Heidegger
Martin Heidegger'in hayatı ve fikirleri üzerine kısa animasyon
0:04 Şüphesiz ki Martin Heidegger yaşamış tüm Alman filozoflar arasında en anlaşılmazıdır.
0:10 Varlık ve Zaman isimli başyapıtının düzyazı metnine hiçbir şey rakip olamaz,
0:15 bu metin karmaşık birleşik sözlerle doludur; Seinsvergessenheit, Bodenständigkeit, Wesensverfassung gibi.
0:20 Fakat jargonun altında, Heidegger yalın, hatta bazen oldukça basit olan hayatlarımızın
0:26 anlamıyla ilgili gerçeklerden, zamanımızın hastalıklarından ve özgürlüğe giden yollardan bahseder.
0:31 Düşüncelerini değerlendirmemiz gerekir.
0:32 Almanya'nın kırsal kesiminde dünyaya geldi ve pek çok açıdan bir kırsal insanı olarak kaldı,
0:37 Mantar toplamayı, kırsal bölgelerde dolaşmayı severdi ve erken uyurdu. Televizyondan, uçaklardan,
0:41 pop müzikten ve işlem görmüş yemekten nefret ederdi. Bir ara Hitler'in destekçisi oldu fakat
0:46 daha sonra yanlışlarını gördü. Yaşamının büyük bir kısmını ağaçların arasındaki bir kulübede modern uygarlıktan uzakta geçirdi.
0:52 Modern insanlığın yaşadığı bir dizi ruh hastalığı teşhis etti.
0:56 Öncelikle yaşadığımızı fark etmeyi unuttuk.
1:00 Tabii ki teoride bunun farkındayız ama varoluşun şeffaf gizemiyle, Heidegger'in "das Sein" dediği,
1:04 ya da Türkçesi "Varlık" olan gizemle her an iletişim halinde değiliz.
1:10 ya da Türkçesi "Varlık" olan gizemle her an iletişim halinde değiliz.
1:11 Yalnızca belli başlı sıra dışı durumlarda, gece geç saatlerde ya da hasta olduğumuzda,
1:15 tüm gün yalnız kaldığımızda ya da kırsalda yürürken her şeyin esrarengiz tuhaflığıyla
1:20 karşı karşıya kalıyoruz: nesneler neden oldukları gibi vardırlar, niçin başka bir yerde olmaktan ziyade buradayız,
1:25 neden dünya olduğu gibidir.
1:28 Kaçtığımız şey Varlığın tersi olan,
1:33 Heidegger'in "Das Nichts" dediği "Hiçlik"tir.
1:37 İkinci sorun tüm "Varlık"ın bağlantılı olduğunu unuttuğumuzdur.
1:41 Çoğu zaman işlerimiz ve günlük rutinlerimiz bizi egoistik ve odaklanmış hale getirir. Diğerlerini ve doğayı
1:47 amaçtan ziyade araç olarak görüyoruz.
1:50 Fakat arada bir de olsa (kırsal kesimde yürüyüşler özellikle bu farkındalığa ulaşmaya yardımcı olur)
1:55 kısıtlı yörüngemizin dışına çıkarız ve daha geniş bir açıdan bakarız.
2:00 Heidegger'in adlandırmasıyla "Varlığın Birliği"ni hissedebiliriz, örneğin
2:05 bizim ve kabuğun üstündeki uğur böceğinin, yol kenarındaki kayanın, üstümüzdeki bulutların
2:10 hepsinin şu an "Varlık"ta olduğunu ve özünde basit genel olgumuz Varlık tarafından bir araya getirildiklerini fark edebiliriz.
2:16 Heidegger tüm bu anlara çok önem verir ve bunları, cömertliğin derin bir türü için,
2:21 yabancılaşma ve egoizmin üstesinden gelmek için ve "Das Nichts" bizi almadan
2:27 önceki kısa zamanımıza daha bir değer vermemize yardımcı olacak bir atlama tahtası olarak kullanmamızı ister.
2:34 Üçüncü sorunsa özgür olmayı ve kendimiz için yaşamayı unutuyoruz.
