İkinci yıl içinde çocuğunuz birçok yeni beceri kazanacaktır. Bu önemli gelişim aşamaları şunlardır:
Dişlerin gelişimi:
Çocuğunuz ilk doğum gününü kutladığında muhtemelen birkaç dişi bulunmaktaydı. Ama diş çıkarma da diğer tüm gelişim aşamaları gibi çocuktan çocuğa büyük farklılıklar gösterebilir, öyle ki bazı çocuklar 1. yaşını doldurduğunda 1-2 dişi varken bazıları ise 8 dişe sahiptir. Çocukların büyük kısmının diş çıkarma süreci şöyledir:
- 2 adet alt önkesici diş 6-8. ayda
- 2 adet üst ön kesici diş 7-9. ayda
- 2 adet üst yan kesici diş 8-10. ayda
- 2 adet alt yan kesici diş 10-12. ayda
- 4 adet alt ve üst ilk azı dişi 12-18. ayda
- 4 adet alt ve üst köpek dişi 16-24. ayda
- 4 adet alt ve üst arka azı dişleri 24-36. ayda,
- Kalıcı dişler 6-7. yaşta çıkmaya başlar.
Ellerini çırpabilir:
Birçok çocuk 12-13. aylarda ellerini çırpabilir yani alkışlayabilir. Bunun anlamı, çocuğunuzun el-göz koordinasyonunun ve ince motor becerilerinin gelişmekte olmasıdır. Bu becerilerin gelişmesiyle yakında bir topu yakalayabilecek ve bir kalemi tutabilecek beceriye de sahip olacaktır. Siz de kendi ellerinizi çırparak ve neşeli tezahüratlarla onu el çırpmaya teşvik edebilirsiniz. Birlikte el çırpıp şarkı söyleyerek hem neşeli zaman geçirir hem de onun gelişimine destek olursunuz.
Önce birkaç adım atar, sonra da yürüyebilir:
Birçok çocuk 14-15. aylarda birkaç adım atmayı başarır. Bunun arkası da hızlı gelir. Çocuğunuz çok kısa zamanda yürümeye, oradan koşmaya, daha sonra da kendi başına merdiven çıkmaya geçebilir. Bu hareket özgürlüğü ona büyük neşe verecektir. Çocuğunuzun ayakta durmasına ve adım atmasına fırsat yaratarak siz de ona destek olun. Yanına destek alarak ilerleyebileceği nesneler koyabilirsiniz.
Normal bardak ile su içebilir:
Şimdiye dek akıtmaz bardak ile su içen çocuğunuz 16-17. aylardan itibaren normal bir bardak ya da kulplu bardakla içmeyi başaracaktır. Bu, ağız kaslarını kontrol edebildiğini yani ince motor becerilerinin ve koordinasyonunun geliştiğini gösterir. Çeşitli neşeli renklerde plastik kulplu bardaklar alarak onun bu geçişini destekleyebilirsiniz.
On kadar sözcük söyleyebilir:
Birçok çocuk bunu 17-18. ayda başarır. Aylar önce söylemeyi başardığı “mama, baba” gibi ilk sözcükler de çok heyecan vericiydi elbette, ama çocuğunuz 10 kadar sözcük söyleyebiliyorsa, bu epey ileri bir aşamadır ve cümle kurabilmesi de çok yakın demektir. Ona basit ve bildiği sözcüklerle cevaplayabileceği sorular sorarak konuşmaya teşvik edebilirsiniz. Kelime hazinesini geliştirmek için adını bilmediği nesneleri göstererek isimlerini söyleyebilirsiniz. 24. aya doğru birçok çocuk 50 kadar sözcük söyleyebilir.
Müzik eşliğinde dans edebilir:
Çocukların büyük kısmı bunu 18-20. aylarda yapabilir. Bu, çocuğunuzun ritim duygusunun ve motor becerilerinin gelişmeye başladığını gösteren önemli bir işarettir. Aynı zamanda bedenini kontrol etme yetisi de gelişmektedir. Siz de seveceği müzikleri çalıp ona katılın, hatta bazı basit figürler göstererek çocuğunuzu dans etmeye teşvik edin.
Giysilerini kendisi çıkarabilir:
Birçok çocuk bunu 20-22. aylarda yapabilmeye başlar. Birçok kez siz onun giysilerini çıkarmaya çalışırken bu işi kendisi yapmayı isteyecektir. Bu, giderek bağımsızlığını sağlaması yolunda atılmış önemli bir adımdır. Buna istekliyse bırakın kendisi çıkarsın. Bu sizin biraz sabırlı olmanızı ve fazladan zaman ayırmanızı gerektirse de, istediği her zaman tişörtünü çıkarmasına izin verin. Siz de onun için kolay çıkarabileceği, zor düğmeleri olmayan giysileri seçin.
Diğer beceriler:
24. ayın sonunda birçok çocuk 4 küpü üst üste koyarak kule yapabilir. Sizi örnek alarak bir kağıdı katlayabilir. Geri geri yürümeyi başarabilir. Topa ayağı ile vurabilir. Gösterilen bir resimde ismini söylediğiniz 2 nesneyi bulabilir.
Büyüme gelişme takibi:
Çocuğunuzun büyüme gelişmesini doktorunuz takip ediyordur. Ama siz kendiniz de persantil tablo ve eğrileriyle takip edebilirsiniz. Bu konuda daha fazla bilgi için lütfen bakınız:
Komik şeylere gülebilir:
Çocuğunuz 17-18. aylarda komik şeylere gülmeye başlayacaktır. Size ilk aylardan beri gülücükler veriyor olabilir ama artık bir şeyleri komik bularak ve anlayarak gülmeyi başaracaktır. Bu yaştaki birçok çocuk saçma şeyleri, olması gerektiği gibi olmayan şeyleri komik bulur ve güler. Mesela meyve kasesini kafanıza koymanız ya da çorabı ayağınıza değil elinize giymeniz ona çok komik gelebilir. Bu tür durumlar yaratarak onu güldürme fırsatları oluşturun.
Bazı davranışları taklit edebilir:
Çocukların büyük kısmı 18-20. aylarda büyüklerin bazı davranışlarını taklit edebilir. Telefonu alıp konuşuyormuş gibi yapması ya da sizin ona mama verdiğiniz gibi onun da oyuncak bebeğine kaşıkla mama vermesi, etrafında neler olup bittiğini anladığını gösterir. Artık onun hayatında tanık olduğu şeylerin oyunlarını oynamaya başlayabilirsiniz. Doktor olmak, yemek pişirmek, araba kullanmak gibi şeyleri yapacağınız oyunlar geliştirin ve birlikte oynayın.
Kendisine bir hedef koyup onu başarabilir:
20-22. aylardaki çocukların büyük bir kısmı belli bir amaçla bir şeyi yapmak ister ve o hedefe ulaşmak için ne yapması gerektiğini de bilir. O hedefine ulaşabilmek için bir plan yapar. Bu, bilişsel gelişimi için önemli bir aşamadır. Hedeflediği işler her zaman sizin onaylayacağınız şeyler olmayabilir, örneğin duvarı pembe kalemiyle boyamaya kalkabilir. Siz de bu amacını başka bir şekilde, örneğin duvara yapıştıracağınız bir karton üzerinde gerçekleştirmesi için onu yönlendirebilirsiniz. Ama bunun önemli bir zihinsel gelişim aşaması olduğunu aklınızdan çıkarmayın.
Sınırları fark etmek ve empati kurmak:
İkinci yılın sonuna doğru, 22-24. aylarda artık çocuğunuz sizin onayınızı önemsemeye başlayacaktır. Bu, empati kurabilmeye başladığının göstergesidir ve başkalarının ne hissettiğini ve düşündüğünü anlama yolunda önemli bir adımdır. Aynı zamanda kendisi için bazı sınırların bulunduğunu anlaması için de önemli bir gelişim aşamasıdır. Siz de ona bazı basit görevler verip onları yaptığında onaylayarak bu gelişime destek olabilirsiniz. Örneğin oyun bittiğinde oyuncakları sizin de yardımınızla kutusuna kaldırmasını destekleyin ve bunu başardığında alkışlayın.
24 ayın sonunda çocukların bir kısmı bu aşamalardan daha da ileri gelişim aşamalarına ulaşmış olabilirler. Bir kısım çocuk 2. yaşın sonunda bir yere tutunarak bir ayağı üzerinde dengede durabilir, saçını tarayabilir, yardımla temel temizlik işlerini kendisi yapabilir, tuvalet terbiyesi almaya hazır olduğunu gösterecek işaretler verebilir, konuştuklarının yarısı anlaşılabilir, kendisinden bahsettiği kısa cümleler kurabilir (“Ali süt istiyor” gibi), basit şarkılar söyleyebilir, başka çocuklarla oynamaya ilgi gösterebilir. Hatta daha küçük bir kısım çocuk, 8 adete kadar küpü üst üste koyarak kule yapabilir, 2-3 cümlelik sohbetler yapabilir, 100’den fazla sözcük söyleyebilir. Çok az bir kısım çocuk ise üç tekerlekli bisiklette pedal çevirebilir, nesneleri türüne göre sınıflayabilir (toplar, bebekler, hayvanlar gibi) ve adı sorulduğunda cevap verebilir. Bunlar normalde birçok çocuk için daha ileri aylarda beklenen gelişim aşamalarıdır. Ancak çocukların saç ve göz renkleri nasıl birbirinden farklı ise, büyüme gelişme hızları da birbirinden farklıdır. Her çocuk kendi büyüme hızında bir gelişim gösterecektir. Anlatılan bu aşamalara daha erken gelen çocuklar bulunacağı gibi, daha geç gelenler de bulunacaktır. Belirtilen gelişim aşamalarından büyük sapmalar görülmedikçe bu normaldir. Ancak çocuğunuzda bu aşamalardan büyük oranda geri kaldığını gözlemliyorsanız, lütfen doktorunuzla konuşunuz.
2. yaşın içindeki çocuğunuz artık birçok yiyeceğin tadını bilse de henüz tatmadığı daha da fazla şey vardır. Onu yeni gıdalarla tanıştırırken sabırlı olmalısınız çünkü bu yaştaki çocuğun yeme keyfi ve yeme zevki bir günden bir diğerine bile değişebilir. Bugün sevdiği bir şeyi yarın reddedebileceği gibi bazı günler ise aynı yiyeceğe takılıp kalır ve tamamen aynı yemeği aynı şekilde hazırlanmış olarak isteyebilir. Aynı yemeğe takılıp kalmaları aslında alışkanlıkları ve rutini sevmelerinden kaynaklanır ve buna saygı göstermek gerekir. Fakat arada yeni gıdaları da sunmayı ihmal etmeyin.
1 yaşını doldurmuş olan çocuğunuzu halen emziriyor olabilirsiniz. 2 yaşa kadar emzirme önerilmektedir. Eğer anne sütünü 1. doğum gününden daha erken kesmişseniz formül sütlere geçmiş olabilirsiniz. Ancak 12. ayını bitirmiş çocukları artık inek sütü ile tanıştırıabilirsiniz. Ya da yaşına uygun devam sütleri ve formül mamalarla devam edebilirsiniz. Bu kararı verirken doktorunuza danışmanız doğru olur.
İnek sütüne ya da inek sütü içeren formül mamalara başlarsanız dikkat etmeniz gereken şey, çocuğunuzda inek sütü allerjisi olup olmadığıdır. Bazı çocuklarda inek sütündeki proteine karşı allerji vardır. Bunun belirtileri inek sütü aldıktan sonra görülen kusma, karın ağrısı, ağlama, ishal, kakada kan görülmesi, tartı almanın durması ya da gerilemesi, kaşıntı, ciltte kırmızı-pembe döküntü, öksürük, nefes alıp verirken hışıltı, burun akıntısı, gözlerde sulanma ve kızarma olabilir. Bu belirtilerden bir ya da birkaçını gördüyseniz inek sütünü kesip doktorunuza başvurunuz.
13. aydan itibaren çocuğunuzun beslenmesinde lifli gıdalar önem kazanır. Lifli gıdalar hem kabızlığı önleyerek barsak hareketlerinin rahat olmasını sağlar hem de çocuğunuzun daha uzun süre tok kalmasını sağlayarak fazla karbonhidrat ve yağ almasını önler. Çocuğunuzun yeterli lif almasını sağlamak için meyve ve sebze yemesine özen gösterin. Elma, armut gibi meyveleri mümkünse kabuklu vermeye çalışın. Yoğurt yerken içine meyve katabilirsiniz. Meyveleri suyunu sıkarak meyve suyu halinde değil de dilimlenmiş meyve halinde ya da püre olarak verin ki çocuğunuz lifinden de yararlanabilsin. Çiğ sebzelerle yapılan salataları ona sunmayı ihmal etmeyin, çok sevmese bile az da olsa yemesine özen gösterin. Tahıllı gıdalar verirken tam tahıllı olanları tercih edin.
18. aydan itibaren çocuğunuzun kalsiyum gereksinimi de artar. Kalsiyum alabileceği süt, yoğurt, peynir gibi besinleri her gün ve brokoli, bezelye gibi koyu yeşil sebzeleri sık sık çocuğunuza vermeyi ihmal etmeyin.
Erik, üzüm, kırmızı etler, balık, incir, fasulye, brokoli, yulaf demirden zengin besinlerdir. Bunları da 19. aydan itibaren yeterince vermeye özen gösterin.
2. yıl içinde çocuğunuzu 3 ana öğün ve 3 ara öğün olarak beslemeniz önerilmektedir. Ara öğünlerde tam tahıllı krakerler, yoğurt, meyve, haşlanmış sebze çubukları gibi sağlıklı besinler hazırlamaya gayret edin.
UNUTMAYIN:
Unutmayın, her çocuk eşsizdir ve kendine özgü büyüme gelişme özellikleri gösterir. Her çocuk tam olarak aynı zamanda aynı gelişimsel özellikleri kazanmaz. Bu nedenle çocuğunuzu takip ederken yaşıtı olan çocuklarla kıyaslamayınız ve kendi gelişim çizgisine bağlı kalarak takip ediniz. Çocuğunuz bu aylarda beklenen gelişmenin büyük kısmını göstermediyse lütfen doktorunuzla konuşunuz.