Anaokulundan anaokuluna törensel, göz yaşartıcı bir geçiş, çocuklar için olduğu kadar ebeveynler için de büyük bir kilometre taşı/zoruluk gibi görünüyor. Bebeklerimiz büyüyor! Ve bu yeni çağda gelişmesini, öğrenmeyi benimsemesini ve sosyal ve olgunlaşan taleplerine adapte olmalarını istiyoruz. Anaokuluna ne zaman başlaması gerektiğini ve ne zaman hazır olduklarını, özellikle de üstün yetenekli olduklarını nasıl bilebiliriz?
Çoğu okul bölgesi, çocukların anaokuluna ne zaman başlaması gerektiğini belirleyen katı ve yaşa dayalı kurallar bulunmaktadır. Bazı anaokulları, öğretmenlerinin çocuklarla kısaca tanıştığı ve sayıları ve renkleri bilip bilmedikleri gibi temel bilgileri değerlendirdiği temel tarama değerlendirmeleri sunar. Üstün yetenekli çocukların ebeveynleri sık sık bu yaşa dayalı kesmenin en iyi politika olup olmadığını sorguluyor. Öğrenmenin hızı, derinliği ve yoğunluğu dikkate alınıyor mu? Asenkron gelişim ve olgunlaşma nasıl olur? Gibi bir çok soru var.
Sonuç olarak, üstün yetenekli çocukların ebeveynleri bazen aşağıdaki seçeneklerin herhangi birini ve hepsini düşünür:
Sınıf Atlatma (Hızlandırma)
Bazı ebeveynler çocuklarının anaokuluna daha erken yaşta başlamasını savunurlar. Bu genellikle yüksek derecede sözel, sosyal açıdan olgun, yetenekli çocukların akademik ve gelişimsel olarak yaşa dayalı yaşantılarının çok ötesinde ilerlemesiyle ortaya çıkar. Çok erken okuyucular olabilir, matematikte gelişmiş, yaşlarından çoğu çocuktan daha bağımsız ve üst yaşlardaki akranlarıyla iyi etkileşim içinde olabilirler.
Araştırmaların çoğu hızlandırmanın üstün yetenekli öğrenciler için faydalı olduğunu göstermektedir. Pek çok okul bölgesinde bulunan bu uygulamaya yönelik olumsuz tutumlar göz önüne alındığında, bazı veliler özel anaokulunun yaşa dayalı kuralı atlaması için para ödemeye başvurur ve ardından çocuklarının birinci sınıfa geçmesini savunur. Diğer zamanlarda, anaokulundan önce bir IQ değerlendirmesi talep etmeleri ve erken giriş yapmaları için istekler gerekebilir. Her iki durumda da, genellikle bir karmaşa. NAGC (ABD Ulusal Üstün Yetenekli Çocuklar Birliği), erken anaokuluna giriş için politika geliştirme ile ilgili bölgeler için kılavuzlar sunmaktadır.
Anaokulu veya birinci sınıfa giren en yetenekli çocuklar bu geçişe kolayca adapte olurlar. Materyali hızlı bir şekilde kavrarlar ve birçoğu okuma ve matematik becerileri bakımından akranlarıyla karşılaştırıldığında zaten ileridirler. Okul bölgeleri (yetkililer) bazen çocuğun sonraki sosyal uyumunu olumsuz yönde etkileyebileceği nedeniyle hızlandırmayı onaylamayı reddetmektedir.
Çocuğun ileride sorunlu sosyal uyum göstereceği ile ilgili endişeler geçerli mi?
Her ne kadar çoğu araştırma bu endişeleri yersiz bulsa da, her çocuk farklıdır ve bazıları büyüdükçe zorluk çekebileceklerdir. Dikkate alınacak sorular şunlardır:
- Ergenliğe ulaşırlarsa veya ergenlik yaşantıları, akranlarından çok daha sonra gelişim gösterirlerse nasıl düzeltilecekler?
- Ortaokul ve lise sosyal baskılarında diğerlerinden daha genç yaşlarda başa çıkmaları için sosyal olgunlukları olacak mı?
- Yaşa dayalı sistemde akranlarıyla hedefler belirlediklerimde çok daha küçük yaşta üniversiteye gitmelerine izin verecek misiniz?
Yukarıdaki faktörlerin hepsinin tahmin edilmesi zordur. Ancak, çocuğunuzun şu andaki gelişim seviyesi ve sosyal olgunluğuna bağlı olarak endişeleriniz varsa, hızlandırmayı erteleyebilirsiniz – en azından bir sonraki noktaya kadar. Bu, çocuğunuzun okula adaptasyonu, sosyal uyum ve entelektüel zorluğun gerekliliği hakkında daha fazla bilgiye sahip olduğunuzda tekrar gözden geçirilebilecek bir seçenektir. Daha sonraki bir aşamada sınıf atlatma veya hızlandırma, erken yaşta anaokuluna girmeye yönelik aceleci bir kararın olası olumsuz etkilerini görüslemekten çok daha kolaydır.
Kırmızı Atlet (Okulun dışında kalma)
Ebeveynlerin anaokuluna girişini geciktirdiği “kırmızı atlet” (spordan ödünç verilen bir terim) eğilimi son yıllarda olmuştur. Bu trend, çocuklara akademik bir avantaj sağlama niyeti ile doğum günleri ilçenin yaşa dayalı sisteminden birkaç ay düşük olan olan beyaz, erkek çocukların üst-orta veya üst gelirli ebeveynleri tarafından başlatılmıştır. Amerikada yapılan bir araştırmada, çocuklarının anaokullarına girişini geciktiren ebeveynlerin, ulusal yoksulluk seviyesinden % 200 daha yüksek gelire sahip olduğunu(zenginler) ve bu tercihin okul öncesi ek yılı alabilenleri desteklediğini göstermektedir.
Bazı ebeveynler, çocuklarının akademik avantajlarını arttırmak için kırmızı atlet uygulamasına başlarlar, çünkü araştırmalar, belirli bir sınıftaki en yaşlı öğrencilerin daha yüksek test puanları alma eğiliminde olduğunu göstermiştir. (Not: Lise giriş sınavında derece yapan çocuklar akranlarına göre fiziksel ve yaş olarak daha olgunlardır Doç.Dr. Hasan Said Tortop)
Ancak, çoğu kişi bu kararı daha öznel gelişimsel, sosyal ve hazır olma faktörlerine dayandırıyor. Özellikle çocuklarının boylarını, duygusal olgunluğunu ve okulun katı yapısına uyum sağlama zamanını – enerjik erkeklerin öğrenme ihtiyaçlarına yönelik olmayan bir yer – olarak avantaj sağlamak için oğullarını kırmızı atlet uygulamasına sokmak için düşünüyor.
Yakın zamanda yapılan bir çalışma, anaokuluna başlamadan beş yaşına girmiş çocukların, DEHB tanısı almasının altı yaştaki çocuklara göre daha yüksek oranda olduğunu, bu nedenle, okulun yapısına ve beklentilerine uymak için çok küçük olan bazı aktif, enerjik, hareketli çocuklar arasında aşırı tanı ve yanlış teşhise yönelik bir eğilim olduğunu göstermektedir.
Entelektüel uyaranlara ve zorlu- karmaşık bir öğrenme ortamına ihtiyaçları göz önüne alındığında, kırmızı atlet olan üstün yetenekli çocuklara karşı yapılan bu uygulama mantığa aykırı gibi görünebilir. Yine de, bazı üstün yetenekli çocuklar, özellikle asenkron gelişim gösteren, yaş temelli yaşıtlarına göre daha az olgun olan, geç olgunlaşan ya da iki kere farklı olanlar (DEHB, öğrenme güçlüğü ve üstü olanlar gibi), kırmızı atlet uygulamasından (dışarıda kalmaktan) yararlanabilir. Bazıları, okulun taleplerini yerine getirmeden önce ek bir yıllık ücretsiz oyun ve yaratıcılık kazandıkları “oyun gruplarına katılmaya” ihtiyaç duyarlar. Anaokuluna giriş, ek bir yıl daha olgunlaşmaları için izin vermek için ertelenirse, daha sonra dersleri hızlandırmak için seçenekler olabilir.
Çocuğunuzu kırmızı atlet uygulamasına sokmayı düşünüyorsanız, tüm kısa ve uzun vadeli faktörleri tartın, düşünün. Okulun anaokulunu ve birinci sınıfını ziyaret edin ve çocuğunuzun okulun yapısına, sosyal iklime ve taleplere uyum sağladığını hayal edin. Çocuğunuzun okul öncesi öğretmenlerinden, çocuk doktorlarından veya diğer bilgili yetişkinlerden tavsiye isteyin. Gerekirse bir uzman danışmandan bir değerlendirme isteyin.
Çocuğunuz hareketsiz oturmak ve yapılandırılmış faaliyetlerde bulunmak için ne kadar uygun?
Çocuğunuzun akademik ihtiyaçları sosyal ve duygusal olarak ağır basıyor mu?
Çocuğunuz sınıfın en büyüğünden biri olarak sıkılıyor veya hayal kırıklığına uğrar mı?
Bazıları zamanla kırmızı atlet uygulamasını birkaç avantajı olduğu sonucuna varmasına rağmen, birçok çocuk ve yetişkin, anaokuluna girişini geciktirme kararından memnuniyet duyduğunu ve pişman olmadıklarını belirtmişlerdir. Bölgenizde neye izin verildiğini öğrenin; Bazılarının uygulama hakkında olumsuz görüşleri var ya da buna izin bile vermiyorlar.
- Zamanında seçenekler
Geleneksel devlet okullarına ek olarak, çocuğuna zamanında başlamayı seçen ebeveynler, özellikle bunlar uygunsa, başka seçenekler bulabilirler. Aşağıdakilerden herhangi birini içerebilirler:
Özel, charter veya dini okullar veya Montessori, Waldorf veya yabancı dil gelişimini sağlayan uluslararası okullar gibi belirli bir felsefi yaklaşıma sahip okullar. Charter okulları dışında, çoğu okul pahalıdır, ancak bazı okullar burs veya maddi yardım sunmaktadır. Bazı ebeveynler, çocuklarını anaokuluna yönelik bu daha odaklı ve bireyselleştirilmiş programlara kaydettirmeyi seçip, ilkokul için devlet okullarına götürmeyi tercih ediyor.
Üstün yetenekli öğrenciler için okullar. Bu programlarda, öğrencilere çoğu özel okulda alabilecekleri bireysel yetenekler sunulmuş, ancak yetenekli kişilerin ihtiyaçlarına odaklanılmıştır. Akranları üstün yetenekli, bu yüzden daha üst düzey sınıf tartışması yapmak için daha fazla fırsat var ve çoğu öğrenci üstün yetenekli olmalarını engellemek için daha az çaba sarf ediyor. Bu tür okullardaki anaokulu, zorlu akademik çalışmaların, yaratıcı keşiflerin ve oyun zamanlarının dengeli bir kombinasyonunu içerebilir. Her okul farklıdır, bu yüzden detayları araştırın.
Ev Okulu. Bazı ebeveynler, özellikle yüksek derecede üstün yetenekli olan çocuklarını evde okutmayı seçer. Çoğu okulda bulunmayacak konuların daha yüksek düzeyde araştırılmasını sağlayabilirler. Çocuklarının geleneksel bir okulda sıkılacağından endişeleniyorlar ve bu onların öğrenme sevgisini bu durum azaltabileceğini düşünüyorlar. Ayrıca, çocuklarının akranlarıyla ilgili zorluk çekmesi durumunda endişe duyabilir ve zorbalık veya tecrit/soyutlanma olaylarını önlemek istiyorlar. Anaokulu sosyalleşmeye odaklandığından, okul öncesi çağındaki çocukların evokul şirketleri veya diğer müfredat dışı etkinlikler yoluyla akran etkileşimleri için fırsatları olması önemlidir.
Anaokuluna geçiş hem çocuk hem de aile için büyük bir adımdır. Bazı ebeveynler, çeşitli eğitim seçeneklerini değerlendirmek veya üstün yetenekli çocuklarını kırmızı atlet uygulaması veya hızlandırmak mı sorgulamak için mali kaynaklara sahiptir. Açık ya da basit kurallar yoktur ve üstün yetenekli bir çocuğun zihinsel uyarılma ihtiyacını sosyal ve duygusal uyum ile dengelemek korkutucu olabilir. Mümkün olduğunca tavsiye, bilgi ve rehberlik isteyin ve kararların çoğunun daha sonra değiştirilebileceğini kabul edin. Çocuğunuzun sosyal / duygusal ihtiyaçlarını ve gelişim olgunluğunu ve bunların okullarda mevcut programlarla nasıl birleştiğini düşünün. Bir karar verin ve çocuğunuzun gelişimini izlemeye devam edin. Çocuğunuzun beş yaşındaki ihtiyaçları, on veya 15 yaşlarındakilerden farklı olabilir ve daha sonra başka seçenekler (ek hızlandırma gibi) göz önünde bulundurulabilir. Neyi seçerseniz seçin, çocuğunuz için en iyi niyetle, iyi bilgilendirilmiş bir karar verdiğinizi bileceksiniz.
Çeviri: Üstün/Özel Yetenekliler Uzmanı Doç.Dr. Hasan Said TORTOP
Yazar: Dr. Gail Post, 30 yılı aşkın deneyime sahip bir Klinik Psikolog. Bir psikoterapist olarak çalışmasına ek olarak, üstün yetenekli yetişkinlere, üstün yetenekli çocukların ebeveynlerine, öğretmenlere, profesyonellere, psikoloji uzmanlarına ve ebeveyn destek gruplarına danışmalar / koçluk (şahsen veya telefonla ya da skype yoluyla) önererek savunuculuğunu sürdürmeye devam etmektedir.