ABD'de Hakan Atilla'nın sanık olarak yargılandığı, Reza Zarrab'ın ise tanık olduğu jürili duruşmanın 8’inci günü başladı. Tanık Reza Zarrab’ın ifadesi dün son bulmuştu. 7 gün ifade veren Zarrab’ın ardından bu kez kürsüye yeni tanık, avukat ve eski CIA direktör yardımcısı David Cohen geldi. Cohen savcı ve Hakan Atilla'nın avukatının sorularını yanıtladı.
Cohen daha önce Hazine Bakanlığı'nda çalıştı; ondan önce de Terör ve Mali İstihbarat Müsteşarı olarak görev yaptı. Cohen dünkü duruşmada, Terör ve Mali İstihbarat Müsteşarı olarak görev yaptığı dönemde Halkbank'la ilgili bilgi edindiğini söyledi. Cohen, OFAC'ın (ABD'nin yaptırımlarını uygulayan Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi) nasıl çalıştığını ve kurumun uyguladığı düzenlemelerin yapısını anlattı. Cohen, Halkbank yetkilileriyle 2014’te Ankara'da ve İstanbul'da bir araya geldiğini söylemiş ve Türkiye ile İran arasındaki ticarette asıl olarak kullanılan banka Halkbank'tı” demişti.
CIA’CI TANIKTAN HAKAN ATİLLA İDDİASI
Bugünkü duruşmada avukat David Cohen ifade vermeye devam etti. Cohen, İran'ın yaptırımları atlatmak için "aldatıcı uygulamalara" başvurduğunu Hakan Atilla'ya bildirdiğini öne sürdü. “Esasen, yaptırımları atlatanlarla mücadele etmenin yolu, kimlerle iş yaptığınızı bilmekten geçer” diyen Cohen, Halkbank'ın - sadece Türkiye'de değil, aynı zamanda dünyanın diğer yerlerinde - birlikte çalıştığı tek banka olmadığını iddia etti. Cohen, IEEPA'dan (Uluslararası Acil Ekonomik Güç Yasası) ve bu yasa kapsamındaki cezalardan söz etti. Jüri üyelerine bir mektup gösterildi. 14 Mart 2012 tarihinde Cohen'in ABD Hazine Bakanlığı'ndaki ofisinde bir toplantı düzenlendi. Cohen, “Hatırladığım kadarıyla, Atilla ve Aslan ile yaptık toplantıyı” dedi. Cohen, Hazine Bakanlığı'ndan başka kimlerin katıldığını hatırlamadı.
SAVCI ALTINLARI SORDU, COHEN İSE…
11 Aralık 2011'de ABD Kongresi, İran'dan petrol ithalatını azaltmak amacıyla, düzenlemelerde bazı değişikler getiren bir askeri ödenek tasarısını (NDAA olarak da biliniyor) onayladı. Cohen, bahsettiği toplantıda Atilla ve Aslan'la bu yeni yasayla ilgili konuştuklarını söyledi. Cohen, “Başka konuları da ele aldığımıza eminim ama o konular neydi, hatırlamıyorum” ifadelerini kullandı. Cohen, “Bazen Atilla ve Aslan, Türkiye ile İran arasındaki coğrafi, kültürel ve tarihsel bağlara dikkat çekerek, iki ülke arasında ‘sağlam’ bir ticaret olduğunu söylüyordu. Yani, yaptırımları uygulamanın zorluklarını açıklamak amacıyla” ifadelerini kullanarak, insani nitelikteki ticaretin kolaylaştırılmasından da bahsettiklerini anlattı. Savcı, Atilla ve Aslan'ın altın ticaretinden hiç bahsedip bahsetmediğini sordu. Cohen, bu konunun "sık sık" gündeme geldiğini öne sürdü.
