Venezuela: Sınıf mücadelesinde yeni dönem
16-05-2016 09:15
Nicolas Maduro’nun, "halk fabrikalara el koysun" çağrısıyla birlikte Venezuela’da sınıf mücadelesi yeni bir döneme girdi. Latin Amerika’da sol iktidarlar kuşağının en ileri örneği olan Venezuela’da ‘Chavismo'nun, ABD emperyalizmi tarafından kimi zaman açıktan kimi zaman örtük biçimde desteklenen (liberalinden faşistine kadar) sağın saldırıları altında olduğunu biliyoruz.
Saldırıların arka planına bakmadan önce; solun, bu saldırıların Suriye, Ukrayna ve başka coğrafyalardaki süreçlerle bağını sıklıkla vurgulaması gerekiyor. Bu bağın vurgulanmasının ise iki amacı bulunuyor: Birincisi, "kapitalizmin en yüksek aşaması olarak emperyalizm"in hâlâ varlığını koruduğunu göstermek, ikincisi ise içinde bulunduğumuz tarihsel kesite yani emperyalizmin çoklu krizine işaret etmektir. Dolayısıyla, emperyalizmin ve onun çoklu krizinin belirlediği bir dünyada sınıf mücadeleleri de giderek keskinleşmektedir. Venezuela’da yaşananlar, bahsettiğimiz sınıf mücadelesindeki keskinleşmenin en tipik örneğidir.
CHAVİSMO'NUN I. DÖNEMİ
Hugo Chavez’in isiminden türetilen Chavismo, Venezuela solunun genel ideolojik politik konumunu belirtmek için kullanılan bir kavram. Bu kavramla anlatılmak istenen özetle, anti-emperyalist dış politika ve sosyalizan etkili neo-kalkınmacı, bölüşümcü ekonomik yapılanmadır. Bu noktada, Chavismo’yu Chavez ve Chavez sonrası iki döneme ayırmanın, Venezuela’daki sınıf mücadelelerini anlamak açısından oldukça yararlı bir yöntem sunduğunu söyleyebiliriz.
Chavezli yıllar, yüksek ham madde fiyatlarının bununla bağlantılı olarak da dolar gelirlerinin artış içinde olduğu bir dönemdi. Chavez, 2000 yılında petrol sanayisini kamulaştırmış; sağlık, eğitim ve yoksullukla mücadele için yapılan projeleri petrol kazançlarıyla sübvanse etmeye ve Venezuela sermaye sınıflarının hareket kapasitesini ise sınırlamaya başlamıştı. Yine bu dönemde, bir bütün olarak Latin Amerika coğrafyasına siyasal açıdan bakıldığında göze çarpan nokta emperyalizmin eylem kapasitesindeki gerilemedir. Bu gerilemede, Chavezli Venezuela’nın ciddi bir etkisi olduğu ise şüphe götürmez bir gerçektir. Küba’nın tanınmasından, OAS’ın (Amerika Devlet Örgütü) etkinliğinin kırılmasına kadar bir dizi başlıkta, emperyalizmin gerilemesini görebiliyoruz.
Chavezli yıllarda Venezuela ve Latin Amerika coğrafyasındaki temel çelişki ise bambaşka bir alanda yükseliyordu. Bu çelişkinin ne olduğunu Arjantinli Marksist iktisatçı Claudio Katz şu cümlelerle anlatıyor: "Temel ham maddelerin ihracatının ve Latin Amerika’nın uluslararası iş bölümüne temel ürünler tedarikçisi olarak eklenmesinin merkezinde yer alan, ham madde çıkartmaya dayalı birikim tarzının konsolidasyonuyla yan yana varlığını sürdürmesiydi."(1) Bu durum, elbette neo-liberal hükümetlerin iktidarda bulunduğu kimi Latin Amerika ülkeleri için bir çelişki değil. Ama söz konusu sol iktidarlar kuşağı ve o kuşağın en ileri ülkesi Venezuela. Diğer bir deyişle, Latin Amerika’nın geleneksel bağımlı ekonomik yapısıyla ham madde çıkartmaya dayalı bir birikim modelinin üzerinde yükselen bölüşümcü, neo-kalkınmacı model arasındaki çelişkinin aynı coğrafyada yan yana yaşaması mümkün değildi. Mümkün olmadığını önce Arjantin’de sol-peronist Kitchner hükümetinin yerine gelen neo-liberal sağcı Mauricio Macri'nin, ardında da Venezuela’daki parlamento seçimlerinde sağın zaferiyle görmüş olduk.
