ak savunulamaz.
O halde, devletin gerçek doğası nedir? İşin temelini kısaca belirtmekle yetinirsek, devletin, daha önce incelenmiş bulunan üç siyasal işlevi yerine getiren bir roller ve yapılar demeti olduğunu söyleyebiliriz. Bu işlevler birbirine zıt olduğundan, devlet de daima bir çelişkiler düğümü içine hapsedilmiş durumdadır. Kural olarak, bu çelişkiler egemen sınıf lehine çözülürler. Ama, tekrar tekrar, ısrarla ortaya çıkarlar. Onun içindir ki, egemen sınıf, siyasal alandaki üstünlüğünü sürdürebilmek için durmadan uğraşmak zorundadır. Yine de, bu üstünlük hiçbir zaman saltık olamaz.