Kısa mesajlar, DM'ler ve e-postalar hızla geldi ve hepsi benzer bir endişeyi dile getirdi; “mali durumumuz sıkıntıda.” Görünüşe göre sadece birkaç ay içinde çoğu kişinin ekonomik durumu sıkıntıya girdi. Bir halk sağlığı (pandemi) acil durumu dünyanın dört bir yanında hızla yayıldı ve uluslara, şehirlere ve mahallelere zarar verdi. Avrupa ve Amerika bu durumdan muaf değil. Piyasalar çöktü, işler kayboldu ve en önemlisi canlar kaybedildi.
Bu zamanlarda, çoğu kişi kendilerini evde tutarken, neyi farklı şekilde yapılabileceğini ve bu bilginin gelecekteki kararlarını nasıl daha iyi hale getirebileceğini merak ediyor. Mali açıdan, bu kriz kesinlikle zor yoldan öğrenmeyi tercih etmediğimiz öğrenilen derslerin adil payını sağladı. Önemli olan pişmanlık dolu hatalar üzerinde durmak değil, daha akıllıca ve her zamankinden daha kararlı ilerlemek olmalıdır. Peki bu zaman zarfında şimdiye kadar hangi dersleri öğrendik?
1. Aşırı güven, zayıf finansal karar alma sürecine yol açar
Birkaç haftanın yaratabileceği farklı gel-git'ler hayret verici olabiliyor. Kısa bir süre önce, işsizlik dibe vururken, bazı pazarlar yeni zirvelere ulaşıyordu. Her şey iyi görünüyordu. Ve çoğu, sanki hiçbir şey değişmeyecekmiş gibi finansal kararlar alıyordu. Daha fazla harcama, borç biriktirme, daha riskli yatırımları seçme ve daha az tasarruf. Ancak her şey değişti ve inşa edilen kırılgan finansal evi ortaya çıkardı. Aşırı güven, finansal kararların zayıf olmasına ve bazı alanlarda diğerlerini görmezden gelirken çok agresif olmaya yol açar. Daha akıllı olmalıyız.
2. Herkesin bir acil durum fonuna ihtiyacı vardır
Finans uzmanları bir süredir acil durum fonlarının önemini vurguladılar. Neden? Çünkü mali bir acil durum “eğer” değil, “ne zaman” meselesidir. Yeterli bir acil durum fonuna sahip olmak, gelirinizin düşük olduğu veya hiç olmadığı zamanlarda size yardımcı olabilir. Acil bir durum için ayrılan parası olanlar bu mevcut fırtınayı daha iyi atlatabilirler. Ne kadar tasarruf etmelisiniz? Ne kadarının gelirinizle orantılı olduğuna bağlı olarak, üç ile altı aylık yaşam masraflarının karşılanmasını öneririm. Finansal bir acil durum zamanlarında biz buna hazırlıklı olmalıyız.
3. Birden fazla gelir akışı geliştirmek, düşündüğümüzden daha önemlidir
Bir pasif gelir oluşturmak ve ondan tam zamanlı bir iş dışında gelir elde etmek günümüzde çok önemli. İnsanların yan işler yapmasının pek çok nedeni vardır, borç ödemek, gelecek için birikim yapmak ve hatta daha yüksek standartlarda yaşamak gibi. Krizin bize öğrettiği şey, birden fazla gelir akışının yalnızca iyi zamanlardaki mali hedeflerimize ulaşmamıza yardımcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda ekonomik problemlerin ve işten çıkarmaların yaygın olduğu zamanlarda da bunu başarmamıza yardımcı olabilmesidir. Ek gelir akışları, bir iş kaybedilse bile bir miktar gelir elde etme şansı sağlar. Normal durumlarda ilerlerken, başka bir gelir akışı geliştirmek düşünmeye değer bir durumdur.
4. Borç kötü senaryodur
Çoğu insan için kredi kartı bakiyeleri ve araba kredileri aslında karşılayamayacağımız bir yaşam tarzını yansıtıyor. Çevremize ayak uydurmaya çalışıyoruz, ancak istatistiksel olarak konuşursak, muhtemelen bir kısmının yaşam tarzları bu değerleri karşılayamıyor. Yani, bir cepheyi kovalıyoruz. Ve kovalamacanın sonunda ne buluyoruz? Çok büyük bir yük. Yükten nefret etseniz bile, yine de faturalarınızı ödemelisiniz. Sıkı mali dönemlerde, yük daha da ağırlaşır. Faturaları ödeyecek daha az paramız olur ve gecikme ücretlerinin, faizlerin birikmesi borcu daha da arttırır. Borçlu olmak gerçekten kötü bir senaryodur.
5. Emeklilik için biriktirmek irade ister
Daha önce aşırı güven tehlikesinden bahsetmiştim. Boğa piyasaları sırasında, kötü finansal karar almaya yol açan aşırı güven, ayı piyasalarında korkutucu olabilir. Piyasa düştüğünde, duygularınız yatırım stratejinizi bırakıp hepsini satmanız için size yalvaracaktır. Ama bu büyük bir hatadır. Başarılı bir emeklilik yatırımına neyin yol açtığını biliyoruz; disiplinli ve uzun vadeli bir zihniyet. Beynimizin duygularımızı geçersiz kılmasına izin vermeliyiz. Rahat bir emeklilik dönemi için tasarruf, yatırım ve mali disiplin olmazsa olmaz ilk üç maddedir. Bu yüzden geleceğinizi şimdiden tasarlama işini ertelemeyin.
6. Finansal marj çok önemlidir
Acil durum fonları, borçsuz yaşam ve emeklilik tasarruflarının tümü peşine düşmeye değer. Ancak, bunların peşinden koşmak için mali marjlara ihtiyacımız var. Yaşayan maaş çeki bizi oraya götürmez. Gelirimiz artarken mevcut yaşam standardımızı korumayı öğrenmeliyiz. Maaş çekimizdeki sayının harcadığımız tutarı belirlemesine izin veremeyiz. Bu yüzden gelir-gider dengesinin iyi ayarlanması şart. Finansal irade sahibi olan kişilerin, başarı konusunda uzun vade de ellerinde daha fazla veri olur.
7. Cömertlik hayatları değiştirir
Büyük karanlığın olduğu yerde ışık daha da parlar. Görünüşte küçük cömertlik eylemlerinin bile komşularımız ve toplumumuz üzerinde yaratabileceği etkiyi gördük. Sahip olduğumuz kaynaklarla ne yaptığımız önemlidir. Onlar için önemli ve bizim için de önemli. Geçmişte yaptığımız alışverişlerden sık sık pişman olsak da, geçmiş cömertliğimizden nadiren pişmanlık duyarız. Cömertlik hepimiz için mali bir öncelik olmalıdır.
Yere düştük ve canımızı yakıyoruz, ama minderin üzerinde uzanmaktan memnun olamayız. Öğrendiğimiz derslerle donanmış olarak, başka bir gün savaşmaya hazırlanmalıyız. Krizlerin süresi ve verdiği zararı baştan kestirebilmek güç olsa da, her şeyin bir süresi ve sonu vardır. Bu yüzden savaş kapımızı her çaldığında, her açıdan hazır olmak durumundayız. Mekan ve zaman fark etmeksizin!