Akne Belirtileri
Akne belirtileri genellikle akne başlangıcına ve ciddiyetine göre değişmektedir. Ancak genel olarak, aknenin bilenen en ortak belirtileri cilt üzerinde şişlikler oluşturması ve sonra da patlamasıdır.
Akne genellikle yüzde, özellikle alın, burun ve çenede ortaya çıkmaktadır. Bu bölgeye “T bölgesi” adı verilmektedir. Bununla birlikte aknenin ortaya çıktığı bölgeler yetişkinlerde ve gençlerde farklılar gösterebilmektedir. Gençlerde genellikle alın çevresinde akne problemi yaşanırken, yetişkinlerde çene ve çene alanının etrafındaki bölgede aknenin oluşma olasılığı daha yüksektir. (1)
Akne ayrıca boyun, göğüs ve sırt gibi vücudun diğer bölgelerinde de görülebilir, ancak buralarda daha az görülür. Aknenin bu bedensel alanlarda özellikle ortaya çıkmasının nedeni, cildin daha büyük yağ bezlerine ve daha çok yağ bezi konsantrasyonuna sahip olmasıdır. Dolayısıyla akne, yağ bezlerinin daha geniş olduğu yüz bölgesini daha çok etkilemektedir. Akneden etkilenmeyen tek alan avuç içleri ve ayak tabanlarıdır çünkü bu alanlarda yağ bezleri yoktur. (2)
Akne nasıl anlaşılır? Bazı akne belirtileri şöyle sıralanmaktadır:
Aşırı yağ üretimi: Cildiniz çoğu zaman yağlıysa akne problemi yaşayabilirsiniz. Yağlı cilde sahip kişilerin kuru cilt tiplerine göre akne sıklığı daha yüksektir. Ancak kuru cilde sahip olanlar, hormonal dengesizlikler, yanlış temizleme ve zayıf bağışıklık nedeniyle de akne problemi yaşayabilirler.
Tıkanmış gözenekler: Gözeneklerinizin genişlediğini ve tıkanmış olduğunu fark ederseniz, bu, hafif akneye sahip olduğunuzun bir belirtisi olabilir. Aknenin bu formunun bazı çalışmalara göre tüm akne vakalarının yaklaşık % 60’ından sorumlu olduğu düşünülmektedir. (3)
Papül ve püstüller: Bunlar akne ile en çok ilişkili olan cilt üzerindeki kırmızı küçük yaralardır. Aknenin bu formu hafif akne kadar yaygın değildir ve genel nüfusun % 7.6’sında görülür. Bununla birlikte, diğer tıbbi koşullar benzer belirtilere neden olabileceğinden, altta yatan nedeni belirlemek önemlidir.
Nodül ve kistler: Nodül ve kist terimleri genellikle birbirinin yerine kullanılır, ancak farklı şeyleri ifade eder. Nodüller cilt altında meydana gelirler, çok büyük ve acı vericidirler. Kistler ise çok daha küçüktür ve irin ile doludur. Her iki tip aknenin de iyileşmesi bazen bir ay veya daha fazla bir süreyi içerebilir. (4)
İltihap sonrası hiperpigmentasyon: Hiperpigmentasyon, derideki renk değişiklikleriyle ilgili bir durumdur ve iltihaplı akne durumunda ortaya çıkmaktadır. Hiperpigmentasyonun ortadan kaldırılması oldukça zor olabilmektedir.
İltihap sonrası ciltte oluşan lekeler: Akne izleri aknenin şiddetli formlarının bir sonucudur ve ayrı bir muamele gerektirir. Günümüzde uygulanan pek çok tedavi seçeneği akne izlerinin görünümünü önemli ölçüde azaltabilmektedir. (5)
Aknenin hafif ya da şiddetli olup olmadığına şu kriterler çerçevesinde karar verebilirsiniz:
- Hafif akne: Genellikle 30 taneden daha az olarak ortaya çıkan akneler için geçerlidir.
- Orta şiddetli akne: 30 ile 125 adet akne için geçerlidir.
- Şiddetli akne: 125’ten daha fazla olan akneler için geçerlidir. (6)
Tanıyı kolaylaştırmak için yukarıda verilen rakamlar kaba tahminlerdir. Ancak, hafif, orta dereceli veya şiddetli akne probleminiz varsa cildinize bakarak muhtemelen bunu anlayabilirsiniz. Ayrıca hafif akne nadiren yara izi ve hiperpigmentasyona neden olur, ancak genişlemiş gözeneklerin ortaya çıkmasına da neden olabilir. Öte yandan, hafif ve şiddetli akne ise yara izi ve hiperpigmentasyon ile sonuçlanabilir. (7)
İltihaplanma sonrası oluşan hiperpigmentasyon ciltteki renk değişikliği için kullanılan tıbbi bir terimdir. Genellikle inflamasyona yanıt olarak daha fazla melanin üreten iltihaplanmış cildin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Renk değişikliği açık pembe ile koyu kahverengiye kadar değişebilir ve sıklıkla koyu renk cilt tiplerinde daha sık görülür. (8)
Yara izi, şiddetli ve orta derece akne probleminden muzdarip olanların başka bir sorunudur. İnflamatuar akne sırasında şişen gözeneklerin bir sonucu olarak oluşmaktadır. Folikül duvarında bir kırılma olur ve bu da daha derin yaralar oluşturur. Daha sonra cilt, orijinal ciltten farklı görünen daha fazla kollajen lifleri üreterek bu lezyonları iyileştirmeye çalışır. (9)
Tıbbi Olarak Acil Yardım Gerektiren Akne Belirtileri
Evde uyguladığınız yöntemler akneleri tedavi etmeye yardımcı olmuyorsa doktorunuzdan yardım alabilirsiniz. Rahatsız edici aknelerle beraber aşağıdaki belirtilerinden herhangi birini yaşarsanız doktordan yardımcı almak en doğrusu olacaktır. Tıbbi yardım gerektiren belirtiler şunlardır:
- Zayıflık
- Nefes darlığı
- Gözler, yüz, dudaklar veya dilde şişme
- Boğazda gerginlik (10)
Akne Nedir?
Çoğu insanın hayatının bir noktasında akne problemi yaşamaktadır. Akne veya akne vulgaris, cilt üzerinde lekelere neden olan oldukça yaygın bir cilt durumudur. Hafif ve şiddetli olabilen akneler özellikle yüz, sırt, omuz ve göğüs bölgelerini etkilemektedir.
Akne, özellikle ergenlik döneminde yaygın olarak görülmektedir. Her 10 kişiden 8’i 11-30 yaşları arasında bir noktada akne problemi yaşamaktadır. Daha sonraki zamanlarda akne daha az görülür. Bulaşıcı değildir, dolayısıyla akneye yakalanamazsınız veya başkalarına bulaştıramazsınız. (11)
Akne Nedenleri
Akne neden olur? Bir dizi faktör akneyi tetiklemektedir, ancak asıl nedenin hormon seviyelerindeki değişiklikler olduğu düşünülmektedir. Artan hormon seviyeleri derinin altındaki yağ bezlerinin büyümesine neden olur. Büyümüş bez daha fazla sebum üretir. Aşırı sebum ise gözeneklerdeki hücresel duvarları parçalayarak bakterilerin büyümesine neden olabilmektedir.
Bazı çalışmalar, genetik faktörlerin de akne riski artırabileceğini söylemektedir. Akne oluşumunun diğer nedenleri ise şunlardır:
- Hormonlara etki edebilen bazı ilaçlar
- Yağlı içerikli kozmetik ürünler
- Hormonal değişiklikler
- Duygusal stres
- Regl (12)
Akne Tedavisi
Akne nasıl geçer? Akne tedavisi, aknenin hafif, orta veya şiddetli bir akne olup olmadığına bağlı olarak değişmektedir. Bazen doktorunuz, en iyi sonuçları elde etmek ve ilaç dirençli bakterilerin gelişmesini önlemek için birkaç tedavi yöntemini birleştirebilir.
Tedavi, göğüs veya sırt gibi bölgelerde bulunan aknelere veya bazen cildin tüm alanlarına topikal olarak uygulayabileceğiniz losyonları veya jelleri içerebilmektedir. Ayrıca ağız yoluyla ilaçlar (oral ilaçlar) da alabilirsin. (12)
Akne Ameliyatı
Sıklıkla kullanılan akne ameliyatı kitle eksizyonu olarak bilinmektedir. Bu işlemde inatçı aknelerin içindeki irin temizlenmektedir. Diğer tedaviler arasında ise lazer tedavileri ve kimyasal peelingler bulunmaktadır. (13)
Akne için hangi doktora gidilir?
Dermatoloji, cilt hastalıkları ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır. Bu nedenle, akne teşhisi ve tedavisi için bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (14)