2:38 Bizimle ilgili pek çok şey, tabii ki pek özgür değil. Heidegger'in alışılmadık tanımlamasıyla
2:43 biz yaşamlarımızın başında "dünyaya fırlatılmışız": belirli ve dar bir sosyal çevreye fırlatılmışız,
2:48 bizim yaratımız olmayan değişmez davranışlarla, arkaik önyargılar ve
2:53 nesnel zorunluluklarla etrafımız sarılmış.
2:56 Filozof bu "fırlatılmışlık" (Geworfenheit) konusunda onu anlayarak bize yardımcı olmak ister.
3:02 Psikolojik, sosyal ve profesyonel eksikliğimizi kavramalıyız ve
3:07 daha evrensel bir bakış açısına yükselmeliyiz.
3:12 Bunu yaparak "Uneigentlichkeit"dan (otantik olmama) Eigentlichkeit"a (otantiklik)
3:18 Heideggeryen bir yolculuğa çıkıyoruz. Böylelikle özünde
3:25 kendimiz için yaşamaya başlayacağız.
3:27 Buna karşın, Heidegger'e göre çoğu zaman bu görevde kötü bir şekilde başarısız oluyoruz. Biz yalnızca
3:32 sosyalleşmiş, yüzeysel bir oluş biçimine, Heidegger'in "onlar-benlik" dediği şeye (they-self, "kendimiz"in tersi olarak) kendimizi bırakıyoruz.
3:39 Gazetelerde, televizyonda ve Heidegger'in vakit geçirmekten nefret ettiği
3:45 büyük şehirlerde gördüğümüz gevezelikleri (das Gerede) takip ediyoruz.
3:49 Bize onlar-benlik'ten uzaklaşmak için yardım edecek olan gelecek ölümümüze yoğun bir şekilde odaklanmaktır.
3:55 Diğer insanların bizi "das Nichts"ten kurtaramayacağını fark ettiğimizde onlar için yaşamayı bırakabiliriz;
4:00 diğerlerinin ne düşündüğüyle ilgili kaygılanmayı bırakırız
4:05 ve yaşamımızın büyük bir kısmını bizi aslında hiçbir zaman sevmeyen
4:10 insanları etkilemek için harcamayı bırakırız.
4:13 1961'deki bir dersinde Heidegger'e yaşamlarımızı nasıl daha iyi yönlendirebileceğimiz sorulmuştur,
4:18 kısa ve öz bir şekilde mezarlarda daha fazla zaman geçirmemiz gerektiğini söylemiştir.
4:25 Heidegger'in söylediğinin maksadının ve ahlak dersinin açık olduğunu söylemek yalan olurdu. Yine de
4:30 söyledikleri aralıklı da olsa etkileyici, bilge ve şaşırtıcı bir şekilde kullanışlıdır.
4:36 Olağan dışı kelimeler ve dilin yanında, bir bakıma, bunların bir çoğunu biliyoruz. Yalnızca
4:41 ciddiye almak için bir hatırlatmaya ve cesaretlendirilmeye ihtiyacımız var, ki bunu da tuhaf düzyazı türüyle bize sağlayabilir.
4:48 Kalbimizde Geworfenheit'ın üstesinden gelmenin vaktinin geldiğini biliyoruz,
4:53 "das Nichts"le ilgili günden güne daha bilinçli olmamız gerektiğini biliyoruz
4:58 ve o mezarın küçük bir yardımıyla, kendimize "Eigentlichkeit" uğruna "das Gerede"nin
5:03 pençesinden kurtulmayı borçluyuz
Anahtar Kelimeler
Heidegger, ontoloji fenomenoloji, hermenötik, egzistansiyalizm, Hermeneutik, yorumsama, Augustine, Brentano, Dilthey, Meister Eckhart, Hartmann, Hegel, Heraclitus, Hölderlin, Husserl, Jaspers, Kant, Kierkegaard, Nietzsche, Agamben, Arendt, Beaufret, Badiou, Blanchot, Borgmann, Bultmann, Derrida
Benzer Kişiler
Heidegger, Martin (Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.
Jaspers, Karl (Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.
Abbagnano, Nicola (Kişiler) Önde gelen İtalyan varoluşçusu.
Husserl, Edmund (Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.
Sartre (Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.
Leibniz (Kişiler) Matematik, metafizik ve mantık alanlarında ileri sürdüğü yeni düşünce ve görüşleriyle tanınmaktadır.
Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu
Nietzsche (Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.
Ingarden, Roman (Kişiler) Husserl’in fenomenolojik yönteminden yararlanarak edebiyat ve sanat yapıtlarını açıklamaya çalışmıştır.
Lukács, Georg (Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.
Feuerbach, Ludwig (Kişiler) Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin gerçek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.
Kojeve, Alexandre (Kişiler) Hegel okuması'yla tanınan, Rusya doğumlu olmakla birlikte daha çok Almanya ile Fransa'da yaşaması nedeniyle yarı Alman yarı Fransız olarak değerlendirilen Hegelci felsefeci.
Hegel (Kişiler) Diyalektik mantık ekolünün kurucusu Alman filozof.
Marks, Karl (Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.
Kant, Immanuel (Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.
Cioran, Emil (Kişiler) Filozof, deneme yazarı ve tanınmış 20. yy. retorik sentezcisidir.
Locke, John (Kişiler) Aydınlanma düşünürlerinden en çok etkilenen ve yaygın olarak "Liberalizmin Babası" olarak bilinen İngiliz felsefeci ve doktoru.
Kierkegaard (Kişiler) Varoluşçu filozofların ilki olarak kabul edilen Danimarkalı, teolog, şair ve yazar.
Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.
Lichtenberg (Kişiler) Alman doğa bilimleri, astronomi ve matematik profesörü, yazar, eleştirmen.
Spinoza (Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
La Rochefoucauld (Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.
Derrida, Jacques (Kişiler) Edebiyat eleştirmeni ve dekonstruksiyonizm olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur.
Machiavelli (Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.
Montaigne, Michel de (Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.
Comte, Auguste (Kişiler) Fransız sosyolog, matematikçi ve filozoftur. Sosyolojinin babası olarak tanınır.
Schopenhauer, Arthur (Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.
Emerson (Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.
Tamamlayıcı Konular
Dekonstruksiyon (Felsefe Ansiklopedisi) Bu terim, filozof Jacques Derrida'nın metin ve anlam arasındaki ilişki üzerine eleştirel bakış açısı ile sıklıkla bağlantılıdır.
Vazgeçme (Felsefe Ansiklopedisi) Varoluşçular tarafından, tanrı gibi harici bir ahlaki otorite kaynağının olmadığının farkına varılmasından kaynaklanan, kaybolma hissini, dramatize etmek için kullanılan bir terimdir.
Postmodernizm (Felsefe Ansiklopedisi) Batı felsefesinin ve özellikle 18. yüzyıl Aydınlanmasının temel varsayımlarını eleştiren felsefi bir eğilimdir.
Ontoloji (Felsefe Ansiklopedisi) Bir bütün olarak varlığı ele alan ve var olanların en temel niteliklerini inceleyen felsefe dalı.
Absürdizm (Felsefe Ansiklopedisi) İnsanlığın evrende bir anlam bulmasına yönelik uğraşlarının boşa bir çaba olduğunu ve eninde sonunda bu anlam uğraşının başarısız olacağını söyleyen felsefi düşünce akımıdır.
Nihilizm (Felsefe Ansiklopedisi) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.
Alman Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) 18 ve 19 yy larda iyice belirginleşen ve Almanya'yı felsefenin yurdu haline getiren felsefi gelenekler.
Modern Dönem (Felsefe Ansiklopedisi) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.
Metafizik (Felsefe Ansiklopedisi) Metafizik, felsefenin bir dalıdır. İlk felsefeciler tarafından, "fizik bilimlerinin ötesinde kalan" anlamına gelen "metafizik" sözcüğü ile felsefeye kazandırılmıştır.
Egzistansiyalizm (Felsefe Ansiklopedisi) İnsanın dünyadaki varoluşunun somutluğuna ve sorunsallığına ağırlık vererek yorumlayan felsefi yaklaşımların ortak adı.
Hermeneutik (Felsefe Ansiklopedisi) Yorum bilimidir ve yorumlanmakta olan şeyin hem içeriğine, hem biçimine ilgi duymayı kapsar.
Skotizm (Felsefe Ansiklopedisi) 13. Yüzyıl filozof ve ilahiyatçısı John Duns Scotus'tan alıntılanan Ortaçağ felsefesi skolastik felsefesidir.
Roma Dönemi (Felsefe Ansiklopedisi) (MÖ. 1.YY - MS. 5.YY) Genel olarak klasik Yunan geleneğini sürdürür ve genellikle 5. Yüzyılda Roma'nın Düşüşüyle sona erdiği düşünülür.
Albert Camus (Biyografi) 10 dakikalık animasyon ile Camus'a ait görüşler anlatılıyor.
Olaybilim (Felsefe Ansiklopedisi) Olayların ideal varlığını inceleme ve betimleme yöntemi.
Voluntarizm (Felsefe Ansiklopedisi) İstenç (isteklilik) akıl yürütmek değil, bilinçsiz bir dürtüdür. Aslında, istenç tüm realitenin özünde bulunan kuvvettir ve her türlü gerçekliğin temel ilkesidir.
Yeni Hegelcilik (Felsefe Ansiklopedisi) 20 yüzyılda Hegel felsefesini yeniden canlandıran, Hegel'in eytişimsel yöntemine ve fizikötesine dayanarak kültür ve tarih felsefesine yeni bir yön vermeye ve doğa bilimleri karşısında yeniden tinsel bilimleri güçlendirmeye çalışan akım.
Diyalektik İdealizm (Felsefe Ansiklopedisi) Hegel'in idealizmine diyalektik idealizm denir.
Hegel (Biyografi) Alman filozof Hegel, tarihin garip ve yabancı kısımlarının bize öğreteceği çok şey olduğuna inanıyordu.
Hegelcilik (Felsefe Ansiklopedisi) Hegel sonrası Hegelcilerin özellikle onun mutlak idealizmini ve diyalektik yöntemini benimseyen ve bu yönde sistematik bir yönelim gösteren felsefe eğilimidir.
Belit (Felsefe Ansiklopedisi) Bir gerçeği tanımlamak için dayanılan tanıtlanması gerekmeyecek kadar açık ilke.
Marksçılık (Felsefe Ansiklopedisi) Karl Marx ve Friedrich Engels in geliştirdiği, bilimsel sosyalizm doğrultusundaki felsefe, toplum ve ekonomi öğretisi.
Idea (Felsefe Ansiklopedisi) Platon'a göre algılarla kavradığımız nesnelerin orijinal formları, örnekleri.
Anlıkçılık (Felsefe Ansiklopedisi) Bütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı.
Hukuk Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) İnsanların toplum içinde bir arada yaşamalarıyla oluşan ilişkilerin dayandığı ya da dayanması gerektiği temelleri karşılıklı haklar ve yükümlülükler açısından ele alan felsefe dalıdır.
Alman İdealizmi (Felsefe Ansiklopedisi) Temellerini Kant'ın attığı, 1800 lü yılların başlarında felsefeye egemen olan ilk büyük akımdır.
Mutlak İdealizm (Felsefe Ansiklopedisi) Bilginin nesneleri ve dolayısıyla bütün bir evren mutlak bir öznenin, mutlak bir Zihin, Akıl ya da Tinin ürünüdür. Bu da Tanrı'dan başka bir şey değildir.
Romantizm (Felsefe Ansiklopedisi) Aydınlanma Çağı'nda duygusal benlik bilincini, toplumu iyileştirmek ve insanın durumunu iyileştirmek için gerekli bir ön koşul olarak vurgulayan felsefi bir harekettir.
Panenteizm (Felsefe Ansiklopedisi) Panteizmde olduğu gibi Evren'in kendisinin Tanrı olduğunu, panteizmden farklı olarak da ilk devindirici olan tanrının Evren ve tüm varlıkları özünden yarattığını ve Evren'e aşkın, Evren'in bilincinde mutlak ve değişmez bir varlık olarak egemen olduğu inancıdır.
Kantçılık (Felsefe Ansiklopedisi) 19 ve 20. yüzyılda etkili olmuş Kant felsefesini dayanak olarak alan felsefe eğilimi.
Subjektivizm (Felsefe Ansiklopedisi) Nesneyi öznenin dışında ve ondan bağımsız sayan nesnelcilik anlayışına karşı, nesneyi öznenin ürünü sayan anlayıştır.