Sağın bu zaferi, Chavismo’nun da ikinci döneminin başlangıcı oldu.
CHAVİSMO'NUN II. DÖNEMİ
Sağın zaferinin temelinde ise yine sağ tarafından pompalanan, "ekonomik kriz ideolojisi" bulunmaktadır. Yukarıda, Chavismo’nun ham madde üretimine dayalı bir birikim stratejisi izlediğini söylemiştik. Bu stratejinin iki açmazı bulunuyor. Bunlardan birincisi; Venezuela’nın "petrol bağımlısı” bir ülkeden “aşırı petrol bağımlısı” bir ülke haline dönüşümüdür. Örneğin, 1998’de petrol, toplam ihracatın yüzde 77’sini oluştururken 2011’de bu oran yüzde 96’ya çıktı. Petrol fiyatlarındaki sert düşüşün ciddi bir sarsıntı yarattığını görebiliyoruz. Diğer yandan; emperyalizmin Venezuela’ya karşı ciddi bir ekonomik savaş başlatmasına rağmen, Maduro’nun bu saldırıyı püskürtebildiğini şimdilik söyleyemiyoruz. Kamunun elindeki en büyük petrol şirketi durumundaki Petróleos de Venezuela, S.A (PDVSA) eliyle hâlâ dolara bağımlı halde. Bu noktada Claudio Katz’a geri dönelim: "Elde edilen dolar gelirleri, yolsuzluğa bulaşmış sivil sektörlere ve bunları yeniden devreye sokarak kapitalist sınıfa dağıtılıyor(du). Yine bu dolarlar, kıtlık yaratmak ve döviz kuru spekülasyonu yaratmak için Kolombiya gibi ülkelere kaçırılıyor. Ayrıca Venezuela şu anda büyükçe bir kamu borç yükünün altında. İthalata ve aynı anda borcunu ödemeye yeterli dolara sahip değil."(2) Maduro’nun son yaptığı ve bu yazının yazılmasına neden olan konuşmasında burjuvaziyi ve Kolombiya’yı hedef tahtasına oturtması elbette tesadüf değil.
Parlamento seçimlerinde sağın zaferi elbette bir anda ortaya çıkmış bir şey değildi. Chavez iktidara geldiği dönemde dahi sağ, örneğin 2002 darbe girişiminde olduğu gibi, Venezuela’da iktidarı zorlayan adımlar attı. Ama hiç bir zaman parlamento seçimlerindeki gibi bir zafere imza atamadı. Bu zaferin, emperyalizmin Venezuela’ya karşı geliştirdiği vahşi boyutlardaki ekonomik savaş, medya terörü vb. koşullar altında kazanıldığını unutmamak gerekiyor. Elbette Venezuela sağı, bu başarısını Maduro’nun devrilmesi ile taçlandırmak istiyor. Bu istek ise emperyalizm tarafından, petrol fiyatlarının düşürülmesinin dayatılması, paramiliter örgütlere yardım edilmesi, komplocu STK’ların finanse edilmesi, askeri operasyon yürütülmesi biçiminde destekleniyor. Bununla birlikte, sağın iki popüler figürü üzerinden de ciddi bir yıpratma savaşı yürütüldüğünü belirtelim.
Bu figürlerden birisi, 2002’de gerçekleştirilen darbe girişimine adı karışan Miranda Valisi ve 2013’teki başkanlık seçimlerinde Maduro’nun karşısına sağın adayı olarak çıkan Henrique Capriles. Diğeri ise, emperyalistler ve Venezuela sağı tarafından ‘düşünce suçlusu’ olarak pazarlanmaya çalışılan, Chavez öncesi petrol baronlarından birinin oğlu, ABD’de eğitim görmüş, başkent Caracas’taki Chacao bölgesinin belediye başkanı Leopoldo Lopez. Lopez’in de 2002’deki darbe girişimine destek verdiği biliniyor.
Capriles; Maduro’ya karşı temsilcisi olduğu sınıfın netliği ile ‘muhalefet’ ederken, Lopez üzerinden de, "darbe döneminde işlenmiş suçların affı"na ilişkin "demokratik bir muhalefet" yürütülüyor. Her ikisi de birbirini tamamlayan, bir madalyonun iki yüzü olan bu muhalefetlerin Latin Amerika çapındaki yürütücüsü ise, Arjantin’in sağcı devlet başkanı Mauricio Macri. Macri’nin seçim kazanmasında önemli rol oynayan danışmanlarından birinin Lopez’in eşi, Corina Lopez olduğunu da not edelim.
Tüm bu söylediklerimiz çerçevesinde, Maduro’nun üzerinde ciddi bir baskı oluştuğunu kabul etmek gerekiyor. Maduro’nun bu baskı karşısında ise geriye çekilmek yerine ileriye atılmasının birbiriyle doğrudan ilişkili iki nedeni olduğunu söyleyebiliriz. Birincisi, Venezuela’yı Latin Amerika’daki diğer sol iktidarlardan ayıran temel özelliklerinden de biri olan, Chavismo’nun üzerinde yükseldiği toplumsal kesimler, yani proletarya ve kent yoksulları; ikincisi ise bu kesimlerin kapitalizme ve emperyalizme karşı daha kavrayışlı, sermaye sınıfıyla karşı karşıya gelme konusunda daha kabiliyetli daha örgütlü olmalarıdır. Özellikle ikincisi Venezuela’nın diğer sol iktidarlar ile arasındaki temel farklılığı oluşturmaktadır. Özetle, emperyalizmin ve sağın saldırıları Latin Amerika’daki diğer sol iktidarları sağa doğru çekerken, Venezuela’yı sola; sosyalizme doğru ittirmektedir.
SON SÖZ YERİNE
Yakın vadede Venezuela’da sınıf mücadelelerinin dozajının artacağını görüyoruz. Bu nokta da dünya solunun yapabileceği en büyük hataların başında "ilerlemeyen geriye gider" gibi beylik cümlelerle süslenmiş seyirci pozisyonu alması olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte Venezuela’daki sürecin seyri, dünya solunda bir dönem egemen hale gelen ve Latin Amerika sol iktidarlar kuşağı ile özdeşleşen icra erkinin elinde olmasıyla yaratılan güvence ağlarına dayalı bir stratejinin de tedavülden kalkışına işaret etmesi açısından önemlidir.
Diğer yandan kolektif deneyimler boşa gitmiyor tam tersine derin izler bırakıyor. Venezuela’daki sınıf mücadelelerinin bu yeni dönemi, neyin nasıl yapılacağına ilişkin inatçı arayış(lar), bu arayış(lar)ın sonucunda bulunacak yeni yollara gebe. Aynı zamanda bu yolların, Venezuela’nın sağa ve dolayısıyla da kapitalizme ve emperyalizme karşı direnişinde de belirleyici bir rol oynayacağını söyleyebiliriz.
1 http://www.globalresearch.ca/a-new- political-situation- in-latin- america-what- lies-ahead/5499401
2 http://www.globalresearch.ca/a-new- political-situation- in-latin- america-what- lies-ahead/5499401
İLGİLİ HABERLER
Fransa'dan Barzani'ye referandum desteği: Fransa demokratik hakların karşısında değildir
Fransa Cumhurbaşkanı Macron, IKBY'nin düzenleyeceği bağımsızlık referandumuna ilişkin açıklamasında, "Fransa hiçbir zaman demokratik hakların karşısında değildir" dedi.
