SOFTA ŞEKAVETİ
“önceleri hikmet ile dinî bilimleri uzlaştıran bilim adamları vardı. Kelâm derslerine yer verilmişti. Sonra gelenler, 'bunlar felsefedir' diye kaldırıp, yerlerine fıkıh vs. derslerini koydular. Böylece bilim alanı fakirleşti. Kıyıda, köşede, Doğu Anadolu'da yer yer hikmet okumayı sürdüren öğrenciler, İstanbul’a gelip tafra satar (böbürlenir) oldular...
Aklî bilimler kaldırılıp, yalnızca dinî-hukukî bilimler okutulunca, birinciler için geçerli olan tartışma, eleştiri yöntemi de terk edildi; ikincilere uygun düşen aktarmacı, kitabî, yöntemler yerleşti. Ayrıca, âlet bilimlerine aşırı önem verildi...
Anadolu'daki medreselerin talebelerinin yeteneksizleri, derslerini bırakarak eşkıyalığa başlamışlar ve bu hal, İran ve Avusturya ile uzun süre devam eden savaşlar sebebiyle softa şekaveti (eşkıyalığı) ülkenin önemli bir sorunu olmuştur.."
Yukarıdaki yazı günümüz Türkiye'sini değil 1656' yılı Osmanlısını anlatıyor. Yazı 1656 yılında ünlü Kâtip Çelebi tarafından kaleme alınmıştır.
Softa şekaveti günümüzün de sorunudur ki, softaların dini, kültürel, siyasi, idari işgali altında yaşamaya devam ediyoruz.
İlyas Danyeli