İsveç Kraliçesi Christina Kimdir ? Hayatı Ve Biyografisi
İsveç Kraliçesi Christina Kimdir ? Hayatı Ve Biyografisi
İsveçli Christina
Doğum:18 Aralık 1626
Stockholm
Ölüm :19 Nisan 1689 (62 yaşında) Roma, Papalık Devletleri
İsveç Kraliçesi Christina’nın Yaşamı
Otuz Yıl Savaşları sırasında İsveç’in gücünün zirvesinde tahttan feragat eden Lutheran İsveç Kraliçesi Christina (1626-1689), Katolikliğe geçti ve hayatının ikinci yarısını Roma’da geçirdi.
Kraliçe Christina, Avrupa tarihinin en sıra dışı hükümdarlarından biridir.Altı yaşında tahtını devralarak, parlak öğretmenler tarafından karmaşık ve tehlikeli bir siyasi dünyayla yüzleşmek üzere yetiştirildi.Entelektüel olarak yetenekli, son derece karmaşık bir kişiliğe sahip, danışmanlarının önce evlenmeyi reddederek, sonra gönüllü olarak tahtını teslim ederek İsveç krallığı o zamanlar Protestan’ın lideri olmasına rağmen, şiddetli bir dini savaş çağında Katolikliğe dönüştürerek şaşırttı.1933 filmi Kraliçe Christina,kraliçenin adını 20. yüzyıl izleyicilerine tanıdık kılan Greta Garbo’nun başrolde olması tarihi Kraliçe Christina hakkında tamamen yanıltıcı ama yalnız değil.Bazı gözlemcilerin abartılı övgülerine ve diğerlerinin nefretine konu oldu.O kadar ki, İngilizce’deki güvenilir bilgiler kuraldan ziyade istisna olarak kaldı.
Christina, İsveç tarihinin en büyük askeri kahramanlarından biri olan Kral II. Gustavus Adolphus’un kızıydı.1630’da “Protestan Davası” en düşük seviyedeyken Otuz Yıl Savaşı’na giren Gustavus Adolphus, Katolik Kutsal Roma İmparatorluğu’nun ordularına karşı bir dizi kapsamlı zafer kazandı ve Breitenfeld (1631) ve Lützen’in zaferleriyle sonuçlandı. 1632). Ancak bu ikinci muharebede Gustavus öldürüldü ve generalleri takip eden yirmi yıl boyunca savaşmasına rağmen, hiçbiri stratejik cüretkarlık veya taktiksel yetenek konusunda onunla tam olarak boy ölçüşemedi.Ölümünde, tek çocuğu olan Christina tahtını devraldı.Yakın gelecek için güç, Gustavus’un kuzey Avrupa’daki aktif politikasını sürdüren parlak bir politikacı olan vekili Axel Oxenstierna’ya gitti.
Christina, 18. doğum günü olan Aralık 1644’e kadar kendi başına kraliçe olmadı, ancak o zamana kadar Regency Konseyi’nin toplantılarına iki yıl boyunca katıldı.Oxenstierna onu akli dengesi yerinde olmayan annesinden almış ve eğitimini, ona tarih, felsefe, teoloji ve bilimlerde tam bir temel sağlayan geniş görüşlü ve geniş bilgili bir adam olan Johannes Matthiae’nin ellerine bırakmıştı.Babasının erken emirlerine göre bir erkek gibi yetiştirilmesi gerektiği gibi değildi.Matthiae, içinde felsefe tutkusunu besledi ve entelektüel iştahını kabartarak, Avrupa entelektüel yaşamının başlıca hamilerinden biri olacağı günlere hazırlandı.Fransızca, Almanca, Latince, İspanyolca ve İtalyanca’nın kendinden emin bir konuşmacısı oldu, ancak yazılı eserleri mektuplar, aforizmalar oluşturdu.
