18.12.2000 - 01:00 | Son Güncelleme: 18.12.2000 - 01:00
2001 yılında Emlak Vergisi
Vergi kanunlarında, rakamsal sınırların, hadlerin, oranların yahut tarifelerin, enflasyon başta olmak üzere, çeşitli ekonomik gelişmelerle uğradığı aşınmaları gidermek amacıyla, bu değerlerin her yıl gözden geçirilmesini sağlayıcı düzenlemelere yer verilmektedir.
Vergi kanunlarında, rakamsal sınırların, hadlerin, oranların yahut tarifelerin, enflasyon başta olmak üzere, çeşitli ekonomik gelişmelerle uğradığı aşınmaları gidermek amacıyla, bu değerlerin her yıl gözden geçirilmesini sağlayıcı düzenlemelere yer verilmektedir. Bu konudaki düzenlemeler, bazen yeniden değerleme oranına bağlı olarak otomatik artışın öngörülmesi şeklinde, bazen de Bakanlar Kuruluna yetki verilmesi biçiminde hükümler getirmektedir. Bu şekilde gayrimenkullerle ilgili düzenlemeler içeren kanunların başında, Emlâk Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanunu gelmektedir.
Bakanlar Kurulu, kanunlarda yer alan bu yetkilerini kullanarak, 2001 yılı için Emlâk Vergisi ve gayrimenkullerle ilgili harçlarda bazı düzenlemeler yapmıştır.
Emlâk Vergisi ile ilgili olarak 2000/1694 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan düzenlemeye göre, 2001 yılında ödenecek emlâk vergileri, 2000 yılı vergilerine esas alınan emlâk vergisi matrahları %30 arttırılmak suretiyle hesaplanacaktır. Bir başka anlatımla, gayrimenkulünün değeri 2000 yılında 100 milyar lira olarak emlâk vergisine matrah olan bir mükellef, 2001 yılı emlâk vergisini 130 milyar lira üzerinden ödeyecektir.
2000 yılından önceki yıllarda beyanname vermiş bulunan emlâk vergisi mükellefleri, beyannameyi verdikleri yıldan bu yana her yıl yaptıkları artışa göre 2000 yılında ulaştıkları tutarları %30 arttırarak, 2001 yılı vergi matrahlarını bulacaklardır. 2000 yılında herhangi bir sebeple emlâk vergisi beyannamesi verenler ise, önceki beyanlarını nazara almaksızın sadece 2000 yılı beyannamesinde yazılı değerleri %30 arttıracaklardır.
Bakanlar Kurulu bu artışı yapmasa idi, yasaya göre yeniden değerleme oranının (%56) yarısı, emlâk vergisi artışına esas olacaktı, yani, emlâk vergisi matrahları %30 değil, %28 artacaktı.
Emlâk vergisi oranlarında ve Mayıs ve Kasım şeklinde olan taksit zamanlarında bir değişiklik söz konusu değildir.
Öte yandan yayımlanan 2000/1695 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, emeklilerle şehitlerin dul ve yetimleri için söz konusu olan sıfır oranlı emlâk vergisi uygulamasının, 2001 yılı için de geçerli olması kararlaştırılmıştır. Bu kararnameye göre; Türkiye sınırları içinde tek meskeni olup, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıklardan ibaret bulunanların veya bunlardan kendileri üzerine kayıtlı meskeni olmayanların anılan kurumlardan aylık almayan ve herhangi bir geliri de bulunmayan eşleri ile şehitlerin dul ve yetimlerine ve gazilere ait tek meskenin bina vergisi oranı 2001 yılı için sıfıra indirilmiştir.
Özellikle tapu sicilinde gayrimenkullerle ilgili işlem yapacak olanlarla ilgili olarak da, işleme bağlı olarak ödenen nisbi harçlar %50 oranında arttırılmıştır. Bu artış 1.1.2001 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.
Harçlarla ilgili bir diğer uygulama ise, gayrimenkulün harca esas değerine çizilen alt sınırdır. Mükelleflerin emlâk vergisi beyannamelerinde yazılı değerler, tapu harcına da esas olmakta, eğer mükelleflerin tapuda beyan ettikleri değer bu değerden düşük ise, emlâk vergisi değeri harcın hesaplanmasına esas alınmaktadır. Bu uygulama, genel beyan dönemleri ile ilgilidir. Genel beyan dönemlerini izleyen yıllarda tapuda yapılacak işlemlerde ise, genel beyan döneminde beyan olunan değerin her yıl için yeniden değerleme oranında arttırılmış tutarları, ödenecek harcın hesaplanmasına ait sınır oluşturmaktadır. 2000 yılına ilişkin yeniden değerleme oranı %56dır. Örneğin bir kişi, 2000 yılında aldığı ve emlâk vergisi beyannamesinde değerini 100 milyar lira olarak beyan eden gayrimenkulünü, 2001 yılında gerçekten 130 milyar liraya satsa dahi, tapu harcı 156 milyar liradan ödenecektir. Emlâk vergisi beyannamesini 2000 yılından önce verenler ise, bu hesaplamayı her yıl için yapacaklardır. Örneğin 1999 yılında gayrimenkulü için 100 milyar lira olarak beyanname vermiş bir kişi, bu gayrimenkulünü 2001 yılında 150 milyar liraya satacak olursa, tapu harcını yine bu değerden ödeyemeyecektir. Tapu harcının alt sınırının bulunabilmesi için, 100 milyarlık beyan değeri, önce 1999 yılı için geçerli olan yeniden değerleme oranı olan %52,1 oranında arttırılacak, daha sonra 2000 yılı yeniden değerleme oranı olan %56 oranında ve 237 milyar 276 milyon liraya ulaşılacaktır. Dolayısıyla bu satış işleminde tapu harcı, bu değer üzerinden ödenecektir.
Harç hesaplamasında esas alınacak yeniden değerleme oranları, (1998 yılındaki genel beyan döneminde beyanname verenleri ve sonradan tekrar bir beyanname vermemiş olanları da dikkate alarak bu yıldan başlamak üzere) 1998 yılı için %77,8, 1999 yılı için %52,1, 2000 yılı için ise %56dır.