Blog
Antik Mısırdaki Mumya Laneti Gerçek mi?
Mumya lanetine dair iddialar aslında Tutankamon mezarının keşfinin öncesine dayanıyor ve buna dair bilimsel araştırmalar bile yapıldı.
Yazar: İrem Ersoylu
Mumya lanetine dair iddialar aslında Tutankamon mezarının keşfinin öncesine dayanıyor ve buna dair bilimsel araştırmalar bile yapıldı.
1922de Kral Tutankamonun mezarının keşfi sırasında, kazıyı finanse eden İngilterenin 5. Carnarvon kontu George Herbert hastalandı ve aniden öldü. İnsanların bir mumya lanetinin kontun sonunu getirip getirmediğini sorgulaması uzun sürmedi.
Louisville, Kentuckyde yayımlananThe Courier Journalgazetesinin 21 Mart 1923 tarihli baskısının ön sayfasında Firavunun 3.000 yıllık laneti, Carnarvon kontunun hastalığında kendisini gösteriyor başlığıyla yazılmıştı.
Haberler Carnarvon kontunun hastalığını ve ölümünü duyurduğunda, buna benzer başlıklar dünya genelindeki gazetelerde görülmeye başladı. Bildirilen bilgiye göre, bir sivrisinek izini tıraş esnasında kesmesi sonucu oluşan enfeksiyondan muzdaripti. Haberlerin ileri sürdüğüne göre, eşi Almina Herbert da hastaydı fakat sonrasında iyileşti ve 1969a kadar yaşadı, 93 yaşında öldü.
Alminanın uzun yaşamına karşılık, eşinin ölümü akıllarda soru işareti yarattı: Gerçekten de mumya lanetinin varlığını destekleyen kanıtlar var mıydı?
Carnarvon kontu, Tutankamonun mezar kazılarını ve araştırmalarını finanse ediyordu. Howard Carter Kasım 1922de mezarı bulduğunda, Herbertın Britanyadan geleceği vakte kadar mezarın incelenmesini erteledi. Kontun gelmesinden sonra, mezarın içine girdiler ve Tutankamon ile beraber gömülmüş muhteşem eserleri gördüler. Mezarda, Eski Mısırlıların lanetten bahsettiği bir yazı bulunmadı.
Lanet kavramı kulağa saçma gelebilir fakat bilim insanları tarafından ciddi bir şekilde araştırılıp konu üzerine birçok makale yayımlanmıştı. Konuya ilişkin 1996ve1998deProceedings of the Royal Society B: Biological Sciencesdergisinde yayımlanan makaleye göre, uzun süre yaşayan bir patojenin lanete sebep olmuş olabileceğini saptama amacıyla, bilim insanları bir patojenin mezarın içinde ne kadar uzun süre yaşayabileceğini tespit etmek için matematiksel modelleme yöntemini kullandılar.
Sylvain Gandon 1998 tarihli dergi makalesinde, Carnarvon kontunun Mısır firavunu Tutankamonun mezarına girdikten sonra gerçekleşen gizemli ölümü, yüksek derecede öldürücü ve çok uzun süre yaşayabilen bir patojenden kaynaklı bir enfeksiyon ile açıklanabilir. diye yazdı. Makale yayımlandığında Gandon, Paristeki Pierre and Marie Curie Universityde araştırmacıydı.
Fakat günümüze daha yakın tarihlerde yayımlanmış makalelerde bu ihtimalin aksi bir durum iddia ediliyor. Bir araştırma ekibi2013teInternational Biodeterioration & Biodegradationdergisindeki makalede, Tutankamonun mezarının üzerinde bulunan kahverengi lekelerin analizinin, lekeleri oluşturan organizmanın aktif olmadığı sonucuna vardığını yazdı.
Buna ek olarak, Avustralya-Monash Üniversitesinde epidemiyoloji ve koruyucu tıp profesörü Mark Nelson tarafından yayımlanan çalışmada, mezara giren kimsenin olağandışı genç yaşlarda öldüğünü gösteren kanıtların bulunmadığı yazıyor. Nelsonın çalışması, keşfinden hemen sonra mezarın içine giren 25 kişinin kayıtlarını inceledi. Ortalama olarak, mezarın içine girenler 70 yaşına kadar yaşadı. 20. yüzyılın başında ve ortalarında ölüm yaşı düşük değildi. Nelson2002deBritish Medical Journalda yayımlanan makalede, çalışmanın, mumya lanetinin varlığını destekleyen bir kanıt bulmadığını yazdı.
Lanetin kökeni
Mumyanın lanetle ilişkilendirilmesi Tutankamonun mezarının keşfinden önce geliyor. Kültürel antropoloji alanında doktora yapmış veThe Mummys Curse: Mummymania in the English-Speaking Worldkitabının yazarı, Eski Mısır bilimcisi Jasmine Day, Lanet, 19. yüzyılın ortalarından beri yavaş yavaş büyüyen bir efsane. Kurgusal edebiyat, korku filmleri, yayın organları ve internetin giderek artan katkılarıyla daha da büyüdü. diyor.
Yaptığım araştırmalar, maceracı erkeklerin kadın mumyaları açıp mücevherlerini çaldıkları, dehşet verici bir ölüme ya da korkunç sonuçlara maruz kaldıkları 1860lardan kalmış, unutulmuş Amerikan kurgu hikayelerini ortaya çıkardı. diyor Day. Kadınlar tarafından yazılmış bu hikayeler, mumya sargılarının açılmasını tecavüz için bir metafor olarak kullanıyor. Dolayısıyla bu şaşırtıcı karşılaştırma Batı koloniciliğinin dorukta olduğu zamanlarda, Mısırın kültürel mirasının yağmalanmasını ve kaçırılmasını kınıyor gibi görünüyor.
Diğer akademisyenler, lanetlerin ve sihirin mumyalarla ilişkilendirilmesinin Tutankamonun mezarının bulunmasından önce de yaygın olduğu fikrini destekliyorlar. Alabamada Athens Eyalet Üniversitesinde tarih profesörü veEgyptomania: A History of Fascination, Obsession and Fantasykitabının yazarı Ronald Fritze, Mısırın gizemli bir toprak olduğu düşüncesi Yunan ve Romaya kadar geriye gidiyor. diyor. Zamanla Mısırlıların doğaüstü güçlere ve sihir bilgisine sahip olduklarına inanılıyordu.
Mısır, Napolyonun seferinden sonra Batıya tanıtıldıktan sonra, insanlarda mumyalara karşı bir merak uyandı ve eğlence amaçlı, sargıları çıkarılmış mumyaları satın aldılar, diye ekliyor Fritze. Birçok insan ölüleri bu şekilde kurcaladıkları için başlarına bela almışlardı. Bu zamanda, mumyalarla ilişkilendirilen lanetlerin anlatıldığı kurgusal hikayeler edebiyatta görülmeye başladı. Fritze, içinde günümüz modern çağ arkeologlarının mumya lanetinden muzdarip oluşunun anlatıldığı Dracula romanıyla ünlü İrlandalı yazar Bram Stokerın The Jewel of Seven Starsadında 1903 tarihli bir kitap yayımladığını ekliyor.
Birleşik Krallık-Birmingham Üniversitesinde İngiliz edebiyatı alanında öğretim üyesi veWriting the Sphinx: Literature, Culture and Egyptologykitabının yazarı Eleanor Dobson, sinemanın da mumyalar ve lanet ilişkisi üzerinde ilerlediğini söylüyor. Aslında kontun ölümüne kadar izleyici kitlesi, Mısır eserlerinin keşfini bu gotik anlatılar bağlamında görmeye hazırdı. diyor Dobson.
