Sonar nedir hangi amaçla kullanılır?
Sonar “Sound Navigation and Ranging” sözcüklerinin harflerinden oluşturulmuştur. Okyanus derinliklerini ölçmek için yüksek frekanslı ses dalgaları kullanır. Gemi güvertesinde bulunan ve elektrikli vibratörle çalışan, fathometre adı verilen bir aygıt, suya çok kısa bir ses patlaması gönderir. Oluşan ses dalgası saniyede yaklaşık 4000 feet (yuvarlak 1450 m/sn) hızla yol alarak okyanus dibine çarpar ve geriye yansıyarak gemideki bir mikrofona ulaşır. Patlamanın gönderilişiyle yansımanın dönüşü arasındaki süre, otomatik olarak, hareketli bir kağıt şerit üzerine, kaydedilir. Bu bilgiyle dibe olan uzaklık kolaylıkla saptanabilir.
Sonar cihazı ne işe yarar ve sonar cihazı nerelerde kullanılır?
Okyanus derinliklerini ölçmek ve batık gemiler, balık sürüleri ve düşman denizaltıları gibi su altı cisimlerinin yerlerini saptamanın yanı sıra sonar, okyanus denizciliğinde de yardımcı olmaktadır. Radar da, havadaki ya da uzaydaki cisimlerin yerlerini bulabilmek için hemen hemen aynı yolla kısa radyo dalgaları kullanır Fakat, ses dalgaları kolayca geçerken, radyo dalgaları deniz suyundan geçemez.
Sonar, mühendisler ve bilim adamlarının “Ultrasonic Sound” ya da kısaltılmış şekliyle “Ultrasound” veya ultra ses için buldukları kullanılış yerlerinden yalnızca biridir. Bunlar, işitilemeyecek kadar yüksek frekanstaki sese verilen isimlerdir. Normal insanın duyabileceği seslerin frekans aralığı 20 ile 18 000 titreşım/sn arasındadır. Bir köpek ise saniyede 40.000 titreşime kadar duyabilir. Diğer bazı hayvanların duyma alanı daha bile geniş olabilir. Sonar’da kullanılan dalga frekansları 25 000 tit/sn dolayındadır.
SCİENCE READİNGS’ten