Kraliçe olgunlaştıkça İsveç iç ve dış krizlerle karşı karşıya kaldı.1640’ların sonlarında, bir devrim İngiliz monarşisini devirip Kral I.Charles’in başını keserken İsveçli devlet adamları endişeyle izlediler.Paris’te Fronde ,isyan Fransız monarşisini devirmeye yaklaştı ve erkek kral XIV.Louis hayatı için kaçmak zorunda kaldı.Avrupa’nın bu ve diğer bölgelerindeki devrimler Oxenstierna’yı alarma geçirdi ve savaş ve Christina’nın mahkeme masrafları için koyduğu yüksek vergilerin kendi ülkesinde bir köylü isyanına yol açabileceğinden korkuyordu. 1650’de İsveç’in temsili meclisi Diyet, zayıf bir hasatın ardından yaygın bir açlık anında toplandı ve aristokrasinin güç ve ayrıcalıklarına, gıda fiyatlarına ve sıradan İsveçlilerin hiçbir şey kazanmadığı bir dış politikanın maliyetlerine karşı protesto düzenledi. Diyet ayrıca, Oxenstierna’nın, vergilendirildiklerinde ekildiğinden daha fazla gelir elde edecekleri umuduyla, taç topraklarını verme politikasının, aristokrasiye fayda sağladığını savundu.
Diyetin resmi Protestosuna dikkat ederek,Oxenstierna, eski hizmetçi ile yeni metresi arasındaki çeşitli gerilim kaynaklarından biri olan, kendi başına hükmetmeye başladığında, Christina’nın sanat, mimari ve müzikteki cömert zevklerini frenlemeye çalıştı.Bununla birlikte, Oxenstierna’nın tutumluluk çabalarını küçümsedi ve uzun savaşlar dizisi sona erdiğinde geri dönen gazilere büyük hediyeler vererek ona meydan okudu.İsveç’in önde gelen tarihçisi Michael Roberts’ın belirttiği gibi: “Finansla ne ilgisi ne de kavrayışı vardı. 1652’den sonra, zaten vazgeçmeye karar vermiş olduğu bir tacın sıkıntılarına alaycı bir şekilde kayıtsız kalmış gibi görünüyor.” Ayrıca Magnus de la Gardie gibi favorilerini cömertçe ve nezaketsizce ödüllendirdi ve uygun olmadığını düşündüğü ama artık karşı çıkamayacağı adamları kraliyet konseyine dahil ederek Oxenstierna’yı daha da kızdırdı.
Her 17. yüzyıl Avrupa monarşisi, ardıllığı düşünmek ve planlamak zorundaydı.Bir kraliçenin varlığı evlilik diplomasisini her zamankinden daha tehlikeli ve gerekli hale getirdi çünkü yanlış koca politik olarak felakete yol açabilirdi.
Christina, Stegeborg Kalesi’nde eğitim gördüğü kuzeni Charles’a (gelecekteki XCharles ) aşıktı ve onunla evlenmeyi planlıyordu.Cazibe karşılıklıydı ve onu bir taht için umut etmeye yöneltti.Ama o olgunlaştıkça Christina’nın ateşi soğudu.
Charles’la evlilik olasılığını canlı tutmasına rağmen, bu sevgiden çok, ardıllığı güvence altına almak için bir taktikti.Vekiller Konseyi ve Parlamento da, varislerin doğumuyla sonuçlanabilecek bu türden siyasi olarak uygun bir kraliyet evliliğini temin etmeye hevesliydi.
Ama bir zamanlar, aslında olduğu kadar ismen de kraliçe olduğunda, Christina’nın düğümü bağlamak için acelesi yoktu.Bir nesil önceki İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth gibi, evlilik vaadinin evliliğin kendisinden daha güçlü bir araç olduğunu fark etti. Evlendikten sonra gücü muhtemelen azalacak, buna karşın önceden umut edilmesi Charles’ı ve diğer olası talipleri onun niyetleri hakkında tahminde bulunmaya ve egemenliğini sağlamaya devam edecekti.Bu arada, arkadaşı Kontes Ebba Sparre ile lezbiyen bir ilişkiye girdiğini iddia eden söylentilere katlandı.
Konsey üyeleriyle uzun süren tartışmalardan sonra, 1649’da, eğer evlenirse bunun Charles ile olacağı ilkesini kabul etti.Ancak evlenmeye hiç zorlanamayacağını da ekledi.Charles’ın resmen varisi olarak tanınması için daha istekliydi.İkisi neredeyse çağdaş olduklarından, Charles’ın ondan sonra uzun bir saltanat sürmesi pek olası değildi.Bu arada, o günkü mahkeme dedikodularına göre zamanının çoğunu sarhoş bir sersemlik içinde geçirdiği mülklerinde gizlice dolaşmak zorunda kaldı.
