Çocuklarda Diş Çürümeleri
"Diş çürüğü tek ve en yaygın kronik çocuk hastalığıdır, astım hastalığından 5 kat, nezleden 7 kat daha fazla görülür. 5 -9 yaş grubu çocukların %50’sinden fazlasında en az bir çürük gözlenmekte olup, bu oran ne yazık ki 17 yaşa gelindiğinde %78’e varan bir artış göstermektedir. Şeker ve diğer karbonhidratların rolü çok fazladır, neredeyse tüm karbonhidratların çürüğü teşvik edici özellikleri vardır.
1. Diş çürüğü nedir?
2. Diş çürümesinin nedeni
3. Diş plağı ( Dental plak) nedir?
4. Çürüme dişte nasıl yayılır?
5. Diş çürüğünün belirtileri nelerdir?
6. Biberon çürüğü ne demektir?
7. Dişhekimi çürüğü nasıl teşhis eder?
8. Hangi diş yüzeyleri çürümeye yatkındır?
9. Diş çürüğü önlenebilir mi?
10. Düzenli diş fırçalama ve diş ipi kullanımı neden gereklidir?
11. Çürüyen dişler kurtarılabilir mi?
12. Diş çürüğünü önlemek için ne tür önlemler alınmalıdır?
2. Diş çürümesinin nedeni
♦ Dişin çürümesine, diş plağında bulunan bakteriler neden olur.
♦ Plak içindeki bakteriler gıdalar ile alınan şekerleri aside dönüştürür. Asit dişin mine tabakasını eriterek diş çürüğünü başlatır.
3. Diş plağı ( Dental plak) nedir?
♦ Diş plağı (dental plak), diş yüzeylerine yapışan ince bir bakteri tabakasıdır. Temizlenmediğinde, bakteri miktarı artar ve yemek artıkları da bu tabakaya eklenerek kalın bir birikinti haline gelir. Diş çürükleri ve dişeti hastalıklarının ana etkeni diş plağı içinde bulunan bakterilerdir.
♦ Plak, ağız çalkalamakla gitmez ancak diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi mekanik temizlik işlemleri ile uzaklaştırılabilir.
♦ Ağız boşluğunda yaşayan bakteriler, diş yüzeylerinde, diş aralarında ve diş-dişeti birleşiminde toplanıp birikirler. Diş yüzeyine ince bir film halinde yapışan plak tabakası düzenli olarak temizlenmez ise bakteriler sayı ve çeşit olarak artmaya devam ederler ve böylece zararlı etkileri de kısa sürede ortaya çıkar.
♦ Plak içindeki bakteriler gıdalar ile alınan şekerleri aside dönüştürür.
♦ Asit dişin mine tabakasını eriterek diş çürüğünü başlatır
♦ Yumuşak, yapışkan karbonhidratlı gıdaların yenmesi diş plağı oluşumuna yardım eder.
4. Çürüme dişte nasıl yayılır?
♦ Dişin çürükten etkilenecek ilk tabakası en dışta yer alan mine tabakasıdır.
♦ Çürük ardından mine tabakasının altında yer alan dentin tabakasına sıçrar.
♦ Çürük en sonunda, dişin sinir ve kan damarlarının yer aldığı bölgeye ulaşır
6. Biberon çürüğü ne demektir?
Bebeklerin yatağa süt biberonu ile veya meyve suyu ile konulmaları dişhekimleri tarafından “biberon çürüğü” olarak veya emzirme sendromu olarak adlandırılan bir çürük tipinin gelişmesine neden olabilir. Çürüme çok şiddetli olabilir.
Bebek dişlerinin, süt ya da meyve suyuna uzun süre maruz kalması sonucu , aşağıda belirtilen bir dizi olay gerçekleşebilir:
7. Dişhekimi çürüğü nasıl teşhis eder?
♦ Dişhekiminizin yapacağı düzenli kontroller ve periyodik olarak çekilen filmler ile çürüğün kısa sürede tespit edilmesi sağlanır.
