Necm 38-39: “Gerçekten hiçbir günahkâr, başkasının günah yükünü yüklenmez. Bilsin ki insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur.”
Ankebut 12: “İnkâr edenler, iman edenlere dedi ki: ‘Siz bizim yolumuzu izleyin, hatalarınızı biz yüklenelim.” Oysa kendileri, onların hatalarından hiç bir şeyi yüklenecek değildir. Gerçekten onlar, elbette yalancıdırlar.”
Ankebut 13: “Şüphesiz onlar, hem kendi yüklerini, hem kendi yükleriyle birlikte başka yükleri de yüklenecekler ve kıyamet günü, düzüp uydurduklarına karşı sorguya çekileceklerdir.”
Soru: Yukarıdaki ayetlerin ilk ikisinde kimsenin başka birinin günah yükünü çekmeyeceği anlatılıyor, fakat Ankebut 13’te ise başka yükler de yüklenecekleri bildiriliyor. Bunu açıklar mısınız?
Cevap: Dikkat edilirse bu iki ifade yani Ankebut 12 ve 13 ayetlerinde peşpeşe geliyor. Peşpeşe gelen ifadelerde normalde birbirine zıt ifade bilerek kullanılmaz, eğer kullanılıyorsa, bu zıt gibi görünen gerçeklerin aslında birbirine zıt olmadığı ders verilmek isteniyordur. (Kuran’da bu tür anlatım örnekleri var. Örneğin; Nisa 78 ve 79’u daha önce açıkladık.)
Yukarıda Ankebut 12’de deniyor ki herkes kendi günahını çekecek. 13’te ise geçen “başka yükleri de yüklenecekler” ifadelerinden müfessirlerin ortak görüşü “saptırdıkları insanlardan da sorumlu olacaklar” yönündedir. Bu manayı destekleyen peygamber sözleri de vardır.
Burada geçen ifadeler Allah’ın hukukunu yansıtıyor ve dikkat edilirse hukukun bağımsızlığını koruyan ülkelerde hukuk benzer şekilde işliyor. Bir örnekle açıklayalım:
Örneğin iki kişi bir cinayet işliyor. Bu iki kişiden birisi diğerini cinayete azmettirmiş. Hukukta ise azmettirmenin de bir cezası vardır. Yani yoldan çıkardığı adamın yaptığı suçtan pay alır. Bu durumda azmettiren, cinayet+azmettirme suçunu yüklenir. Fakat azmettirilen ise sadece cinayet suçunu yüklenir.
Şimdi ikisinin suçu da belli oldu ve suçlarına göre farklı cezalar aldılar. Ceza aldıktan sonra hiçbir suçlu “ötekinin suçunu da bana verin onun yerine de ben yatarım” demez. Dese bile hâkim böyle bir şeyi kabul etmez senin suçun ayrı diğerinin suçu ayrıdır ve ikiniz de hak ettiğiniz cezayı aldınız der.
Örnekte gördüğünüz gibi bir suçu azmettiren kendi cinayetinin yanında azmettirmekten de ceza aldı fakat her birine ayrı ayrı karar verildi ve birinin cezası diğerinin üstüne bırakılmadı.
İşte Allah’ın sistemi de böyledir. İnsan başkasını günaha girmeye azmettirirse ondan da bir yük yüklenir fakat herkes biriktirdiği günahları kendi çeker kimseye devredemez.
Nahl 25: “Diriliş gününde kendi günahlarının tamamını, ayrıca saptırdıkları kimselerin günah yüklerinden de bir payı yüklenirler. Yükleri ne de kötüdür.”
“Kim İslâm’da bir güzelliğe önder olursa, kıyamete kadar o yolda gidenlerin sevabınca sevap kazanır, ötekilerin sevabından da bir şey eksilmez. Ama kim bir kötülüğe önder olursa kıyamete kadar onu yapanların günahları kadar günah işlemiş olur, ötekilerin günahları da eksilmiş olmaz.” (Müsned, IV, 362; Müslim, “İlim”, 15; “Zekât”, 69)
Özetle; ayetlerde çelişki yok, oysa bu tür ayetlerde çelişki var zannedip ateist, deist, satanist olan insanların ne kadar ilkel düşüncelerle en önemli varlık gayemiz olan Allah ile irtibatı ne kadar kolayca kesebildiklerini ve ne kadar büyük bir gaflet içinde olduklarını anlayabiliyor musunuz?