55 yıl önce - Eylül 10 yılın 1960'i, 611VP projesinin denizaltısından 30 metre derinliğinden, dünyanın ilk sıvı-jetli jet motorlu balistik füze fırlatmasıydı. Ve Kasım'da 12, ilk Sovyet nükleer denizaltı, ünlü K-1960, bir kerede üç füze fırlatılmasıyla faaliyete geçti. Yazar, bu unutulmaz olaylara doğrudan katılan olduğu için şanslıydı.
Sualtı lansmanının ilk deneyimi, sualtı lansmanı için P-27 roketi genel tasarımcısı Viktor Makeev'in rehberliğinde makine yapımı Miassky tasarım bürosunun geliştirilmesinde tam olarak kullanıldı. Testleri Şubat 24, 1962'te başladı ve Barents Denizi'ndeki Kildin adası yakınındaki 629 projesinin denizaltından başlatıldı. Testçilerden biri olarak buna katıldım ve ardından başladım. Bu, batık bir pozisyondan başlatılan füzelerin bulunduğu bir dizi denizaltının başlangıcıydı.
Başlangıç ekibinin görevleri
Roket, dizel botlarla hizmet veren P-11FM'nin geliştirilmiş bir versiyonuydu. Bu yılın eylül ayında, böyle bir roketin B-67 denizaltıdan ilk kez piyasaya sürülmesi 60 yılını aldı. Modifiye edilmiş ve güçlendirilmiş versiyonu tezgah test aşamalarını geçti, daha sonra denizaltıdan fırlatılmaya başladı. İki girişim başarısız oldu ve ilk sırada benzersiz bir durum vardı. Teknede gerekli tüm operasyonlardan sonra bir fırlatma yapıldı, fırlatma ekibi her şeyin yolunda olduğuna karar verdi ve komutan, roketin gittiği destek gemisi Aeronaut liderliğine bildirdi. Oradan uçuşun görülmediğini bildirdiler. Ne olduğunu anlamak için, tekne “Havacılık” a demir attı. Maden kapağını açtılar ve roketin hala içinde olduğunu görünce şaşırdılar. Yaklaşık bir saat sonra, ne yapılması gerektiğine karar verirken, motoru aniden açıldı ve bir start oldu. Teknenin kabinde ve suda düşünülemezdi. Şans eseri, kimse ciddi şekilde yaralanmamıştı, çünkü roketin küçük eğimi nedeniyle, motor torcu insanları sadece hafifçe yaktı. 10 Eylül 1960, tüm hazırlık işlemleri ve roketin fırlatılması yorum yapmadan geçti.
Zor başlangıç
İlk atom bombacısı K-19, Sevmash girişimindeki atölyede nispeten uzun bir süre için hazırlandı. Fırlatma ekibi, atölyede ve teknede 4 füze bölmesinde günlük olarak ekipmanı hazırlıyor ve kontrol ediyordu. Yeni bir şey yok - her şey dizel gemilerden tanıdık geliyor. Ancak, elbette, atmosfer olağandışıydı. Düzenli takıma ek olarak, geliştiriciler de vardı, bu yüzden tekne oldukça kalabalıktı. Akılsız, daha kötüsü olmasa da, radyasyon güvenliği kurallarına olan tutumu hatırlandı: Atölyelerin girişinde ve çıkışında, ölçümlerin durması için zaman gerektiren, çevrilmiş dozların kontrolünün rafları vardı. Her zaman meşhur bir şekilde onların üstüne çıktık. Daha sonra, V.P. Makeev'den birkaç kişi, yüksek dozlar nedeniyle acilen Severodvinsk'ten gönderildi. Birçoğumuz için bu daha sonra etkilendi.
“Ne yapılması gerektiğine karar verirken, aniden roket motoru açıldı ve bir start oldu. Teknenin kabinde ve suda düşünülemezdi. ”
K-19'in deniz denemeleri sırasında, alarm nedeniyle en derinliğe dalma dahil, yanlışlıkla bir teknik test amirinin ceketini giydim ve cebimde kıyıda bir şifreleme taslağı buldum; Onu hala koruyorum.
K-19 nükleer denizaltısından üç füzenin fırlatılması, fırlatma ekibi tarafından Kasım ayının ilk yarısında, önce bir P-1960 füzesi ile, sonra iki voleybolu ile gerçekleştirildi. Her şey yolunda gitti, bu yüzden füzeler bizim ilk nükleer güç kaynağımız olandan başka özel bir şey hatırlamadı. Bu teknenin kendim olduğunu düşündüm, kaderini takip ettim ve buradaki trajediler için çok endişelendim.
Fakat bugün sadece onlar hakkında değil, şu an için kesinlikle düşünülemeyen teknelerin yapım, test ve devreye alma hızlarını da hatırlamamız gerekiyor. Yılın kasım ayından Aralık ayının 1960’ine, ilk üç nükleer motorlu roket gemisi hizmete girdi. Ve bu da dizel botları saymıyor. O yıllarda veya daha sonra dünyada böyle bir şey yoktu. Aynı zamanda, balistik ve seyir füzesi komplekslerinin devlet uçuş testleri ve seri partilerden yapılan test lansmanları test sahasında paralel olarak gerçekleştirildi.
Herkes çok fazla aşırı yüklenme yaşadı, ancak biz genç ve enerji doluyduk, mesleğimizi sevdik, özel insanların ortasında yaşayıp çalıştık ve bu konuda muazzam bir manevi yükseliş yaşadık, en önemli bilimsel ve teknik başarıların ön sıralarında ilk olduğumuzu fark ettik.
Konveyördeki NPS
O zamanki başlangıç ekibi dört kişiden oluşuyordu: Komutan, bütünleşik eğitim programının çalışmasını sağlayan subay ve tüm işe alım komutları dizisi ve fırlatmaya hazır olma kümesi, füzenin tekne tanklarından gelen yakıt bileşenleriyle yakıt ikmali sisteminin işletilmesinden sorumlu subay roketi bana emanet edilen hedefin üzerine getirerek.
Özellikle benim görevim roketi tabana mümkün olduğunca yatay bir düzlemde koymaktı. Bunu yapmak için ekibim beni madenden getirdi (geceleri meraklı gözlerden olanları gizlemek için zorunlu olarak), sonra merdiveni başın altındaki ambarın üzerine çıktım, cıvataları söktüm, kapağı çıkardım ve onboard donanıma özel bir teodolit ekledim. Bundan sonra, fırlatma rampasının dönüşlerine, roket ile düzlemden sapma minimal hale gelinceye kadar emir verdi. Tüm bunları aşırı soğukta yapmak kolay olmadı, karanlıkta tüm enstrüman okumalarını taşlaşmış ellerle kaydetmek gerekliydi.
Fırlatmalar sırasında, denizaltının donanımının dördüncü (füze) bölümünde olması, koordinatlarının mevcut değerlerini takip etmesi, uzun süreli çalışma sırasında sapmaları durumunda manuel olarak düzeltilmesi ve başlangıç noktası için belirlenenlerden aşırı ısınması gerekiyordu.
Sevmash işletmesindeki denizaltılar birer birer indirildi, deniz denemeleri sürecinde kontrol füze fırlatmaları gerçekleştirdik. Teknelerde start-up öncesi ve sonrası genellikle uzun süre olmak zorundaydı. Lansman ekibi, yalnızca acil durum başlatma durumlarında, özellikle kasıtlı eylemler olup olmadığını öğrenmek için karşı istihbarat memurlarının talebi üzerine, kuruldan çok hızlı bir şekilde çıkarıldı. Ancak o zaman kazaların teknik sebeplerini analiz ettiler.
Ulaşılamaz gelenek geleneği
O yıllarda, eğitim alanında harika bir atmosfer gelişti. Belki de bu hayatımın ana ve en parlak dönemlerinden biridir. Üst düzey subayların çoğu savaşa katılırken, bize saygı duyan “yeşil” teğmenlerdi. Onlar adıyla ve soyadıyla münhasıran “size” döndüler. Üst düzey patronlar, ancak daha yakın bir tanıdıktan sonra bizi adlarıyla aramalarına izin verdiler, ancak adlarıyla seslenmediler. Sonra Rus geleneklerinin doğal bir devamı gibi görünüyordu filo. Şimdi bu ulaşılamaz bir ideal gibi görünüyor.
Ayrıca, Sovyetler Birliği Kahramanı'nın test başkanı Vekili Ilya Alekseevich Khvorostyanov'un test başkan yardımcısı Fedor Petrovich Sorokin'in yanı sıra bölüm başkanları Yevgeny Yefremovich Shurmelev, Vasili İvanoviç Lyamychev ile de bireysel görüşmeler yapmak zorunda kaldık. Herkes sakince konuşuyor, bağırıyor ve alay ediyordu.
İlk patronum 2 rütbesinin kaptanı, bir savaş gazisi, bir deniz subayı, en yüksek standardın entelektüellerinden Yevgeny Matveyevich Kashintsev, her şeyden önce, telemetri verilerinin işlenmesi ve analiz edilmesi, füze seferleri için uçuş görevlerinin hazırlanması konusunda bana çok şey öğretti. Amerikalılardan Lend Lease kapsamında gemilerin alınması sırasında savaş sırasında meydana gelen olağandışı bölümlerden bahsetti, bununla ilgili ayrı bir makale yazması gerekiyordu.
Başlangıç ekibinin kompozisyonu bazen değişti, çoğu zaman 3 rütbesi Eugene Pankov'un kaptanıyla çalışmak zorunda kaldım. Kaptan-Teğmen Alexey Sharov, karmaşık programın kontrol panelinde oturuyordu, Kaptan-Teğmen Vitaly Peregudov yakıt ikmali sisteminden sorumluydu. Başka memurlar, mükemmel uzmanlar vardı.
Başlangıç ekibinin üyeleri sadece zor işlerle bağlandı, bu sırada aşırı durumlar ortaya çıktı, aynı zamanda gerçek dostluk da ortaya çıktı. Denemeler arasındaki aralıklarda avlanmaya, balık tutmaya, mantar avına ve kızılcıklara gittik.
Pankov, belirleyici ve dürüst bir subay olan deniz piyadelerinde sunulan savaşı ele geçirdi. Trajik olarak, P-1962 roketinin nötr sulardan suya batmış bir pozisyondan sessizce radyo sessizlik modunda çıkarılmasından sonraki 27 yılında öldü. Madeni incelemek için bir tekne yüzdü ve birkaç kişi üst kata çıktı. O anda, bir Amerikan amfibi tekneden Güneş'in yanından çıktı ve acilen dalmak zorunda kaldı. Sadece bir süre sonra Zhenya Pankova'nın gemide olmadığını keşfetti. Yüzdü, fırlatma bölgesine döndü - boşuna. Uçağı hızla oturabilen ve birini alabilen Amerikalılara sordular. Diplomatik kanallar sayesinde kimsenin alınmadığı söylendi.
Alexey Sharov, füzelerin bütünleşik teçhizatını ve teknenin 4 th füze bölümünün tüm sistemlerini mükemmel bir şekilde biliyordu. Hatırladığı gibi hayranlıkla izledim, kesinlikle işe alımın hesaplanan saniyelerinde, kronometreyi karmaşık planın düzinelerce yanan pankartına taşıyordu. Şimdi Alexey, St. Petersburg'da çalışmaya devam ediyor.
Vitaly Peregudov - ac yakıt ikmali sistemleri, son derece mütevazı, çalışkan, esnek ve yardımsever bir kişi. Yüzünün ve gözlerinin rengiyle dikkat çeken zehirli yakıt bileşenlerinin sızıntısı ile tekrar tekrar uğraştı. Görevden alındıktan sonra Severodvinsk'te kaldı ve kısa süre önce bağlantıyı yeniden kurduk.
Kazaların nedenlerini incelerken, birçok tanınmış geliştiriciyle konuşmak zorunda kaldık: bize “Khvorostyanov'dan oklar” diyen Nikolai Nikitich Isanin, bize “Khvorostyanov'dan oklar”, Viktor Petrovich Makeyev, Iosif Mendeleevich Igdalov ve o zamanın ünlü ve ilginç insanlarından hiç durmadan hatırlanıp söylenebilir. Birçoğu çoktan vefat etti. Onlara hafif hafıza.