!ßÈÀ face="Verdana" size="2">Türkiye, Ermeni iddialar?n?n incelenip de?erlendirilmesi konusunda kendi ar?ivlerinin aç?k oldu?unu, ba?ta Ermenistan olmak üzere di?er ülkeler ar?ivlerinin de aç?lmas? gerekti?ini öteden beri ileri sürmektedir. Buna kar??l?k Ermenistan da ar?ivlerinin aç?k oldu?unu, isteyenin bunlar? incelemekte serbest oldu?unu iddia eder. Ne var ki Türkiye’de Ermenice bilen bilim adamlar?n?n say?s? çok az oldu?undan, bunlar?n ço?unun da uzmanl?k alan? malum Ermeni iddialar? olmad???ndan, Türkiye’den Ermeni ar?ivlerine girip ara?t?rma yapmak isteyen henüz ç?kmamaktad?r bu nedenle de Ermeni ar?ivlerinin gerçekte aç?k olup olmad??? da bilinmemektedir.
Geçen Temmuz ay? ba?lar?nda Ermeni bas?n? “Kürt“ tarihçi Yektan Türky?lmaz’?n kitap kaçakç?l???ndan tutukland??? haberini verdi. Buna göre Türky?lmaz Ermenice biliyordu ve Ermeni ar?ivlerinde ara?t?rma yap?yordu. Türky?lmaz daha önce Ermenistan’da yapt??? aç?klamalarda Osmanl? ?daresinin Ermenileri soyk?r?ma u?ratt???na inand???n? söylemi? ayr?ca Ermenistan ar?ivlerinin de aç?k oldu?unu, kendisinin ar?ivlerde bir sorunla kar??la?mad???n? belirtmi?ti.
Türky?lmaz halen oturdu?u ve bir doktora tezi haz?rlad??? Amerika’ya dönerken baz? eski kitaplar? beraberinde götürmek istedi?i için s?n?rda tutukland?. Ermenistan Ceza Kanununun 215. maddesi uyu?turucu maddeler, nükleer, kimyasal, biyolojik silahlar ve di?er baz? tehlikeli madde ve araçlar?n kaçakç?l???n? yapanlar için sekiz y?la kadar hapis cezas? öngörüyordu. Kitap gibi kültürel de?eri olan maddeler de bunlarla beraber say?l?yor ve ayn? cezaya çarpt?r?l?yordu. K?saca Türky?lmaz birkaç kitab? beraberinde götürmek istedi?i için hapse girdi.
Bu olayda bir gariplik vard?. Ermeni makamlar? neden Ermeni görü?lerini savunan bir bilim adam?n? tutuklam??lard?? Bu ki?iye atfedilen suç önemsizdi. Zira gerekli izin almak ko?uluyla Ermenistan’dan kitap ç?kar?labilirdi. Türky?lmaz izin almam??t? ama al?nmas? gerekti?ini de kimse kendisine söylememi?ti. ?yi niyeti dikkate al?narak, hapse at?lmas? yerine bu formalitenin yerine getirilmesi kendisinden istenebilirdi veya kitaplara el konup Ermenistan’dan ayr?lmas?na izin verilebilirdi. Di?er yandan Türky?lmaz neden Ermeni gizli servisince tutuklanm?? ve bu servise ait yüksek güvenlikli hapishaneye konmu?tu? Gizli servislerin bu i?e kar??mas?yla Türky?lmaz’?n bilimsel ara?t?rmalar d???nda amaçlar? oldu?u mu ima edilmek isteniyordu.?
Türky?lmaz’?n tutuklanmas? Türkiye’de ve ABD’de baz? çevrelerde tepkilere neden oldu. Sabanc? Üniversitesi’yle ABD’de ad? geçenin doktora yapt??? Duke Üniversitesi’nin giri?imiyle bir dayan??ma komitesi kuruldu ve ad?geçenin kurtar?lmas? için bir kampanya ba?lat?ld?.
Bu çerçevede, çe?itli ülkelere mensup ikiyüz kadar bilim adam?, Ba?kan Koçaryan’a bir mektup göndererek Türky?lmaz’?n serbest b?rak?lmas?n? istediler. Bu arada kendisinin 1915 olaylar?n? ve XX. yüzy?l?n ilk yar?s?ndaki di?er ?iddet olaylar?n? ele?tirisel bir ?ekilde ele alan (yani soyk?r?m iddialar?n? kabul eden) az say?daki Türk bilim adamlar?ndan biri oldu?u belirtildi; ayr?ca ad?geçenin tutuklanmas?n?n Ermenistan’?n kendi tarihi üzerinde ba??ms?z bilimsel çal??malar yap?lmas?n? ne derecede destekledi?i hakk?nda ciddi ?üpheler yaratt??? da ifade edildi. Mektup Türkiye’den H. Berktay, T. Akçam, M. Belge, F.M. Göçek, O.Pamuk, R.Zarakolu gibi Ermeni soyk?r?m? oldu?unu ?srar ve inatla savunan baz? ki?iler taraf?ndan imzaland?. Mektubu imzalayan P. Balakyan, V.N. Dadriyan, D.R Papazyan, A Sarafyan gibi Ermeniler de öteden beri soyk?r?m iddias?n?n ?ampiyonlu?unu yap?yorlard?.
Ermenistan ve Ermenilerin taleplerini yerine getirmek için ciddi gayret sarfeden, bir süre önce ABD Ba?kanl??? için adayl???n? koymu? olan Senatör Bob Doyle de bu kampanyaya kat?ld?. Ad?geçen Ba?kan Koçaryan’a gönderdi?i bir mektupta kendisinin ve senatör olan e?inin Ermenistan’?n eski dostu olduklar?n? ve Ermenistan’? desteklemeye devam ettiklerini hat?rlatt?ktan sonra Türky?lmaz’?n tutuklanmas?n?n Ermenistan’?n demokratik geli?mesi ve bu ülkede hukukun üstünlü?ü hakk?nda ?üphe yaratt???n? ifade etti ve ad?geçenin derhal serbest b?rak?lmas?n? istedi. Ayr?ca, garip kanun diye nitelendirdi?i Ermeni Ceza Kanunu’nun gözden geçirilmesini de önerdi.
Yap?lan giri?imler ve özellikle ABD’de çok önemli bir ki?i olan Doyle’un mektubu Türky?lmaz’? kurtard?. Mahkeme kendisini bir y?la mahkum etti, ancak cezay? tecil etti. Serbest kalan ad?geçen bu ay ba??nda sessizce ABD’ye göndü ve bu traji-komik olay da son buldu.
Bu arada Ermeni makamlar?n?n neden Ermeni görü?lerini savunan bir ki?iyi tutuklam?? olduklar?n?n halen aç??a ç?kmam?? oldu?unu belirtelim. Akla gelen tek olas?l?k Ermenistan ar?ivlerinin Türk veya ba?ka ülkelerden ba??ms?z bilim adamlar? taraf?ndan incelenmesini istemedikleri, cayd?r?c? bir önlem olarak Türky?lmaz’? tutuklad?klar?, böylelikle soyk?r?m? savunanlar hapsedildi?ine göre savunmayanlar?n daha a??r muameleyle kar??la?aca?? kan?s?n? yaratmaya çal??t?klar?d?r. Böylelikle Ermenistan ar?ivlerinin ?eklen aç?k, gerçekte ise ba??ms?z ara?t?rmac?lara kapal? olmas? sa?lanm?? olacakt?r.