İsrail’in sürpriz konuğu: Saddam Hafter
Aralık ayı sonlarında yapılacak olan Libya cumhurbaşkanlığı seçimleri ile Saddam Haftar, gizli bir toplantı için geçen hafta Tel Aviv'e indi. İsrail'in Libya ile normalleşmesi ufukta olabilir mi?
İsrail'in en çok okunan gazetesi Haaretz’in yazarı Yossi Melman, “Libyalı Güçlü Adam Haftar'ın Oğlu İsrail'i Ziyaret Ederek Askeri Yardım İçin Diplomatik Bağlar Aradı” başlıklı yazısıyla konuyu ele aldı.
İşte o yazı…
Geçen Pazartesi, özel bir jet - Fransız üretimi Dassault Falcon, P4-RMA tescilli - Dubai'den havalandı ve Ben-Gurion Havalimanı'na indi. Uçak yaklaşık 90 dakika yerde kaldı ve ardından Libya'daki son varış noktasına devam etti. Jet, Libyalı savaş ağası General Khalifa Haftar'a ait ve ailesini ve yardımcılarını uçurmak için kullanılıyor.
Baba Khalifa Haftar
Uçakta generalin oğlu Saddam Haftar da vardı. İsrail'den askeri ve diplomatik yardım isteyen baba oğul, 24 Aralık'ta yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Libya'da kurulacak ulusal birlik ve uzlaşma hükümetine başkanlık etmeleri halinde, Kudüs'le diplomatik ilişkiler kuracaklarına dair söz veriyor.
Saddam Haftar'a ayrıca PR şirketleri ve Fransa ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden stratejik danışmanlar da yardım ediyor. Doğrulanmayan haberlere göre, Haftar ailesini temsil eden çalışanlar, bazı İsrailliler de dahil olmak üzere BAE'de kayıtlı bir firmada çalışıyor.
General Khalifa Haftar, Libya'daki en güçlü ve en etkili adam olarak kabul ediliyor. Yakın zamana kadar, merkezi ülkenin doğusundaki Bingazi'de bulunan ve ülkenin en büyük ve en önemli askeri gücüne sahip isyancı hükümetin başındaydı.
Saddam Haftar, 77 yaşındaki generalin sağlığı kırılgan olan babasının sağ kolu olarak kabul ediliyor. Üç yıl önce General Haftar, hayati tehlike arz eden bir durumla Paris'teki bir askeri hastaneye kaldırıldı. Saddam'ı subay yaptı ve ordusunda tugay komutanı olarak atadı ve o zamandan beri ona artan bir yetki verdi.
Saddam Haftar'ın Ben-Gurion Havalimanı'ndaki kısa kalışı sırasında kiminle tanıştığı belli değil. Ancak geçmişte, Hafter Sr.'nin İsrail ile, özellikle de temsilcilerinin kendisiyle birkaç kez görüştüğü MOSSAD'ın Tevel departmanı aracılığıyla gizli temaslarda bulunduğu bildirilmişti.
Tevel, İsrail'in denizaşırı ülkelerdeki istihbarat muadilleriyle, devlet dışı kuruluşlarla ve İsrail ile resmi diplomatik ilişkisi olmayan hükümetlerle gizli ilişkileri sürdürmekten sorumludur. Bugüne kadar 200'e yakın kuruluşla temas kurdu.
İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi temsilcileri birkaç yıldır Libya temsilcileriyle temas halinde. Bunlar, Arap ülkeleriyle bağları sürdürmek için sadece R. olarak bilinen eski bir Shin Bet ajanını atayan konseyin o zamanki başkanı Meir Ben-Shabbat altında başladı. Kod adı “Maoz” olan R.'nin gerçek adının Shin Bet Güvenlik Hizmeti Yasası kapsamında yayınlanmasına izin verilmiyor. Zamanın MOSSAD şefi Yossi Cohen ile güçler ayrılığı konusunda sık sık çatışan R., geçen Ocak ayında emekliye ayrıldı.
KADDAFİ'YE İSYAN ETTİ
Başbakan Naftali Bennett'in Dr. Eyal Hülata'yı Ulusal Güvenlik Konseyi başkanlığına atamasının ardından, Libya “dosyası”, örgütün güney bölgesindeki Gazze birimine komuta eden eski bir Shin Bet yetkilisi olan Nimrod Gez tarafından ele alındı. Gez, Milli Güvenlik Kurulu'nda Ortadoğu, Afrika ve buradaki diplomatik ilişkileri kapsayan şubenin başkanı olarak görev yapıyor.
Saddam Haftar'ın geçen haftaki ziyaretinin nedeni, önümüzdeki ay yapılacak Libya seçimleriyle bağlantılıydı. Seçimlerin amacı aynı zamanda Albay Muammer Kaddafi rejiminin düşüşünden bu yana yaklaşık on yıldır devam eden iç savaşta yer alan savaşan grupları ve aşiretleri bir araya getirecek bir uzlaşma hükümeti kurmak.
