5. Sınıf Sürtünme Kuvvetinin Olumlu ve Olumsuz Etkileri
5. sınıf sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir?
Sürtünme Nedir?
İki yüzeyin birbirine temas etmesi sonucu yüzeyler arasında hareketi engelleyici bir kuvvet oluşur. Hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştıran veya engelleyen bu kuvvete sürtünme denir.
Sürtünme Örnekleri
Sahada yuvarlanan bir top ile çimenler arasındaki sürtünme, bir süre sonra topu durdurur.
Bisikletin freni kullanıldığında, plastikten oluşan fren pabuçları tekerleğin jantlarına dokunur. Plastik ile jant arasındaki sürtünme, tekerleğin hareketini yavaşlatır ve durdurur. Frene ne kadar sert basılırsa sürtünme de kadar fazla olur.
Otomobiller; asfalt yollarda hızlı ve kolay, toprak yollarda ise daha yavaş ve zor hareket eder.
Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri
- Hareketi durdurur veya yavaşlatır.
- Sürtünme kuvvetini yönü her zaman hareket yönüne zıttır.
- Duran bir cismi harekete geçiremez.
- Hareketi yavaşlatabilir.
- Kinetik enerjiyi (hareket enerjisi) azaltır.
- Sürtünme kuvveti ısınmaya neden olur.
- Sürtünme maddelerin aşınmasına neden olur.
Sürtünme Kuvvetinin Önemi
Yaşamımızdaki her harekette sürtünme kuvvetinin etkisi vardır. Sürtünme kuvveti olmasaydı birçok hareketi yapmakta zorlanırdık.
- Yürüyemezdik.
- Koşamazdık.
- Hareket halindeki cisimler duramazdı.
- Duran bir araç hareket haline geçmezdi.
- Yemek yerken kaşığımızı, bir şey içerken şişesini tutamadık.
- Deftere ya da tahtaya yazı yazamazdık.
- Yazdıklarımızı silemezdik.
Sürtünme Kuvvetinin Olumsuz Etkileri
- Sürtünen yüzeylerde aşınma meydana gelir.
- Sürtünme nedeniyle enerji kaybı oluşur.
- Otomobil motorları gibi makineler sürtünmeyle eskir.
- Aşırı sürtünme ısınma yanmalara neden olabilir.
Sürtünme Kuvvetini Azaltmak İçin Kullanılan Yöntemler
- Makinelerin hareket eden parçalarının, kapı menteşelerinin, bisiklet zincirlerinin yağlanması,
- Kayakçıların düz ve pürüzsüz kayak kullanması,
- Uçakların burun kısımlarının sivri şekilde tasarlanması,
- Gemilerin ön kısımlarının V şeklinde tasarlanması.
Sürtünme Kuvvetinin Olumlu Etkileri
- Fren yaparak durmayı sağlar. Otomobiller bu sayede istenilen yerde durabilir.
- Kalemin kâğıda sürtünmesi yazı yazmayı sağlar.
- Cisimleri tutmamızı sağlar. Sürtünme kuvveti olmasaydı cisimleri tutamazdık.
- Yürümeye yardım eder. Eğer ayaklarımız yere sürtünmeseydi yürüyemezdik.
- Silginin silmesini sağlar.