İkinci Dünya Savaşı
A) Avrupa’da Alman Üstünlüğü
1. Polonya’nın Paylaşılması:
1 Eylül 1939 yılında Alman orduları Polonya’yı işgale başladı. Bu işgali 52 tümenlik bir kuvvetle gerçekleştirdi. Aynı zamanda Alman hava kuvvetleri bu dönemde Avrupa’nın en üstün sınıfıydı. Almanlar seri bir savaş metodu kabul ederek, ‘Yıldırım Savaşı, Blitzkrieg’ı uyguladılar. Yapılan antlaşmalara göre Polonya’ya İngiltere ve Fransa yardım etmesi gerekiyordu. Fakat yardım etmediler. Polonya Almanya karşısında yalnız kaldı. Aynı zamanda Rusya da kendi çıkarları doğrultusunda Polonya’ya girdi.
Polonya, iki devlet tarafından işgal edildiği için ganimetin paylaşılması gerekiyordu. Bu da 23 Ağustos Paktında geçiyordu. Alman ve Rusların Moskova da yaptığı toplantıda 23 Ağustos Paktı’nda değişiklik yapılması kararlaştırıldı. Değişikliğe göre; Litvanya Sovyet Rusya’ya bırakılmış, Almanya ise Varşova ve Lublin i almıştır. Rusya ve Almanya ortak bildiri ile olayın hal olduğunu savaşa devam etmenin gerekmediğini açıkladı. Fakat İngiltere ve Fransa bunu onaylamadı. Bu olayların neticesinde Hitler silahlanmasını hızlandırdı ve orduya hazır olun emri verdi.
2. Sovyetlerin Baltığa yerleşmesi:
Rusya, 23 Ağustos Paktıyla kendisine ayrılmış olan baltık memleketlerini almak için harekete geçti.
Estonya’ya başvurup deniz ve hava üstlerini aldı. Estonya da 25 bin kişilik ordu bulundurma iznine kavuştu.
Daha sonra karşılıklı yardım paktlarıyla aynı hakları Letonya, Litvanya devletlerinden de elde etti.
Daha sonra Rusya Finlandiya üzerine etti. Finlandiya; “Almanya, ABD, İskandinav “ülkelerinden yarım istedi. Fakat bu devletler kaçamamak cevaplar verdiler. Finlandiya ve Rusya 12 Ekimde ile 14 kasım arasında görüştüler ve olumsuz sonuç çıktı.
30 Kasım Ruslar Helsinki şehrini bombaladılar ve sınırı aştılar. Bu olay neticesinde Rusya Milletler Cemiyeti Rusyayı teşkilattan çıkardı. Finlandiya Rus savaşında Norveç, Danimarka tarafsızlığını ilan etti. ABD, Rusya’ya yaptırım uyguladı. İngiltere ve Fransa karşı saldırıya geçmek istedi. Fakat Rusyayı kızdırmak istemediler. Finlandiya-Sovyet barışı 1940 yılında Moskova da imzalandı. Rusya, Finlandiya üzerinde çeşitli haklar elde etti.
Bu olaylar Hitler’in Rusyaya saldırma kararı almasında etkili olacaktır.
3. Almanya’nın Danimarka ve Norveç’i İşgali
Almanya, Polonya meselesi çözüldükten sonra batıya açılmayı düşündü. Fakat komutanları, ‘ Fransa’ya savaş açmadan önce Norveç’e açılmalı’ dediler. Çünkü, 1. Dünya savaşında zor duruma düşmüşlerdir. Hitler yine de batıya açılma kararı alacaktı. Fakat Finlandiya-Rusya savaşı patlak verdi ve gelişmeler gösterdi ki önce Norveç halledilmeli.
1
Fin-Sovyet savaşında İsveç ve Norveç ; İngiltere ve Fransa’ya ait askeri yardım gemilerinin geçmesine izin vermemişti. Bu nedenle açık hedef durumuna geldiler.
9 Nisan 1940’da Almanya kara ve hava kuvvetleri Danimarka ve Norveç’i işgale başladılar. Bu olaylar yaşanırken İngiltere ve Fransa da hükümet değişiklikleri yaşanmıştır. Bu nedenle olayla ilgilememişlerdir.
4. Fransa’nın Çökmesi
10 Mayıs 1940 yılında Alman orduları Belçika ve Hollanda’ya girdi. Orduların sayısı 140 tümene çıkmaktaydı. İngiltere ve Fransa sıranın kendilerine geleceklerini bildiklerinden Belçika’ya asker yığmak istediler. Çünkü Fransa’nın Maginot hattı dolayısıyla Almanya’nın belçika’dan sarkması bekleniyordu. Belçika tarafsız olmayı seçerek asker yığma olayını reddetti. Fransa bu gelişmeden sonra Kuzey tarafındaki askerleri Belçika sınırına yığdı.
