Üst (boyun) omurganızda bir disk sorunu nedeniyle meydana gelen, rahatsız edici boyun ve kol ağrısı, uyuşukluk yahut zayıflıktan ötürü acı çekiyor musunuz? Başınızı yavaşça döndürmek ağrılı mı yahut olanaksız mı? Cerrahi olmayan bakım size yardım etmediyse size boyun fıtığına yönelik bir cerrahi tedavi gerekiyor olabilir.
Ağrı, Hayatınıza Hükümran Olduğunda
Rastgele bir ağrı rahatsız edici olabilir. Fakat, boyun yahut kolunuzdaki daima ağrı ya da güçsüzlük, elinizi ve kolunuzu kullanmanızı kısıtlayabilir. Bu durum çalışma hayatınızı berbat tesirler. Dahası, almış olduğunuz tedavilerin hiç birinin (istirahat, ilaçlar, fizik tedavi, enjeksiyonlar), semptomlarınızı hafifletmediğini görebilirsiniz. Ağrının, hayatınızın denetimini ele geçirmiş olduğunu hissedebilirsiniz.
Servikal Disk Cerrahisinin Yardımı Dokunabilir
Boyun fıtığı sorunlarının birden fazla, cerrahi olmayan bakımla düzelir. Fakat birçok insan yalnızca boyun fıtığı cerrahisi sonrası ağrı ve güçsüzlükten kurtulur. Bu cerrahi sırasında cerrahınız, semptomlarınıza yol açan sorunu tedavi edebilir. Cerrahinin de sonları vardır; çok kullanım yahut yaşlanmanın tüm tesirlerini ortadan kaldıramaz. Fakat, hayatınızın denetimini tekrar kazanmanıza yardımcı olabilir.
HAYATINIZ NASIL ETKİLENDİ?
Aşağıdaki sorulara yanıt vererek, boyun omurga sorununuzun hayatınızı nasıl etkilediğine bir bakın. Kendi kendinize yapacağınız bu kıymetlendirme, boyun sorununuzun tedavi olmasının faydalarının, cerrahinin risklerine ağır basıp basmadığına ve cerrahinin size uygun olup olmadığına karar vermede yardımcı olabilir.
Fizikî Tesirler Evet Hayır
Ağrınız yüzünden işe gidemediğiniz oluyor mu? □ □
Boyun ağrınız kolunuzdan aşağıya iniyor mu? □ □
Kolunuz yahut elinizde uyuşma yahut güçsüzlük oluyor mu? □ □
Baş ağrısı çekiyor musunuz yahut kürek kemiklerinizin ortasında □ □
ağrınız var mı?
Toplumsal Tesirler Evet Hayır
Ağrınız yüzünden ailevi etkinliklere katılamadığınız oluyor mu? □ □
Ağrınız, aileniz ve arkadaşlarınızdan uzak, tek başınıza □ □
kalmanızı mı gerektiriyor?
Diğer beşerlerle birlikteyken rahatsızlığınız yüzünden kendinizi □ □
başkalarından uzak buluyor ve eğlenemiyor musunuz?
Duygusal Tesirler Evet Hayır
Ağrınız yüzünden engellenmiş ve karamsar mı hissediyorsunuz? □ □
İşe gitmediğiniz günler çok fazla olduğu için işinizi □ □
kaybetmekten mi korkuyorsunuz?
Öteki insanların, çektiğiniz ağrının gerçek olmadığını □ □
düşündüğünü mü hissediyorsunuz?
Hayatınız üzerinde denetiminizin kalmadığını mı hissediyorsunuz? □ □
BOYUN OMURGANIZI TANIYIN
Boynunuzun, 4,5 kilogram yahut daha ağır olan başınızı tutmak için güçlü olması gerekir. Fakat, incinme, makus beden duruşu, yıpranma, yırtılma ve artrit üzere hastalıklar, servikal omurganızın yapısına ziyan verebilir. Öte yandan, disk sorunlarına ailevi yatkınlığınız da olabilir. Sonuçta boynunuz ve kollarınızda ağrı ve güçsüzlük gelişir.
