Karelya Cumhuriyeti Nerede Hakkında Kısaca Bilgi
Karelya Özerk Cumhuriyeti, Rusya Fe- derasyonu’nda yönetim birimi. Rusya’nın Avrupa topraklarının kuzeybatısında yer alır. Kuzeyde Kandalaşka Körfezi, doğuda Beyaz Deniz, güneyde Ladoga Gölü, batıda da Finlandiya ile çevrilidir. Başkenti Petrozavodsk, yüzölçümü 172.400 km2‘dir.
Topraklan, kristalin oluşumlu Baltık kalkanının bir bölümü üzerinde yer alır. Yüzeyi, buzul çağlarından büyük ölçüde etkilenmiş, bataklık kaplı geniş ve düz bir ova biçimindedir. Güneyinde, buzul çökellerinin oluşturduğu uzun ve dar yükseltilerin arasında parmak gibi uzanan göllerle bataklık çöküntü alanları vardır. Kuzeyde ise yüzey çökellerinin buzullaşma sonucu aşınmasıyla binlerce küçük göl oluşmuş ve kayalar yüzeye çıkmıştır; kısa çığırlı akarsulardaki sayısız ivinti yeri de bu olayların sonucudur. Karelya topraklarının yaklaşık yarısı ormanlarla kaplıdır. Sık tayga ormanlarında çam ve ladinin yanı sıra podzollü topraklarda yetişen huşağacı da görülür. Bataklık alanlarda turbalar yaygındır. Batıdan gelen sıcak ve nemli hava kütlesi yörenin iklimini bir ölçüde yumuşatmakla birlikte, Kuzey Kutbu’ndan gelen hava kütlesi şiddetli soğuklara yol açar. En soğuk ay olan şubatta ortalama sıcaklık güneyde -10°C, kuzeyde -14°C’dir. Kısa ve serin geçen yaz aylarında don olayları da görülür; ortalama sıcaklık güneyde 16°C, kuzeyde 14°C’dir. Çoğunlukla kar biçiminde düşen yağış, kuzeyde yılda 400 mm’den güneyde 600 mm’ye kadar değişir. Ladoga Gölü yöresinde kar kalınlığı 1.000 mm’yi bulur.
Karelya’nın doğu kesiminin 1323’ten beri Rusya’nın bir parçası olmasına karşın, batı kesiminin konumu ve Finlandiya ile oluşturduğu sınır 1947’ye değin kesinlik kazanmadı. Sovyet Devrimi’nden sonra Karelya’nın statüsü birçok kez değişti: 1923’te özerk bir cumhuriyet olan bölge, 1940’ta batı kesiminin de katılmasıyla SSCB’nin bir cumhuriyeti durumuna geldi; 1956’da ise özerk cumhuriyet statüsünü aldı. Nüfusunun çoğunluğunu (y. yüzde 70) Ruslar oluşturmakla birlikte, cumhuriyette çok sayıda Karelyalı, Beyaz Rus, Ukraynalı ve Fin de yaşamaktadır.
Madencilik, metalürji ve kerestecilik başlıca sanayi dallarıdır. Ayrıca enerji üretimi, makine yapımı, gıda işleme de önem taşır. Demir cevheri, bakır, mika, titanyum ve pegmatit madenciliği yapılan cumhuriyette, metalürji sanayisi Finlandiya sınırı yakınlarındaki Petrozavodsk ve Vyartsilya’da yoğunlaşmıştır. Bıçkıcılık ve kereste işleme en büyük sanayi dalını oluşturur: Bıçkı kerestesi, payanda, travers, kâğıt, kâğıt hamuru, mobilya, kaplama ve prefabrik malzeme başlıca ürünlerdir. Tarım alanları, Karelya’nın toplam yüzölçümünün yüzde 3’ten azını oluşturur. Bu toprakların yalnızca üçte biri ekilir (çavdar, yulaf ve çeşitli sebzeler); geri kalanı ise süt ineklerini ve öteki çiftlik hayvanlarını otlatmak amacıyla ya da mink ve mavi kürküyle değer taşıyan kutup tilkileri için av alanı olarak kullanılır. Göllerde, ırmaklarda ve Beyaz Denizin kıyılarında balıkçılık da önem taşır.
Kirov’dan gelen demiryolu hattı Petrozavodsk’u Petersburg ve Murmansk’a bağlar; cumhuriyetteki kentlerin çoğu da bu hat üzerinde yer alır. 1931-33 arasında yapılan 227 km’lik Beyaz Deniz-Baltık Kanalı bir başka önemli ulaşım yoludur. Okyanusa çıkan gemiler, Beyaz Deniz kıyısındaki Belomorsk’tan Baltık Denizi kıyısındaki Petersburg’a bu kanal aracılığıyla ulaşır. Demiryolu istasyonları kentlere, bölge merkezlerine ve uzak yerleşim yerlerine karayollarıyla bağlanır. Nüfus (1991 tah.) 799.400.