İngiltere, Fransa, Belçika ve Hollanda askerlerinin toplama ancak Almanya’ya eşit olabiliyordu. Ancak askeri teknoloji kuşkusuz Almanların daha iyiydi.
Savaş başlar başlamaz ‘İngiltere ve Fransa’, Belçika topraklarına 500 bin asker soktuğu için Belçika biraz dayanabildi. 27 Mayıs da Belçika teslim oldu. Müttefik kuvvetleri Manş kıyısına çekildi. Almanlar ve Müttefikler iki cepheye ayrıldı. 665 gemi, 337 bin kişi müttefikler tarafından tahliye edildi.
Savaşın gidişatında Almanlar, 330 ; İngiltere, 130 uçak kaybetti.
10 Hazirana gelindiğinde İtalya 2.Dünya savaşına katılarak Fransa’ya savaş ilan etti.
Fransa, İngiltere ve ABD’den yardım istedi. Fakat umduğunu bulamadı. Bunun neticesinde Fransa Hükümeti 22 Haziran 1940 da Compiegne’de Almanya ile mütareke imzaladı. “Almanya’nın 1918 de mütareke imzaladığı vagonda imzalandı. Almanlar bu vagonu Berlin’e götürdüler” Almanlar, Fransa’dan intikamını almış oldu.
Mütarekeyle birlikte, Fransa da bağımsız bir hükümetin kurulması kabul edildi. Bunun sebebi, İngiltere’yi yalnız bırakmaktı. Öte yandan, Fransa’nın kuzey yarısı ve Atlantik kıyıları Almanya’nın işgaline bırakıldı. Aynı zamanda Almanların elinde bulunan 1.5 milyon Fransız askeri esirleri Almanlarda kalacaktı.
Almanların Fransız donanmasına el koyacağından korkan İngiltere Cezayir de bulunan Fransız donanmasını batırmıştır.
5. İngiltere Muharebesi
Fransa’dan sonra Hitler yönünü İngiltere’ye çevirdi. İngiltere ada devleti olduğundan askeri kuşatma sıkıntılıydı. Bu nedenle savaşlar hava alanında devam edecekti. Almanlar İngiltere’yi işgal için Seelöwe planı “Deniz Aslanı ”’ı oluşturdu. 13 Ağustos 1940 da Alman uçakları, İngiltere’yi bombalamaya başladılar. Bu savaşa “İngiltere Muharebesi” dendi. Muharebe 31 ekimde sonra erdiğinde bilanço şu şekildeydi. Almanlar, 1733 uçak; İngilizler 733 uçak kaybetti. Bilançodan da anlaşılacağı gibi İngiliz Muharebelerini İngiltere kazanmıştır.
6. Kuzey Afrika Cephesi
İtalya’nın savaşa katılması İngiltere’nin hoşuna gitmedi. Çünkü İtalya’nın Akdeniz’deki gücü Malta ve Süveyş arasındaki bağlantıyı kesti. Aynı zamanda Cebelitarık ve malta arasındaki yolu da tehlikeye sokuyordu. İtalya 1940 yılında Mısıra taarruza geçti. Sidi-Barini ele geçirdiler. Ve orada durdular. 2,3 ay bekleyen İtalyanlar, ingiltere’nin yardım almasını sağladı ve savaşın dengesi değişti. İngilizler karşu taarruza geçerek bingaziye
2
kadar ilerlediler.. İtalyanlar 130 bin esir, 400tank bırakmak zorunda kaldı. Fakat Almanya’nın oyuna dahil olmasıyla denge yine bozulacaktı.
Öte yandan İtalya 200bin kuvvetle Sudan ve İngiliz Somelisini almaya kalktı. Ve hezimete uğradılar. Doğu Afrika Muharebesi 1941 mayısında son buldu.
7. İtalya’nın Yunanistan’a Saldırması
İtalya’nın birinci gayesi Süveyş’i ele geçirmekti. Mussolini bunun için üç kollu bir kıskaç yaptı. Bu oluşumun iki kolu kuzey ve güney Afrika cephesiydi. Üçüncü kol ise Yunanistan’dan Girit’i alıp Doğu Akdeniz’e girmekti. İtalya, Almanya’ya haber vermeden Yunanistan’dan Korfu ve Girit adalarını istedi vermediği için Arnavutluk tarafından Yunanistan’a girdi. Yunanistan seferberliğini 10 Kasımda tamamlayınca karşı taarruza geçti. İtalya zor durumda kaldı. Fakat imdadına Almanya Yetişti.