♦ Dişhekiminiz, ağzınızda gelişmiş oyuk ve çürükleri teşhis etmek amacıyla, özel ince bir keşif aleti kullanır.
♦ Filmler (X-rays) görsel diş muayenesi ile teşhis edilemeyen çürükleri ortaya çıkarabilir. Filmde görülen dişin üzerindeki mat beyaz bir yama, erken bir çürük işareti olabilir.
8. Hangi diş yüzeyleri çürümeye yatkındır?
♦ Fissür ve çukurları ile arka dişlerin çiğneme yüzeyleri genellikle ilk çürüyen bölgelerdir, çünkü dental plak bu bölgelerde daha kolay birikir.
♦ Diş araları da, çürüğün başladığı yaygın bölgelerdendir.
♦ Diş çürümesi, çatlamış veya kırılmış eski dolguların etrafında veya altında başlayabilir.
♦ Çürük, dişin boynunda yer alan dişeti çizgisinde de oluşabilir.
9. Diş çürüğü önlenebilir mi?
♦ Düzenli diş fırçalama ile diş plağının giderilmesi ve doğru beslenme çürüğü önleyebilir.
♦ Flor içeren diş macunları ve ağız gargaraları çürük oluşumunu azaltabilir ve önleyebilir.
10. Düzenli diş fırçalama ve diş ipi kullanımı neden gereklidir?
♦ Diş çürüklerine ve diş eti hastalıklarına neden olan diş plağının ve diş aralarına sıkışan yemek artıklarının giderilmesi için dişlerin fırçalanarak temizlenmesi gerekir.
♦ Dental plağın kontrol altına alınmasında fırçalama ve diş ipi kullanımı en etkili yöntemlerdir
♦ Diş plağının sürekli bir oluşum olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle plak oluşumu ve gelişimi tamamıyla durdurulamaz. Bu nedenle dişleri her gün düzenli olarak fırçalamak gerekir.
♦ Diş fırçalama ile dişlerin ağırlıklı olarak görünen yüzeyleri temizlenir.
♦ Diş ipi, diş fırçasının ulaşamadığı diş aralarında oluşan plağı giderir.
11. Çürük olan dişler nasıl kurtarılabilir?
♦ Çürük olan dişler çoğu durumda tedavi edilerek, kurtarılabilir.
♦ Erken çürüme, çürüğün giderilmesi ve kaybedilen diş maddesinin yerine dolgu yapılmasıyla kolaylıkla tedavi edilir.
♦ Daha büyük çürüklerin olduğu süt dişleri , daimi dişler çıkıncaya kadar üzerlerine paslanmaz çelikten bir kuron kaplanarak onarılabilir.
Çürük sinir ve kan damarlarına ulaşmış olsa bile hala pulpotomi tedavisi ile kurtarılabilir. kanal tedavisi genellikle süt dişlerine uygulanan bir tedavi seçeneği değildir. pulpotomi, genellikle çocuklarda uygulanır. Diş çürüğü kuron kısmındaki pulpaya ulaştığı halde, köklerdeki pulpa halen sağlıklı ise uygulanabilen bir işlemdir Süt dişlerinde uygulamanın amacı dişleri çekilmekten kurtarmaktır. Çünkü süt dişleri zamanından önce çekilecek olursa arkasından gelecek olan daimi dişin sürme yönünün değişmesine neden olabilir.
♦ Doğru beslenme
♦ Kişisel ağız bakımı
♦ Diş yüzeylerine flor uygulaması
♦ Flor takviyeleri
♦ Profesyonel ağız bakımı
a) Fissür örtücüler
Fissür örtücüler dişlerin çiğneme yüzeylerine uygulanarak çürümeye neden olan bakterileri uzak tutmaya yarayan özel bir dolgu malzemeleridir.
Arka dişlerin çiğneme yüzeylerindeki girinti ve tümseklerin üzerlerine uygulanır.
Fissür öncesi Fissür sonrası
b) Flor dişlere, çürümeleri önlemek amacıyla dişhekiminiz tarafından uygulanabilir.