Pnömoni genellikle komplikasyonlara yol açmadan başarıyla tedavi edilebilir. Bununla birlikte, bazı hastalarda, özellikle yüksek risk grubundaki hastalarda komplikasyonlar gelişebilir. Bu komplikasyonlar pnömoni veya pnömoniyi tedavi etmek için kullanılan ilaçlarla ilişkili olabilir. Buna ek olarak, pnömoni, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (amfizem) veya konjestif kalp yetmezliği gibi kronik hastalıkların kötüleşmesine neden olabilir.
Pnömoniye bağlı komplikasyonlar şunları içerir:
● Sıvı birikimi – Akciğer zarıile göğüs duvarının içini döşeyen zar arasında (plevra) sıvı oluşabilir; Buna plevral efüzyon denir. Sıvı, pnömoniden dolayı bulaşırsa buna ampiyem denir. Bu durumda sıvıyı boşaltmak için bir göğüs tüpüne (veya daha az sıklıkla cerrahi) ihtiyaç duyulabilir. Pnömoni tedavisi sırasında düşen ateşin tekrar yükselmesi, yangı işaretçilerinin düşmemesi(CRP gibi) veya nefes darlığı, iştahsızlık ve göğüs ağrısının artması durumunda Doktorunuz ultrasonografi veya BT ile sıvının varlığını göstererek tanısal girişim yapar. Resimde ampiyem sıvısı gösterilmektedir. Ampiyem tedavisi 4-6 hafta süren bir tedavi gerektirebilir. Ayrıca tüpten yapışıklıkları eritmek için bir takım ilaçların verilmesi gerekebilir.
● Apse – Pnömoni ile enfekte bölgedeki bir hava-sıvı koleksiyonu, apse olarak bilinir. Genellikle antibiyotiklerle tedavi edilebilirler; Nadiren cerrahi olarak çıkarılmaya ihtiyaç vardır.
● Bakteriyemi – Bakteriyemi, pnömoni enfeksiyonu akciğerlerden kan dolaşıma doğru yayılırken oluşur. Enfeksiyon kan dolaşımından diğer organlara hızla yayılabildiğinden bu ciddi bir komplikasyondur. Bakteriyemi de kan basıncının tehlikeli derecede düşük olmasına neden olabilir.
● Ölüm – Çoğu insan zatürreden kurtulmasına rağmen, bazı vakalarda ölümcül olabilir. 30 günlük mortalite oranı, bir genel popülasyonda yaklaşık yüzde 5 ila 10, ancak yoğun bakım birimine kabul edilmesi gereken ciddi enfeksiyon hastalarında bu oran yüzde 30 gibi yüksek bir değer olabilir.
● Kardiyovasküler olaylar – Bazı çalışmalar, pnömoni hastalarının pnömoniden kurtulma sırasında kalp krizi gibi kardiyovasküler bir olaya yakalanma riskinin arttığını ve riskin pnömoni atağından birkaç yıl sonra da devam ettiğini göstermiştir.
Pnömoniyi tedavi etmek için kullanılan ilaçlara bağlı komplikasyonlar şunları içerir:
● İshal ve döküntü
Pnömoni olduğundan şüphelenenler en kısa sürede tıbbi bakım almalıdır. Pnömoni, tedavi edilmediği takdirde hayatı tehdit eden, özellikle 65 yaşından büyük, alkolik, tıbbi problemleri olan veya bağışıklık sisteminin zayıflamış hastalarda ciddi bir hastalıktır.
Aşağıdaki semptomları taşıyanlar derhal sağlık yardımı için başvurmalıdır.
● Ateş ve balgamla birlikte öksürük iyileşmez veya kötüleşirse
● Normal günlük aktivitelerle nefes darlığı ortaya çıkması
● Solunum ile göğüs ağrısı
● Bir soğuk algınlığı veya grip sonrasında birdenbire kendini daha kötü hissetmek
ÖNLEME – Pnömokok aşısı pnömoniyi önlemenin en etkili yollarından biridir. İnfluenza (veya “grip”) aşısı sadece grip önlemede değil aynı zamanda pnömoni de dahil olmak üzere komplikasyonlarının önlenmesinde de önemlidir.
Sigara bırakma, pnömoniyi önlemenin diğer önemli bir yoludur.
Astım, konjestif kalp yetmezliği ve diyabet gibi kronik hastalıkların kontrolü pnömoniyi önlemeye yardımcı olabilir.
Enfeksiyon kontrolü – Enfeksiyon kontrol önlemleri, pnömoni de dahil olmak üzere her türlü enfeksiyonun yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir. Enfeksiyon kontrolü, hastaneler ve diğer sağlık kuruluşlarında sıklıkla uygulanmaktadır, ancak toplumda da uyulması yararlıdır. Sabun ve su veya alkol bazlı el ovuşturmaları ile sık el yıkanması gibi basit uygulamalar etkili olabilir.
Pnömoni, enfeksiyonlu solunum salgıları ile temas yoluyla yayıldığından, pnömoni hastaları, enfekte olmayan aile ve arkadaşlarla yüz yüze teması sınırlamalıdır. Öksürme veya hapşırma sırasında ağız ve burun örtülmeli ve mendiller hemen atılmalıdır. Giysinin koluna (iç dirsekte) hapşırma / öksürme, tükürük ve sekresyonları tutmada diğer bir araçtır ve elleri kirletmeme avantajına sahiptir.
Yeni gördüğüm bir hasta dolayısı ile bu bilgilendirme notunu sizler için kaleme aldım. Umarım faydası olur.
Prof. Dr. Salih EMRİ
Göğüs Hastalıkları Uzmanı