Fransisken Kardinal Mauro Gambetti
Gambetti: “Ben, yüzünde gülümsemeyle gelen Fransisken bir Kardinal’im. Bencilliğe cevap kardeşliktir.”
Papa’nın on üç yeni mor giyinen kardinaller arasında istediği, Kutsal Assisi Manastırı’nın Gözetmeni Peder Mauro Gambetti ile söyleşi.
“Bunu öğrendiğimde gülmeye başladım …”
“Bu konulara biraz yabancıyım…” diyerek şakalaşıyor Peder Mauro Gambetti. Ve sözünü ettiği “konular” bir kardinalin görevleri ve ayrıcalıklarıdır. “Bir Küçük Fransisken Konventuel Rahibi olarak hayatımda, bunlarla ilgilenmek için hiçbir neden yoktu…”, diyerek Assisi Kutsal Manastırı’nın Gözetmeni ve Fransisken hafızasının neşesini çağrıştıran “Tanrı’nın soytarısı” olarak adlandırabileceğimiz bir üslupla gülümsüyor.
Peder Gambetti, son iki geleneksel mor kardinal kıyafeti giyen Fransisken Konventualler arasında bir asırdan fazla bir süre sonra kardinal oldu. Kendisi, Papa Fransiskus 25 Ekim Pazar günü Angelus’ta on üç yeni kardinal isimlerini açıklamadan önce hiçbir şey bilmiyordu. “Çocukken -her zaman gülümsemeyle söylüyor- bu yeni dünyayı göz önünde bulundurmam, anlamam ve kendimi yönlendirmem gerektiği anlamında, kendimi bir kez daha yeniden doğmuş gibi hissediyorum.”
Elli beş yaşında Kilise’nin “en genç” kardinallerinden biri olacak. Endişeli mi? “Belki biraz bilinçsiz görüneceğim, ama değilim. Allah’ın elinin her şeyin üstünde olduğuna inanıyorum. Ve Rab’bin isteğini kendimize atfettiğimizde, cevap her zaman ‘evet,’ her zaman ‘itaattir’.” Aslen Bolognese bölgesindeki Castel San Pietro Terme’den gelen bir din adamı olarak piskopos olacaktır. “Çünkü bu, Kilise hukuk yasasının öngördüğü şeydir ve Papa Fransiskus’u bu ‘Papa şakası’ için içtenlikle teşekkür etmek için aradığımda bana söyledi.”
Avvenire ile uzun sohbet boyunca sakin bir sesi var. Kutsal Kardinaller Kuruluna “küçüklük ruhunu” getirmek istediğini açıklıyor. Nice ve Viyana’da olduğu gibi ölüm eken her türlü aşırılığın cevabının “kardeşlik” olduğunu defalarca tekrarlıyor. Ayrıca göç üzerine düşündüğünde, -neredeyse makine mühendisliğindeki derecesine bir referans olarak- Gödel’in eksiklik teoremine güveniyor: “Bir toplumdaki karmaşıklığın büyümesi bile, göçmen akımının bir sonucu olarak, gelişme faktörüdür.”
Peder Gambetti, ne zaman ve nasıl kardinal seçildiğinizi öğrendiniz?
“Papa’nın Angelus’taki açıklamasından sonra öğrendim. Bir kişiyle görüşme yapıyordum. Aniden cep telefonu çalmaya başladı. Derin bir konuşma içindeysem, cevap vermekten kaçınırım. Aramalar arasında Assisi Episkoposu’nun tekrar tekrar aradığını gördüm. O zaman, ‘Özür dilerim, ne olduğunu anlamalıyım’ dedim.
1986’da Papa 2. Yuhanna Pavlus tarafından Assisi’de yapılması istenen ünlü buluşmanın yıldönümünde Assisi Üst Bazilikası’nda barış duası da yapılıyordu. Görüştüğüm kişiyi yolculadım. Episkoposu tekrar aramaya gidiyordum ki telefon tekrar çaldı. Cevap verdim ve bana şöyle dendiğini duydum: ‘Tebrikler, tebrikler.’ Ben ise, ‘Affedersiniz?’ dedim.
Böylece adımın yeni kardinaller arasında olduğunu keşfettim. Bana söylenmiş olan ama bu gerçekle hiçbir ilgisi olmayan bazı şeyleri de düşünmeye başladım. Bu yüzden bir an durdum ve kahkahayı patlattım.
Şimdi Episkoposluk kutsaması olacak.
Hazırlığı üzerinde çalışıyoruz. 28 Kasım Cumartesi günü yapılması planlanan Kardinaller Danışma Toplantısından bir hafta öncesinde, 22 Kasım Pazar günü olacak. Törenin Assisi’de yapılmasını isterim.
Kutsal Kardinaller Kuruluna Aziz Fransua ruhunu katacak mısınız?
En sonunculardan olma ve hizmet ruhunu getireceğim. Ayakların yıkanması incilci ruhudur. Papa’ya sadakatle yardım edebilmek için açık bir Fransisken, yani küçüklük ruhu olan biri olarak kalmak istiyorum. Papa’nın da kardinallerden beklediği şey budur: Papa’yı idrak ve eylemlerde desteklemek. Diğer şeylerin yanı sıra, Kilise’de bir özet yapmaya çağrılan Fransisken Düzenimiz, Papa’ya içten bir hürmetle de vurgulandığını eklerim. Bu özellik de görevimi Fransisken anlamda belirleyebilir.
Papa Hazretleri, Yoksul’dan [Fransua] ilham almıştır. Hangi özellikler güçlü bir şekilde öne çıkıyor?
İlki sadeliktir: Tarzında ve davranışlarında belirgin olan, ama aynı zamanda derinlikle birleştirilen bir sadelik. Ne de olsa Aziz Fransua, içeriğin kalınlığını erişilebilirlikle birlikte tutmayı başarıyordu. Papa’yı Aziz’le birleştiren bir başka boyut, dünyanın yoksulluğuna yakınlık, insanlara yakın olmanın güçlü ilhamı, halkın varoluşsal olarak acı çektiği geçmişine dikkattir. Dahası; farklı düşünen veya inananlara yönelik diyalog tarzındaki yöntemi: Tüm bunlar saygı, kabul ve nihayetinde barış anlamına gelir.
İtalya’nın Koruyucu Azizi’nin mezarında, Papa Bergoglio, “Fratelli tutti” [Herkes Kardeş] genelgesini kısa süre önce imzaladı. Siz de onu karşıladınız.
Bu belgeyi papalık kutsal öğretisinin zirvesi olarak görüyorum. Laudato si genelgesinin zaten kesin bir Fransisken kökenine sahip olmasına rağmen, en son genelgesi daha da belirgindir. Tarihi değiştirebilecek bir metinden bahsedebiliriz. Çünkü merkezinde, her insanla ve aynı zamanda tüm yaratılışla olan ilişkiyi ilgilendiren evrensel bir kardeşlik vardır.
Azınlık olma ve çoğunu dışlama eğiliminde olan, bireyselleşmeyi abartan, insanı dağılma noktasına kadar parçalara ayıran bir dünyada, mutluluğun somut olduğu yeni bir gelecek inşa etmemize izin veren tek bir dilbilgisi vardır: Kardeşlik grameri.
Nice ve Viyana’daki saldırılar, Aziz Fransua’nın Padişah’la 800 yıl önce gerçekleşen görüşmesinin antitezidir. İslam’la bile diyalog nasıl güçlendirilir?
Saygı ve sonrasında önyargının reddini ima eden kardeşçe bir perspektifi hep birlikte ele alma ihtiyacı vardır. Yakınımdaki insan benden farklı olsa da bir zenginliktir. Farklılıkların ve dayanışmanın takdiri yoksa asla adil ve barışçıl toplumlara sahip olamayız. Bazen ideolojik muhalefetlerin trajik etkileri vardır. Her savaşta ne kazanan ne de kaybeden vardır: Kaybeden her zaman insandır.
Göçmenlik ve kabul: Hangi zorluklar?
Herkesin yerini alabileceği ve yeteneklerini ifade edebileceği küresel bir topluluk hayal ediyorum. Burada Kilise, tüm bunların mümkün olduğunu tekrarlamakla görevlidir. Sonra melezleme ve göç akımları ile ilgili belli belirsiz konumlara hayret ediyorum. Matematikte Gödel’in teoremi bize bir sistemin yeni değişkenler eklenene kadar kendi kendine yeterli kaldığını söyler.
Bu gerçekleştiğinde, sistem anlayışın gelişmesini sağlayan yeni cevaplar bulmaya zorlanır. Başka kültürlerden kadınların ve erkeklerin gelmesi, bakış açısını genişletir ve bir büyüme potansiyelidir. Bu, karşılama konusunda eleştirici olmamak anlamına gelmez: Tarihin yeni değişkenleri için yeterli yanıtlara ihtiyaç vardır. Bunların arasında insanları anavatanlarında tutma ve böylece tüm ülkelerin kalkınmasını teşvik etme ihtiyacı da vardır.
Papa Bergoglio Assisi’de kendisini evinde hissediyor: Oraya dört kez gitti. Assisi dünyaya ne diyor?
Son yıllarda Assisi’nin, insanlığa Aziz Fransua’nın ‘Hepimiz kardeşiz’ diye tekrarladığı ilkenin gerçeğe dönüştürülebileceğini göstermek için diyalog ve karşılaştırma adına herkese açık bir alan olmasını istedik. Kurucumuz’un kehaneti, Kilise’nin dünyaya sunabileceği en güncel değerlerden biridir. Assisi bu özelliğini sürdürürse, gerçekten tarihin içinde bir ışık olacaktır.
Kutsal Manastır’ın Gözetmeni olarak göreviniz sona eriyor. Ya şimdi?
Şimdi ise dünyaya açılacağım. Biraz da toprağından çıkıp giden İbrahim gibi olacağım… Yine de bazı adımlar ve görevlerin yerine getirilmesi için şimdilik Assisi’de kalmam gerekecek.
Ayrıca Papa ile futbol tutkusunu paylaşıyorsunuz. Bir Juventus hayranısınız …
Bir hayranıyım, ama topa olan aşktan şimdi biraz uzaklaştığımı hissediyorum. Futbol uzun zamandan beri açık bir şekilde kötü bir yol aldı. Ayrıca, nasıl olduğu bilinmeyen bir şekilde gelen bir zafere tanık olmaktansa, oyuncuları iyi oynarken görmenin bana daha çok zevk verdiğini fark ettim.
Giacomo Gambassi ve Gianni Cardinale
7 Kasım 2020, Cumartesi