57- Şeytan, Cin, Kâhin ve Rüya
Şeytan ve şeytanî işler
Allah'ınKitabı'ndan:
"Ey insanlar!Yeryüzünde bulunan halâl ve temiz şeylerden yiyin. Şeytanın adımlarınıizlemeyin. Çünkü o, sizin apaçık bir düşmanınızdır.
O size daimakötülük ve çirkin iş yapmanızı, Allah hakkında bilmediğiniz şeyler söylemeniziemreder."
Bakara 168-169
Her insanla beraber bir şeytan vardır
Allah'ınResûlü'nün eşi Hz. Aişe, O'nun bir gece yanından ayrıldığını anlattı vesözlerine şöyle devam buyurdu:
-(Doğrusu diğer eşlerden birinin yanına gider duygusu ile) onu kıskandım.
Sonra(dönüp yanıma)geldi. Benimkıskançlık tavrı takındığımı gördü de bana sordu:
-Hayrola ya Aişe! Yoksa kıskançlığa mı kapıldın?
-(YaResûlellah!) benimgibi bir kadının senin gibi Peygamber olan eşi için kıskançlığa kapılması tabîîdeğil midir?
-(Yoksa) sana Şeytan'ın mı geldi? (Ya Aişe!)
-(YaResûlellah!) Banarefakat eden bir şeytan mı var?
-Evet (var).
-Her insana da refakat eden (bir şeytan) var mı? (Ya Resûlellah!)
-Evet, var.
-Yoksa sizinle beraber de bir şeytan mı var ya Resûlellah?
-Evet var. Fakat (ondan) kurtuluncaya kadar Rabbim banayardım etti.1
Şeytanın vesvesesi, meleğin ilhamı vardır
Hadîsimiziaçıklayıcı vasıfdaki bir hadîslerinde Peygamber'imiz şöyle buyurmuştur:
"İnsanoğluna şeytanın vesvesesi olduğu gibi meleğin de ilhamı vardır.
Şeytanınvesvesesi şer aşılamak ve Hakkı yalanlamakdır. Meleğin ilhamı ise hayrıöğütlemek ve Hakkı doğrulamakdır.
Herkim kalbinde hayır (duyguları) hissederse bunun (melek aracılığıyla) Allah'tan geldiğini bilsinve O'na hamd etsin.
Şerhissederse bunu da şeytandan bilsin ve ondan Allah'a sığınsın.
Allah'ınResûlü daha sonra sözlerini pekiştirmek için Bakara sûresinin 268. âyetiniokudu:
"Şeytansize fakirlik duygusunu aşılar, (sizi yardım etmekten alıkoymak ister) ve sizi fahşaya (dinin, olgun aklın ve biliminçirkin bulduklarını yapmaya) yöneltir. All
ahise bağışlama ve lütuf vadediyor. Şüphesiz Allah'ın lütfu geniştir ve O, (kulunun ne tavır takındığını) bilendir."2 Bakara 268
İlk Şeytan iblisdir
Buhadîs vesilesi ile aşağıdaki malûmatı vermekte fayda görüyoruz.
Şeytancinsinin ilk ferdi Allah'ın emrine itâat etmeyerek Hz. Adem'e ihtiramsecdesinde bulunmayan İblis idi. Fakat şeytan cinsinin fertleri insanlar gibipek çoktur. Hadîsimize göre her bir insana bir şeytanın musallat edilmişolması, sayılarının pek çok olduğuna delildir.
Şeytanlar Cinlerin bir koludur
Şeytanların babası olan İblisin cinlerden olduğunun Kur'ân-ı Kerîmde Rabbimiz tarafındanaçıklanması, şeytanların cinlerin özel bir kolu olduğu göstermektedir.
