Suç ve Ceza | Fyodor Mikhailovich Dostoyevski
-
Bir insanı, soğukkanlılıkla öldürmeye iten şey nedir?
-
Katilin aklından neler geçer?
-
Bu tür insanlar ne tür bir toplumdan çıkar?
Yaklaşık 150 yıl önce, Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky bu soruları ele aldı ve Rus edebiyatının en iyi bilinen eserlerinden birisi ortaya çıktı:
Suç ve Ceza
İlk kez 1866 yılında bir edebiyat dergisinde seri olarak yayınlanan roman, Saint Petersburg’da genç bir hukuk öğrencisi olan Rodion Romanovich Raskolnikov’un
hikâyesini anlatıyor. Raskolnikov fakirlik içinde yaşıyor ve hikâyenin başında, çalışmalarına devam etmesini sağlayacak kaynağı bitiyor.
Taşra evinden gelen mektuplar, annesi ve kız kardeşinin onun başarısı için neleri feda ettiğini fark ettirdiğinden, sıkıntısına sıkıntı ekliyordu.
Değerli eşyalarını yaşlı bir rehinciye sattıktan sonra gitgide daha da umutsuz hâle gelince, kadını öldürme ve soyma planı yapmaya başlıyor. Fakat bu inanılmaz eylemi gerçekleştirmenin etkisi, düşündüğünden çok daha fazla.
Romanın bazen ilk psikolojik gerilim kitaplarından birisi olduğu düşünülse de, kapsamı Raskolnikov’un içsel karışıklığının ötesine ulaşıyor. Rutubetli tavernalardan, harap edilmiş dairelere ve klostrofobik polis merkezlerine kadar, 19. yüzyılda Saint Petersburg’un tekin olmayan kısmı Dostoyevski’nin keskin düz yazısı ile canlandırılıyor.
İçki içerek ailesini mahveden bedbaht, eski memur olan Marmeladov; dengesiz ve zampara bir soylu olan Svidrigailov gibi karakterlerle tanışıyoruz. Raskolnikov’un ailesi şehre vardığında ahlaki masumlukları, etraflarındaki ahlaksızlığa şiddetli bir karşıtlık yaratıyor, kaderleri gitgide iç içe geçse bile.
Bu kasvetli Rusya toplumu portresi, yazarın karmaşık yaşam tecrübelerinive gelişen fikirlerini yansıtıyor. Gelecek vaat eden askeri kariyeri geride bırakan genç bir yazar olarak Fyodor sosyalizm ve reform fikirleriyle ilgilendi ve İmparatorluk devletinin yasakladığı radikal metinleri tartışmak için bir entelektüeller grubuna katıldı.
Dostoyevski de dâhil olmak üzere, grubun üyeleri, teşhir edildikten sonra tutuklandılar. Birçoğu ölüme mahkum edildi, fakat yalancı infaza ve çarın son dakika affına maruz kaldılar.
Dostoyevski 1854’de serbest bırakılmadan önce, sonraki dört yılını Sibirya’da bir çalışma kampında geçirdi. Bu da ona çok daha pesimist bir sosyal reform bakışı kazandırdı ve odağı manevi konulara yönlendi. 1864’de yazdığı “Yeraltından Notlar” adlı kısa romanında, ütopik batılı filozofların hiçbir zaman insan ruhunun çelişkili arzularını
tatmin edemeyeceği inancını açıklıyor. Suç ve Ceza da bir sonraki yıltasarlandı ve tamamlandı, birçok aynı temayı içeriyordu.
Roman birçok yönden gelecek vaat eden bir gençliğin, şehir yaşamının tehlikeleriyle ayartıldığı ve yozlaştırıldığı, ortak bir anlatı çizgisinde ilerliyor. Fakat sosyal eleştirisi, daha derinlere iniyor. Raskolnikov, istismarcı rehincinin ölümü pahasına kendi yükselişinin topluma faydalı bir şey olacağı fikrini mantığa oturtuyor.
Böyle yaparak Dostoyevski’nin çağdaş entelektüellerinin birçoğu tarafından benimsenmiş olan egoizm ve faydacılık doktrinlerini hatırlatıyor. Raskolnikov zekâsının, ahlaki tabuların
ötesine geçmesini sağladığına inanarak kendi insanlığıyla ilişkisini kesiyor.
Kitap derin bir biçimde ahlakla ilgili olsa da Suç ve Ceza” hiçbir zaman yalnızca ahlaki yönden değerlendirilmez, her bir karakterin kendine özgü ve ikna edici sesi vardır. “Suç ve Ceza” ile ilgili en dikkat çekici şeylerden birisi,esas cinayetin detayları birinci perdede ortaya çıkmasına rağmen heyecan verebilmesidir.
Raskolnikov’un cinayeti açıktır.
Fakat yalnızca Dostoyevski’nin sürükleyici biçimde meydana gelen sosyal ve psikolojik karmaşıklıkları ele almasıyla,onun cezasının — ve kurtarılma olasılığının — gerçek doğasını öğreniyoruz.
Bu içerik 374 kez okunmuştur