Üstün zekâlı çocuğa sahip olmak ister misiniz?
Bebek beklemekte olan bir anne adayı olduğunuzu varsayın. Size, zeka düzeyi dehaya
yakın bir çocuğa sahip olmak için hamilelikte özel beslenme ve tedbirler önerilse, bu beslenme ve tedbirleri uygular mısınız? Ya da sınıfınıza çok üstün yetenekli bir öğrencinin verileceğini öğrenseniz ne yaparsınız?
Bunlara benzer soruların yanıtlarını araştıran araştırmacılar, toplumun bu çocuklara karşı çok olumlu tutumlar içinde olmadıklarını, ana babaların zihin engelli çocuğa sahip olmaya benzer tutumlar sergilediklerini, öğretmenlerin de benzer davranışlar gösterdiklerini belirtmektedir. Yine araştırmalar tutumların uygun eğitimle değiştirilebileceğini belirtmektedir. Buradan iki farklı sonuç çıkartmak olasıdır. Birincisi, kamuoyu, üstün zekâlılarla ilgili yanlış kanı ve bilgiye sahiptir. İkincisi ise, bu yanlış kanı ve tutumlar değiştirilebilir.
Üstün zekâlı çocuklar için doğru bilinen yanlış kanı ve tutumlar aşağıdaki gibidir;
· Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklarda davranış ve ruhsal bozukluklar gözlenir.
· Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar erken gelişir ve erken sonlanırlar, yani kısa ömürlüdürler.
· Üstün zekâlılar aşırı hareketlidir.
· Üstün zekâlılar sıska, kısa boylu, iri kafalı, çelimsiz ve gözlüklü olurlar.
· Üstün zekâlılar ve üstün yetenekliler uyumsuz olurlar.
· Üstün zekâlılar tek başlarına oynamaktan hoşlanırlar.
· Üstün zekâlılar her ortamda yetişirler.
· Kardeşlerin en küçüğünün üstün zekâlı olma olasılığı yüksektir.
· Üstün zekâlıları eğitirsek seçkin bir sınıf yaratırız.
· Üstün zekâlı çocuklar toplumsal açıdan geridir.
· Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar bencildir.
· Üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar diğer insanları aşağılamaktan hoşlanırlar.
· Üstün zekâlılar sınıflarında inek olarak adlandırılan öğrencilerdir.
Üstün zekâlı çocukların gelişim boyutlarına göre gösterdikleri özellikler ana hatlarıyla aşağıdaki gibidir.
Bedensel Özellikleri: Bir küme olarak, beden yapıları diğer akranlarına göre daha iri ve sağlıklıdır. Doğum ağırlık ve boyları ortalamanın üzerindedir. Yürüme, konuşma ve diğer devinim becerilerinin öğrenilmesinde akranlarından daha erkendirler. Duyu organı bozukluklarına daha az rastlanır. Hastalıklara karşı dirençlidirler. Ortalama ömürleri daha uzundur.
Yaratıcılıcık Özellikleri: Soru ve sorunlara çok sayıda çözüm ya da düşünce üretir. Alışılmışın dışında, özgün görüşleri ve tepkileri vardır. Görüşlerini sakınmadan söyler. Bazen bu görüşleri kökten değişikleri gerektirir, görüşlerini uzlaşmaz bir biçimde sonuna kadar savunur ve asla vazgeçmez, gözünü budaktan esirgemez. Maceraya düşkündür. Keskin bir mizah anlayışı vardır. Olağan kişilerin farkına varamadığı ince espirileri kolaylıkla fark eder. Güzellik duygusu gelişmiştir. Estetik özellikleri hemen algılar.
Öğrenme Özellikleri: Çok çeşitli konularda derin ve yoğun bilgilere sahiptir. Sunulan bilgileri kolaylıkla özümser ve anımsar. Karmaşık materyalleri, kendisi için anlamlı olan parçalara ayırarak anlamaya çalışır. Herkesçe bilinen yanıtların, mantıksal yanını görür. Keskin ve dikkatli bir gözlemcidir. Yaşının üstündeki sözcükleri, anlamlarını bilerek yerinde kullanır.