7. Balkanlar Mücadelesi ve Rus-Alman savaşı?
1940 yılında İtalya, Japonya ve Almanya arasında üçlü pakt imzalandı. Bu antlaşmayla Avrupa da yeni
düzen kurmak için Almanya, Doğu Asya da Japonya üsleniyordu. Bu pakt birinci plan da ABD’yi tehdit edip savaştan uzak tutmak hedeflenmişti. Hitler Üçlü paktı yaptıktan sonra İspanya, Vichy Fransası,Romanya gibi devletleri dahil etti. Amacı Avrupa da İngiltere karşıtı blok oluşturmaktı.
Almanya, üçlü pakta Rusya’yı da dahil etmek istemiş fakat balkan meseleleri iki devleti 1941 yılında
savaşa sürükleyecekti.
Hitler Üçlü pakta Rusya’yı alabilmek için bir çok yol denemiştir. Ancak Rusya boğazlarda kara, deniz hava üsleri sahip olmak istemesi onaylanmadı. Ve anlaşmanın imkansızlaşması Almanya-Rusya savaşını
tetikledi.
Almanya düzenleyeceği harekata “barbarossa Planı” dedi.
Yugoslavya, Rusya ile antlaşma yapması, Almanların sefer düzenlemesini tetikledi. 6 nisan 1941 yılında
Almanlar belgrad a girdi.
22 Haziran 1941 Almanya resmen Ruslara savaş açtı.
B) SAVAŞ DURUMUNDA DENGE
1941 yılında Alman-Rus savaşının çıkmasıyla birlikte, yılın sonunda Japonya’nın ABD’ye girdi; buna karşılık olarak karşı blokta Abd ve Rusya yer alıyordu. 1943 yılına kadar savaşta denge sağlanacaktır. Ta ki Stalingrad savaşına kadar.
1. İngiltere-Sovyet İttifakı
Almanya’nın Rusya’ya savaş açmasıyla İngiltere ve Rusya aynı tarafta yer alıyordu. 12 Temmuz 1941 de Moskova’da Ortak Harekat Antlaşması imzalandı. İngiliz-Rus işbirliğinin ilk 3 ayında İngiltere, Rusya’ya 450
3
uçak, 22bin ton kauçuk, 3 milyon çift ayakkabı yollamıştır. İngiltere Rusya’ya yardım götürme işini İran üzerinden gerçekleştirmiştir.
2. Birleşik Amerika’nın Savaşa Katılması
Birleşik Amerika’nın savaşa katılması, Japonya arasında gerçekleşen 1937-1941 yılları arasındaki
çatışmalardan sonra patlak vermiştir.
Japonya’nın yeni düzen politikasını uzak doğu da japonya’ya tek ekelci egemenlik fırsatı yaratırken
buna karşı Amerika “tanımazlık doktorini” yayınlamıştır.
Japonya, ABD ile arasını düzeltmeye çalıştı. Bu nedenle abd’ye barış teklifi yaptı. Amerika bunu Çin
üzerindeki emellerinden vazgeçerse olur dedi. Japonya bunu kabul etmedi.
Japonya 14 Mart 1940 yılında Nanking^e sözde bir bağımsız yönetici atayınca, abd Çine 20 milyon
dolar kredi açtı.
Amerika üzerinde en fazla tepki Japonya’nın katıldığı üçlü pakt imzalandığında olmuştur. Bu paktın
yapılma amacı amerikayı korkutarak İngiltere ile ittifak yapmasını engellemekti. Fakat tam aksi sonuçlandı. Ve ing-ABD yakınlaşması ve hızlı bir silahlanma gerçekleşti.
Ödünç verme ve kiralama kanunu çıkması üzerine Amerika 1941 yılı itibariyle Japonya’ya karşı
politikasını değiştirdi.
Abd, Hindiçini de askeri üst elde etti. Japonya ile olan ticaret kontrol altına alındı.
Askerlerin baskısı nedeniyle 7 Aralık 1941 yılında Japon askerleri Hawaii’deki Pearl Harbor’a havadan
saldırdı.
11 Aralık 1941 yılında Birleşik Amerika ve Almanya birbirine savaş ilan ettiler.
3. Birleşmiş Milletler
Japonya’nın Amerika’ya savaş açması, Almanya’nın Rusya’ya savaş açması; Abd’nin Rusya’ya yardım
etmesini sağlamıştır. Bu nedenle Atlantik demeci yayınladılar. Bu demeçle iki devletin milli politikaların ilkelerini ilan etmiştir ki. Bu ilkeler sonradan Birleşik Milletler Antlaşmasının temelini oluşturmaktadır.
Amerika savaşa girdikten sonra iki devlet arasında yapılacak iş birliği için Churchill 22 Aralık 1941 de
Vaşington’a gitti. Rosssevelt ile yaptıkları görüşmeler neticesinde Almanya ya karşı savaşa katılan 26 devletin imzası ile 1 Ocak 1942 de Bir Birleşmiş Milletler Demeci yayınlandı. Atlantik bildirisindeki kanunlar aynen kabul edildi.
