Tırnaklarınızda mantar varsa utanmayın. Çünkü bu, düşündüğünüzden daha yaygın bir sorundur. Mantarlar sadece mikroskop altında görebileceğiniz küçük organizmalardır. Tırnak enfeksiyonuna neden olabilecek birçok farklı türü vardır. Mantar infeksiyonu klinik olarak görülmeye başladığında infeksiyonu o sırada almış olduğunuzu düşünmeyin. Daha önceden bulaşmış fakat klinik olarak görülmeyen mantar infeksiyonu, bağışıklığınız zayıflayınca klinik olarak görülmeye başlamış olabilir.
Neden Olur?
Tırnak mantarı, ayak mantarına çok benzer. Ancak, ayaklarınızın alt kısmında veya ayak parmaklarınız arasında oluşmak yerine, tırnaklarınızı işgal eder. Mantarların üremesi karanlık ve nemli yerlerde daha kolay olduğundan, ayak tırnaklarınız, el tırnaklarınızdan daha fazla etkilenir. Aynı şekilde ayak parmakları el parmaklarına kıyasla daha nemli ortamda olduğundan ve ayakkabı içinde sıklıkla kapalı kaldığından ayak parmaklarının el parmaklarına nazaran mantar infeksiyonuna yakalanması daha kolay olur.
Erkeklerin kadınlardan daha fazla mantar enfeksiyonu olabileceğini söylemek mümkündür. Yaşlı insanlar, zayıf bağışıklık sistemine sahip olanlar veya diyabet gibi devam eden (kronik) sağlık sorunları yaşayanlar da yüksek risk altındadır. Enfeksiyona karşı korunmasız kalmanızın bir sebebi de, ayaklarınızı sıcak tutan ve terleten ayakkabılar tercih etmenizdir. Ayrıca, ayaklarınızı temiz ve kuru tutmazsanız, tırnak mantarı olasılığınız artar.
Spor salonundaki duşlar, yüzme havuzları ve soyunma odalarında çıplak ayakla yürümek enfeksiyon riskini artırabilir. Buralar mantarın kolayca yayıldığı yerlerdir. Birlikte yaşadığınız birinde mantar enfeksiyonu varsa, onlardan da kapabilirsiniz. Eğer zaten ayak mantarınız varsa, tırnak mantarı riski en yüksek seviyeye ulaşmış demektir.
Belirtileri Nelerdir?
İlk başta, sadece tırnak altında beyaz veya sarı bir nokta görebilirsiniz. Zamanla, bu yayılır ve tüm tırnak beyaz, sarı, yeşil veya siyah olabilir. Tırnaklarınız kalınlaşabilir ve kesilmesi zorlaşabilir. Birçok vakada tırnaklar, tırnak yatağından aşağı veya yukarı kıvrılmaya veya gevşemeye başlar. Ya da dokunduğunuzda kırılgandır ve parçalanabilir.
İlk başta tırnak mantarını görmezden gelebilirsiniz çünkü herhangi bir ağrıya neden olmaz. Ancak tedavi edilmezse, bölgeye herhangi bir baskı uygulamak bile zarar verebilir. Enfeksiyon yeterince kötüleşirse, yürümek zorlaşır.
Önleme ve Tedavi
Ellerinizi ve ayaklarınızı sık sık yıkamak iyi bir fikirdir. Sabun kullanın ve ayak parmağınızın arasına ulaştığından emin olun. El ve ayak tırnaklarınızı kısa tutun ve düz bir şekilde törpüleyin. Nemi emen çoraplar giyin. Ayaklarınız çok fazla terliyorsa, çoraplarınızı günde bir veya iki kez değiştirin ya da ayakkabılarınızı çıkarın ve imkanınız varsa ayaklarınızı serinletin.
Ayaklarınızın yanı sıra ayakkabınızda da antifungal toz veya sprey ürünler kullanın. Mantarların içinde yaşamayı sevdiği eski ayakkabılarınızı atın. Kuaförde manikür yaptırıyorsanız kendi manikür setinizi kullanın. Tırnaklarınızın çok kısa kesilmemesini isteyin, çünkü bu, ciltte mikrohasarlara neden olarak mantarın cilt içerisine girişine ve yayılmasına neden olabilir.
