Çin Pazartesi günü Tayvan yakınlarında yeni tatbikatlar yapacağını söyledi ve bu, Pekin’in sözcü Nancy Pelosi’nin geçen hafta yaptığı ziyarete yanıt olarak bölgede şimdiye kadarki en büyük tatbikatlarını yaptıktan sonra adadaki askeri baskının ritmini sürdürebileceğinin bir işareti.
Halk Kurtuluş Ordusu’nun Doğu Tiyatro Komutanlığı Pazartesi günü yaptığı açıklamada, adanın yakınında belirtilmeyen bir yerde “ortak denizaltı ve deniz saldırı operasyonları” yürütmeyi hedeflediğini söyledi. Duyuru, ordunun Tayvan’ı kapsayan ve etkili bir şekilde bir abluka taklidi yapan 72 saatlik bir tatbikatı tamamlamasından bir gün sonra geldi.
Son tatbikatlar, Pekin’in Tayvan çevresindeki askeri varlığını normalleştirmeye çalışabileceğini ve Çin kuvvetlerinin adayı hava sahasına ve sularına erişiminin çoğunu keserek yavaş yavaş sıkıştırma pratiği yapmasına izin verebileceğini gösterdi. Geçen haftaki tatbikatlar sırasında Çin, Tayvan’ın kuzeyi, güneyi ve doğusundaki denizlere en az 11 füze fırlattı ve adaya saldırmak için savaş gemileri ve savaş uçakları konuşlandırdı.
Çin’in 80 mil açığında bulunan 23 milyonluk bir ülke olan Tayvan, uzun zamandır Washington ve Pekin arasında bir gerilim kaynağı olmuştur. Çin, demokratik olarak yönetilen Tayvan’ı kendi toprakları olarak talep ediyor ve gerekirse zorla geri alacağına söz verdi.
Bayan Pelosi, Temsilciler Meclisi Başkanı Newt Gingrich’in tartışmalı 1997 ziyaretinden bu yana Tayvan’ı ziyaret eden en yüksek profilli Amerikalı yetkiliydi. Salı gecesi Taipei’ye indikten sonra, Çin hükümet yetkililerinden oluşan bir koro, Çin’in Tayvan ile yeniden birleşme çabalarını engellediğini ve bölgesel istikrarı tehdit ettiğini savunarak ziyaretini kınadı.
İşte Çin ve Tayvan’ı çevreleyen konulara ve Bayan Pelosi’nin ziyaretinden bu yana nelerin değiştiğine bir bakış.
Pekin askeri tatbikatlarıyla ne elde etmeye çalışıyor?
Çin, tatbikatları Pekin’in Tayvan’a yönelik iddialarını protesto eden Pelosi’nin ziyareti nedeniyle adayı cezalandırmayı amaçlayan bir güç gösterisi olarak sahneledi. Tayvan’a dört gün süren tatbikatlar, adaya saldırmaları emredilirse Çinli güçlere değerli bir deneyim kazandırdı.
Tatbikatların ilk gününde, beş Çin balistik füzesi ilk kez Japonya’nın Tayvan’ın doğusundaki münhasır ekonomik bölgesine indi. Analistler, Pekin’in hem ABD’ye hem de Japonya’ya, orada bir çatışma olması durumunda Tayvan’a yardım edeceğine dair uyarılar gönderdiğini ve Washington’a bölgedeki Amerikan üslerini vurabileceğini hatırlattığını gördüler.
Pekin’deki Ulusal Savunma Üniversitesi’nde strateji profesörü olan Tümgeneral Meng Xiangqing, Çin televizyonuna verdiği demeçte, Tayvan’ı kapatmaya yönelik potansiyel bir kampanyadaki önemi nedeniyle Çin’in tatbikatlar için altı alan seçtiğini söyledi. Bir bölge Tayvan Boğazı’nın en dar kısmını kapsıyor. Diğerleri büyük bir limanı önlemek veya Tayvan’ın üç ana askeri üssüne saldırmak için kullanılabilir. Güney Tayvan’a bakan bir diğeri pisti kapatabilir.
Çin’in askeri birikimi, bazı komutanların ve analistlerin işgali giderek daha makul ama yine de çok riskli bir senaryo olarak gördüğü bir noktaya ulaştı. Yakın bir çatışma olasılığı olmasa bile, tatbikatlar bölgeyi gerginleştiriyor ve Pazartesi günkü yeni tatbikatların duyurulması bu tür endişeleri artıracak. Çin devlet medyası Pazartesi günü uzmanlara atıfta bulunarak, boğazda devriye gezen uçak sayısının azalmayacağını, ancak artacağını söyledi.
Çinli lider uzun süredir Tayvan’ı izliyor.
Çin’in nesiller boyunca en güçlü lideri olan Xi Jinping, Tayvan’ı Çin ile yeniden birleştirmenin kendi yönetiminin merkezi hedefi ve Çin’in modern bir devlet olarak “ulusal gençleşmesi” dediği şeyin anahtarı olduğunu seleflerinden daha net bir şekilde ortaya koydu. , birim süper güç.
Tayvan, Bay Xi’nin erken siyasi kariyerinde bir figürdü. Tayvan Boğazı’nda gerilimin arttığı bir yıl olan 1996’da, Tayvan Boğazı’nın karşısındaki adaya bakan Fujian eyaletinde Halk Kurtuluş Ordusu’nun yedek uçaksavar tümeninin baş siyasi subayı oldu.
Birleşmeye olan artan ilgisi, aynı zamanda bir iç siyasi hesabı da yansıtıyor. Bay Xi’nin sonbaharda yapılacak Komünist Parti kongresinde benzeri görülmemiş bir üçüncü dönem için lider olarak onaylanması bekleniyor. Bu toplantıdan önce, Bay Xi, özellikle Tayvan konusunda, yurtiçinde ve yurtdışında bir güç imajı yansıtmaya hevesli olacak.
Tatbikatlar sadece Tayvan ve Amerika Birleşik Devletleri’ni tehdit etmeyi değil, aynı zamanda oldukça baskın bir tepki olarak algıladıkları şeyden hüsrana uğramış görünen Çinli milliyetçileri kendi ülkelerinde yatıştırmayı da amaçlıyor.
Tayvan, ABD-Çin ilişkilerindeki en büyük tek parlama noktası.
Çin’in Tayvan yakınlarındaki hava sahasına ve sulara yönelik saldırıları son yıllarda daha agresif hale geldi ve çatışma riskini artırdı.
Pekin, Haziran ayında Dışişleri Bakanlığı’nın Çin’in Tayvan Boğazı üzerinde yargı yetkisine sahip olduğunu ve boğazın uluslararası bir su yolu olarak kabul edilemeyeceğini açıkladığında riskleri artırdı. Ve geçen yıl boyunca, Çin savaş uçakları Tayvan yakınlarındaki hava sahasını giderek daha fazla araştırdı ve Tayvan ordusunu savaş uçaklarını çökertmeye sevk etti.
Bayan Pelosi’nin ziyareti sırasında Pekin baskıyı artırdı. Çin ordusu, Perşembe günü başlayan gerçek yangın tatbikatlarını duyurdu, bazıları Tayvan’ın denizin bazı bölgelerinde karasularında söylediklerini ihlal ediyor.
1979’da kabul edilen kasıtlı olarak muğlak bir diplomatik anlaşmada ABD, Pekin’in Tayvan’a yönelik iddiasını tanıyan ancak desteklemeyen bir “tek Çin” politikasını sürdürüyor. ABD liderleri, Çin saldırırsa Tayvan’a nasıl yardım edecekleri konusunda belirsizliğini koruyor, ancak Başkan Biden adayı savunma sözü verdi.
Tayvan uzun zamandır iki rakip arasında sıkışmış durumda.
Tayvan hiçbir zaman Çin Halk Cumhuriyeti’nin bir parçası olmadı. Halkı, Mao Zedong’un komünist bir devrim tarafından devrilmesinden sonra 1949’da Çin’den kaçan Çan Kay-şek liderliğindeki ABD destekli rejimin dayattığı sıkıyönetim altında onlarca yıl yaşadı. Çin ve ABD iki kez savaşa çok yaklaştı. 1950’lerde Tayvan üzerinde.
Soğuk Savaş gerilimleri, 1980’lerde ve 1990’larda Tayvan’ın demokratikleşmesi ve Çin ekonomisinin açılmasıyla büyük ölçüde azaldı. Ancak 1995 ve 1996’da Çin’in Tayvan başkanı Lee Teng-hui’nin elmanın bulunduğu Cornell Üniversitesi’ne yaptığı ziyareti protesto etmesiyle yeniden alevlendi.
Bay Lee’ye bir uyarıda Çin, ana Tayvan adasının yakınında ve Tayvan ilk açık cumhurbaşkanlığı seçimlerine hazırlanırken başka bir füze ateşledi. Kriz ancak Başkan Bill Clinton uçak gemilerini Tayvan Boğazı’nın karşı uçlarına sipariş ettiğinde sona erdi.