Gizliyara Güncel Konu Arşivi ve Ev Ödevleri Forumunda Osmanlı devletinin 1. dünya savaşına girmesiyle savaşta ne gibi değişiklikler oldu Konusunu Okuyorsunuz..
-
22 Ekim 2012 07:52
Ziyaretçi
Osmanlı devletinin 1. dünya savaşına girmesiyle savaşta ne gibi değişiklikler oldu
osmanlı devletinin 1. dünya savaşına girmesiyle savaşta ne gibi değişiklikler oldu
-
23 Ekim 2012 13:38
osmanlı devletinin 1. dünya savaşına girmesiyle savaşta ne gibi değişiklikler oldu
İngiltere, Fransa ve Rusya, Osmanlı imparatorluğunun tarafsız kalmasından yanaydı. Hatta Osmanlı İmparatorluğu savaşa girmezse kapitülasyonların kaldırılmasına razı olacaklarını bildirdiler. Çünkü Osmanlı tarafsız kalırsa İngilterenin Uzak Doğudaki sömürgelerine giden yol güvenlik altında olacak, yeni cepheler açılmayacaktı.
Rusyanın Boğazlara yönelik tehdidi, İngiltere ve Fransanın Balkan savşlarında Osmanlı İmparatorluğu aleyhindeki tutumu güvensizlik yaratmıştı. Bu nedenle Osmanlı İmparatorluğu Almanya ile birleşmeyi düşünüyordu.
Almanya da Osmanlı İmparatorluğunun kendi yanında savaşmasını istiyordu. Amacıda İngiliz ve Rus kuvvetlerinin bir bölümünü Osmanlı cephelerine kaydırmaktı. Ayrıca Süveyş Kanalını ele geçirerek, İngilterenin sömürgelerine giden yol kapatılmış olacak ve de Rusların müttefikleriyle ilişkisi kesilecekti.
Osmanlı İmparatorluğunda İttihat ve Terakki Partisi iktidardaydı ve bu parti Alman taraftarıydı.Sonunda Almanlar, 1914te Osmanlı İmparatorluğuyla gizli bir bağlaşma yaptılar.
Akdenizdeki İngiliz donanmasından kaçan Goeben ve Breslav adlı iki Alman savaş gemisi, Çanakkale Boğazını geçerek Osmanlı İmparatorluğuna sığındılar. Osmanlı İmparatorluğu da bu gemileri satın aldığını ilan etti.
Bu gemiler bir süre sonra Karadenize açıldı ve Rus limanını topa tuttular. Böylece İtilaf Devletleri Osmanlıya savaş açtı. Osmanlı 11 Kasım 1914te savaşa katılmış oldu.
Osmanlının savaşa girmesiyle yeni cepheler açıldı. Kafkas cephesinin açılması üzerine Rusya, büyük bir askeri gücünü buraya göndermek zorunda kaldı. Böylece, Almanyanın doğu cephesindeki yükü azalmış oldu. Bulgaristanın da savaşa girmesi üzerine Almanya ile Osmanlı karadan birbirlerine yardım imkanı buldular. Böylece Süveyş Kanalını ele geçirmek kolaylaşacak, İngilterenin Hindistanla olan en kısa deniz yolu bağlantısını kesecekti; İran, Irak ve Bakü petrollerinin İtilaf Devletlerinin eline geçmesini engelleyebilecekti.
OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN SAVAŞTIĞI CEPHELER:
Osmanlı İmparatorluğu, savaş boyunca Kafkasya, Çanakkale, Irak, Suriye, Filistin, Hicaz ve Yemen cephelerinde savaştı. Ayrıca bağlaşıklarına yardım etmek amacıyla Galiçyanın Kuzeybatısı ve Makedonyaya asker gönderdi. Almanyanın isteğiyle Kanal Harekatına girişti.
KAFKASYA CEPHESİ:
Rusların Kars ve Sarıkamışı ele geçirip, Erzuruma doğru ilerlemeye başlamasıyla bu cephe açılmış oldu. Ancak şiddetli kış nedeniyle doksan bin Türk askeri donarak şehit olunca, bu cephedeki çarpışmalar durdu. 1915 yazında yeniden başlayan çarpışmalarda Ruslar; Erzurum, Trabzon, Erzincan, Van, Muş ve Bitlisi ele geçirdiler. Yüzyıllardır Türk toprakları içinde rahat bir şekilde yaşam süren Ermeniler bölgede Türkleri arkadan vurdular, binlerce masum Türkü katlettiler.
Çanakkale Savaşlarından sonra XVI. Kolordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, Muş ve Bitlisi Rus işgalinden kurtardı(1916).
Rusyada 1917de bir ihtilal sonucunda çarlık idaresi yıkıldı ve Bolşevik yönetimi iş başına geçince de savaştan çekildi. İttifak Devletleriyle Brest Litowsk Antlaşmasını imzalayarak Berlin Antlaşması ile almış olduğu Kars, Ardahan ve Batumu Osmanlılara geri vererek savaştan çekildi. Böylece Kafkasya Cephesi kapanmış oldu(3 Mart 1918).
ÇANAKKALE CEPHESİ:
Rusya, savaş sırasında zor duruma düşmüş, ekonomik durumu oldukça bozulmuştu. İngilizler ve Fransızlar Alman donanmasını varlığı nedeniyle Baltık Denizi yoluyla Rusyaya yardım gönderemiyorlardı. Yardım gönderebilecekleri en elverişli yol, Çanakkale ve İstanbul boğazlarıydı. Bu nedenle İtilaf Devletleri, savaşın en önemli projelerinden birini uygulamaya koyarak Boğazlerı ele geçirmek için harekete geçtiler.
Bunu düşünüp hareket eden Fransız ve İngiliz donanması, Çanakkale Boğazını geçmek için büyük bir saldırı başlattı. Türk mevzilerini topa tuttular. Sonra da Çanakkale Boğazından geçme girişiminde bulundular. Ancak Türklerin ağır darbeleriyle zarar gören donanmalar, geri çekildi. Böylece İtilaf Devletlerinin Çanakkaleden geçme girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı(18 Mart 1915). İngiliz ve Fransızlar ilk girişimlerinden sonra Boğazı karadan ele geçirmek için 25 Nisan 1915 te Gelibolu Yarımadasına asker çıkardılar. İngiliz ve Fransızlerın dışında Anzak, Hintli ve Cezayirli askerlerde oluşan İtilaf Devletlerinin ordusu saldırıya geçti. Ancak Mustafa Kemal komutasındaki Türk askeri, kendisinden kat kat fazla ve güçlü olan düşmanlarını geri çekilmeye zorladılar. Karada da başarılı olamayan İngiliz ve Fransızlar askerlerini gizlice gemilerine bindirerek 9 Ocak 1916da Türk topraklarını terk ettiler. Bunun sonucunda Rus ekonomisi çöktü ve çarlık rejimi yıkıldı. Bolşevikler Rusyayı savaştan çıkardılar.
IRAK CEPHESİ:
Bu cephede, Basraya asker çıkaran İngilizlerle savaşıldı. İngilizlerin amacı Kuzey Irak petrollerini ele geçirmek, Türklerin İrana girip Hindistanı tehdit etmelerini engellemekti. Ayrıca kuzeye çıkıp Ruslarla birleşmekti. İngilizler, Kasım 1915te Basraya asker çıkararak kuzeye doğru ilerlemeye başladılar. Ancak şiddetli Türk direnişi karşısında geri çekilmek zorunda kaldılar. Türk kuvvetleri Kutül Amarede binlerce İngiliz askerini esir aldılar. İngilizler Basraya yeniden asker çıkardılar. Bağdata kadar ilerlediler. Ayrıca Türkler, bir yandan İngilizlerin kışkırtmasıyla ayaklanan Araplarla bir yandan da zengin petrol bölgelerine ilerleyen İngilizlerle savaşmak zorunda kaldı ve ağır ağır kuzeye çekildi. Savaş sonrasında İngilizler zengin petrol yataklarının bulunduğu Musul ve çevresini tamamen ele geçirdiler(3 Kasım 1918).
DİĞER CEPHELER:
Osmanlı İmparatorluğu, Süveyş Kanalına, İngilterenin sömürgeleriyle bağını kesip, yardım almasını önlemek ve Mısırdan çıkarmak amacıyla askeri bir harekat düzenledi. Böylece Osmanlı İmparatorluğu Mısıra yeniden sahip olabilirdi. Mısır alınırsa Filistin, Hicaz ve Yemendeki Arap ayaklanmalarıda bastırılabilirdi. Türklerin 1915te yaptığı hücum, güçlü bir İngiliz donanması nedeniyle başarılı olamadı.
Suriye Cephesinde olan savaşta, Alman General Liman Von Sanders komutasındaki Yıldırım Orduları Grubu, İngilizlere karşı başarılı bir savunma yaptı. Mustafa Kemalde buradaki savunma hazırlıklarına önem vererek, düşmanın ilerleyişine engel oldu. Türk birlikleri Hicaz ve Yemen Cephesinde, İngiliz ve Mekke Emiri Şerif Hüseyinin kuvvetleriyle savştılar. İngilizler Arapları, Türklere karşı ayaklandırarak Türk kuvvetlerini zor duruma düşürdüler. Ayrıca Türkler, Makedonya ve Galiçyada da müttefiklere yardım etti. Türk kuvvetleri bu cephelerde de kahramanca çarpıştılar.
SAVAŞIN SONUÇLARI
Rusyanın savaştan çekilmesi, Almanya ve bağlaşıklarının işini kolaylaştırmıştı. ABDnin savaşa girmesiyle, cephelerdeki durum İttifak Devletlerinin aleyhine döndü.
ABD, Fransaya bol miktarda silah ve askeri malzeme satıyordu. Buna engel olmaya çalışan Almanya bazı Amerikan gemilerini batırdı. Bunun üzerine ABD İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girdi. 1918 yılı başlarında Amerikan ordusunun Avrupaya gelmesi ile üstünlük İtilaf Devletelrine geçti.
Alman ordusu, Batı Cephesinde İngiliz, Fransız ve Amerikan kuvvetleri karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Alman yardımını alamayan Avusturya Macaristan İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğunun da artık savaşı devam etirmeleri çok zordu. Böylece 4 yıldır devam eden savaş sona ermiş oldu. 1918 yılı sonlarında önce Bulgaristan, sonra da Osmanlı İmparatorluğu ateşkes isteğinde bulundu. Bunları, Avusturya Macaristan ve Almanya izledi. Barış esaslarını saptanması için Paris Konferansı Toplandı. Yenilen devletlere ağır koşulları olan barış antlaşmaları imzalatıldı. Almanya ile Versailles, Avusturya ile Saint Germain, Bulgaristan ile Neuilly, Macaristan ile Tranon ve Osmanlı ile de Sevr Antlaşması imzalandı. Türk milleti, Sevr Antlaşmasını imzalamadan önce Kurtuluş Savaşını başlatmıştı. Savaşı kazndıktan sonra da Türkiye Cumhuriyeti Devleti kuruldu. Birinci Dünya Savaşında yenilen devletlerin yönetim sistemlerinde önemli değişiklikler oldu. Almanyada krallık yıkıldı, cumhuriyet ilan edildi. Avusturya Macaristan İmparatorluğu parçalandı. Bu topraklar üzerinde Avusturya, Macaristan, Çekoslavakya ve Yugoslavya devletleri kuruldu. Bu savaş esnasında milyonlarca insan öldü ve bunun üzerine devletler aralarındaki srunları barış yoluyla çözme girişimi ile Milletler Cemiyeti kuruldu.