krakow ve bir tren yolculuğu
Varşova'dan Krakow'a gitmek üzere yola çıkıyoruz. Aslında yolu üç saatte kateden trenler de var. Biz günübirlik gittiğimiz için sabah erken saatte orada olmak istiyoruz ve daha hesaplı olan 6 saatlik gece trenini seçiyoruz. Yarı uyur yarı uyanık, gece karanlığında kimbilir hangi kasabalardan geçerek ilerliyoruz. Trenler sıcak mı sıcak, bizse sıkı sıkı giyinmişiz. (Özellikle dönüş treninde, kalabalık bir kompartmanda sıcaktan helak oluyoruz.)
Gün aydınlanmaya başladığında tren yolunun kenarındaki kasabaları görüyoruz. Donmuş tarlalardan geçiyoruz. Her yer sessizlik ve kar altında... En son ne zaman karlı bir tren yolculuğu yapmıştım diye düşünüyorum, hatırlayamıyorum.
Tren istasyonundan şehrin merkezine doğru yürüyoruz. Krakow yürüyerek gezilebilecek büyüklükte bir şehir. Varşova'daki ışıksız günlerden sonra güneşli bir sabaha gelmiş olmak mutlu ediyor hepimizi. Yine de aldanmayın, hava soğuk!
Zapiekanka ile güne başlıyoruz. Krakow Şehir Rehberi'nde, "Krakow'a gidip da Plac Nowy'de zapiekanka yememek Dublin'e gidip Guinness içmemek gibi bir şey" diyor. Biz sabah mahmurluğunu üzerimizden atamadan karşımıza ilk çıkan dükkana giriyoruz. Zapiekanka, seyahatlerde benim gibi kahvaltı sıkıntısı çeken birisinin derdini sona erdirebilecek kadar ekmek ve peynir içeren bir yiyecek:)) Kızarmış ekmek üzerinde erimiş peynir ve istediğiniz malzemeler (mantar, sosis, salça, vs.).
Krakow 17. yüzyıla kadar başkent olarak kalıyor. Polonya'daki büyük şehirler içinde II. Dünya Savaşı'nda tahribat görmemiş tek şehir aynı zamanda. Bu nedenle, ortaçağ zamanından kalma pek çok yapı barındırıyor.
Eski şehrin bulunduğu bölgenin etrafı eskiden surla çevriliyken şimdi bir yeşil alan bandıyla kuşatılmış. Wavel Tepesi, Pazar Meydanı ve Kazimierz eski şehirde ilk olarak gezilecek yerler.
Küçük şehir meydanında, St Barbara Kilisesi'nin önünde, bir ortaçağ öğrencisini temsil eden "öğrenci" anıtı.
Avrupa'nın en eski kapalı çarşılarından biri olan "Kumaş Pazarı"nın önündeki Pazar Meydanı (Rynek Glowny). Burası Ortaçağ Avrupası'nın en büyük meydanı. (Pazardaki tezgahlara bakmaktan fotoğrafını çekememişim.) Halka açık infazları, kumaş ve baharat tüccarlarını, Nazi subaylarını görmüş. Kafelerinde (Noworolski Kafe) Lenin ve belki de buralı olduğunu yeni öğrendiğim bilim kurgu yazarı Stanislaw Lem oturmuş.
Hatta biraz daha abartıp diyebilirim ki Veronica'nın İkili Yaşamı filminde Weronica'nın kendine tıpa tıp benzeyen Veronica'yı gördüğü meydan burası! O filmi ve müziklerini unutmam kolay değil. Toronto'da yaşarken Polonyalı bir arkadaşımdan Veronica'nın İkili Yaşamı filminin soundtrack albümünü istemiştim. Bulamayıp Mavi filminin albümünü getirmişti. Kieslowski'nin gözünden çok daha melankolik bir havası vardı şehrin.
Hatta biraz daha abartıp diyebilirim ki Veronica'nın İkili Yaşamı filminde Weronica'nın kendine tıpa tıp benzeyen Veronica'yı gördüğü meydan burası! O filmi ve müziklerini unutmam kolay değil. Toronto'da yaşarken Polonyalı bir arkadaşımdan Veronica'nın İkili Yaşamı filminin soundtrack albümünü istemiştim. Bulamayıp Mavi filminin albümünü getirmişti. Kieslowski'nin gözünden çok daha melankolik bir havası vardı şehrin.
Oysa pazar tezgahlarının yayıldığı bu meydan gayet neşeli görünüyor gözüme. Etrafta ekmekçiler, sosisçiler, (o benim deneyemediğim ve ismini hatırlamadığım, içimde kalan tatlı), çiçekçiler, boncukçular, porselenciler ve Krakow'da sık sık karşınıza çıkan kehribarlı tasarımların dizildiği takıcılar var. Bir bahar günüymüş gibi sakin sakin dışarıda oturup bir şeyler yiyor insanlar.
Heidi'nin ekmeklerinden de var!
Vistula nehri kıyısı. Karşı tarafta Schindler'in, müzeye dönüştürülen tencere fabrikası yer alıyor. Fakat zamanımız kalmadığından gidemyoruz. Bunun dışında Krakow'a 15 km uzaklıktaki Unesco Dünya Mirası Listesi'ndeki Wieliczka Tuz Madeni gidilmeyi hakediyor. Auschwitz Toplama Kampı da Krakow'a 60 km uzaklıkta. Bir dahaki sefere!
Ve nehrin kenarında bir tepelikte yer alan alan 14. yüzyıldan kalma Wavel Tepesi. Pazar Meydanı'ndan, çok iyi korunan binaların yan yana sıralandığı Kanonicza Sokağı'na geçip güzel bir yürüyüş yoluyla buraya varıyoruz. Wavel Tepesi, Polonya krallarının, piskoposların ve kimi şairlerin gömüldüğü yer de olan Wavel Katedrali (yukarıda görülen bina), kraliyet şatosu ve surlardan oluşan büyük bir yapı kompleksini barındırıyor.
Wavel Katedrali'nde tamamen İtalyan mimarisi özellikleri gösteren bakır kaplamalı Sigismund Şapeli
Wavel Tepesi'nde bir Rönesans avlusu. Rönesans düzeni, buralara getirtilen İtalyan mimarlarla birlikte mimariye giriyor ve şehirdeki hakim gotik mimariyle birleşip Polonya'ya özgü bir türü ortaya çıkarıyor.
Bize göre hava :) (Emrah'ın objektifinden Aslı)
Wavel'in yakınındaki Kazimierz'e (eski Yahudi mahallesi) geçiyoruz. Burası sanırım Krakow'da beni en çok etkileyen yer oldu. Özellikle bir meydanı andıran Szeroka Caddesi'ne girdiğim anda kendimi başka bir dünyaya giriyormuş gibi hissettim.
İkinci Dünya Savaşı'nda Yahudiler buradan çıkarılıp bir kısmı toplama kamplarına bir kısmı da nehrin karşısındaki Podgorze bölgesindeki gettoya yollanıyor ve orada öldürülüyor. Oskar Shindler'in fabrikası da bu gettoda yer alıyor.
Daha sonra bu mahalle harabeye dönüyor. Komünist dönemde şehrin en tekinsiz bölgelerinden biri oluyor. Tuhaftır ki, Spielberg'in 1990'larda Schindler'in Listesi için buralara gelmesinden sonra burası tekrar ilgi görüp canlanmaya başlıyor. Şu anda kafeler, restoranlar, müzeler, sinagoglar yer alıyor. Arka sokaklarda daha terkedilmiş bölgeler de karşınıza çıkıyor. İnsan bu meydanın şimdiki haline bakıp bir zamanlar yapılan kıyımı hayal edemiyor. Son yıllarda buraya epey Yahudi'nin gelip yerleştiği söyleniyor. 1988'den beri de yazları 9 gün süren Yahudi Kültür Festivali yapılıyormuş.
Burası da Avrupa'nın eski bohem kafelerini andıran, atmosferiyle insanda yan masanızda o dönemin edebiyatçılarından biriyle karşılaşağınız hissini veren bir yer. Maalesef yer olmadığından oturamadık ama Aslı'yla benim içimde kaldı. Siz ne yapıp edip gidin buraya, sonra muhakkak beni de haberdar edin:)
Krakow'un gün boyu eski sokaklarında dolaşmak bu şehirde yapılacak en güzel şey gibi görünüyor bana. Hava erkenden kararıyor, biz de akşam trenine yetişmek için biraz acele ediyoruz. Kazimierz'in ıssız ve loş sokaklarında biraz da olsa şehrin geri kalanından farklı bir atmosferi yaşıyoruz.
Yol boyu kalabalıklaşacak ve gitgide ısınacak olan kompartmanımız.
Tekrar görülmek istenen bir şehir daha arkada kalıyor. Na razie Krakow!