Soyadı Kanunu
Soyadı Kanunu, Türkiyede soyadı taşıma zorunluluğunu getiren 21 Haziran 1934 tarihli ve 2525 sayılı yasa. 24 Kasım 1934 tarihinde M. Kemale T.B.M.M. tarafından Atatürk soyadı verilmiştir. Bu yasayı tamamlamak amacıyla daha sonra çıkarılan 26 Kasım 1934 tarihli ve 2590 sayılı Efendi, Bey, Paşa Gibi Lakap ve Unvanların Kaldırıldığına Dair Kanun da genellikle Soyadı Kanunu olarak bilinir.
Türkler arasında daha çok unvan, lakap ve baba adı biçimini alan aile adları eski bir geçmişe dayanmakla birlikte, uygulamanın yasal bir dayanaktan yoksun olması resmî işlemlerde çeşitli güçlükler yaratıyordu. Bu boşluk ilk kez Cumhuriyet döneminde Soyadı Kanunuyla giderildi. Yasaya göre her Türk öz adından başka soyadını da taşımak zorundadır. Kişiler soyadı olarak rütbe, memurluk, aşiret, yabancı ırk ve ulus adları ile iğrenç ve gülünç adları kullanamazlar.
Soyadının kazanılması Türk Medeni Kanununa göre çeşitli yollardan olur. Nesebi sahih olan çocuk babasının soyadını alır. Nesebi düzeltilmiş olan çocuk da babasının soyadını taşır. Evlilik dışında doğmuş olan çocuk baba tarafından tanınmamışsa ya da babalığa hükmedilmemişse anasının soyadını taşır. Soyadı sözleşmeyle de kazanılabilir. Bu durumlardan biri evlenmedir; evlenen kadın kocasının soyadını alır. Evlat edinme sözleşmesiyle evlat edinilen çocuk da evlat edinenin soyadını kazanır.
Lakap ve unvan kullanma alışkanlığına son vererek Soyadı Kanununa işlerlik kazandırmayı amaçlayan 2590 sayılı yasa ağa, hacı, hafız, hoca, molla, efendi, bey, beyefendi, paşa, hanım, hanımefendi ve hazretleri gibi lakap ve unvanların kaldırıldığım, yurttaşların yasalar karşısında ve resmi belgelerde yalnız adlarıyla anılacağını belirtir. Yasanın bu hükmüne resmi işlemlerde uyulmakla birlikte, söz konusu unvanların çoğu günlük yaşamda varlığını korumuştur. Aynı zamanda eski sivil rütbe ve resmî nişanlar ile madalyaları da kaldıran ve yabancı devlet nişanlarının taşınmasını yasaklayan yasanın bir hükmü de askeri rütbelerin yeni karşılıklarıyla ilgilidir.
Son düzenleyen Safi; 23 Kasım 2016 23:05