İlçe Tanıtım
ÜSKÜDAR
İlçeye adını, güneybatı kesimdeki eski iskele yerleşmesi verir. Günümüzde hemen hemen Selman Ağa, İnkılap, Gülfem Hatun ve Rumi Mehmet Paşa mahallelerini içine alan bu tarihsel yerleşmeye Üsküdar denir. Bazı kaynaklara göre, Moda Burnu'nda oturan Halkedonlular teknelerini MÖ 7. yy'da Üsküdar kıyısında bulunan tersanelerde inşa ediyorlardı.
İstanbul'un fethinden sonra, kent ile çevresinde yönetim ve yargı düzeninin kurulması sırasında iki büyük birim belirlendi. Sur içindeki kentsel alanı İstanbul Kadılığı temsil ediyordu. Sur dışında banliyö durumundaki Eyüp, Galata ve Üsküdar kadılıklarına ise Bilad-ı Selase deniyordu. Üsküdar kadısı, öbür kadılarla birlikte padişah ve sadrazama bağlıydı. Anadolukavağı, Gebze, Kartal, Pendik ve Şile'de Üsküdar kadısının birer naibi vardı. Beykoz Kazası da Üsküdar Kadılığı'na bağlıydı ama naibini arpalık olarak bu kazayı yöneten müneccimbaşı belirlerdi.
Kandıra ve Şile kazaları da 1581'de Üsküdar Kadılığı'na bağlandı. 1826'da İhtisab Nezareti, 1846'da da adı daha sonra Zaptiye Nezareti olarak değiştirilen Zaptiye Müşirliği kuruldu. 1867'de çıkarılan Vilayetler Nizamnamesi'ne göre İstanbul'da valilik kurulmamış, bu görev Zaptiye Müşirliği tarafından yürütülmüştür. Bu dönemde Dersaadet ve Bilad-ı Selase, Bab-ı Zaptiye'ya bağlı değildi. 1854'te şehremaneti kurulunca İhtisab Nezareti kaldırıldı ve 1877'de Beyoğlu, İzmit, Kaza-ı Erbaa'yla birlikte Üsküdar da mutasarrıflık yapıldı. Bu mutasarrıflıklar Zaptiye Nezareti'ne bağlıydı.
Üsküdar Mutasarrıflığı'nın Beykoz, Gebze, Kartal ve Şile kazaları vardı. 1918'de İstanbul Vilayeti'ne bağlı Beyoğlu ve Üsküdar mutasarrıflıkları, Cumhuriyet'in İlanı'ndan sonra 1924'te tüm sancaklar vilayet yapılınca ayrı birer vilayet (il) oldular. 1926'daki yönetsel düzenlemeler sırasında Üsküdar da kaza (ilçe) yapılarak İstanbul Vilayeti'ne bağlandı.
1877'de İstanbul Şehremaneti 20 belediye dairesine ayrıldı. Bunlardan 4'ü bugünkü ilçe sınırları içindeydi. Anadoluhisarı ve çevresine On Dördüncü Daire, Beylerbeyi ve çevresine On Beşinci Daire, Paşalimanı ve çevresine On Altıncı Daire, Üsküdar ve Doğancılar çevresine On Yedinci Daire adı verilmişti. 1913'te daireler kaldırıldı ve 9 şube kuruldu. Üsküdar uzun süre 1930'da adı değiştirilen İstanbul Belediyesi'nin şube müdürlüklerinden biriydi.
Eskiden doğuda Kartal İlçesi'ne komşu olacak kadar geniş bir alanı kaplayan Üsküdar İlçesi'nin görünümü, tüm ilde olduğu gibi 1950'lerden itibaren hızla değişmeye başladı. Ülkenin çeşitli yörelerinden İstanbul'a yönelen göçten Üsküdar İlçesi de payına düşeni aldı.
ÜSKÜDAR İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Adının, Yunanca Skutarion (Skytarion) ya da Latince Skutari'nin (Scutari) zamanla değişime uğramasıyla bugünkü halini aldığı sanılır. Semt MÖ 5. yy'da kıyıdaki yerleşim bölgesini surla çeviren Atinalılar döneminden ve hatta daha da önceden beri önemli bir ulaşım ve konaklama merkeziydi. Boğaz'ın iki yakası arasındaki ulaşımda tarih boyunca büyük önem taşıdı.
Bizantion ve Konstantinopolis'i ele geçirmek amacıyla değişik dönemlerde doğudan gelen farklı güçlerin düzenledikleri saldırılar sırasında hep askeri üs olarak kullanıldı. Ulaşım, konaklama, askeri üs olarak yararlanılmasının yanı sıra, ticari açıdan da büyük önem taşıyan Üsküdar, Konstantinopolis'in fethinden çok önce 1352'de Türklerin eline geçti. Orhan Gazi döneminden beri Osmanlıların denetiminde olan Üsküdar'a Türklerin geniş ölçüde yerleşmesi II. Mehmed (Fatih) dönemine rastlar.
EĞİTİM-SAĞLIK
İstanbul'daki başlıca eğitim ve kültür kurumlarından bir bölümü Üsküdar İlçesi sınırları içindedir. Eskiden Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane binası olan ve daha sonra Haydarpaşa Lisesi'ne hizmet veren tarihsel yapıda günümüzde Marmara Üniversitesi'nin bazı birimleri bulunmaktadır.
Bu üniversiteye ait hastane de Altunizade'dedir. Üsküdar'daki diğer yükseköğretim kurumları İstanbul Ticaret Üniversitesi ve Özyeğin Üniversitesi'dir. Kandilli Rasathanesi 1982'den beri Boğaziçi Üniversitesi'ne bağlıdır. Çamlıca Kız Lisesi, Kandilli Kız Lisesi, Kuleli Askeri Lisesi ve Üsküdar Amerikan Lisesi Üsküdar İlçesi'ndeki en eski eğitim kurumları arasında yer alır.