Savcı Cohen’e bazı görseller gösterdi ve bir sonraki görsele geçilmesini söyledi. Cohen, 2012'nin Eylül ayında Türkiye'de Halkbank'ı ziyaret ettiğini belirtti. Savcı, altınla ilgili olarak neler konuştuklarını sordu. Cohen, ABD'nin yeni yaptırım sisteminden ve İran'ın bu sistemi atlatmak için neler yapmaya çalışacağından bahsettiklerini iddia etti. Cohen, Halkbank yetkililerinin, ABD'nin İran yaptırımlarını uygulamak istedikleri ve bunu yapabilecekleri konusunda kendisine güvence verdiğini söyledi. Oturuma kısa bir ara verildi.
TANIK COHEN’DEN ALİ BABACAN’LA İLGİLİ DİKKAT ÇEKEN İFADELER
Yeni bir delil sunuldu. Delil; Cohen'in Aralık 2012'de Aslan'a gönderdiği bir mektup. Dönemin Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın adı, yaptırımları düzenleyen yetkilileri "rahatsız" eden işlemlere ilişkin bir delilde geçti. Cohen, Babacan'ın kamuoyuna, İran'a yönelik yaptırımları delme konusunda açık ifadelerin yer aldığı açıklamalar yaptığını iddia etti. Cohen, “Başbakan yardımcısı, Türkiye'nin yaptırımlarımızı açıkça ihlal eden uygulamalara karıştığını açık açık ilan etmişti. Çok kaygılıydım ve sanırım son derece sert bir uyarıda bulundum...” ifadelerini kullandı. Bu ifadeler, Cohen'in, Babacan'ın o dönemki açıklamalarına ilişkin ifadesinden. Delilde sözü edilen mektuptan değil.
Cohen, Halkbank ile yaptıkları görüşmelerde, insani yardımların ABD'nin yaptırımlarının kapsamında olmadığı konusunun sık sık gündeme geldiğini söyledi. “Biz insani nitelikteki ticareti engellemeye çalışmıyoruz” diyen tanık Cohen, Halkbank ile Woori Bank ve Kore Sanayi Bankası hakkında konuştuklarını anlattı. Cohen, “Yani, Woori Bank konusunda endişeliydik” dedi.
Cohen, Aralık 2013'te Türkiye'yi bir kez daha ziyaret ettiğini söyledi. Bu kez, Halkbank'tan herhangi biriyle görüşmemiş, çünkü o dönem Türkiye'de "kolluk kuvvetlerinin yürüttüğü önemli işlemler" nedeniyle ziyareti çetrefilli hale gelmiş.
Cohen daha sonra Halkbank'ın isminin telaffuzu epey zor olan (Ali Fuat Taşkesenlioğlu) yeni genel müdürüyle görüştüğünü söylüyor. Cohen, "O toplantıda Zarrab hakkında konuştuk" dedi. Savcı, Cohen'in orada Zarrab hakkında neler sorduğunu öğrenmek istedi. Cohen, tam olarak hatırlamadığını, ancak genel olarak Halkbank'ın Zarrab'la nasıl bir ilişkisi olduğunu öğrenmek istediğini ifade etti. Cohen, "Zarrab hakkında olabildiğince çok şey öğrenmek" istediğini anlattı.
Soru: Bu endişelerinize karşılık tatmin edici yanıtlar aldınız mı?
Cohen: (uzun bir müddet duraksıyor) Bu soruya sanırım "pek sayılmaz" diye yanıt verebilirim.
Cohen aldığı yanıtların güven verdiğini söyledi. Halkbank'takiler Hazine'nin kaygılarının farkında olduklarını, bu kaygıları doğuran bilgilerden haberdar olduklarını söylemişti. Cohen yine de tatmin olmadığını, işin kontrol altında olmadığına dair yeni bilgiler aldığını ifade etti.
Savcı: Başka sorum yok.
Savunma avukatlarının çapraz sorgusu başlayacak. Atilla'nın avukatlarından Victor Rocco, Cohen'e sorular yöneltiyor.
Rocco: Hakan Atilla ile hiç bire bir görüştünüz mü?
Cohen: Sanmıyorum.
Rocco: Hazine'den başka kişilerle birlikte görüştünüz onunla. Atilla'nın yanında da Halkbank yetkilileri vardı.
Cohen: Doğru.
Cohen, görüşmelere "kimi zaman" ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkilinin de katıldığını söyledi.
