FBI'a göre "kimlik hırsızlığı, bir kişinin bir başkasının kişisel bilgilerini ele geçirip hırsızlık veya dolandırıcılıkta kullanmasıyla gerçekleşir". Kişisel bilgi türleri, adınız ve adresiniz gibi genel verilerden hastane kayıtları, vergi iadesi detayları veya bankacılık bilgileri gibi özel verilere kadar uzanabilir. Kimlik hırsızlığı zaman zaman kimlik dolandırıcılığı olarak da adlandırılır.
Kimlik hırsızlığı çeşitli şekillerde gerçekleşir:
Veri ihlalleri:
Veri ihlalleri kasıtsız veya kasıtlı olarak gerçekleşebilir:
Nasıl gerçekleşmiş olursa olsun veri ihlalleri milyonlarca habersiz kurbanın PII'larını ifşa eder.
Güvenliksiz sosyal medya kullanımı:
Sosyal medya, kişisel bilgileri paylaşmaya teşvik eder ancak pervasızca yapılacak paylaşımlar kişisel güvenliği ve finansal kayıtları riske atar. Örneğin doğum tarihinizi, konumunuzu, hangi okula gittiğinizi, evcil hayvanınızın adını, telefon numaranızı ve diğer kişisel bilgileri sosyal ağlar üzerinden öğrenmek gayet olasıdır. Siber suçlular peşinizdeyse hakkınızdaki bu verileri bir araya getirerek kimlik hırsızlığı yapabilirler.
E-posta korsanlığı:
E-posta parolanızı düzenli olarak değiştirmiyorsanız bilgisayar korsanlığına maruz kalma olasılığınız artar. Bankacılık veya alışveriş siteleri gibi birden fazla sitede aynı parolayı kullanıyorsanız korsanlar tüm hesaplarınıza erişebilir ve ardından sizin girmenizi engelleyerek alışveriş çılgınlığına başlayabilir.
Posta hırsızlığı:
İletişimimizin büyük kısmı çevrimiçine geçmiş olsa da çöplerinizi karıştırarak sizinle ilgili hâlâ birçok şey öğrenilebilir. İnternet yaygınlaşmadan önce, kimlik hırsızları kişisel bilgiler içeren belgeleri bulmak için postaları karıştırırlardı. Postayla gönderilmiş banka ve kredi kartı ekstreleri, önceden onaylanmış kredi kartı teklifleri, vergi bilgileri ve diğer kişisel bilgiler ele geçirilebilir ve verilerinize ulaşmak için kullanılabilir. Finansal ve diğer kişisel belgeleri en az yedi yıl boyunca saklayın ve atmadan önce kimliğinizin tanınabileceği tüm bilgileri parçalayarak imha edin.
Bilinen web siteleri ile güncel güvenlik sertifikası olan web sitelerinde kalırsanız internette güvenle gezinebilirsiniz. Fakat güvenliksiz web siteleri veya bilgisayar korsanlarının sızdığı web siteleriyle herhangi bir bilginizi paylaşırsanız hassas bilgilerinizi bir hırsıza elinizle veriyor olabilirsiniz. Bazı tarayıcılar riskli bir web sitesine girmeye çalıştığınızda sizi uyarır.
Kişiyi tanımlamak için kullanılan bilgileriniz çalındığında sıklıkla karanlık ağa düşer. Bilgisayar korsanları bilgilerinizi yalnızca kendileri kullanmak için çalmıyor olabilirler, genellikle potansiyel kötü amaçlı kişilere satmak için çalmayı tercih ederler.
Karanlık ağ, normal tarayıcılar aracılığıyla erişilemeyen gizli web sitelerinden oluşan bir ağdır. Karanlık ağı ziyaret eden kişiler çoğunlukla kimliklerini ve etkinliklerini gizlemek için özel yazılımlar kullandığından dolandırıcılar için bulunmaz bir alandır. Bilgileriniz karanlık ağ pazarına düşerse herhangi biri tarafından satın alınabilir ve kimliğiniz tehlikeye girer.