Busebeble cinler ve şeytanlar yapısal olarak aynı özellikleri taşırlar. Ancakcinlerin kâfirleri ve mü'minleri, kötüleri ve iyileri vardır. İlâhi takdirgereği şeytanların bütünü ise kötülüklerin kaynağı ve şerlerinüreticileridirler.3
Rabb'imizinKur'ân-ı Kerîmdeki açıklamasına göre şeytanların asılları olan cinler,insanlardan önce dumansız ve mesamata (gözeneklere) nüfuz eden ateştenyaratılmışlardır.4
Cinler ve Şeytanların özellikleri
Onlaryerler, içerler, ürerler, çeşitli şekillere ve sûretlere girebilirler, uzunmesafeleri kısa sürede alabilirler. İnsanların yapamayacağı pek çok ve de zorişleri yapabilirler. Ömürleri insanlara nazaran uzuncadır.
Allah'ıntakdiri olmaksızın zarar veremezler. İnsanlara ve diğer varlıklara ait sırlarıda bilemezler. Ne var ki süratle gidip gelebildikleri ve insanlar tarafındangirilemeyecek yerlere girebildikleri için bazı bilgileri rahatlıklasağlayabilirler.
Cinler,yer yüzünde yaşarlar. İnsanlara gönderilen peygamberler cinlerin depeygamberleridir.5
Şeytanlarilâhi senaryo gereği îmansızlığa yönelici ve ilâhi haramları yaptırıcıvesveseleri insanlara verirlerse de gerçek müslümanlar üzerinde hâkimiyetleriyoktur.
Mü'minkişi aklını kullanır. Allah'ın ve Peygamber'inin emirleri ve yasaklarınıuygularsa, kulluk denemesi gereği kendisine musallat edilen şeytanını kontrolaltına alabilir. Kur'ân'ın açıklamasına göre insan için pek büyük ve aşikar birdüşman olan şeytan böylece telkin ve sapıtma gücüne tamamiyle yitirebilir.6
Nevar ki mü'min ilâhi buyrukları tanımaz ve itâat etmezse şeytan onun üzerindeetkinliğini artırır ve onu tamamiyle hakimiyeti altına alabilir.7
Rabbimizbu gerçeği Zuhruf Sûresinin 36. âyetinde şöyle açıklıyor:"KimRahman olan Allah'ın emirleri ve yasaklarına körlük eder; aykırı giderse onabir Şeytan'ı sardırırız. Artık o, onun (sürekli olarak kötülükleri) telkin eden arkadaşıolur."
Şeytanlar niçin yaratıldı
Şeytanlarşer ürettiklerine ve insanları sürekli olarak şerre yönelttiklerine göre niçinyaratılmışlar ve insanlara musallat edilmişlerdir?
İnsanlarıkulluk denemesine tâbi kılan Allah, onları meleklerin ilhamlarına maruz kıldığıgibi, şeytanların tesirine de maruz bırakmayı dilemiştir.
Dilemişve yaratmıştır. Verilebilecek en doğru cevap bu ise de, İslâm bilginleri buşerli varlıkların niçin yaratıldıkları konusunda görüşler ileri sürmüşlerdir.
Bugörüşler şöyle özetlenebilir: Allah zıtları yaratmaya gücü yeten Rab'dir.Hayat ile ölümü, gece ile gündüzü, güzel ile çirkini sıcak ile soğuğu yarattığıgibi melekler ile şeytanları da yaratarak kudretini açığa vurmuştur.
Şerlileriyaratmak, yaratanın gücüne delil ise de, şanına eksiklik değildir. Kaldı kişeytanlar ilâhi deneme gereği şer aşılarlarsa da şerlere bizzat bulaşmazlar vedaima Allah'tan korktuklarını dile getirirler. Örnek olarak sunacağımız HaşrSûresinin 16. âyetinde şöyle buyrulmaktadır:
"...Şeytan insana, -Kâfir ol- der. İnsan kâfir olunca da, ‘Ben hakîkaten sendenuzağım, çünkü ben Alemlerin Rabbi olan Allah'ta korkarım." der." Ayrıca bak. Enfal 48,İbrahim 22.
