Alman Komünist Partisi üyesi Margarette Buber-Neuman?ın ?Hayattan koparılıp alınmış yedi yılım? dediği anılarını okurken kendimi bir filmin tam ortasında buluverdim.
İki Diktatörlük Altında, İmge Kitabevi Yayınları?nca geçtiğimiz kasım ayında Gün Zileli?nin çevirisiyle yayımlanmış.
Margarete Buber-Neumann ve eşi Heinz Neumann?ın maceraları Nazi Almanya?sında Gestapo?nun baskısından kaçarak ?Sosyalist anavatan? dedikleri Sovyetler Birliği?ne politik sığınmacı olarak gelmeleriyle başlıyor. O sırada, Moskova?da yaşayan sığınmacıların neredeyse hepsi, geçmiş on yılda ?Komintern çizgisinden sapmak?la suçlanıyor. İleri sürülen suçlamaların çoğu da aynı: ?Karşıdevrimci ajitasyon?, ?karşıdevrimci örgütlenme? ve ? ayaklanma hazırlığı?. Ülke dışından gelen tehdit takıntısıyla Sovyet devletinin tepesinden körüklenen boğucu kuşku ortamında herkesin Stalin?e, partiye ve hükümete ihanet ettiği düşünülüyor.
M. Neuman, Uralların doğusunda kalan Kazakistan bozkırlarında iki yıl boyunca çok kötü çalışma koşullarında kaldığı Stalin?in Karaganda kamplarını kitabın yarısına kadar bize gezdirip yaşatıyor. Ancak bundan sonra akıllara durgunluk veren bir olay gerçekleşiyor; Hitlerin Nazi Almanya?sıyla can düşmanı olan Sovyetler Birliği yönetimi, Stalin?in talimatıyla ülkesindeki siyasi tutuklu olan Nazi karşıtı Almanları Gestapo?ya teslim ediyor. Gestapo?nun teslim aldığı yazarla birlikte Uralların batısına geçip Polonya üzerinden Berlin?e geliyor ve bir hapishaneye yerleşiyoruz. Yazar daha sonra beş yılını geçireceği, fırınında her gün 250 ila 300 kadının yakıldığı Ravensbrück cehennemine gönderiliyor.
Buber-Neuman?ın Ravensbrück?teki en yakın arkadaşıysa çoğumuzun Kafka?nın Milena?ya Mektuplar adlı kitabından tanıdığımız, Kafka?nın sevgilisi Çek gazeteci Milena Jesenska. Böyle bir kitabı yazma fikri Milena Jesenska ile bir sohbet sırasında doğuyor. Serbest kaldıklarında neler yapacaklarına, birlikte yazacakları kitaba ilişkin hayaller kuruyorlar. Bu olağanüstü anıları yaşayan yazar, Gün Zileli?nin akıcı ve berrak üslubuyla sanki yanıbaşımızdan kulağımıza fısıldıyor.
İki Diktatörlük Altında: Stalin ve Hitler?in Mahkûmu
Margarete Buber-Neuman
Çeviren: Gün Zileli
İmge Kitabevi Yayınları