Ötenazi ve yardımlı intiharın yasal olduğu ülkelerde, doktorlar ve araştırmacılar, yaşam yorgunluğunun insanlara ötenazi hakkı veren bitmeyen duygusal ıstırap eşiğini karşılayıp karşılamadığını tartışıyorlar .
Molly 88 yaşındaydı ve sağlığı yerindeydi. İki kocasından, kardeşlerinden, arkadaşlarının çoğundan ve tek oğlundan daha uzun yaşamıştı.
"Hiç anlamlı bir ilişkim kalmadı canım," dedi bana. Hepsi öldü. Ve biliyor musun? Hepsinin altında ben de bu dünyadan gitmek istiyorum.” Bana bir sır verir gibi biraz daha eğilerek devam etti:
Sana ne olduğumu söyleyeyim mi? Ben güçlüyüm. Burada benim için hiçbir şey kalmadığını kendime ve size itiraf edebilirim. Zamanım geldiğinde ayrılmaya fazlasıyla hazırım. Aslında, yeterince hızlı gelemez.
Araştırma için birçok yaşlı insanla görüştüm . Arada bir, bazı insanların hayatlarının tamamlandığını hissettikleri samimiyet beni şaşırtıyor. Yaşamaktan bıkmış görünüyorlar.
Geriatristler, psikiyatrlar, sosyal bilimciler, psikologlar ve ölüm akademisyenlerinden oluşan bir grup olan Avrupa Yaşlı İnsanlarda Yaşam Yorgunluğunu Anlama Araştırma Ağı'nın bir üyesiyim. Olguyu daha iyi anlamak ve onda benzersiz olan şeyleri ortaya çıkarmak istiyoruz. Ağ aynı zamanda politikacılar ve sağlık uygulamaları için tavsiyeler ve bakıcı ve hasta desteği üzerinde çalışıyor.
Bakım etiği profesörü Els van Wijngaarden ve Hollanda'daki meslektaşları, ciddi bir şekilde hasta olmayan ancak yaşamlarını sona erdirmeyi arzulayan Bu tür insanlarda belirledikleri temel sorunlar şunlardı: acı veren yalnızlık, önemsememenin getirdiği acı, kendini ifade etme mücadelesi, varoluşsal yorgunluk ve tamamen bağımlı bir duruma düşme korkusu.
Bunun, ömür boyu çekilen bir ıstırabın sonucu veya dayanılmaz fiziksel acıya bir tepki olması gerekmez. Yaşam yorgunluğu, kendilerini tatmin edici hayatlar yaşadığını düşünen insanlarda da ortaya çıkıyor gibi görünüyor. 92 kişiden biri ağ araştırmacılarına şunları söyledi:
Hiçbir şey üzerinde hiçbir etkiniz yok. Gemi yola çıkıyor ve herkesin bir işi var ama sen sadece yelken açıyorsun. Ben onlara kargoyum. Bu kolay değil. O ben değilim. Aşağılama çok güçlü bir kelime, ama onun sınırında. Kendimi görmezden gelinmiş, tamamen marjinalleştirilmiş hissediyorum.
Başka bir erkek dedi ki:
Karşı binadaki şu yaşlı hanımların durumuna bir bakın. Sıska ve yarı ölü, tekerlekli sandalyede amaçsızca dolaşıyor… Artık insan olmakla alakası yok. Hayatın içinden geçmek istemediğim bir aşaması.
Eşsiz bir acı
Amerikalı romancı Philip Roth, “yaşlılık bir savaş değil, yaşlılık bir katliamdır” diye yazmıştı. Yeterince uzun yaşarsak kimliğimizi, fiziksel yeteneklerimizi, partnerimizi, arkadaşlarımızı ve kariyerimizi kaybedebiliriz.
Bazı insanlar için bu, hayatın anlamından sıyrıldığına ve bir amaç duygusunu yeniden inşa etmek için ihtiyaç duyduğumuz araçların geri alınamaz olduğuna dair köklü bir duygu uyandırır .
Bakım profesörü Helena Larsson ve İsveç'teki meslektaşları, yaşlılıkta kademeli olarak "ışıkların sönmesi" hakkında yazdılar . İnsanların, dış dünyayı kapatmaya hazır oldukları bir noktaya gelene kadar sürekli olarak hayattan vazgeçtiklerini iddia ediyorlar. Larsson'ın ekibi bunun hepimiz için kaçınılmaz olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Elbette bu tür ıstıraplar, hayatın diğer noktalarında karşılaştığımız ıstıraplarla ortak özellikler taşır (bunaltıcı ve acı vericidir). Ama aynı değil. Ölümcül bir hastalıktan veya yeni boşanmadan kaynaklanabilecek varoluşsal acıyı düşünün. Bu örneklerde, ıstırabın bir kısmı, hayatta yapılacak daha çok yolculuk olduğu, ancak yolculuğun geri kalanının belirsiz hissettirdiği ve artık hayal ettiğimiz gibi görünmediği gerçeğiyle bağlantılı.
Bu tür bir ıstırap, genellikle sahip olmamız gerektiğini düşündüğümüz bir geleceğin yasını tutmakla veya belirsiz bir gelecekten korkmakla bağlantılıdır. Yaşam yorgunluğundaki ayrımlardan biri, gelecek arzusunun, yasının olmamasıdır; sadece yolculuğun bittiğine dair derin bir his, ama yine de acı verici bir şekilde ve süresiz olarak devam ediyor.
Küresel görünüm
Ötenazi ve yardımlı intiharın yasal olduğu ülkelerde, doktorlar ve araştırmacılar, yaşam yorgunluğunun insanlara ötenazi hakkı veren bitmeyen duygusal ıstırap eşiğini karşılayıp karşılamadığını tartışıyorlar .
Bu sorunun araştırmacıların tartışabileceği kadar yaygın olması, modern yaşamın yaşlıları batı toplumunun dışında bıraktığını düşündürebilir. Belki de yaşlılara artık bilgelikleri ve deneyimleri nedeniyle saygı duyulmuyor. Ama bu kaçınılmaz değil. Japonya'da yaş, yoğun bir çalışma ve çocuk yetiştirme döneminden sonra bir bahar veya yeniden doğuş olarak görülür. Bir araştırma, Japonya'daki yaşlı yetişkinlerin kişisel gelişimde orta yaştaki yetişkinlere kıyasla daha yüksek puanlar gösterdiğini, oysa ABD'de bunun tersi bir yaş modelinin bulunduğunu buldu.
Cerrah ve tıp profesörü Atul Gawande , batı toplumlarında tıbbın yaşlanmayı "uzun, yavaş bir solmaya" dönüştürmek için ideal koşulları yarattığını savunuyor. Kaynaklarımızı biyolojik hayatta kalmaya yönlendirirken yaşam kalitesinin göz ardı edildiğine inanıyor. Bu tarihte eşi benzeri görülmemiş bir durumdur. Hayatın yorgunluğu, bedelinin kanıtı olabilir.
Reader in Education with Psychology and Centre for Death and Society, University of Bath