İhlas Suresi Tefsiri;
İslamın esası olan tevhid - Allahın birliği- ilkesini özlü bir şekilde ifade ettiği ve Allahu Tealayı kullarına tanıttığı için Hz. Peygamberimiz (s.a.v.) tarafından Kur'an-ı Kerim'in üçte birine denk olduğu ifade buyurulmuştur. Akıcı kelam kullanılmış ve konusu Allahu Tealanın nesebini - hangi soydan olduğu- soranlara verilen cevap niteliğindedir.
İhlas Suresi 1. Ayeti Tefsiri; İlk ayetteki huve zamiri Allahu Tealaya işaret etmektedir. Allah ismi ise; varlığı ezeli, ebedi, zaruri ve kendinden olup, her şeyi yaratan, her şeyin maliki ve mukadderatının hakimi, her şeyi bilen, her şeye kadir olan manalarını taşıyan, Yüce Mevlanın has ismidir.
Ehad kelimesi ise; tektir manasına gelmekle birlikte, vahd ve vahdet kökünden türemiş bir kelimedir. Sıfat olarak Allahu Tealaya nisbet edildiğinde ise Allahu Tealanın birliğini, tekliğini, eşsizliğini ifade etmektedir. Vahid kelimesi başka varlıklar için kullanılabilinirken, ehad kelimesi varlıklar için kulanılamaz. Alimler Ehad kelimesinin ayrıca ezeliyet ve ebediyet manalarını barındırdığını ifade etmişlerdir.
İhlas Suresi 2. Ayeti Tefsiri; İkinci ayetteki Samed esması; " Herkesin kendisine ihtiyacını arz ettiği, fakat kendi zatının kimseye ihtiyaç duymadığı, muhtaç olmayan " manasına gelir. Suredeki yerine bakılırsa, var oluş bakımından kimseye muhtaç olmayıp, her şeyin varlık ve devamını kendisine borçlu olduğu " vacıbu'l-vucud " demektir. Bu görüşe göre " ehad " kelimesinin açıklaması hükmündedir ve ardından gelecek olan " doğurmamış ve doğurulmamış " mealindeki ayet da " Samed " isminin açıklaması hükmündedir.
İhlas Suresi 3. Ayeti Tefsiri; Üçüncü ayette Allahu Tealanın eksik ve noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ifade edilmekte, " Samed" isminin açıklamasına devam edilmekte, Allahu Tealaya evlat nisbet edenleri ve " Mesih Allahın oğludur " diyen hıristiyanların ve " Melekler Allahın kızlarıdır " diyen müşriklerin iddiaları reddedilmektedir. Zira çocuk eşin olmasını gerektirir, oysa Allahu Teala her ihtiyaçtan münezzehtir, ezeli ve ebedidir. Doğurulan her şey ise sonradan olur ve anneye babaya muhtaçtır. Oysa Allahu Teala kadim ve ezelidir yani varlığının başlangıcı ve sonu yoktur.
İhlas Suresi 4. Ayeti Tefsiri; Dördüncü ayet hem ilk ayetin açıklaması niteliğindedir, hem de surenin özeti mahiyetindedir. Allahu Tealanın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde hiç bir dengi ve benzeri olmadığını ifade eder. Zatından başka her şeyi Allahu Teala yaratmıştır, bu sebepledir ki yarattıklarının Allahu Tealaya denk olması mümkün değildir.
İhlas Suresinin Kur'an-ı Kerim'in üçte birine denk olmasını açıklayan alimler bu denkliği okuma sevabından olacağını söylemenin yanı sıra, konusu ve manası yönünden değerlendirmişler ; Kur'an'ın üç temel konusundan biri olan tevhidle alakalı olan bu surenin anlamını tam olarak kavrayan ve itikadını bu yönde devam ettiren kişinin, Kur'an-ı Kerim'in tevhid ve akaid bölümlerini de kolaylıkla kavrayıp benimsemiş olur.