Çocukların büyük meraklarından biri de ölüm olgusudur. Ancak, ölüm çoğu zaman bir yakının kaybında gündeme gelir ve ardından bazen çocuğun ruh halini etkileyen bir sorun olarak ölüm kaygısı adı altında ortaya çıkabilir. Çocuğun ölüme karşı göstermiş olduğu tepkiler yaşına göre farklılık gösterir. Eğer ölen çok yakın biriyse örneğin ebeveynlerden biriyse, çocuk, olayı bazen kabullenmez, kaybettiği ebeveyninin yaşadığını düşünmek ister ya da kalan ebeveynini suçlayarak saldırganlaşır ve çeşitli uyum ve davranış bozuklukları gösterir.
Çocuk, ölüm olayı ile karşılaşmadan yaş düzeyine uygun bir açıklama yapmak ve sorularını cevaplandırmak onun ölümü hayatın bir parçası olarak algılayabilmesine yardımcı olacaktır. Ancak onun sorularına verilebilecek cevaplara geçmeden önce sık kullanılan bazı hatalı ölüm açıklamalarına bir göz atalım:Ölümü nasıl anlatmamalısınız? Ölümü yolculuk ile eşleştirmeyin.
Ölümü hastalık ile eşleştirmeyin.
Ölümü yaşlı insanlarla eşleştirmeyin.
Ölümü uyku ile eşleştirmeyin.“Ölüm nedir?” sorusuna yanıt verirken…Ölüm konusundan söz ederken rahat olun.
Ölüm gerçeği ile erken yaşlarda tanıştırın.
Sadece çocuğunuzun sorusuna cevap verin çok fazla detaya girmeyin.
Eğer çocuklar 10 yaşın altındaysa soyut durumları anlamakta zorluk yaşarlar. Basit açıklamalar getirin.
Artık hayatta olmamak gibi…Ölüm olgusu yaşlara göre nasıl algılanır?2-3 yaş için: Ölüm, uzun bir uykudur.
4-5 Yaş: Ölüm gerçeğini kabullenmeye başlar.
5 yaş üstü: artık ölümün ne demek olduğu düşüncesi çocukta belirir ancak halen 9 10 yaş çocuğu kadar soyut bir kavram olarak yer etmemiştir. Ölümle ilgili bazı sorular ve yanıtları…
Ölüm kaygısı, belirtileri yaşa göre değişebilen sevdiği bir yakının kaybının ardından çocukta oluşacak olan anksiyete (kaygı) yoğunluğudur.
Çocuktaki kaygı durumu tüm hayatını olumsuz şekilde etkiliyorsa ve çok uzun süre devam ediyorsa bir uzmandan yardım alınması gerekebilir.
Büyüdüğümde ben de ölecek miyim?
E:Herkes bir gün ölecek.
Ç:Sen de ölecek misin?
E:Evet, ama şu anda bunu düşündürecek bir neden yok, ben seninle çok uzun yıllar beraber olacağımızı umuyorum.
Ç:Neden … ağlıyor?
E:Örneğin, Sezen Teyze, Akif Amca öldüğü için üzgün bu yüzden ağlıyor. Onu çok özlüyor. Sevdiğimiz biri öldüğünde hepimiz üzülürüz.
Ç:Anne, senin hayatın ne zaman bitecek?
E:Bilmiyorum.. Kimse hayatının ne zaman biteceğini bilmez. Bazen insanlar hastalanır ve vücutları çalışmaz olur. Bazen ise kaza geçirebilirler. Ama gerçekten de haklısın bu önemli bir konu ne zaman istersen bana bu konuyla ilgili soru sorabilirsin.
Ç: Öldüğü zaman vücut ne oluyor?
E: Vücudu sonsuza dek hareketsiz kalıyor.( 8 yaş üstündeki çocuklara daha net bilgi istediğinde cenaze töreninden de kısa ve net cümleler anlatılabilir.)