-
karatahtanın tırnaklarla kazınmasını rahatsız edici bulmayan varsa hemen kaybolsun buradan! inanılmaz gıcık bir ses, insanın içi bir garip oluyor. bu sese verilen doğuştan bir tepki var ve bu tepkiyi psikoakustik disiplini inceliyor. bu disiplin ses algısı üzerine çalışan psikoloji dalı.
karatahtanın tırnaklarla kazınması, çoğu insanın son derece rahatsız olduğu bir ses ve his üretir. bu doğuştan gelen tepkinin temeli, sesin algılanması ve fizyolojik etkileri ile ilgilenen psikolojinin bir dalı olan psikoakustikte incelenmiş.
beyin sapında bulunan ve sürekli olarak sesleri dinleyerek uyandırma veya vücudun geri kalanını uykudan uyandırma konusunda seslerin önemini belirlemeye çalışan bir düzenleyici süreç olan retiküler aktivasyon sistemi aracılığıyla, ses uyarılarına yanıt olarak zihnin sesi yorumlama şekli çevrilebilir. karatahtanın tırnaklarla kazınması veya duygusal bir yanıt uyandıran sesler, vücudun birincil savunma mekanizması olan savaş ya da kaç tepkisini tetikleme eğiliminde olmuş.
2017'de frontiers in psychology'de yayınlanan bir çalışma, bu ses ve benzer sesler (örneğin bir bıçağın bir tabağı kazıması) tarafından uyandırılan duygunun, iğrenme duygusuna benzer ancak ondan farklı olduğunu bulmuş. fizyolojik yanıt, çok hafif bir başlangıç kalp hızı düşüşü ve ardından keskin bir artış şeklindeymiş ve normal seviyelere yaklaşık 6 saniye sonra dönmüş. bu model, iğrenme duygusu tarafından uyandırılan modele göre farklıymış ve ispanyolca (duygu için bir kelimeye sahip: grima) ve almanca ve ingilizce konuşanlar (duygu için tek bir kelimeye sahip olmayan) tarafından paylaşılmış. grima uyandıran seslere yanıt vermeleri istenen ispanyol gönüllüler, bunu bir dereceye kadar yapabilmişler, ancak iğrenme uyandıran seslere yanıtta bir değişiklik olmamış. bazı gönüllüler, grimanın sadece seslerle değil, aynı zamanda bazı nesnelerin (örneğin sünger kauçuk veya mantar) hissiyle de uyandırılabileceğini söylemiş.
bir başka açıklama, bu sesin bir primatın uyarı çağrısına benzer olması ve bu sesin, tarih öncesi zamanlarda insan ataları arasında yaygın olarak duyulmuş olması imiş. ancak, yeni dünya maymunu olan pamuklu tamarinler üzerinde yapılan bir çalışma, onların hem karatahtada tırnak sesine benzer yüksek perdeli seslere hem de genlik eşleştirilmiş beyaz gürültüye benzer şekilde tepki verdiklerini bulmuş. buna karşılık, insanlar beyaz gürültüye karşı karatahtanın kazınmasına göre daha az rahatsız olmuşlar.
1986'da yapılan bir çalışma, bir çatala benzeyen üç dişli bir bahçe aletinin bir karatahta üzerinde "ızgaralanmasının" sesini yaklaşık olarak yeniden üreten bir ses kaydını kullanmış. kayıt daha sonra manipüle edildi, uçlardaki ve ortadaki tonlar çıkarılmış. sonuçlar daha sonra geri çalınmış. ortadaki tonların aslında rahatsız edici tepkinin birincil nedeni olduğu belirlendi, daha önce düşünüldüğü gibi en yüksek tonlar değil. yazarlar, bu durumun insan evriminin erken dönemlerindeki yırtıcılığa bağlı olduğunu öne sürmüşer; ses, makak maymunlarının alarm çağrısına bazı benzerlikler taşıyormuş, ya da belki de bazı yırtıcıların çağrısına benziyormuş.
chalkboard scraping - wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/chalkboard_scraping.
blackboard - wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/blackboard.
scratchboard - wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/scratchboard.