Kimlik avı ve istenmeyen mesaj saldırıları:
Kimlik avı, bir sosyal mühendislik türüdür. Kimlik avı saldırganın, kurbanı bir e-postayı, metin mesajını veya anlık iletiyi açmaya ikna etmek için güvenilir biriymiş kılığına girmesiyle gerçekleşir. Kullanıcıların kimlik avı saldırılarına kanması, veri hırsızlığının ortak nedenidir.
Bilgisayarınızı ya da telefonunuzu herkese açık bir Wi-Fi ağında (örneğin bir havaalanında ya da bir kafede) kullanırsanız bilgisayar korsanları bağlantınızı gözetleyebilirler. Bir parola, banka hesabı veya kredi kartı numarası, Sosyal Güvenlik numarası ya da benzer başka bir bilgi yazmanız hâlinde suçlular bu bilgiyi kendi amaçları için kullanabilirler.
Cep telefonu hırsızlığı:
Özellikle parola ya da parmak izi kullanmadan doğrudan giriş yapılmasına izin verdiyseniz akıllı telefonlar kimlik hırsızları için bir bilgi hazinesi gibidir. Biri telefonunuzu çalıp açmayı başarırsa uygulamalarınızdaki, e-postalarınızdaki, metin mesajlarınızdaki, notlarınızdaki vb. tüm verilerinizi görebilir. Bu nedenle, telefonunuzun güvenli bir parolayla kilitlendiğinden, telefonunuzda biyometrik taramanın kurulu olduğundan ve parolalarınızın düz metin olarak telefonunuzun hiçbir yerinde yazmadığından emin olun.
Kart kopyalama:
Bazı hırsızlar ATM'lerdeki kart okuyuculara yerleştirdikleri bir cihazla kart bilgilerini kopyalarlar. Kopyalama cihazı kredi veya banka kartının manyetik şeridindeki verileri çalıp depolayabilir veya başka bir yere aktarabilir.
Kimlik hırsızları çeşitli bir gruptur ve çoğu beklenmeyen yerlerden gelir. Çoğu kurban; iş arkadaşı, arkadaş, çalışan, komşu ve hatta aile üyesi gibi tanıdığı birinin saldırısına uğrar. Teknoloji meraklısı çocuklar, annelerinin veya babalarının kredi kartını ve Amazon oturum açma bilgilerini çalarak birkaç şey almanın avantajlarını görebilir ve nihayetinde özür diledikleri sürece gerçek bir "kurban" olmadıklarını varsayarlar. İş arkadaşları da bilgisayarınızın kilidini açık bırakmanız ya da cüzdanınızın açık olması durumunda bu fırsatı kaçırmayabilir.
Sıfır veya çok az maliyetle eksiksiz bir kötü amaçlı yazılım indirmek mümkün olduğundan küçük çaplı suçlular harekete geçebiliyor. Eğitimli bilgisayar bilimi mezunlarından yararlanan organize suç çeteleri de büyük miktarlarda kişisel veri kovalıyor. Bu gruplar genellikle büyük perakende saldırıları ve sağlık hizmetindeki güvenlik açıklarından sorumludur. Bu verilerin büyük miktarı, karaborsada büyük bir değere sahiptir.
Bunun iki yolu vardır: Hemen kullanmak ve satmak üzere elinde tutmak:
Herkes kimlik hırsızlarının hedefi olabilir. Kişisel bilgiler, kredi kartı verileri, adres, telefon numarası gibi verilerinizden herhangi biri internette bulunuyorsa saldırıya uğrama riskiniz vardır. İnternette ne kadar fazla bilginiz varsa risk o kadar büyüktür.
Peki kimlik hırsızlığı nasıl engellenir ve kimliğinizi çevrimiçi olarak nasıl korursunuz? Çalıntı bir kimlikten kaçınmak için alabileceğiniz bazı önlemler şunlardır:
Verileri ancak 'gerektiği kadar' paylaşın:
Birisi kişisel bilgilerinizi (Sosyal Güvenlik numaranız, kredi kartı numaranız, pasaport numaranız, doğum tarihiniz, çalışma geçmişiniz, kredi puanınız vb.) soruyorsa bu bilgilere neden ihtiyaç duyduklarını ve bu bilgileri nasıl kullanacaklarını sorun. Kişisel bilgilerinizin gizli kalması için ne tür önlemler alıyorlar?
Sosyal medyayı temkinli kullanın:
Sosyal medya platformlarının güvenlik ayarlarını iyice öğrenip bunları kendinizi en rahat hissedeceğiniz seviyeye getirin. Adresiniz veya doğum tarihiniz gibi kişisel bilgileri sosyal medya platformundaki biyografi alanında paylaşmaktan kaçının ve flört ve buluşma sitelerinde paylaştığınız bilgilere dikkat edin. Suçlular bu verileri profilinizi çıkarmak için kullanabilir.
Bilgisayarınızı güncel tutun:
Çoğu bilgisayar korsanı, bilgilerinizi çalmak için kötü amaçlı yazılımlardan faydalanır. Güvenlik yamaları ve antivirüs yazılımlarıyla bilgisayarınızı güvende tutmak, mevcut güvenlik açıklarına karşı korumaya ve yeni saldırıları algılamaya yardımcı olur.
Güvenli gezinme:
İnternette Güvenle Gezinin: Kötü amaçlı yazılım yayılması ihtimalini sınırlandırmak için bilinmeyen e-posta eklerini açmayın ya da şüpheli web sitelerinde gezinmeyin.
Özel kayıtları ve hesap özetlerini imha edin:
Kredi kartı ve banka ekstreleri ile özel finansal veya hassas bilgiler içeren belgeleri parçalayarak imha edin. ATM, kredi kartı veya benzin istasyonu fişlerinizi etrafta bırakmayarak fiziksel ayak izinizi minimize edin.
Telefonunuzun güvenli kalmasını sağlayın:
Posta kutunuzu hızlıca boşaltın, kilitleyin veya ayrı, güvenli bir posta kutusu satın alarak suçluların hassas bilgi içeren postalarınızı çalma olasılığını engelleyin.
Sosyal Güvenlik numaranızı koruyun:
ABD'de Sosyal Güvenlik numarası kişisel verilerinizin anahtarıdır. Elinizden geldiğince iyi korumaya çalışın. Numaranız istendiğinde neden gerektiğini ve nasıl korunacağını sorun. Kartınızı yanınızda taşımayın. Sosyal Güvenlik numaranızın yazdığı belgeleri güvenli şekilde saklayın ya da parçalayarak imha edin.
Kredi kartınızı gözünüzün önünden ayırmayın:
Kredi veya banka kartınıza daima sahip çıkın ve satıcıların ve diğer kişilerin işlem için kartınızı sizden almasına izin vermeyin. Ayrıca ATM'lerdeki kart kopyalama cihazlarına karşı tetikte olun.
Kredi kartı ekstrelerinizi dikkatle inceleyin:
Finansal özetleri okuyun. Her bir işlemi bildiğinizden emin olun. Ödeme tarihlerini iyi bilin ve beklenmedik bir fatura gelirse mutlaka araştırın. Sağlık sigortası dolandırıcılığına uğramamak amacıyla, sunulan hizmetlerin hepsini bildiğinizden emin olmak için "yan haklar açıklamasını" dikkatle okuyun.
Güvenli bankacılık:
Bankacılık web sitelerine yalnızca güvenli bir bağlantı üzerinden girin. Kredi kartı bilginizi çevrimiçi platformlarda kaydetmeyin.
Karşınızdakinin kim olduğunu bilin:
Biri sizinle bağlantı kurup kişisel veya finansal bilgilerinizi isterse kim olduklarını, hangi şirket ya da kuruluşu temsil ettiklerini ve arama sebeplerini öğrenin. Talebin meşru olduğunu düşünüyorsanız kişisel verilerinizi paylaşmadan önce şirketle kendiniz iletişime geçip size söylenenleri teyit edin.
Adınızı pazarlama listelerinden çıkarın:
İstemediğiniz pazarlama listelerinden çıkın. ABD'de kendinizi Aramayın listesine de ekletebilirsiniz (1-888-382-1222).
Kredi raporunuzu inceleyin:
Kredi raporunuzu en az yılda bir kez öğrenin ve şüpheli durumlara karşı inceleyin. Şüpheli bir durumla karşılaşırsanız bankanızla derhal iletişime geçin. Ayrıca kredi koruma hizmetleriyle bağlantıya geçip kredi raporunuzda herhangi bir değişiklik yapıldığında size bilgi verilmesini talep edebilirsiniz.
Son dönemlerde kimlik hırsızlığı yükselişte ve ciddi zararlar verebiliyor, yine de birçok kişi henüz böyle bir suçun kurbanı olduğunda ne yapacağını bilmiyor. Kimliğiniz çalındığında yapmanız gerekenlere dair bu kılavuzu adım adım uygulayın:
Kaynağı keşfedin:
Sorunu düzeltmeden ve kimlik hırsızlığı yardımı almadan önce saldırının kaynağını bilmek çok önemlidir. Geleneksel kimlik hırsızlığı, makbuzlar ya da kredi kartı ekstreleri gibi kişisel bilgileri elde etmek için "çöp karıştırmayı" içerirken hırsızlar artık popüler çevrimiçi hizmetleri hedef alıyor. Bankacılık web siteleri, çevrimiçi perakendeciler ve hatta flört siteleri çok sayıda müşteri bilgisi tutmaktadır.
Adınıza yeni kredi hesapları açılması, rızanız olmadan satın alma işlemi yapılması veya devlet kurumlarındaki iletişim bilgilerinizde değişiklik olması gibi kimlik hırsızlığı kurbanı olduğunuzun birçok göstergesi olabilir. Kurban olduğunuzu anladığınız anda yakın dönemdeki çevrimiçi etkinliğinizi düşünün:
Bunlardan herhangi biri, bilgisayar korsanlığına davetiye çıkaran güvenlik açıklarına yol açabilir.
Etkilenen bankanızı derhal haberdar edin:
Hırsızlık faaliyetini fark ettikten sonra ilgili kuruluşları aramaya başlayın. Kredi kartınızı veren kuruluş ya da bankanız gibi dolandırıcılığın meydana geldiği şirketlerle başlayın. Hesaplarınızı kapatmalarını veya dondurmalarını isteyin ve tüm kullanıcı adlarınızı ve parolalarınızı değiştirin.
Çoğu kredi kartında, kimliği çalınan kart sahipleri için sıfır sorumluluk politikası ve başka koruma yöntemleri vardır. Ayrıca ABD'deki kredi kartı dolandırıcılığı kurbanları, yetkisiz işlemlerde en fazla 50 dolar değerinde sorumluluk tanımlayan Adil Kredi Faturalandırma Yasası tarafından korunurlar. Diğer yandan ATM ya da banka kartları ile banka hesabınızdan yapılacak elektronik transferler, Elektronik Fon Transferi Yasası'na tabidir. Bu yasaya göre tüketicilerin hızlı davranması gerekmektedir.
Kayıp ya da çalıntı bir ATM veya banka kartını, herhangi bir şüpheli işlemden önce bildirmek, o andan itibaren gerçekleşecek hiçbir değişiklikte sizi sorumlu kılmayacaktır. Bu da şüpheli herhangi bir işlemi elinizden geldiğince çabuk bildirmenin yararınıza olduğu anlamına gelir. Bir kimlik hırsızlığı raporu ile polis raporu tutturduktan sonra, bu belgeleri derhal bankanızla paylaşmalısınız.
Kredi raporunuza dolandırıcılık uyarısı eklemek:
Dolandırıcılık kredi raporunuzu olumsuz olarak etkileyebilir ve bunun uzun süreli etkileri olabilir; bu da, etkilenmeniz hâlinde kredinizi daha fazla zarar görmekten korumanız gerektiği anlamına gelir. Ana kredi bürolarından biriyle iletişime geçin. ABD'de iletişime geçebileceğiniz bürolar şunlardır:
Bir kredi raporu isteyin ve hesaplarınıza 90 gün süreli bir dolandırıcılık uyarısı ekletin. Bu kurumlardan biriyle iletişime geçtiğinizde bunların diğer iki kurumu bilgilendirme zorunluluğu vardır.
Dolandırıcılık uyarıları ücretsizdir ve bir kez eklettiğinizde, kredi raporunuzda bir sene boyunca görünürler. Uyarıyı daha uzun süre kullanmak isterseniz ilk yıldan sonra yeni bir uyarı alabilirsiniz. Bu uyarı, dolandırıcıların sizin adınıza hesap açmasını zorlaştıracaktır çünkü şirketler herhangi bir kredi vermeden önce uyarı sebebiyle sizinle bağlantı kurmak zorunda kalacaktır.
Kimlik hırsızlığı kurbanıysanız kredi raporunuza yedi yıl süren bir uzatılmış dolandırıcılık uyarısı ekletebilirsiniz. ABD'de uzatılmış uyarı yerleştirmeden önce bir Kimlik Hırsızlığı Raporu doldurmak zorundasınız.
Kredi raporlarınızı gözden geçirin:
Kredi dosyanıza bir dolandırıcılık uyarısı eklettirdiğinizde otomatik olarak üç kredi kurumundan da ücretsiz bir kredi raporuna erişim hakkı kazanırsınız.
Sizin açmadığınız yeni hesaplar, tanımadığınız ödeme geçmişleri ya da talepleri, daha önce hiç çalışmadığınız bir işveren veya tanıdık gelmeyen herhangi bir kişisel bilgi gibi kimlik hırsızlığı belirtilerine karşı her raporunuzu dikkatle inceleyin.
Ayrıca kimlik hırsızlığı belirtilerinin sürüp sürmediğini görmek için kredi raporlarınızı sonraki yıl en az bir kez gözden geçirmelisiniz.
Kredinizi dondurun:
Kredinizi dondurma işlemi ücretsizdir ve kredi raporu kurumlarının kredi raporunuzu başka kredi kurumlarına iletmesini engeller. Ana kredi bürolarıyla iletişime geçip talepte bulunabilirsiniz.
Kimlik hırsızlığına karşı en çetin koruma için uzmanlar kredi raporunuza hem dolandırıcılık uyarısı koydurmanızı hem de kredinizi dondurmanızı öneriyor. Dondurma işleminin süre sınırı yoktur, dondurmayı geçici veya kalıcı olarak kaldırmaya karar verene kadar devam edecektir.
Dondurma işlemini raporunuza eklediğinizde bürolar size dondurmayı kaldırmaya karar verdiğinizde ihtiyacınız olacak bir PIN ya da parola verecektir. PIN'inizi kaybetmek kredinizin dondurma işlemini kaldırmayı geciktirebilir ya da engelleyebilir; bu yüzden güvenli bir yerde saklayın.
Kimlik hırsızlığını nasıl bildirebilirim?
Dünya genelinde farklı yargı yetkilerinde, kimlik hırsızlığını bildirebileceğiniz ve kimlik hırsızlığı tazmini ile yardımı alabileceğiniz farklı kurumlar vardır. Örneğin:
Polis ile irtibata geçin:
Ayrıca yerel polis departmanını da haberdar etmelisiniz. Polisle irtibat kurarsanız Kimlik Hırsızlığı Raporu'nuzun bir kopyasını, fotoğraflı kimliğinizi, mevcut adresinizi kanıtlayan bir belgeyi ve kimliğinizin kimlik hırsızlığında kullanıldığının herhangi bir kanıtını (tahsilat belgeleri gibi) yanınıza alın. Gerekme ihtimaline karşın polis raporunun bir nüshasını istemeyi unutmayın. İleride lazım olabileceği için poliste şikayetinizle ilgilenen kişinin telefon numarasını da alın.
