

Haşim Haşimi
( 1956)
Diyarbakır Eski Milletvekili
Toplum Sorunlarını Araştırma Vakfı Başkanı
Seyyit Haşim Haşimi
1956 yılında Cizrede doğdu. Mehmet Kadri Bey ile Nuriye Hanımın evladı. Lise mezunu. 1989-94 döneminde RP'den Cizre'de belediye başkanlığı yaptı. 1995'te RP'den ve 1999'da FP'den iki kez üst üste Diyarbakır milletvekili seçildi. Daha sonra ANAP'a katıldı. Çiftçi, Petrol Tesisleri İşletmecisi. Toplum Sorunlarını Araştırma Vakfı'nı kurdu. Almanca biliyor. Evli ve 6 çocuk babası.
HAKKINDA YAZILANLAR
HAŞİMİ BÖLGEDE ÖNEMLİ ROL OYNUYOR
AKPnin Kürt politikasının şekillenmesinde önemli bir role sahip olan Seyyit Haşim Haşimi, AKP'den Diyarbakır aday adaylığı için başvuru yaptı. Demokratik Açılım sürecinde Başbakan Erdoğan ile sık sık görüştü. Irak ile Türkiye arasında zaman zaman politikaların belirlenmesinde önemli rol oynadı. Diyarbakır'dan aday gösterildi.
Haşimi, Diyarbakır'da, bölgesinde seyyit soyundan geldiğine dair söylemler ve geniş aile yapısıyla biliniyor. 1989-94 döneminde RP'den Cizre'de belediye başkanlığı yapan Haşimi, Tansu Çiller'in, korucu olmasını isteyip kabul etmeyince gözaltına alınmasıyla tanınıyor. 1995'te RP'den ve 1999'da FP'den iki kez üst üste milletvekili seçilen ve daha sonra ANAP'a katılan Haşimi, BDP ve PKK dışında bir Kürt olgusu olduğuna ve bu konuda ciddi çalışmalar yapılması halinde çok aşama kaydedileceğine ancak, çözüm yerine sorun yaratmanın yanlışlığı üzerinde durmasıyla dikkatleri üstüne çekti.
Haşimi, Toplum Sorunlarını Araştırma Vakfı'nı kurarak bu konuda çalışmalara ve raporlara imza attı. Bu sıfatla ABD'nin Ankara büyükelçiliğinde düzenlenen ve kapatılan DTP'li milletvekilleri hariç "Kürt kökenli siyasetçi ve vekillerin katıldığı" kahvaltılı toplantıda Kürt sorunu ve bölge hakkında görüşlerini bildirdi. Haşimi, hükümetin bu son dönemde yürüttüğü siyasette başarılı olduğunu belirterek, ılımlı çizginin faydalarından bahsedip, duruşunu net olarak sergilemişti. Bu gerekçelerle Haşimi'nin, özellikle "Demokratik Açılım" sürecinin devam ettirilmesi konusunda önemli rol oynayacağı sanılıyor.
GÖRÜŞ
Özalın projesini tartışma zamanıdır
Türkiye ile Kuzey Irak arasında yeni bir sayfa açılıyor. Bu yeni sayfayı ve perde arkasını bölgeden 15 gün önce dönen eski Milletvekili Haşim Haşimiyle konuştuk: Kuzey Irakta Türkiyeyle niye bütünleşmeyelim? diyenler var
Kimi birbiriyle bağlantılı, kimi bağlantısız dört önemli gelişme oldu:
1 - 23 Nisan nedeniyle Birinci Mecliste yapılan törenler sırasında MHP Lideri Devlet Bahçeli DTP Şırnak Milletvekili Hasip Kaplana Gel Hasip, yanıma otur. Birinci Meclisin renkleri tamamlansın dedi.
2 - 24 Nisandaki MGK toplantısında Tüm Iraklı grup ve oluşumlarla istişarelerin sürdürülmesi kararı alındı.
3 - 26 Nisanda, CHP 32. Olağan Kurultayına parti yöneticilerinin hazırladığı bir rapor sunuldu. Rapordaki başlıklardan biri Kuzey Irakla dost olalım mesajını taşıyordu.
4 - Ve 1 Mayısta Türkiye-Kuzey Irak arasında ilk resmi temas geçekleştirildi. Başbakanlık Başdanışmanı Ahmet Davutoğlu ile Türkiyenin Irak Özel Temsilcisi Murat Özçelik Bağdatta Irak Bölgesel Kürt Yönetimi Başbakanı Neçirvan Barzaniyle görüştü. Aynı gün Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Tarık Haşimi de Ankaradaydı.
Şimdi bu dört gelişmeye bakıp kimileri diyor ki, Yeni bir beyaz sayfa açılıyor, ama kimileri de Sayfa falan açıldığı yok, görmüyor musunuz Türkiye bu görüşmeler yapılırken Kandili bombalıyor diyor. İkisi bir arada niye olmasın? Biri terörle mücadele, diğeri devlet politikası diyenler de var.
Hangisi doğru henüz bilmiyoruz, ancak kesin olan, Türkiye Irakın Kürt coğrafyasında yeni bir şeyler söylemeye hazırlanıyor... Zaten biz de bu sebeple bölge ve aktörlerini çok iyi tanıyan eski milletvekili Haşim Haşimiyle konuştuk.
Haşimi 15 gün önce Kuzey Iraktaydı. Orada ne kadar üst düzey yönetici varsa görüştü. Ayrıca Türk heyetinin önemli isimleriyle de temas halinde. Yani meseleye vakıf. O kadar vakıf ki, bize iki müthiş tespitte bulundu. Neymiş onlar derseniz, buyurun okuyun:
Size göre de yeni bir sayfa açıldı mı?
Kesinlikle evet.
Kanıt?
MGKnın 24 Nisan kararı. Tüm oluşumlarla görüşülsün demek, Kürtlerle de görüşülsün demektir. Aslında Kürtlerle görüşmeler vardı, fakat bunun artık resmi olarak da yapılabileceğinin açıklanması yeni bir sürece girildiğinin en önemli kanıtı.
Nedir bu yeni süreç; sizce ne değişecek?
Özalın bıraktığı noktaya dönülecek. Özal, Kuzey Irakla resmi düzeyde görüşme yapıyor, temsilcilerini davet ediyor, diplomatlarını Iraka Kürtlerle görüşmeye gönderiyordu. Şimdi bu diyaloğa ve karşılıklı güvene dayalı politikanın yeniden benimsendiğini anlıyoruz.
Peki bu Türkiyenin Kuzey Irakla ilgili kırmızı çizgisi kalmadı anlamına gelir mi?
Hayır, ama ilişkiye kırmızı çizgilerle başlamaktan dönüldüğü anlamına gelebilir.
Mesela Kürdistan kurulacak ve Türkiye buna ses çıkarmayacak; bunu mu anlayalım?
Hayır hayır... Yeni siyasetin anlamı bağımsız bir Kürt devletini kabul etmek değil, ama bence federal sistemin tanınması üzerine.
Niçin Türkiye şimdi bu adımı atıyor; değişen ne? ABDnin telkiniyle olmuş olabilir mi? Mesela 5 Kasımın bir etkisi...
Olabilir, bence bu da bir realite. Çünkü Ortadoğuda artık dengeler değişti ve orada bir ABD gerçeği var. ABDnin sizden, sizin ABDden bağımsız politikalar geliştirmeniz artık mümkün değil. Her şey o kadar birbiriyle iç içe ki, mesela bugün Irakla ilgili attığımız adımın arkasında Türkiyenin İran politikası da yatıyor. Çünkü Irakın geleceği belirsiz ve İran giderek Irakta güçleniyor. Demek ki ne yapmak lazım? İranı dengelemek için Türkiyenin Irakta güçlenmesi lazım. Bunların hepsi denge politikası.
Ama niye dün değil de, şimdi kabul gördü bu politika?
Bence devletin önemli kurumlarında bu eğilim hep vardı. Özkök Paşanın Bunlar artık aşiret reisi değil tespiti var. MİT Müsteşarının bölgeye birkaç ziyareti var. Ve şimdi konjonktür olarak öyle bir noktaya gelindi ki artık Türkiye önündeki şansı geri tepmekle tepmemek noktasına geldi.
Nasıl bir şans bu?
Türkiyenin Kuzey Irakta iki türlü şansı var. Birincisi siyasi. Artık Irakta siyasi yönden söz sahibi değilseniz uluslararası platformda da söz sahibi olamıyorsunuz. Irakta söz sahibi olmanın yolu ise Kürtleri dışlamamaktan geçiyor. Irakın Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanı, Genelkurmay Başkanı Kürt. Siz şimdi hem ben Kürtleri yok sayayım hem de Irakta söz sahibi olayım, diyemiyorsunuz, olmuyor. Bu bence görüldü artık.
En uygun ticaret yolu Türkiye
İkinci şans ne?
İkincisi ekonomik. Irakın Kürt bölgesindeki zenginliklerinin Türkiye üzerinden Avrupaya pazarlanması... Ben Cumhurbaşkanı Talabaninin Ankara ziyaretinde bunun taahhüdünü Türkiyeye verdiğini tahmin ediyorum. Mesud Barzani ise zaten birçok defa Bizim Türkiye ile işbirliği yapacağımız alanlar çok geniştir açıklamasında bulundu. Çünkü bu her iki ülkenin de lehine; Kürtler için en uygun ticaret yolu Türkiye. Türkiye için de Kuzey Irak çok ciddi ekonomik bir alan. Fakat sorun şurada: Siz hem bir kesimi tanımayacaksınız hem de oranın zenginlikleriyle ilgili talepte bulunacaksınız. Bu çelişki değil mi? Bana göre işte artık bu çelişkiden dönüyor Türkiye. Ki bu da çok normal. Her devlet siyasi ve ekonomik çıkarları doğrultusunda politika değiştirir.
İyi de bunlar bugüne kadar bilinmiyor muydu zaten?
Bilinmemesine imkân yok, ama işte Türkiyeyi yiyip bitiren o kuşku var ya, Kürtlere karşı kuşku... O bizim bugüne kadar her şeyimize engel oldu. Fakat artık reel siyaset kendisini dayattı ve Türkiye sürekli bir kuşkuyla yaşamayacağını anladı.
Acaba bu reel siyasetin içinde petrolün etkisi ne kadardır? Yani Bağdattan TPAOya şu ana kadar bir iş çıkmadı. Ama şimdi K. Irakta yakında kabul edilecek bir Hidrokarbür Yasası var.
Evet, o Hidrokarbür Komisyonunun başına da Talabaninin oğlu Kubat Talabaninin getirileceği söyleniyor.
Mesela bu çok önemli. Çünkü bu yasa Kuzey Iraka kendi petrol ve doğalgaz anlaşmalarını yapma hakkı tanıyacak ve soru şu: Acaba Kuzey Iraktan Türkiyeye iri bir dilim düşer mi?
Şu anda Çinden Norveçe kadar bütün ülkeler o dediğiniz iri dilimin peşinde, ama Kürtlerin önceliği Türkiye. Bunu pratikte de defalarca kanıtladılar zaten. Öteden beri Türkiyedeki iş adamlarına ve Türk firmalarına öncelik verdiklerini hepimiz biliyoruz. Irakın Şii kesimi taahhütlerini İran firmalarına, Sünni kesimi Suriye firmalarına, Kürtler de Türk firmalarına veriyor. Bundan sonra da en çok çalışmak istedikleri ülke yine Türkiye.
Neden Türkiye?
