Lipaz (LPS) pankreas tarafından üretilerek ince bağırsağa boşaltılan bir tür enzimdir. Gıdalardan aldığımız yağların sindirilmesini ve vücudun bu yağları emmesini sağlar. Lipaz tahlilleri genellikle kandaki lipaz seviyesini ölçer.
Lipaz karaciğerde, dilde, mide ve bağırsakta da bir miktar üretilir.
Normal Lipaz (LPS) Değerleri Nedir?
Lipazın normal değer aralığı litrede 10 – 140 birimdir (U/L). Farklı birimle ölçülürse 0.17 – 2.3 mckat/L olur.
Bu aralık farklı laboratuvarlarda bir miktar oynayabilir veya farklı laboratuvarlar farklı ölçüm birimleri kullanıyor olabilir.
Lipaz Yüksekliği Ne Anlama Gelir?
Lipaz yüksekliği pankreası etkileyen bir sorun oluğu anlamına gelebilir. Okunan lipaz değeri pankreastaki hastalığın ciddiyeti hakkında kesin bilgi vermez. Lipaz yüksekliği bazı diğer sindirim sistemi sorunlarının olduğu anlamına da gelebilir.
– Lipaz Yüksekliği Neden Olur?
1) Bağırsak Tıkanması
Bağırsak tıkanması bağırsak içeriğinin akışına devam edememesi durumudur. Aşağıdaki nedenlerle görülerek lipaz yüksekliğine neden olabilir:
- Bakteri veya virüslerin neden olduğu bağırsak iltihapları
- Karın bölgesi ameliyatlarının yan etkileri (bağırsak dokularının birbirine yapışması vb.)
- Bağırsaklara erişen kan dolaşımının zayıflaması (mezenterik iskemi)
- Bağırsağı tıkayabilecek büyüklükteki yabancı maddelerin yutulması
- Kasık fıtığı
- Bağırsak düğümlenmesi
- Tümörler
- Apandisit
- Bazı böbrek veya akciğer hastalıkları
- Bazı ilaçlar
- Uyuşturucu kullanımı
2) Pankreas Sorunları
Pankreasa etki eden aşağıdaki sorunlar pankreas kanallarında tıkanmaya yol açabilir. Bu sorunla mücadele eden pankreas yüksek basınç oluşturmak için lipaz üretir. Sonuçta lipaz yüksekliği kaçınılmaz olabilir:
- Pankreas iltihabı (pankreatit): Lipaz seviyesini üç katına çıkarabilir.
- Pankreas kanseri
- Pankreas kistleri
- Pankreas kanallarının bir taşla tıkanması
3) Çölyak Hastalığı
Çölyak hastalığı, bazı tahıllarda bulunan glüten proteininin sindirilememesi durumudur. Çölyak hastası bir kişinin bağışıklık sistemi hata ile glüteni zararlı bir madde olarak görür ve bağırsak duvarına saldırır. Genetik bir sorundur. Çölyak hastalarında lipaz yüksekliği görülebilir.
4) Bazı İlaçlar
Aşağıdaki maddeleri içeren ilaçların kullanımı lipaz yüksekliğine neden olabilir:
- Pankreozimin (lipaz içerir)
- Bazı doğum kontrol hapları
- Betanekol, pilokarpin, neostigmin gibi kolinerjik ilaçlar
- Tiazit veya kıvrım idrar söktürücüler
- Deoksikolat
- Glikokolat
- Taurokolat: Lipazın yıkımını önler
- Bilirubin
5) Diğer Nedenler
Aşağıdaki etkenler de lipaz yüksekliğine neden olabilir:
- Safra kesesi iltihabı (kolesistit)
- Böbrek yetmezliği
- Sindirim sistemi ülserleri
- Kistik fibroz
- Yan etki gösteren organ nakilleri
- Aşırı miktarda alkol tüketmek
- Diyabetik ketoasidoz: Şeker hastalığında ortaya çıkan ve kan asidi olarak bilinen ketonların seviyesinde yükselmeye neden olan durum
- Lenfoma: Akyuvarları etkileyen kanser
- İntrakranial kanama: Kafa içi kanamaları
- Kronik karaciğer hastalıkları
- Crohn hastalığı: Bir tür süreğen iltihabi bağırsak hastalığı
Lipaz Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?
Sağlıklı bir insanın lipaz seviyesi düşük olabilir. Ancak lipaz düşüklüğüne bazı sorunlar da neden olabilmektedir. Bu sorunlar sık sık pankreastaki lipaz üreten hücrelerin aldığı kalıcı hasarlardan kaynaklanmaktadır.
– Lipaz Düşüklüğü Neden Olur?
Aşağıdaki etkenler lipaz düşüklüğüne yol açabilir:
- Genetik (kalıtsal) faktörler
- Kistik fibroz: Mukus, ter ve sindirim sıvıları üreten hücreleri etkileyerek salgıların kalınlaşmasına neden olan genetik bir hastalık