Kredi raporunuzdan dolandırıcılık bilgisini kaldırın:
Kredi raporunuzu inceledikten sonra önde gelen kredi bürolarına ulaşıp bulabildiğiniz dolandırıcılık bilgilerini çıkarttırın. ABD'de, FTC tarafından önerilen bu örnek mektubu şablon olarak kullanabilirsiniz.
Mektupla birlikte Kimlik Hırsızlığı Raporu'nuzun bir kopyası ile kimliğinizi kanıtlayan bilgileri ve hangi bilgilerin sahte olduğuyla ilgili ayrıntıları da ekleyin. Bu size raporunuzdan bilgileri çıkarma ya da engelleme olanağı sağlayacaktır. Böylece görünmez ve bu borçları ödemeniz için aranmazsınız. Kredi raporunuzu sonradan eklenebilecek başka dolandırıcı hesaplar için sık sık gözleyin.
Etkilenen tüm hesapların parolalarını değiştirin:
Dolandırıcılıktan etkilenen tüm hesaplarınızın parolalarını değiştirin. Var olan hesaplarınızdan birinin parolası yoksa bir güçlü parola oluşturmak için harika bir fırsat. Güçlü bir parola, en az 12 karakter uzunluğunda, büyük harf, küçük harf, sembol ve rakamların bir kombinasyonu olmalıdır. Parolanız ne kadar kısa ve sade olursa siber suçluların kırması da o kadar kolay olur. Ardışık sayılar (“1234”) veya doğum tarihiniz veya evcil hayvanınızın adı gibi sizi tanıyan kişiler tarafından tahmin edilebilir kişisel bilgileri içermez.
Parolanızı daha karmaşık hale getirmek için bir 'anahtar parola' belirleyebilirsiniz. Anahtar parolalar, hatırlaması kolay anlamlı bir cümleyi alıp her kelimenin ilk harfinden bir parola üretmeyi içerir.
Aynı parolayı birden fazla hesapta kullanmaktan kaçının ve parolalarınızı asla yazıya dökmeyin. Hatırlayamayacağınız kadar çok sayıda parolanız varsa bir parola yönetici kullanmak işiniz kolaylaştıracaktır. Parolalarınızı düzenli olarak (yaklaşık altı ayda bir) değiştirmeyi unutmayın.
Telefon ve kamu hizmeti şirketleri ile irtibata geçin:
Kimlik hırsızı kamu hizmeti faturasını kanıt olarak kullanıp adınıza yeni bir hesap açmaya çalışırsa kamu hizmeti şirketleri ve telefon şirketinizle iletişime geçmeniz mantıklı olacaktır. Adınıza bir hesap açılmış ise hizmet sağlayıcıya ne olduğunu açıklayıp hesabın kapatılmasını talep edin.
Kendinizi bir antivirüs ile korumaya alın:
Tüm bunlar kulağa biraz bunaltıcı gelse de kimliğiniz çalındığında ne yapmanız gerektiğini bilmek kıymetlidir. Yukarıdaki ipuçları, zararı azaltmaya ve hayatınızı yoluna sokmaya yardımcı olur. Çevrimiçi güvenliğinizi kapsamlı bir antivirüs kullanarak en üst seviyeye çıkarın. Kaspersky Total Security 7/24 cihazlarınızı ve verinizi korumak için çalışır, virüsleri, zararlı yazılımları, fidye yazılımlarını, casus uygulamaları ve en güncel bilgisayar korsanı numaralarını engeller.
İlgili makaleler: