

Ziya Osman Saba
( 1910)- (29.01.1957)
şair, yazar
1910 yılının Mart ayında, İstanbul'da doğdu. Babası askerdi. Sekiz yaşında iken annesi ölen Saba, Mütareke yıllarında yatılı olarak başladığı Galatasaray Lisesi'nden 1931 yılında, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden 1936 yılında mezun oldu. Servet-i Fünun'da yayımlanan şiiriyle edebiyata başlayan ve Yedi Meşale topluluğu içinde yeralan (1928) Saba, Hukuk Fakültesi'nde iken Cumhuriyet gazetesi muhasebe servisinde (1931-1936) , mezuniyetinden sonra Emlak Kredi Bankası'nda (1936-1945) ve bilahare Milli Eğitim Basımevi Tashih Bürosu'nda çalıştı (1945 - 1950). Kalp hastalığı üzerine evine çekilerek Varlık Yayınevi'nin yayın işleriyle meşgul oldu. Ziya Osman Saba 29 Ocak 1957 tarihinde İstanbul'da öldü.
ESERLERİ
Şiirleri: Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman,Nefes Almak
Hikayeleri:Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi, Değişen İstanbul
HAKKINDA YAZILANLAR
Ziya Osman Saba ve İslamî kanon
Hilmi Yavuz
Zaman 27 Mayıs 2015
Ziya Osman Saba, Müslüman şiir izler çevresinin ilgisini çekmemiştir. Bunun bence örtük sebebi, Sabanın İslamcı şairler soykütüğü içinde yer alamamış olmasıdır. Evet, bir İslamcı şairler soykütüğü var ve bu soykütük, son derece kapalı ve muhafazakâr bir soykütüktür: Mehmet Akif, Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Yedi Güzel Adam, İsmet Özel;- İslamcı şiirin kanonik soykütüğü! Neredeyse bir kast sistemi!
Bir defa daha belirteyim: İslamcı okuryazar kamuoyu, mesela Yahya Kemali ve mesele Ziya Osman Sabayı, bu soykütüğünün dışında tutmaya özellikle özen göstermiştir! Yahya Kemal, kendi deyişi ile, İslamın akaidinin şairi olmadığı için, Ziya Osman da, kuvvetli bir ihtimalle, Müslüman okuryazar kamuoyunun solcu diye kestirip attıkları veya Kemalist diye bilinen şairlerle birlikte anıldığı, onlarla arkadaş olduğu için!
Şimdi bakınız, Prof. Dr. Mehmet Kaplanın Sabayı en iyi anlayanlardan biri dediği Behçet Necatigil Ziya Osmanın şiiri Aşık Paşalardan, Yunuslardan gelen soyut tasavvuf şiirini, hayattan parçalar da ekleyerek biraz dünyalaştırıp sona mı erdirdi? diye sorar;- Sabanın tasavvuf geleneğinin son şairi olabileceğini düşünerek! Yedi Meşaleden yakın arkadaşı Vasfi Mahir Kocatürk de Sabanın şiirini yarı mistik bir dindarlık diye niteleyecektir.
Sabanın Her Akşamki Yolumda başlıklı şiirinin son dörtlüğü, bence lirik bir imanın derin bir hüzne dönüşmesinin Türk dilinde yazılmış müstesna bir örneğidir. Yahya Kemalin deyişiyle, imanın şevk olduğu zamanların geçtiğini, Sabanın bu dörtlüğünden daha lirik bir incelikle dile getiren başka bir şiir bilmiyorum.
Dörtlük şöyledir:
Rabbim, şuracıkta sen bari gözlerimi yum
Sen bana en son kalan, ben senin en son kulun:
Bu akşam artık seni anmayan İstanbulun
Bomboş bir camiinde uyumak istiyorum
Sabanın bu şiirinin bir geçmişi var: Her Akşamki Yolumda ilk defa Varlık dergisinin 15 Aralık 1934 tarihli 35. sayısında yayımlanmıştır;- ama yukarıda alıntıladığım biçimiyle değil, aşağıdaki biçimiyle:
Tanrım! Şuracıkta sen bari gözlerimi yum;
Sen bana en son kalan, ben senin en son kulun;
Bu akşam karanlığa gömülen İstanbulun
En eşsiz köşesinde uyumak istiyorum.
Sabanın, 1947de Varlık Yayınları arasında çıkan Geçen Zaman kitabındaki son biçimi ile 1934 tarihli ilk biçimi arasında, açıkça görüldüğü gibi, ciddi farklar var: İlk biçiminde Tanrım, son biçiminde Rabbim; bu akşam karanlığa gömülen İstanbulun, Bu akşam artık seni anmayan İstanbulun; En eşsiz köşesinde uyumak istiyorum ise, Bomboş bir camiinde uyumak istiyorum olmuş!
Peki bu değişikliğin anlamı ne? Cahit Sıtkı Tarancıdan dinleyelim:
Tarancı, Sabaya Burhaniyeden yazdığı 23.04.1942 tarihli mektubunda, şiirin yeni biçiminin son iki dizesini alıntıladıktan sonra şöyle yazıyor:
Allaha inanmayan ve bunu bütün iğrenç patırtı gürültüsüyle haykıran İstanbulu, senin kadar Yahya Kemal bile [elli yedi yaşına rağmen] duymamıştır. Yaşarın o beyti değiştirmek mecburiyetinde kalırken duyduğu ezâyı tahmin edebiliyorum.
Şimdi anlaşılıyor mu? Sabanın o beytini değiştiren, Yaşar Nabi Beydir[Nayır]. Ne yapsındı 1934 yılında Yaşar Bey? Gerçekten ezâ duyarak, Rabbimi Tanrım, Bomboş bir camii, En eşsiz köşesi diye değiştirmekten başka!
[Önemli not: Sabanın şiirinin bu iki farklı biçimi konusunda beni bilgilendiren, doktora öğrencimiz sevgili Hale Sert kızıma çok teşekkür ederim.]


Siz de biyografi.net'te yer alabilirsiniz


"
İyi ki, biyografi.net var!"