Rocco: Halkbak'ın bir hukuk departmanı olup olmadığını biliyor musunuz?
Cohen: Sanırım var.
Ancak Cohen, Halkbank'ın hukuk bölümüyle herhangi bir teması olduğunu hatırlamadı. Büyük bir banka olduğu için hukuk departmanının da olduğunu varsaydığını söyledi.
Soru: ABD kurumları genelde yabancı kurumlardan daha fazla avukat istihdam eder.
Cohen: Genel olarak, bunun doğru olduğu söylenebilir.
Rocco, ABD'nin İran yaptırımlarının, yabancı bankaların işlemlerini kapsayıp kapsamadığını sordu.
Cohen: Bu karmaşık bir soru.
Rocco: Elbette, Hazine Bakanlığı'nın yetki sınırı ABD bankalarını kapsıyor, değil mi?
Cohen: Evet.
Rocco'ya göre Cohen, daha önce ABD'nin yaptırımlarının ABD sınırları dışında geçerli olmadığını söylemişti.
Savunma, Cohen'e, bu yöndeki açıklamasına ilişkin belgeler sundu.
Rocco, toplantıların amacının ne olduğunu soruyor?
Soru: Bu toplantıların amacı soruşturma yapmak mıydı?
Cohen, toplantıların hem bankalara eğitim vermek, hem de bilgi toplamak amacıyla yapıldığını söyledi. Cohen, bu toplantıların yapıldığı dönemde soruşturma yürütmediğini belirtti.
Rocco, yaptırıma tabi faaliyetler nedeniyle bir kovuşturma veya işlem yapılıp yapılmadığını sordu.
Cohen: Evet.
Rocco, örnek vermesini istedi.
Cohen, BNP Paribas ile ilgili kovuşturmayı örnek verdi.
Rocco, söz konusu davada, birincil yaptırımların mı, ikincil yaptırımların mı ihlal edildiğini sordu.
Cohen, davanın birincil yaptırımlarla ilgili olduğunu söyledi.
David Cohen ifadesinde, Aralık 2013'teki ziyaretinde İstanbul'un "korkunç" trafiğinde 4 saat beklediğini anlattı. Reza Zarrab'ın böyle bir sorunu yoktu. Cohen, ziyaretten bir sonuç alamadığını, çünkü Süleyman Aslan'ın o sırada tutuklu olduğunu söyledi.
Soru: Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını kabul etti mi?
Cohen: Bu çok karmaşık bir soru.
Cohen, Türk yetkililerin bu konuda farklı farklı görüşleri olduğunu söyledi.
Soru: (Halkbank'a) hiç olan bitenden şüphelendiğinizi söylediniz mi?
Cohen, "şüphelenmek" kelimesini kullanıp kullanmadığını bilmediğini söyledi.
Cohen, söylediklerini kelimesi kelimesine hatırlamadığını, ama Türkiye'den İran'a altın ihracatında artış gördüklerini söylediğini belirtti. Cohen yaptırımların uygulanması konusunda kaygı duymasının başka nedenleri de olduğunu ancak bunları paylaşmaya hazır olmadığını söyledi.
Cohen, bu konuyu Atilla ile görüştüğünü aktardı. Cohen, "2013 baharında Türkiye'de yaptığımız toplantıda Atilla ile bunu konuştuğumuzu hatırlıyorum" dedi.
Cohen, bu konuyu Atilla ile görüştüğünü aktardı. Cohen, duruşmada, "2013 baharında Türkiye'de yaptığımız toplantıda Atilla ile bunu konuştuğumuzu hatırlıyorum" dedi.
Cohen'in ifadesine göre, Atilla, ABD yaptırımları konusunda "sağlam bir uygunluk görevi taşıdıklarından emin olmalıyız" demişti.
Soru: Atilla ile görüşmelerinizde, bu konuda daha özenli davranılması için bankanın atabileceği adımlar konusunda hiç belli tavsiyelerde bulundunuz mu?
Cohen, tam olarak ne söylediğini hatırlamadığını ancak bu konunun gündeme geldiğinden emin olduğunu söyledi.
Rocco, Cohen'in Mayıs 2013'te ABD Temsilciler Meclisi'ndeki Dış İlişkiler Komitesi'ne verdiği ifadeyi gösterdi. Bu belge de delil dosyasına eklendi.
ABD’NİN ADAMI 17-25 ARALIK’TA TÜRKİYE’DEYMİŞ
Cohen, duruşmada Aralık 2013'teki tutuklamalar esnasında Türkiye'de olduğunu söylüyor. Reza Zarrab mevzusunu da aynı yıl duyduğunu belirtti.
Cohen n, "Sanırım, onun büyük bir altın tüccarı olduğundan şüpheleniyorduk" dedi. Ancak o tarih itibariyle Zarrab hakkında e bildiklerini "kesin biçimde" tarif edemeyeceğini söyledi.
Çeviri: Sebla Küçük
DAHA ÖNCEKİ DURUŞMALARDA NELER OLUŞTU
Birinci Gün: Tanık olarak "(ABD ile) işbirliği yapmak sorumluluğu kabul etmek ve cezaevinden çıkmak için en hızlı yoldu" sözleriyle ifade vermeye başlayan Reza Zarrab, ilk jürili duruşmaya ayağında kelepçe ve mahkum kıyafetiyle getirilmişti. İlk günkü ifadesinde, eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan’a 45-50 milyon Euro rüşvet verdiğini söyleyen Reza Zarrab, Aktif Bank'ta hesap açmasına eski AB Bakanı Egemen Bağış'ın yardımcı olduğunu ifade ederek, "Aktif Bank Genel Müdürü ile görüşmeden sonra hesap açtım, günlük 5-10 milyon euro işlem hacmiyle açıldı" şeklinde konuşmuştu.
İkinci Gün: Reza Zarrab ikinci duruşmada, para trafiğinin nasıl olduğunu anlatmıştı. İkinci jürili duruşmaya koyu renk takım elbise ile gelen Reza Zarrab, yine eski Bakan Zafer Çağlayan ve Halk Bank Genel Müdürü Süleyman Aslan’a verdiği rüşvetlerden söz etmişti. “Dönemin başbakanı Erdoğan ve hazine müsteşarlığı... Bu ticaretin başlatılması için talimat vermişti” iddialarından bulunan Reza Zarrab, “Başbakan Erdoğan ve Babacan İranla işlemlere (altın ticareti) yardım edilmesi için Vakıfbank ve Ziraat Bankasına şahsen talimat verdiler” ifadelerini kullanmıştı.
Üçüncü Gün: Üçüncü jürili duruşma geçen Cuma günü yapıldı. Duruşmada bu kez Yargıç Berman’ın “delillerle” ilgili çıkışı ve bir jüri üyesinin duruşma sırasında uyuması damga vurmuştu. Yargıç Berman, sunulan telefon kayıtlarından birinde geçen konuşmaların çok geniş bir etki alanı olduğunu, bu nedenle "yargılamanın bütünlüğünün sağlanması" açısından savcılar bu kaydı kabul etmeden önce kaydın doğruluğunun ispatlanması gerektiğini söylemişti. Yargıç Berman Cuma günkü duruşmada, uyuyan jürinin bundan sonra duruşmalara katılmayacağını açıklamıştı. Berman, "Bence salonda olan bitenleri izleyemeyen bir jüri görevini yerine getiremez" ifadelerini kullanmıştı. Yargıç Berman, söz konusu jüri üyesinin 2 gündür duruşmaların büyük kısmını uyuyarak geçirdiğini söylemiş ve "Çok iyi bir adama benziyordu. Epey de derin uyudu" demişti. 6 yedek kişiden biri, bu jüri üyesinin yerini alacak. Duruşmada Reza Zarrab’ın eski İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecad'a yazdığı mektup ortaya çıkmıştı. Zarrab ise ifadesinde, sahte nakliye evraklarının nasıl gerçek gibi gösterileceği konusunda kilit bilgileri tutuklu sanık Hakan Atilla'dan öğrendiğini iddia ederek, Halk Bank eski Genel Müdürü Süleyman Aslan hakkında da rüşvet iddialarında bulunmuştu. Duruşmada Zarrab’a eski İçişleri Bakanı Muammer Güler’in fotoğrafı gösterilmişti. Zarrab daha önceki duruşmada da Güler'in oğlu Barış Güler'e 100 bin dolar rüşvet ödediğini söylemişti.