Khalifa Haftar, Eylül 1969'da Kral İdris rejimini deviren ve Libya'yı cumhuriyet yapan Kaddafi liderliğindeki bir grup genç subay arasındaydı. 1973'teki Yom Kippur Savaşı sırasında Haftar, Mısırlılara İsrail'e karşı savaşta yardım eden küçük bir seferi kuvvetine başkanlık etti.
Kaddafi daha sonra Haftar'a albay rütbesini verdi ve 1987'de onu komşu Çad'ın bazı bölgelerini fethetmek isteyen Libya seferi kuvvetine komuta etmesi için gönderdi. Libya ordusunun Çad askerlerine karşı hardal gazı kullandığının öne sürüldüğü askeri harekât ise tamamen başarısız oldu ve Hafter esir alındı.
Hapsedildiği sırada ve Kaddafi onu inkar ettikten sonra Haftar ve CIA destekli birkaç yüz askeri Kaddafi'ye isyan etti ve Libya'ya geri dönmedi. Haftar ve askerleri Amerika Birleşik Devletleri'ne sığındı ve oradan CIA desteği ve mali yardımla Kaddafi'yi devirmek için birkaç başarısız girişimde bulunuldu.
GİZLİCE DESTEKLENİYOR
Haftar ve ailesine ABD vatandaşlığı verildi ve Langley'deki CIA karargahından çok uzakta olmayan Virginia'da yaşadılar. 2011 yılında Kaddafi'nin ölümüyle sonuçlanan ayaklanmanın ardından Haftar Libya'ya döndü ve ülkeyi yönetmek için başarısız girişimlerde bulundu. O zamandan beri çeşitli aralarla bir iç savaş sürüyor. Birbirleriyle savaşan ve insan, uyuşturucu ve emtia ticareti yapan cihatçı gruplar da dahil olmak üzere silahlı milisler kuruldu.
İç savaş, küresel ve bölgesel güçleri kendine çektikten sonra uluslararası boyuta ulaştı. Libya'da iki rakip hükümet faaliyet gösteriyor. Biri Trablus'ta ve Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve bugün Başkan Joe Biden yönetiminde Amerika Birleşik Devletleri tarafından tanınıyor. Kendisini bölgesel ve Akdenizli bir güç olarak gören Türkiye, Hafter'in ordusuna saldıran drone filolarıyla Libya'da büyük bir üs kurdu.
Hafter liderliğindeki diğer hükümet Bingazi ve Tobruk'ta, Mısır, Ürdün, BAE, Rusya ve gizlice yine Fransa'dan oluşan tuhaf bir koalisyon tarafından destekleniyor.
Tüm bu ülkelerin istihbarat ajanları Libya'da gizlice faaliyet göstermekte ve Hafter ailesinin tüm ülkeyi ele geçirme çabalarına yardımcı olmaktadır. BAE, Haftar'ın ordusu için gerekli olan insansız hava araçları da dahil olmak üzere silah teslimatlarını finanse ediyor. Libya ile uzun bir sınırı paylaşan ve cihatçıların kendi topraklarına girmesinden korkan Mısır, Hafter'e de silah sağlıyor.
Haftar'a ayrıca “Wagner Grubu” olarak bilinen milislerin üyeleri olan Rus paralı askerleri de yardım ediyor. Bu teoride özel bir güvenlik firmasıdır, ancak gerçekte Başkan Vladimir Putin'in emriyle faaliyet gösteren Rus istihbaratına ve Rus ordusuna yardımcıdır. Wagner Grubu ayrıca Suriye'deki Kremlin'den ve çeşitli Afrika ülkelerinden sipariş alıyor.
İSRAİL BAĞLANTISI
İsrail, Akdeniz'deki jeostratejik konumu ve Mısır sınırına yakınlığı nedeniyle ve ayrıca İsrail'deki geniş Libya Yahudileri topluluğu ve bunların İtalya'ya göç eden Libya Yahudileri üzerindeki etkisi nedeniyle Libya'ya her zaman ilgi duymuştur.
Kaddafi'nin iktidara gelmesinden sonra İsrail, para, silah ve eğitim verdiği Filistinli gruplara verdiği destek nedeniyle Libya ile daha fazla ilgilenmeye başladı. Kaddafi'nin kimyasal, biyolojik ve nükleer silahları güvence altına alma girişimleri, ülkeye MOSSAD ajanları yerleştiren, Flotilla 13 ve Sayeret Matkal seçkin birimleri gibi komando kuvvetleri çıkaran ve askeri istihbaratın teknolojik önlemlerini kullanan İsrail istihbaratının da dikkatini çekti.
Aynı zamanda İsrailli temsilciler de Kaddafi rejimiyle diplomatik ve insani nitelikte temaslarda bulundular. Bu temaslar, Kaddafi'nin oğullarından biri olan Seyfülislam tarafından Libya kökenli Yahudi işadamları aracılığıyla yürütüldü. Bunlardan biri, operasyonları Kanada merkezli olan Walter Arbib.
