John Singer Sargent, Amerikan asıllı Sargent ailesinin 1856’da Florasa’da dünyaya gelen sanatkar oğlu. Yaptığı portrelerle bilinen ressam, 28 yaşındayken yaptığı bir eserle kimine göre başeserini verdi; kimine göreyse parlak geleceğini sonlandırdı. Söz konu eser, yukarıda gördüğünüz “Madame X” idi. Salon tarafından fazla müstehcen olduğu gerekçesiyle reddedilen bu eser, Sargent ve modelinin adının uzun süre dillerde dolanmasına sebep oldu.
John Singer Sargent‘in 1884 senesinde tamamladığı “Madame X“, siyah elbisesiyle beyaz teni kontrast oluşturan kahverengi saçlı bir kadının portresi. Söz konusu kadın, varlıklı bir bankerin eşi Virginie Amelie Avegno Gautreau. Sosyetenin önemli isimlerinden biri olan Madam Gautreau, Sargent‘in modellik teklifini 2 yıl boyunca reddetti. Pek çok ressamın portresini yapmak için talepte bulunduğu Madam Gautreau, siyah elbisesiyle verdiği bu pozu yüzünden ciddi anlamda çevre baskısı gördü. Salon tarafından reddedilen 208.6 x 109.9 cm ebatlarındaki resim, New York Modern Sanatlar Müzesi‘nde sergileniyor.
Resimdeki kadın figürü, başını kendi soluna doğru çevirmiş ancak vücudu bütünen bize dönük bir şekilde durmakta. Sağındaki yuvarlak masaya şuh bir edayla dayadığı elini bilekten bükmüş. Bu haliyle figür, doğal bir netlik kazanmış. Neredeyse saydam denilecek kadar beyaz teniyle zıtlık oluşturan siyah belden oturtmalı elbisesi, omuzlarından zincirli olarak tasarlanmış. Bu zincirler, kadının üzerinde takı işlevi görüyor; zira figürümüz sol elindeki alyansı saymazsak hiç takı takmamış.
Kahverengi tonlarındaki saçlarını arkadan sade bir topuzla toplayan kadın, sol eliyle elbisesinin eteğini yukarı doğru kaldırmış. Ayaklarını örtecek denli uzun olan bu gece elbisesi, rahat yürümek için yukarı kaldırılır ancak figürümüz, bunu şuhluk adına yapmakta. Ressamın “resmedilemez güzellik” olarak tanımladığı Madam Gautreau, erotizmi çağrıştıran bu duruşunun yanı sıra resimde de yansıttığı umursamaz tavrı sayesinde erkeklerin hayranlık hissetmesine sebep olurdu. Yine bu tavrının ona verdiği rahatlık, kahve tonlarındaki arka planın üzerinde daha da parlamasını sağlamış.
Aşağıda Sargent‘in “Madame X” için hazırladığı birkaç taslağı paylaşıyorum;