Sağlıklı Bir Boyun Omurgası
Üst omurganız, boyun omurlarından oluşmuş esnek bir kolondur. Boyun omurgasını oluşturan bu yedi adet omur, süngere benzeri bir yapıya sahip şok emici disklerle birbirinden ayrılmıştır. Omurilik, omurların oluşturduğu geniş bir merkezi kanal (spinal kanal) boyunca geçer. Omurilikten dallanan sonlar, omurlar ortasındaki küçük aralıklardan (foramina) çıkar ve kollarınıza ve bedeninizin öteki bölgelerine masraflar. Siz yaşlandıkça, disklerinizin yıpranması ve sertleşmesi olağandır. Sonuç olarak, boynunuz eskisi üzere esnek olmayabilir.
Sorunlu Omurganız
En sık görülen boyun omurga sorunlarından biri de, ziyan görmüş bir disktir. Bir disk, yaralanabilir ve dışarı hakikat fıtıklaşabilir (herniasyon). Fıtıklaşan kısım, bir hududa baskı yapabilir yahut yavaş yavaş yıpranabilir (dejenerasyon). Sonuç olarak, yıpranmış bir disk o denli düz bir hale gelir ki, üstünde ve altında bulunan omurlar ileri ve geri kayarak neredeyse birbirlerine temas eder hale gelirler. Diskler yıprandığı için omurda ve omurlar ortasındaki açıklıkta olağandışı kemik büyümeleri oluşabilir ve daralmaya (stenoz) neden olur.
CERRAHİ OLMAYAN TEDAVİ PLANINIZ
Size muayene ve test sonuçlarına dayanarak birinci etapta istirahat, ilaç, fizik tedavi, idman yahut enjeksiyonu içeren cerrahi olmayan bir bakım önerilebilir. Cerrahi olmayan bu tedaviler çoğunlukla belirtileri azaltırlar. Belirtileriniz devam ederse, cerrahi sizin için uygun bir tedavi olabilir.
Belirtilerinizin Azaltılması
Şikayetlerin azaltılması için size şunlar önerilebilir:
Boynunuzdaki ağrı ve enflamasyonu azaltmak için ilaçlar
Epidural steroid enjeksiyonları (omurilik yakınındaki spinal kanala enjeksiyon). Önemli ağrıyı rahatlatıp enflamasyonu(yangı) azaltabilir.
Aktifliklerin kısıtlanması yahut yatak istirahatı, boyun omurganıza güzelleşme bahtı vermek içindir.
Birkaç hafta boyunca kullanabileceğiniz, yumuşak bir boyunluk. Boyun omurlarınızın düzgün durmasını sağlarken, başınızın desteklenmesine de yardımcı olur.
Traksiyon. İki hafta boyunca günde bir yahut daha çok defa yapılan bu süreç, boyun omurgası sonları üzerindeki baskıyı azaltmada yardımcı olabilir.
Gücün ve Hareketin Tekrar Kazanılması
Boynunuzdaki gücü ve hareketi tekrar kazanmanıza yardım etmek için, fizik tedavi görmeniz gerekebilir. Bir fizyoterapist, boynunuzun gücünü ve hareket açıklığını arttırmak için özel antrenmanlar öğretebilir. Boyun omurganızı etkileyebilecek duruş ve hareketleriniz değerlendirilip düzeltilebilir. Sıcak, masaj ve traksiyon tedavileri de belirtilerinizin hafiflemesine yardım edebilir.
Kendine Bakım
Tedavinizde sizinde faal bir rol üstleneceğinizi unutmamalısınız. Boynunuzu daha fazla incinmeden koruyabilmek için:
•Doktorunuzun yahut fizyoterapistinizin size verdiği antrenman programını uygulayın. Bunlar, dirençli antrenmanlar yahut eklem açıklığı idmanları olabilir.
•Otururken, ayakta dururken yahut hareket ederken duruşunuza dikkat edin.
•Çalıştığınız alanın incelenmesini sağlayın. Çalışma yerinizi, önerildiği halde tekrar düzenleyin. Konutta olduğunuz vakit bile telefon için bir kulaklık kullanmanız, ağrılı durumlardan uzak kalmanızı sağlayacaktır.
•Sırtüstü yatarken, boyun için özel olarak üretilmiş bir yastık yahut rulo havlu kullanarak boynunuzu destekleyin.
CERRAHİ ÖNCESİ ROLÜNÜZ
Ameliyat olmaya karar verirseniz, cerrahinin başarılı olmasına yardım edebilirsiniz. Beklentinizin ne olduğunu bilmek ve ona nazaran hazırlanmak çok değerlidir. Cerrahinin sizin için yapabilecekleri hakkında gerçekçi beklentileriniz olmalı ve cerrahınızın tüm talimatlarına uymalısınız.
Cerrahiden evvelki gün
Şu ikazları dikkate alın:
•Geceyarısından sonra katiyen bir şey yiyip içmeyin. Anestezi öncesinde mideniz tamamı ile boş olmalıdır. Boş bir mide bulanı, kusma, ve öbür komplikasyonları önleyecektir. Şayet geceyarısından sonra bir şeyler yer ya da içerseniz cerrahiniz ertelenebilir.
•Cerrahi önesi gece banyo yapın. Bu ciltte bakterileri oranını azaltacak ve cerrahi sonrası enfeksiyon riskini azaltacaktır.
•Cerrahi öncesi gece düzgün dinlenin. Şayet geceyi hastanede geçiriyorsanız ve uyuyamıyorsanız lütfen bizi bilgilendirin. Size bir grup ilaçlar verilerek rahatlamanız sağlanacaktır.
Cerrahi Sabahı:
•Makyaj yapmayın.
•Sadece size almanız söylenen ilaçları
alın. Rahatca yutmanıza yardımcı olacak az ölçü su içebilirsiniz.
•Cerrahiye meskenden geliyorsanız gerekli hazırlıklar için en a 3 saat evvel hastanede olun.
•Cerrahi öncesinde toplardamarlarınızdan sıvı ve ilaç vermek üzere IV yol başlanacaktır.
Gerçekçi Beklentilere Sahip Olmak
Sizin için güzel bir cerrahi sonuç nedir? Bu cerrahi, boyun ve kolunuzdaki belirtilerin hafiflemesine yardım edebilir. Fakat belirtiler büsbütün kaybolmayabilir. Gerçekçi beklentilere sahip olmak, muvaffakiyetin anahtarı olabilir. Size boyun fıtığı cerrahisi yapılmadan evvel, bu cerrahi sürecin sorununuz için ne yapıp yapamayacağını öğrenin. Beklentilerinizi cerrahınızla konuşun.
Kemik Doku Nakli Gerekirse
Cerrahinizin tipine bağlı olarak, kemik dokusu nakline gereksiniminiz olabilir. Bu doku, bir kemik bankasından (allograft) yahut kendi bedeninizden (otograft), örneğin kalça kemiğinizden alınabilir. Bu seçenekler sizinle konuşulacaktır.
Bir Boyunluk Kullanmak
Sorununuza bağlı olarak cerrahınız, sert yahut yumuşak bir boyunluk tavsiye edebilir yahut boyunluk önermeyebilir. Boyunluk, boynunuzun hareketini kısıtlayarak düzgünleşme sürecinde boyun omurganızı muhafazaya yardım edebilir ve cerrahi öncesi yahut çabucak sonrasında takılabilir.
Riskler ve Komplikasyonlar
Günümüzde boyun fıtığı cerrahisinde yeni teknikler ve mikroskop kullanımı sonucu ameliyat komplikasyonları son derece ender görülmekle birlikte, bu cerrahinin bir ekip potansiyel risklerinin olduğu bilinmelidir. Bunlar:
•Yutma ile ilgili sorunlar
•Kalıcı ses kısıklığı/boğukluğu
•Anestezinin birtakım yan tesirleri
•Kemik dokunun, nakledilen kemiğe kaynamaması
•Eklenen kemik dokunun kayması yahut yerinden çıkması
•Yakındaki dokuların ziyan görmesi
•Kanama ve mümkün kan nakli
•Enfeksiyon
•Omurilik yahut hudut hasarı
CERRAHİNİZ HAKKINDA BİLGİ
Cerrahiniz sırasında diskin tümü yahut bir kısmı çıkarılabilir (diskektomi). Boyun omurganıza ulaşmak için, boynunuzun önünden yahut gerisinden bir kesi yapılır. Önden kesi yapıldığında, omura bir füzyon (birleştirme) süreci ile boyun daha sağlam bir hale gelebilir. Geriden kesi yapıldığında, diske ulaşabilmek için kemik çıkarılabilir.
Ön Kısımdan Yapılan Teşebbüs
Boynunuzun her iki yanından yaklaşık 2-2,5 cm uzunluğunda yatay yahut dikey bir kesi yapılır. Diske ulaşmak için, yumuşak doku kenara çekilir. Diskin tümü yahut hududu rahatsız eden kısmı çıkarılır. Kemik dikenler de çıkarabilir. Bu süreçten sonra omur gerekli ise bir füzyon için hazırlanır.
Art Kısımdan Yapılan Teşebbüs
Boynunuzun art kısmının ortasında yaklaşık 4-5 cm uzunluğunda bir kesi yapılır. Daha sonra sorunlu bölgeye ulaşmak için kemiği çıkarabilir. Daha sonra diskin hasarlı kısmını çıkaracaktır.
Sağlamlaştırmak: Füzyon
Ön taraftan bir disk çıkarıldığında, o diskin üzerindeki ve altındaki omurlar birleştirilebilir. Bu, basıncı ve ağrıyı azaltmaya yardımcı olacak, hareketi de kısıtlayacaktır.
Evvel omurlar ortasındaki alanı genişletilirr. Daha sonra bu alana, silindir yahut kama biçimli bir kemik kesimi yerleştirilirr. Metal plakalar da eklenebilir. Güzelleşme sırasında, eklenen bu kemik ve omur birlikte büyür. Füzyon sonrasında, boynunuzu eğme marifetiniz biraz kısıtlanabilir.
Kemiği Çıkartmak
Geriden diske ulaşmak için, bir modül kemik almak gerekebilir. Sonlar yahut omurilik üzerine basıyı hafifletmek için, kemik dikenler de çıkarılabilir. Çıkarılan kemiğin yeri ve ölçüsü, sorununuzun tipine bağlıdır.
İYİLEŞMEDEKİ ROLÜNÜZ
Güzelleşirken, boyun omurganızı müdafaanız gerekir. Bunun en uygun yolu, hareket kısıtlama ile ilgili talimatlara uymak ve varsa, boyunluğunuzu takmaktır.
HAYATINIZIN DENETİMİNİ ÜSTLENMEK
Boyun omurganızdaki cerrahi, belirtilerinizi hafifletmede yardımcı olabilir. Devamlı bir boyun bakımı ile tümü olmasa da, sevdiğiniz birden fazla aktifliğinizi sürdürebilirsiniz. Bu durum, hayatınızın denetimini tekrar ele geçirmenize müsaade verecektir. Omurganızı sağlıklı tutmak için aşağıdaki ipuçlarını izleyin.
Aktif kalın.
Yürüyüş üzere sistemli bir antrenman, kaslarınızı güçlü ve esnek kılar. Omurganızı da dayanaklar.
Duruşunuz düzgün olsun.
Kulaklarınız, omuzlarınız ve kalçalarınız birebir hatta olacak formda ayakta durun ve oturun. Kambur durmayın yahut düşmeyin. Bir fizyoterapist, omurganızı nasıl müdafaanız gerektiği hakkında size daha çok bilgi verebilir.
Sigara içmeyin.
Sigara içmek, disklerinizi incinmeye daha yatkın hale getirir. Ayrıyeten, kaslarınızın muhtaçlık duydukları tüm oksijeni almasını da pürüzler.
Gerginlikle baş edin.
Gerginlik, boyun ve sırt sorunlarına neden olabilir yahut onları daha da kötüleştirebilir. Gerilimi hafifletmek, boyun ve sırt ağrısını dindirebilir yahut önleyebilir.