Her yıl 25 Aralık tarihinde Hz. İsa'nın doğumu Noel adı altında Hristiyan bayramı olarak kutlanmaktadır. Noel bunun yanında Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş veya Milât Yortusu olarak da bilinmektedir.
Hristiyan âlemince kutlanan dini bayramlara YORTU denilmektedir. Hz. İsa’nın hayatını, çarmıha gerilişini (ölümünü), yeniden dirilişini anmak ve Hristiyan azizlerin hayatları boyunca gösterdiklerine inanılan mucize ve kerametleri anmak ve kutlamak üzere kilise tarafından tespit edilen günlerdir.
İbadet maksadıyla yılın belirli gün ve dönemlerinin kutsanmasını hedefleyen yortu takviminin çıkış noktasını, Hz. İsa’nın çarmıha gerildikten sonra yeniden dirildiğine inanılan PAZAR günlerinin Komünyon (ekmek – şarap) ayiniyle Tanrı’nın günü olarak kutlanması oluşturmaktadır.
Her yıl düzenlenen başlıca altı Hristiyan Yortusu vardır.
- Noel (Christmas): Hz. İsa’nın doğuşunun hatırasına yapılan bayramdır. 25 Aralık’ta kutlanır.
- Epifani: Noel ile ilgili ve onun devamı olarak kutlanan diğer bir Hristiyan bayramıdır. Soylulara ve çobanlara çocuk İsa’nın göründüğüne inanılır. 6 Ocak’ta kutlanır.
- Kutsal Cuma: Hz. İsa’nın çarmıha gerildiğini kabul ettikleri gündür. Bu yortuda Komünyon ayini yapılmaz.
- Paskalya: Hristiyan inancına göre Hz. İsa’nın Pazar günü dirilişinin hatırasına yapılan yortudur.
- Hz. İsa’nın Göğe Çıkışı (Ascension): Paskalya’dan 40 gün sonradır.
- Pantekost: Paskalya’dan 50 gün sonradır.
Noel
Her yıl 25 Aralık tarihinde Hz. İsa’nın doğumu Noel adı altında Hristiyan bayramı olarak kutlanmaktadır. Noel bunun yanında Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş veya Milât Yortusu olarak da bilinmektedir. Noel kutlamaları 24 Aralık’ta Noel arifesiyle başlar ve bazı ülkelerde 26 Aralık akşamına kadar devam etmektedir. Ermeni Kilisesi gibi bazı Ortodoks Kiliseleri, Jülyen takviminde 25 Aralık’a denk gelen 7 Ocak’ı Noel olarak kutlarlar. Genellikle Hristiyan inancının yoğun olduğu ülkelerde Noel tatili yılbaşı tatiliyle birleştirilmektedir.
Yılbaşı
Yıllık takvimleri kullanan kültürler tarafından yeni bir yılın başlangıcına verilen isme yılbaşı denilmektedir. Noel kutlamalarına Hristiyanlık öncesi eski kültürlerdeki adet ve gelenekler oldukça etki etmiş, bu örf ve adetler zamanla Hristiyanlığın uygulama alanlarına dâhil edilmiştir. Hristiyan olmayan toplumlarda ve bölgelerde de Hristiyanların bu adet ve gelenekleri “yılbaşı kutlamaları” adı altında benimsenerek yayılmıştır.
Türkiye’de Yılbaşı, Gregoryen Takvimi’ne (Miladi Takvim) göre kutlanır. 31 Aralık Yılbaşı akşamıyken 1 Ocak yeni yılın ilk günüdür. 31 Aralığı 1 Ocağa bağlayan gece yılbaşı akşamı olarak kutlanır.
Yılbaşı kutlamaları
Hristiyan toplumlarda Noel’in en önemli unsuru olan, Noel Ağaçları ve Noel Baba simgeleri de Hristiyan batı kültürünün etkisiyle Türkiye’deki yılbaşı kutlamalarında da kullanılmaya başlanmıştır. Yılbaşı öncesindeki alışverişler artmaktadır. Bunun en önemli örneklerinden biri yeni yıla girildikten sonra hediye verme âdetidir. Türkiye’de yılbaşı akşamlarında çeşitli eğlenceler ve kutlamalar düzenlenir. Umumiyetle davet edilen akrabaların da katılımıyla akşam yemeğinde yöresel yemekler tercih edilir. Bunun yanı sıra evlerde yaygın olarak tombala oyunu oynanır.
Türkiye’de yılbaşları büyükşehirlerdeki büyük meydanlarda kutlanmaktadır. 31 Aralık gecesi saat 24.00’e yaklaştığında geri sayım yapılır. Büyük meydanlarda havai fişek gösterileri ve konserlerle müzik etkinlikleri düzenlenmektedir. Türkiye’de Noel kutlamaları Hristiyan nüfusun az olmasına rağmen 31 Aralık’ı 1 Ocak’a bağlayan gece büyük kalabalıklar tarafından kutlanmaktadır. Bu nedenle yeni yılın ilk günü olan 1 Ocak, tüm Türkiye’de resmi tatil olarak ilan edilmiştir.