Polikistik over sendromu (PCOS) özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda görülen bir hormonal bozukluktur. PCOS’nin kendini nasıl gösterdiği, nasıl seyrettiği, bu duruma hangi faktörlerin yol açtığı ve nasıl tedavi edildiği hakkında daha fazla bilgi edinin.
Bir bakışta
- Polikistik over sendromu (PCOS) yumurtalıkların işlevini olumsuz etkileyebilir.
- PCOS belirtileri düzensiz veya hiç gerçekleşmeyen adet kanamaları ve erkek tipi kıllanmadır (hirsutizm).
- Ayrıca, yumurtalıkların üzerinde kiste benzeyen küçük kesecikler vardır.
- PCOS yaşam tarzında değişiklikle ve ilaçlarla tedavi edilebilir.
- Tedavinin ardından hamilelik de mümkündür.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Polikistik over sendromu nedir?
Daha önce Stein-Leventhal sendromu olarak adlandırılan polikistik over sendromu (PCOS) kadınlarda görülen bir hormonal bozukluktur ve yumurtalıkların çalışmamasının veya sadece kısıtlı işleve sahip olmasının sık rastlanan nedenlerinden biridir.
Yumurta hücreleri üreme amacıyla yumurtalıklarda olgunlaşır. Burada ayrıca kadın cinsiyet hormonları olan progesteron ve östrojen üretilir. Ancak, PCOS’li bir kadındaki yumurtalıklar testosteron gibi erkek cinsiyet hormonlarını yüksek miktarda üretirler. Bunun sonucunda, kısırlığa da yol açabilen bir hormonal dengesizlik ortaya çıkar. Ayrıca yumurtalıklarda küçük kist benzeri kesecikler oluşur.
Polikistik over sendromunda hangi semptomlar görülür?
Polikistik over sendromu (PCOS) olan kadınlarda erkek cinsiyet hormonlarının miktarı artar ve adet kanamaları çoğunlukla düzensiz gerçekleşir. Bazı kadınlarda yumurtlama ve adet kanamaları tamamen durabilir.
PCOS olan kadınlarda vücut kıllanması da değişerek erkeklerinkine benzeyebilir: dudak üzerindeki, çenede, sırtta ve kasık bölgesinde çok sayıda ve güçlü kıllar çıkar. Doktorlar bu durumu hirsutizm olarak adlandırırlar.
Polikistik over sendromu nasıl oluşur?
Polikistik over sendromunun (PCOS) nedenleri henüz belirsizdir. Bazı ailelerde daha sık görüldüğünden, PCOS’ye yatkınlığın en azından kısmen kalıtsal olduğuna inanılmaktadır.
Polikistik over sendromuna hangi faktörler yol açar?
Polikistik over sendromu (PCOS) olan kadınların yüzde 50 ila 80’i aşırı kiloludur. Çoğunda ayrıca insülin direnci de bulunur: Vücutları insüline karşı daha az hassastır. Vücut kan şekeri düzeyini çok iyi kontrol edemez ve diyabetik metabolik durum olarak adlandırılan bir durum gelişir. Bu durum erkek cinsiyet hormonlarının üretimini daha da artırarak PCOS semptomlarını kuvvetlendirir.
Polikistik over sendromu görülme sıklığı nedir?
Polikistik over sendromu (PCOS), dünya genelinde doğurganlık çağındaki tüm kadınların yaklaşık yüzde 8 ila 13'ünde görülür. Kadınların yüzde 70’ine kadarında PCOS fark edilmeden kalır.
Polikistik over sendromunun sonuçları nelerdir?
Polikistik over sendromunda (PCOS) ve yumurtalıklarda bunun sonucunda meydana gelen bir işlev bozukluğu durumunda, fiziksel ve ruhsal semptomlar ortaya çıkabilir. PCOS’li kadınlar fiziksel değişimlerinden rahatsız olurlar, depresyon, korku ve yeme bozuklukları ortaya çıkabilir.
Polikistik over sendromu nasıl teşhis edilir?