İnsanlar,melekler gibi masum olsalar, nefsî arzuları ve şeytanın vesveseleri ilegünahkâr olmasalardı Allah'ın Gafûr, Raûf, Adl, Müntekim, Müizz ve Müzill gibiilâhi ve güzel isimleri tecelli etmezdi.
Şeytanlar ve vesveselerine inanmayanlar kâfir olur
Ruh, akıl, elektro manyetik dalgalar, atomlar ve spermalar gibi pek çok varlığıgöremediğimiz gibi, meleklerin yanı sıra cinleri ve şeytanları görememekte isekde onlar bizi görür. Ancak görememek genel kaidedir.
Biz,meleklerin varlığına inandığımız gibi cinlerin ve şeytanların varlığınainanmakla da mükellefiz. İnanmayan kâfir ise ebedî Cehennemlikdir.
"CumaMesajları" isimli eserimizin "Şeytanların Varlığına İnanmaklaMükellefiz" ve "Müslüman Cinler Kardeşlerimiz veDostlarımızdır." bölümlerini okumanızı öğütleriz.
Şeytanlardan Allah'a sığınınız
EbuZer (R.) anlatıyor:
"Mescidegirdim. Hz. Peygamber oradaydı, yanına geldim ve oturdum.
(Bana) şöyle buyurdu:
-Ya Eba Zer! İnsanlardan ve cinlerden olan şeytanların şerrinden Allah'a sığın.
Bende sordum:
-Ya Resûlellah! İnsanlara mahsus şeytanlar mı vardır?
-Evet (vardırYa Zer!)"8
Cin ve insanşeytanları
EnamSûresinin 112. âyetinde ins ve cin şeytanları ile ilgili olarak şöylebuyrulmaktadır:
"Böylecebiz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman yaptık. (Bunlar) aldatmak için birbirilerineyaldızlı sözler fısıldarlar. Rabbin dileseydi onu yapamazlardı. Artık onlarıuydurdukları şeylerle baş başa bırak."
Şeytanlarıninsanlar ve cinlerin dışında üçüncü bir sınıf teşkil ettiklerini ileri sürenİslâm âlimleri var ise de, bir önceki hadîste açıkladığımız üzere cinlerin birkolu oldukları görüşü dolaylı bir şekilde de olsa Kur'ân'a müstenid olmasıcihetiyle kabul edilen görüştür. Buna göre cin şeytanları, cinlerden olanşeytanlar anlamına gelir ki, bu anlam tevile muhtaç değildir. Ancak âyettegeçen ins şeytanları tabiri ile bu hadîsimizde geçen "insanlardanşeytanlar" ifadesini ilk akla gelen şekilde, insanlardan da şeytanlar vardır,tarzında mı anlayacağız, yoksa tevil yoluna gidilmesi zarûreti var mıdır?
İslâmâlimleri yoruma gitmekte ve şu açıklamayı yapmaktadırlar:
a-İns şeytanları, insanlardan şeytanlar anlamına olmayıp, yalnızca insanlaramusallat edilen şeytanlar demektir.
Ayetteve bu hadîsimizin ilk bölümünde geçen "Şeyâtinel-İns" izafeti bima'na lam'dır. Nitekim hadîsimizde geçen "Lil-İnsi Şeyatinu" ifadeside bunu doğrulamaktadır.
b-"Gerekins ve gerek cinden olsun serkeş, mütekebbir, fitnekâr anûd, ele-avuca sığmaz,kaypak, yola gelmez olanların hepsine şeytan..." denileceği cihetle, insanlardanyukarıdaki vasıfları haiz olanlara insan şeytanları denilebilir ki, âyet vehadîsdeki ins şeytanları tabirinden maksad da budur.*
Hadîsimizşeytanlardan korunabilmek için Allah'a sığınmamız gerektiğini öğretmektir.Nitekim Mevlâmız da Nas Sûresinde şeytanlardan kendisine sığınmamızı emirbuyurmaktadır.
Kâhinlerin haberleri güvenilir haber değildir
Hz.Aişe (R.) anlatıyor:
"Birgrup sahâbî gelecekten haber veren kâhinler(in verdikleri bilgiler)den sordular.
