İnsan, bir şeyler yaparak veya yapmayarak öğrenir. Davranışlarımızın sonucuna göre öğrenebileceğimiz gibi, davranışlarımız sonuçsuz kaldığında da öğreniriz.
Birçok kereler denediğimiz halde, sonuç alamadığımızda ise çaresiz kalırız. Çaresizlik bizi korkaklığa ve durağanlığa iter. Bu duruma, öğrenilmiş çaresizlik denilmektedir.
Öğrenilmiş çaresizlik insanı ruhsal ve fiziksel yönlerden etkilemektedir:
İnsanlar istediklerini elde edemeyince, isteyerek yaptığı davranışlar azalmakta ve zorunlu davranışları artmaktadır. Bu konuya, memurların davranışları örnek gösterilebilir.
Öğrenilmiş çaresizliği yaşayanlar, zamanla düşünme yeteneklerini de kaybetmektedirler. Davranışla sonuç arasındaki bağ kopar ve insanlar büyük hatalar yapmaya başlarlar. Örneğin; mahkûm kendini kader kurbanı olarak görür, küçük sebeplerle cinayet işlenir.
Öğrenilmiş çaresizlik duyguları da zayıflatır. Uzun süre acı çeken ve kurtulma çabaları sonuçsuz kalan insan acıyı kabullenir ve onunla yaşar. Arabesk kültürünün yaygınlaşmasını bu duruma bağlayabiliriz.
Öğrenilmiş çaresizlik, insanları biyolojik olarak da çökertmektedir. Örneğin; çaresizliğini öğrenen insanın biyolojik savunma mekanizması çalışmamaktadır.
Köpekler ve fareler üzerinde yapılan deneyler, öğrenilmiş çaresizliği açık biçimde göstermektedir. Köpek veya fare bir kutuya konulmuş, kaçacak yol bırakılmamış ve onlara birer dakika ara ile 5 saniye süren elektrik şokları uygulanmıştır. Köpek ve fare gayret etse de kaçamamıştır. Bir zaman sonra, her ikisi elektrik şoklarıyla yaşamaya alışmış, kutudan kaçış yolları açılmış olmasına rağmen dışarı çıkmamışlardır.
Öğrenilmiş çaresizlik duygusu, destek ve fırsatlara rağmen insanları girişimcilikten alıkoymaktadır. Bu durum, kadınlarda daha fazla görülmektedir.
İnsan, bir şeyler yaparak veya yapmayarak öğrenir. Davranışlarımızın sonucuna göre öğrenebileceğimiz gibi, davranışlarımız sonuçsuz kaldığında da öğreniriz.