Necib Mahfuz 1911 yılında Kahirenin Cemaliye bölgesinde doğdu. Devlet memuru bir babanın çocuğu olan Mahfuz, hayatının ilk sekiz yılını bu bölgede geçirdi. Kuran okuluna burada gitti. 1919 yılında Kahirelilerin İngilizlere karşı başlattıkları ayaklanmaya burada tanık oldu.
1934 yılında Kahire Üniversitesindeki felsefe eğitimini tamamlayan Mahfuz, roman yazmaya henüz başlamamıştı. Kısa hikâyeler ve makaleler yazmaktaydı. İlk yayımlanan kitabı, James Baikinin Eski Mısır hakkındaki kitabının bir çevirisiydi. Hikâyelerinden oluşan ilk derlemesi 1938 yılında çıktı. Bir yandan da babasının izinden giderek devlet memuru olarak çalışmaya başlamıştı.
1939da girdiği kamu sektöründe 35 yıl çalıştı. 1939dan 1954e kadar İslam İşleri Bakanlığında çalıştı. Sonrasında devletin sinemayı desteklemek için kurduğu Sinemayı Destekleme Vakfında müdür olarak çalıştı. 1969-1971 yıllarında Kültür Bakanlığında sinema danışmanlığı yaptı. Çeşitli gazetelerde de çalışan Mahfuza asıl ününü kazandıran iş ise romancılık oldu.
Çocukken annesiyle sık sık müzelere giden Mahfuzun romanlarında Mısır tarihi önemli bir yer tutuyordu. Hatta, Firavun dönemiyle ilgili hikâyeler anlattığı ilk romanlarında tarihî roman türüne olan ilgisini açıkça belli ediyordu. Ancak sonraları, Mısırın sosyopolitik ortamının da etkisiyle, gerçekçi roman türüne yöneldi.
Kahireli bir ailenin yirminci yüzyılın ilk yarısına tanıklık eden hayatını anlattığı Kahire Üçlemesi (1956-1957) ni yazdı.
1950li yıllarda Mahfuz, milliyetçi partinin sol kanadına yakın duruyordu. 1952de gerçekleşen Temmuz Devrimi onu önce çok mutlu etti. Ama sonraları devrimin icraatları, Mahfuzu o kadar hayal kırıklığına uğratmıştı ki, 1952 ile 1955 yılları arasında hiçbir şey yazmadı.
Mahfuz o yıllar için Hayatımda hiçbir şey değişmedi ama sanki bir yakınımı kaybetmiş gibiydim. Benim içinde yaşadığım toplum ölmüştü ve ben de onunla beraber ölmüştüm. Çok korkunç yıllardı der.
Siyasette olduğu gibi edebiyatta da sansüre karşı olan Mahfuz, 1960lı yıllara gelindiğinde kitaplarında Tanrı fikrini ve insanın Tanrıyla olan ilişkilerini irdelemeye başlar. Bu da romanlarının giderek felsefî bir hal almasına yol açar.
1959 yılında yayımlanan bir kitabında (The Children of Gebelaawi) Kahirede yaşayan, isimleri de karakterleri de Adem, Musa, İsa ve Muhammedi çağrıştıran dört kardeşin hikâyesini anlatır.
Önceleri El Ehram gazetesinde tefrika roman biçiminde çıkan bu roman kitaplaştığında, din ile ilgili tüm kuralları belirleyen El Ezher Üniversitesi tarafından yasaklanır. Ancak bu, kitabın Arap dünyasında, el altından yayılmasını engelleyemez. Kitabın bir çok Arap ülkesinde hâlâ yasaklı olmasına neden olarak sadece din konusundaki duruşu değil, Mahfuzun İsrail ile barışı destekliyor olması da gösterilir.
1994 yılında Mahfuza yöneltilen tehditlerin artmasının ve aynı yıl yazara karşı düzenlenen suikast girişiminin temelinde de bu kitabın günlük bir yayın organından yeniden basılması gösterilir. El Ezher kitabın basımının durdurulmasını istediği gibi varolan kopyaların da ortadan kaldırılmasını ister.
Mısırın Balzacı olarak bilinen Mahfuz, bugüne kadar 40 küsur roman, kısa öykü derlemesi, film senaryosu ve birkaç tiyatro oyunu yazar. Eserlerinde yirminci yüzyıl boyunca Mısırın yaşadığı gelişmeyi ele alır.
En ünlü eseri Kahire Üçlemesi olan Mahfuz, 1988 yılında Nobel Edebiyat Ödülünü kazanır.
Eserlerinde Kahiredeki renkli yaşamı aktaran yazar, arka planda toplumsal sorunları sayfalarına taşır.
12 yıl önce bir militan tarafından boğazından bıçaklandıktan sonra sağlık sorunları yaşamaya başlar.
Mahfuzun en çok bilinen eserleri arasında, Midak Sokağı, Hırsız ve Köpekler, Nilin 3 Çocuğu ve Dilenci bulunuyor.
HABER
Nobelli yazar Necib Mahfuz yaşamını yitirdi
www.ntv.com.tr 31 Ağustos 2006
KAHİRE - Nobel Edebiyat Ödülünü kazanan ilk Arap olan 94 yaşındaki Necib Mahfuz, 19 Temmuzda, yürüyüş yaparken düşüp başından yaralanmıştı. Mahfuz, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.
Mısırlı yazar Necib Mahfuz, 94 yaşında hayatını kaybetti.
Necib Mahfuz 1911 yılında Kahirenin Cemaliye bölgesinde doğdu. Devlet memuru bir babanın çocuğu olan Mahfuz, hayatının ilk sekiz yılını bu bölgede geçirdi. Kuran okuluna burada gitti. 1919 yılında Kahirelilerin İngilizlere karşı başlattıkları ayaklanmaya burada tanık oldu.