Allah'ınResûlü:
-Onların haberleri güvenilecek vasıfta değildir, buyurdu.
Bucevabı alan sahâbîler de şöyle dediler:
-İyi ama ya Resûlellah! Onların zaman zaman bize söyledikleri gerçeklere uygundüşüyor.
Busözleri üzerine Allah'ın Resûlü şu açıklamada bulundu:
-Evet, onların bu sözleri (geçmiş vakıalara) uygundur. Uygun düşen sözleri de cinnîlerden birininkulaklarına fısıldadıklarından kaptıklarıdır. Ne var ki onlar bu sözleriyüzlerce yalanla karıştı(rıp geleceğe de teşmil ederek akta)rırlar."9
Geleceği yalnız Allah bilir
İlkhadîste cinlerle ilgili olarak verdiğimiz bilgilerden de anlaşılacağı üzerecinler insanlara nazaran uzun ömürlü olup, vücut yapıları gereği insanlarıngirip çıkamadıkları yerlere girip çıkabilen ve ışık hızına benzer bir hızlagidip gelebilen varlıklardır. Bu özellikleri sebebiyle geçmişe ve hale ait pekçok bilgiler edinebilmektedirler.
Eğerbilgi edinen cinler kâfirlerden veya azılı günahkârlardan iseler bu bilgileriolduğu gibi veya artırarak dostları olan kâhinlere fısıldamaktadırlar.
Kahinleringeçmişe ve hale ait verdikleri bilgilerin doğru çıkmasının sebebi de budur.Geleceğe ait verilen haberler ise uydurmadır. Doğru çıkmaları ancak birrastlantı olabilir. Zira geleceği yalnız ve yalnız Allah bilir.
Hiçbirmelek, peygamber ve veli geleceği bilemez. Ancak Allah bildirirse bilir.
"(Ey Peygamber!) Deki; göklerde ve yerde gaybıAllah'tan başka kimse bilmez..."10
Modern hurafecilik
Gelecekleilgili yalanlar düzülmesine ve insanların aldatılarak ümitlendirilmesine,kırgınlık ve düşmanlıkların yeşertilmesine ve bilgisiz mü'minlerin tevhîdinancından saptırılmasına sebeb olan kahin hezeyanları, falcılık ve benzerlericâhiliyyet hurafeleridir. İslâm Dini'nin haram kıldığı bu gibi işlemlermaalesef devrimiz câhiliyyetlerinde de revaç bulmaktadır.
Evet,bu gibi hurafeleri bâtılperest yabancılardan aldıkları örnekleri geliştirerekhazırladıkları fal köşeleri ile günlük gazeteler ve bu konuda çıkarılmayabaşlanan özel dergiler giderek yaygınlaştırmaktadırlar.
Söylenenlereinanmasalar bile İslâm Dini'nin yasakladığı bu gibi câhiliyet işlemlerindenmü'minlerin şiddetle kaçınması lâzımdır.
Nazarlık asan Allah'a ortak koşmuş olur
AmirOğlu Ukbe (R.) anlatıyor:
"Allah'ınResûlü'ne (onkişilik bir) toplulukgeldi. Dokuzu ile biatlaşdı da biri ile biatlaşmadı.
Sordular:
-Ya Resûlellah! (Niçin)dokuzu ilebiatlaşıp biri ile biatlaşmadınız?
-Üzerinde nazarlık olduğu için (biatlaşmadım.)
Buaçıklaması üzerine kendisi ile biatlaşmadığı kişi elini soktu. Nazarlığıçıkarıp kırdı. Allah'ın Resûlü (S.) de onunla biatlaştı ve şöyle buyurdu:
-Nazarlık takan Allah'a ortak koşmuş olur."11
Nazarlık takmak niçin şirke açılmaktır
Dinimiznazar ve göz değmesinden, başta Nas ve Felek sûreleri olmak üzere Kur'ânsûreleri ve âyetleriyle korunulmasını öğütlemiştir.
