Hastalık Salgını Haberi
29 Kasım 2019
Dolaşımdaki aşı kaynaklı poliovirüs tip 2 (cVDPV2) salgınları, Batı Afrika, Orta Afrika ve Afrika Boynuzu'ndaki bazı ülkelerde bildirilmiştir (Daha fazla bilgi için lütfen 31 Temmuz 2019'da yayınlanan hastalık salgını haberlerine bakınız). Bu rapor, Afrika'da yeni etkilenen ülkelerde mevcut cVDPV2 salgınlarına ilişkin durum güncellemesi sunmaktadır. Eylül 2016'dan bu yana kıtada bir vahşi poliovirüs tespit edilmemiştir.
A. Batı Afrika ve Çad Gölü Havzası (LCB) alt bölgesi
Batı Afrika ve Çad Gölü alt bölgesinde, Nijerya'nın Jigawa eyaleti kaynaklı bir cVDPV2 salgını yayılmaktadır. Kamerun, Gana, Benin ve Nijer Cumhuriyeti'nde bu salgının tespit edilmesinin ardından bu yılın başlarında ve 2018'de virüs Çad, Togo ve Fildişi Sahili'nde tespit edilmiştir.
Çad
16 Ekim 2019'da, Kamerun sınırında Çad'ın batısında yer alan Chari Baguirmi vilayetinde bulunan Mandelia alt bölgesinde, akut flask paralizi (AFP) görülen 5 yaş altındaki bir çocuktan cVDPV2 izole edilmiştir. Felç başlangıcı tarihi 9 Eylül’dür. Örnekler 16 ve 17 Eylül 2019'da toplanmıştır. İzole edilmiş virüsün, 32 nükleotit değişikliğiyle Sabin 2'den genetik olarak farklı olduğu bildirilmiştir. Etkilenen coğrafi bölge daha önce monovalent oral çocuk felci aşısı tip 2 (mOPV2) aşılama kampanyasına katılmamıştır.
28 Ekim 2019 itibariyle, ülkede rapor edilen 1 cVDPV2 vakası vardır. DSÖ-UNICEF rutin immünizasyon tahminlerine göre, 1 yaşın altındaki çocuklarda inaktif poliovirüs aşısı (IPV) aşılama kapsamının 2018'de % 41 olduğu tahmin edilmektedir.
Togo
15 Ekim 2019'da, doğuda Benin ve batıda Gana'ya sınır olan Plateaux eyaletinin Est-Mono bölgesinde, 13 Eylül 2019'da felç başlangıcı görülen AFP'li 5 yaşın altındaki bir çocuktan cVDPV2 izole edilmiştir. Örnekler 18 ve 19 Eylül 2019'da toplanmıştır. İzole edilmiş virüs, 35 nükleotid değişikliği ile genetik olarak Sabin 2'den farklıdır. Etkilenen coğrafi bölge daha önce bir mOPV2 aşılama kampanyasına dahil edilmemiştir.
Bu ülkede bildirilen ilk cVDPV2 salgınıdır ve Nijerya'daki Jigawa eyaletinde meydana gelen salgınla genetik olarak bağlantılıdır. 28 Ekim 2019 itibariyle, ülkede rapor edilen 1 cVDPV2 vakası vardır. DSÖ-UNICEF rutin immünizasyon tahminlerine göre, 1 yaşın altındaki çocuklarda IPV aşılama kapsamının, 2018’deki rutin immünizasyon programına dahil edilmesindeki gecikmeden dolayı 2018’de % 20 olduğu tahmin edilmektedir. Son yerli vahşi poliovirüs 1999 yılında rapor edilmiştir.
Fildişi Sahili
Abidjan eyaletindeki Adjame-Plato-Attecoube'den bir cVDPV2 pozitif çevresel örnek bildirilmiştir. Örnek 26 Eylül 2019'da toplanmıştır. Bu pozitif örnek, Nijerya'nın Jigawa eyaletindeki salgınla bağlantılıdır.