Day, 1912de Titanik battığında bazı insanların British Museumdaki rahibe mumyasının geminin batmasına sebep olduğuna inandığını belirtiyor. British Museum küratörü Ernest Wallis Budgeın iddiaya göre müzedeki lanetli mumyaya ilişkin birçok soruşturmaya maruz kaldığını ve öyle ki söylentileri çürütecek nitelikte, halka dağıtılabilecek bir broşür yazmak zorunda bırakıldığını söylüyor Day. Buna rağmen, bazı insanlar ölü rahibenin ayaklarına sermek ve onun ruhunun kızgınlığını yatıştırmak adına çiçek almaları için müzeye para gönderdi. Mumyanın Titaniki batırdığı rivayeti de bugün hala internette dolaşmaya devam ediyor.
Lanet bozuluyor
Tutankamonun mezarının lanetli olduğu düşüncesinin yayılmasında Times of Londona satılan özel haber baskısı büyük rol oynadı. Diğer medya kuruluşları bunun dışında tutuldukları için çok öfkelendiler ve lanetle ilgili haberler yaptılar.
Bu huysuz muhabirlerin başında, gazeteci, yazar, Eski Mısır bilimcisi ve Howard Carterın amansız düşmanı Arthur Weigall geliyordu. diyor Day. Kont öldüğünde, lanete inanmamasına rağmen, Weigall bir hamle yaptı ve Tutankamonun lanetinin onu öldürdüğünü söyledi.
Fakat milyonlarca saf insan, onlarca yıldır bir lanet kurgusuyla büyümüş bu hikayeye inanmaya hevesliydi. Birinci Dünya Savaşı esnasında pek çok genç insan kaybedilmiş olduğundan ölülerle iletişim kurabilme ihtimalini çaresizce kabullenmişlerdi. diyor Day. Ayrıca Carter, mezarın lanetli olduğu düşüncesinden dolayı Weigallı suçluyordu.
Bazı ünlü yazarların lanete inanmış olduğu gerçeği (Sherlock Holmes romanlarının yazarı Arthur Conan Doyle gibi) bu inancın yayılmasına yardım etti. Doyle basına, Carnarvon kontunun, mezarda yaşayan koruyucu ruhlar olan doğa güçleri tarafından öldürüldüğünü söyledi.
1923deTomb of the Bird: Death of White Canaryadında, Carterın evcil kanaryasının ölümünü anlatan yarı kurgusal bir hikaye yazmak için Percy White adındaki dergi yazarı ile birlikte çalışmaya başladığında, Carterın kendisi de bu lanet yaygarasına dahil oldu. Bu, tahminen kobradan kaynaklı ani korku veya ısırık yüzünden ölmüş kanaryasının yarı kurgusal bir şekilde anlatılmış hikayesiydi. diyor Day. Carterın bu spekülasyonlara olan ilgisi dönüp dolaşıp onu bulmuştu. Gazeteler Tutankamonun laneti hakkında gerçeklerden çok yalanlarla dolup taşıyordu ve bu onu rahatsız etmişti.
Bugün lanetin durumu
Bugün bile bazı insanlar arkeolojik keşifleri ve çağdaş olayları lanetlerle bağdaştırmaktan hoşlanıyorlar. 2018de İskenderiye, Mısırda 2.000 yıllık büyük bir tabut bulunduğunda, bazı insanlar bu tabutun açılmasının bir laneti açığa çıkarabileceğinden korktular. Benzer şekilde, 2021de bir gemi Suez Kanalını kapattığında, birkaç Mısır firavunu mumyasının Fustattaki bir müzeye nakliye edilmek üzere ayarlandığını belirterek bazı insanlar suçu mumyalara atmaya çalıştı.
İnsanlar hayatın bir anlamının olmasını, düzensiz, bilinmez ve rastlantısal olmamasını istiyorlar. diyor Fritze. Gelenekler bağlamında resmi din varoluşu açıklama ihtiyacını karşılamıştır. Fakat birçok insan lanetler de dahil olmak üzere, sihir ve doğaüstü güçlere döndü.
www.arkeofili.com