Bilindiği gibi Sultan Abdülaziz, Osmanlı Devleti'nin çöküşünü önlemek amacıyla bir dizi reform yapmıştır. Bu reformların uygulanması esnasında Gavurdağları, Kozandağları ve Kahramanmaraş'a kadar olan bölgedeki Türkmen aşiretlerinin iskânı, Zeytun ve Akbez Ermeni terör merkezlerinin dağıtılması da vardır. Bunun için askeri yönden Derviş Paşa, siyasi yönden Ahmet Cevdet Paşa'nın yönetiminde “Fırka-i İslahiye” adlı ordu hazırlanmıştır.
Fırka-i İslahiye'nin çalışmaları Mayıs 1865 (Muharrem 1282) de başlamış üç yıl gibi kısa zamanda Şubat 1867 (Zilkade 1284)'de tamamlanmıştır.
Fırka-i Islahiye'nin iskân çalışmalarında Yarpuz/Küçük Zorkun çatışmalarından başka ciddi çatışma olmamış, aşiret ağalarının hemen hepsi kendi istekleriyle devlet güçlerine itaat etmişlerdir. Fırka-i İslahiye Komutanları da her aşiretin kendi kışlaklarında veya istedikleri yerde köy kurmasına müsaade etmişlerdir. Buna rağmen dönemin ünlü halk ozanı Dadaloğlu'nun Osmanlı'ya ve Fırka-ı İslahiye'ye tepkilerini anlamak mümkün değildir.
Osmaniye Fırka-i Islahiye tarafından Hacıosmanlı Köyü'nde kurulmuştur. Osmaniye'nin bu köyde kurulmasının sebeplerinden birincisi köyün çok eski (Kınık şehri hatırası) olması, ikincisi bu köye ve köy halkına diğer köylerin çok saygı duyması, üçüncüsü de merkezi konumunun uygun olmasıdır. Osmaniye adını da zorunlu iskân sebebiyle aşiretlerin incinmiş olan gururunun okşanması için Hacıosmanlı Köyü'nden aldığı anlatılır. Ama herhalde Osmanlı Devleti'ne duyulan saygıdan dolayı “Osmaniye” adını almış olmalıdır. Çünkü Osmaniye; Osmanlılara ait, Osmanlı'nın eli, Osmanlı'nın yurdu anlamlarındadır.
Osmaniye 20 Ağustos 1865 (26 Rebiülevvel 1282)'de Fırka-ı İslahiye Hacı Osmanlı Köyü'ne geldiği gün fiilen kurulmuştur.(27)
Ardından Kaza/Kaymakamlık yapılmıştır. Aynı yıl Hacı Osmanlı Köyü halkı şimdiki Hacıosmanlı Mahallesi'ni, Ulaşlı aşiretine mensup Alibekirlioğulları Alibekirli Mahallesi'ni, Tecirli aşireti de Rıza Paşa'nın adıyla Rızaiye Mahallesi'ni kurmuşlardır. Daha sonra Kafkasya'dan gelen göçmenler de “Dağıstan” denilen şimdiki Alibeyli Mahallesi'ni oluşturmuşlardır.
Tecirli, Çenetoğlu ve bu gün Ceyhan sınırlarının içinde kalan Cerit aşiretleri birer Nahiye olarak Osmaniye Kaymakamlığı'na, Osmaniye Kaymakamlığı Payas/Üzeyir Sancağı'na, Payas Sancağı da Halep Valiliği'ne bağlanmıştır. 1867'de çıkarılan Vilayet Nizamnamesi uyarınca Payas, Kozan ve Adana sancakları Halep Valiliği'nden alınmış, yeni kurulan Adana Valiliği'ne bağlanmıştır.
Osmaniye kurulduğu zaman nüfusu nahiyeleriyle beraber 1.388 hane, yaklaşık 1.388x5=6.940 kişidir.
1872 tarihli Adana Vilayeti Salnamesi'ne göre Osmaniye'nin Kaymakamı Alibeyli Mahallesi'ne de adı verilen Ali Efendi'dir. Bu tarihte ilçede; 1 Hükümet Konağı, 1 Cami, 3 Mescit, 1 Medrese ve 45 Dükkân ile 405 hane (yaklaşık 405x5=2.025 nüfus) bulunmaktadır.
1881 yılında Cebelibereket Sancağı'nın Mutasarrıfı Yusuf Paşa, Osmaniye Kazası'nın Kaymakamı Rıza Bey'dir. Rıza Bey'in Cebelibereket Mutasarrıfı, Şemsettin Efendi'nin Osmaniye Kaymakamı olarak görev yaptığı 1891 yılındaki Adana Vilayeti Salnamesi'nde Osmaniye şöyle tanıtılmıştır:
“Osmaniye kazası merkez-i Liva'dan 6 saat ba'd garbide vaki Rızaiye makarr-ı kaza olup Kıyı köyleri Cerid, Tacirli, Çenedoğlu Nahiyelerini havidir. Rızaiye kasabasının önünde kıble canibinden Karasu cereyan idüp 7 değirmen ve 2 pirinç dingi idare eder harklara münkasim olarak pirinç ve susam vesaire yetiştirir.
Bu kaza dâhilinde Hamıs Suyu, Mercin namlarıyla büyükçe çaylar olup Ceyhan Nehri'ne mansıb olurlar.
Merkez-i Kaza'nın havası yazın kesb-i vehâmet ider ki ahali iki buçuk ve dört saatlik mesafelerdeki yaylaklara çıkarlar.
Ormanlık ve eşcar-ı müsirresi ve mahsülât-ı arziyyesi derece-i vüstâda olup aşâire mahsus kilim ve çul ve kıl inâs nesh ve imâl iderler.
Mezkûr Cerid Nahiyesinin kilimleri aşâirin eskiden beri meşhur olan kilimlerinin en güzel nefisidir.
Ahali-i kazanın bir kısmı rençberlik ve ziraat ettikleri gibi kısm-ı diğeri de sığır ve koyun ve keçi yetiştirirler.
1 Cami, 5 Han, 3 Fırın, 30 Dükkân, 2 Mektep, 7 Değirmen, 2 Dink vücuttur.
Nüfus İslâm: 7.764, Hıristiyan: 100”
--------
27-A.Cevdet Paşa, age