Önderlik Özellikleri: Okulla ilgili olan etkinliklerin hemen hepsine katılır. Etkinlikleri devam ettirmede ona güvenebilirsiniz. Sorumluluklarını çok iyi bilir, söz verdiği işi en iyi biçimde yerine getirerek tamamlar. Gerek kendi akranları, gerekse yetişkinlerin yanında kendine güveni tamdır. Yaptığı işi rahatlıkla sunar. Sınıf arkadaşlarınca sevilen bir kişidir. Duygu ve düşüncelerini çok iyi biçimde ifade der, sözcükleri iyi seçer ve söylenenleri iyi anlar.
Güdüsel Özellikleri: Merak ettiği konuları incelerken bir başkasının kendisini güdülemesine gereksinimi yoktur. Tek düze işlerden genellikle sıkılır. Kendini ilgilendiği konuya ya da soruna kaptırıp bütünüyle özümser. Üstlendiği iş ya da görevi sonuna kadar götürür. Yetişkinlerin ilgilendiği, din, politika, dünya sorunları gibi konu ya da sorunlarla ilgilenir
İlkokul Çağındaki Yetenekli Çocukların ve Özellikleri ve Nitelikleri (*)
+ Okula ilk geldiklerinde, çoğunlukla diğer çocuklarla işbirliği yapmadıkları ve yetişkinlerle birlikte olmak istedikleri gözlemlenir.
+ Günlük işleri yapmaktan ve ya kendi zekalarının altında olduğunu hissettikleri problemleri çözmekten sıkılırlar.
+ Önünde yapması için konan işlerin standart oluşu ya yetenekli bir çocuğun sıkılmasına yola açar; dağınıklık ve ilgisizlikle sonuçlanır.
+ ileri derecede hassasiyet
+ Müzik, resim, edebiyat ve matematik alanlarında yeteneklilik söz konusu olduğunda; öğretmenlerin başvurduğu referans materyalleri, okulun sağladığından daha geniş bir alandan alımlarla zenginleştirilmişse, iş nispeten kolaylaşır.
+ Beceri olgunluğu, duyu derinliği ve yaşının çok üstünde bir düşünce silsilesi yeteneklilik göstergesidir.
+ Genellikle çok çabuk neticelendirilen işler, belli bir konuda ve / veya teknik becerilerde normalde kabul edilenden daha yüksek standartta, derin bilgi sahibi olmak. Yaratmak veya keşfetmek konularında özel kabiliyet.
+ Tetikte olmak, güçlü konsantrasyon, meraklı olmak ve çok canlı bir hayal gücü. Fikirlerin çok açık ve mantıklı şekilde ifade edilebilir olması. İyi mantık yürütebilmekte olup, ilgi duyduğu alanların fazla olması.
+ Bir çocuğun normal yaşantısı içerisinde yürüttüğü işler hep yüksek standart gösteriyorsa ve öğretilenin ötesine gidiyorsa,
+ Verilen bilgiyi uygulamaya koyma becerisi yüksek ise,
+ Bir konunun içindeki saklı anlamı ve kuralları iyi kavrama, aynı zamanda sır tutma özelliği mevcuttur.
+ Yetenekli çocuk, edebi ürünleri anlama veya hayal ürünü resimler yapma gibi çoğunlukla kısıtlı alanlarda üstün gelişmişlik gösterir. İstikrarsızdır, özellikle sınavlarda ne sonuç alacağı tahmin edilemez.
* İngiltere’ nin Yetenekli çocukları Ulusal Derneği, Audrey Beste’ in aktif katılımcısı ve üyesi olduğu bir kuruluştur. Bu bilgiler Audrey’ in kuruluşta çalıştığı yıllarda yaptığı profesyonel çalışmalardan ve biriktirdiği notlardan alıntıdır.
Kaynak: * Üstün Zekâlılar ve Üstün Yetenekliler, Anadolu Üniv. Yayınları
Yazar
Prof.Dr. Ayşegül ATAMAN
* Farklı Olduğumu Biliyorum