Osmanlının Kuzey Afrika’ya Veda Ettiği Savaş - 29 Eylül 1911
29 Eylül 1911 tarihi, Trablusgarp (Libya) Savaşının başlamasının 106.Yıldönümüdür.
Trablusgarp Savaşı, 1911-1912 yılları arasında İtalya Krallığı ile Osmanlı Devleti arasında meydana gelmiş, İtalya’nın galibiyeti ve Osmanlı’nın Kuzey Afrika üzerindeki hakimiyetinin sona ermesiyle sonuçlanmıştır.
Trablusgarp, Osmanlı coğrafyasında batı Afrika toprakları olan Libya ve çevresine verilen bölgesel bir isimdir ve Osmanlı Denizcisi Turgut Reis tarafından 1551 yılında fethedilmiştir.
İtalya Krallığı ve Rus Çarlığı 1909 yılında imzaladıkları Racconigi Antlaşması ile Rusya; İtalya'nın Trablusgarp'taki menfaatlerini, İtalya ise; Rusya'nın boğazlardaki menfaatlerini tanımış, karşılıklı güven ve destek sözleri iki ülke kendi aralarında anlaşınca İtalya'nın Kuzey Afrika'daki son Osmanlı topraklarına saldırmasının önü de açılmış oldu.
Bu savaşa beden olan faktörler arasında şunları söyleyebiliriz:
-- : İtalya, diğer emperyalist Avrupa Devletleri’ne göre siyasal birliğini geç tamamlamıştır. Siyasal birliğini tamamlamasının ardından diğer devletlerin yaptığı gibi sömürge arayışına girmiştir. Şansını önce Habeşistan’da deneyip başarısız olan İtalya, onun yerine henüz sömürgeleştirilmemiş Trablusgarp’a yönelmesi,
-- : Trablusgarp’ın (bugünkü Libya toprakları) konum olarak İtalya’nın deniz yoluyla kolaylıkla ulaşabileceği bir konumda bulunması İtalyanlar için tercih sebebi olması,
-- : Aynı anda birçok yerde savaşan ve artık yıkılmak üzere olan Osmanlı Devleti’nin toprağı olan Trablusgarp’ın
bu durumu İtalya'nın bu durumu İtalya'nın işini kolaylaştırmıştır,
-- : Bütün bunların yanı sıra Teablusgarp'ın ticaret yolları üzerinde bir liman şehri olması ve zengin yer altı kaynaklarına sahip olması nedeniyle ideal bir sömürü adayı olarak iştah kabartması,
-- : İtalyanlar, tüm bunlar arka planda esas sebep olarak dururken, Osmanlı Devleti Trablusgarp’ta İtalyanlara kötü ve adaletsiz davranılmasını bahane göstererek Osmanlı’ya ültimatom çekmiş ve nihayetinde bu bahaneyle işgal etmiştir.
Osmanlı Devleti çeşitli sorunlar nedeniyle direkt olarak ordusuyla İtalyanların karşısına çıkamamıştır. Bunun yerine Mustafa Kemal Paşa, Enver Paşa gibi komutanlar Trablusgarp’a gönderilmiş ve buradaki yerli halkı direnişe örgütleyerek İtalyanlara karşı mücadele edilmiştir.
Savaşı uzatan bu süreçten zararlı çıkmaya başlayan İtalyanlar, On iki Adayı da işgal ederek Osmanlı’yı Trablusgarp’ı bırakmaya zorlamıştır. Balkan Savaşı’nın da patlak vermesiyle Osmanlı bu isteği kabul etmek durumunda kalmıştır.
Bu savaş sonucunda Trablusgarp İtalyanlar’a verilmiş, 12 Ada’da geçici süreliğine İtalyanlara bırakılmıştır ancak bir daha geri almamız mümkün olmamıştır.
Bir sonraki makalemizde görüşmek üzere ALLAH (C.C.)'a emanet olunuz!