Bu nedenle Christina, 1651’de Parlamento’ya tahttan çekilme niyetini söylediğinde hala evli değildi.İsveçli devlet adamlarından gelen toplu bir dehşet çığlığı onu geciktirdi.Ancak 1654’te projeyi yeniledi ve bu sefer onu gerçekleştirdi, o yılın Haziran ayında İsveç’i kalıcı olarak terk etti.İspanyol Hollanda’sına gitti. Oradan, güzel bir tarzda seyahat ederek ve (daha sonra göründüğü gibi) İsveç’teki mülklerinden ömür boyu bir gelir elde edeceğinden emin olarak, Avusturya’daki Innsbruck’a gitti ve kaldığı süre boyunca açıkça Roma Katolikliğine dönüştüğünü ilan etti.
Neredeyse tüm İsveçliler için, tahttan çekilmesinden çok, onun dönüşümü korkunç bir ihanet biçimi olarak göründü.Lutheran İsveç’in 30 yıl boyunca Katolik İmparatorluğu’na karşı savaştığı o acı, uzun süreli din savaşları çağında, Bu tür bir din değiştirme, kişisel bir vicdan eylemi olmaktan çok, düşmana sembolik bir bağlılık ilanı gibi görünüyordu.Bu adımları neden attığı her zaman bir gizem olmuştur ve İsveçli tarihçiler arasında keskin bir tartışma konusu olmaya devam etmiştir. Kadınların yönetmeye uygun olmadığına dair sık sık dile getirdiği kanaati bu kararda rol oynamış olabilir, ancak dini inanç muhtemelen daha belirleyiciydi.
Nesiller boyu tarihçiler, bu şaşırtıcı eylemler dizisini çevreleyen olayların ve sebeplerin kesin sırasını da tartıştılar. Christina, hâlâ İsveç’teyken, politik olarak değişken sonuçları nedeniyle Katolikliğe olan ilgisi konusunda ketum davranmıştı.Kesinlikle, Katolik Fransız’ın sarayındaki büyükelçisi Chanut’tan ve yaşamının son yılını Stockholm’deki sarayında geçiren Fransız filozof Rene Descartes’tan oldukça etkilenmişti.Daha sonra, Portekiz büyükelçisinin tercümanı olarak poz veren bir Cizvit rahip olan Antonio Macedo ile karşılaştı.Christina, Macedo ile birkaç konuşma yaptı ve ona Katolikliği tarikatının daha fazla üyesiyle tartışma şansını memnuniyetle karşılayacağını söyledi. Bu haberle aceleyle Roma’ya gittiğinde,Düzenin Baş Pederi, iki bilgili Cizvit profesörü, Pederler Malines ve Casati’yi, aynı zamanda kılık değiştirerek, mahkemesine göndererek yanıt verdi. İtalyan asilzadeleri gibi pozlarıyla dikkatini çektikten sonra, onun düşünceli ve yetenekli bir insan olduğunu, “insan kibrinden tamamen uzak ve gerçek değerleri o kadar derinden takdir edebilen yirmi beş yaşında bir hükümdar olduğunu hemen anladılar. ahlak felsefesinin ruhu içinde yetiştirildi.” Daha sonra, “asıl çabalarımızın kutsal inançlarımızın mantığın ötesinde olduğunu, ancak akılla çelişmediğini kanıtlamak olduğunu hatırladılar.Bu arada kraliçe, argümanlarımızın özünü kurnazca özümsedi.Aksi takdirde çok fazla şeye ihtiyacımız olurdu.
Babalar Malines ve Casati, aynı zamanda kılık değiştirerek mahkemeye. İtalyan asilzadeleri gibi pozlarıyla dikkatini çektikten sonra, onun düşünceli ve yetenekli bir insan olduğunu, “insan kibrinden tamamen uzak ve gerçek değerleri o kadar derinden takdir edebilen yirmi beş yaşında bir hükümdar olduğunu hemen anladılar.
