Yalan makinesi nasıl çalışır?
Televizyondan yada gazetelerden, bizde pek olmasa da ABD’de polis sorgulamalarında gerektiğinde bir sanığın yalan makinesine bağlanarak, gerçeği söyleyip söylemediğinin denetim edildiğini görmüş yada okumuşsunuzdur. Hatta ABD’de FBI yada CIA şeklinde oldukca mühim devlet görevlerine alınmaya aday memurlara da bu kontrol uygulanmaktadır.
‘Polygraph’ denilen bir alet ile sanığa 4-6 tane sensör bağlanır. Bu sensörlerden gelen çeşitli sinyaller, dönmekte olan bir kağıdın üstüne grafik olarak kaydedilir. Bu sensörlerle sanığın, Nefes alış hızı, Nabzı, Tansiyon (tansiyonu), Terleme miktarı kayda alınır. Bazı yalan makinelerinde kol ve bacak hareketleri de kaydedilir.
Yalan makinesi testi başladığında, sanığa ilkin 3 yada 4 kolay sual sorulur. Bu şekilde sanığın verdiği sinyallerin düzeni öğrenilir. Ondan sonra gerçek sorular sorulmaya başlanılır ve sinyaller kayda alınmaya devam edilir.
Kontrol süresince ve sonrasında bir uzman grafikleri devamlı denetim altında tutarak, hangi sorularda sinyallerin değiştiğini tespit eder. Kalp atışının hızının artması, tansiyonun yükselmesi ve terleme çoğu zaman yalan söylemenin belirtileridir. İyi eğitilmiş bir uzman grafiklere bakınca nerede yalan söylendiğini derhal anlayabilir.
Her şeye karşın, insanların soruları yorumlamaları ve tepkileri değişik olduğundan, yalan söylerken değişik davranabildiklerinden, bu kontrol mükemmele ulaşmış değildir, kimi zaman yanıltıcı olabilir ve kati kanıt kabul edilmez.