Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, gelişim döneminde başlayan ve kişisel, sosyal, okul veya iş işleyişinde bozulmaya neden olan bir eksiklik ile karakterize edilen bir grup hastalık olan Nörogelişimsel bozukluklar kategorisine girer. Nörogelişimsel Bozukluklar sıklıkla aynı anda ortaya çıkar.
Hiperaktivite bozukluğu dikkat eksikliği, düzensizlik ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik düzeylerinin devre dışı bırakılmasıyla karakterizedir. Çocukluk döneminde, sıklıkla Karşıtlık-Kışkırtıcı Bozukluk ve Davranım Bozukluğu gibi bozukluklarla örtüşür. Ayrıca, genellikle yetişkinlikte de devam eder ve sosyal, okul, iş alanlarında işlevsellikte bozulmaya neden olur.
Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu genellikle 7 yaşından önce ortaya çıkan, hiperaktivite, dürtüsellik, konsantre olamama ile karakterizedir, çocuk ve ergenin nöro-psişik gelişimindeki bir bozukluktan oluşur.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Bu Nedenle
Aynı gelişim düzeyindeki çocuklarda tipik olarak gözlenenden daha sık ve kalıcı bir durum olur. Bu semptomlar, aynı yaş ve gelişim seviyesindeki tipik çocuklarınkinden daha yüksek bir rahatsızlık, iş görememezlik durumuna neden olur. Bu durumun temel semptomları, en az 6 aydır. Mevcut olan ve yedi yaşından önce ortaya çıkan dikkatsizlik, hiperaktivitedir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar:
- Konsantrasyon gerektiren herhangi bir aktiviteyi tamamlamakta zorluk çeker
- Kendilerine söylenen hiçbir şeyi dinlemez
- Aşırı hareketlidirler, koşarlar veya tırmanırlar, sandalyelere zıplarlar
- Dikkat çok kolay dağılmaktadır
- Her zaman konuşurlar, tüm soruyu duymadan aceleyle cevap verirler
- Kuyrukta veya çalışma grubunda sıralarını bekleyemezler
- Duygusal hasarla sınıf arkadaşlarının gerisinde kalma riskini taşıyan ciddi öğrenme güçlükleri gösterebilirler.
Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Teşhisi
Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu belirtileri, dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik ile karakterize, gelişimi ve işleyişi engelleyen bir tablonun sürekli varlığıdır. Dikkatsizlik, görevden sapma, azim eksikliği, dikkati sürdürmede zorluk, zorlayıcı tutumlara veya anlayış eksikliği ile ortaya çıkar.
Hiperaktivite, aşırı motor aktivite, kıvranma, çocuğun baskı altında olduğu hissi, konuşkanlık anlamına gelir; bu tür davranışlar uygun olmadıkları anlarda ve durumlarda kendilerini gösterirler. Yetişkinlerde, hiperaktivite kendini aşırı huzursuz yansıtma veya kişinin aktivitesinin başkası üzerindeki yıpratıcı etkisiyle açığa çıkar.
Çocuklarda Dikkat Eksikliğine Sebep Olan Hiperaktivite Bozukluğunun Üç Alt Türü Vardır:
Kombine tezahür:
Dikkatsizlik ve hiperaktivite-dürtüsellik semptomlarının birleşik bir resmi ile karakterize edilen gelişim çağındaki en tipik tezahür.
Dikkatsizliğin baskın olduğu bozukluk:
Belirtiler, hiperaktivite kategorisine kıyasla dikkatsizlik kategorisinde daha çok saptanır. Bozukluğun bu alt tipine ait olan çocuklar daha az davranış sorunu yaşarlar ve akranlarıyla etkileşimde daha az güçlük çekerler. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin semptomları fark etmemesine sebep olur. Sessizce oturabilirler, ancak dikkatleri ne yaptıklarına veya öğretmenin ne anlattığına yönelik değildir. O anki düşüncelerini belli etmezler.
Baskın hiperaktivite bozukluğu:
Semptomların çoğunu genel hiperaktivite kategorisinde vurgularız. Birkaç dikkatsizlik semptomu mevcuttur, ancak genelde bunlar klinik anlamlılık eşiğine ulaşmaz.
Çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu başlangıç olarak ilkokul yıllarında sıklıkla tespit edilir. Erken ergenlik döneminde semptomatolojik tablo daha kararlıdır, ancak bazı durumlarda antisosyal davranışların ortaya çıkmasıyla kötüleşme olabilir.
Okul öncesi çağda hiperaktivite belirgin bir şekilde ön plana çıkarken, ilkokul yaş grubunda dikkatsizlik daha belirgindir.
Ergenlik döneminde, hiperaktivite belirtileri daha az ortaya çıkar ve esas olarak sadece ajitasyon, daha içsel bir sinirlilik hissi, huzursuzluk veya sabırsızlık ile karakterize edilir. Genetik aktarım, motor aktivite seviyelerini etkiler, bu nedenle bozukluğun kalıtsal bir temeli olduğu varsayılır. Daha şiddetli semptomların varlığında, bozukluğun gelişiminde genetik faktörlerin ağırlığının daha fazla olduğu bilinmektedir. Diğer bir önemli rol, ebeveyn ve çocuk arasında kurulan ve bozukluğun kendisini tüm şiddetiyle tam olarak ortaya koyma olasılığını önemli ölçüde artırarak etkileyecek olan çatışmalı etkileşimlerin oynadığı roldür. Çocuklarda hiperaktivite bozukluğu mutlaka uzman psikolog tedavisi gerektirir.