Arthur Upham Pope
- Kişiliği : İran üzerine yaptığı çalışmalarla ve Şark halılarını düşkünlüğüyle bilinen Amerikalı şarkiyatçı, İran
- Doğum : 1881 - Rhode Island, ABD
- Ölüm : 3 Eylül 1969 - Şiraz, İran
İran üzerine yaptığı araştırmalarıyla ve Şark halılarına düşkünlüğüyle bilinen Amerikalı şarkiyatçı Arthur Upham Pope, ABD’nin Rhode Island eyaletinin Phonix şehrinde doğdu. Babası İngiliz kökenli bir Püriten papazı olan araştırmacı, Massachusetts'teki Worcester Akademisi’nde lise öğrenimini tamamlamasının ardından Providence’daki Browne Üniversitesi’nde felsefe üzerine lisans eğitimi gördü. Kariyerini bu yönde inşa etmek isteyen Pope, bu alanda doktora çalışmaları yapmaya başlamış olsa da hastalanması sebebiyle eğitimini tamamlayamadı.
İlk sosyal faaliyeti, Şark halılarına düşkünlüğü sebebiyle Rhode Island eyaletinde açtığı halı sergisi olan Pope, 1911-1917 yılları arasında California Üniversitesi'nin felsefe bölümünde öğretim görevliliği yaptı. Hayatını Ackerman ile birleştirdiği yıl Chicago Sanat Kurumu’nun İslam Sanatları başdanışmanı oldu. İran’a yaptığı ilk gezide geleceğin başbakanı olacak Rıza Han ile iyi ilişkiler kurdu ve ona başkanlığı döneminde sanat ve mimari üzerinde durması yönünde tavsiyelerde bulundu. Rıza Han Şah olunca onun etkisiyle eski mimariye uygun birçok yapı inşa ettirdi. 1929'dan 1939'a kadar arkadaşlarıyla birlikte İran, Irak ve Afganistan'da arkeolojik kazılar yapan Pope, çalışmalarından dolayı İran Akademisi üyeliğine seçildi ve şehinşahlık nişanıyla ödüllendirildi. 1966'da İran'a gidip Şiraz'a yerleşen Pope, burada öldü ve vasiyeti üzerine İsfahan'da Bend-î Hacû Köprüsü yanında bir yere defnedildi; daha sonra şah tarafından mezarının üzerine Selçuklu mimarisinde bir anıt kabir yaptırıldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Rıza Kurtuluş, Arthur Upham Pope, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, cilt.34, sf.322
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Arthur Upham Pope
İran üzerine yaptığı araştırmalarıyla ve Şark halılarına düşkünlüğüyle bilinen Amerikalı şarkiyatçı Arthur Upham Pope, ABD’nin Rhode Island eyaletinin Phonix şehrinde doğdu. Babası İngiliz kökenli bir Püriten papazı olan araştırmacı, Massachusetts'teki Worcester Akademisi’nde lise öğrenimini tamamlamasının ardından Providence’daki Browne Üniversitesi’nde felsefe üzerine lisans eğitimi gördü. Kariyerini bu yönde inşa etmek isteyen Pope, bu alanda doktora çalışmaları yapmaya başlamış olsa da hastalanması sebebiyle eğitimini tamamlayamadı.
-
Mehmet Raif Ogan
Dini ve milli konularda yazıları bulunan ve fikir adamı, eğitimci ve yazar kimliğiyle ön plana çıkan Mehmet Râif Ogan, İstanbul’da dünyaya geldi. İlk, orta ve lise eğitimini tamamlamasının ardından Darülmuallimin-i Aliye ile Darülfünun Edebiyat Şubesini ve Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Dini ilimler konusunda kendini geliştirme arzusuyla Seyhülislam Musa Kazım Efendi’den kelam, Hayri Efendi’den mantık, Hacı Hüseyin Hüsnü Efendi’den ise Farsça dersleri aldı. Arapça, Farsça ve Fransızca dillerine iyi derecede hâkim olan Ogan, devletin çeşitli kurumlarında öğretmenlik ve memurluk görevi icra etti.
-
Diyarbakır Kalesi
Türkiye coğrafyasının dünya tarihi mirasına sunduğu en değerli yapılardan biri olan Diyarbakır Kalesi, şehrin tarihi çekirdeğini çevreleyen tarihi surları ile birlikte çok sayıda uygarlığın izlerini bünyesinde taşıyan önemli bir yapıdır. Yaklaşık 5 kilometre uzunluğunda, 10 metre yüksekliğinde ve 3-5 metre genişliğindeki surların iç kısmında kalan alanın boyutları 1700 ile 1300 metreye kadar ulaşan devasa bir yapıdır. Kalenin ilk kez Hurriler tarafından M.Ö. 3000’lerde yapılmaya başlandığı kabul edilmektedir. Surlar günümüzdeki haliyle 346’da, Bizans İmparatoru II. Constantinus döneminde inşa edildi ve 367-375 yılları arasında nüfus artışı dolayısıyla surlar yıkılarak tekrardan genişletildi. Romalılar, Bizanslılar, Abbasiler, Mervaniler, Selçuklular, İnaloğulları, Eyyubiler, Akkoyunlular ve Osmanlılar gibi birçok önemli devlet kendi dönemlerinde yeni burçlar, kitabeler, süslemeler ve motiflerle bu görkemli kaleye kendi imzasını attı. Gri-siyah bazalt taşından sur ve burçların üzerinde güneş ve yaldız simgeleri, kaplan, boğa, çift başlıklı kartal, akrep ve at kabartmaları, silah, meyve ve takıl şekiller işlenmiştir.
-
Lucius Annaeus Seneca
Felsefe tarihinin önemli figürlerinden Seneca, bugün İspanya sınırları içerisinde yer alan Cordoba şehrinde dünyaya geldi. Roma’da prestijli bir akademide eğitim gören Seneca, genç bir öğrenciyken Yunan felsefe okulu Stoacılığa merak sardı. Kendi gelişimini sağladıktan sonra Roma İmparatoru Nero’nun baş danışmanlığını ve öğretmenliğini yaptı. Genç imparatoru retorik, politika ve stoacı felsefe alanlarında eğitti. Tüm bunlara rağmen Seneca ünlü öğrencisi tarafından intihar etmeye zorlandı. Böylece Roma’nın önde gelen düşünürlerinden birinin kariyeri trajik bir biçimde son buldu.
-
Hüseyin Avni Paşa
Fakir bir ailenin çocuğu olan Hüseyin Avni Kırım Harbi boyunca gösterdiği üstün başarılarla ismini duyurdu ve miralay oldu. Harbiye’ye girdiği günden beri hep yükselen Hüseyin Avni Paşa ilk defa görevinden azledildikten sonra on dört ay açıkta kaldı. Girit İsyanı’nın patlak vermesi üzerine Girit kumandanlığı görevine getirildi. Avni Paşa sağlık durumunu ileri sürerek Fransa’da kaplıcalarda tedavi olma talebinde bulundu. İsteği kabul edilmesi üzerine tedavi bahanesiyle Avrupa’ya gitmesi, Paris ve Londra’da hükümet ileri gelenleriyle görüşmeler yapması hakkında çeşitli söylentilerin çıkmasına sebep oldu. Bunun üzerine Avrupa’da daha fazla kalması sakıncalı bulunarak geri çağrıldı ve Konya valiliğine tayin edildi. Padişahın tahttan indirilmesinde Yeni Osmanlılar ile iş birliği yapmasına rağmen onlar gibi meşrutiyet taraftarı değildi. Devletin kötü idaresinden Abdülaziz’in şahsını mesul tuttu ve iyi niyet sahibi bir padişahın başa geçmesiyle işlerin düzeleceğine inandı. Meclis-i Meb‘ûsan’ın faaliyete geçirilmesi halinde ise bundan Müslümanlardan ziyade Hristiyan tebaanın faydalanacağı, devletin parçalanmasının gecikmeyeceği kanaatindeydi. Bundan dolayı meşrutiyet fikrinde Midhat Paşa ile ters düşmekteydi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun