Osteoartrit, dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen en yaygın artrit şeklidir. Kemiklerinizin uçlarını yastıklayan koruyucu kıkırdak zamanla yıprandığında ortaya çıkar. Kemikteki büyümeler ve eklem kenarındaki çıkıntılar eklemlerin normal yapısını bozarak, hareketlerde kısıtlanmaya ve ağrıya neden olur.
Osteoartrit herhangi bir ekleme zarar verebilse de, bozukluk en sık el, diz, kalça ve omurganızdaki eklemleri etkiler.
Osteoartrit şikayetleri genellikle yönetilebilir, ancak eklemlerdeki hasar tersine çevrilemez. Aktif kalmak, sağlıklı bir kiloyu korumak ve bazı tedaviler hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir ve ağrı ve eklem fonksiyonunu iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Osteoartrit belirtileri genellikle yavaş gelişir ve zamanla kötüleşir. Osteoartrit belirtileri ve semptomları şunlardır:
Eklem ağrınız veya geçmeyen sertliğiniz varsa doktorunuzdan randevu alın.
Osteoartrit, eklemlerinizdeki kemiklerin uçlarını yumuşatan kıkırdak yavaş yavaş bozulduğunda ortaya çıkar. Kıkırdak, neredeyse sürtünmesiz eklem hareketi sağlayan sıkı, kaygan bir dokudur. Sonunda, kıkırdak tamamen yıpranırsa, kemik kemiğe sürtünecektir.
Osteoartrit genellikle "aşınma ve yıpranma" hastalığı olarak adlandırılır. Ancak kıkırdak yapısının yanı sıra, osteoartrit tüm eklemi etkiler. Kemikte değişikliklere ve eklemi bir arada tutan ve kemiğe kas bağlayan bağ dokularının bozulmasına neden olur. Ayrıca eklem astarının iltihaplanmasına neden olur.
Risk faktörleri
Osteoartrit riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:
Osteoartrit, zamanla kötüleşen ve genellikle kronik ağrı ile sonuçlanan dejeneratif bir hastalıktır. Eklem ağrısı ve sertliği günlük işleri zorlaştıracak kadar şiddetli hale gelebilir.
Depresyon ve uyku bozuklukları osteoartrit ağrısı ve sakatlığından neden olabilir.
Fiziksel muayene sırasında doktorunuz etkilenen ekleminizi hassasiyet, şişlik, kızarıklık ve esneklik olup olmadığını kontrol edecektir.
Etkilenen eklemin fotoğraflarını çekmek için doktorunuz şunları önerebilir:
Kanınızı veya eklem sıvınızı analiz etmek tanıyı doğrulamaya yardımcı olabilir.
Osteoartrit semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilecek ilaçlar, öncelikle ağrı, şunları içerir:
NSAID'ler mide rahatsızlığına, kardiyovasküler sorunlara, kanama sorunlarına ve karaciğer ve böbrek hasarına neden olabilir. Etkilenen eklem üzerinde cilde uygulanan jeller olarak NSAID'ler daha az yan etkiye sahiptir ve ağrıyı da hafifletebilir.
Kortizon enjeksiyonları diz ağrısına, şişmeye ve sıcaklığa neden olabilecek iltihabı tedavi ederek çalışır. Kortizon enjeksiyonunun etkileri 3 haftadan 3 aya kadar sürebilir ve bazen daha uzun sürebilir.Diz artrit ağrısından hızlı, geçici bir şekilde kurtulmak isteyen kişiler kortizon enjeksiyonu olmayı tercih edebilirler. Geçici ağrı kesici, bir kişinin fizik tedaviye girmesine izin verebilir; uzun zamandır planlanmış bir tatil gibi önemli bir yaşam etkinliğine katılmak; veya diz protezi ameliyatını daha geç, daha uygun bir zamana ertelemek için yapılabilir.
Hyalüronik asit enjeksiyonu diz eklemine yağlama sıvısı sağlar. Amaç, diz eklemini geçici olarak yağlamak, böylece diz ağrısını ve iltihabını azaltmak, diz fonksiyonunu iyileştirmek ve hatta belki de dejenerasyon sürecini yavaşlatmaktır.
Trombosit bakımından zengin plazma tedavisi, hasarlı dokuyu onarmak için kanın doğal iyileştirici özelliklerinden yararlanmaya çalışır. Hastanın kendi kanının bir örneğinden elde edilir ve normal kanda bulunandan daha yüksek trombosit konsantrasyonu içerir.
PRP enjeksiyonlarının bazı insanlarda diz osteoartrit tedavisi için işe yarayabileceğini gösteren kanıtlar artmaktadır. PRP enjeksiyonları standart uygulama olarak kabul edilir.
Araştırmacılar, osteoartritli bir dizine enjekte edildiğinde kök hücrelerin kıkırdak hücrelerine dönüşebileceğini teori eder; iltihabı bastırmak; kıkırdak dejenerasyonunu yavaşlatır; ve/veya diz ağrılarını azaltır. Bu enjeksiyonlarda kullanılan kök hücreler genellikle hastanın yağ dokusundan, kanından veya kemik iliğinden toplanır.
Eklem içi uygulamalar en sık diz eklemi olmak üzere, kalça, omuz, ayak bileği ve diğer periferik eklemlerde tercih edilebilir. Enflamatuvar/ dejeneratif hastalıklarda ve spor yaralanmalarından sonra kullanılabilir. Ozon/oksijen konsantrasyonları ve dozlarında tam bir görüş birliği sağlanmamış olsa da yapılan çalışmalar doğrultusunda 10-20 μg/ mL konsantrasyonunda diz ve omuz ekleminde 5-20 mL, daha küçük eklemlerde 1-2 mL olarak haftalık enjeksiyonlar önerilmiştir ,Osteoartritli bireylerin büyük bir kısmında entezit, bursit ve tendinit gibi eklem etrafında da patolojiler de görülmektedir. Eğer bu patolojiler de tedavi edilmezse tam bir başarı elde edilemez. Bu yüzden hasta bu açılardan da değerlendirilmeli ve uygun bir egzersiz/koruma programına alınmalıdır