4. Cephelerin Durumu
Doğu Cephesi: Almanların Rusya’ya yaptıkları taarruz da asker sayıları eşit olsa bile silah teknolojisi
alanında Almanlar çok üstündü. Almanlar Lenningrad, Moskova ve Kiev olarak 3 koldan ilerlediler. 21 Kasımda Odessa, bütün kırım almanların eline geçti. İklim şartları nedeniyle Moskova’ya yapılan taarruz başarısız oldu. ABD yardımı geleceğini bilen Ruslar 1942 yılının sonuna kadar dayanma politikası güttü. Ve Ruslar karşı taarruza geçti. Almanlar kısmı gerileme yaşadı. Hitler Rusya’nın elini bağlamak için Stalingrad’a saldırmayı planladı. Ancak taarruz başarısız oldu 190bin alman esir düştü. Stalingrad Muharebesini Ruslar kazandı. 1943 yılında Kafkasya Almanlardan temizlenmiş, Moskova üzerindeki alman tehlikesi sona ermiştir.
Uzakdoğu ve Pasifik Cephesi: Japonya Amerikaya saldırdıktan sonra 1942 yılına kadar Japonya önde
götürmüştür. Bir çok bölgeyi ele geçirdiler. Singapur Japonların eline düştü. Hatta 70bin İngiliz asker esir alındı. Yeni Britanya, celebes gibi bölgeleri Japonlar işgal etti. Fakat 1942 yılına gelindiğinde Midway deniz savaşında Japonya büyük bir darbe aldı.
4
Atlantik Muharebesi: İngiltere, Almanya’yı deniz ablukası altına almak istedi. Fakat başarılı olamadı.
Alternatif olarak Almanya’ya gelen ticaret gemilerine saldırılar yaptı. Devletler savaş esnasında silah üretimine atıldılar. 1943 yılında savaş müttefikler lehine döndü. Amerikan ve İngiliz Hava kuvvetleri Almanya’nın endüstri bölgelerini ağır bombardımana tuttular.
Hava Muharebeleri: ilk önemli safhasını İngiltere Muharebeleri teşkil eder.1941 yılında son 10 ay için
de Almanlar 4.200 uçak, İtalya 1.100 uçak, İngiltere 1.800 uçak kaybetmiştir. 1841 yılında Amerika savaşa girmesiyle hava muharebelerinde bir denge sağlanmıştır.
Kuzey Afrika Cephesi: asdasfghjşjl
5.İtalya’nın Çökmesi:
Sicilya Çıkarması üzerine 24 Temmuz 1943 yılında toplanan Büyük Faşist konseyi, 10 saatlik tartışma neticesinde Mussolini’yi düşürdü. Yeni hükümetin başına Mareşal Badoglio geçti. Savaşa devam kararı aldıktan sonra barış yapmak için başvurdu. 3 Eylül 1943 yılında İtalya teslim oldu. 13 Ekim 1943 yılında İtalya, Almanya’ya savaş açtı.
C:MÜTTEFİKLERİN ZAFERİ
1. Casablanca Konferansı
1941 yılında Amerika’nın savaşa katılması sonrasında Sovyet Rusya’nın en fazla ısrarcı olduğu konu iki cephe açarak baskıyı hafifletmekti. Amerika, Fas ve Cezayir’e çıkarma yaptıktan ve temizliği bitirdiğinde ne yapacaktı? Bu kongrede bunun için toplandı.
Konferans da şu kararlar alınmıştır; Rusya üzerindeki baskıyı hafifletmek için Sicilya’ya çıkarma yapmak, Balkanlarda yeni bir cephe açmak için Türkiye’yi savaşa hazırlayıp savaşa sokmak.
2. Vaşington Konferansı
Kuzey Afrika Cephesinin tasfiyesi üzerine toplanan 12 mayıs 1943 deki Roossevelt ve Churchill arasında olmuştur.
Alınan kararlara gelecek olursak: 1) İtalya’yı saf dışı kılınması için bu memleketin işgali, 2) ikinci cephenin Fransa’da açılması işi 1944 yılında tamamlanacaktır, 3) Savaş sonrası düzeni Churchill’in önerisiyle Birleşik Amerika, İngiltere, Sovyet Rusya, Çin’e verilecekti. Bu 4 devletin teşkil ettiği Dünya Konseyiyle.
3. Quebec Konferansı
Bu konferans, İtalya’da Mussolini’nin düşmesiyle ortaya çıkan yeni durum ve ikinci cephe konusunda toplanılmıştır. İkinci cephe Fransa yerine Türkiye de açılması ileri sürülmüş ve ısrar edilmiştir.
4. Moskova Konferansı
5