B. Doğu ve Güney Afrika
Zambiya
Zambiya'da, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin (DRC) Haut Katanga vileyatine sınır olan, Zambiya'nın Luapula eyaletindeki Chiengi'den 16 Temmuz 2019'da AFP ve felç başlangıcı olan 5 yaşın altındaki bir çocuktan cVDPV2 izole edilmiştir. Araştırmanın bir parçası olarak, 24 ve 29 Temmuz 2019'da yakın temaslılardan ve topluluk üyelerinden 34 örnek toplanmış olup izole edilen virüsün genetik olarak 9 nükleotid değişikliğiyle Sabin 2'den farklı olduğu görülmüştür. Topluluk temaslılarından alınan örneklerin ikisinde 17 Eylül 2019'da VDPV2 için yapılan testler pozitif çıkmıştır. Gen dizilimi, 17 Ekim 2019'da iki örnekte cVDPV2'nin varlığını, 9 ve 10 nükleotid değişikliği ve indeks vakasına genetik bağlantılarının olduğunu doğrulamıştır. Etkilenen coğrafi bölge daha önce bir mOPV2 aşılama kampanyasına dahil edilmemiştir.
Mevcut cVDPV2 salgını Zambiya'da bildirilen ilk salgındır. 28 Ekim 2019 itibariyle, ülke 1 cVDPV2 vakası bildirmiştir. IPV, küresel arzın yetersiz olması nedeniyle Haziran 2018'de Zambiya'ya getirilmiş ve DSÖ-UNICEF rutin immünizasyon tahminlerine göre, 1 yaşın altındaki çocuklarda IPV aşılama kapsamının 2018'de % 36 olduğu tahmin edilmiştir. Son yerli vahşi poliovirüs vakası 1995 yılında bildirilmiştir.
Ayrıca, cVDPV2 salgınlarının orta Afrika'daki ve Afrika boynuzundaki diğer ülkelerde de olduğu bildirilmiştir. Bu ülkeler arasında Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Orta Afrika Cumhuriyeti, Angola, Etiyopya, Somali, Kenya sayılabilir. Ek olarak, Mozambik'te de cVDPV2 salgını bildirilmiştir.
Halk sağlığı yanıtı
Global Polio Eradication Initiative (GPEI) ortakları, etkilenen Sağlık Bakanlıklarına gereken desteği sağlamaktadır. İzole edilmiş virüslerin kaynağını ve kökenini belirlemek için epidemiyolojik ve virolojik alan araştırmaları devam etmektedir; aktif sürveyans güçlendirilmekte; ulus altı popülasyon bağışıklık seviyeleri değerlendirilmekte ve salgın yanıtı için hazırlık yapılmaktadır. Ülkelere göre daha ayrıntılı bir halk sağlığı yanıtı aşağıda özetlenmiştir.
DSÖ risk değerlendirmesi
A. Batı Afrika ve Çad Gölü Havzası (LCB) alt bölgesi
Çad
CVDPV2’nin 16 Ekim’de doğrulanmasının ardından, Çad Sağlık Bakanı salgının ulusal bir halk sağlığı acil durumu olduğunu 19 Ekim’de ilan etmiştir. Acil yanıt kampanyası, 2-5 Kasım tarihlerinde, Mandalea ilçesinde 5 yaşın altındaki 51.800 çocuğu hedef alan ve mOPV2 kullanarak gerçekleştirilmiştir. Çocuk felci kampanyasının ilk turu 21-25 Kasım tarihleri arasında yapılmış olup 12 ilçeyi kapsayan ve 5 yaşın altındaki 789.418 çocuğu hedef alan ikinci turun 13 - 17 Aralık tarihleri arasında yapılması planlanmıştır.
Togo
CVDPV2’nin 15 Ekim 2019’da doğrulanmasının ardından Togo Sağlık Bakanı, salgının ulusal bir halk sağlığı acil durumu olduğunu 25 Ekim’de ilan etmiştir. Risk değerlendirmesi yapılmış ve 23 Ekim 2019 tarihinde Danışma Grubuna sunulmuştur. MOPV2 kullanılarak yapılan ve 5 yaşın altındaki 132.404 çocuğu hedef alan acil yanıt kampanyası 4 ilçede (Est Mono, Thamba, Anie ve Blitta) 7 - 10 Kasım 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çocuk felci (polio) kampanyasının ilk turu 21-24 Kasım 2019 tarihlerinde gerçekleştirilmiş olup ikinci turun 05 - 08 Aralık 2019 tarihleri arasında, 5 yaşın altındaki 513.768 çocuğu hedef alan iki bölge ve 17 ilçeyi kapsayacak şekilde (Plateaux ve Centrale bölgeleri) yapılması planlanmıştır.
Fildişi Sahili
DSÖ, sürveyansı güçlendirmek için Sağlık Bakanlığı ile birlikte çalışmaktadır.
B. Doğu ve Güney Afrika
Zambiya
CVDPV2’nin 17 Ekim 2019’da doğrulanmasının ardından Zambiya Sağlık Bakanı, 18 Ekim 2019’da salgının ulusal bir halk sağlığı acil durumu olduğunu ilan etmiştir. MOPV2 kullanılarak yapılan 5 yaşın altındaki 141.312 çocuğu hedef alan acil yanıt kampanyası, 6 - 12 Kasım 2019 tarihleri arasında, Chienge, Nchelenge, Kaputa ve Nsama bölgelerinin dördünde gerçekleştirilmiştir. Çocuk felci kampanyasının ilk turu 26 Kasım - 2 Aralık 2019 tarihleri için planlanmış ve 11 ilçeyi kapsayan ve 5 yaşın altındaki 337.215 çocuğu hedefleyen (her tur için) ikinci tur ise 17 - 23 Aralık 2019 tarihleri için planlanmıştır.
DSÖ risk değerlendirmesi
Sınır ötesi popülasyon hareketleri, yetersiz bağışıklık ve sürveyansla ilgili açıklar ve tip 2 poliovirüsüne karşı azalan mukozal bağışıklık gözönüne alındığında, Afrika'da cVDPV2'nin daha fazla yayılmasının veya görülme riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu cVDPV2’lerin tespiti, herhangi bir poliovirüs dolaşımının riskini ve sonuçlarını en aza indirmek için yüksek seviyelerde rutin polio aşılama kapsamının muhafaza edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Etkilenen bölgelerde ve yüksek riskli alanlarda, acil durum ve yüksek kalitede salgın yanıtının tam olarak uygulanması kritik önem taşımaktadır. DSÖ, uygulanan epidemiyolojik durumu ve salgın yanıt önlemlerini değerlendirmeye devam edecektir.
DSÖ tavsiyesi
Özellikle Polio’dan etkilenen ülkeler ve bölgelere sık seyahat eden ve teması olan tüm ülkelerin, herhangi bir çocuk felci vakasını hızla tespit etmek, önlem tedbirlerini uygulamak ve gerekirse yanıtı hızlandırmak için akut flask paralizi (AFP) için sürveyansı güçlendirmeleri önemlidir. Tüm ülkeler, yeni virüs girişinin etkisini en aza indirgemek için ilçe düzeyinde yüksek rutin bir aşılama kapsamı sağlamalıdır.
DSÖ Uluslararası Seyahat ve Sağlık Tavsiyelerine göre çocuk felcinden etkilenen bölgelere gidenlerin çocuk felcine karşı tamamen aşılanması önerilmektedir. Enfekte bölgelerden gelen sakinler (ve 4 haftadan daha uzun süreli ziyaretçiler) 4 ila 12 ay boyunca ilave bir doz OPV veya IPV ile aşılanmalıdır.
Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) uyarınca toplanan Acil Durum Komitesi tavsiyesine göre, poliovirüsün uluslararası yayılımını sınırlandırma çabaları Uluslararası Önemi Haiz bir Halk Sağlığı Olayı (PHEİC) olarak tanımlanmaktadır. Çocuk felci bulaşmasından etkilenen ülkeler Geçici Tavsiyelere tabidir. PHEIC kapsamında yayınlanan Geçici Tavsiyelere uymak için, poliovirüs bulaşmış herhangi bir ülke, salgını bir ulusal halk sağlığı acil durumu olarak ilan etmeli ve tüm uluslararası seyahat edenlerin aşılarını değerlendirmelidir.