19-09-2017 21:48
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, BM Genel Kurulu için geldiği New York'ta gazetecilere açıklamalarda bulundu.
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) yayın organı Rudaw'ın muhabirinin “Türkiye, ABD ve birçok ülke, 25 Eylül’de Kürdistan Bölgesi’nde yapılacak olan refranduma karşı. Fransa’nın referandum konusunda tavrı nedir?” sorusunu yanıtlayan Macron, şu açıklamayı yaptı:
"Fransa hiçbir zaman demokratik hakların karşısında değildir. Ülkem ve Irak Kürtleri arasında tarihi bir ilişki bulunmaktadır. Kürdistan Bölgesi’ndeki referandumun anayasa çerçevesinde olmasını temenni ediyorum. Barzani’den talebim, referanduma bütün oluşumların katılmasıdır".
Meksika'da şiddetli deprem: En az 61 kişi hayatını kaybetti
Meksika'da 7,1 büyüklüğünde şiddetli bir deprem meydana geldi. Depremde en az 61 kişi hayatını kaybetti.
19-09-2017 21:31
Meksika'da merkez üssü Puebla eyaletine bağlı Rabosso kenti olan şiddetli bir deprem meydana geldi. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) depremin büyüklüğünü 7,1 olarak açıkladı.
Deprem ülkenin birçok yerinden hissedilirken, başkent Mexico City'de uluslararası havalimanı uçuşlara kapatıldı.
Depremde 27 binanın yıkıldığı, yüzlerce binanın da hasar gördüğü tespit edildi. Olayda en az 61 kişinin hayatını kaybettiği duyuruldu.
Venezuela'dan Trump'a 'sosyalizm' yanıtı: Eğer dünyada yoksulluk varsa sebebi kapitalizm
Venezuela Dışişleri Bakanı Jorge Arreaza, ABD Başkanı Trump'ın Venezuela'yı ve sosyalizmi hedef alan açıklamalarına, "Eğer dünyayı yoksullukla, açlıkla ve eşitsizlikle cezalandıran bir sistem varsa bu kapitalizmdir!" şeklinde yanıt verdi.
19-09-2017 20:18
Venezuela Dışişleri Bakanı Jorge Arreaza, BM Genel Kurulu için geldiği New York'ta, ABD Başkanı Donald Trump'ın Venezuela'daki sosyalist hükümeti hedef alan açıklamalarına yanıt verdi.
İleri Hatırlatıyor
Trump, Venezuela'yı tehdit ederek, "Venezuela'da Maduro rejimi refah içerisindeki bir ülkeyi yoksulluğa sürüklemiştir. Maduro, felakete sürüklenen rejimini kurtarmaya çalışmaktadır. Buna seyirci kalamayız. Sorumlu bir komşu olarak amacımız Venezuela halkının özgürlüklerine ve demokrasiye kavuşmaları olmalıdır. ABD, rejimin hesap verebilmesi için bazı adımlar atmıştır. Daha fazlasını da atmaya devam edeceğiz. Baskı rejimi devam ederse yeni adımlar atmaya hazırız. Venezuela'daki sorun sosyalizmin kötü uygulanması değildir, sosyalizmin bağlılıkla uygulanmasıdır." açıklamasında bulunmuştu.
"TRUMP, BARIŞIN EVİNE SAVAŞI KONUŞMAYA GELDİ"
"Trump kendisi için para kazanırken Venezuela 22 seçim yaptı" diyen Arreaza açıklamasında, "Trump, barışın evinde (BM) savaşı, ablukayı ve istilayı konuşmaya geldi" ifadelerini kullandı. Trump'ın açıklamalarını reddettiklerini belirten Arreaza, "Venezuela bir barış toplumudur" dedi.
Venezuela'ya yönelik ambargolara değinen Arreaza, tek taraflı zorlayıcı tedbirlerin BM şartlarının ihlali olduğunu belirterek, "Venezuela'da demokratik sosyalizmi inşa etme hakkımız var" dedi.