İlçe sınırları içinde 36 okul öncesi öğretim kurumu, 65'i resmi 22'si özel 87 ilköğretim okulu, 21'i özel, 29'u resmi toplam 50 ortaöğretim kurumu bulunmaktadır
Üsküdar ilçesi sınırları içinde bulunan devlet hastaneleri; Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahi Hastanesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Üsküdar Devlet Hastanesi, Validebağ Semt Polikliniği ve Üsküdar Semt Polikliniği, üniversite hastaneleri olarak da Başkent Üniversitesi İstanbul Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Marmara Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'dir. Ayrıca 10 tane özel hastane ve 24 sağlık ocağı bulunmaktadır.
EKONOMİ
Üsküdar İlçesi'nde egemen ekonomik etkinlik ticarettir. Küçük çaptaki ziraat alanları dahi yerleşim alanına dönüştüğü için tarımsal faaliyet yok denecek kadar azdır. Su ürünleri alanında da bir adet su ürünleri kooperatifi vardır. Tarımsal faaliyetler gibi sanayi tesisleri de yoktur.
Sayısı fazla olmayan küçük imalathaneler nüfusa göre kayda değer sayılmaz. Ancak Türkiye'nin önde gelen çok sayıda sınai ve ticari teşebbüsün yönetim merkezi ilçe sınırları içindedir. İlçede daha ziyade küçük esnaf ve sanatkâr ile emekli nüfus bulunmaktadır, faal nüfusun bir bölümü ilçe dışında çalışmaktadır. Haydarpaşa Limanı Üsküdar ile Kadıköy ilçe sınırının ortasındadır.
BAŞLICA SEMTLERİ
Haydarpaşa: Adını türbesi burada bulunan Haydar Baba isimli bir yeniçeriden geldiği sanılmaktadır. Kendisi de önemli bir merkez olan Haydarpaşa semtinin çevresinde, Anadolu yakasının en işlek noktaları yer almaktadır. Kuzeydoğusunda İstanbul'un Anadolu yakasındaki en büyük otobüs terminaline ev sahipliği yapan Üsküdar'ın Harem semti, doğusunda Acıbadem ve Koşuyolu, güneydoğusunda ise yakanın en büyük merkezlerinden Kadıköy vardır.
Çamlıca: İstanbul Anadolu Yakası Üsküdar ilçesi sınırlarında yer alan tepelik ve yeşil bir semttir. İstanbul’un ve Boğaziçi’nin en güzel manzaralarının görülebileceği çam korularını içeren Büyük Çamlıca Tepesi (Sefa Tepesi) (268), Küçük Çamlıca Tepesi (229) bu semte bulunur. Kısıklı, Emniyet, Küplüce, Ferah, Bulgurlu, Acıbadem Mahallelerinden oluşur. Bir çok eski Roman ve hikâyeye konu olmuştur. Recaizade Mahmut Ekrem'in Araba Sevdası isimli eseri (bugünkü Millet Parkı) ve Yakub Kadri Karaosmanoğlu'nun Nurbaba (Bugünkü Nurbaba Sokağı) isimli eseri burada geçmiştir.
Harem: İstanbul'un Üsküdar ilçesinde yer alan semtlerden biridir. Selimiye mahallesinin sahil kesimlerini kapsamaktadır. İstanbul Boğazı'nın güney girişinde deniz kıyısında yer alan bir semttir. Kadıköy Ve Üsküdar ilçe merkezleri arasında, Haydarpaşa Garı'na çok yakın bir konumda bulunan Harem, çok işlek ve hareketli bir merkez konumundadır.
İstanbul'da, Büyük İstanbul Otogarı'nın ardından şehirlerarası yolcu taşıyan otobüslerin kalktığı en büyük ikinci terminal Harem'de yer alır. Semtte ayrıca İDO tarafından işletilen ve Boğaz'ın ve karşı yakasındaki Sirkeci'ye ulaşan düzenli araba vapuru seferleri yapılmaktadır. Semtteki otogar bir bağlantı yoluyla D100 karayoluna bağlanmaktadır. Semtin komşuları batıda İstanbul Boğazı, doğuda Koşuyolu, güneyde Haydarpaşa ve kuzeyde Salacak'tır.
Salacak: İstanbul Anadolu Yakası Üsküdar ilçesi sınırlarında yer alan Şemsipaşa ile Harem arasında, Kızkulesi’nin karşısında bulunan kıyı ve arkasındaki tepenin bulunduğu semtin adıdır. Ayrıca Marmaray projesi çalışmalarının bir kısmı burada sürmektedir. Kızkulesi bu semtin kıyısında bulunmaktadır. Ayrıca Akşemsettin adına Fatih Sultan Mehmet'in yaptırdığı bir cami ve çeşme vardır.
DİĞER TARİHİ YAPILARI
|SELİMİYE KIŞLASI|
|III. AHMET ÇEŞMESİ||YENİ VALİDE SULTAN CAMİİ|
ÜSKÜDAR BELEDİYESİ
Adres:Mimar Sinan Mah. Hakimiyet-i Milliye Cad. No: 35 Üsküdar/İstanbul
Tel:0216 531 30 00
Fax:0216 531 32 25
ÜSKÜDAR KAYMAKAMLIĞI
Adres:Mimar Sinan Mahallesi Doktor Fahri Atabey Caddesi No: 21 Üsküdar / İstanbul
Tel:0216 201 20 21
Fax:0216 201 20 27
ÜSKÜDAR HARİTASI