İngilizce anlamıyla "time" olan zaman insanoğlunun varlığından beri güneşin doğuşundan güneşin batışına kadar temel alan aralık denilebilir.
Felsefe, fizik ve matematik gibi bir çok alanın içinde bulunmaktadır. Uzaysal boyutu olmayan sürekliliktir.
Peki zaman herkes ve her yer için aynı mıdır ?
Isaac Newton zamanın herkes ve her yer için aynı olduğunu söylemiştir. Fakat daha sonra Albert Einstein görelilik yasası ile Newton'un bu tezini çürütmüştür. Görelilik kavramını şöyle esprili bir biçimde açıklamıştır.
"Bir adam güzel bir kızla oturup bir saat geçirdiğinde, bu süre kendisine bir dakika gibi gelir. Bir de onu, bir dakika için sıcak bir fırının üzerine oturtun; bu süre ona bir saatten daha uzun gelecektir. İşte görelilik budur!"
Size göre ders çalışma olarak düşünebilirsiniz geçmek bilmez o zaman.
Zamanı nasıl ölçüyoruz ?
Zamanı güneşe dayalı dünyanın kendi etrafında dönmesine 24 saat diyerek her bir saate 60 dakika ve her bir dakika 60 saniye olarak kabul edilir. En uygun ve en başarılı zaman ölçme yolu Sezyum atomu ile sağlanmaktadır. Bu atom 9 milyar titreşim yapar ve bu titreşimin süresi 1 saniye olarak kabul edilir.
Zaman ile hareket arasındaki ilişki nedir ?
Einsteine göre karşısında hareket eden bir cismi gözlemleyen kişiye göre, hareket eden bir cismin hareketi esnasında zaman daha yavaş akmaktadır. Yani bir cisim hareket ediyorsa o cisim için zaman daha yavaş akar. Ama kendisi için zamanın yavaşladığını hareket eden cisim anlayamaz, onu gözlemleyen kişi anlar.
Eğer iki cisimde duruyorsa, yani birbirlerine göre hareket etmiyorsa zaman içinde hareket ederler (saatleri ilerlemeye devam eder) ve bu iki cisim için zaman aynı şekilde akmaktadır. Ancak iki cisimden biri hareket ederse iki cisim içinde zaman kavramı farklılaşır. Zaman hareket eden bir insan için daha yavaş akar. Tabi bu durumu algılayamamışımızın sebebi Dünyadaki yavaş hızla hareketin (ışık hızına göre) zaman üzerindeki etkisi çok küçük olduğundan algılamamız mümkün olmamasıdır.
Hareket eden bir cisim için zaman daha yavaş akar dedik. Peki bu kanıtlandı mı ?
Einsteinin bu keşfi 1971 yılında yapılan bir deneyle kanıtlanmıştır. Deneyde önceden bahsettiğimiz sezyum atomu gibi bir atom saati ve jet uçağı kullanılmıştır. Atom saatinin bir tanesi yerde hareket etmezken diğeri havada çok yüksek hızda jet uçağı içerisinde hareket etmektedir. Uçaktaki atom saati yerdekiyle karşılaştırıldığında bu iki saat farklı işliyordu. Yani hareket eden uçaktaki atom saati, yerdekinden saniyenin birkaç milyarda biri kadar yavaştı. Bu hassas ölçüm ise Einsteinin keşfi olan hareketin zaman üzerindeki etkisini kanıtlamıştı. Jet uçağının hızını düşündüğümüzde zaman farkı saniyenin yaklaşık milyarda biri kadarsa, bir insanın hareketinin zaman üzerindeki etkisi ne kadar algılanabilirdi. İşte bu yüzden çevremizde hareket eden cisimlerin zaman üzerindeki etkisini algılayamıyoruz.
Işık hızı ve zaman
Albert Einstein, yaptığı bu keşifleri ışığın hareketinden yola çıkarak buldu. Işığın ne kadar hızlı olduğunu düşündü ve vardığı sonuç inanılmazdı. Evrende tek değişmeyen şey ışık hızıydı. Zaman, hareket, mekan gibi olgular evrende hep değişken iken ışık hızı hep sabitti. Evrende her şey kendisini ışığın egemen durumuna göre ayarlar.
Zaman içinde hareket eden birini gözlemleyen bir gözlemci için hareket eden nesne ışık hızına yaklaştıkça büzüşür ve zamanı yavaşlar. Bunu tam olarak ışık hızının evrendeki herkes tarafından saniyede yaklaşık 299.792.458 m/sn (ışık hızı) olarak ölçecek şekilde yapar.
Eğer ışık hızına yakın hareket ediyorsak zaman bizim için çok ama çok yavaş akar. Yani zamandaki hızımız çok yavaştır. Ama bu durumu biz fark edemeyiz çünkü hareket içinde biz olduğumuzdan sanki biz normal zamanda hareket ediyormuşuz gibi gelir. Ama dışardan bizi gözlemleyen biri için biz çok ama çok yavaş hareket ediyoruzdur.
Işık hızında hareket etseydik ne olurdu ?
Işık hızı evrendeki tek değişmeyen, sabit unsur olduğunu belirttik. Peki ışık hızında (saniyede 299.792.458 metre veya yaklaşık 300.000 km diyebiliriz) hareket etseydik? İşte bu durumda zamandaki hızımız sıfır olurdu. Yani zaman bizim için dururdu. Daha doğrusu zaman kavramı bizim için kalkardı. Zaman eğer 4. Boyut ise belki de ışık hızında başka bir boyuta geçerdik. Bunun cevabı bilinmiyor. Peki eğer ışık hızından fazla bir hızda olsaydık? O zaman zamanda geriye mi giderdik? Bunun da cevabı bilinmiyor..
ALINTIDIR.
Baya ilgi saldım bu konuya okuyorum sabahtan beri ilginç gelen ve bilmenizi istediklerimi sizlerle paylaştım alıntılarla. Normalde internette bolca var neden burada paylaştın derseniz. Siz burada yazılanları bu foruma bağlı olduğunuz için ilgiyle karşılayıp okuyorsunuz fakat aynı konuyu aynı yazıyla internette başka yerde görseydiniz okumazdınız. Bu yüzden paylaştım diyebilirim sizde bilgileriniz varsa bu konu altında paylaşın herkes yararlansın...