III. Abdurrahman
- Önem : Endülüs Emevi Devleti'inde ilk kez halife sanını kullanan hükümdar
- Doğum : 7 Ocak 891 - Kurtuba, İspanya
- Ölğm : 15 Ekim 961 - Kurtuba, İspanya
Endülüs Emevi Devleti’nde ilk kez halife sanını kullanan Endülüs Emevi hükümdarı III. Abdurrahman yedinci Endülüs hükümdarı Abdullah’ın torunudur. Babası Muhammed’in veliahtlık meselesinden dolayı kardeşi tarafından bir komplo sonucu öldürülmesi üzerine dedesi Emir Abdullah, Abdurrahman’ı veliaht tayin etti ve onun ölümü üzerine 16 Ekim 912’de tahta geçti. İlk dönemlerinde çıkan çeşitli ayaklanmaları dağıtarak Endülüs Emevi Devleti ordusunu güçlendirmeye çalıştı. Bu süreçte güneyde isyan çıkartan Arap beyleri ve kuzeyde toprakları işgal edilen Müslüman Araplar’a direnen İspanyol soyluları ile mücadelesini sürdürdü. Leon Kralı II. Ordono ve Navarre Kralı Sancho’nun yardımıyla Tudela ve Valtierra bölgelerine akınlar düzenledi. Tahta çıkmadan önce kendilerini etki altına almak isteyen Tunus’ta bulunan Fatimiler’e karşı güçlü bir donanma hazırlayan Abdurrahman Cebeli Tarık boğazını ve Kuzey Afrika Bedevileri’ni kendine bağladı. Fatimi donanması ile Endülüs donanması arasındaki çatışma III. Abdurrahman’ın hükümdarlığı boyunca devam etti.
Endülüs Emevi Devleti’ni askeri açıdan güçlendirip sınırlarını güvence altına almasının yanı sıra maliye, askerlik ve bayındırlık alanında önemli düzenlemeler yapan Abdurrahman, devşirme usulüne dayalı bir askeri sistem kurdu. Devletin mali kaynaklarını ve gelirlerini arttırarak Kurtuba’yı çağın bayındırlık açıdan en önemli merkezlerinden biri haline getirdi. Endülüs Emevi hükümdarı III. Abdurrahman döneminin en önemli olayı kendisini halife ilan etmesidir. Abbasi Devleti’nin coğrafi olarak uzak olması ve eski gücünü yitirmesi Endülüs Emevileri gözünde değerini yitirmesine neden oldu. Küçük bir emirlikten başlayarak İspanya’da güçlü bir devlet kuran Endülüs Emevileri ise kendi önderlerinin aynı zamanda dini bir güç olmasını istiyorlardı. Bu durumu değerlendiren III. Abdurrahman, 16 Ocak 929 günü Cuma namazı hutbelerinde adını halife olarak andırdı ve bu tarihten itibaren adı bütün resmi yazışmalarda halife olarak geçti.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Hakkı Dursun Yıldız, Abdurrahman III, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt.1, 1988
Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, cilt.1, fasikül.1, İstanbul, 1983
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Sun Yat-sen
Kimi çevrelerce modern Çin’in kurucusu olarak görülen ve 3 bin yıl süren imparatorluk döneminin sonlanmasında büyük rol oynayan Sun Yat-Sen, Güney Çin’deki liman kenti Hong Kong yakınlarında doğduğu tahmin edilmektedir. Gençliğinin büyük bir bölümünü Hawai’de geçirdi. Piskoposluk okulunda eğitim gördü ve 1883 yılında Hristiyan olmayı planladığını ailesinin fark etmesi üzerine Çin’e dönmek zorunda kaldı. Hong Kong’a döndükten sonra İngilizler’in finanse ettiği bir tıp okuluna gitti. Kriket oynamayı öğrendi. Kolonideki İngiliz yönetiminden memnun olan Yat-Sen daha sonraki yıllarda Hong Kong ile o dönemdeki yozlaşmış ve geri kalmış Çin imparatorluk sistemini kıyasladığında utandığını ifade edecekti.
-
İsmail Hakkı Baltacıoğlu
İlk öğrenimine Cihangir Sirkeci Mescidi içindeki mahalle mektebinde başlayan İsmail Hakkı, Kabataş’taki Şemsülmekatib ile Firuzağa’daki Meşrik-ı Füyüzat adlı özel okullarda ve Kışlaarkası İlkmektebi’nde devam etti. Orta öğrenimini Fevziye Rüşdiyesi’nde yaptıktan sonra 1899’da girdiği Vefa İdadisi’nden 1903’te mezun oldu. Daha sonra Darülfünun’da öğrenci iken Divan-ı Hümayun katipliğine memur olarak girdi. II. Meşrutiyet’in ilanından önce fahri hat hocalığı yaptıktan sonra Darülmuallimin-i İbtidaiyye’ye hat hocası olan İsmail Hakkı, pedagoji ve el sanatları konularında incelemelerde bulunmak üzere Avrupa’ya gönderildi. 1911’de yurda döndükten sonra çalışmaya devam ettiği Darülmuallimin’de uygulamaya koyduğu yeniliklerin temelinde öğrenciyi gerçek hayatın şartlarına göre yetiştirme, buna göre mesleğe, el işlerine ve sanata yönlendirme düşüncesi hakimdi. Açık hava okulu, kır gezintileri ve aile müsamereleri gibi modern uygulamalarının ilk denemelerini de bu sırada yaptı. Fakat I. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine görevinden ayrılmak zorunda kaldı.
-
Perge Antik Kenti
Türkiye’deki antik dönemlerden kalan önemli yerleşim yerlerinden biri olan Perge, Aksu bucağı sınırları içinde yer alır ve Antalya’dan 17 km. uzaklıktadır. Anadolu’nun en düzenli Roma dönemi şehirlerindendir. Perge denizden 12 km içeride olmasına rağmen, Kestros sayesinde bir kıyı şehri gibi denizin avantalarından yararlanabiliyordu. Üstelik, içeride olmasından dolayı denizden gelen korsan saldırılarından da kendini koruyabiliyordu. İstanbul Üniversitesi’nce 1947 yılından beri yürütülen kazılar sonucu şehir merkezinin önemli anıtsal yapıları gün ışığına çıkarışmış, ele geçen heykel buluntuları sayesinde Antalya Müzesi dünyanın en zengin Roma heykel müzelerinden birisi olmuştur. Kazılar sonucunda bulunan bugünkü yerleşimde ilk kalıntı, anıtsan tiyatro binasıdır. Tiyatro binası yaklaşık 12 bin kişi kapasitesindedir ve sahne binasının zengin mermer dekorasyonu ile ünlüdür. Yapıya ait M.S. 2.yy.’ın ortalarında olduğu hesaplanan mimari bloklar karşısında açık hava müzesi görünümündeki alandaki heykel buluntuları ise Antalya Müzesi’ndeki “Perge Tiyatro Salonu’nda sergilenmektedir.
-
Cerrah Mehmed Paşa
Aslen devşirme olan Mehmed Paşa, Enderun’da yetişti ve Has Oda’da cerrahlık görevinde bulundu. Daha sonra yeniçeri ağası olan Mehmed Paşa bu görevin ardından beylerbeyiliğe tayin edildi. 1581 yılında Rumeli beylerbeyi, bir yıl sonra da Boyalı Mehmed Paşa’nın yerine dördüncü vezir olan paşa, bu görevde iken III. Murad’ın oğlu Şehzade Mehmed’i (III. Mehmed) sünnet etti. Bu sebeple bundan sonra “cerrah” lakabıyla anıldı.
-
Halil Nihat Boztepe
Halil Nihat, bilhassa II. Meşrutiyet’ten sonra o dönemin Akşam, Alemdar, İstiklâl, Vakit ve Tanin gibi tanınmış gazete ve dergilerinde önce tercümeleriyle, daha sonra şiirleri ve edebî yazılarıyla adını duyurdu. Zeytinlik mektebinde ilköğrenimini ardından Trabzon Askerî Rüşdiyesi’nden sonra idâdîyi bitiren Nihat ailesini geçindirmek için çalışmak zorunda kaldı. Türkçe öğretmenliği yaptığı Frerler Mektebi’nde derslere devam ederek Fransızca öğrendi. Daha sonra Trabzon Düyûn-ı Umûmiyye idaresine girdi. Düyûn-ı Umûmiyye Komiserlik Kalemi’ne tayin edilerek İstanbul’a yerleşti. Zamanla terfi edip burada müdür oldu. Cumhuriyet’in ilânından sonra bu idarenin lağvedilmesi üzerine Osmanlı borçları meselesinin halli için Paris’e giden heyette yer aldı. Dönüşünde III. devre Gümüşhane mebusu seçilerek meclise girdi. VII. dönem sonuna kadar Trabzon mebusu olarak milletvekilliği yaptı. Şairliği hiçbir zaman ciddi bir iş olarak görmemekle beraber ince ve zarif bir ruh taşıyan mısraları, onun geniş bir edebiyat bilgi ve kültürü ile tam bir şair hüviyetine sahip olduğunu gösterir.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun