KUDUZ
Kuduz, Rhabdoviridae ailesi, Lyssavirus genusundan nörotrop bir RNA virüsü ile oluşan
- zoonotik,
- akut, ilerleyici
- Viral bir ensefalomiyelittir.
Modern tıbbın, tedavisinde çaresiz kaldığı hastalıklardan biridir.
- Sıcak kanlı hayvanlar , kuşlar , tüm memeliler ve insanlar Kuduz virüsüne duyarlıdır.
- Bulaşmada en çok kedi ve köpek rol oynar.
- Kuduz, hayvanlarda daima ölümle sonuçlanır.
Ancak yarasalar subklinik olarak geçirir.
Vakalar en sık;
- Köpeklerin cinsel aktif ve saldırgan oldukları, ilkbahar ve erken yaz aylarında görülür.
KUDUZ RİSKİ TAŞIYAN HAYVANLAR
- Gelişmiş ülkelerde insan kuduz vaka sayısı azdır ve vahşi hayvan kaynaklıdır .
- Ülkemizde olgular en sık köpek kaynaklıdır.
- Doğrulanmış vahşi kuduz sayısı oldukça azdır.
- Erkek cinsiyette, çocuk ve gençlerde daha sık görülür.
HAYVANLARI KUDUZDAN KORUMA
- Kuduz mücadelesinin temeli evcil hayvan, özellikle köpek kuduzunun, kontrolüdür.
- Tüm evcil hayvanlar kayıtlı ve aşılı olmalıdır.
- Hayvanlara çiğ et yedirilmemelidir,
- Evcil hayvanların vahşi hayvanlarla teması engellenmelidir.
- Başıboş kedi ve köpekler özel çiftliklerde barındırılmalı. kısırlaştırılarak üremeleri önlenmelidir.
- Yaban hayvan kuduzunun kontrolü çok zordur. Ancak İntraserebral olarak aşı enjekte edilen kümes hayvanları uçaklarla, vahşi hayvan bölgelerine atılmaktadır. Bu yöntem son derece başarılı olmuştur.
KUDUZDAN KORUNMA
- Daha önce tam doz kuduz aşısı olanlara: Yeniden ısırılma durumunda sadece 0. – 3. günlerde olmak üzere toplam iki doz aşı yapılır.
- RFFIT (Rapid Flourescent Focus Inhibition Test) yöntemi ile ölçülerek, Kuduz antikorları, 1/5 altında ise
- Yüksek risk grubundakilere her altı ayda bir,
- Daha düşük risk grubundakilere iki yılda bir, bir doz rapel yapılır.
Bu kişilerde şüpheli bir temas olduğunda, Kuduz immünoglobülini uygulanmasına gerek yoktur.
RİSKLİ TEMAS
- Tüm vahşi ve evcil etobur hayvan ısırmaları,
- Isırık dışı yaralar:
Açık yara
Kesi
Müköz membranların tükrük, salya ve diğer nöral doku gibi potansiyel enfekte olabilecek materyalle teması.
- Tırmalamalar
BU MESAJLAR ÖNEMLİ
- Sokak köpeklerinden uzak durunuz.
- Evcil hayvanlarınızın aşılarını ve kontrollerini düzenli olarak yaptırınız.
- Şüpheli hayvanları yetkililere ihbar ediniz.
- Riskli temasa sebep olan hayvanı mümkünse gözetim altına alınız ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın ilgili birimlerine haber veriniz.
- Şüpheli temasda sağlık kurumlarına gitmekten çekinmeyiniz.
- Aşısı ve immünglobulini uygulaması dahil kuduza ilişkin işlemler ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
- Aşılama takviminizi yarıda bırakmayınız ve mutlaka tamamlayınız.
- Klinik belirtileri ortaya çıkanlarda geri dönüş mümkün değildir ve hastalık ölümle sonuçlanmaktadır.
- Hayvanlarla temastan sonra ellerinizi yıkayınız.
- Çocuklarınızı, hayvanlarla teması olması halinde size haber vermesini yönünde uyarınız.
SORULAR
1- Hastalığının etkeni aşağıdakilerden hangisidir?
A-Herpes virüs
B-Coxaki virüs
C-Lyssavirüs
D-Nairovirüs
E-Pox virüs
2- Kuduz virüsünün bulaş yolları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A-Vahşi hayvan ısırıkları ile bulaşabilir
B-Evcil hayvanlarla bulaşabilir
C-Organ transplantasyonu ile bulaşabilir
D-Hastayla aynı ortamı paylaşmakla bulaşabilir
E-Hayvanın, salyasının açık yaraya teması ile bulaşır
3- Enfeksiyonu açısından kimler risk grubunda sayılmaz?
A-Avcılar
B-Veteriner hekimler
C-İnşaat işçileri
D-Kasaplar
E-Çobanlar
4- Hastalığının patogenezi ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
A-Periferik sinir sistemini kullanarak beyine doğru ilerlerler
B-Virüs merkezi sinir sistemine ulaştıktan sonra bağışıklamanın yararı yoktur.
C-Isırılan yerin beyne olan uzaklığı hastalığın seyrinde önemlidir.
D-Yüzeyel ısırıklarda hastalık hafif seyreder
E-Virüs vücutta önce yara bölgesinde replike olur.
5- Klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce kuduz şüpheli ısırıklı hastaya doğru yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
A-Aşı+ adenosin arabinosid
B-Aşı+ isopirosine
C-Aşı+ immünoglobulin
D-İnterferon+ isopirosine
E-Özel bir tedavisi yoktur
6- Kuduzun klinik belirtileri ortaya çıktıktan sonra hastaya yapılması gerekli ilk iş aşağıdakilerden hangisidir?
A-Hastayı tecrit edip dış uyaranları en aza indirmek
B-Aşı yapmak
C-Derhal antiviral tedavi başlanmalı
D-Semptomatik olarak komplikasyonlara yönelik tedavi yapılır.
E-İnterferon başlanmalıdır.
7- Kuduzla ilgili olarak hangisi doğrudur?
A-Vakalarının çok olduğu bölgelere seyahat etmek risk teşkil etmez
B-Temas öncesi proflaksi, 0., 7. ve 14. günlerde birer doz olmak üzere toplam üç doz aşı uygulaması şeklindedir
C-Temas sonrası, yara tedavisi, kuduz immünglobulini ve aşı uygulanmalıdır
D-Yara en kısa zamanda su ve sabunla temizlenmeli, sütür atılmalıdır
E-Tetanoz aşısı kontrendikedir
8- Kuduz ile ilgili olarak, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A-Şüpheli temasa neden olan hayvan kayıpsa beş dozluk aşı şeması ve Ig uygulanır
B-Şüpheli temasa neden olan hayvan 10 gün sonra yaşıyorsa aşılama kesilir
C-Evcil hayvanların gözlemine gerek yoktur
D-Hayvan kayıpsa uygulanan aşı şeması tamamlanır
E-Temas sonrasında immünglobülin bulunamamış ise yediinci güne kadar uygulanabilir
9- Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A-Olgularında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve il teşkilatları ile işbirliği yapılmalıdır.
B-Olası vakaları muhakkak il sağlık müdürlüğüne bildirilmelidir.
C-Olgularında sürveyans çok önemlidir.
D-Kuduz riskli temas Grup D hastalıkları arasındadır.
E-Bildirim ülke genelindeki tüm sağlık kurumlarından yapılır.
CEVAPLAR
1-C
2-D
3-C
4-D
5-C
6-A
7-C
8-C
9-D