Tüm Memelilerin 180 Milyon Yıl Önce Ortak Bir Atadan Geldiği Bulundu
Ornitorenkten mavi balinaya kadar tüm modern memeliler, yaklaşık 180 milyon yıl önce yaşamış ortak bir atadan gelmektedir. Genomu, uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yeniden yapılandırıldı.
Memelilerin en eski atası muhtemelen üstteki resimde gösterilen fosil hayvana benziyordu: yaklaşık 200 milyon yıl önce yaşamış olan Morganucodon.
Memelilerin dev bir evrimsel dalı kökenini bulmayı başardı
Bu hayvan hakkında çok az şey biliyoruz, ancak genomunun düzenlenmesi, dijital bir model kullanılarak yeniden oluşturuldu. Makalenin baş yazarı Harris Levin, “Bulgularımız, memeli evrimini anlamak ve koruma çabaları için önemli etkilere sahip” dedi.
Araştırmacılar, bilinen 26 memeli takımından 23’ünü temsil eden 32 canlı türünden genom dizileri kullandılar. Bunların arasında insanlar ve şempanzeler, vombatlar ve tavşanlar, denizayıları, çiftlik hayvanları, gergedanlar, yarasalar ve pangolinler vardı. Analiz ayrıca karşılaştırma grupları olarak tavuk ve Çin timsah genomlarını da içeriyordu.
Yeniden yapılanma, memeli atasının 19 çift otozomal kromozomu (her iki cinsiyette de eşleşen) ve iki cinsiyet kromozomu olduğunu göstermektedir. (Bir kişinin normalde 22 otozomu ve iki cinsiyet kromozomu olduğunu hatırlayın).
Bilim insanları, incelenen 32 genomun tamamında aynı kromozom üzerinde aynı sırada sırayla meydana gelen 1.215 gen bloğu tanımladılar. Tüm memeli genomlarının bu yapı taşları, normal bir embriyonun gelişimi için kritik olan genleri içerir. Bu tür eşleştirme bloklarına dayanarak, ortak ataların genomu yeniden yapılandırıldı.
Kromozomlar 300 milyon yılı aşkın süredir stabildir.
Araştırmacılar, memelilerin ortak bir atasında, genlerin sırasının modern kuşların kromozomlarındakiyle aynı olduğu dokuz tam kromozom veya kromozom parçaları buldular. Yani kromozomlar, insanların, balinaların ve vombatların ortak atalarından çok daha önce büyük ölçüde sabitlenmişti.
Levine, “Bu olağanüstü bulgu, 320 milyon yıldan fazla uzun bir evrimsel dönem boyunca kromozomlar üzerindeki genlerin düzeninin ve oryantasyonunun evrimsel kararlılığını göstermektedir.” dedi.
Bu korunmuş bloklar arasındaki bölgeler, genomun evriminin arkasındaki ana itici güçler olan birçok kırılma, yeniden düzenleme ve kopyalama içeriyordu.
Profesör William Murphy, “Genom rekonstrüksiyonu, doğal seçilim baskılarının nerede ve neden farklı genomlara yol açtığını yorumlamak için kritik öneme sahiptir. Bu çalışma, kromatin mimarisi ile gen regülasyonu arasında açık bir ilişki kuruyor” diyor.
Araştırmacılar, ortak bir ataya ait kromozomlardaki değişimi zaman içinde ileriye doğru günümüze kadar takip edebildiler. Farklı memeli soylarında kromozomların yeniden düzenlenme hızının önemli ölçüde değiştiğini buldular.
Örneğin, geviş getirenlerin (modern sığır, koyun ve geyiğe yol açan) soyunda, 66 milyon yıl önce bir asteroit çarpması dinozorları yok ettiğinde ve memelilerin gelişimine güçlü bir ivme kazandırdığında yeniden yapılanma hızlandı.
Yazarlara göre çalışmanın sonuçları, memelilerin son 180 milyon yılda değişen bir gezegende yaşamasına ve gelişmesine neyin olanak sağladını anlamaya yardımcı olacak.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL