Dünya tarihine yön veren Endülüs alimlerinin buluşları
Yaklaşık 700 yıl süre varlığını devam ettiren Endülüs, yetiştirdiği âlimlerle ilim konusunda öncü oldu. Avrupa'da cerrahlığı sadece berberlerin ve kasapların yapabildiği bir dönemde Müslüman alimler, yeni cerrahi aletleri bulup günümüzde dahi kullanılabilecek bilimsel yeniliklere imza atmıştı.
Giriş Tarihi: 24.09.2019
16:02
Güncelleme Tarihi: 29.01.2020
15:28
Târık bin Ziyâd komutasındaki askerlerin temelini attığı İspanya'daki Müslüman devleti Endülüs 700 yılı aşkın süre varlığını devam ettirmiş, ilim konusunda öncülük yapmıştı.
Müslüman Arap orduları 711 yılında Tarık bin Ziyad komutasında Cebeli Tarık Boğazı'nı geçerek İspanya'ya ayak bastığında orada Vizigotlar vardı. Yaklaşık 5 bin kişilik ordusuyla Tarık bin Ziyad, İber Yarımadası'nın içlerine kadar ilerledi. Bu süreçte oradaki halk feodal beylerin ve kilisenin baskısı altında köleleştirilmişti. Müslümanlar, buradaki köylüleri hürriyete kavuşturunca insanlar hızlı bir şekilde İslam'ı seçmeye başladı. Böylece İslamiyet İspanya'da çok hızlı bir şekilde yayıldı ve ortaya Endülüs medeniyeti çıktı.
MEKANİK MÜHENDİSLİĞİ İLKİ ESERİ YAZAN ALİM; MURADİ
Endülüslü âlim
Muradi'nin hayatı hakkında günümüze ulaşan bir kitabından başka bilgi bulunmuyor. Fikirlerin neticesindeki sırlar kitabı anlamında gelen kitabının (Kitâbu'l-Esrâr fî Netâyici'l-Efkâr) nüshası Floransa'daki bir kütüphanede yer alır.
Bu eserde kale saatleri ve daha pek çok farklı türden saat ile eğlenceli alet hakkında bilgiler yer alır. Astronom Zerkâlî ile aynı dönemde yaşayan Muradi onunla beraber
evrensel usturlabı tasarladı. Murâdî'nin bu eseri 2008 yılında bir İtalyan şirketi tarafından İngilizce tercümesi ve içindeki aletlerin çalışır haldeki üç boyutlu görüntüleriyle beraber yayımlanmıştı.
Bu eser, Endülüs'te mekanik mühendisliği konusunda yazılmış tek eserdi. Cezeri'den önce yaşayan Muradi, onun söz konusu bu eseri gördüğü hakkında bir bilgi bulunmaz.
Muradi'nin bu eserinde çizimleri bulunan mekanik aletler, Doğu'nun mekanik mühendisliğinden tamamen bağımsızdı. Kitaptaki sistemler Endülüs'te sonra da Avrupa'da kullanıldı.
Muradi kitabında çok yüksek dönme kuvvetinin iletilmesi için hem parçalı hem de dış çemberli dişliler kullandı. Bu tür parçalı dişliler, Cezerî'nin su çıkarma makinelerinde da görülse de Avrupa'da bunlara 14. yüzyılın ortalarına kadar rastlanmaz.
Cezerî'nin makineleri ile ilgili haberimize ulaşmak için tıklayın.
Eserde çizimleri yapılan mekanik aletlerden, bu eserin Doğu mekanik mühendisliğinden tamamen bağımsız olduğu anlaşılmaktadır. Kitaptaki mekanik sistemler, sonraları hem Endülüs'te, hem de Avrupa'da kopyalanıp kullanılmıştır.
Eserde çok yüksek dönme kuvvetinin iletilmesi için hem parçalı, hem de dış çemberli dişliler kullanılmıştır. Bu tür parçalı dişliler Cezerî'nin su çıkarma makinelerinde da görülür, ancak Avrupa'da bunlara 14. yüzyılın ortalarına kadar rastlanmaz.
Muradi bu eserinde denge için cıvayı kullandı. İslam medeniyetinde yapılan diğer mekanik aletlerde de cıva denge unsuru olarak kullandı. Eserde dört adet mekanik oyuncak, 18 adet su ile çalışan saat, dört adet savaş makinesi, iki adet suyun kaldırma gücüyle çalışan alet, bir adet güneş saati ile dört adet ek bulunur.
Cezerî ile ilgili haberimize ulaşmak için tıklayın.
ENDÜLÜS’ÜN ÖKLİD’İ; MECRÎTÎ
950 yılında Endülüs'te Mecrit olarak bilinen Madrid şehrinde doğduğu için Mecrîtî diye anılır. Erken yaşta Kurtuba'ya yerleşen Endülüslü âlim, eğitimini tamamladıktan sonra buraya yerleşti, 1007 yılında vefat etti. Sarayda astronominin en üst seviyedeki sorumlusu olan Mecrîtî, Kurtuba'da 979'da astronomik gözlemler yaptı ve bunlar arasında Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı olan Regulus'u gözlemlediğini kaydetmişti. II. Hakem ve Halifeler döneminde en parlak zamanını yaşadı.
Matematik ve astronomide zamanının en iyi âlim olan Mecrîtî, 'Endülüs'ün Öklid'i' olarak tanındı.