Nedeni yok bunun. Türkiye Kuzey Iraksız, Kuzey Irak Türkiyesiz olmaz. Nokta! Bu böyle bir kader... Türklerle Kürtlerin bir arada olma kaderi...
Erdal Şafakın da bu konuda önemli bir tespiti var. Diyor ki, Siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkiler geliştirilirse Türkiye-Irak sınır hattı sadece kâğıt üzerinde bırakılabilir.
Çok doğru, zaten iki halk bunu gerçekleştirmiş vaziyette. Pratikte arada sınır yok gibi yaşanıyor. Şimdi cesur olup, bunu daha geliştirmek gerekiyor.
Özalın dediği entegrasyon da bu değil mi?
Evet, Özal başından beri bunu istiyordu ve geç bile kalındı. Çünkü eğer bu ilişkiler gelişirse çok daha kapsamlı, çok daha önemli projeler de ortaya konabilir.
Ne gibi?
Kuzey Irakla Türkiyenin daha bütünleştiği bir yapı gibi...
Konfederasyon gibi bir şeyi mi kastediyorsunuz?
Adı her neyse... Ama bu neden olmasın? Bunu niçin hiç düşünmüyoruz ki? (Benzer bir düşünce için bkz: 27 Kasım 2007, Milliyet, Emekli Büyükelçi Ümit Pamirle Soru-Cevap)
Peki siz böyle bir fikri Kuzey Iraktaki yönetimden hiç duydunuz mu?
Bu Kuzey Irakta tartışılmayan bir konu değil, konuşuluyor, tartışılıyor. Birçok yetkiliden de duydum. Ama ben onlar adına konuşamam. Ben kendi adıma diyorum ki, Özalın geçmişte söylediği, düşündüğü projeyi bence artık tartışmanın zamanıdır.
Sizce MGKnın 24 Nisan kararının arkasında böyle bir irade olabilir mi?
Hayır, bu kadar geniş değil bence... Ama o karar bir zemin. Bence Türkiye şu anda süreci test ediyor. Belki de bu testin sonuçlarına bağlı olarak daha sonra bu tip projeler ortaya çıkabilir.
Siz Kuzey Iraktan geleli 15 gün oldu; oradaki hava nasıl?
Mesud Barzani ve Neçirvan Barzani dahil Kuzey Irak yönetiminin tüm üst düzey yöneticileriyle görüştüm. Çok iyimserler. Bu diyalog sürecine ciddi manada önem veriyorlar. Karşılıklı sert demeçlerin geride kaldığı bir döneme girmek istiyorlar. Mesela benim oradayken en sık duyduğum cümle şuydu: Türkiye bizi kandırmıyor. Türkiye ne düşündüyse, ne söylediyse o gerçekleşiyor. Kapalı görüşmelerde Türkiyenin bizimle ilgili yapmış olduğu tespitler daha sonra aynen karşımıza çıkıyor.
Peki PKK meselesi ne olacak?
Barzani bu konuda Türkiyeden elini güçlendirecek bir hareket bekliyor. Yani askeri ve ekonomik açılımların dışında Kürt kamuoyunu memnun edecek bir adım. O siyasi Kürt iklimi için, kendi kamuoyu için buna ihtiyaç duyuyor.
Kerkük referandumundan vazgeçildi mi sizce?
Ben buna ihtimal vermiyorum. Bu Mesud Barzani için imkânsız. Kerkük Barzaninin artık istese bile aşamayacağı bir konu. Tarihleri boyunca her şeyden vazgeçmişler, bir tek Kerkükten vazgeçmemişler.
1 Mayıstaki ilk resmi görüşmenin perde arkasını alabildiniz mi?
Her iki taraf da memnun. Bana gelen bilgiye göre Türk heyeti PKK konusunu gündeme getirmiş ve karşılıklı görüş alışverişinde bulunmuşlar. Ayrıca temasların düzeyinin yükseltilerek devam edilmesi kararlaştırılmış. Bu anlamda Neçirvan Barzaninin bir yıldır Ankaraya yapması beklenen ziyaret sanırım önümüzdeki süreçte gerçekleşecek diyebiliriz.
Peki sizce çok uzak olmayan bir tarihte Mesud Barzaniyi Ankarada görecek miyiz?
Ben bunun hemen olacağı düşüncesinde değilim. AKPnin kapatma davası bile etkiler böyle bir süreci. Ama bu hiç olmayacağı anlamına da gelmiyor. Çünkü ben her iki tarafta da bu iradeyi gördüm. Eğer süreç sabote edilmezse bu mutlaka olur. Bence olmalı da. Çünkü Avrupayı ve ABDyi saymıyorum bile, ama şu an bölgede Kuzey Irakla karşılıklı resmi ziyarette bulunmayan tek ülke Türkiye. Daha ben oradayken Bush Barzaniyi ABDye davet etti. Şimdi hazırlıklarını yapıyorlar. Oysa bir düşünün, Silopiden Zahoya yarım saat.
Biri daha diplomat, diğeri daha karizmatik
ABDnin ve Türkiyenin bundan sonrasını götürmek için Neçirvan Barzaniyi seçtiği, ama peşmerge üzerinde etkili olan Mesud Barzaninin de önemini koruduğu yorumuna ne dersiniz?
Aile birbirini tamamlıyor. Zannediliyor ki bu ikili sistem çatışmadan doğuyor ve aile bölünecek. Bu doğru değil, çünkü bu ikili sistem Barzani ailesinde bir ekol. Mustafa Barzani-Ahmet Barzani, İdris Barzani-Mesud Barzani şimdi de Mesud Barzani-Neçirvan Barzani... Bir asra yakın böyle çalışıyorlar.
Neçirvan Barzani ile Mesud Barzaninin tahlillerini yapar mısınız?
Neçirvan Barzani genç, pratik bir zekâya sahip, sempatik, diplomasinin ön planda olduğu bir dönemde yetişmiş, okuyan bir kişi. Eğitimini İran ve ABDde almış. Değişik konulara vakıf, mesela tasavvufu yakından biliyor. Üstelik İdris Barzaninin oğlu.
İdris Barzani Kürt ulusal tarihinde çok etkin birkaç kişiden biri, Mesud Barzaninin kardeşi. Ayrıca Neçirvan Barzani Mesud Barzaninin damadıdır. Mesud Barzani ise çocukluğundan beri peşmerge. Birçok savaşın, çatışmanın içinde yaşamış, Irakın yakın tarihine tanıklık etmiş biri. Dolayısıyla çok ciddi bir birikim sahibi. Ayrıca karizmatik bir yapısı var. Bu yapısı ve biraz da milliyetçi duruşuyla bölge için bir simge.
Bölgede AKP geriledi DTP yine öne çıktı
Şimdi bir seçim yapılsa bölgenin eğilimi ne olur?
Bölge eğilimi iki parti arasında gidip geliyor. 22 Temmuz seçimleri sonrası avantaj hükümetteydi. Ancak şu anda durum değişti. AKP geriledi, DTP toparlandı. Belediye seçimi bugün yapılsa pek çok il ve ilçeyi DTP alır.
Nasıl toparlandı DTP?
DTPye açılan kapatma davası ve sınır ötesi operasyon bölge insanını kenetledi.
AKP niye geriledi?
Birincisi bu el sıkma, tokalaşmama, DTPlileri görmezden gelme meselesi. İkincisi sorunu sadece ekonomik tedbirlerle çözme eğilimi, Ağustos 2005teki konuşmanın devamının getirilmemesi. Üçüncüsü de Diyarbakırın sivil toplum kuruluşları ile AKP arasında yaşanan gerginlik.
Bahçelinin jesti Erdoğanı vurdu
Bahçelinin son jesti Kürtler arasında nasıl bir etki yarattı?
İnanır mısınız, bölgenin en kırsal kesiminde dahi ciddi bir etki yarattı. Kürtler Bahçeliyi çok takdir etti. Bence de Bahçeli takdire şayan bir devlet adamı. Çünkü öteden beri hep sağduyulu bir tavır ortaya koydu. Ne zaman gerginlik olsa kitlelerin sokağa dökülmesini engellemeye çalıştı.
Ama söyleyeceğini de söylüyor?
Söylesin, onda bir sorun yok. Çünkü eleştirmek ayrı, tanımamak ayrı. Bahçeli DTPyi eleştiriyor, ama dışlamıyor. Bu Kürtler için çok önemli bir nüans.
Sizce bu jestleriyle ne demek istiyor Bahçeli?
İki mesaj veriyor. Birincisi, Bu sorunun öncelikli çözüm yeri Meclistir diyor. İkincisi de Kürt meselesinde sadece bir parti yok, ben de bu meseleye uzak değilim diyor.
Peki böyle yapınca Güneydoğuda oyu mu artacak MHPnin?
Onu demiyorum, ama AKPnin bölgedeki imajını sarstığı kesin. Bahçeli Hasip gel, yanıma otur dediği anda, Kürtler Milliyetçi bir partinin lideri bunu diyorsa Başbakan niçin diyemiyor diye eleştiri getiriyor. Mesela şu anda DTP genel başkansız. Bahçeli Ahmet Türkü genel başkanların oturduğu yere davet ettiği anda yine yara alan AKP oluyor.
Kapatma olursa radikalizm doğar
Fikret Bilaya AKPden önemli bir ismin yaptığı açıklamalar geçen haftaya damgasını vurdu. O açıklamaların içindeki bir cümleyi soralım size: Eğer AKP kapatılırsa Güneydoğu tehlikeye girer.
O arkadaş sadece AKP değil, AKP ve DTP kapatılırsa deseydi daha gerçekçi olurdu.
Ama böyle bir tehlike var diyorsunuz...
Ne yazık ki var. Bu iki partinin kapatılması bence Türkiyenin kendi ayağına kurşun sıkmasıdır. Çünkü siz sadece iki partiyi kapatmıyorsunuz, siz milyonlarca insanı siyaset dışı bırakıyorsunuz. Bunun üzerine eğer bir de sosyal ve ekonomik ümitsizlik eklenirse kitleler bir anda radikalleşir. Bunun vebali de çok ağır olur.
Kopma, bölünme, iç savaş... Bunlardan mı söz ediyorsunuz?
Bütün tehlikelere gebedir, diyorum. Sadece Kürt-Türk meselesi değil, Güneydoğuda İslamı referans alan Kürtlerle daha seküler olan Kürtler arasında da saflar iyice belirginleşti. Bir kıvılcım çıktığı anda kimin, kime ne yapacağı hiç belli olmayabilir. Amacım bir dava sürecini etkilemeye çalışmak değil, ancak bu tehlikeyi herkesin görmesi lazım.
Milliyet 5 Mayıs 2008
Devrim Sevimay / SORU-CEVAP
HABER
Ak Parti içinde açılım: Haşim Haşimi
11 Eylül 2012
Kürt kamuoyunun yakından bildiği Haşim Haşiminin ismi AK Parti MKYK listesinde geçiyor. Daha önce RPden Cizre Belediye Başkanlığı, FP ve ANAPtan milletvekilliği yapan Haşimi, AK Parti Diyarbakır milletvekili aday adayı olmuş ancak listeye girememişti. Toplumsal Sorunları Araştırma Vakfının başkanlığını yürüten Haşimi, demokratik açılıma da destek vermişti. Haşiminin özellikle Kürt sorunu konusunda AK Parti nin yeni yüzlerinden olması bekleniyor.


Siz de biyografi.net'te yer alabilirsiniz


"
İyi ki, biyografi.net var!"


biyografi.net


Tanıtım


<"

