Eğitimde Ceza nın Rolü
Ceza, canlının istemediği durumları ortaya çıkaran uyaranlara denmektedir. Eğitimde ise ceza çok farklı yöntemler ile ele alınmaktadır. Bu durumda ise ceza, eğitimciler tarafından sadece istenmeyen davranışı baskı altında tutması ile yorumlanmaktadır. Peki, eğitimde cezanın rolü nedir?
Anne, baba veya öğretmen tarafından çocuklara uygulanan ceza, eğitim sürecinde önemli bir noktadadır. Ancak cezada amaç istenilmeyen bir davranışı engellemek ve bastırmaktır. Ceza yeni bir davranış veya bilgiyi öğretmez, sadece istenmedik bir davranışı yapmamayı öğretir. Ceza 2 farklı şekilde uygulanmaktadır. İlk olarak çocuğun eğitim sürecinde arkadaşlarına veya çevresine saldırgan bir durum sergilemesi sonucunda itici bir davranış olarak kulağını çekme, odasına kapatma, ellerine vurma gibi şiddetli tepkileri içeren bir ceza uygulanmaktadır. İkincil olarak ise istenmeyen davranışa karşı herhangi bir ödülün kısıtlanması şeklimde bir ceza sistemi söz konusudur. Yemeğini yemediği sürece dondurma yiyemeyeceği söylenen çocuğa, olumlu gelişme olmadığı halde bir süre sonra dondurma verilirse bu yöntem asla işe yaramaz. Televizyon izlememe, bilgisayarda oyun oynamama, parka götürmeme gibi cezalar ödül kısıtlaması şeklinde kullanılmaktadır.
Eğitimde ceza nın rolü ince bir çizgidedir. Çocuğu terbiye etmek veya yeni bilgileri öğretmek amacında ceza sistemi eldeki tüm olanaklar kullanıldıktan sonra tercih edilmelidir. Sürekli ceza ile çocuğu kontrol etmek sakıncalıdır. Dayak, hakaret ve bağırma gibi cezalar başlangıçta etkili olsa bile, çocuk bu uyarıcılara zamanla alışır ve süreç kısır döngüye girer. Ya da ceza ile bir davranış bastırılırken, istenmeyen başka bir davranış gelişebilir. Örneğin; çocuk cezadan kaçmak için çeşitli yalanlar söyleyebilir. Özetle; ceza ve ödül, çocuk eğitiminde önemli bir yeri olan ancak mutlaka doğru yerde, doğru zamanda ve dozunda uygulanması gerekmektedir.