Mustafa Çokay Kazakistan Bağımsızlığına Adanan Ömür
Kitabın arka kapağında şu sözler yer aldı:
Kazakistan’ın bağımsızlık tarihinde Fransa’nın özel bir yeri vardır. Bunun sebebi Kazakistan’ın Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını kazanmasına hayatını adayan Mustafa Çokay’ın bu mücadelesini 1921-1941 yılları arasında Paris’te yürütmüş olmasıdır.
1917 Şubat İhtilali ile Çarlık Rusya’nın sona erip Rusya’da demokratik yeniden yapılanma umudu ortaya çıkınca Rusya’daki Başkurt, Kazak, Kırgız, Özbek, Tatar ve Türkmen gibi topluluklar milli devletleri kurma yoluna gittiler. Bunlardan Kazaklar Orenburg’ta Alaş Orda Milli Hükümeti ve Özbekler ile birleşerek Hokand’ta Türkistan Hükümeti’ni teşkil ettiler. Mustafa Çokay Türkistan Hükümeti’nin başbakanı olarak görev yaptı. Bu hükümetin Bolşevik güçlerince yıkılmasından sonra, A. Kerensky ve P. Miliukov gibi Rus demokratlarıyla birlikte Avrupa’ya çıkarak Fransa’da siyasi mücadelesini devam ettirdi.
II. Dünya Savaşı başladığında Çokay için siyasi mücadelesi için uygun ortam sağlayan Fransa ikinci vatan olmuştu. Bu yüzden Fransa için Nazi tehlikesi belirince Rusya’dan gelen diğer siyasi mülteciler gibi ABD’ye gitmek için Paris’i terk etmedi. Fransızlar gibi savaşın zorluklarına katlanmayı tercih etti. Ancak, Fransa’yı işgal eden Naziler kendisini Haziran 1941’de tutukladı. 27 Aralık 1941’de Berlin’de öldü. Mustafa Çokay’ın ismi 1923-1941 yılları arasında yaşadığı Paris’in Nogent Sur Marne ilçesindeki adı verilen parkta yaşatılmaktadır.
Kitap için yayınevinin site adresi: http://www.editions-harmattan.fr/index.asp?navig=catalogue&obj=livre&no=39424