Çayınızı ya da kahvenizi ve kekinizi aldınız, kanepeye ayaklarınızı uzatıp en sevdiğiniz diziyi ya da filmi izlemeye başladınız. Bu noktada birçoğumuzun aklından en son geçecek şey matematik ya da fizik denklemleri olur.
Ama bir de izledikleri sahnelerin gerçekçi olup olmadığını bilimsel kriterlere göre değerlendirmeden edemeyenler var.
Onlar Keanu Reeves'in kurşunlardan kaçıp kaçamayacağı, suyun üzerinde yüzen kapının Jack ve Rose'u aynı anda taşıyıp taşıyamayacağı sorularına matematiksel yanıtlar arıyor.
Hatta Ross Geller'ın yeni koltuğunun merdivenlerden nasıl çıkarılacağını ya da Jack Traven'ın otobüsünün yolun diğer tarafına atlamasının neden mümkün olmadığını kanıtlayan pek çok formül var. Üstelik meğer The Simpsons'ın bir bölümünde Higgs Bozonu'nun kütlesini keşfeden Homer Simpson da düşündüğümüz kadar aptal biri değilmiş.
İşte matematik meraklılarının kafasına takılan 7 ikonik sahne ve gerçekler...
Titanic filmindeki kapı Jack'i de Rose'u da taşıyabilirdi
1997 yılında vizyona girdiğinde ortalığı altüst eden Titanic'in hayranları 25 yıldır aynı soruyu soruyor: Rose Jack'i de kurtaramaz mıydı?
Hatırlanabileceği gibi filmde gemi Kuzey Atlantik Denizi'nde buzdağına çarptıktan sonra aşıklar bir kapıya tutunup hayatta kalmaya çalışıyordu. Ancak kapı ikisini de taşımaya yetecek kadar geniş olmadığından Jack, Rose için kendini feda ediyordu.
Ancak Avustralya'nın Adelaide şehrinden bir grup lise öğrencisi, her ikisini de kurtarmanın bir yolunu buldu. Gençler Daily Telegraph'a yaptıkları açıklamada, Jack ve Rose'un can yeleklerini altına yerleştirmeleri durumunda kapının ikisini de taşıyacağını öne sürdü.
Benzer bir deneyi filmin yönetmeni James Cameron da geçen yıl yayınlanan Titanic belgeseli için de gerçekleştirdi. Kate Winslet ve Leonardo DiCaprio'nun giysilerini giyen dublörler kapıya benzer bir platformun üzerinde bir havuza yerleştirildi.
Sonuçta kapının üzerine birlikte çıkmaları durumunda ikisinin de öleceği çünkü vücutlarının belli bölgelerinin dondurucu soğuk suda kalarak hipotermiye neden olacağı anlaşıldı. Diğer yandan ikisi de kollarıyla yüklenip vücutlarının üst kısımlarını suyun dışında bıraktıkları takdirde birkaç saat yaşayabiliyorlardı.
Ancak en iyi ihtimal Rose'un kapının üzerinde kalıp can yeleğini Jack'e vermesiydi. Bu sayede Jack de kurtarma ekipleri gelene kadar dayanabilirdi.
Cameron, "Jack yaşayabilirdi, evet, ama çok değişken vardı. Bence 'Onu riske atacak bir şey yapmayacağım' diye düşündü. Bu Jack karakterine çok uygun bir davranıştı" ifadelerini kullandı.
Friends'de Ross Geller'ın kanepesi merdivenlerden yukarı çıkarılabilirdi
Friends'i izleyip de ünlü "PIVOT!" sahnesini bilmeyen yoktur.
Dizinin "The One with the Cop" bölümünde Rachel ve Chandler'ın yardımıyla yeni kanepesini merdivenlerden yukarı çıkarmaya çalışan Ross, merdivenin sarmalında sıkışıp kalıyor ve nihayetinde kanepeyi kullanılmaz hale getiriyordu.
Halbuki bir bilim insanı olan Ross, kanepesini ölçüp küçük bir hesap yapsa hiç böyle dertler yaşamayacaktı.
Veri bilimleri danışmanı Caroline Zunckel çeşitli ölçülerdei kanepeler ve merdivenlerle 10.000 simülasyon gerçekleştirdi ve kanepeyi hafife yukarı kaldırmanın sorunu çözeceğini ortaya koydu.
Zunckel emlak sitesi SpareRoom'un blog'u için yazdığı yazıda Pisagor teoremini kullanarak kanepenin sıkıştığı yerden kolayca çıkarılabileceğini gösterdi.
Zunckel'in denklemi şöyle:
Yukarı kaldırma açısı (K) = 44,15064 - 11,94274 x MG (Merdivenin Genişliği) + 8,69119 x WC (Kanepenin Genişliği) + 3,65961 x LC (Kanepenin Uzunluğu)
Formül karmaşık görünse de değil ve dediğimiz gibi Ross en baştan kanepeyi ve merdivenleri ölçmüş olsa hiç sorun yaşamayacaktı.
Mean Girls'de Cady Heron'a sorulan matematik sorusu yanlıştı
2003 yılında vizyona giren Mean Girls filminde Lindsay Lohan'ın canlandırdığı Cady, matematik olimpiyatlarında yarışıyordu. Son soru kazananı belirleyecekti. Yarışmanın yöneticisi ekrana yansıyan bir denklemin limitini soruyordu Cady ve rakibine.
Diğer yarışmacı -1 diye yanlış cevap verdikten sonra sıra Cady'e geliyordu. Cady, "Limit asla hiçbir şeye yakınsamazsa, limit yoktur" diye mırıldandıktan sonra heyecanla "Limit yoktur!" yanıtını veriyordu.
Ancak çevrimiçi matematik dersleri alınan Maths-Whizz'in yöneticisi Ray Douse, yanıtın yanlış olduğunu çünkü sorunun da yanlış olduğunu belirtti.
Douse, Cady'nin mırıldandığı cümlenin doğru olduğunu ancak ekrana yansıyan ifadenin bir limit denklemi olmadığından limitinin alınamayacağını söyledi.
Good Will Hunting'de Will Hunting ikinci problemi tamamen çözmedi
Başrollerinde Matt Damon, Ben Affleck ve Robin Williams'ın yer aldığı Good Will Hunting, matematiğin yoğun olduğu bir film.
Filmde Damon'ın canlandırdığı Will Hunting, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde hademe olarak çalışıyor ve bir profesörün tahtaya yazdığı karmaşık problemleri çözüyordu.
Ertesi gün bir öğrenci çözümü kendisinin bulduğunu iddia ediyor bunun üzerine profesör tahtaya ikinci bir problem daha bırakıyordu. Will ikinci problemi de çözüyordu. Ancak matematikçilere göre Will, işlemi yarıda bıraktı.
Tahtaya yazılan denklemin adı Cayley formülü ve birden fazla ispatı var. Matematikçi Jörgen Veisdal, Will'in sadece bir ispat sunduğunu belirtti. Veisdal, Will'in noktalar ve çizgilerden oluşan 10 ağaç çizmesi gerekirken 8 ağaç çizdiğini de sözlerine ekledi.
Ne var ki bu durum Will'in işlemi sonuna kadar götürmesine engel olan beklenmedik bir faktörle ya da tahtada yer kalmamasıyla da açıklanabilir.
The Simpsons'da Homer Simpson, profesör düzeyinde fizik biliyordu
Springfield Nükleer Enerji Santrali'nin donut göbekli güvenlik memuru Homer Simpson, düşündüğümüz kadar aptal olmayabilir. Bir fizikçiye göre, Homer, CERN'de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda partikül bulunmadan tam 14 yıl önce Higgs bozonunun kütlesini hesaplamıştı.