Christina, tahttan çekilmesinden bir yıldan fazla bir süre önce, 1652 gibi erken bir tarihte din değiştirmiş olabilir, ancak eğer öyleyse bunu gizlice yaptı. 1654’te Hollanda’ya gittiğinde, hâlâ ona bir Lutheran papazının da dahil olduğu bir maiyet eşlik ediyordu. Ancak oradayken öldü ve yerine geçmedi. Bu arada Christina, o yıllarda, 1654 ve 1655’te, Hıristiyanlığın her türüne karşı yakıcı ve küçümseyen bir tavır sergilediği için bir ün kazandı; bu, onun dönüşümüne dair şüpheleri yatıştırmak için bir sis perdesi olabilirdi. Her halükarda, yeni inancını açıkça itiraf ettikten sonra, ateizminin skandal hikayeleri öldü. Öte yandan, düşmanca ve korkunç broşürlerden oluşan bir çığ halinde basılan, gerçek amaçlarına dair ürkütücü söylentiler, onu mezara kadar takip edecek ve sonraki üç yüzyıl içinde tarihçileri yanlış yönlendirecekti.
Avrupa’da heybetli ilerleyişinden sonra Roma’ya yüksek bir üslupla geldiğinde, Farnese Sarayı’na yerleşti, Papa VII. dini şevk işareti. Evi hızla entelektüellerin, kardinallerin ve soyluların buluştuğu bir salon haline geldi ve kaçınılmaz olarak siyasi entrikaların odağı oldu.
Christina’nın dışa dönük dindarlık eksikliğine rağmen, yüzyılın en önde gelen mühtedisiydi ve Roma, Protestan alaylarına kendi propagandasının çığıyla karşılık verdi ve onu öven şarkılar söyledi. Diğer Avrupalı prenslerin de onun yolunu izlemesi ve son 150 yıldır Avrupa’yı bölen Reform çatlağına son vermesi gerektiğini ilan etti, ancak hiçbiri bunu yapmadı.
İsveç’teki halefi X.Charles, umduğundan daha erken bir taç kazandı. Gustavus Adolphus’un başlattığı, Baltık’ın güney kıyısında, şu anda Polonya ve Kuzey Almanya’da bulunan fetihler kazanma politikasını sürdüren etkili ve sert bir Protestan hükümdar olduğunu kanıtladı. Bir broşür yazarı, Papa’nın Kraliçe Christina’da bir kuzu kazanırken, Polonya’da Charles’ın elinde bütün bir sürüyü kaybettiğini kaydetti. Bu bölgeden elde edilen topraklar ve vergi gelirleri, aristokrasi ile devam eden çatışmasında monarşiyi güçlendirdi ve yüzyılın büyük bir bölümünde büyük bir Avrupa gücü olarak kalan çok küçük nüfusa ve yerli kaynaklara sahip bir ulus olan İsveç paradoksunu kolaylaştırdı.
Christina’ya gelince, hayatının ikinci yarısı, onun kraliyet konumundan mümkün olan en büyük avantajı elde ettiği ve sadece parasızlıktan kısıtlandığını hissettiği barok Roma’nın karmaşık politikalarına bulaştığını gördü. O geldiğinde, şehir Fransız yanlısı ve İspanyol yanlısı gruplar arasındaki çatışmanın odak noktalarından biriydi. Fransa ve İspanya’nın kendileri savaştaydı. İlk başta yaygın görüş, onun İspanyol yanlısı olduğu yönündeydi, ancak eski arkadaşı Chanut, efendisi,XIV Louis’in başbakanı Kardinal Mazarin’in bunun doğru olmadığına dair güvence verdi. Gerçekten de, 1656’nın ilk ayları, Christina’nın İspanyol büyükelçilerine karşı nezaketinin ve Fransız elçileri ve diplomatlarını yetiştirmesinin kademeli olarak bozulmasına tanık oldu.
Fransa’nın Avrupa’da baskın güç haline geldiğini ve çıkarlarına diğer uluslardan daha iyi hizmet edebileceğini kabul etti. Diğer şeylerin yanı sıra, tahttan çekildiği sırada aldığı önlemlere rağmen geliri hızla düşmüştü. Beklenen gelirin dörtte birinden azı İsveç’teki mülklerinden geldiğinden, Mazarin’in ona bir yedek teklif edebileceğini umuyordu. Bu nedenle 1656’nın sonlarında Paris’e gitti ve yine görkemli bir kraliyet karşılaması aldı.Daha sonra Mazarin ile Napoli kraliçesi olma olasılığını tartışmaya karar verdi. Şimdi güney İtalya’yı oluşturan Napoli Krallığı, o zamanlar İspanyolların elindeydi ve onu bağımsız, Fransız yanlısı bir monarşi yapmak Mazarin’in diplomasisinin temel hedeflerinden biriydi. Christina, monark için muhtemel bir aday gibi görünüyordu.
