"Ne kadar fenalık var, ya eski istibdadın zulmetinden yahut meşrutiyet nâmıyla yeni bir istibdadın zulmündendir. Geri kaldı; ta tâziyeden sonra vedâ edip, pederini takip etsin..." İzah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
"Suâl: Şimdi fenalığı da görüyoruz, iyiliği de görüyoruz. Meşrûtiyetin âsârı hangisi, ötekisinin âsârı hangisidir?”
"Cevap: Ne kadar iyilik var, meşrûtiyetin ziyâsındandır; ne kadar fenalık var, ya eski istibdâdın zulmetinden yahut meşrûtiyet nâmıyla yeni bir istibdâdın zulmündendir. Geri kaldı; tâ tâziyeden sonra vedâ edip, pederini takip etsin. Fakat, emîn olunuz, ziyâ galebe çalacaktır."(1)
Üstadımız burada bütün iyilikleri meşrutiyetin (demokratik anlayışın) somut ve nesnel bir göstergesi olarak görürken, bütün kötülükleri de istibdadın (tek adam otoritesi) somut ve nesnel bir göstergesi olarak görüyor. Evet İslam'ın ilk tesis yıllarında, dinimizin izin verdiği ölçüde İslam Peygamberine kanaatlerini rahatlıkla ifade eden o Sahabiler medeni ümmetlere üstadlık ettiler. O zamanda bile dört halifenin seçimi bir nevi cumhuriyet sistemi ile oldu. Üstadımız,
"Hulefâ-i Râşidîn, her biri hem halife, hem reis-i cumhur idi. Sıddîk-ı Ekber (r.a.), Aşere-i Mübeşşere ve Sahabe-i Kirama elbette reis-i cumhur hükmünde idi. Fakat mânâsız isim ve resim değil, belki hakikat-i adaleti ve hürriyet-i şer’iyeyi taşıyan mânâ-yı dindar cumhuriyetin reisleri idiler.”(2)
diyerek, İslam'ın ruhunda olan asıl idare şekli Meşrutiyet-i meşruadır.
Osmanlının son dönemdeki istibdat esaslı saltanat rejimi ile cumhuriyet iddiası ile kurulup milli şeflik ve istibdatın uygulandığı dönemler ise, istibdat rejimlerinin en somut ve en nesnel örnekleri ve numuneleri hükmündedir. Burada millet ve İslam ciddi zarar gördüler.
"Geri kaldı; tâ tâziyeden sonra vedâ edip, pederini takip etsin. Fakat, emîn olunuz, ziyâ galebe çalacaktır."
Bu cümlede ise, cumhuriyet iddiası ile kurulup milli şeflik yapan dönemlerin de, Osmanlının son zamanlarındaki müstebit saltanat rejimi gibi bir gün öleceği ve biteceği, ondan sonra meşrutiyetin hüküm ferma olacağı müjdeleniyor.
Dipnotlar:
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü