Anksiyete, strese normal bir cevaptır. Ancak günlük hayatınızı kontrol etmek zorlaştığında ve etkilenirse devre dışı bırakılabilir. Kadınların yaşam boyu anksiyete bozukluğu yaşama olasılıkları erkeklerinkinden iki kat fazladır. Anksiyete bozukluklarına genellikle danışmanılk, tıp veya her ikisinin birleşimi bir tedavi ile yaklaşılır. Bazı kadınlar ayrıca yoga veya meditasyonun anksiyete bozukluklarına yardımcı olduğunu keşfeder.
Anksiyete nedir?
Anksiyete diğer isimleriyle endişe ya da kaygı, bir olay veya durum hakkında endişe, sinirlilik veya korku duygusu yaşamadır. Strese normal bir tepki olarak ortaya çıkar. İşyerinizde zorlu bir durum meydana geldiği zaman uyanık kalmanıza, sınave için daha fazla çalışmanıza veya önemli bir konuşmaya odaklanmış halde kalmanıza yardımcı olur.
Ancak endişe, günlük yaşamı engelleyen, örneğin otobüse binmek veya bir iş arkadaşıyla konuşmak gibi normal günlük alışkanlıkları etkilemeyebilir. Anksiyete herhangi bir tehdit söz konusu olmadığında da aniden patlak verebilir.
Anksiyete bozuklukları nelerdir?
Anksiyete bozuklukları, aşırı kaygı nedeniyle iş veya okula giderken veya arkadaşlarınızla veya ailenizle vakit geçirmek gibi günlük aktivitelerinize müdahale ettiğinde ortaya çıkar. Kaygı bozuklukları ciddi zihinsel hastalıklardır. Kadınlarda anksiyete bozuklukları erkeklerde olduğundan iki kat fazladır.
Anksiyete bozukluklarının temel türleri nelerdir?
Anksiyete bozukluğunun başlıca türleri şunlardır:
- Genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu (GAD-Generalized anxiety disorder). GAD’li insanlar, sağlık, para, iş ve aile gibi olağan, günlük konularda aşırı derecede endişe duyarlar. GAD ile akıl, çoğu zaman endişe etmek için hiç bir sebep olmasa bile en kötü senaryoları ortaya koyar. GAD’lı kadınların gün geçtikçe endişeleri artar. Kas gerginliği ve stresle ilgili diğer fiziksel belirtiler, örneğin uyku bozukluğu veya mide bulantısı gibi durumlar olabilir. Bazen, endişelenerek GAD’lı kişilerin günlük görevlerini yerine getirmelerini engellenebilir. GAD’li kadınların yaşadığı depresyon ve diğer kaygı bozuklukları GAD’li erkeklerinkinden daha yüksektir. Aynı zamanda bir ailenin depresyonla ilgili aile öyküsü varsa bu kişinin de anksiyete bozukluğuna sahip olma olasılığı daha yüksektir.
- Panik atak. Panik bozuklukları erkeklerde kadınlarda olduğundan iki kat daha fazladır. Gerçek bir tehlike olmadığında bile panik bozukluğu olan insanlar ani panik krizlerine girebilirler. Panik ataklar gerçeklik hissi, yaklaşan korku ya da kontrolü kaybetme korkusu yaratabilir. Birinin kendi açıklanamayan fiziksel belirtilerinden korkması da anksiyete bozukluğunun bir işaretidir. Panik atak geçirenler bazen kalp krizi de geçiriyorlar, zihinlerini kaybediyor ya da ölebiliyorlar.
- Sosyal fobi. Sosyal anksiyete bozukluğu olarak da adlandırılan sosyal fobi, günlük sosyal durumlarda çok endişeli hale geldiğinde teşhis edilir. Sosyal fobisi olan insanlar başkaları tarafından izlenip değerlendirilmekten korkmaktadırlar. Utangaç olabilirler ve genellikle panik atak belirtileri gösterirler.
- Özgül fobi. Özgül bir fobi, gerçek bir tehlike oluşturmayan ya da çok az tehlikeye neden olan şeylerin yoğun korkusudur. Özgül fobiler, kapalı alanlarda, yüksekliklerde, suda, nesnelerle ilgili olarak, hayvanlarda veya belirli durumlarla ilgili korkular olabilir. Belli fobileri olan insanlar, korkulan nesne veya duruma bakan veya hatta karşı karşıya gelmeyi düşündüklerinde bile genellikle panik atak veya ciddi endişe yaşarlar.
Anksiyete bozukluğu olarak kabul edilmez, ancak benzer olan diğer bazı durumlar şunları içerir:
- Obsesif kompulsif bozukluk (OKB). OKB’si olan insanlar, kaygıya neden olan istenmeyen düşünceler (takıntılar) ya da davranışlar (zorunluluklar) içerir. Bu düşüncelerin sebep olduğu endişeyi kontrol etmek için fırını veya ütüyü tekrar kontrol edebilir veya aynı rutini tekrar tekrar yerine getirebilirler. Genellikle bu kontrol ayinleri kişiyi kontrol altına alır.
- Post-travmatik stres bozukluğu (PTSD-Post-traumatic stress disorder ). PTSD fiziksel zarar tehdidi içeren korkutucu bir olaydan sonra başlar. PTSD olan kişinin direk kendisinin zarar görmesi gerekmez, sevdiği birisi ya da bir yabancıya zarar gelmiş olsa bile aynı etki yaşanır.