-
bugün size ikarus efsanesi’nden bahsedeceğim. ayrıca büyük ingiliz ressam herbert james draper’in “ikarus’a ağıt” (the lament for ikarus) adlı eserine ve diğer sanatçıların ikarus esinlenmelerine değineceğim.
atinalı bir zanaatkâr ve usta bir mimar olan daidalos, girit kralı minos’un isteğiyle, yarı insan yarı boğa bir varlık olan minotor’un hapsedilmesi için içinden çıkılması imkânsız bir labirent yapmıştır. bazı sebeplerden dolayı kralla ters düşünce, oğlu ikarus’la birlikte kendi inşa ettiği bu labirente hapsedilmiş. eli her işe yatkın olduğu için kendisine “ustaca işleyen” anlamına gelen daidalos adı verilen usta zanaatkâr burada kalırken günler ve gecelerce düşünmüş, taşınmış ve sonunda labirentten kurtulmanın bir yolunu bulmuş. daidalos, topladığı kuş tüylerini balmumu ile birleştirmiş, her ikisi için birer çift kanat yapmış ve uçmadan önce oğlunu uyarmış: sakın ola güneşe fazla yaklaşma, balmumu erir, kanatlarını bir arada tutamaz, düşersin!
sonuç…
ikarus, babasının sözlerine kulak asmamış, uçmaya başlayınca güneşin cazibesine kapılıp güneşe doğru uçmaya başlamış. güneş ışığına yaklaştıkça balmumlarının erimesiyle kanatları artık kendisini daha fazla taşıyamış ve genç ikarius ege denizi’ne düşüp boğularak yaşama veda etmiş. bu hüzünlü olay da dilden dile yayılmış, efsaneleşmiş.
şimdi ikarus efsanesi ile ilgili sanatsal çalışmalara bir göz atalım.
aşağıdaki tabloda herbert james draper, ingiltere’nin başkenti londra’daki tate britain’da sergilenen ikarus’a ağıt eserinde, babasının sözünü dinlemeyen genç ikarus’u ve ona ağıt yakan su perilerini resmetmiş.
ikarus için ağıt
ikarus’un güneşe gereğinden fazla yaklaştığı için kararan bedeni herbert james draper’in tablosunda dikkatlerden kaçmıyor.
herbert james draper, bu resmi için model olarak ingiliz kraliyet akademisi’nde görevli dört genci kullanmış.
ikarus
luigi di luca
su perileri
ethel gurden
florence bird
ethel warwick
ressam draper, ikarus’un kanatlarını resmederken, türlerinin çoğu doğu endonezya, papua yeni gine ve doğu avustralya’da bulunan cennet kuşlarını örnek almış
resim sanatı tarihi boyunca birçok defa resmedilen ikarus’un düşüşü’nün, ressamların ressamı pieter bruegel the elder tarafından yapılan çok farklı bir versiyonu vardır,
landscape with the fall of icarus
görsel
bruegel, efsanenin ana kahramanı ikarus’u, önemsiz bir yan figürmüş gibi, sadece suya düştüğü anda bacakları görünecek şekilde çizmiş
ikarus’un düşüşü’nü resmeden diğer ressamlar ve eserleri
jacob peter gowy
görsel
andrea sacchi
görsel
charles paul landon
görsel
merry joseph blondel
görsel
ikarus, sadece resimlere konu olmakla kalmamış. iron maiden’ın 1983 tarihli flight of icarus (ikarus’un uçuşu) isimli bir şarkısı var.
müziğin dışında sinema filmlerine de konu olmuştur icarus efsanesi.
ölmekte olan güneşi nükleer bir füzyon bombasıyla yeniden canlandırmak için uzaya gönderilen astronotların hikâyesini konu alan sunshine (gün ışığı) filminde, astronotları taşıyan uzay mekiğinin ismi de ikarus
kaynak
-
sevilmek insan yapar insanı
sevmek ise tanrı
sevilmemek çıkarır insanlıktan
sevmemek insanı yapar şeytan
-
lizzie borden bir balta aldı... (bkz: #161517485)
kleopatra (bkz: #161517394)
twinkle twinkle little star (bkz: #161517195)
ash wednesday (bkz: #161517105)
tarih sahnesinde yer alan en büyük imparatorluklar; (bkz: #161384917)
trump v. anderson (bkz: #161384755)
arşimet’in ölüm işını deneyi (bkz: #161461750)
alan alexander milne kimdir? (bkz: #160732309) ve winnie the pooh günü nedir? (bkz: #160745604)
paranın yolculuğu; (bkz: #161153129)
anzio savaşı... ya da shingle harekatı ; (bkz: #160861146)
onluk düzende yıllara bölünmüş amerika birleşik devletleri tarihi ; (bkz: #159318150)
birinci dünya savaşı for dummies ; (bkz: #160016734)
a christmas carol'un bu kadar önemli olmasının sebebi ; (bkz: #160463274) ve huzurlarınızda dickens (bkz: #161328551)
utopia (bkz: #161328548) ve thomas more (bkz: #161328551)
ekşi sözlük kullanıcılarıyla mesajlaşmak ve yazdıkları entry'leri
takip etmek için giriş yapmalısın.