Düzen toplumu, sosyal ayrımın bir haysiyet ve şeref hiyerarşisine dayandığı bir sosyal düzen teorisidir . Bu nedenle , dini saflık kriterine dayalı olarak kast toplumlarından ve erkekleri servetlerine göre ayıran sınıflı toplumlardan ayrılır. Bu model öncelikle feodal ve Ancien Régime toplumlarını tanımlar .
O oldu Roland Mousnier Bu modeli önerdi 1960'ların böylece Marksist vizyon karşı, Annales okulu ve Boris Porchnev . İkincisi, geçmişin toplumlarını kesinlikle iktisatçı ve sınıfçı terimlerle incelemeyi amaçlıyordu .
Mousnier, sınıf mantığının tarihselliği sorusunu sorarak başladı: Bir toplumun bileşenleri her zaman sosyal sınıf açısından mı düşünüldü, yani paylaşma bilincinde olan bir grup birey için mi? Bir servet düzeyi ve ekonomik çıkarlar mı? yoksa tarihin bir noktasında var olan eski bir anlayış mı? Bu sorundan yola çıkarak, Ancien Régime Fransız toplumunun yatay katmanlardan çok dikey cisimler sistemi içinde yapılandırıldığını ileri sürdü . Analizi, servet seviyelerini görmezden geliyor gibi görünen ve bunun yerine ekonomik olmayan kriterlere dayanan derecelendirmelerin ve hiyerarşilerin sonsuzluğunun gözlemine dayanıyordu. Bu nedenle, bir kişinin sosyal önemini tanımlayan az çok prestijli bir gruba aittir.
Tersine, patronaj veya müşteri ilişkilerinde ve şirketler içinde ifade edilen dayanışmaları ve ağları da inceledi : Aynı servet seviyesindeki insanlar arasında olduğu gibi aynı bedenden koruyucular ve müşteriler arasında karşılıklı yardım sistemlerinin çok daha geliştiğini gördük.
Mousnier tarafından önerilen model bu nedenle sosyal ayrımın merkezi bir kriteri olarak bir sermayeyi ekonomik değil, onur ve haysiyet içerir. Özellikle kendi saygınlığı olan, diğer şeylerin yanı sıra ayrıcalıklarla (yani kendi yasasına sahip olma hakkı) ve onu diğer gruplara göre konumlandıran onur işaretleriyle temsil edilen bir gruba ait olmaya dayanıyordu . Bu sosyal organizasyon teorisinin aynı zamanda politik bir teori olmasının nedeni budur . Sosyal ilerleme, bu nedenle, şeref notlarının kazanılması veya daha yüksek haysiyetlere erişim ile ya da daha da çok, daha yüksek haysiyete sahip olduğu düşünülen bir kurumda toplanarak onaylandı.
Bu sistemde para , yalnızca bu haysiyet belirteçlerini elde etmek ve sürdürmek ve belirli bir sosyal statünün doğasında var olarak kabul edilen yükümlülükleri sağlamak için bir araçtır. Örneğin asaletin idamesi, belli bir serveti empoze etti, ancak asaletin asalet ve itibarının, müşterilerine yardım ederek, prensinin ve koruyucusunun emrinde olması için özgürlük göstermesi gerektiği için, bu onu bir mesleki faaliyet vb. Para burada sadece "onurlu" bir şekilde yaşamak, müşterilerine ve patronlarına koruma ve hizmet sağlamak için kullanılırken, sosyal ayrımın dayandığı tam da bu yaşam tarzıdır.
Mousnier'in yorumu, radikalizmi sık sık tartışılsa da bugün modernist tarihçiler arasında çoğunluktadır. Bu nedenle, sosyal statüdeki değişikliklerde servetin önemi kesin olarak kabul edilir. Yeterince komik, bu paradigma büyük ölçüde Pierre Bourdieu tarafından La Noblesse d'État ve La Distinction'da ele alındı ve Mousnier'in başlangıç noktasının tam olarak ne olduğunu göz ardı etti: analiz ve düşünce kategorilerinin tarihselliği sorunu .