'Rusya Atatürk'ü örnek almalı'
Fuad Safarov, Moskova
Düşünce Kuruluşu Carnegie Endowment Center'ın Rusya Direktörü Dmitriy Trenin, Rusya'nın gelecekteki devlet yapısını değerlendirirken Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ü örnek verdi.
Kommersant gazetesine konuşan ünlü dış politika uzmanı Trenin, öngörülebilir gelecekte Rusya'da kişiye dayalı bir rejimin kalmasının muhtemel olduğunu vurguladı ve "Buna ağıtlar yakabilirsiniz ama ancak böyle bir rejim geleneksel siyasi kültürümüze uygun. Şu anda Rusya'da kişisel iktidarın gerçek alternatifi ya oligarşi ya da kaostur. Her ikisi de, sonunda kaçınılmaz olarak yeniden tek bir kişiyi iktidara taşıyacak geçici koşullardır." dedi.
Asıl meselenin yönetim modelini merkezden uzaklaştırmaktan çok bu modeli modernize etmek olduğuna vurgu yapan Trenin, "Böylece gelişime müdahale etmez ancak onu teşvik eder. Bu, daha güçlü bir 'çar' için bir umut değil, elitlerin kademeli olarak dönüşümü ve toplumun olgunlaşması için bir umut" diye konuştu.
Muhabir Yelena Çernenko'nun, "Umutlarınızda hangi tarihsel örneklere odaklanıyorsunuz?" sorusunda Trenin şu yanıtı verdi:
"Rus tarihinde muhafazakar ve devrimin sert karşıtı olan Pyotr Stolıpin. Dünya tarihinde ise, Türkiye'yi başarılı şekilde modernize eden Atatürk veya Singapur eyaletini müreffeh bir modern devlete dönüştüren Lee Kuan Yew. Her iki yönetici de açık otoriter, mutlak devletçilerdi."
Trenin ayrıca, Rusya ile Batı arasındaki cepheleşmenin çok uzun süre devam edeceği tahmininde bulundu.
Rusya'da örnek alınması gereken yabancı liderler arasında Atatürk'ün adı ilk kez geçmiyor. Daha önce de Devlet Başkanı Vladimir Putin’in eski yardımcısı ve Kremlin'in baş ideoloğu Vladislav Surkov’un, ülkenin gelecek ideolojisi ile devletin dünü, bugünü ve yarını hakkında 2 yıl önce kaleme aldığı “Atatürk örnekli” yazı yankı yaratmıştı. Makalesinde Surkov, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün rolünden de bahsediyor. Surkov, Putin'in gelecekte Rus devleti üzerindeki etkisinin Atatürk'ün Türkiye'de yarattığı etkinin benzeri olacağını söyleyerek, "Bu makinenin tam kapasiteye ulaşması için daha çok zaman var. Bu nedenle Rusya, modern Fransa'nın kendisini De Gaulle'ün 5. cumhuriyeti olarak adlandırdığı, Türkiye'nin önceden olduğu gibi Mustafa Kemal Atatürk'ün 6 ok ideolojisini desteklediği, ABD'nin hâlâ daha kurucu atalarının değerlerini esas aldığı gibi çok uzun yıllar sonra da Putin'in devleti olacak" diye yazıyor.
Bu nokta sadece Surkov'un değil, yabancı uzmanların da dikkatini çekti. Örneğin 2017 yılında The American Conservative dergisi yazarlarından Patrick J. Buchanan da Putin'in Atatürk gibi adımlar attığına dikkat çekerek şunları yazdı:
"21. yüzyılda Putin, Atatürk'ün 1920'li yıllarda Türkiye'de yaptığını yaptı. Yıkılan imparatorluktan ulusal devleti kurdu, ayrıca ülkenin istikrarını sağladı ve hedeflerini belirledi. Ülkesinin askeri gücünü ayağa kaldırdı. Daha sert söylemler kullanarak Amerika'nın yönettiği dünya sisteminde Rusya'nın itaatkâr rolünü reddetti. Seçmenleri Putin'in ülkesini kurtardığına inanıyor."
2018 yılının Aralık ayında Putin de, Moskova’daki yerli ve yabancı gazetecilere düzenlediği geleneksel yıllık basın toplantısında Atatürk'ü övmüştü.
Manşet fotoğrafı: Atatürk Sovyet Mareşal Kliment Voroşilov'la.