Lineer cebirin mucidi olarak bilinen Osmanlı generali ve matematikçisi olan Hüseyin Tevfik Paşa kimdir? İşte eserleri ve kısaca hayatı...
Hüseyin Tevfik Paşa Kimdir? Kısaca HayatıHüseyin Tevfik Paşa, 1832 yılında günümüzde Bulgaristan sınırları içinde bulunan, o zamanlar Osmanlı Devleti'ne bağlı Vidin kentinde dünyaya gelmiştir. İlköğrenimini Vidin'de tamamladıktan sonra 14-15 yaşlarında İstanbul'a gitmiş ve Maçka'da bulunan Mekteb-i İdadi-i Askeriye'de okumuştur. Daha sonra Harbiye Mektebi'ni bitiren Hüseyin Tevfik Paşa, Erkan-ı Harbiye'ye kabul edilmiştir.
Harbiye Mektebi'nde matematik derslerindeki yeteneğiyle Cambridge Üniversitesi'nden mezun olmuş olan matematik hocası Tahir Paşa'nın dikkatini çekmiş ve Tahir Paşa kendisine özel dersler vermiştir. Mezun olduktan sonra kendisi de Harbiye'de cebir dersleri vermeye başlamış, Tahir Paşa ölünce onun matematik dersleri de Hüseyin Tevfik Paşa'ya kalmıştır. Harbiye'deki hocalığı devam ederken, Tophâne Tecrübe ve Muayene Komisyonu'na da getirilmiştir. 1868'de Paris'teki Mekteb-i Osmani'ye müdür muavini olarak gönderilmiş ve aynı zamanda balistik ve tüfek imalatı üzerine incelemelerde bulunmakla görevlendirilmiştir. Bu arada matematik bilgisini geliştirmek için Paris'te üniversiteye devam eden Hüseyin Tevfik Paşa, Paris'te kaldığı iki yıl boyunca makaleler yayımlamış ve bilimsel toplantılara katılmıştır. Hüseyin Tevfik Paşa, 1872'de Osmanlı Devleti'nin Amerikan silah fabrikalarına ısmarladığı tüfeklerin imalatını ve şartnameye uyulup uyulmadığını kontrol etme göreviyle ABD'ye gönderilmiştir. 1878 yılına kadar ABD'nin Rhode Island eyaletinde kalmış ve bu süre içinde matematikle uğraşmıştır; Lineer Cebir adlı İngilizce kitabını bu sırada yazmış ve Argand'ın kompleks sayılarla ilgili teorisinde ileri sürdüğü çarpımı üç boyutlu uzaya uygulamanın bir yolunu bulmuştur. İki farklı zamanda basımı yapılan “Linear Algebra” isimli eserin her iki baskısını da içeren bir tıpkıbasımı Kazım Çeçen tarafından "Hüseyin Tevfik Paşa ve Linear Algebra" adıyla yapılmıştır. 1878 yılında II. Abdülhamit tarafından Mühendishane-i Berri-i Hümayun'un başına Mühendishane Nazırı olarak atanmıştır. 1883-1886 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin Washington Büyükelçiliği görevini sürdürmüştür. 1889 yılında Ticaret ve Nafia Nazırı görevine atanmıştır. Ölümüne kadar padişah II. Albdülhamit'in yaveri olarak görev yapan Hüseyin Tevfik Paşa, 16 Haziran 1901 tarihinde vefat etmiştir.
Eserleri
- Zeyl-i usul-i Cebir
- Cebr-i Âlâ
- Fenn-i Makina
- Mebahis-i İlmiye Mecuasmda yazdığı makaleler (Hesab-ı Müsenna = Dual Aritmetique)
- Tahir Paşa'nın Usul-i Cebir adlı eserine yazdığı ek
- Usul-i llm-i Hesap
- Astronomi
- Mahsusat ve Gayrı Mahsusat
- Linear Algebra(Lineer Cebir)