Haaretz'in on yıl önce bildirdiği gibi, Arbib, casusluk şüphesiyle Libya'da tutuklanan İsrailli fotoğrafçı ve Tunus asıllı sanatçı Rafael Haddad'ın 2010 yılında serbest bırakılmasına yardım eden ana aracıydı.
Aynı yıl, İsrail Dışişleri Bakanlığı'nın talebi üzerine Arbib, Kaddafi'nin oğlunu Gazze'ye insani yardım içeren bir gemi gönderme niyetinden vazgeçmeye ikna etti. Karşılığında geminin Sina'daki El-Arish'e yanaşması ve yükünün Refah kapısından Gazze'ye gönderilmesi kararlaştırıldı.
Anlaşmanın bir parçası olarak Libya, Gazze'de düzinelerce prefabrik bina inşa etti ve İsrail çok sayıda Filistinli mahkumu serbest bıraktı.
Babasının düşüşünden sonra, yargılanan ve hapsedilen Seyfülislam, Libyalı Yahudi işadamlarından bazıları da dahil olmak üzere savunucuları ve lobicileri askere almaya çalıştı.
Kız kardeşi Aisha, kulağa tuhaf gelen bir teklifte daha da ileri gitti: Cezayir'e kaçtıktan sonra, Avrupa'da daha önce kendisi ve ailesiyle iş yapan yakınlarından İsrail'de sığınma alma olasılığını araştırmalarını istedi. Muammer Kaddafi'nin annesinin aslında Yahudi olduğu ve İslam'a geçtiğine dair yıllardır yaygın olan söylentiler nedeniyle, Dönüş Yasası uyarınca İsrail'de yaşayıp yaşayamayacağını kontrol etmeye çalışan Kudüs'ten bir İsrailli avukat bile tuttu.
Son yıllarda çocuklarıyla birlikte Umman'da yaşayan Aisha, İsrailli bir tanıdığına “yaldızlı bir kafeste” yaşadığı için hüsrana uğradığından şikayet etti.
Kaddafi'nin ölümünün ardından, Libya'nın silah depoları yağmalandı ve çok sayıda ekipman kara yoluyla Mısır ve Sina üzerinden Gazze'deki Hamas'a ve deniz yoluyla Lübnan'daki Hizbullah'a ulaştı. Bu delikleri kapatmak için ve Mısır istihbaratının teşvikiyle MOSSAD ve Shin Bet, sevkiyatları durdurmak için General Haftar ile görüştü. Çeşitli raporlara göre, İsrail o dönemde generalin yanında yer aldı. Ancak belirli bir noktada, tüm yumurtalarını aynı sepete koymamak için MOSSAD, her iki Libya hükümetiyle de temas kurmaya karar verdi. Bu bağların günümüze kadar devam ettiği varsayılabilir.
Son haftalarda ve seçim hazırlıklarının bir parçası olarak, Başbakan Abdul Hamid Muhammed Dbeibah (Trablus hükümetinde), General Haftar ve oğlu Saddam ile temas halindeydi. BAE istihbaratının teşvikiyle ulusal birlik ve uzlaşma hükümeti kurmaya çalışıyorlar. ABD ve AB de bunu arıyor ve İsrail de Libya ile diplomatik ilişkiler hedefini ilerletmesine yardımcı olabilecek fikri destekliyor.
General Hafter yeni hükümeti yönetmek isteyecektir. Ancak 2017'de hapisten çıkan ve bu fikirle oynayan Seyfülislam Seyfülislam gibi bunu yapma şansının da zayıf olduğunu biliyor. İkincisinin, Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından savaş suçlarından arandığı için bunu yaptığı bildiriliyor. Bu arada, General Hafter aleyhine savaş suçları, insan hakları ihlalleri ve işkence nedeniyle ABD federal mahkemelerinde hukuk davaları açıldı.
Buna karşılık, birçok Libya lideri gibi yolsuzlukla lekelenmiş ve gösterişli bir yaşam tarzına sahip olmasına rağmen, Saddam Haftar'ın şansı babasınınkinden daha iyi. Bir yıl önceki düğününde konuklarına 10 milyon dolarlık hediyeler dağıttı. Davetliler arasında onun ve kabilesinin övgülerini söyleyen 40 şairin yer aldığı bildirildi.
Saddam Haftar birlik hükümetinde kilit bir rol oynarsa (böyle bir hükümet gerçekten kurulursa), Libya'nın Mısır, BAE ve Biden yönetiminin teşvikiyle İsrail ile diplomatik ilişkiler kurma şansı artacaktır.
Mossad, Shin Bet ve Ulusal Güvenlik Konseyi'nden sorumlu Başbakanlık bu haber için yorum yapmayı reddetti.
Çeviri: Rafael Sadi
Odatv.com