Videolar ve Ses Miksajı Yapmak
Çekimden ve kaba kurgudan sonraki en önemli aşama ses, müzik kurgusu ve miksajdır. Bu işe genel olarak artık "ses tasarımı" adı da veriliyor. Filmin ses dünyasını oluşturmak olarak da görülebilecek bu aşama elbette konunun uzmanları tarafından yapılmalıdır, ancak yine de bu konuda genel fikriniz olmasında yarar var.
Room Tone Nedir?
Tabii ki ses tasarımı için en önemli malzeme çekimden gelendir. Çekim sırasında sesleri kaydederken önceliğimiz daima konuşmalar olmalıdır demiştik. Konuşmalar dışındaki bütün sesler bir şekilde sonradan yerleştirilebilir. Yine de ses tasarımı için hayati önemi olan ve room tone adı verilen ortam sesleri her çekimin sonunda en az 30 sn kaydedilmelidir. Sonradan CD'lerden ortam sesi aramaktansa bu sesleri kullanmak çok daha kolay ve sonuç açısından etkili olacaktır.
Bir filmde duyulabilecek sesler diyalog, dış ses, atmosfer, foley, efektler ve müzik kategorilerden birine girer.
Diyaloglar
Karakterlerin birbirleriyle konuşmalarıdır. Çekim ânında kaydolması tercih edilir. Sonradan aynı duyguyu, ses karakterini ve perspektifini yakalamak neredeyse olanaksızdır. Genelde mono olarak kaydedilir ve kullanılır.
Dış Ses (Voice Over)
Anlatıcı sesidir. Stüdyo ortamında kaydolması beklenir. Böylece diğer konuşmalardan ayrılabilir. Mono veya stereo olarak kaydedilir.
Atmosfer Sesleri
Yağmur, rüzgâr, denizin dalgaları, trafik, kuş sesleri vb ortamı tanımlayan seslerdir. Bir filmin ses kuşağında dramatik bir amaç yoksa asla boşluk olamaz. Sessizlik bile olacaksa onun da sesini bulmanız gerekir. Uzakta havlayan bir köpek veya cırcırböceği sessizliği çok daha etkili anlatacaktır. Bu seslerin stereo olması beklenir.
Foley
Jack Foley'in bulduğu bu yöntem, film sahnelerindeki arka planda kalan ses efektlerinin stüdyoda gerçekleştirilmesi anlamında kullanılır. Örneğin kapı açma kapama, bardak doldurma, suyun içilmesi, adım sesleri, kumaş hışırtıları, yumruk sesleri vs. Bütün bu sesleri çıkarmak için Foley Stage kullanılır. Bu çeşitli zeminlerden oluşan bir alandır. Kum, yapraklarla kaplı alan, taş, tahta, çakıl gibi platformlarda foley sanatçısı filmin bütün seslerini gerçek zamanlı olarak film akarken yapar. Tabii genellikle birden çok tekrar yapması, bazen de birkaç kişinin birlikte çalışması gerekir. Ne yazık ki ülkemizde unutulmuş bir sanattır. Şu an sektörde genelde yabancı ekipler tarafından uygulanmaktadır. Bir kısmı mono, bir kısmı stereo olabilir.
Ses Efektleri
Foley sanatçısının yapamayacağı bazı özel efektler (silah patlaması, yıldırım, gökgürültüsü vs) genelde hazır efekt arşivlerinden bulunup yerleştirilebilir. Stereo olarak kullanılır.
Film Müzikleri
Filmin müzikleridir. Stereo olarak kullanılması beklenir. Bütün bu sesler genellikle şu kaynaklardan gelecektir:
• Çekim sırasındaki kayıtlar (bu kayıtlar görüntüyle birlikte veya ayrıca yapılmış olabilir)
• Açığa alınmış diyaloglar (wild lines)
• Kurguda kullanılmayan planların sesleri (outtakes)
• Room tone veya atmosfer denilen ortam sesi kayıtları
• Stok ses efekt arşivleri
• internette bulabileceğiniz ses kayıtları (bunların kalitesi yetersiz olabilir) Kullanılacak bütün seslerin olabilecek en yüksek kalitede kaydedilmiş olmasına dikkat edin.
Standart kabul edilen ses derinliği daha önce de belirttiğimiz gibi 16 bit ve 48 khz'dir (44.1 Audio CD için kullanılan örnekleme oranıdır. Audio CD'lerden müzik kullanacaksınız bunları video sistemine uyması için 48 khz'e çevirmeniz gerekebilir).