Komplo teorilerinin doğruluk payını matematik yardımı ile ispatlayabilir miyiz?
En çok bilinen bir kaç teoriyi ele alalım.
- Aya gerçekten gidildi mi, yoksa bu başarılı bir senaryo muydu?
- Aşılar bizi hasta etmek için mi uygulanıyor?
- Kansere tedavi bulundu ama ilaç firmalarının baskısı nedeniyle bu açıklanmıyor mu?
- İklim değişikliği diye bir şey yok mu?
- Dünya düz ama Nasa bunu bilmemizi istemiyor mu?
Yukarıdaki liste uzayıp gider…
Maalesef, aramızda bulunan yaratıcı komplo teorisyenleri için, tüm bu soruların kendilerince doğru bir cevabı var.
Bu durum Oxford Üniversitesinde matematikçi olan David Grimes‘ın aklına ilginç bir araştırma getirmiş. Kendisi binlerce insanın inandığı ünlü komplo teorilerinin bazılarını ve bugüne kadar ortaya çıkma olasılığını bir denklem yardımıyla hesaplamış.
Ona göre, bir komployu gizli tutmak, eninde sonunda o komploya dahil olan birilerinin gerçekleri söyleyecek olmasından dolayı çok zor. Grimes’in geliştirdiği formüle göre de komploya dahil olanların sayısı arttıkça, o gerçeğin ortaya çıkma süresi de kısalıyor.
Plos One’da yayınlanmış olan denklem üç faktörden oluşuyor: söz konusu komplocu sayısı, iddia edilen komplo gerçekleştiğinden bu yana ne kadar zaman geçtiği ve “komplonun başarısız olma olasılığı”.
Formülü oluştururken de işe Poisson denklemi ile başlamış Grimes. Bu formül, fizikte belli bir hadisenin belli bir zaman içinde meydana gelme olasılığını hesaplamakta kullanılıyor. Poisson denklemi üzerine bazı varsayımlardan da yararlanarak kullandığı formülü geliştirmiş.
Dr Grimes, denklemini en ünlü komplo teorilerinin dördünde test etmiş devamında: “Ay inişi sahte” “İklim değişikliği bir sahtekarlıktır” “Aşılar otizme neden olur” “Kanser için bir tedavi durduruluyor”
Grimes’in hesaplamalarına göre bu dört olay da doğru gözüküyor. Çünkü eğer bir komplo olsaydı, formüle göre şimdiye kadar çoktan ortaya çıkmış olmaları gerekirdi.
Elde edilen sonuçlara göre…
– Eğer Neil Armstrong’un Ay yolculuğu gerçekten bir yalansa, bunu yaklaşık 411 bin NASA çalışanı biliyor olması gerekirdi. Bu şartlar altındaki bir yalanın da yalnızca 3.7 yıl içerisinde ortaya çıkması söz konusu olurdu.
– Aşı ve otizm arasındaki ilişki 3.2 ila 34.8 yıl içerisinde ortaya çıkardı.
– İklim değişikliği “aldatmacasının” 3.7 ila 26.8 yıl içerisinde ortaya çıkması gerekirdi.
– Kanser hastalıklarının tedavisi aslında bulunmuş ancak saklanıyor olsaydı büyük bir ilaç firmasının bunu sızdırması yalnızca 3.2 yıl alırdı.
Grimes bu çalışmasıyla, bilimsellikten uzak düşüncelere inanan bazı insanların da görüşlerini tekrar gözden geçireceğini umuyor.
Elbette biz de…
Kaynak ve ileri okumalar:
Matematiksel