Erginleri genç bitkilerin yaprak, sürgün ve çiçekleri üzerinde beslenir, yapraklan delik deşik eder. Kavun, hıyar, karpuz, kabak, domates, mısır, pamuk, yonca ve bezelyede etkilidirler.
Ergin 6,5 - 7 mm boyunda, demir kırmızımsı renktedir. Larvanın başının üst tarafı siyah alt taralı sarı olup vücudu san renktedir.
Erginleri Nisan - Mayıs aylarında havalann ısınmasıyla kavun tartalannda görülmeye başlar. Erginleri genç bitkilerin yaprak, sürgün ve çiçekleri üzerinde beslenir, yaprakları delik deşik ederler. Bitkilerin gelişmesi gecikir. Larvalar ana ve yan köklerini delmek ve kemirmek suretiyle bitkiyi tahrip ederler ve bitkiyi meyvelerini olgunlaştırmadan kuruturlar. Larvalann bitki köklerinde açtığı deliklerden hastalıklar da bulaşır ve zarar yapar. Kavun, hıyar, karpuz, kabak, domates, mısır, pamuk, yonca ve bezelyede beslenirler.
Sonbaharda ve erken ilkbaharda derin sürüm yapılmalıdır.
KARPUZ TELLİ BÖCEĞİ(Epilachna chriycomelina)
Erginler çiçek, meyve, meyve gözlerinde ve genç sürgünlerde, larvalar ise yapraklarda zarar yapar.
GENEL BİLGİLER
Ergin üstten yanm kure şeklinde görülen kanatlarının üzerinde altışar adet açık siyah renkte lekeler bulunan ve uğur böceğine benzeyen bir böcektir. Uğur böceğinden farkı daha iri ve renginin bakır kırmızı renkte olmasıdır. Larvalan kavuniçi renginde oval ve geniştir. Larvaların üzeri dikenimsi kıllarla örtülüdür. Erginler kışı yaşadığı bitki artıkları arasında geçirerek Mayıs. Haziran'da yumurtalannı bitki yaprakları altına kümeler halinde bırakır.
Beslenme ve Zarar Şekli
Erginler çiçek, meyve, meyve gözlerinde ve genç sürgünlerde, larvalar yapraklarda zarar yaparlar. Erginler yapraklarda beslenerek delikler oluşturur. Larvalann kemirerek beslenmeleri sonucunda yapraklarda dantel şeklinde görüntü- ler oluşur. Zarar gören yaprak ve sürgünler kurur. Genç fide döneminde zarar yaparsa yeniden dikimi gerektirir.
İlaçlama Zamanı
Bitkilerde ergin, larva ve yumurta aranır. Mayıs ayı ortalannda sıra halinde ekimlerde 30 metrekarelik sırada tesadüfi 15-20 bitki bulaşık ise (50'den fazla yumurta tespit edilmiş ise) mücadele yapılmalıdır, ilaçlama amacıyla yapılan yoğunluk tayini sayı mları birer hafta ara ile iki defa tekrarlanmalıdır.
BEYAZ SİNEK(Bemisia tabaci)
Böceklerin salgıladığı tatlımsı ve yapışkan sıvı üzerinde çok sayıda fungus türünün (Allernaria sp. Cladosporium sp. Pénicillium sp.) gelişmesi ile fumajin oluşur ve yaprağa siyah bir renk verir.
GENEL BİLGİLER
Tanımı ve Konukçuları: Beyaz sinek erginleri 0,9 -1,1 mm boyunda, beyaz renktedir. Erginler bitkinin büyüme noktalannda ve taze yapraklannda bulunur. Larva 0,3 - 0.51 mm boyunda, yaprağın alt yüzeyinde bulunur.
Beslenme ve Zarar Şekli
Ergin ve larvalar bitki özsuyunu emerek beslenir ve yapraklarda sarımsı lekeler meydana getirirler. Larvalann beslenirken salgıladıkları tatlı madde (fumajin) yaprağı kaplar ve yaprağın üzeri kararır (Bu noktalarda saprofit mantariann gelişmesinden ötürü). Bu kısımlar özümleme yapamaz. Bu nedenle bitki zayıflar, meyve verimi azalır. Ürünün pazar değerinin düşmesine neden olur. Ayrıca MYV. CTSV. CPFV virüslerinin taşıyıcılığını yapar.
Kültürel Önlemler
Yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır Sulama yeterince yapılmalı: aşırı sulama yapılmamalıdır. Azotlu gübreleme yeterince yapılmalı; aşırı gübreleme yapılmamalıdır.
KIRMIZI ÖRÜMCEK(Tetranychus urticae)
Tarla kenarı ve içindeki yabancı otlardan, bulaşık (idelerden sebzelere geçerler. Yaprak alt yüzüne, yaprak damarları boyunca yaptıkları ağlar arasına yumurta bırakırlar.
GENEL BİLGİLER
Tanımı ve Konukçuları: Ergin 0.5 - 0.7 mm boyunda, kırmızı renkte olup, gözle zor görülürler. Nimlleri 0,2.- 0,3 mm boyunda şeffaf beyazdan sarımsı kırmızıya kadar değişen renklerde olurlar. Ergin ve nimfleri yaprağın alt yüzeyinde ördükleri ağlar arasında bulunurlar.
Beslenme ve Zarar Şekli
Ergin ve nimlleri bitki özsuyunu emerek beslenirler. Yaprakta sararmış noktalar görülür, daha sonra bütün yaprak sararır. Yapraklar kıvnlın ürünün verimi ve kalitesi düşer. Domates, çilek, kavun, karpuz, hıyar, kabak, patlıcan, fasulye, yerfıstığı, ayçiçeği, bezelye, börülcede zararlıdır.
Doğal Düşmanları
Yararlı kırmızı örümcekler, yararlı tripsler, çiçek sinekleri, uğur böcekleri, altın gözlü (timsah) ve bazı Heteropterler kırmızı örümceğin ergin, nlmf ve yumurtası ile beslenirler.
Kültürel Önlemler
1. Bulaşık sahalardaki bitki artıklan toplanıp imha edilmelidir.
2. Yabancı ot temizliği yapılmalıdır.
3. Azotlu gübre uygun miktarda kullanılmalıdır
BAKTERİYEL MEYVE LEKESİ(Acidovorax avenae sub sp.citrulli)
Bakteriyel meyve lekesi hastalığına karşı tüm cucurbit bitkileri hassas olmasına rağmen, hastalık sadece karpuz bitkisinde problem olmaktadır.
GENEL BİLGİLER
Tanımı ve Konukçuları: Hastalık etmeni gelişmesi için uygun olan yüksek nem ve yüksek sıcaklıklarda ortaya çıkar. Hastalık etmeni mekanik yollarla, sulama suyu ve su sıçramaları ile yayılma gösterir. Bakteri sağlıklı bitkilere yara ve doğal açıklıklardan girmektedir. Genellikle açık rekli karpuzlar kayu renkli karpuzlara oranla daha hassas olduğu bildirilmektedir.
Belirtileri
Hastalık sadece karpuz da problem olur, iki üç haftalık meyveler infeksiyonlara duyarlıdır. Meyvelerdeki lekeler küçük, suda ıslanmış olarak görülmeye başlar. Bu lekeler hızla genişler ve meyvenin tüm yüzeyini kaplayabilir Daha sonra lekeler kırmızı kahverengiye döner, çatlaklar ortaya çıkar ve genel meyve çürüklüğü bunu takip eder. Nemli koşullarda bakteriyel akıntıyı (ooze) görmek mümkün olabilir.
Doğal Düşmanları
Yararlı kırmızı örümcekler, yararlı tripsler, çiçek sinekleri, uğur böcekleri, altın gözlü (timsah) ve bazı Heteropterler kırmızı örümceğin ergin, nlmf ve yumurtası ile beslenirler.
Kültürel Mücadele
1. Dayanıklı çeşitlerin kullanımı.
2. Hastalıktan ari tohum ve tidelerin kullanımı.
3. Sera ve tohum yataklarında hastalıktan ari toprak, su ve alet-ekipmanı kullanılmalı.
4. Ürün rotasyonu tavsiye edilir.
5. Bitkileri yaralamaktan sakınmalıdır. Budama ve diğer işlemlerden sonra bakırlı ilaçlar ile koruyucu bir ilaçlama yapılabilir.
6. Hastalıklı bitki materyalleri uzaklaştırılmalı ve imha edilmelidir
UYUZ HASTALIĞI(Cladosporium cucumerinum)
Hastalık etmeni, bitkilerin tüm toprak üstü akşamlarına saldırır, takat en tazla zararı meyvelerde oluşturduğu siğillerden dolayı, meyveye vermektedir.
GENEL BİLGİLER
Tanımı ve Konukçuları: Uyuz Hastalığı, fungal bir etmen olup, kabak, karpuz ve diğer kabakgillerde önemli hastalık olmaya devam etmektedir. Hastalık etmeninin gelişmesi için uygun koşullar, nemli hava ve 21°C seviyesinde ya da altındaki sıcaklıklardır.
Belirtileri
Uyuz hastalık etmeni yaprak, yaprak sapı, gövde ve meyve de dahil olmak üzere bitkilerin tüm toprak ustü akşamlarına saldırmaktadır. Yaprak ve sürgünler üzerinde solgun-yeşil suda ıslanmış gibi alanlar hastalık etmeninin ilk belirtisidir. Bu lekeler zamanla gri ile beyaz bir renk alır ve şekli köşeli olmaktadır. Klorotik bir hale lekelerin etratını çevirir. Hava koşulları uygun olursa, genç yapraklar deforme olur ve kavun gibi genç bitkilerin uç sürgünlerini öldürebilir.
Kültürel Mücadele
1. Hastalık etmeninden ari ve ilaçlı tohumlann kullanılması.
2. Dayanıklı çeşitlerin yetiştirilmesi.
3. iyi drenajı ve iyi hava iletkenliği olan topraklı bölgelerin yetiştiricilikte kullanımı.
4. iki ya da daha uzun süre ürün rotasyonu.
ALTERNERIA YAPRAK LEKESİ(Alterneria cucumeria pv. lachrimans)
Alternaria hastalık etmenleri kavunların en yaygın hastalıklarından biridir. Fakat karpuz, kabak ve hıyarları da etkilemektedir. Hastalık genelde geç sezonlarda yaprak yanıklığı olarak ortaya çıkmaktadır.
GENEL BİLGİLER
Tanımı ve Konukçuları: Yaprak yanıklığı, hastalıklı bitki artıklarında kiamidispor olarak ya da misel olarak olumsuz koşulları geçirir ve toprakta 1 yıldan daha uzun süre canlılığını korur. Ayrıca tohum üzerinde de bulunabilir. Konidiler baharda ortaya çıkar ve primer inokulum kaynağı olurlar. İnfekteli bitkilerde oluşan konidiler tekrarlı olarak yeni enfeksiyonlara neden olabilir. İnfeksiyon ve hastalık gelişimine, yüksek nisbi nem ve 20 -32°C arasındaki sıcaklıklar uygundur.
Belirtileri
Alternaria spp. türleri için tipik olan, iç içe geçmiş konsantrik halka lekelerini oluşturur. Hastalık etmeni genellikle yapraklan etkiler ve yapraklann dökülmesine neden olabilir. Bundan dolayı da verim kayıplanna ve meyvelerin erken olgunlaşmasına sebebiyet verebilir. Aynca meyveler direkt rüzgar ve güneşe maruz kalarak da zarar görebilir Meyve enfeksiyonlan çökük kahverengi lekeler olarak başlar ve fungus sporlanııken koyu tozlu bir görünüm oluşabilir. Enfeksiyon çiçek uçlarında da başlayabilir ve tüm meyve zamanla buruşarak kahverengi bir renk alır.
Kültürel Mücadele
1.Hastalıklı bitki artıkları yetiştirme ortamlanndan uzaklaştırmalı.
2. Hastalıklı bitki artıklarını derin sürüm yaparak toprak altına gömülmesi.
3. iki ya da daha uzun süre ürün rotasyonu.
4. Dayanıklı bitkiler kullanılmalı
5. Bitkiyi strese sokacak olan koşullardan korumalı ve uygun gübreleme yapılmalı.
6. Hastalıktan ari tohumların kullanılması
VERTICILLIUM SOLGUNLUĞU(Verticillium dahliae) (Verticillium albo-atrum)
En yaygın olarak bilinen toprak kökenli (ungal hastalık etmenleridir. Genellikle kötü yapılı toprak ve düşük toprak sıcaklıklarında ortaya çıkmaktadırlar.
GENEL BİLGİLER
Her iki Verticillium düşük seviyelerdeki toprak sıcaklıklannda doğal olarak ortaya çıkmakta ve duyarlı bitkilerde hastalık yapmaktadırlar. V, albo-atrum en iyi şekilde 20 - 25°C sıcaklıklarda gelişme gösterirken, V. dahliae 25 - 28”C gibi daha yüksek sıcaklıklarda daha iyi gelişme göstermektedir. Hastalık sıcak bölgelerde, özellikle sulanan alanlarda problem olmaktadır. Toprakta 10 yıl veya daha uzun sure canlı kalabilir. Hastalığın teşhisinde hastalıklı bitkilerde fungal yapıları görmek mümkün olmadığından, laboratuar kültürü gerekmektedir. Hastalık etmeni bitkinin fizyolojisini değiştiren nematodlar ile bulaşık alanlarda daha şiddetli olarak hastalık yapabilir.
Belirtileri
Hastalık etmeni, bitkilerin iletim demetlerinde görülür, özellikle kurak koşullarda yapraklar pörsüyerek solar, alt yaprakların uç kısımları sararır ve bitki boylarında farklılıklar görülür. Genellikle yapraklann bir tarafı yeşil kalırken, diğer yansı solmuş olarak görülür. Bitkilerin gövdesi kesildiğinde kahve renkli lekeler ve açık renkte kabuklan görünür. Bitki iletim demetlerinde arıza olduğu için hasta bitkilerde yan kök oluşumu görülebilir.
Kültürel Mücadele
1. Dayanıklı çeşitler tercih edilmeli.
2. Toprak işleme işlerine büyük ölçüde dikkat edilmeli.
3. Toprak ısısının ani düşüşlerini engellemek için, sık sulama yapılmalı.
4. Bulaşık alanlarda, hasta bitkiler sökülerek yok edilmelidir.
ANTRAKNOZ HASTALIĞI(Colletotrichum lagenarium)
Sıcak ve nemli sezonlarda en tahripkar hastalıklardan biridir. En fazla zararı, özellikle hassas çeşitler yetiştirilirse hıyar, karpuz ve kavuna vermektedir.
GENEL BİLGİLER
Fungus kışı önceki yıldan kalan bitki artıklarında geçirir. Hastalık etmeni kabakgil bitkilerinin tohumlannda da taşınabilir. Uygun koşullarda, fungus bitkinin üst aksamlannı infekteleyen hava kökenli sporlarını serbest bırakır. Fungusun gelişmesi için uygun koşullar 24 - 30° C arasındaki sıcaklık ve yüksek nem oranlandır. Daha yüksek sıcaklıklarda fungus sporları çimlenmemektedir. Karpuzlarda hastalık yapan diğer etmen ise Colletotrichum orbiculare' dir.
Belirtileri
Hastalık etmeninden bitkilerin toprak üstü akşamı etkilenir. Belirtiler etkilenen bitkilere göre değişiklik sergiler. Yaprak belirtileri suda ıslanmış gibi başlar ve daha sonra sanmsı yuvarlak lekelere dönüşür. Karpuz bitkisinin yeşil aksamlannda. lekeler düzensiz ve koyu kahverengi ya da siyah bir renge dönüşmektedir. Hıyar ve kavunda ise. lekeler kahverengiye döner ve belirtiler önemli ölçüde genişler. Kavunlarda gövde belirtileri gövdeyi kuşatacak şekilde genişler ve yaprakların solmasına neden olur.
Kültürel Mücadele
1. Üç yıllık bir ürün rotasyonu yapılmalı ve devamlı üretim alanlanndan konukçusu bitkiler uzaklaştırmalı.
2. Aşın sulamadan ve bitkileri yaralamadan kaçınılmalı.
3. Hastalıktan ari tohumlar kullanılmalı.
4. Bulaşık bitkiler, meyveler uzaklaştı- rılmalı ve yok edilmeli.
5. Dayanıklı çeşitler tercih edilmeli.