Antik Roma Yolları: Romalılar Yollarını Nasıl İnşa Ettiler?Emre Acar 8 Mart 2022
Roma İmparatorluğu, geniş karayolları ağı olmadan bugün bildiğimiz haline gelemezdi. 2000 yılı aşkın bir süre önce oluşturulan bu yollardan bazıları bugün hala kullandığımız otoyolların temelini oluşturmaktadır.
Roma, başka hiçbir uygarlığın yapmadığı teknoloji ve ölçüde bir yol ağı planladı ve inşa etti. Ovaları geçmek, sıradağları ve dağları aşmak, setler üzerinde yükselmek veya hedeflerine ulaşmak için gerektiği kadar kayayı yerinden sökmek.
Roma yolları, üç kıtaya yayılan 120.000 kilometrelik bir uzunluğa ulaştı. Dünyanın etrafını iki kere dolaşmaya yetecek bir uzunluktu.
Yol ağı, Roma aktarıcı teknolojisinin geliştirilmesine ve Roma savaş arabalarının gelişmiş tasarımı, işlevselliği ve verimliliğiyle ilgili şaşırtıcı ayrıntıların geliştirilmesine yardımcı oldu. Şehirlerini birbirine bağlayan Roma yolları çakıllı bir yüzeye sahipti.
Romalılar, İmparatorluğun eyaletlerini ve şehirlerini birbirine bağlayan yolların siyasi ve askeri stratejilerinde çok önemli bir unsur olduğuna inanıyorlardı.
Sonuç olarak, bu otoyolların inşası her zaman genellikle Roma’dan çıkan dikkatli bir stratejiyi yansıtıyordu. Gerçekten de uzmanlar, karayollarının inşasını sadece askeri amaçlarla ilişkilendiren teorileri kabul etmenin bir “tarih yazımı hatası” olacağını düşünüyorlar.
Aynı uzmanlar, “Askeri mühendisler, bir savaş sırasında belirli taktik hareketler için bireysel inşaatlar yaptılar – örneğin nehirleri geçmek için daha sonra söktükleri köprüler – ancak ticari yollar her zaman politik bir planlama ile ilişkilendirilmelidir” diyorlar.
Bu sözde Viae Publicae’lerden (kamusal yollar) birini inşa etme kararının, İmparatorluk siyasi gücünün tam merkezinden gelmesi gerçeği, bize, çoğu durumda yolun içinden geçeceği ormanların yok edilmesini gerektiren bu tür çalışmaların büyük boyutu hakkında bir fikir verir.
Mensörler, araziye bağlı olarak yolun en uygun yerleşimini belirleyen profesyonellerdi.
Çalışmaları bugünün arazi mühendislerininkine çok benziyordu. Aquis Querquenis’e göre, özellikle yük taşırken hayvanlar tarafından çekilen araçların hareketini kolaylaştırmak için eğim %8’den daha dik olmamalıydı.
Bitki örtüsü temizlendikten sonra, işçiler sağlam bir temel bulana kadar toprağı kazdılar. Daha sonra zemin düzeltildi ve yolun genişliği -genelde 6 ila 12 metre arasında- belirlendi ve kenarları oluşturacak şekilde taş kesildi.
Alt tabakayı oluşturmak için genellikle büyük kayalar kullanıldı, çünkü bunlar yolu kullanan araçların tüm ağırlığını taşıyabiliyorlardı.
Bu tabanın üzerinde, boşlukları doldurmak için daha küçük, daha kurak taşların bir karışımıyla oluşturulmuş başka bir katman vardı. Antik ve modern inşaat mühendisliği konusunda uzmanlaşmış bir tarihçi olan Isaac Moreno Gallo’nun açıkladığı gibi, yolun üst tabakası kum, çakıl ve kilden oluşan zahorralardan oluşuyordu. Mümkün olan en yüksek dayanıklılığı garanti etmek için en yüksek kaliteli malzemeler kullanıldı.
Tarihçiler, kompakt bir üst katman olduğunda, yük hayvanlarının çektiği vagonların bir sonraki katman için malzeme boşaltmak üzere yol boyunca ilerlediğini açıklar. Bu malzemeler daha sonra bazı ahşap kalaslar kullanılarak genişletildi. Daha sonra malzemeler sulandı ve son olarak, genellikle hayvanlar tarafından çekilen bazı silindirler tarafından daha da sıkıştırıldı.