Efes Okulu (Felsefe Ansiklopedisi) M.Ö. 500 yıllarında zengin bir kıyı kenti olan Efes'te kurulmuş Milet Okulu'ndan sonraki felsefe okuludur.
Yeni Kantçılık (Felsefe Ansiklopedisi) 19. yüzyılda felsefeyi çöküşten kurtarmak üzere özellikle bilgi eleştirisi ve bilgi kuramı açısından Kant'a yönelen çalışmalardır.
Kritisizm (Felsefe Ansiklopedisi) Alman düşünürü Immanuel Kant'ın öğretisi.
Bağıntıcılık (Felsefe Ansiklopedisi) Bilginin bağımlılığını ileri süren klasik öğretilerin başında Kant'ın eleştiriciliği gelir.
Immanuel Kant (Biyografi) 8 dakikalık tanıtım animasyonu
Estetik (Felsefe Ansiklopedisi) Güzeli ve güzel sanatların doğasını inceleyen felsefe dalı.
Ödev Ahlakı (Felsefe Ansiklopedisi) Ahlaki eylemde bulunmayı ahlak yasasına uyma olarak kabul eden öğreti.
Diyalektik (Felsefe Ansiklopedisi) Kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkisinden yola çıkarak bunu doğruya varan süreçlerin açığa çıkarılmasında bir ilke olarak kullanan düşünme ve araştırma yolu.
Biçimcilik (Felsefe Ansiklopedisi) Biçimi öz'den üstün tutan öğretilerin genel adı.
A Priori (Felsefe Ansiklopedisi) Deneyden önce alan. Deneyden sonra olan anlamındaki Aposteriorinin karşıtıdır.
Determinizm (Felsefe Ansiklopedisi) Determinizm her olayın kendinden önce gelen bir nedeni olduğu görüşüdür.
Matematik Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) Matematiğin neliğini ve değerini bütün yönleriyle dizgeli bir biçimde ele alan felsefe alanı.
Agnostisizm (Felsefe Ansiklopedisi) Teolojik anlamda Tanrı'nın varlığının ya da yokluğunun, bilimsel olarak da evrenin nereden türediğinin bilinmediğini veya bilinemeyeceğini ileri süren felsefi bir akımdır.
Aydınlanma Dönemi (Felsefe Ansiklopedisi) 18. yüzyıl da insan, aklıyla dine ve geleneklere bağlı kalmadan kendi hayatını aydınlatmaya çalışmıştır.
Siyaset Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) Demokrasi, yasama, siyasal ahlak gibi hukuku, siyasal yaşamı, toplumsal konuları ilgilendiren genellikle normatif sorunlar üzerine eğilen bir araştırma alanıdır.
Transandantalizm (Felsefe Ansiklopedisi) İlahi gerçeğin sezgisel olarak bilinebileceği iddiasına dayanarak, 19. yüzyılın ortalarında ABD'nin New England bölgesinde odaklanan felsefi bir harekettir.
Olgu (Felsefe Ansiklopedisi) Gerçekleşmiş olan her şeye olgu denir.
Fideizm (Felsefe Ansiklopedisi) Şeylerin ilahi bilgisine ulaşmakta aklın rolü konusunda kötümser olan görüş. Bunun yerine inançsal eylemliliği önemser.
Kıta Avrupası Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) Avrupa'daki 19. ve 20. yüzyıl felsefe geleneklerini tanımlamakta kullanılan terim.
Ahlakdışıcılık (Felsefe Ansiklopedisi) Nietzsche'nin ahlak felsefesidir.
Nietzsche (Biyografi) 6 dakikalık kısa bir tanıtım animasyonu.
Egoizm (Felsefe Ansiklopedisi) Kendine olan ilgiyi ahlakın temeli olarak gören etik bir teori.
Postyapısalcılık (Felsefe Ansiklopedisi) Yapısalcılık sonrası denilen dönem içinde ortaya çıkmış ve kendisini en temelde yapısalcılığı sorunsallaştırmakla temellendirmiş olan düşünce biçimi.
Mimesis (Felsefe Ansiklopedisi) Taklit; benzetme, örnek alınan şeyi yeniden yapma.