Otoimmün Hepatit Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?
Otoimmün hepatit, vücudun bağışıklık sisteminin enfekte olmuş doku ve hücrelere saldırmak yerine sağlıklı doku ve hücrelere saldırdığı bir karaciğer hastalığıdır. Bu hastalık nadir olmasına rağmen, ciddi karaciğer hasarına neden olabilir. Aşağıda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Otoimmün hepatit nedir?
Otoimmün hepatit, vücudunuzun bağışıklık sistemi karaciğer hücrelerine saldırdığında ortaya çıkan karaciğer iltihabıdır. Otoimmün hepatitin kesin nedeni belirsizdir, ancak genetik ve çevresel faktörlerin hastalığın tetiklenmesinden dolayı ortaya çıktığı görülmektedir.
Hastalık tedavi edilmezse karaciğerin skarlanmasına (siroz) ve nihayetinde karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Bununla birlikte, erken teşhis ve tedavi edildiğinde, otoimmün hepatit sıklıkla bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla kontrol edilebilir.
Hastalık ilaç tedavisine cevap vermediğinde veya ileri karaciğer hastalığı vakalarında karaciğer nakli bir seçenek olabilir.
Otoimmün hepatit nedenleri
Otoimmün hepatit, normalde virüslere, bakterilere ve diğer patojenlere saldıran vücudun bağışıklık sistemi karaciğeri hedeflediğinde ortaya çıkar. Karaciğerinize yapılan bu saldırı kronik iltihaplanmaya ve karaciğer hücrelerinde ciddi hasara yol açabilir.
Vücudun kendi sağlıklı dokunusuna neden saldırdığı açık değildir, ancak araştırmacılar otoimmün hepatite, bağışıklık sistemi işlevini kontrol eden genlerin ve belirli virüslere veya ilaçlara maruz kalmanın etkileşmesinden kaynaklanabileceğini düşünüyor.
Otoimmün hepatit türleri
Doktorlar iki ana formunu tanımlamışlardır:
- Tip 1 otoimmün hepatit: Bu, hastalığın en yaygın türüdür. Her yaşta ortaya çıkabilir. Tip 1 otoimmün hepatitli kişilerin yaklaşık yarısında çölyak hastalığı, romatoid artrit veya ülseratif kolit gibi diğer otoimmün bozukluklar vardır.
- Tip 2 otoimmün hepatit: Yetişkinlerin de hastalığın bu tip 2’yi geliştirmesine rağmen, en çok çocuklarda ve gençlerde görülür. Diğer otoimmün hastalıklar bu tip otoimmün hepatite eşlik edebilir.
Kimler risk altındadır?
Otoimmün hepatit riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:
- Kadın olmak: Hem erkekler hem de kadınlar bu hastalığı geliştirebilmesine rağmen, hastalık kadınlarda daha yaygındır.
- Belirli enfeksiyonların geçmişi: Otoimmün hepatit, kızamık, herpes simpleks veya Epstein-Barr virüsü ile enfekte olduktan sonra gelişebilir. Hastalık ayrıca hepatit A, B veya C enfeksiyonuyla da bağlantılıdır.
- Kalıtım: Kanıtlar, aile bireyleri arasında kalıtsal olarak otoimmün hepatite yatkınlık olabileceğini düşündürmektedir.
- Otoimmün bir hastalığa sahip olmak: Çölyak hastalığı, romatoid artrit veya haşimato hastalığı gibi otoimmün hastalığı olan kişilerin bu durumu geliştirmesi daha olası olabilir.
Otoimmün hepatit belirtileri nelerdir?
Hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişir ve aniden ortaya çıkabilir. Bazı insanlar hastalığın erken evrelerinde çok az tanınmış sorun yaşarken, diğerleri aşağıdakileri içerebilecek belirtilerle karşılaşır:
- Yorgunluk
- Karın rahatsızlığı
- Cildin ve göz beyazlarının sararması (sarılık)
- Büyümüş bir karaciğer
- Derideki anormal kan damarları (örümcek anjiyomları)
- Deri döküntüleri
- Eklem ağrıları
- Düzensiz adet dönemleri
Ne zaman doktora görünmeli?
Sizi endişelendiren herhangi bir belirtiniz varsa vakit kaybetmeden doktorunuzdan randevu almalısınız.
