Çoğumuz, sıcak bir içeceği yudumladık ya da sıcak yiyecekleri yediğimizde sonrasında ağız ve dilimizde yanma hissederiz. Bununla birlikte, aşırı sıcak olan yiyecekleri veya sıvıları yutmak bazen yanmış boğazlara da neden olabilir. Bazı insanlar gastrik sıvılar ve asitlerin boğaz dokularıyla doğrudan temasa girmesi nedeniyle boğaz yanma hissederler. Bu yanma türü gün içinde bikaç kez tekrarlayıp can sıkıcı olabilmektedir. (1)
Boğaz yanmasının nedenleri
Bu rahatsızlık için en yaygın neden şunları içerir:
- Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH): Bu kronik sindirim hastalığı mide asidi özofagusa geri döndüğünde oluşur. Bu özofagusunuzun astarını tahriş eder ve yanma hissi yaratır. Asit reflüsü veya mide ekşimesi belirtileri haftada iki kereden fazla görülüyorsa doktorunuzla konuşmanız önemlidir.
- Alerjiler: Boğazında yaşadığınız herhangi bir yanma hissi, alerjinizden kaynaklanabilir. Havadaki parçacıklara karşı alerjiniz varsa boğazını tahriş edebilir ve yanma hissi uyandırdığından daha sık görülür. Bazı gıdalar ve kirleticiler de kaşıntı, iltihaplanma, baş ağrısı ve mide bulantısına neden olabilir.
- Özofajit: Bozuklukta yanma hissine neden olan özofagusun iltihaplanması durumdur. Göğüs ağrısı da yaşayabilirsiniz. Aşırı iltihap önleyici ilaç kullanımı, cerrahi veya kemoterapi uygulanması nedeniyle özofajit gelişebilir. Ayrıca GÖRH’nin bir komplikasyonudur.
- Grip ve soğuk: Boğazda, soğuk algınlığı veya grip gibi viral enfeksiyonlardan dolayı yanma hissi yaşayabilirsiniz. Ayrıca burun akıntısı, tıkanıklık, ateş ve öksürük gibi ek belirtilerle boğaz ağrısı ve yanma yaşayabilirsiniz.
- Boğaz kuruluğu: Boğazındaki kuruluk daha fazla tahrişe açık hale getirir. Bu kuruluk, mukus salan kanalları olan solunum borusunun astarına yapılan bir hasara bağlı olabilir.
- Östaki borusundan boşaltım: Yakıcı bir boğazın birçok nedeni, boğazın arka kısmını ve burun orta kulağa bağlayan geçit olan östaki tüplerinden drenaj yapmaktır. Bu tüpler orta kulakta basıncı korumaya yardımcı olur, ancak bir enfeksiyon veya soğuktan dolayı denge değişir. Bu, orta kulakta boğazınıza sızan ve yanma hissine neden olan sıvının birikmesine yol açar.
- Enfeksiyon: Bakteriyel ve viral solunum yolu enfeksiyonları boğazda yanma hissi yaratabilir. Alt solunum yolu enfeksiyonları trakea, bronşi ve akciğerleri etkileyebilir; buna karşın üst solunum yolu enfeksiyonuna boğaz, burun pasajları ve sinüs gelişimine neden olur. Bronşit, larenjit, sinüzit, pnömoni, bronşit veya grip gibi enfeksiyonlardan rahatsız olmuş boğazınız olabilir.
- Yanık ağız sendromu: Açık bir nedenden ötürü ağızda sürekli yanma geçiren bir duruma işaret eder. En yaygın görülen belirtiler, tat kaybı ya da tadın değişmesi, ağız kuruluğu ve dili, diş, dudak, boğaz ve damağınızı etkileyen yanma hissidir. (2)
Boğaz yanmasının belirtileri
Boğazda yanma hissi veya ağrı bir belirti değildir, bir durum değildir. Birçok başka semptom aynı anda görülebilir. Bu diğer semptomlar, alttaki nedene bağlı olarak değişebilir. Yakıcı bir boğazda görülebilen diğer boğaz belirtileri şunları içerir:
- Yutma güçlüğü
- Ağrılı yutma
- Kaba ses veya fısıltı sesi
- Konuşurken ağrı
- Kaşıntılı boğaz
- Boğaz kızarıklığı
- Şişmiş bademcikler
Üst solunum yolu enfeksiyonları ile birlikte başka semptomlar da olabilir:
- Baş ağrısı
- Ateş
- Şişmiş boyun lenf düğümleri
- Burun akıntısı ve hapşırma
- Öksürük (kuru veya üretken)
- Sulu gözler (3)
Boğaz yanmasının tedavisi
Boğaz yanması ciddi bir sorun gibi görünmediğinden, çoğumuz bunu görmezden gelme eğilimi gösterir ve kendi başına iyileşmesine izin veririz. Tedavi edilmeden bırakıldığında, bu sıkıntının genellikle iyileşmesi yaklaşık bir hafta ila on gün sürer. Ağrılı belirtileri hafifletmeye çalışabilir ve evde birkaç basit öz bakım basamağını izleyerek iyileşme sürecini hızlandırabilirsiniz.
- Tüm yiyecek ve içeceklerinizi tüketmeden önce 5-10 dakika soğumaya bırakın
- Sıcak, keskin, baharatlı, ekşi veya gevrek gıdalardan kaçının
- Gün boyunca bol miktarda sıvı, özellikle de sade, soğuk su içirin
- Tahrişi hafifletmek ve yanmış dokuyu yenilemek için bir veya iki kaşık bal yiyin
- Biraz soğuk süt yudumlayın veya birkaç kaşık soğuk yoğurt tüketin
- Boğazdaki şiddetli ağrıdan kurtulmak için ağrı kesiciler alabilirsiniz
- Boğazdaki tahriş ve kaşıntı hissini azaltmak için bazı pastil veya öksürük damlaları da deneyebilirsiniz. (4)
Boğaz yanması için tedavi yöntemleri
Gargara: Boğaz yanması sorununu gidermek için mükemmel evde çarelerden biri tuzla karıştırılmış ılık suyla birlikte gargara yapmaktır. Zerdeçal tozu tuz çözeltisiyle de karıştırabilirsiniz. Alternatif olarak, gargara için de karbonat çözeltisini kullanabilirsiniz. Bunun için, bir bardak ılık suda ½ çay kaşığı kabartma tozu karıştırın.
Bal: Bal birçok hastalığın tedavisinde kullanılır ve boğaz ağrısı bunlardan biridir. Bal, boğaz ağrısı çeken, hastayı çabucak iyileştirebilen bazı doğal antibakteriyel özelliklere sahiptir. Hipertonik ozmotik olarak işlev görür ve inflamasyonlu dokulardan su çekerek hastanın rahatsızlığını azaltır. Bir fincan bitki çayı veya sıcak suya 4-5 çay kaşığı bal ekleyebilirsiniz. Yarım limon suyu, sıcak suya balla karıştırıldığında, yanan boğazı rahatlatır.
Sarımsak: Ham sarımsak da antibakteriyel ve antiseptik özelliklere sahiptir ve boğaz enfeksiyonunu iyileştirebilir. Çiğ sarımsak yemek istemiyorsanız, sarımsak kapsülleri de alabilirsiniz. (5)
Limon suyu: Boğaz ağrısı için bu evde çare için 1 bardak suya 1 çay kaşığı limon suyunu karıştırın. Sıkışan su boğaz dokusunun büzülmesine virüsler ve bakteriler için düşmanca (asidik) bir çevre yaratmasına yardımcı olur.
Zencefil: Boğaz ağrısı ve yanması için 1 çay kaşığı zencefil tozu, 1 çay kaşığı bal ve birkaç damla limon suyunu 1/2 barsak sıcak su gereklidir. Suyu zencefilin üzerine dökün, sonra limon suyu ve bal ekleyin sonrasında gargara yapın. Bal boğazı kaplar ve hafif antibakteriyel özelliklere sahiptir.
Zerdeçal: Bu sarı baharat güçlü bir antioksidandır ve bilim adamları, birçok ciddi hastalığa karşı direnme gücüne sahip olduğunu düşünürler. Boğaz ağrısı tedavisi için, yarım çay kaşığı zerdeçal ve 1 çay kaşığı tuz 1 su bardağı sıcak suya karıştırın ve gargara yapın. (6)
Elma sirkesi: Elma sirkesi, antibakteriyel özelliklerinden dolayı boğaz ağrısı tedavisinde yardımcı olur. Bir çorba kaşığı elma sirkesi ve bir çay kaşığı limon suyu ve bal ekleyerek bir bardak ılık suya koyun ve yavaş yavaş için. Bunu günde iki veya üç kez yapın. Yakında ağrı ve iltihaplanma rahatlayacaktır.
Hatmi çiçeği çay: Hatmi çiçeği kökü, müsilata sahiptir ve boğaz ağrısını geçirmek ve boğazı yatıştırmak için de kullanılabilir. Hatmi çiçeği kökü çayı, öksürük ve soğukluk ile boğaz ağrısı için mükemmeldir. Bu ilaç gebe veya emziren kadınlar ya da diyabetik kişiler için önerilmez. (7)
Adaçayı: Adaçayı birçok açıdan tıbbi bir kullanıma sahiptir. Bu bitki Akdeniz kökenli ve şimdi dünya çapında yetiştirilmektedir. Birçok inflamatuar durumu tedavi etmek için kullanılmıştır ve kontrollü çalışmalar, boğaz ağrısının hafifletilmesine yardımcı olabileceğini önermektedir.
Meyan kökü: Meyan kökü, Avrupa’ya ve Güney Asya’ya özgü bir bitkidir. İlginçtir, geleneksel tıpta birçok hastalığın tedavisinde kullanılmıştır. Meyan kökü, boğaz ağrısını azaltmaya yardımcı olabilecek, aspirine benzer özelliklere sahiptir. Ne yazık ki, hastalıkla ilgili boğaz ağrısı azaltma konusunda herhangi bir araştırma bulunmamaktadır. (8)
Ekinezya çayı: Ekinezya, bir bağışıklık uyarıcısı olarak bilinir ve enfeksiyonu önleme bağışıklığını geliştirir. Bu bitkinin antibakteriyel ve antiviral özellikleri boğaz ağrısının iyileşmesini hızlandıracaktır. (9)
Muz: Muz zengin bir potasyum kaynağıdır ve midenizdeki asit üretim seviyesini kontrol altında tutmaya yardımcı olur. Meydana gelen belirli bileşenler mide içeriğini aşırı asit üretiminin zararlı etkilerinden korumaya yardımcı olan midenizdeki mukus üretimini arttırmaya destek olur. Lif içeriği yüksek olduğundan, sindirimi hızlandırarak asiditenin tekrarını önlemek için oldukça etkili bir hale gelmektedir.
Süt: Süt, asit birikmesini önleyen ve üretilen aşırı asidin absorbe edilmesine yardımcı olan yüksek miktarda kalsiyum içerir, böylece asitlik belirtilerini azaltır. Soğuk olması, asit reflü sırasında hissedilen yanma hissinin anında rahatlamasını sağlar. (10)