Kelime olarak “kaynakta kesme” manasına gelen stopaj, bir vergi ödeme sistemidir. Detaylı bir şekilde özetlemek gerekirse; Gelir ve Kurumlar Vergisine tetabuk eden kazançlara dair meblağının yetkililere ödenmesi noktasında kaynakta kesilen ve o yetkili adına vergi dairesine yatırılan bir vergidir. Stopaj vergisi mesleki kazançlarda kanunda belirtilen tutara göre ödenir. Uygulama düşünüldüğü zaman, temin edilmesi en güvenilir yöntem olarak isimlendiriliyor. Stopajın ödenmesindeki amaç, vergi toplanmasının daha garanti ve basit yollar tercih edilerek gerçekleştirmek istenilmesinden dolaylı ortaya çıkmış bir metot olarak biliniyor.
Hangi ödemelerde stopaj yapılmasına gelecek olursak; serbest meslek ödemeleri, personele yapılan ücret ödemeleri, gider pusulaları, kira ödemeleri ve kar payları stopaj vergisine tetabuk eder. Şöyle bir durum var; kira stopajı, kiralayan kişi tarafından değil, kiracı tarafından ödenmekle sorumludur. Kira stopajından kiracı kişi sorumludur. Ancak bu durum yalnızca işyeri olarak kiralanan yerlerde geçerli oluyor. Kısacası konut için stopaj uygulanmaz.
Stopaj Nasıl Hesaplanır?
Bir stopaj kesintisi brüt ücret üzerinden hesaplanır. Stopaj vergisi oranları, Gelir ve Kurumlar Vergisi yasalarında maddeler halinde belirtilmiştir. Bu yasalarda kimlerin, hangi şartlarda stopaj vergisi ödemek ile yükümlü olduğu açık bir şekilde ifade ediliyor.
Bir örnek ile açıklayalım: Adını bilmediğimiz bir işletme, serbest meslek mensubu bir yazılımcıya program tasarlatır ve brüt 3000 TL ödeme yapar. İlişkin yasada serbest meslek mensupları için %20 stopaj kesintisi yapılması belirtilir. O zaman bu durumda işletmenin serbest meslek mensubu kişi adına ödeyeceği stopaj miktarını hesaplarsak:
Brüt Ücret: 3000 TL
Stopaj Oranı: %20
Stopaj Kesintisi: 3000×20/100 = 600 TL bir ücret çıkıyor.
Böylece işletme yazılımcının tasarladığı program için serbest meslek mensubu namına 600 TL ücretindeki stopajı Maliye kurumuna öder ve geriye kalan 2400 TL serbest meslek mensubu olan yazılımcının hesabına yatırılır.
Tekrardan hatırlatalım; kira stopajı kiralayan tarafından değil, kiracı kişi tarafından ödenir. Elbette bu kapsama yalnızca işyeri kiralayanlar dahil, çünkü konut için stopaj uygulanmıyor. Kira stopajı ve vergi stopajının tek ortak noktası; kira stopajında brüt ücret üzerinden belirli oranda hesaplanarak ödenmesidir.