Tiroid bezi hastalıkları nelerdir?
Tiroid bezi hastalıkları, tiroid bezi boyunda, trakenın önünde duran “H” harfi şeklinde bir iç salgı bezidir.
Tiroid bezinin fonksiyonları nelerdir?
Troid bezinde tiroksi (T4) ve triiyodotironin (T3) adında iki hormon salgılanır. Bu bezin hormon salgılaması, ön hipofiz bezinde salgılanan TSH’nin etkisiyle olur. Bu hormonlar, metabolizmayı hızlandırır ve oksijen tüketimini artırır. Kalbin çalışmasını, bağırsakların çalışmasını artırır. Vücut ısısının kontrol eder, eritrositlerin üretimini etkiler. Sinir sistemini uyarırlar. Bu hormonların üretiminde kullanılan bir element olan iyoda gereksinim vardır. İyot besinlerle alınır, troid bezinde depo edilir. Erişkinlerde günlük iyot gereksinimi 50 mikrogramdır.
Kanda T3 ve T4 oranı düştüğünde, hipotalamusta tireotropin releasing hormonu salgılanır. TRH ön hipofizi uyarıp TSH salgılanmasına neden olur. TSH, troid hormonun salgılanmasında reaksiyonları hızlandırır. Bu durumun tersi de olur. Serumda T3/T4 oranı 1/20’dir. Bu oranı vücut mekanizması normal düzeyde tutar. Buna ötiroid denir.
Troid hastalığı, ya troid bezinin büyümesinden, ya da hormon yapısındaki bozukluklarından kaynaklanır. Troid hastalıkları aşağıdaki gibi gruplandırılır;
- Troid büyümeleri (Basit guatr, tiroid tümörler)
- Troid hormonunun yapımındaki bozukluklar, troid hormonun az yapılması hipotroidizm ve troid hormonun fazla yapılması hipertiroidizm olarak isimlendirirler.
Troid bezi hastalıkları hipertroidi, hipotroidi ve basit guatrdır.
Tiroid Bezi Hastalıkları;
Hipertiroidi Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Troid bezinin aşırı hormon salgılanmasına hipertiroidi denir. Daha çok kadınlarda görülür.
Belirtiler;
Böyle kişiler huzursuz ve acelecidirler. Metabolizmaları hızlanmıştır. Çabuk sinirlenirler. Yorgunluktan, iştahı iyi olduğu halde zayıflamaktan, çarpıntıdan yakınırlar. Sıcağa dayanamazlar, aşırı terlerler, kışın bile ince giyinirler. Ellerini uzattığı zaman ellerinin titrediği fark edilir. Avuç içleri nemlidir. Hastaların çoğunda guatr vardır. Bazı hastalarda guatr ve hipertroidinin belirtilerine ek olarak göz kapaklarının geriye çekilmesi, gözlerin ileri doğru fırlaması görülür. Hasta sanki korkmuş ya da şaşırmış gibi bakar.
Hipertroidinin en belirgin özelliği taşikardidir (Kalp Çarpıntısı). İleri seviye taşikardiler gözleme alınmaz ise bazı ritim bozukluklarına neden olur.
Tirotoksik kriz;
Bu acil tıbbi durum, ateş, taşikardi, ajitasyon (duygu bozukluğu) ve hatta kişilik bozukluklarına sebep olur. Derhal tıbbi bakım gerekir.
Hipotroidi Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Troid bezinin az çalışması sonucu kanda tiroid hormonu düzeyinin azalmasına hipotiroidi denir. Troid hormonu eksikliği doğuştan olursa, zeka ve gelişme geriliği ortaya çıkar. Sonradan ortaya çıkarsa tirodektomi, aşırı hipertroidi tedavisi, radyoaktif iyot, bölgesel radyoterapi, troid iltihapları, hipotroidiye yol açar. Erişkinlerde troid hormonlarının salgılanmasındaki eksikliğinde miksödem gelişir. En sık 60 yaş civarında görülmektedir. Kadınlarda daha sık görülür. Miksodem kalbi etkiler.
Belirtiler;
Hipotroidi, fiziki gelişmede eksiklik ve mental gelişmede gerilik görülür. Hastanın hareketleri ve konuşması yavaşlar. Sesi kalınlaşır. Unutkanlıktan, saçlarının ve kaşlarının dökülmesinden, kabızlıktan devamlı uyuklamaktan ve üşümekten yakınır. Derinin elastikiyeti kaybolup kuru ve kalın hal almıştır. Deri adeta parşömen kağıdını andırır. Göz kapakları şişmiştir. Genel vücut şişkinliği vardır, fakat bu ödem serttir. Bradikardi (Kalbin az atması) ve anemi (Kansızlık) vardır. Kanda troid hormonları, proteine bağlı iyot düzeyi azalmıştır. Bazal metabolizma yavaşlamıştır.
Basit Guatr Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Troid bezinin büyümesine guatr denir. En önemli nedeni tuz ve suda iyot eksikliğidir. Kanser nedeniyle büyüyebilir. Kanda troid hormonunun azlığı, hipofizden TSH salgılanmasını uyarır. Fazla salınan TSH troidi uyarır, onu daha fazla hormon yapmaya zorlar. Buna ayak uydurabilmek için troid giderek büyür. Böylece kanda troid hormonu normal düzeylerde tutulurken, troid bezi büyür.
Nedenleri; Genetik defektlerin neden olduğu iyot metabolizması bozukluğu, guatrojen ilaçların alınması.
Belirtiler;
Basit guatr genellikle çocukluk yaşında başlar. Özellikle kızlarda ergenlik çağında görülür. Boyundaki şişlik dışında herhangi bir yakınmaya yok açmaz. Ancak larenks ve trake’ye olan basınç nedeniyle solunum güçlüğü ve kronik öksürük oluşur. Sinirlere basınç yapabilir. Büyümüş troid bezi yutkunmayla hareket ettiği için boyundaki diğer şişkinliklerden ayırt edilir. Hasta, yutkunmada güçlük çekebilir.
Karaciğer hastalıkları hakkında yazımızı okuyun.