Okuyuculara bir kitabı kapağına göre yargılamamalarını emreden eski bir atasözü vardır ve yine de Kate Imy’nin Faithful Fighters kitabının kapağında Büyük Savaş’ın Hintli askerlerinin tasvirini gördüğümde içimden gelen bir sıkıntıyı itiraf etmeliyim. (Yanlış bir şekilde) kitabın öncelikle bugün “İngiliz Kızılderili Ordusu” olarak etiketlenen şeyin tarihini ele aldığını varsaydım. Kapak, Birinci Dünya Savaşı’nın yüzüncü yıl dönümü anma törenleri sırasında Brighton’daki Kraliyet Köşkü’nün önünde fotoğraflanan, Birinci Dünya Savaşı üniformaları giymiş bir grup İngiliz Sih’i canlandırıyor. Yersiz bir tasvir olmaktan çok uzak olan resim, birçok yönden yazarın kitapta sunduğu bazı merkezi argümanların merkezinde yer alıyor ve aslında kapak için mükemmel bir nüanslı seçim. Açıklamama izin ver.
1947 öncesi Hint Ordusu, Hindistan’daki sömürge aygıtının en önemli unsurlarından biriydi. Raj’ın “kılıç kolu”, yalnızca alt kıtadaki İngiliz emperyal kampanyalarında değil, aynı zamanda Afrika ve Asya’daki daha geniş alanlarda da sömürge çıkarlarına hizmet etti. Bir emperyal “itfaiye” olmanın yanı sıra, bölünmemiş Hindistan’ın hem içinde hem de sınırlarında iç güvenlik ve sınır seferlerinde “barışın korunmasına” da yardımcı oldu.
Tarihi ve dinamikleri unutulmuş seferler dizisinin ötesinde pek az ilgi uyandıran yalnızca bir paralı asker gücü olduğu şeklindeki aşırı basitleştirici görüşe sahip olan Hindistan’daki bilim adamlarının çoğu tarafından uzun süredir ihmal edilen ordu, modern Hint kimliğini tanımlamada önemli bir rol oynayan bir kurum olarak, giderek daha fazla kültür tarihçilerinin bakışına maruz kalıyor. Tarihinin tamamen “askeri” yönlerinin ötesine bakıyorlar, ancak kültürel tarihini ve dinamiklerini incelemeye çalışıyorlar. Bu hatlar boyunca yapılan son çalışmalardan bazıları şunları içerir: Dövüş Yarışları (2004) Heather Streets tarafından, Hindistan, İmparatorluk ve Birinci Dünya Savaşı Kültürü (2018), Santanu Das ve Hint İmparatorluğu Savaşta (2018), George Morton-Jack tarafından. Kate Imy’nin Sadık Savaşçılar bu çalışma grubuna önemli bir katkıdır.
Bu nedenle kitap, 1947’den önceki Hint Ordusu’nun askeri tarihi DEĞİLDİR. Bunun yerine, bölünmemiş Hindistan ordusunun gelişimini daha geniş sosyokültürel bağlam içinde bir kurum olarak anlama girişimidir. Sömürge döneminde ekonomik faktörlerin, dinin ve milliyetçiliğin Hintli askerin kimliğini etkileme ve şekillendirme biçimi sistematik ve ayrıntılı olarak incelenmiştir. Hindistan askeri teşkilatının yakın zamanda, bu etkilerin ne olabileceğini gerçekten tanımlamadan, mevcut askeri uygulamalardan “sömürgesel etkileri” ortadan kaldırmaya yönelik girişimleri oldu. Bu kısmen, günümüz Hint Ordusu kültürünü şekillendiren tarihsel süreçlerin yetersiz ve kısmen de yüzeysel olarak anlaşılmasından kaynaklanmaktadır.
Kitap, 1900’den itibaren yirminci yüzyılın kırk yılına odaklanıyor. Bu, alt kıtanın sosyo-politik ve askeri tarihinde çok önemli bir dönemdi. Hint Ordusu’nun kültürel miraslarını ve bu hızlı değişim döneminde kurucu unsurlarını oluşturan toplulukların sadakatleri ve kimlikleri üzerindeki alacalı çekiş ve baskıları nasıl yönlendirdiğini önemli bir şekilde inceler. Yazar bunları erkeklik, milliyetçilik, sömürgecilik/sömürgecilik karşıtlığı, din ve kültür gibi çeşitli açılardan incelemeye çalışır. Diaspora topluluklarının çağdaş anma eylemlerine ilişkin ortaya attığı sorular ve sömürge dönemindeki askerlik hizmeti anlayışımızı hâlâ renklendiren tartışmalar özellikle ilgi çekicidir.
İncelenen bakış açılarının çeşitliliği bölümde yansıtılmıştır. Faşist Bir Ütopyada Savaşçı Erkeklikgörünen, diğerlerinin yanı sıra1930’larda birçok İngiliz subayının faşist sempatisine, erkeklik ile savaşçı bir Hindu kimliği arasındaki bağlara ve ekonomik, politik ve kültürel farklılıkların militarizasyonunun nihayetinde 1940’ların şiddetine nasıl yol açtığına. Yazar, Kızılderilileri askerlik hizmeti aramaya iten zorunlulukları ve üniformalarını giydikten sonra yüzleşmek ve uğraşmak zorunda kaldıkları karmaşıklıkları açıklamaya çalışıyor. Yükselme hareketliliği ve finansal kazanç gibi olumlu sonuçlar birkaç kişiyle sınırlıyken, çoğunluğun seçenekleri sistematik olarak yerleşik “ırk, sınıf, din ve (engelli)yetmezlik” eşitsizlikleriyle sınırlıydı. Sonuç bölümünde yazar, Güney Asya’da kolonyal olarak ortaya çıkan yüceltici militarizm, şiddet ve savaş kalıplarının, bölgenin yaşanmış gerçekleri üzerinde bugüne kadar nasıl bir etkiye sahip olmaya devam ettiğine dair bir fikir veriyor. Bu, tarihçilere ve sosyologlara küreselleşmiş bir dünyada emperyal militarizmin mirasını daha iyi anlama fırsatı veriyor. Militarizm ve dışlanmanın sonuçları, emperyal proje tarafından şekillendirilen askeri ve sivil kimliklerin güç ve yurttaşlık müzakerelerini sürdürme biçimine yansır.
Yazar çok geniş bir alanı kapsıyor ama yapmak istediği şeyi başarıyor – okuyucuya çok karmaşık bir konu hakkında daha iyi ve incelikli bir anlayış sağlıyor. Çalışmaları, Hint Ordusu tarihçiliğine çok şey katıyor ve hem sosyal, kültürel hem de askeri tarihçilere şiddetle tavsiye ediliyor.
Sqn Ldr (retd) Rana TS Chhina, MBE, Askeri Tarih ve Çatışma Çalışmaları Merkezi Sekreteri ve Editörüdür.