Nazarınnasıl değdiği ve nasıl korunulduğu hususunda kitabımızın "Tedavî" bölümünün 7.hadîsinin izahında açıklık getirmeye çalışmıştık.
Nazarlıktakmak gelebilecek bir tehlikeye karşı bir taş, cam vs. parçasından yardımbeklemektir. Cansız bir varlıkta Allah'ın kudreti gibi bir kudret görmektir.Nazarlık takmak bu sebeble kâfirliğe açılmaktır. Mü'min kendi üzerine,çocuğuna, evine, dükkânına ve arabasına nazarlık asmaktan sakınmalıdır.
Fe'l ve Rüya
Sevdiğiniz Fe'lnedir ya Resulellah?
EbuHûreyre (R.) anlatıyor:
"Allah'ınResûlü'nü şöyle buyururken dinledim.
-Uğurluluk veya uğursuzluk (inancımız) yoktur.
Butür inançların en hayırlısı Fe'l'dir. (Fe'li severim.)
(BaştaEbû Hüreyre olmak üzere) sahâbîler sordular:
-(Sevdiğiniz) Fe'l nedir ya Resûlellah?
-O, sizden birinizin duyduğu güzel bir sözdür.12
Hayra yormak
Hadîsimizdegeçen fe'li, okuyucularımdan kendisine bir Fatiha okumalarını rica edeceğim,muhterem hocamız merhum İstanbul Müftüsü Abdurrahman Şeref Güzel Yazıcı'nınkaleminden sunuyorum:
"Evet,dilimizde fa'l-i hayr, hüsn-ü tefe'ül tâbir olunan şey ki: Güzel bir kelimedenhayır mânâsı çıkarmaktır.
Meselâ;ameliyat için veya tedavi için hastaneye giderken kulağınıza ezan sesiningelmesi -salâha, felâha dâveti ihtiva etmekle- bir hayır tecellisidir. Siziameliyat veya tedavi edecek doktorun meselâ; "Salim, Necati, Hayati"isimlerinden birini taşıması: "Selâmet, Necat, Hayat" mânâlarınıifade etmekle hayırlı bir tefe'ül olur.
Resûlellah(S.) bu türlü hayır ifade eden kelimelerden hoşlanır ve onları Fe'l-i hayrsayardı. Kendilerine gönderilecek elçilerin ismen ve şahsen güzel olmalarınıarz buyurmaları bundandı.
Nitekim,Hudeybiye müsalâhasında imza koymaya salâhiyetli Mekke murahhasının adı(Süheyl) idi. Resûl-i Ekrem Hazretleri, bundan hüsn-ü tefe'ül buyurarak, (işlerkolaylaştı.) buyurmuşlardı. Çünkü murahhasın adı kolaylık mânâsını ihtivaediyordu. Bunların emsâli çoktur. Müslümanlıkta şomluk yok, hüsn-ü tefe'ülvardır."13
Buradaşu hususu hatırlatmakta yarar görüyoruz.
Birsözün, bir olayın hayra yorulması mutlaka hayırlı olduğunun veya olacağınındelili değildir. Ne var ki hayra yormak ruhî sükûnete erdirdiği için sevimligörülmüştür.
Hayırlı rüya müjdedir
Übadetüb. Samit (R.) anlatıyor:
"Allah'ınResûlü'ne "... onlar için dünya hayatında müjde vardır..." âyetindeki"müjde"nin anlamını sordum.
Şucevabı verdi:
-O, mü'minin gördüğü hayırlı rüyadır."14
Rüya nedir?
Rüyabaşlıca iki kısımdır:
A-Allah'ın melek vasıtasıyla hakîkat veya kinaye olarak kulun şuûrundauyandırdığı iç idrakler ve vicdanî duygulardır.
Butür rüyaları peygamberler, îmanlı ve amelli kullar, ender olarak da diğerinsanlar görürler. Bu gibi rüyaların delâlet ettiği hakîkatler vardır. Ne varki ancak peygamberlerin rüyası ve tabiri kesin bilgi ifade eder.