Ailenizde başka birinin tırnak mantarı varsa havlularınızı birbirinizle paylaşmayın. Bu enfeksiyonun yayılmasını kolaylaştıracaktır. Tırnak mantarı olduğunuzu düşünüyorsanız doktorunuza görünün. Tedavi etmek için bir reçeteli ilaç listesi gerekebilir. Mantar ilaçları hem oral hem de topikal uygulama gerektirir. Ciddi durumlarda, tırnaklarınızın çekilmesi gerekebilir, böylece yeni ve sağlıklı bir tırnak büyüyebilir. Dermatoloğunuz, tırnak mantarını tedavi etmek için gerekirse lazer kullanabilir.
Tırnaklarınıza çok fazla önem vermezseniz veya sürekli çok renkli oje sürerseniz, fark etmeden tırnak mantarı geliştirebilirsiniz. Fakat tırnak enfeksiyonu yerleşmeye başladığında anlamlı belirtileri vardır. Tırnak mantarından kurtulmak gerçekten sabır gerektiren bir süreçtir. Bu yüzden, ilk olarak bu enfeksiyondan nasıl korunacağınızı bilmeniz daha iyi bir fikir olabilir.
Sizi neyin tehlikeye sokabileceğini bilin. Yaşlılarda mantar enfeksiyonları daha yaygındır. Yaşla bağlantısı nedir? Yaşlıların tırnakları daha yavaş uzar, kan dolaşımı daha yavaştır ve bağışıklık sistemleri genç insanlara nazaran zayıftır.
Mantar kapabileceğiniz yerlerde önlem alın. Spor salonu ve soyunma odalarında, yüzme havuzları veya halka açık duş yerleri gibi çok sayıda mikrop bulunan ortamlarda çıplak ayak ile gezmeyin. Kuaförünüzün tek kullanımlık aletler kullandığından emin olun.
Dikkatlice kısaltın. Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için tırnaklarınızı kısa tutun, ancak dikkatle kesmeyi unutmayın. Tırnak törpünüzü veya diğer tırnak gereçlerinizi paylaşmayın, her kullanımdan önce temizleyin ve kütiküllere dokunmayın. Tırnak tabanının etrafında deri oluşmasının çok mantıklı bir sebebi vardır. Enfeksiyona karşı bir bariyer görevi görür.
Tırnaklarınızı iyice temizleyin. Duşta iken tırnaklarınızı ihmal etmeyin. Enfeksiyona karşı korunmak için sabun ve su ile ovalayın. Ellerinizi gerektikçe yıkayın ve mikropların tırnaklarınızın altında yer alabildiğini unutmayın, bu nedenle temizlemek için bir tırnak fırçası kullanın.
Tırnaklarınızı kuru tutun. Islak ve nemli ortam, mantar için mükemmel bir üreme alanıdır. Bulaşıkları yıkarken veya genel olarak su ile uğraşırken, eldiven takın ve daha sonra ise, hava almasını sağlayın. Nefes alabilen çoraplar ve ayakkabılar seçin ve sık sık değiştirin. Özellikle egzersiz yaptıktan sonra ayakkabılarınızı çıkarın ve kurumaya bırakın. Daha fazla terlemenize neden olabilecek süper sıkı külotlu çoraplardan kaçının. Duş ya da banyodan sonra, ayaklarınızı iyice kuruttuğunuzdan emin olun.
Yaralanmaya karşı koruyun. Tırnak yatağınıza ya da tırnaklarınızın etrafındaki deriye zarar geldiğinde, mantar için bir açıklık oluşmuş olur. Tırnaklarınızı hiçbir zaman ısırmayın veya dişinizle koparmayın. Ve ayakkabılarınızın, ayağınıza iyi oturduğundan emin olun ve ayaklarınızı ovalamayın veya sıkmayın, bu da sorunlara neden olabilir.