Suların kaldırımda su birikintileri oluşturmasını önlemek için, yağmur suyunun akabilmesi için yolların her iki tarafında genellikle hafif bir eğim vardı. Isaac Moreno tarafından yakın zamanda keşfedilen ilginç şeylerden biri de yolun her iki tarafında yaklaşık 20 metre uzaklıkta kazılmış bir tür kesintisiz çukur olan işaret olukları denilen şeydi. Diğer işlevlerin yanı sıra, yolu vahşi hayvanlar tarafından istila edilmekten korudu ve herhangi bir soyguncunun eylemlerini engelledi.
Roma yolları nasıl yapıldı
Temel toprağı – araziye bağlı olarak, inşaatçılar ya düz zeminde çukurlar kazdılar ya da toprağın çöktüğü yerlere özel destekler yerleştirdiler. Toprak daha sonra sıkıştırılır ve bazen yukarıdaki çoklu katmanlar için sağlam bir temel sağlamak için kum veya harçla kaplanır.
Statumen – büyük kaba taş bloklardan oluşan sıkıştırılmış temel toprağı üzerine serilmiş bir tabaka. Levhalar arasındaki çatlaklar, drenajın taşınmasına izin verecektir. Bu tabakanın kalınlığı 25 ila 60 cm arasında değişmektedir.
Rudus – çimento harcı içinde yaklaşık 5 cm çapında kırma kayadan oluşan 20 cm kalınlığında bir tabaka.
Nucleus – yaklaşık 30 cm kalınlığında çimento, kum ve çakıldan yapılmış beton bir taban tabakası.
Summum dorsum – 15 cm kalınlığında büyük kaya bloklarından oluşan son katman. Ancak, işçilerin elindeki mevcut kaynaklara bağlı olarak, üst katmanda daha sık olarak ince kum, çakıl veya toprak kullanılmıştır. Bu katmanın aynı zamanda yumuşak ve dayanıklı olması gerekiyordu. Asfalt yollar çok pahalıydı ve genellikle önemli şehirlerin yakınında ve içinde bulunan bölümlere ayrılmıştı. Kaldırım (pavimentum) kullanıldığında, tipik olarak Roma civarında büyük bazalt laval parke taşları kullanılmıştır.
Ancak Roma yollarıyla ilgili tek merak edilen şey bu değil. İşte en önemli karayolları hakkında birkaç ilginç gerçek daha:
– İlk büyük Roma yolu Appian Yolu idi. Roma ve Capua’yı birbirine bağlamak için Antik Roma kamu ahlakı yetkilisi Appius Claudius Caecus Claudio Caeco tarafından MÖ 312’de inşa edilmesi emredildi. 8 metre genişliğinde ve 540 kilometre uzunluğundaydı.
– Roma yollarının ağı daha da uzadıkça, daha sonraki hanların öncülleri olan sözde malikaneler yanlarına inşa edildi. Gezginler tarafından dinlenmek için kullanıldılar ve Roma hükümeti tarafından yönetildiler.
– Google Haritalar veya herhangi bir yol haritası bulunmadığından, karayolları hakkında en güvenilir bilgi kaynağı Antonine Yol Programı tarafından sağlandı. Belli ki zaman zaman güncellenen ve İmparatorluğun yolları hakkında detaylı bilgiler içeren bir belgeydi. İçinde, bu otoyollar bir numara ile tanımlanır; bunların yanında başlangıç ve varış noktasının adı, yolun mil cinsinden uzunluğu ve bazı durumlarda yol boyunca en önemli ara şehirler ve duraklar yer alır.
– Bu Roma yollarının genellikle virajları yoktu. Tarihçilere göre bunun nedeni, Romalıları karakterize eden pratiklikti. Bu durumda, eğrilerin nasıl tasarlanacağını bilmelerine rağmen, arazinin ihtiyaçlarına göre yön değiştiren kısa düz çizgi dizilerini tercih ettiler: düz uzantılar, sinyal işaretlerinin daha iyi görselleştirilmesine izin verdi.
İlginizi çekebilecek diğer içerikler
- Alaska’da 2.500 Yıldan Uzun Süre Önce Yaşanan Volkanik Patlama Roma Cumhuriyeti’ni Devirdi
- Commodus: ‘Gladyatör’ Filminde Ölümsüzleştirilen Çılgın Roma İmparatorunun Gerçek Hikayesi
- Antik Dünyanın Yedi Harikasını Olanca Görkemiyle Keşfedin