Dr. Simon Singh, dizinin 1998'de yayınlanan "The Wizard of Evergreen Terrace" isimli bölümünde, Homer'ın tahtaya hütle formülünü yazdığını keşfetti. Söz konusu bölümde Homer Thomas Edison'ın izinden gidip icat yapmaya hevesleniyordu.
Singh, Homer'ın kara tahtasındaki formülün doğru olduğunu belirterek, "Homer'ın bu tahmini keşiften 14 yıl önce yapmış olması inanılmaz" dedi.
Higgs bozonunun varlığı 1964 yılında Edinburgh Üniversitesi'nden Prof. Dr. Peter Higgs ve beş fizikçi tarafından öngörülmüştü. Tanrı Parçacığı da denen bozon, neden evrendeki diğer temel partiküllerin kütlesi olduğunu açıklamaya yarıyor. Parçacığın varlığı Mart 2013'te CERN'de yapılan 13,25 milyar dolarlık deneyle kanıtlandı. Parçacığın kütlesinin 125Gev/c2 olduğu da bu deneyle ortaya kondu.
Speed'de Jack yoldaki boşluğun bir tarafından diğerine uçan otobüsten sağ çıkamazdı
Keanu Reeves'i tüm dünyaya tanıtan 1994 tarihli Speed filmi, aksiyon sahneleriyle doluydu. Reeves'in canlandırdığı polis memuru Jack Traven'ın kontrolündeki otobüste bulunan bombanın patlamaması için otobüsün hızının saatte 80 kilometrenin altına inmemesi gerekiyordu. Bir noktada henüz inşaat halindeki bir yola giren otobüsün önünde aşılması gereken oldukça geniş bir boşluk bulunuyordu.
Sinemanın sihirli dünyasında otobüs karşıya başarıyla atladı, patlama gerçekleşmeden içindeki herkes sağ çıkarıldı. Ama aslında fizik kurallarına göre otobüsün aşağı düşmesi gerekiyordu.
ZME Science'ın hesabına göre, yoldaki boşluk tahminen 15 metre, otobüsün hızı ise kadrana bakılırsa saatte 108 kilometreydi.
Bir nesnenin dikey düşüş zamanı yatay ivmesinden bağımsızdır. Dolayısıyla herhangi bir mesafeyi atlayabilmek için otobüsün hafif bir rampa çıkmış olması gerekiyordu.
Otobüs havada yarım saniye kadar kaldı. Hesaplara göre bu sürede 1,3 metre aşağı inmeliydi. Bu da otobüsün diğer uca erişemeden çukura düşmesi ve yere temas eder etmez infilak etmesi anlamına geliyordu.
The Matrix'te Neo kurşunlardan kaçamazdı
The Matrix serisinde pek çok noktada fizik kurallarının sınırları zorlanıyor ancak en ikonik sahne hızlı hareket etme becerisiyle esnek dizleri bir araya getiriyordu.
Filmde Reeves'in canlandırdığı Neo, Lawrence Fishburne'ün canlandırdığı Morpheus'u kurtarmak için Ajan Smith'lerle çatıda çatışmaya giriyordu.
Bu noktada biz faniler Neo'nun hızını anlayabilsin diye görüntüler yavaşlarken kafalar da karışıyordu.
Matematikçi Kerry Cue, Neo ile Ajan Smith arasında 12 metre mesafe bulunduğunu, kullanılan silahın ise bir Smith & Wesson.40 M&P olduğundan hareketle bir hesap yaptı. Silahtan çıkan kurşunlar saniyede 305 metre hızla ilerliyordu. Yani kurşunun Reeves'e ulaşması 0,04 saniye alacaktı. Normal bir insanın tepki süresinin 0,25 saniye olduğu düşünüldüğünde, Neo'nun geri yatıp kurşunlardan kaçması imkânsızdı.
Daily Mail'in haberi, Sevin Turan Türkçeleştirdi.