Sporda aşırı yüklenme aslında; antrenmanları periyotlama, düşük yüklenme antrenmanları veya dinlenmelerle birleştirilmiş yoğun ve geniş hacimli bir antrenman programıdır. Sporcular için izlenilmesi gereken bir stratejidir. Antrenman periyotlamasındaki amaç sporcuları daha iyi duruma getirmektir ki performansları önemli günlerde (genellikle şampiyonalardan önce) doruk noktasına varsın.
Sporcular dolayısıyla antrenörleri için bilimsel olan yavaş yavaş şiddeti artırılan bir yüklenmedir. Böylece optimal uyum artar, sakatlık veya bitkinlik gibi olumsuz etkiler meydana gelmez.
Sporda Aşırı Yüklenme Nedir
Aşırı yüklenme, sporcuların birkaç gün veya birkaç hafta gibi kısıtlı bir zamanda maksimal kapasiteleri ölçüsünde yüklenme yapmaları anlamına gelir. Öncesinde yüklenmeler yapmış bir sporcu için bu süreç fiziksel antrenmanın normal bir bölümüdür. Egzersiz psikolojisinin temel prensibi “yüklenme deneyimlerine sahip bir sporcu fazla yüklenme yapabilir”. (Örneğin normalden daha fazla yüzer, koşar veya daha fazla ağırlık kaldırır.)
Dinlenme ve yenilenmeden sonra vücut bu yüklenmeye uyum sağlar ve daha güçlü daha sağlıklı olur ki bunun sonuncunda ki değişiklikler performansı geliştirir. Ne yazık yüklenme süreçleri, çok aşırı bireysel ve olması gerekenden uzaktır.
Olumsuz Yüklenme Sendromu Nedir
Bu nedenle eğer antrenmanların kapsamı çok yüksek veya sporcu dinlenmeksizin bu yüklenmeleri uygular ya da diğer fiziksel ve psikolojik baskılarla karşılaşırsa sonuçta aşırı yüklenme gerçekleşir ve performans bozulur. Buna “olumsuz yüklenme sendromu” da denir.
Demek ki dinlenmeksizin uygulanan yüklenme, performansı düşürür ve antrenmanlarda yetersizliğe neden olur. (U.S. Olympic Committee, 1998) Yüklenme süreci içinde birisinin vücudu olumlu uyum sağlayarak performansı gelişirken, bir diğeri uyum sağlayamaz ve performansı düşer.
Kentta ve Hassmin’in çalışmalarının temelinde bir süreç olarak aşırı yüklenmeyi görebilmekteyiz. Süreç, yüklenmeden aşırı yüklenmeye doğru iyi planlanmış bir performans geliştirme isteğiyle sporcu tarafından başlatılmış, sporcuyu yoran bir yüklenme ve ardından verimli bir dinlenme yapıldığı zaman vücut uyum sağlar ve pozitif yüklenme ile performans gelişir.
Fakat, eğer ölçüsüz bir yüklenme yapılır ve vücut buna adapte olamazsa negatif yüklenme ile birlikte zayıf bir performans ortaya çıkar. Negatif yüklenmeler başlangıçta bitkinliğe, eğer dinlenme yapılmadan devam edilirse de tükenmeye sürükler. Şu da gerçekleşebilir ki aşırı yüklenme veya performansta düşüş olmuyorsa sadece korunum olur.
Yetenekler ve bireysel farklılıklara bağlı olarak aşırı yüklenme ile antrenman periyotlama arasında farklar vardır. Bir sporcu için zararlı olan yüklenme bir diğeri için olumlu veya optimal antrenman seviyesi olabilir.
Sporda Aşırı Yüklenme İle İlgili Örnekler
Örneğin; 7 kez dünya rekoru kırmış, ve 1972 olimpiyatlarında 7 altın madalya kazanmış olan Mark Spitz, günde 10.000 yarddan fazla antrenman yapmazdı. Öte yanda Sovyet Olimpiyat Şampiyonu yüzücü Vilademir Salnikov günde 21.880 yard yüzmekte idi. Onun mesafesi bir çok elit yüzücü için çok fazla fakat görünüşe göre Salnikov’un performansını kolaylaştırdılar.
Bu önemli verileri göz önünde bulundurmak bir sporcu için gereklidir. Ayrıca ayrı kapasiteye sahip sporculara farklı antrenman rejimleri uygulanması gerektiği kanıtlanmıştır. Bu nedenle bir antrenman programı bir sporcunun performansını geliştirirken bir diğeri için yetersiz olur. Bir diğeri için de zarar verici olabilir.