İşçi Partisi’nin kamuoyu yoklamalarındaki mevcut liderliği devam ederse ve bir sonraki seçimi kazanırsa, daha düşük ekonomik büyüme, gergin ticari ilişkiler, gergin kamu hizmetleri ve zayıf kamu maliyesi, yeni gelen hükümete 1997’den çok daha zorlu bir ekonomik miras sunacak.
Tony Blair ve Gordon Brown’ın 26 yıl önce, İşçi Partisi’nin uzun bir Muhafazakâr hükümet döneminden sonra iktidarı kazandığında karşı karşıya kaldıkları nispeten iyi huylu sorunların aksine, eski politikacılar, yetkililer ve mevcut uzmanlar, Sir Keir Starmer hükümetinin ekonomik performans ve performans konusunda şanssız olmasını bekliyorlar. kamu fonları.
Uzmanlar, 2024’te İşçi Partisi’nin zafer kazanması durumunda, eski şansölye Ken Clarke’ın siyasetin “demir kanunu”nun – Muhafazakar hükümetlerin İşçi Partisi hükümetlerinin bıraktığı pisliği temizlemek için orada olduğunu söyleyen – geçerli olmayacağını söylüyor.
Bağımsız Mali Araştırmalar Enstitüsü’nün direktörü Paul Johnson şöyle diyor: “Şu anki haliyle – yüksek enflasyon, yüksek borç, vergiler zaten tüm zamanların en yüksek seviyesinde – daha fazla harcama yapmak isteyen yeni bir hükümet için görünüm kasvetli görünüyor.”
Starmer Projesi
Bu, İşçi Partisi liderinin gelecek yıl yapılması beklenen seçimler öncesindeki planlarını ve oraya nasıl ulaştığını inceleyen bir dizinin üçüncü ve son bölümü.
Birinci bölüm: Şaşırtıcı derecede cesur bir ekonomik gündem İkinci bölüm: İşçi Partisi’nin acımasızca yeniden yapımı
Bunların hiçbiri gölge şansölye Rachel Reeves’te kaybolmadı. FT ile konuşurken, önceki İşçi Partisi hükümeti “makul” bir konumu miras alırken, “bu sefer miras aldığımız şey çok daha fazla bir karmaşa” diyerek Clarke’ın durumunu tersine çevirdi.
“Liam [Byrne, then chief secretary to the Treasury] aptalca bir not yazdı [in 2010] Hiç para kalmadığını söylüyor, ancak bu hükümet İşçi Partisi’nin şimdiye kadar aldığından çok daha fazla borç aldığı için şimdi durum çok daha kötü” diye ekliyor.
1997’de Brown’ın ekonomi danışmanı olarak Hazine’ye giren Ed Balls, o dönemle olan farklılıklara rağmen benzer görünen tek şeyin Muhafazakârların ekonomi hakkındaki argümanlarını, liyakatinden bağımsız olarak “kimsenin dinlemediğini” söylüyor. .
Sterlin’in 1992’de Avrupa döviz kuru mekanizmasından feci çıkışına atıfta bulunarak, “Kara Çarşamba ve faiz oranlarındaki artışların ardından, Muhafazakarların insanların yaşamlarını etkileyen büyük bir makroekonomik başarısızlıktan kurtulması imkansızdı” diyor.
Balls, “Geçen sonbaharda yaşananlar benzer olabilir, çünkü makro politikadaki başka bir başarısızlık, insanları işleri ve yaşam standartları için korkuttu ve kurtarılamaz olabilir” diye ekliyor.
Eğer doğruysa, bu İşçi Partisi’nin göreve gelmesine yardımcı olacaktır, ancak yeni bir hükümetin eski İngiltere Merkez Bankası başkanı Lord Mervyn King’in 1997’den sonra “güzel on yıl” olarak adlandırdığı ekonomik performansı taklit etmesine yardımcı olmayacaktır.
Ekonomik büyüme
2008-09 küresel mali krizinden bu yana, Birleşik Krallık ekonomisinin büyüme performansı, hem tarihi ortalamalara hem de diğer gelişmiş ekonomilere kıyasla kötüleşti.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki 60 yılda, şansölyeler dur-kalk genişleme, durgunluk, enflasyon ve IMF’ye başvurma ile uğraşmak zorunda kaldılar, ancak ekonominin büyüklüğü hala yılda yaklaşık yüzde 2,5 gibi istikrarlı bir ortalamayla büyüyordu.
Ancak bu, 2008’den sonra durdu ve bu sağlıklı oranlara dönüş belirtisi yok. 1997’den önceki beş yılda ekonomi yılda ortalama yüzde 2,8 büyürken, 2024 seçimlerine kadar geçen beş yılda yılda yalnızca yüzde 0,2 büyümesi bekleniyor. Nispeten iyimser bir görüşe sahip olan Bütçe Sorumluluğu Ofisi, ekonominin yıllık ortalama yüzde 1,75’lik bir büyüme oranına oturmasından önce birkaç yıllık daha iyi performans bekliyor.
BoE dahil diğer birçok tahminci daha karamsar.
Gelir dağılımı genelinde, hanehalkları düşük verimlilik artışının ve pandemi ve enerji krizinin şoklarının yükünü taşırken, yaşam standartlarındaki büyük artışların yerini çok daha mütevazı kazanımlar aldı. 2021-22’de hane halklarına pandemi sırasında yardımcı olmak için ek hükümet borçlanması ve devlet desteğiyle bile, gelir artış oranları yetersiz kaldı.
Aileler, bir İşçi Partisi hükümetinin yaşam standartları için daha iyi zamanlar getireceğini umabilir. Ancak üretkenlik artışının küresel mali kriz öncesinde olduğu gibi alevlenmemesi ve dünyanın küreselleşmeden elde edilecek büyük kazanımlar olmadan daha korumacı bir aşamaya geçtiğinin işaretleri ile – 1997 deneyiminin tam tersi – Balls, ekonomik zemin hakkında karamsar.
“Bunu 1997’den önce bilemezdik. . . ancak küresel ekonomi, 2000’lerde şüphesiz İşçi Partisi hükümetine fayda sağlayan, daha güçlü bir büyüme ve küreselleşme dönemine giriyordu” diyor. “Küresel durum daha kırılgan ve daha az istikrarlıyken bunu tekrarlamamız pek olası görünmüyor.”
Ekonomik performansı iyileştirmek için alan
1997-2010 döneminde görev yapan memurlar ve İşçi Partisi politikacıları, Blair ve Brown hükümetlerinin de işgücü piyasasını iyileştirmek, işsizliği azaltmak ve iş yatırımını artırmak için politika reformlarıyla kendi şanslarını yaratmaya çalıştıklarını vurguluyor.
Bu politikaların büyüme oranlarını iyileştirmedeki başarısı uzun süredir tartışılıyor olsa da, hem İşçi Partisi hükümetinin hem de onu takip eden Muhafazakârların önderliğindeki yönetimlerin insanları tekrar işe alarak büyüme oranını artırmaya yardımcı olduğuna dair çok az şüphe var.
İşsizlik 1997’den sonra yüzde 7,2’den düştü ve şu anda 16 ile 64 yaş arasındakiler arasında yüzde 4’te bulunuyor, bu da ekonomiye daha fazla insanı sokmak için şimdi o zamana göre daha az alan bırakıyor, ancak daha az sayıda insanı getirmek için bazı fırsatlar var. insanlar artık uzun süreli hastalıktan iş gücüne geri dönüyor.
2005 ile 2016 yılları arasında Hazine’nin daimi sekreteri olan Lord Nick Macpherson, 1990’larda “işgücüne çekilebilecek çok sayıda insan” olduğunu söylüyor.
“Bu kez, çok büyük işgücü eksikliklerinin olduğu tuhaf bir durumla karşı karşıyayız, ancak talep edilen beceriler için işgücü tedarik etme stratejimiz yok. Korkunç bir emek kısıtlaması olacak.”
Bir başka eski üst düzey Hazine yetkilisi, bakanların ve yetkililerin, İngiltere’nin ABD ve diğer Avrupa ülkelerindeki büyük harcamalar ve sübvansiyonlarla giderek daha fazla rekabet etmek zorunda kaldığı “sanayi politikası konuları” hakkında iyice düşünmeleri gerekeceğini söylüyor.
“Bu büyük bir stratejik sorun ve Hazine’nin yarısı bu fikirden nefret ediyor. [of subsidies] çünkü çok para çöpe gidecek, diğer yarısı da gerekli olduğunu düşünüyor” diyor eski yetkili.
Toplum servisleri
Büyümeyi canlandırmaya odaklanan bir İşçi Partisi hükümetinin daha acil bir sorunu olacaktır: seçmenlerin daha iyi kamu hizmetleri için artan taleplerini karşılamak.
Balls, bunun, sağlık hizmetinin diğer Avrupa ülkelerine göre daha az cömertçe finanse edildiği ve önceki Büyük hükümetin 1997’den sonraki iki yıl için Blair ve Brown’ın yaptığı zorlu harcama planları belirlediği 1997’deki duruma benzer olduğunu söylüyor. takip etmeyi taahhüt etti.
Balls, “18 ayda kalça ameliyatı olamazsınız ve 18 yılda okul binası yoktu” diyor.
Kamu hizmetleri üzerindeki bazı baskılar 26 yıl önce daha fazlaydı – örneğin suç oranları önemli ölçüde yüksekti – ancak çoğu şimdi daha şiddetli.
NHS’deki bekleme listeleri, Blair’in seçmenlere seçim arifesinde “NHS’yi kurtarmak için 24 saatleri” olduğunu söylediği 1997’dekinden çok daha fazla. Şansölye Jeremy Hunt tarafından 2024 seçimlerinden sonraki yıllar için kaleme alınan kamu harcama planları, 1997’deki kadar sıkı.
Kamu hizmeti baskıları, işgücünde 1997’dekinden daha fazla gerginlik olsa bile gelecek. Büyük hükümet, özel sektördekilere kıyasla kamu sektörü çalışanlarının maaşlarını kesmiş olsa da, IFS araştırması, göreli pozisyonun son yıllarda daha iyi olduğunu gösteriyor. 1990’lar. Blair hükümeti ayrıca savunma harcamalarını daha da kısarak kamu sektörünün birçok bölümü için daha fazla para bulmayı başardı.
Bu seçenek bugün Ukrayna’daki çatışma zemininde daha az uygulanabilir ve diğer faydaların hiçbiri de geçerli değil. Resolution Foundation’ın genel müdürü Torsten Bell’e göre, nüfus yaşlandıkça ve baby boomer nesli emekliye ayrıldıkça -yaşlılar çalışan nüfusa 1997’ye kıyasla önemli ölçüde daha fazla bağımlı hale geldikçe- kamu hizmetlerinin daha yüksek vergiler olmadan finanse edilmesi olasılığı mantıksız görünüyor.
“Tıpkı 1997’de olduğu gibi, iyi performans göstermeyen NHS üzerinde baskılar var, ancak çok farklı olan, 65 yaşın üzerindeki olası büyüme. [years old] Bell, işgücünün büyüklüğünde bir düşüş olduğu gibi aynı zamanda hizmetlerin maliyeti üzerinde artan bir baskı oluşturuyor” dedi.
Kamu maliyesi
Starmer ve Reeves, yavaş büyüyen Birleşik Krallık ekonomisi, daha zorlu bir küresel zemin, daha kötü demografik yapı ve daha stresli kamu hizmetleri nedeniyle endişelenecek kadar fazla şeye sahip olmasaydı, aynı zamanda çok daha sağlıksız bir kamu maliyesi konumundan başlayacaklardı.
Kamu sektörü net borcu, Mayıs 1997’de gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 37,6’sı olarak gerçekleşti; bu, şu anda Nisan 2023’te GSYİH’nın yüzde 99,2’si ile iki buçuk kat daha büyük bir borçluluk düzeyi ve vergiler düşürülmesine rağmen hala artıyor. 2. dünya savaşından bu yana en yüksek düzeyine çıkarıldı.
Eğitim, sağlık ve ulaşımda kamusal alanın birçok yönü şimdi 1997’dekinden daha modern olmasına rağmen, borçtaki artış kamu sektörü net varlıklarındaki artışla desteklenmedi.
Ulusal İstatistik Ofisi’nin kamu sektörü net değerine ilişkin yeni özet istatistiği, hükümetin küresel mali kriz nedeniyle ağır borç almasının ardından, 1997 baharında 96 milyar sterlin olan fazladan Nisan 2023’ün sonunda 611 milyar sterlin açığa düştü. Covid-19 salgını ve son enerji krizi.
Reeves, hükümetin daha iyi kamu hizmetleri için yolunu öylece ödünç alamayacağını söyleyerek, “çok fazla manevra alanı olmadığı” konusunda net. Eski başbakan ve şansölyesine atıfta bulunarak, “Liz Truss ve Kwasi Kwarteng, bütçe açığıyla finanse edilen harcama fikrini yok etmek için test etti, bu nedenle paranın nereden geleceğini açıklamamız gerçekten önemli.”
Potansiyel olumlu haberler
Yeni bir İşçi Partisi hükümeti için böylesine zorlu bir ekonomik ve kamu maliyesi zemini ile, çoğu ekonomist ve eski yetkili, görünümün zor olduğu konusunda uyarıyorlar, ancak bunun imkansız olmadığını da vurguluyorlar ve geçmişte Birleşik Krallık, koşulların sadece iyileştiğini gördü. çünkü herkes umutsuz.
IFS’den Johnson şöyle diyor: “Bu sadece mümkün [Labour] ekonomi ile şanslı olabilir. Brexit oylamasından yedi yıl sonra, ilk darbenin çoğunu yaşadık. Siyasi kaos yatışmış görünüyor. Belki, sadece belki, makul büyümeye geri döneriz. Yine de güvenemem.”
Macpherson da, tarihin önümüzdeki yıllar hakkında tümünün kıyamet ve karamsarlığa işaret etmediğini söylüyor. “Tam her şeyin berbat olduğunu düşündüğünüzde, ekonomi genellikle köşeyi dönüyor ve ekonominin büyüme kapasitesini geri kazanması için bir neden görebiliyorum – örneğin, Covid’in geri tepmesi ve enerji fiyatları sona eriyor.”
“Yatırımlarda bariz bir patlama olacağını göremiyorum, ancak perspektifi korumak önemli ve Britanya’nın durumu her yerden daha kötü değil” diye ekliyor.