UNESCO'nun paylaştığı bilgilere göre son 50 yılda okuryazar sayısında önemli bir artış olmasına rağmen dünyada hala 750 milyon kişi okuma yazma bilmiyor.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu - UNESCO 8 Eylül Uluslararası Okuryazarlık Günü'nde son 50 yılda okuryazar sayısında önemli bir artış olmasına rağmen dünyada hala 750 milyon kişinin okuma yazma bilmediğine dikkati çekti. UNESCO'nun paylaştığı rakamlar, pek çok alanda olduğu gibi okuryazarlık konusunda da kadınların dezavantajlı konumda olduğunu gösteriyor:
- Son 50 yılda dünya genelinde özellikle genç nüfusta okuryazarlık oranı önemli ölçüde arttı.
- Bununla beraber dünyada hala 750 milyon kişi okuryazar değil.
- Okuryazar olmayan kitlenin üçte ikisi kadın.
- Son yıllardaki verilere göre, genç kadınlar, okuma yazma bilmeyenlerin yüzde 59’unu oluşturuyor.
- Orta ve Doğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika, Latin Amerika ve Karayipler’de kadın ve erkek okuryazar arasındaki fark azken Kuzey Afrika, Batı ve Güney Asya ile Sahraaltı Afrika’da cinsiyetler arasındaki okuryazarlık oranları farkı daha fazla.
- Son yarım asırda dünya genelinde ciddi ilerleme kaydedilse de her 5 ülkeden birinde kadın okuryazar sayısı, hala erkek okuryazar sayısının altında. Bu da hem fırsat eşitliği hem de kadınların günümüz dünyasında karşı karşıya kaldığı problemler açısından aşılması gereken önemli bir sorun olarak kabul ediliyor.
- Bugün dünya genelinde 260 milyondan fazla genç ve ergen okula herhangi bir okula kayıtlı değil.
- Her 10 çocuktan 6’sı -yaklaşık 617 milyon kişi- okuryazarlık ve matematiksel beceriye sahip değil.
- Okuma yazma bilmeyenlerin yüzde 45’i Güney Asya’da, yüzde 27’si Sahra Altı Afrika’da, yüzde 10’u Doğu ve Güneydoğu Asya’da, yüzde 9’u Kuzey Afrika ve Batı Asya’da, yüzde 4’ü de Latin Amerika ve Karayipler’de yaşıyor.
- Bununla beraber kuşkusuz iyi haberler de var: Son yıllarda okuma yazma oranlarındaki en büyük artış, okuryazarlığın çok gerilerde olduğu Doğu ve Güney Asya ile Kuzey ve Batı Afrika ülkelerinde sağlandı.
- Güney Asya’da 1990-2016 arasında okuryazarlık oranı yüzde 46’dan yüzde 72’ye, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da da yüzde 64’ten yüzde 81’e yükseldi.
- Bu oran, Doğu ve Güneydoğu Asya’da yüzde 82’den yüzde 96’ya, Sahraaltı Afrika’da yüzde 52’den yüzde 65’e çıktı. Okuryazarlık oranı, Latin Amerika’da da yüzde 85’ten yüzde 94’e yükseldi.
- Gençler arasında okuryazarlık oranı yüzde 83’ten yüzde 91’e çıktı ve 1996’da 170 milyon olan okuma yazma bilmeyen genç sayısı 2016’da 102 milyona geriledi.
- 50 yıl önce 15-24 yaş gençlerin dörtte biri okuma yazma bilmezken günümüzde bu oran bu yaş grubunun yüzde 10’undan azına denk düşüyor.
- Buna rağmen başta Sahraaltı Afrika ve Güney Asya ülkeleri olmak üzere gençler arasındaki okuma yazma oranı, bazı ülkelerde hala istenilen seviyede değil.
- Orta ve Doğu Asya ile Avrupa ve Kuzey Amerika’da yetişkinlerin neredeyse tamamı okuma yazma biliyor. Bu bölgelerin yanı sıra Latin Amerika ile Karayipler’deki gençlerin okuryazarlığı da ileri düzeyde.
- Afrika’daki bazı ülkelerde ise genç nüfusta okuryazarlık yüzde 50’lerin altında. Bu sorun, genelde okullaşmanın eksik olması ve eğitimdeki bazı sorunlardan kaynaklanıyor. Malavi ve Zambiya gibi ülkelerde ise eğitim hakkı herkes için sağlanmış olsa da okuryazarlık hala düşük seviyelerde seyretmeye devam ediyor. Bu duruma eğitimle kurulan ilişki ve eğitimin kalitesiyle ilgili sorunların yol açtığı sanılıyor.