Dame Anita Roddick Hakkında
Doğum Tarihi: 23 Ekim 1942
Ölüm Tarihi: 10 Eylül 2007
Evli olduğu kişi: T. Gordon Roddick, 1979
Çocukları: Justine, 1969, Samantha 1971
Torunları: Maiya Hopi, 1994, Atticus-Finch 1998, Osha Sophie Bluebbe 1998
Eğitim: Maude Allen Modern Kız Ortaokulu, Littlehampton; Newton Park Yüksek Öğrenim Koleji, Bath
Kariyer 1962-76
- Uluslararası Herald Tribune Kütüphanesi, Paris
- İngilizce ve Tarih Öğretmeni, İngiltere
- Birleşmiş Milletler'in Cenevre'de yer alan merkezinde bulunan Uluslararası Çalışma Örgütü Kadın Hakları Departmanı
- Littlehampton'da bulunan restoran ve otelin sahibi ve işletmecisi
- 26 Mart 1976 tarihinde, Brighton, Batı Sussex, İngiltere'de The Body Shop mağazasını açmıştır.
Mütevelli/Heyet Üyesi
- 1984 yılından itibaren The Body Shop Uluslararası Plc
- 1989 yılından itibaren The Body Shop Vakfı
- 1994 yılından itibaren Mother Jones’ Dergisi- Ulusal Kalkınma Vakfı, AB
- 1996-1997 İnsan Hakları İzleme Örgütü, ABD
- 1999 yılından itibaren The Ruckus Society, ABD
- 2003 yılından itibaren Nükleer Çağ Barış Vakfı, ABD
Yönetici
- 1991 yılından itibaren Schumacher Koleji İnsan Ölçeği Eğitimi
- 1994 yılından itibaren Yaratılış Maneviyat Birliği
- 1996 yılından itibaren Beden ve Ruh (HIV ve AIDS hastalığını taşıyan kadınlar ve aileleri)
- 1998 yılından itibaren EMMA (Etnik Azınlık Medya Ödülleri)
- 2002 yılından itibaren Findhorn Vakfı Koleji
- 2002 yılından itibaren My Acre of Africa (Afrika’daki Arazim), Güney Afrika
- 2004 yılından itibaren The Forgiveness Project (Affetme Projesi)
- 2007 yılından itibaren The Hepatitis C Trust
- 2007 yılından itibaren Emmaus Hampshire
Aldığı Seçkin Ödüller
- 1984 Veuve Clicquot Yılın İş Kadın
- 1988 İKON – İngiliz Kraliyet Onur Nişanı
- 1988 İngiliz Birliği Endüstri Editörleri, Yılın İletişimcisi
- 1991 Dünya Kalkınma Eğitim Merkezi tarafından verilen Dünya Vizyonu Ödülü, ABD
- 1991 The Financial Evening Öne Çıkan Girişimci Ödülü
- 1992 Ulusal İş Yeri Sahibi İş Kadınları (ABD) Yılın İş Kadını Ödülü
- 1993 Banksia Vakfı Avustralya Çevre Ödülü
- 1993 Meksika Çevre Sorunlarını Çözen Kişi Ödülü
- 1993 Ulusal Audubon Derneği Madalyası, ABD
- 1994 Botwinick İş Ahlakı Ödülü, ABD
- 1994 Michigan Üniversitesi Yıllık İş Liderliği Ödülü, ABD
- 1994 Daily Express/Moet & Chandon İş Ödülü
- 1995 Kadınların İş Kalkınma Merkezi, İlk Yıllık Kadın Gücü Ödülü, ABD
- 1996 Kadın Merkezi Liderliği Ödülü, ABD
- 1996 Gleitsman Vakfı Başarı Ödülü, ABD
- 1996 Bağış Toplama Vakfı Yöneticileri Enstitüsü (Birleşik Krallık), Yılın Hayırseveri Ödülü
- 1997 Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Onur Sahibi
- 1998 Pazarlama Perakende Tasarımı Ödülü
- 1999 İngiliz Çevre ve Medya Ödülü
- 1999 Ogoni Gözyaşları’nı Silen Lider Ödülü, Ogoni Halkı’nın Hayatta Kalma Hareketi, Nijerya
- 2001 Uluslararası Barış Duacısı Günü Örgütü’nün Barış Kadını
- 2003 DBE (Britanya İmparatorluğu Baş Damı)
Hayat Hikayesi
Anita, 1942 yılında bir İngiliz sahil kasabası olan Littlehampton’da, İtalyan göçmeni bir çiftin çocuğu olarak dünyaya geldi. Daha on yaşındayken, Nazi Soykırımı hakkında okuduğu bir kitaptan etkilenerek, haksızlıklara karşı mücadele etme isteği duymaya başladı. Öğretmenlik eğitimi almış olsa da, İsrail’de yakalamış olduğu bir iş fırsatı, dünya genelini kapsayan, bir iş seyahati haline dönüştü. Bir müddet sonra, İngiltere’ye döndüğünde annesi onu Gordon Roddick isminde bir genç İskoçyalıyla tanıştırdı. Birbirlerini görür görmez, birbirlerine tutuldular. Birlikte, Littlehampton’da ilk restoranlarını, ve sonrasında ise otellerini açtılar. 1970 yılında evlendiler ve akabinde iki çocuk sahibi oldular.
Gordon Amerika’nın bir ucundan diğer ucuna seyahat ederken, Anita sadece kendisi ve iki kızı için geçim kaynağı yaratmak amacıyla 26 Mart 1976 tarihinde, The Body Shop markasını kurdu. Herhangi bir eğitimi ya da deneyimi yoktu ve iş zekası söz konusu olduğunda aklına gelen tek şey Gordon’un haftalık 300 poundluk satış yapmasına ilişkin nasihatiydi. Anita girişimciliği, bir nevi hayatta kalma aracı olarak görmüş ve bu özelliğin yaratıcılığı beslediğine gerçekten inanmıştır. İlk mağazasını açtığında edindiği tecrübe işin ticari bilimden farklı olarak, bütünüyle alışverişten ibaret olduğudur yani satın alma ve satma, ayrıca insanların ödeme yapmayı gözden çıkarmasına meydan verecek şekilde ürün üretmek ve hizmet sunmak olduğudur. 30 yılı aşkın süredir, 60 farklı pazarda, 2500’den fazla mağazaya sahip The Body Shop, Anita’nın iş konusunda sıkı sıkıya bağlı kaldığı prensiplerinin bir kanıtıdır. Buna karşın kendisi her zaman, bu noktaya nasıl geldiğine dair hiçbir fikri olmadığını iddia etmiştir!
The Body Shop’ın kurulmasına ilham veren tek şey sadece bir maddi ihtiyaç değildi. Yapmış olduğu ilk geziler, onu deneyim konusunda zenginleştirmiştir. Sanayi öncesi toplumlarla, çiftçilik ve balıkçılık yapan bölge halklarıyla vakit geçirmiş, dünyanın birçok yerinden kadınlara ait vücut bakım ritüelleriyle tanışmıştır. Ayrıca, annesinin savaş yıllarında gösterdiği tutumluluk, onun tüketim alışkanlıklarını da sorgulamasına sebep olmuştur. Yeniden doldurmak varken, boş bir kabı neden atasın ki? Ve ayrıca neden kullanacağından fazla şey alasın? İkinci Dünya Savaşı yıllarında annesinin davranmış olduğu gibi davranmaktaydı. The Body Shop markası ile birlikte elinden geldiğince her şeyi yeniden kullanmış, yeniden doldurmuş ve geri dönüşümünü sağlamıştır. The Body Shop’ın çevre eylemciliği ve aktivist yanı bu düşüncelerden doğmuştur.
Başarının iyi bir fikirden fazlası olduğunun farkındaydı. Zamanlama da önemli bir rol oynamaktaydı. The Body Shop, tam Avrupa ‘çevreciliği’ benimsediği noktada ortaya çıkmıştı. The Body Shop her zaman için yeşil rengiyle tanınmıştır, nitekim ilk mağazasındaki rutubetli ve küflü duvarları kapatabilen tek renk yeşildi. Altı ay içinde, Gordon’ın İngiltere’den döndüğü sırada ikinci dükkanını açtı. Gordon The Body Shop’un dünya genelinde yayılmasına vesile olan distribütörlük fikrini ortaya koydu. Şirket 1984’te halka açıldı. Farklı dallarda pek çok ödüle layık görüldü, ve Anita da o meşhur cümlesinde ifade ettiği üzere; bu ödüllerden bazılarını anlamıştır, bazılarını anlamamıştır, ve sadece birkaçını hakkettiğini düşünmektedir.
Anita ticaretin, faydalı olma gücüne sahip olduğuna inanmıştır. Bu nedenle The Body Shop, ‘İşimizi, toplumsal ve çevresel değişimlerin takibine adamak” ibaresini içeren manifestosuyla açılmıştır. Mağazalar ve ürünler, insan hakları ve çevre meselelerinin duyurulmasına yardımcı olmak amaçlı kullanılmaktadır.
Anita 1993 yılında, Nijeryalı Ogoni halkıyla tanışmıştır. Petrol araştırması ve üretimi aracılığıyla topraklarını tahrip eden, çok uluslu dev bir petrol şirketi olan Shell’e karşı adalet ve tazminat arayışı içerisindeydiler. Sivil toplum örgütleriyle çalışarak, kampanyalarını uluslararası çapta büyük yankı uyandıran bir davaya dönüştürdüler. Ne yazık ki, Ogoni’nin kilit ismi olan sözcüsü Ken Saro-Wiwa ve onunla birlikte diğer sekiz Ogonili, 1995 yılında Nijerya Hükümeti tarafından idam edildi. Buna karşılık kampanya devam etmiştir ve nihayetinde tutuklu diğer 19 Ogonili serbest bırakılmıştır. Bir yıl sonra, ‘kendi işlerinde daha geniş bir gruptan oluşan paydaşların çıkarlarını kabul ettiklerini bildiren, kendilerine ait ‘Kazançlar ve İlkeler’ başlıklı bir reklam kampanyası başlatmışlardır. Anita, The Body Shop’un, Shell’i tüzel bir kişi olmanın ne demek olduğunu düşündürme konusunda pay sahibi olduğu fikrini her zaman sevmiştir.
2001 yılının Eylül ayında Anita, uluslararası bir kampanya ile, fosil yakıt kullanımı ve küresel ısınma arasındaki ilişkiye ve rüzgar ile güneş gibi yenilenebilir yakıtları kullanmayı içeren, mevcut alternatiflere ilişkin farkındalık yaratma amaçlı, içerisinde The Body Shop, Greenpeace ve binlerce başka örgüt ve bireysel tüketicinin olduğu bir işbirliğine girişmiştir.
İş ile bireysel çıkarların doğal olarak buluştuğu kilit bölge Yerel Ticaret’tir. Kozmetik endüstrisinde, adil ticaret öncüsü olan The Body Shop, doğal içerikler ve aksesuarlar karşılığında, topluluklarla doğrudan ilişki geliştiren ilk kozmetik şirketidir. Yirmi yıl önce başlatmış olan programı Anita ilk olarak “Ticaret Yap – Yardım Etme” ("Trade - Not Aid") başlığı altında yönetmiştir. Hindistan’daki bir tedarikçiyle başlayan Yerel Adil Ticaret programlarımız şu anda, Brezilya’dan Zambiya’da dek, 20’den fazla ülkede faaliyet göstermekte ve dünya çapında 15.000’den fazla insana ana gelir kaynağı sağlamaktadır. Anita, The Body Shop’la olan ticari ilişkilerin çiftçileri mali açıdan zengin etmeyeceğinin, bununla birlikte onların seçtiği hayat tarzını sürdürmelerini sağlayacağını ve bu işbirliği aracılığıyla kendi otonomilerini kazanacaklarının farkındaydı.
Yerel Adil Ticaret tedarikçilerine verilecek en güzel örneklerden birisi, Anita ve The Body Shop Vakfı’nın, Shea yağının çıkarımı için öğütme değirmeni ve ceviz kırma malzemesi sağlayarak yardımda bulundukları Gana’da yer alan Tungteiya yerel tedarikçisidir. Bu ticaret sayesinde Tamale bölgesi kadınları ilk defa düzenli ve güvenilir bir gelir kazanmaya, okul ve tıbbi masraflarını karşılamaya ve kendi evlerini inşa edip geliştirmeye başlamışlardır. Yerel Adil Ticaret sonucu elde edilen gelir ile aynı zamanda 10 okul inşaa edilmiş, okul malzemeleri ve öğretmen giderleri karşılanmış buna ek olarak artık bölge, sağlanan alt yapı ile çeşme suyu ve tuvaletlerden daha çok ve daha kolay yararlanmaktadır. Nüfusun %43’ünün Dünya Bankası’nın belirlediği yoksulluk sınırının altında yaşadığı ve istihdam olanaklarının sınırlı olduğu bir ülkede, Tungteiya Shea Yağı Birliği’nin hikayesi, ilham vericidir.
The Body Shop ve Anita, her zaman için insanların aklında birbirleriyle özdeşleştirilmiştir. Aşıladığı bu ilham karşısında, The Body Shop binlerce insanın tek bir hedefe yönelik çalıştığı ve ortak değerleri paylaştığı küresel çapta yürütülen bir operasyon halini almıştır. Ona kampanya ve ticareti birlikte yapabilme gücünü veren şey bu olmuştur, iş dünyasının takip ettiği ana akımdan daima farklı bir rotada yoluna devam etmiştir.
