Kalbiniz, kanı akciğerlerinize ve vücudunuzun geri kalanına dolaştıran bir pompadır. Kalbinizin yüzeyi, kalp kasınıza kan sağlayan koroner arterler adı verilen kan damarlarıyla kaplıdır.
Koroner kalp hastalığı, koroner arterlerinizin duvarlarında yağ birikintileri oluştuğunda ortaya çıkar. Bu, ateroskleroz olarak bilinir.
Aterosklerozda, kanınızdaki yağ ve kolesterol, atardamar duvarlarınızda birikerek bir plak veya aterom oluşturur. Plak, kalp kasınızın ihtiyaç duyduğu kanı almasını engelleyebilir. Kan akışının azalması ve plağın pürüzlü kenarları nedeniyle bazen bir kan pıhtısı oluşur ve atardamarınızı tıkar.
Bazen plak yırtılabilir ve bu da kanınızın pıhtılaşmasına neden olur. Buna aterotromboz denir. Aterotromboz, kalp kasınızın bir bölgesinin kan ve oksijen almasını durdurarak kalp krizine yol açar. Kalp kasınızın çoğu hasar görürse, kalbiniz düzenli olarak atmayı durdurabilir. Bazen hasar, kalbinizin atmasını tamamen durdurur ve bu ölümcüldür.
Koroner kalp hastalığının nedenleri
Koroner kalp hastalığı, arter duvarlarınızda biriken yağ birikintilerinden kaynaklanır.
Koroner kalp hastalığı yaşlılarda daha yaygındır. 65 yaşına kadar erkeklerde kadınlardan daha yaygındır. Hindistan ve Pakistan’daki insanlar arasında da daha yaygındır. Koroner kalp hastalığı geliştirme riskinizi artıran faktörler şunları içerir:
- Sigara içmek ve alkol tüketmek
- Aşırı kilolu olmak, özellikle karnınızın etrafında aşırı yağ varsa
- Hareketsiz bir yaşam tarzı
- Diyabet
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kolestorol
Koroner kalp hastalığının belirtileri nelerdir?
Koroner kalp hastalığı yıllar içinde yavaş gelişir. Bazı insanlarda, egzersiz sırasında nefes darlığı tek semptomdur. Anjin (göğüs ağrısı) geliştirene veya kalp krizi geçirene kadar hiçbir şeyin yanlış olduğunu bilemeyebilirsiniz.
Angina, göğüs ağrısı, göğüste sıkışma ve bazen nefes darlığı veya boğulma hissidir. Kalbinizi besleyen arterlerdeki kan akışı kısıtlandığında gerçekleşir.
Angina tipik olarak yürürken veya üzgün hissettiğinizde başlar. Yemekten sonra ve soğuk havalarda da getirilebilir. Belirtiler şunları içerir:
Göğsünüzün üst kısmında rahatsızlık veya sıkışma- bu hazımsızlık ile karıştırılabilir
Birkaç dakika boynunuza, çenenize, boğazınıza, sırtınıza veya kollarınıza yayılan, dinlendikten sonra hızla kaybolan ağrı
Nefes darlığı ve terlemedir
Angina, yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla tedavi edilebilir. Tedavi edilmezse daha sık hale gelecek ve ağrı daha da kötüleşecektir. Anjina olması, kalp krizi geçirme riskinizin daha yüksek olduğu anlamına gelir.
Kalp krizi
Çoğu kalp krizi göğsünüzün merkezinde şiddetli ağrıya neden olur ve çok kötü hazımsızlık gibi hissedilebilir. Belirtiler aniden ortaya çıkabilir, ancak bazen ağrı daha yavaş gelişir. Belirtiler şunları içerir:
- Göğsünüzün ortasında ağırlık, sıkma veya ezilme hissi
- Ağrı saatlerce süren kollarınıza, boynunuza, çenenize, yüzünüze, sırtınıza veya midenize yayılabilir
- Bilinç kaybı
- Terleme ve nefessizlik
- Hissetmek veya hasta olmak
Bazen hiçbir belirti görülmez. Buna sessiz miyokard enfarktüsü denir. Yaşlı insanlar ve diyabetli kişilerin bu tür kalp krizi geçirme olasılığı daha yüksektir.
Aritmi
Aritmi, düzensiz bir kalp atışıdır. Bazen bu bir kalp çarpıntısı (kalp atışı veya çarpma hissi) olarak hissedilebilir. Bazen çarpıntı, koroner kalp hastalığının bir belirtisidir. Bununla birlikte, kalp çarpıntısı yaygındır ve mutlaka koroner kalp hastalığınız veya aritminiz olduğu anlamına gelmez.
Kalp yetmezliği
Zamanla, koroner kalp hastalığı kalbinizi zayıflatarak kalp yetmezliğine yol açabilir. Kalp yetmezliği, kalbinizin vücudunuza etkili bir şekilde kan pompalamak için yeterince güçlü olmadığı ve kolayca yorulduğunuz ve nefessiz kaldığınız anlamına gelir. Ayrıca ayak bileklerinizde ve bacaklarınızda şişmeye neden olabilir.
Koroner kalp hastalığı teşhisi
Doktorunuz belirtilerinizi soracak ve sizi muayene edecektir. Aşağıdakileri içerebilecek bazı testler yaptırmanız gerekecektir.
- Kan testleri.
- Elektrokardiyogram (EKG)- ne kadar iyi çalıştığını görmek için kalbinizin elektriksel aktivitesini ölçen bir test. Egzersiz EKG’niz olabilir, bu da testin koşu bandında yürürken veya egzersiz bisikletinde pedal çevirirken yapıldığı anlamına gelir.
- Ekokardiyogram- kalbinizin içinin hareketli bir ‘gerçek zamanlı’ görüntüsünü üretmek için ultrason kullanan bir test.
- Bir koroner anjiyogram – kalbinizin kan damarlarına özel bir boya enjekte edilerek röntgen görüntülerinde açıkça görülebilen bir test.
- Radyonüklid testleri- bu test için doktorunuz size kalp kasınızdan geçen küçük, zararsız bir radyoaktif madde enjeksiyonu yapacaktır. Kalbinize yönlendirilen büyük bir kamera, radyoaktif madde tarafından gönderilen ışınları alır ve kalbinizin bir görüntüsünü oluşturur.
- Göğüs röntgeni.
- Manyetik Rezonans Görüntüleme.
- Elektrofizyolojik testler- kasıklarınızdaki bir kan damarına bir kateter yerleştirilir ve kalbinize yönlendirilir. Kateterin ucu kalbinizi uyarır ve elektriksel aktiviteyi kaydeder.
Koroner kalp hastalığının tedavisi
Koroner kalp hastalığının tedavisi, ne kadar ciddi olduğuna bağlıdır. Çeşitli tedaviler mevcuttur. Anginanız varsa veya kalp krizi geçirdiyseniz, anjiyoplasti veya ameliyat en iyi tedavi seçeneği olabilir.
- İlaçlar, koroner kalp hastalığının kötüleşmesini durdurmayı veya daha fazla kalp krizini önlemeyi amaçlar. Bu ilaçları doktorunuzdan yazdırabilirsiniz
- Cerrahi olmayan tedavi, Koroner anjiyoplasti, doktorunuzun çökmüş bir balonu kalbinizin arterlerine ulaşana kadar kan damarlarınızdan geçirmesini içerir. Balon, daralmış koroner arterinizi genişletmek için şişirilir. Daha sonra arterinizin açık kalmasına yardımcı olmak için bazen bir stent (esnek ağ tüpü) yerleştirilir.
- Ameliyat, Cerrahınız bir koroner arter baypas grefti (CABG) önerebilir. Bu, bacağınızdan veya göğsünüzden bir parça kan damarı alacağı ve daralmış koroner arterleri atlamak için kullanacağı anlamına gelir. Baypas, kalbinize daha fazla kan sağlar.
Koroner kalp hastalığının önlenmesi
Koroner kalp hastalığı çoğu insanda sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek önlenebilir.
Kalp krizi geçirme şansınızı şu yollarla azaltabilirsiniz:
- Alkol ve Sigara tüketmemek
- Fazla kiloları vermek
- Haftada en az beş gün 30 dakika düzenli fiziksel aktivite yapmak
- Günde 2-3 porsiyon meyve ve sebze ve haftada iki porsiyon balık (bir yağlı) ile az yağlı ve yüksek lifli diyet yemek