Şahsi Cezasızlık Sebepleri Nelerdir?
Şahsi cezasızlık sebepleri, bir kişinin suç işlemesine rağmen belirli sebepler nedeniyle ceza almayabileceği durumları belirtir. Bu sebepler genellikle failin kişisel durumu, ailevi durumu, akrabalık ilişkileri gibi faktörlere dayanır.
Türk Ceza Kanununda (TCK) bazı şahsi cezasızlık halleri bulunur:
- TCK m.167: Bu madde, belirli akrabalık ilişkilerinin varlığında, yağma ve nitelikli yağma dışında, bu bölümde yer alan suçların (güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hırsızlık gibi) faile cezada indirim ya da ceza verilmemesini öngörür.
- TCK m.22/6: Taksirli hareket sonucu neden olunan neticenin, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından, artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez. Bilinçli taksir halinde verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.
Eğer bir şahsi cezasızlık sebebi bulunuyorsa, durumu belirleyen 5271 sayılı CMK 171/1 maddesine göre savcı, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir. Bu, savcının soruşturma aşamasında kamu davası açıp açmama hakkı olduğunu belirtir.
Kovuşturma aşamasında ise, şahsi cezasızlık nedeni meydana gelmişse ve cezasızlık durumu mümkünse, fail hakkında cezasızlık haline bağlı şekilde kovuşturma aşamasında ceza verilmesine yer olmadığına dair karar çıkabilir.
Şahsi cezasızlık durumları genellikle failin suçun işlenmesinden sonra gösterdiği pişmanlık, belirli akrabalık ilişkilerinin varlığı ve suçun taksirle işlenmesi gibi durumları içerir. Bu nedenlerin varlığı durumunda, suçu işleyen kişi hakkında ceza verilmeyebilir veya cezası azaltılabilir.