Mozart tarihte ilk piyano konçertosu besteleyen kişidir. 3 yaşında ablasının yanında klavksen çalmaya başlamıştır. Genç yaşta ustası Fransız Joseph Haydn bile etkilemeyi başarmıştır. Hem yetenekli doğması hem de çalışkan olmasıyla kısacık hayatına 626 eser sığdırmayı başaran Mozart’ın hayatı ile ilgili merak edilen konuları yazımızda derledik.
Mozart’ın Hayatı
Wolfgang Amadeus Mozart 1756 yılında Avusturya’nın Salzburg kentinde doğdu. Babası keman sanatçısı olan Mozart henüz çocukken müzik dersleri aldı. Henüz 3 yaşındayken ablasından görüp kendiliğinden klavsen çalmaya başladı. İlk müzik eğitimlerini de babası Leopold Mozart’tan aldı. Çocukluk yıllarından itibaren duyduğu her müziği, bir daha unutmayacak şekilde hafızasına yazan Mozart’ın bir deha olduğunun anlaşılması fazla sürmedi. 12 yaşına kadar babası Leopold ve ablası Anna ile Avrupa kentlerini gezerek konserler verdi. Henüz 14 yaşındayken ilk operası Mitridate Re Di Ponto’yu besteledi. Yazdığı senfonilerin çoğunu 18-19 yaşlarında besteledi. 20 yaşındayken Avrupa’nın en tanınmış bestecisiydi. 21 yaşında Almanya’ya taşındı, geçimini sağlayabilmek için piyano dersi verdi. 1780 yılında Viyana’ya yerleşti ve 1 yıl sonra evlendi. 1783 yılında mehter marşındaki ritimlerden esinlenerek Türk marşını besteledi. Bir sonraki yıl bestelediği Saraydan Kız Kaçırma operası büyük yankı uyandırdı. 1787 yılında operaları yeterli ilgiyi görmeyince maddi durumu kötüleşti. 5 Aralık 1791 yılında Henüz 35 yaşında iken hayatını kaybetti. İtalyan besteci Antonio Salieri, Mozart’a zehir verdiğini itiraf etti. Ancak ölüm döşeğinde ve sayıklıyor olduğundan kimse bu sözlerine aldırış etmedi. Mozart’ın cenazesi, dilenciler için ayrılan bir mezara konuldu ve bir daha bulunamadı. Müziğin dehası 35 yıllık kısacık hayatına 626 eser sığdırmayı başarmıştır.
Mozart neden Türk Marşı besteledi?
Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm özel davetlerinin yanı sıra, ülke tanıtımında kullanılmakta olan Türk Marşı (Ronda alla Turca) , 1783 yılında Wolfgang Amadeus Mozart tarafından bestelenmiştir. Bilindiği gibi Mozart’ın Türk müziği motifleri içeren tek müziği de bu değildir. Saraydan Kız Kaçırma operasında bahsi geçen saray da Topkapı Sarayı’dır. Peki Mozart’ın Türklere ilgisi nereden kaynaklanmaktaydı?
Avusturya Macaristan İmparatorluğu’nun Osmanlı ile tanışması Viyana kuşatması ile olmuştur. Kuşatma sonucu başarı elde edemeyen Osmanlı korkutucu bir düşman unsuru olmaktan çıkıp, merak edilen bir unsur haline gelmiştir. Savaştan yenilgiyle ayrılan Osmanlı, ardından mehteran takımının kos, küdüm gibi ağır müzik aletlerini de yanında götürmemiş, Avrupa’nın vurmalı çalgılar ile tanışmasını sağlamıştır. Aynı zamanda yanında kahve çuvallarını da götürmeyen Türkler Avrupa’nın kahve ile tanışmasını sağlamıştır. Mozart’ın da Türk kahvesinin tiryakisi olduğu söylenilir.
Mozart, Viyana Kuşatması’ndan 98 yıl sonra Türk marşını bestelenmiştir . Yani Viyana kuşatmasını görenleri dahi görmeme ihtimali yüksektir . Ancak mehter takımı Avrupa’ ya sadece kuşatmalar sırasında gitmemekte, oraya gönderilen elçilere de eşlik etmekteydi. Aynı zamanda o dönemde Avustralya’da Osmanlı kültürü popülerdi. Bu sebeple Mozart’ın Türk marşını, mehter marşından etkilenerek bestelediğini düşünülür.
Mozart neden öldü?
Avusturyalı bestecinin meçhul ölümüne zehirlenmeden tutunda zatürreye kadar birçok iddia ortaya atıldı. Son olarak ise ABD’li doktor Hirschmann tarafından, bestecinin karısına yazdığı mektuplar kaynak gösterilerek yepyeni bir iddia ortaya atıldı. En verimli çağında hayata veda eden bestecinin , en büyük rakibi tarafından zehirlendiği düşünülüyordu. Ancak aksine Mozart ile Salieri çok iyi arkadaşlardı ve aralarında düşmanlık yoktu. Hatta iki müzik dehası birbirine çok saygı duyuyor ve sık sık birbirlerinin eserlerini sahnelerinde yer vermekteydiler. Bu açıdan yaklaşınca zehirlenme varsayımı muhtemel gözükmüyor. Peki doktorun varsayımı neydi?
ABD’nin Seattle kentinden Dr Jan Hirschmann, bestecinin ölmeden 44 gün önce karısına yazdığı mektuptan yola çıkarak bir varsayımda bulunmuş. Mozart mektupta şu sözleri yazmıştır : “Ne kokular geliyor burnuma biliyor musun? Domuz pirzolası… Ne güzel bir lezzettir o!… Senin sağlığın için yiyeceğim” Bu sözlerin ardından 7 hafta sonra Mozart, yüksek ateş, ishal(diyare) , kas ağrısı, bulantı, kusma şikayetleriyle yatağa düşmüş ve kısa bir süre sonra da hayata veda etmişti . Doktor bu durumu Trişinoz hastalığının belirtileri olarak yorumlamış, yediği domuz etinin iyi pişmemesine bağlı olarak içinde kalan küçük yuvarlak solucan larvaların, Mozart’ın erken yaşta ölümüne sebep olduğunu iddia etmiştir.
Mozart ne zaman öldü?
Mozart henüz otuzbeş yaşındayken 5 Aralık 1791 yılında Viyana’da hayata veda etti. Cenazesi yoksullar için uygulanan biçimde kaldırıldı. Mozart’ın ölümünde ilginç durum ise mezarının yerini kimse bilmemesidir . Peki Mozart’ın mezarının yerini nasıl kaybettiler? Söylenene göre Mozart’ın ailesinden yalnızca 6 kişinin katılabildiği kilisedeki cenaze merasiminden sonra şiddetli yağmur sebebiyle mezarlığa kadar tabuta ailesinden kimse eşlik edememiş, cenaze aceleyle dilenciler için ayrılan mezarlar arasına gömülmüştü. Ardından yapılan bütün araştırmalara rağmen bu mezarın yeri tespit edilemedi, tabutun nasıl olup da sahipsiz bırakıldığı ise tıpkı Mozart neden öldü sorusu gibi hiç bir zaman anlaşılamadı.
Mozart’ın hayatını anlatan film: Amadeus
Mozart’ın hayatı konu alınan 8 dalda oscar ödülü almayı başaran filmin yönetmenliğini Miloš Forman üstlenmiştir. 18. yüzyılda Mozart ile Salieri arasında geçenlerin konu alındığı filmde F. Murray Abraham Mozart’ı canlandırmıştır.