"EĞER DÜNYADA YOKSULLUK VARSA SEBEBİ KAPİTALİZM"
Trump'ın Venezuela'daki bolivarcı devrime ve sosyalizme yönelik hakaretlerine yanıt veren Arreaza, "Eğer dünyayı yoksullukla, açlıkla ve eşitsizlikle cezalandıran bir sistem varsa bu kapitalizmdir" ifadelerini kullandı.
Venezuela toplumuna ve kurumlarına saygı gösterilmesini isteyen Arreaza, "Trump, 'dünya başkanı' değil. Her ülkenin hükümetinin, hangi yönetim sistemini istiyorsa onu geliştirmeye hakkı var" dedi.
Ruhani: ABD'nin nükleer anlaşmayı bozmasının bedeli ağır olur
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ABD'nin nükleer anlaşmayı bozmasının "ağır bir bedeli" olacağını belirterek, "Amerikalıların, işlerine gelmeyecek bu ağır bedeli ödemek isteyeceklerini sanmıyorum." dedi.
19-09-2017 19:35
BM Genel Kurul görüşmeleri kapsamında New York'ta bulunan İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, CNN televizyon kanalına verdiği özel mülakatta gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD'nin nükleer anlaşmaya ilişkin tavrına dair konuşan Ruhani, "Böyle bir anlaşmayı bozmasının ABD'ye ağır bedeli olacaktır ve Amerikalıların, işlerine gelmeyecek bu ağır bedeli ödemek isteyeceklerini sanmıyorum." dedi.
Trump yönetiminin anlaşmadan vazgeçmesi durumunda ABD'nin uluslararası toplum nazarında güveninin azalacağını söyleyen Ruhani, "Trump'ın öngörülemez tavır ve tepkilerini göz önünde bulundurarak biz de anlaşmadan çekilmesi durumunda nasıl sert bir tepki vereceğimizi düşündük." diye konuştu.
Barzani: Bağdat ile ikili bir anlaşma yapılırsa referandum ertelenebilir
IKBY Başkanı Barzani, referandumun ertelenmesini isteyenlere alternatif teklif sunma çağrısı yaparak, "Erbil ve Bağdat arasında, referandumun yerini tutacak ikili bir anlaşma yapılıp ABD ve Avrupa ülkeleri tarafından desteklenir ve yerine getireceğine dair garanti verilirse, o zaman referandumun alternatifi olur" dedi.
19-09-2017 18:51
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Mesut Barzani, bağımsızlık referandumu kampanyası kapsamında Erbil'in Soran ilçesinde düzenlenen 'evet mitingi'nde halka seslendi.
Barzani konuşmasında, referandumu erteleme taleplerine ilişkin, "Eğer referandumun yerini tutacak bir teklif sunulursa hiç problem değil, ancak referandum gibi bir alternatif yoksa bunun ertelenmesi imkânsızdır." ifadelerini kullandı.
"REFERANDUMUN YERİNİ TUTACAK BİR ANLAŞMA"
Barzani açıklamasının devamın, "Bağdat ile sorunları çözmemiz lazım. Bu da, şöyle olabilir: Erbil ve Bağdat arasında, referandumun yerini tutacak ikili bir anlaşma yapılıp ABD ve Avrupa ülkeleri tarafından desteklenir ve yerine getireceğine dair garanti verilirse, o zaman referandumun alternatifi olur. Ancak size gerçeği söylemem gerekirse Bağdat bu konuda istenilen şekilde adım atmış değil" şeklinde konuştu.
Trump, BM kürsüsünden tehditler savurdu: Tamamen yok etmekten geri durmayız
ABD Başkanı Trump, BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Venezuela, Küba, Suriye, İran ve KDHC'yi hedef aldı.
19-09-2017 17:55
ABD Başkanı Donald Trump ilk kez Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda konuşma yaptı.
"KUZEY KORE'Yİ TAMAMEN YOK ETMEKTEN GERİ DURMAYIZ"
Konuşmasında "haydut devletler" diyerek Suriye, İran, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti'ni hedef alan Trump, şunları söyledi:
"Dünyada haydut devletler var. Birlikte çalışmalı ve birlikte mücadele etmeliyiz. Şu anda dünyamızdaki en büyük belası küçük bazı devletlerin bütün BM üyelerine karşı kötü tutum sergilemesidir. Kötünün güçlenmesine izin vermemeliyiz. Kuzey Kore yönetimi halkının açlıktan ölmesinden sorumludur. Aynı şekilde işkenceden sorumludur. BM üyelerinin bu ülkelere destek olmaları inanılır değil. Hiçbir ülke böyle bir suçlular gurhunun nükleer silahla silahanmasını istemez. ABD, Kuzey Kore'yi tamamen yok etmekten geri durmaz. ABD'ye ölüm tehdidinde bulunan, İsrail'i yok etmekten bahseden İran'da diktatörlük rejimi altındadır. Başlıca ihracatları, şiddet ve kaostur. İranlıların hayatlarına zarar vermişlerdir. Hizbullah gibi terör örgütlerine yardım etmişlerdir. Aynı şekilde Suriye'de Esad için de söylenebilir. Biz katil bir rejimin bu şekilde istikrarsızlığı doğurmasına izin vermeyiz".
"İRAN HALKI ABD'DEN DEĞİL KENDİ LİDERLERDEN KORKMAKTADIR"
İran ile imzalanan nükleer anlaşma tarihteki en kötü anlaşmaydı. Bu işin sonunu halen duymadınız. Bütün dünyanın bize katılmasının zamanı gelmiştir. Hem ABD'yi hem de diğer ülkelerin bundan kurtulması gerekir. İran halkının değişim istediğinin farkındayız. İran'ı halkı ABD'nin askeri gücünden değil, kendi liderlerinden korkmaktadır. İran rejimi sonsuza kadar ayakta kalamaz. İran halkı yoksuluk ve kan dökülmesini mi takip edecek yoksa refahı mı? İran'ın teröre verdiği destek birçok komşu ülkede soruna yol açmıştır.
"DİKTATÖR BEŞAR ESAD"
Suriye'deki krizin arttığını gördük. Siyasi bir kriz var. Yasaklanmış olan kimyasal silahların kullanılması durumunda hiçbir ülke güvende olmayacak. Suriye'de diktatör Beşar Esad rejimi bu saldırılarına son vermeli. ABD, hava sahasında gerekli müdaheleyi gerçekleştirmiştir. Türkiye, Ürdün ve Lübnan'a destekleri için teşekkür ediyoruz. Suriye'den kaçanları karşıladıkları için de teşekkür ediyoruz".
"KÜBA'YA YAPTIRIMLARI KALDIRMAYACAĞIZ"
Konuşmasında Küba'yı da hedef alan Trump, "ABD, Küba'daki yolsuzluğa batmış olan rejim ile de mücadelesine devam ediyor. Küba temel reformları yapmadığı taktirde yaptırımlar kalkmayacak" dedi.
"VENEZUELA'DAKİ SORUN SOSYALİZM"
Venezuela'yı eleştirirken sosyalizme de nefret kusan Trump, "Venezuela'da Maduro rejimi refah içerisindeki bir ülkeyi yoksulluğa sürüklemiştir. Maduro, felakete sürüklenen rejimini kurtarmaya çalışmaktadır. Buna seyirci kalamayız. Sorumlu bir komşu olarak amacımız Venezuela halkının özgürlüklerine ve demokrasiye kavuşmaları olmalıdır. ABD, rejimin hesap verebilmesi için bazı adımlar atmıştır. Daha fazlasını da atmaya devam edeceğiz. Baskı rejimi devam ederse yeni adımlar atmaya hazırız. Venezuela'daki sorun sosyalizmin kötü uygulanması değildir, sosyalizmin bağlılıkla uygulanmasıdır." dedi.