Polikistik over sendromu (PCOS) kendini aşağıdakilerle gösterir:
- Yumurtalık işlev bozukluğu: uzun süreli düzensiz veya gerçekleşmeyen adet kanaması
- Kandaki erkek cinsiyet hormonları konsantrasyonunda yükselme ve erkek tipi kıllanmada artış (hirsutizm)
- Yumurtalıklarda kist benzeri kesecikler
Belirli hormonların konsantrasyonundaki yükseklik kandan tespit edilebilir. Polikistik yumurtalıklar, yani yumurtalıklar üzerindeki boşluklar ve kesecikler doktorlar tarafından ultrason ile belirlenebilir.
Polikistik over sendromu nasıl tedavi edilir?
Polikistik over sendromu (PCOS) tek bir nedene dayanmamaktadır. Bu nedenle, doktorlar semptomları tedavi ederler. Bunlar hafifleyebilir veya tamamen geçebilir.
PCOS’li kadınların kendi kendilerine yapabilecekleri bazı şeyler vardır: Aşırı kilolu olanlarda kilo vermek işe yarayabilir. Ayrıca, beslenme düzeninde değişiklik yapılması ve egzersiz şikayetlerin hafiflemesine ve adet döngüsünün yeniden sağlanmasına yardımcı olabilir. Bazı kadınlarda vücut kitle endeksindeki (BMI) hafif bir düşüş bile semptomların iyileşmesi için yeterli olur.
PCOS tedavisinin devamı hamile kalmak isteyen kadınlar ve çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlar için farklılık gösterir.
Çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlar
Doktorlar, hamile kalmak istemeyen PCOS’li kadınlara doğum kontrol hapları gibi kontraseptifler reçete edebilir. Böylece, döngü stabilize edilebilir. Doğum kontrol hapları ayrıca erkek hormonlarının üretimini de azaltırlar ve böylece kullanıldıklarında vücuttaki kıllanma azalabilir.
Adet kanamaları gerçekleşmeyen kadınlarda rahim ağzı kanseri gelişmesi riski daha yüksektir. Doğum kontrol hapları döngüyü stabilize ettiklerinden bu riski de düşürebilirler. Alternatif olarak, örneğin kadınlar doğum kontrol haplarını tolere edemediğinde, doktorlar metformin reçete ederler: metformin insülin direncini azaltan, kan şekerini düşüren ve erkek hormonlarının azalmasına yol açan bir ilaçtır.
Çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar
Hamile kalmak isteyen PCOS’li kadınlara yumurtlamayı teşvik eden ilaçlar verilir. Böylece hamilelik gerçekleşebilir. Aşırı kilolu kadınlar ilacı kullanmadan önce kilo verirlerse hamile kalma ihtimalleri yükselir.
Günlük yaşamda nereden destek alabilirim?
Kendi kendine yardım grupları, polikistik over sendromu (PCOS) olan insanlara ve yakınlarına bilgi ve danışmanlık hizmeti ve kişisel deneyimlerini paylaşma gibi olanaklar sağlar.
Nationale Kontakt- und Informationsstelle zur Anregung und Unterstützung von Selbsthilfegruppen (NAKOS) (Kendi kendine yardım grupları için teşvik ve destek ulusal iletişim ve bilgilendirme noktaları) web sitesinde bir bilgi bankası üzerinden uygun kendi kendine yardım seçeneklerini bulabilirsiniz.
- DynaMed (Internet), Ipswich (MA). Evaluation of Polycystic Ovary Syndrome (PCOS). EBSCO Information Services. Record No. T917041. 2018 (1995). Aufgerufen am 28.05.2021.
- Monash University on behalf of the NHMRC, Centre for Research Excellence in PCOS and the Australian PCOS Alliance. International evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. 02.2018.
- UpToDate (Internet). Evaluation of female infertility. Wolters Kluwer 2021. Aufgerufen am 28.05.2021.
- UpToDate (Internet). Treatment of polycystic ovary syndrome in adults. Wolters Kluwer 2020. Aufgerufen am 28.05.2021.
- Weyerstahl T, Stauber M. Duale Reihe Gynäkologie und Geburtshilfe. Thieme: Stuttgart 2013.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih: