Dalak büyüklüğünün 12 cm in üzerinde bir büyüklüğe ulaşması durumuna dalak büyümesi adı verilir. En sık belirti, belli belirsiz bir karın ağrısı olarak gözlemlenir. Dalağın büyümesine ikincil mide yer değiştirdiği için erken doyma hissi olabilir. Bunun dışında kanserli olgularda kilo kaybı, enfeksiyöz nedenlerde ateş, hemolitik anemilere bağlı dalak büyümesi durumlarında yorgunluk, halsizlik, kolay yorulma, çarpıntı şikayetleri olur. Fizik muayenede dalak büyüklüğü ile birlikte siroza ait bulgular (sarılık, karında sıvı toplanması, göğüslerde büyüme), büyümüş lenf bezeleri, lösemili olgularda ciltte çürük ve morluklar tespit edilebilir. Fizik muayenede dalak büyüklüğünün saptanması ile konur. Bunun dışında doktor altta yatan nedeni tespit edebilmek için tam kan sayımı, periferik yayma, EBV ve CMV ile ilgili serolojik testler, kemik iliği incelemesi ve daha ileri tetkikler isteyebilir.
Dalak Büyümesine Neden Olan Hastalıklar
- Doğuştan hemolitik (alyuvar parçalanmasına bağlı) anemi ve hemolitik sarılık,
- Hypersplenism: Bu, dalakta görülen çeşitli düzensizliklerin genel bir sınıflandırılmasıdır. Bunlar arasında kan hücrelerini lüzumundan fazla yok etmekte olan dalağın çalışması da gelmektedir. Bu sınıflamada altı ile sekiz arası normal durumlar bulunmaktadır.
- Dalak tümörleri: Habis tümörler, selim tümörler veya kistler dalakta çok nadir de olsa rastlanan olaylardır.
- Orak hücresi anemisi: Bu, özellikle zencilerde rastlanan ırsi bir anemidir. Kırmızı kan hücrelerinin bazılarının ortak biçiminde olduğu tespit edilmekle bu hastalığın teşhisi konmuş olur.
- Gaucher hastalığı: Bu, dalağın anormal derecede büyümesinden ileri gelen kronik bir aile hastalığıdır. Genellikle genç kadınlarda rastlanır.
- Cooley anemisi veya Akdeniz anemisi: Bu hastalık çocukluk çağlarında kendisi gösterir. Belirtileri büyümüş ve katılaşmış bir dalak ve deforme olmuş kırmızı kan hücreleridir. Röntgen filminde kemiklerde de anormal karakteristiklere rastlanır.
- Dalak kopması: Bu, dalağın karın bölgesine genellikle bir kaza sonucu indirilen şiddetli bir darbe ile meydana gelir. Dalak kopmasıyla şok, kanama belirtileri ve karın bölgesinin sol üst kısmında sancılar meydana gelir.
Dalak Büyümesinde Bitkisel Tedavi
- Lahana yaprağını sıkın, elde ettiğiniz suyu günde 2-3 bardak üzüm hoşafı ile karıştırarak için.
- 1 bardak kaynar suyun içine yarım çay kaşığı toz zencefil koyarak 10 dakika bekletin. günde 3 bardak için.
- 1 bardak kaynar suyun içine 4 gram kuru gül koyun. 10 dakika bekletin balla tatlandırılarak günde 2-3 bardak soğuk olarak için.
- 1 bardak kaynar suyun içine 10 gram kuşkonmaz kökü ya da sapı koyun. 5-10 dakika kısık ateşte kaynatın, günde 3-4 bardak için.
Dalak Büyümesi Tedavisi
Tedavi altta yatan nedene uygun olarak yapılır. Enfeksiyöz nedenlerde antibiyotikler, kanserlerde kemoterapi, otoimmün veya inflamatuar hastalıklarda immün sistemi baskılayıcı tedavi verilebilir. Splenektomi (ameliyatla dalağın alınması) hastalığı kontrol etmek ya da evrelendirmede (Herediter sferositoz, otoimmün trombositopeni veya Hodgkin hastalığında) veya kronik ağır hipersplenizmi (dalak büyüklüğüne bağlı kan pulcukları, akyuvar gibi hücrelerin aşırı yıkılması) olan olguları tedavi etmede kullanılabilir. Dalak alınması planlanan tüm hastalar bazı bakterilere (pnömokok gibi) karşı aşılanırlar. Seyir genellikle iyi olup, splenomegali ya da hastanın dalak alındıktan sonraki haline değil esas olarak altta yatan hastalığının ne durumda olduğuna bağlıdır.