Hakikirüya diyebileceğimiz bu rüyalar ferdin vicdanında bir açıklık kazanmasalar,yorumlanamasalar bile doğru rüya olduklarına dair bir kanaat duygusu vücudagetirirler. Neşeyi mûcib olurlar. Bu kısma giren rüyalar Peygamber'imizinaçıklamasına göre daha çok seherlerde görülen rüyalardır.
B-Bukısım rüyaları da iki bölüme ayırabiliriz:
a-Kişininöz nefsinden yine kendisine vâki olan bir telkindir ki esası mazidekihatıraların hayal olarak görülmesidir.
b-Şeytanîtelkinlerden kaynaklanan karma karışık bir uyku hayalatıdır.15
Aşağıdasunacağımız hadîsi şerif, rüyanın bu iki kısmına delâlet ettiği gibi, görülenegöre yapılması gerekeni de öğretmektedir.
"Sizdenbiriniz (kalbinehuzur veren) sevdiğibir rüyayı görürse bilsin ki o Allah tarafından (telkin)dir. Rüya sahibi bu rüyası üzerineAllah'a hamd etsin ve başkasına da söylesin. Hoşlanmadığı bir rüya gördüğündede muhakkak ki bu rüya da şeytandandır. Bu halde de rüya sahibi rüyanınşerrinden Allah'a sığınsın ve rüyasını kimseye söylemesin. Böyle yapılırsa orüya sahibine zarar vermez."16
Peygamber'imizkonumuzla ilgili bir diğer hadîslerinde hoşlanılmayan bir rüya görüldüğü zamansol tarafa üç defa "tü tü tü" denilerek Allah'a sığınılmasını emir buyurmuştur.
Hz.Câbir (R.) anlatıyor:
"(Çevresindekilere) hitab buyuruyorken Allah'ınResûlü'ne bir adam geldi ve şöyle anlat(maya başla)dı:
-Dün gece ben de her uykuya yatanın gördüğü (gibi bir) rüya gördüm.
Sankiboynum vuruldu. Başım da yere düş(üp yuvarlan)dı. Ben de ardına düşüp onu yakalayarak yerine koydum.
Allah'ınResûlü (anlatılanbu rüyayı dinledikten sonra şöyle emir) buyurdu:
-Şeytan sizden birinizle rüyasında oynadığı zaman sakınha gelip onu başkalarına anlatmasın."17
1 Müslim Münafikûn 10, Müsned 6/115.
2 S. Tirmizî K. Tefsîril-Kur'ân ve MinSuretil-Bakarati Hn.2991.
3 Bak. Kehf 50, Cin 14.
4 Hicr 27 Rahman 15. Bu ateşinmahiyetini henüz idrak edemediğimiz bir nevî elektro manyetik dalgalarolabileceği görüşünün Kur'ân ve Sünnet haberlerine uygun düşeceğikanaatindeyiz.
5 Enam 130.
6 Nahl 99. Hicr 40.
7 Nahl 100, Zuhruf 36, Mücadele 19.
8 Nesâi İstiâze 48, Müsned 5/178
9 Buharîi K. Tıp B. Kehâneti vel-Kahin (Umdetül-Kari 21/277).
10Neml 65
11 Müsned 4/156
12 Buhâri Tıb 43, Müslim Selâm 110, Müsned 2/266.
13 A. Şeref Güzel Yazıcı Mü'minlere Hutbeler 2/200.
14 Tirmizî Rüya 3, İ. Mâce Rüya 1.
15 Rüya ile ilgili ilmî biraçıklama için bak. Hamdi Yazır Hak Dini Kur'ân Dili 4/2863.
16 Buhâri Ta'bir 3. Kamil Miras S. B. M. Tecrid-i Sarih Ter. veŞerhi Hn.2102. 12/2999
17 İ. Mâce Rüya 5, Müslim Rüya 16