Trafikteki araçların yüzde 70'inin otonom taşıt olması durumda, kavşak tam otomatik beyaz faz modunda çalışabilir.
Limanlarda kullanılmak üzere bir pilot proje uygulanabilir
Henüz böyle bir sistemi uygulayacak teknolojiye sahip değiliz, ancak çalışmalar her geçen gün hız kazanıyor. Bu proje, aynı araştırmacılar tarafından 2020 yılında yapılan ve trafik akışının kavşağa bağlı merkezi bir bilgisayar tarafından kontrol edildiği bir önceki araştırmanın üzerine inşa edildi. Burada gerekli bilgi işleme süreci sürücüsüz araçların kendisi tarafından yönetilebilir.
Elbette her yol kavşağını yenilemek zaman ve para gerektirecek, ancak araştırmacılar beyaz faz fikrinin bazı yönlerinin nispeten kolay bir şekilde uygulanabileceğini düşünüyor. Belirli alanlarda yapılacak test çalışmaları bir sonraki adım olabilir.
Hajbabaie, "Trafik akışının özellikle önemli olduğu limanlar yüksek yoğunluklu ticari araç trafiğine sahip" diyor. "Ticari araçlarda otonom taşıtların benimsenme oranının daha yüksek olduğu görülüyor, bu nedenle liman trafiğine ve ticari taşımacılığa fayda sağlayabilecek bir pilot proje uygulanabilir."
Araştırma IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems dergisinde yayımlandı.
Kaynak: Science Alert, Ceyda Yetim yerelleştirdi.