Dördüncü Gün: Pazartesi günkü dördüncü duruşmada Reza Zarrab’ın çapraz sorgusuna geçildi. Zarrab, savcının sorularını yanıtladı. Altın ticareti ve hayali gıda ticaretine ilişkin ifade veren ve soruları yanıtlayan Reza Zarrab, sanık Hakan Atilla hakkında da iddialarda bulundu. Eski Halk Bank Genel Müdürü Süleyman Aslan’la ilgili rüşvet iddialarını duruşmada yineleyen Reza Zarrab, dinletilen ses kayıtlarını da doğruladı.
Beşinci Gün: Zarrab 5 Aralık tarihli beşinci duruşmadaki çapraz sorgusunda da dikkat çeken ifadeler kullanmıştı. Sanık Hakan Atilla’nın kendisinden hiçbir zaman rüşvet istemediğini ve kendisinin de Atilla’ya hiçbir zaman rüşvet vermediğini söyleyen Reza Zarrab, “Evet, (yalan söylemenin) ABD'de hapisten çıkmanın en hızlı yolu olduğunu söyledim” demişti. Zarrab’ın FBI’la yaptığı anlaşmaya ilişkin, “Ancak (yaptığınız anlaşmaya göre) bundan daha fazlası gerekiyor. ‘Başkaları’ hakkında soruşturma ve yargılama süreçlerine ciddi destek sağlamak gibi. Bu doğru mu?” şeklinde soruda geçen “başkaları” ifadeleri de dikkatlerden kaçmadı. Zarrab, FBI ile yaklaşık 12 toplantı yaptıklarını ifade de etti.
Altıncı Gün: Tanık Reza Zarrab, sanık Hakan Atilla’nın tutuklandığını duyunca şoke olduğunu söyledi. Duruşmada Hakan Atilla’nın Halkbank’taki odasına dahi hiç gitmediğini ifade eden Reza Zarrab’a, eşi Ebru Gündeş ve Türkiye’de yaşadığı hayatla ilgili sorular yöneltildi. Zarrab, 10 Nisan 2013 tarihinde Hakan Atilla'ya hayali gıda işiyle ilgili yalan söylediğini kabul etti. Atilla'nın, bu düzeneğin sahte olduğundan habersiz olduğu ortaya çıktı.
Yedinci Gün: Tanık Reza Zarrab’ın ifadesi dün sona erdi. İfade verdiği yedinci gün de Zarrab, Fethullah Gülen ve Gülen Cemaati sorularına, “Farklı gruplar onlar için farklı isimler kullanıyor. Bu nedenle, onlar siyasi bir grup mu, dini bir grup mu, yoksa terör örgütü mü bilmiyorum.” diye yanıt verdi. Zarrab’ın ardından, yeni tanık, avukat ve eski CIA direktör yardımcısı David Cohen, kürsüye çıktı. Cohen daha önce Hazine Bakanlığı'nda çalıştı; ondan önce de Terör ve Mali İstihbarat Müsteşarı olarak görev yaptı. Cohen, Terör ve Mali İstihbarat Müsteşarı olarak görev yaptığı dönemde Halkbank'la ilgili bilgi edindiğini söyledi. Cohen, OFAC'ın (ABD'nin yaptırımlarını uygulayan Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi) nasıl çalıştığını ve kurumun uyguladığı düzenlemelerin yapısını anlattı. Cohen, Halkbank yetkilileriyle 2014’te Ankara'da ve İstanbul'da bir araya geldiğini söyledi. Cohen bu konuya ilişkin “Türkiye ile İran arasındaki ticarette asıl olarak kullanılan banka Halkbank'tı” dedi.
Odatv.com