Anita son birkaç yılının, hayatının en heyecan verici dönemi olduğunu savunmuştur. İnsanın yaşlanmasıyla, büyük değişimlere açık olmasının doğru orantılı olduğunda inanmıştır. Dorothy Sayers’a ait şu sözü çok sevmiştir : “Yaşı kemale ermekte olan bir kadının önünde dünyevi hiçbir güç duramaz.” 1999 yılının Kasım ayında, Dünya Ticaret Örgütü’ne karşı konuşma yapmak amacıyla Seattle’a uçmuş ve ‘Seattle Savaşı’ na tanıklık etmiştir.
2000 yılında otobiyografisi olan “Business as Unusual” (Sıradışı Bir İş) kitabını yayınlamış ve 2001 yılında, küreselleşme mitlerine ve Dünya Ticaret Örgütü’ne meydan okuyan düşündürücü yazılardan bir derleme olan “Take it Personally” (Üstüne Alın) başlıklı kitabın editörlüğünü yapmıştır.
Bu çabaların heyecanı ve başarısı Anita Roddick Yayınları olarak kendi küçük aktivist iletişim merkezini başlatmasına olanak sunmuştur. Ilk iki kitabı 2003 yılında: 'Brave Hearts, Rebel Spirits: A Spiritual Activist's Handbook' ve 'A Revolution in Kindness' olarak yayınlanmıştır. 2004 yılında 'Troubled Water: Saints, Sinners, Truths & Lies about the Global Water Crisis' and 'Numbers' yayınlanmıştır. 2005 yılında editlenmiştir ve “Business as Unusual” otobiyografisi yeniden yayınlanmıştır.
2001 yılında kendi internet sitesi www.AnitaRoddick.com’u ve aktivist portalı www.TakeItPersonally.org sitesini kurmuştur.
Şüphesiz en büyük tutkusu desteklediği kampanyalardı – Angola Üçlüsü olarak anılan Amerikan politik tutuklularını serbest bırakmak kampanya yapan bir grup insan hakları aktivistine katılmıştı. Bu üç adam 1970li yıllarda siyahların politik haklarını savunan aktivistlerdi. Yaklaşık 35 sene Angola hapishanesinde hücre hapsi yatmışlardı.
2007 yılında Anita Hepatit C olduğunu açıklamıştır. 1971 yılında yapılan bir kan transferinden bu hastalığı kapmıştır ancak bunu 2004’e kadar anlamamıştır. Hepatit C Vakfi ile çalışmaya başlamış ve yöneticisi olmuştur. Hastalığa olan farkındalığı arttırmış ve hükümetin daha fazla aksiyon almasına öncülük etmiştir. Anita’nın stili, kişisel deneyimleri insanları önemli konularda bilinçlendirmeye ve davranış ve politikalarda değişikliklere yönlendirmiştir.
Dame Anita Roddick 10 Eylül 2007 yılında ölmüştür. Dünyanın dört bir yanından sevgi ve taziye mesajları yağmıştır. Dönemin başbakanı Gordon Brown Anita hakkında “Daha moda olmadan önce çevre konuları için kampanyalar başlattı ve milyonları etkiledi. Sürdürülebilir ürünleri tüketici pazarına sundu. Bu ülkenin en başarılı iş kadınlarından biri olarak, ilham alınan bir kadındı.” demiştir.
Anita ile pek çok kampanyada birlikte çalışmış olan Greenpeace Başkanı John Sauven ise şöyle demiştir: “Etrafındakilere inanılmaz bir ilham kaynağı olmuştur. Işler nasıl farklı bir şekilde yapılır konusunda kendi döneminin lideriydi. Gerçek bir öncüydü.”
Gana’daki Yerel Adil Ticaret kakao yağı tedarikçileri şunları söylemiştir: “Bize bu derece ilham verici birisini yolladığı için Tanrı’ya minnettarız; zarar görmeye açık ve temel sosyal olanakları kıt olana karşı duyduğu sevgi akıllarımızda sonsuza dek yaşamaya devam edecektir. Anita, Kuapa Kokoo ailesi, şefleri ve halkı tarafından, The Body Shop’la birlikte Bayerebon topluluğunda kurmuş olduğu Okul Grubuyla anılacaktır. Ekmiş olduğu tohumlar, başarı ve aydınlanmanın meyvelerini vermeye devam edecektir.”