“Ataerkillik bizi dışlamak için çalışır. Diğer kadınlarla ve ayrımcılık ve baskıdan etkilenen herkesle dayanışma ve kardeşlik içinde geri adım atmalıyız.”
Michelle Bachelet, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, 8 Mart 2021 Dünya Kadınlar Günü
–
Kadın hakları insan haklarıdır, hepimiz insan haklarına sahibiz. Bu konuda konuşmaya başlamadan önce kadın haklarının global alandaki tarihine bir göz atalım. Yerel ya da dünya tarihinde önemli bir rol oynamış birçok olağanüstü kadın olmuştur ancak bunların hepsi mutlaka kadın sorunlarının savunucuları olmamıştır. Kadın hareketi, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak ve toplumsal bir grup olarak kadınların yaşamlarını iyileştirmek için çalışan ve mücadele eden kadın ve erkeklerden oluşur. Çoğu toplumda kadınlar geleneksel olarak kızları, eşleri ve anneleri olarak eve hapsedilmiştir ve biz genellikle tarihteki kadınların yalnızca ünlü erkeklerle olan ilişkilerinden dolayı farkındayız. Elbette tarih boyunca pek çok kadın aslında kültürel ve politik yaşamda önemli bir rol oynadı ancak görünmez olma eğilimindeler. Kadın aktivistler ve eşitlik mücadelesi her zaman tüm insan topluluklarının bir parçası olmasına rağmen, örgütlü bir kadın hareketi ancak 19. yüzyılda gerçekten başladı.
Kadınları bir grup olarak düşünen ve yazan ilk öncülerden biri, 1495 gibi erken bir tarihte kadının toplumdaki konumu hakkında bir kitap yayınlayan İtalyan yazar Christine de Pizan’dır. Christine de Pizan, ünlü erkeklerin okuduğu kitaplar hakkında yazmıştır. Kızların ve kadınların günahları ve zaafları hakkında kitaplar yazan ve kadınların gerçekten insan mı yoksa hayvanlara mı daha çok benzediklerini sorgulayan Christine de Pizan’ın çalışması, kadınların eşitliği mücadelesinin ilk aşamalarına güzel bir örnek sunuyor. Ancak, o zamanın kadınları için hiç de yaygın olmayan okuma ve yazma konusunda çok sıra dışıydı.
Daha sonraki tarihte, kadınlar en başından itibaren Fransız Devriminde yer aldılar: devrime yol açan gösteriler, yalnızca ailelerini beslemek için yiyecek değil, aynı zamanda siyasi değişim talep etmek için Versay’a yürüyen büyük bir çalışan kadın grubuyla başladı. Ancak Fransız Devrimi, kadın haklarının gerektiği gibi tanınmasına yol açmadı. Bu nedenle, 1791 Eylül’ünde Olympe de Gouges, Erkek ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ne cevaben Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni kaleme aldı. Fransız Devrimi, cinsiyet eşitliğini tanımak için. De Gouges, yazdıklarının bir sonucu olarak ihanetle suçlandı, yargılandı ve mahkûm edildi ve bunun sonucunda derhal idam edildi.
Kadın hareketi Kuzey Amerika’da gelişmeye başladı, çünkü esas olarak oradaki kadınların Avrupa’dan daha erken okula gitmesine izin verildi ve okuma yazma bilen ve kendileri için düşünmeye teşvik edilen kadınlar genellikle toplumun nasıl çalıştığını sorgulamaya başladı. İlk aktivistler Kuzey Amerika’yı dolaştı ve hem köleliğin hem de kadın baskısının sona ermesi için savaştı. 1848’de Birinci Kadın Hakları Sözleşmesi’ni örgütlediler ve tüm kadınların toplumsal konumlarını iyileştirmek için kampanya yürütmeye devam ettiler. Hareket aynı geniş amaçlarla Avrupa’da da başladı: aktivistler, çalışan kadınların kocalarının değil kendi ücretlerini almalarını, kadınların bir ev sahibi olabilmelerini ve çocuklarının velayetini alabilmelerini talep eden imzalar topladı.
Kadınların İnsan Hakları Nelerdir?
Kadın hakları, yaklaşık 70 yıl önce Birleşmiş Milletler tarafından gezegendeki her insan için kutsal kabul edilen temel insan haklarıdır. Bu haklar arasında şiddet, kölelik ve ayrımcılıktan uzak yaşama hakkı, eğitimli olmak, mülk sahibi olmak, oylamak ve adil ve eşit bir ücret kazanmak. Son zamanlarda fazlasıyla meşhur olan ve benim de yazıma başlamak için seçtiğim bir cümle var ki ‘’Kadın hakları insan haklarıdır.’’ Yani kadınlar bu hakların tamamına sahiptir. Fakat bütün bunlara rağmen kadınlar dünyanın birçok yerinde yalnızca cinsiyetleri sebebiyle bu haklardan mahrum bırakılmaktadır. Kadınlar için haklarını kazanmak, herhangi bir kadına veya kız çocuğuna fırsat vermekten daha fazlasıdır; aynı zamanda ülkelerin ve toplulukların çalışma şeklini değiştirmekle de ilgilidir. Yasaları ve politikaları değiştirmeyi, kalpleri ve zihinleri kazanmayı ve güçlü kadın örgütlerine ve hareketlerine yatırım yapmayı içerir.
Feminizm ve Kadın Hakları
Kadın haklarına bakarken feminizmi anlamakta fayda var. Feminizm özünde kadınların siyasi, ekonomik ve sosyal eşitliğe hakları olduğu inancıdır. Feminizm, kadınların erkeklerle eşit koşullarda haklarından tam olarak yararlanabilmelerini sağlamaya kendini adamıştır.
Peki bu başlık altında, neden feminizme ihtiyacımız var?
Feminizm temelde eşitlikle ilgilidir. Erkeklerden daha büyük olmak isteyen kadınlarla ilgili değil. Eşit haklar, eşit haysiyet ve kaynaklara eşit erişim ve kontrol ile ilgilidir. Geleceğimiz için eşit seçeneklere sahip olmakla ilgilidir.
Aynı zamanda güçle de ilgilidir. Dünyanın her yerindeki kadınların güçleri erkekleri destekleyen sistemler, inançlar ve tutumlar tarafından baltalanıyor. Kadınlar daha az kazanıyor, daha az toprağa sahip oluyor ve daha az siyasi söz sahibi oluyor. Kadınlar, küresel olarak siyasi görevde bulunan dört kişiden sadece birini oluşturuyor.
Kadınlar da orantısız bir şekilde dezavantajlar yaşıyor. Kadınların küresel sağlık iş gücünün %70’inden fazlasını oluşturması, onları daha fazla risk altına sokması ve aynı zamanda karantinalar sırasında aile içi şiddette bir artış yaşaması nedeniyle, Covid-19 salgını bu durumu keskin bir şekilde rahatlattı.
Covid-19 kadınların koşullarını kötüleştirirken, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik gölge pandemisi küresel sağlık krizinden çok önce vardı. Acı gerçek şu ki, kadınlar ve kız çocukları her gün tüm dünyada önemli düzeyde şiddete maruz kalıyor ve her 3 kadından 1’i yaşamları boyunca şiddet görüyor. Tacizci ilişkiler, zorla evlilik, kadın sünneti, cinsel saldırı… Bu çirkin bir liste ve birçokları için acımasız bir gerçek.
Kadın Haklarının Savunulması Neden Önemlidir?
Kadın Hakları İnsan Haklarıdır.
Açık bir nokta gibi görünebilir ancak herkes özgür ve eşit olana kadar özgür ve eşit bir topluma sahip olamayız. Kadınlar erkeklerle aynı haklara sahip olana kadar bu eşitsizlik herkesin sorunudur.
Kadın haklarını korumak dünyayı daha iyi bir yer yapar.
BM’ye göre, “cinsiyet eşitliği ve kadınların ve kız çocuklarının güçlendirilmesi yalnızca kendi içinde bir hedef değil, sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme, barış ve güvenliğin anahtarıdır”. Araştırmalar durumun böyle olduğunu göstermiştir. Kadın hakları desteklendiğinde ve ciddiye alındığında toplum herkes için daha iyi hale gelir.
Bütün bunların üstüne Türkiye’de yaşayan bir kadın olarak birkaç cümle ile kendi düşüncelerimi aktarmak istiyorum. Her ne kadar her gün sesimizi duyurmaya çalışsak da bunu hiçbir zaman tam anlamıyla başaramıyoruz, başarmamıza izin verilmiyor. Ülkemizdeki patriyarka yıkılmadığı sürece, en azından biraz da olsa aşılmadığı sürece biz kadınlar olarak rahatça kendimizi savunamayacağız, ülkemizde rahatça yürüyemeyeceğiz. Her gün sayısız kadın katlediliyor, çocuklar zorla evlendiriliyor, kadınlar kocalarından, babalarından hatta sokaktaki insanlardan bile dayak yiyor… Her yıl yüzlerce, binlerce ölen kadınlarımızın, canlarımızın haberini alıyoruz içimiz yana yana, benim de başıma gelir mi diye düşünüyoruz. Düşünmemeye çalıştığımızda ise bu düşünce bulutları daha da büyüyerek üstümüze saldırıyor. Yazı boyunca söylemekten sıkılmadığım gibi, kadın hakları insan haklarıdır, bunu savunmak yalnızca biz kadınların değil hepimizin görevidir. Biz, kadın erkek fark etmeksizin hepimiz birlik olursak ancak bu düzensiz düzene ”Dur!” diyebiliriz. Biz üstün olmak istemiyoruz, biz haklarımızı, eşitliğimizi, birlikteliğimizi ve kabullenilmeyi istiyoruz. Tekrar ve tekrar KADIN HAKLARI İNSAN HAKLARIDIR.
–
Kaynakça