Açıklama
Yükleyen: Alkışlarla Yaşıyorum
Yüklenme Tarihi: 11 Eylül 2015 - 21:08
Şaşırarak da olsa kimimiz theremin adlı bu garip enstrümanı biliriz. Onu gitar ya da piyanodan ayırt eden sadece icra biçimi değil aynı zamanda müzikal bir evrime ihtiyaç duymadan, nazik ve hisli bir bilimadamının kendini ortaya koyuşudur. Theremini bir fikirden öteye taşıyan şey, alete de ismini veren bilimadamı Lev Sergeyevich Termen'in bir kadına duyduğu tutkudur.
Theremin, 1919'da bir prototip haline getirilip fuarlarda görücüye çıkmaya başlar ancak bu buluş bir fizikçinin başarısından ziyade Sovyetlerin bir elektriksel devrimi olarak nitelendirilir. Bu durumu pek tabi içine sindiremeyen Bay Termen, Sovyetler Birliği adına çıktığı Avrupa turnesinden kaçıp New York'a yerleşir. Bu kararında çok büyük bir etki Avrupa Turneleri sırasında tanıştığı keman sanatçısı ve theremin ilgilisi Clara Rockmore isimli, Litvanya'lı bir güzel olur. Zira Lev Termen bu buluşun dünyaya yayılmasından ziyade Clara Hanım'la ilgilenmekte ve Clara Hanım da New York'da yaşamaktadır.
Sağlık sorunlarından ötürü kemanda ilerleyemeyen Clara Rockmore da theremin üzerine bir kariyer yapmak planlarıyla Lev Termen'e adeta destek olur ve New York'da bu enstrümanın seri üretime geçmesi ve öğretilmesi için büyük çaba harcarlar. Lev Termen'in aşkı bacayı sardığından Clara'nın 18. yaş gününde ona özel bir pasta yaptırarak evlilik teklif eder. Bu öyle garip bir pastadır ki Clara yaklaşınca dönmeye başlar, uzaklaştığındaysa durur. Zira mucidin virtüöze evlilik teklifi de ancak bu kadar romantik, esprili ve ince olur. Lakin kadın her yerde kadındır ve Clara, Lev Termen'in evlilik teklifini kabul etmez.
Theremin enstrümanının birkaç yıllık altın çağını bitiren süreç de böylece başlar. Lev Termen bu olayın akabinde evlenir ancak bir anda ortadan kaybolur. Bir söylentiye göre Rus gizli servisi onu Rusya'ya geri kaçırır. Diğer bir söylentiyse Clara'dan uzaklaşmak istediği için Rusya'ya geri döndüğüne yöneliktir. Sonuç olarak memleketine geri döner ancak vatana ihanetle yargılanır. Bir dönem Sibirya madenlerinde çalıştırıldıysa da on yıl sonra affedilir ve Moskova Konservatuvar'ında theremin dersleri vermesi sağlanır. Fakat theremin zor bir enstrümandır ve aşk gerektiren bir tutku ile birilerinin kendini adamasını bekler. Otuz yıl içinde icrası kuvvetli sadece bir kişi eğitebilir, o da yeğenidir.
Bu gelecek vaad etmeyen tabloya rağmen müziğin elektronik alanına böylesine ilginç bir enstrüman sunup bir kilometre taşı olduğu için 90'lı yılların başında Stanford Üniversitesi Lev Termen'i Amerika'ya davet eder. Çeşitli seminerler, dinletilerde bulunur ve en sonunda Clara Rockmore'u yani uğruna bilimsel bir keşfi dokunaklı bir müzik enstrümanına çevirdiği kadını, kariyerini belki de alt üst etmiş kadını görmeye gider. Theremin enstrümanını doğuran birlikteliğin on yıllar sonraki ilk bir araya gelişidir bu...
Görüntüler, Theremin: An Electronic Odyssey adlı belgeselden.