1917 Bolşevik Devrimi’nin ardından kurulan Sovyetler Birliği’nin ilk yıllarda parti kasasını doldurabilmek için uyuşturucu ticareti yaptığı ortaya çıktı. Bu operasyonlarda Sovyet gizli teşkilatı KGB de yer almış.
Rus muhalif gazetesi Novaya Gazeta’nın, Rusya Devlet Sosyo-Politik Tarihi Arşivi’nden edindiği belgeye göre, Sovyetler gizli şekilde afyon uyuşturucusu ticareti yapmış. Ticaretin yapılması için Sovyet istihbaratı OGPU (KGB’nin ilk adlarından biri), Sovyet dış ticaret kurumu Vneştorg ve Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin ticaret kurumu Armentrog ortaklaşa hareket ettiği kaydediliyor.
1924 yılına ait belgede şu ifadeler yer alıyor: “ÇEKA (Merkezi Komite) Uzakdoğu Bürosu’na Şifreli Telgraf. ÇEKA’nın 2 Ekim 1924 yılına ait kararnamesi bildiriliyor: Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) Merkezi Komitesi’nin Uzakdoğu Bürosu’na, Vneştorg, OGPU ve Armentrog’la teslimi yapılmış afyon malının gizli şekilde satışı için yerinde gerekli işlemlerin yapılması önerilsin. ÇEKA Sekreteri Molotov.”
Makalede, devrimin ilk yıllarında Sovyetler ayrıca ülkedeki kiliseleri, sarayları ve müzeleri yağmaladığı, oradan edindiği önemli tarihi eserleri de yurtdışına çıkarak sattığı belirtiliyor. Yurtdışına çıkarılan eserler arasında 17. yüzyılda yaşayan ünlü Hollandalı ressam Rembrandt’ın resimleri de var.
Uyuşturucu maddeleri 20. yüzyılın başlarından başlayarak menfaat çevreleri için rant ve terörizm için finans kaynağı olmaya başladı. Bu nedenle imzalanan çeşitli uluslararası sözleşmeler ile uyuşturucu maddelerin kullanımının kontrol altına alınması hedeflenmiştir.
Bu bağlamda ilk olarak 1909 yılında Şanghay’da Uluslararası Afyon Kongresi yapıldı. Burada imzalanan “1909 Şanghay Afyon Anlaşması” ile tavsiye mahiyetinde çeşitli kararlar alındı. 1912 tarihli Lahey Afyon Anlaşması’nda ise, uyuşturucu maddeler sınıflandırılarak ayrı ayrı tarif edildi ve uyuşturucuların imal, ithal ve ihracını kontrol edilmesine ilişkin kararlar alındı. 1925 yılında imzalanan Cenevre Afyon Anlaşması da uyuşturucu maddelerin uluslararası ticaretini sert şekilde kontrol edilmesi kararlaştırmıştı.
Fuad Seferov, Moskova, Cihan