Gizlilik içinde hazırlanan fetih seferi, Şubat 1657’de Marsilya’dan Napoli’ye gidecekti, ancak başka yerlerde Fransız askeri taahhütleri gecikmeye neden oldu. Christina İtalya’dan Fransa’ya döndü ve Mazarin’i sürpriz unsurunu kaybetmemesi için acele etmeye çağırdı. Gerçekten de, geçmişte cömertçe davrandığı ama şimdi kendini küçümsendiğini hisseden kendi maiyetinden bir İtalyan üyesi olan Monaldesco Markisi, Napoli’deki İspanyol Vali’yi yaklaşan saldırı konusunda uyardı. Vali, onu püskürtmek için tahkimatlarını hazırladı ve Mazarin seferi iptal etti. Christina, hayal kırıklığı ve öfkenin öfkesiyle, mektuplarına el koyduğu Monaldesco’ya, Fontainbleau Sarayı’ndaki huzurunda, acı dolu merhamet ricalarına rağmen boğazını keserek misilleme yaptı. Yabancı bir kralken üstlenilen bu kanlı eylemin haberi’ misafiri ve evinde, itibarını sarstı ve Napoliten planını tamamen geçersiz kıldı. Geleceği için sonuçlarını ölümcül bir şekilde hafife almıştı. Paris sokaklarında Monaldesco’nun sevgilisi olduğunu ve bu gerçeği bir sır olarak saklamak için onu öldürdüğünü söyleyen broşürler çıktı; diğerleri, onun öldürülen aşıkların uzun bir dizisinden sadece biri olduğunu ekledi. Bu iddialar asılsızdı, ancak öldürme, özellikle Makyavelist becerileri ve diplomatik inceliğiyle övünen bir kadın için siyasi olarak beceriksizdi. 1659’da Fransa ve İspanya, Pireneler Antlaşması’nı imzaladı ve Christina için bir Napoliten krallığının devam eden umutları boşa çıktı. Paris sokaklarında Monaldesco’nun sevgilisi olduğunu ve bu gerçeği bir sır olarak saklamak için onu öldürdüğünü söyleyen broşürler çıktı.Diğerleri, onun öldürülen aşıkların uzun bir dizisinden sadece biri olduğunu ekledi. Bu iddialar asılsızdı, ancak öldürme, özellikle Makyavelist becerileri ve diplomatik inceliğiyle övünen bir kadın için siyasi olarak beceriksizdi. 1659’da Fransa ve İspanya, Pireneler Antlaşması’nı imzaladı ve Christina için bir Napoliten krallığının devam eden umutları boşa çıktı.
O andan itibaren Mazarin onunla bir daha plan yapmayacaktı ve VII.Papa Daha fazla siyasi güç umudu olmadan Roma’ya döndü, ancak yine de Palazzo Riario’da Avrupa’nın en zarif ve parlak salonlarından birini yaratacak kadar becerikliydi. 30 yıl daha, krallığı olmayan yetenekli ve yetenekli bir kraliçe olarak Avrupa’nın en büyük anomalisi olarak kaldı. Onun zedelenmiş itibarını onarmak için elinden gelen her şeyi yapan, ama onun adına daha fazla skandal çıkmasın diye her zaman tutkuyla sevgi dolu mektuplarına soğuk bir ciddiyetle cevap vermeye özen gösteren Kardinal Azzolino liderliğindeki bir arkadaş ve hizmetli çemberi hâlâ etrafını sarıyordu.
Hayatının alışkanlıklarını kıramadığı için, (Polonya kraliçesi olma çabası ve Azzolino’nun papayı seçme planı dahil) köklü bir entrikacı olarak kaldı, ancak olayların gidişatını daha fazla etkilemeden 1689’da öldü. Başka bir monarşinin desteği olmadan, daha fazla sefer için kaynaklardan yoksundu ve İsveçli halefi X.Charles, kendisi de Fransa’nın bir müttefiki, onu cesaretlendirmek için hiçbir şey yapmamaya dikkat etti.
İsveç Kraliçesi Christina 1689’da öldü.