Ardahan
Ardahan
(Eski adları: Gögarene, GogarĞne, Gugarkh, Kukark)
Ortasından Kura (Gür, Kuruçay)’ nın geçtiği bir ovada yükselen aynı adı taşıyan kalenin eteğinde kurulmuş olan kasaba, Osmanlı döneminde Türkiye‘nin doğu sınırlarını koruyan Ardahan Kalesi‘nin Selçuklular tarafından yapıldığı ve Osmanlı döneminde de sürekli olarak Kullanıldığı bilinir. I. Selim tarafından fethedilen Ardahan, Çıldır eyaletinde sancak beyinin merkezi oldu. Beyin hası 300 bindi. Sancakta 8 timar, 87 zeamet vardı. Araybeyi, çeribaşısı, kale ağası, iki yüz kalfa neferleri burada kalmaktaydı. Beyinin cebelileri ile bin kadar askeri bulunmaktaydı.
1555 yılında yeniden inşa edilen kale, XIX. yüzyıl başında Alevîçete ve Rus saldırılarına karşı korunamayacak durumda olması üzerine esaslı bir onarımdan geçirildi (1827). Bir yıl sonrada Ruslar’ın Gümrü‘de toplanmaları üzerine Ardahan Kalesi‘nin korunması için buraya büyük miktarda asker ve malzeme yığıldı. 1878 Berlin Anlaşması ile Rusya’ya geçen Ardahan, I. Dünya Savaşı sırasında bir süre Türk kuvvetleri tarafından ele geçirildi ve daha sonra Bresk Litovvsk Anlaşmasıyla tekrar Türkiye sınırları içinde kaldı. Cumhuriyetin il yıllarında bir il merkezi durumunda idi. 1926 yılında Kars iline bağlandı.Ardahan tarihi, çoğunlukla Kars tarihiyle paraleldir.Ardahan, bugün Doğu Anadolu’nun Kuzeydoğu kesiminde, Kars iline bağlı ilçe merkezi kasabadır. (Yüzölçümü: 1241 km.)