Otoimmün hepatit teşhisi
Otoimmün hepatiti teşhis etmek için kullanılan testler ve prosedürler şunları içerir:
- Kan testleri: Kanınızın bir örneğini antikorlar için test etmek, otoimmün hepatiti viral hepatitten ve benzer semptomları olan diğer durumlardan ayırt edebilir. Antikor testleri aynı zamanda sahip olduğunuz otoimmün hepatit tipini saptamanıza da yardımcı olur.
- Karaciğer biyopsisi: Doktorlar tanıyı doğrulamak ve karaciğer hasarının derecesini ve türünü belirlemek için karaciğer biyopsisi yapar. Prosedür sırasında, cildinizdeki küçük bir kesi yoluyla karaciğerinize geçen ince bir iğne kullanılarak az miktarda karaciğer dokusu çıkarılır. Numune daha sonra analiz için bir laboratuvara gönderilir.
Otoimmün hepatit tedavisi
Hangi tip otoimmün hepatite sahip olursanız olun, tedavinin amacı karaciğerinize bağışıklık sistemi saldırısını yavaşlatmak veya durdurmaktır. Bu, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir. Bu hedefe ulaşmak için, bağışıklık sistemi aktivitesini azaltan ilaçlara ihtiyacınız olacaktır. İlk tedavi genellikle prednizondur. Prednizonun yanı sıra ikinci bir ilaç olan azatiyoprin önerilebilir.
Prednizon, özellikle uzun süreli alındığında, diyabet, kemik erimesi (osteoporoz), avasküler nekroz (osteonekroz), yüksek tansiyon, katarakt, glokom ve kilo alımı gibi çok çeşitli ciddi yan etkilere neden olabilir.
Doktorlar tipik olarak tedavinin ilk ayı boyunca yüksek dozda prednizon reçete eder. Daha sonra, yan etki riskini azaltmak için, hastalığı kontrol eden olası en düşük doza ulaşana kadar sonraki birkaç ay içinde dozu yavaş yavaş azaltırlar. Doktorunuzun azatiyoprin eklemesi de ayrıca prednizon yan etkilerinden kaçınmanıza yardımcı olur.
Çoğu insan en az 18 ila 24 ay boyunca prednizon almaya devam etmelidir ve birçoğu ömür boyu almalıdır. Tedaviye başladıktan birkaç yıl sonra remisyon yaşayabilirsiniz, ancak ilaç kesilirse hastalık genellikle geri döner.
Unutmayın, hangi ilacı ne şekilde alacağınıza doktorunuz karar verecektir.
Karaciğer nakli
İlaçlar hastalığın ilerlemesini durdurmazsa, siroz veya karaciğer yetmezliği geliştirirseniz, kalan seçenek bir karaciğer naklidir. Karaciğer nakli sırasında, hastalıklı karaciğeriniz çıkarılır ve bir donörden sağlıklı bir karaciğer ile değiştirilir. Karaciğer nakilleri çoğunlukla ölen organ vericilerinin karaciğerlerini kullanılarak yapılır.
Otoimmün hepatit komplikasyonları
Tedavi edilmeyen otoimmün hepatit, karaciğer dokusunun kalıcı olarak yaralanmasına (siroz) neden olabilir. Siroz komplikasyonları şunları içerir:
- Özofagus varisleri: Portal ven yoluyla dolaşım engellendiğinde, kan diğer kan damarlarına, özellikle de midenizdeki ve yemek borunuzdaki kanlara geri dönebilir. Kan damarları ince duvarlıdır ve taşımaları amaçlanandan daha fazla kanla dolduruldukları için kanama olasılığı vardır. Yemek borusu veya midede büyük kanama, acil tıbbi bakım gerektiren hayatı tehdit eden bir acil durumdur.
- Sıvı birikmesi: Karaciğer hastalığı karnınızda büyük miktarda sıvı birikmesine neden olabilir. Asit rahatsız edici olabilir, nefes almayı engelleyebilir ve genellikle ileri siroz belirtisidir.
- Karaciğer yetmezliği: Bu, karaciğer hücrelerine verilen büyük hasar, karaciğerinizin yeterince işlev görmesini imkansız hale getirdiğinde oluşur. Bu noktada, bir karaciğer nakli gereklidir.
- Karaciğer kanseri: Sirozlu kişilerde karaciğer kanseri riski artar.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/autoimmune-hepatitis/symptoms-causes/syc-20352153
- https://www.webmd.com/hepatitis/autoimmune-hepatitis
- https://emedicine.medscape.com/article/172356-overview
- https://rarediseases.info.nih.gov/diseases/5871/autoimmune-hepatitis
Not: Konu hakkında ilgili videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: