... konulu sunumlar: "ISI VE SICAKLIK Maddeyi oluşturan atom yada moleküller sürekli hareket halindedir. Bu hareket katı maddede denge konumu etrafındaki titreşimler , sıvı."— Sunum transkripti:
1 ISI VE SICAKLIKMaddeyi oluşturan atom yada moleküller sürekli hareket halindedir. Bu hareket katı maddede denge konumu etrafındaki titreşimler , sıvı ve gaz larda ise hem titreşim hem de bir çok çarpışmalar sonucu kırık çizgiler hali nde öteleme hareketleri şeklindedir. Bu nedenle maddenin her atom veya molekülünün kinetik enerjisi vardır. Bir maddenin sıcaklığı denilince , maddeyi oluşturan atom ya da mole küllerin sadece bir tanesinin ortalama kinetik enerjisi ile orantılı tanecilik anlaşılır. Bir maddenin ısısı denilince , maddeyi oluşturan tüm taneciklerin kin etik ve potansiyel enerjilerinin toplamıdır.^^Q^^ ile gösterilir. Bir maddenin ısısı tanımlanırken aşağıdaki sonuçlar dikkate alınmalı dır. 1-)Bir maddenin sıcaklığı kütleye bağlı değilken ısı kütle ile doğru orantılıdır. Örneğin bir bardak kaynar suyun sıcaklığı ile bir tencere kaynar suyun sıcaklığı aynı fakat kütlesi fazla olan bir tencere suyun ısısı daha fazladır. 2-)Sıcaklık enerji değil , ısı bir enerji türüdür. 3-)Sıcaklık termometre ile ölçülebilir. Isı her hangi bir araçla ölçülmez , ancak kütlesi ve sıcaklığına bağlı olarak hesaplanabilir.
2 TERMOMETRELER Cisimlerin sıcaklıklarını ölçen araçlara termometre denir. Yaygın olarak sıvı (civalı veya alkollü) termometre kullanılır. Katı ve sıvıların genleşme katsayılarının farklı oluşundan yararlanılarak yapılır. İyi bir sıvılı termometrede sıvı haznesinin büyük , kılcal borusunun çok ince , genleşmesinin az olması , kullanılan sıvının genleşmesinin büyük olması gerekir. Termometreler bölmelendirilirken , suyun donma ve kaynama sıcaklıkları (1 ATM basıncı altında) esas alınmıştır. 1-)CELCİUS:Suyun donma sıcaklığını 0C ,kaynama sıcaklığını 100 C olarak kabul eder. Bu iki sıcaklık arası 100 eşit bölmeye ayrılmış ve her bir bölmeye 1C denilmiştir. 2-)FAHRENHAYT:Suyun donma sıcaklığını 32F , kaynama sıcaklı- ğıntır vı 212F olarak kabul eder. Bu iki sıcaklık arası 180 eşit bölmeye ayrılmış e her bir bölmeye 1F denmiştir. 3-)REOMÖR:Suyun donma sıcaklığını 0R , kaynama sıcaklığını 80 olarak kabul eder. 80 eşit bölmeye ayrılmıştır. Her bir bölmeye 1R denir. 4-)KELVİN:Saf suyun 273K donduğunu 373K kaynadığını kabul eden termometreye denir. Bu termometrede bütün sıcaklıklar pozitif sayılarla ifade edilir.
3 MADDELERİN ISI ALIŞ-VERİŞİ (CALORİMETRE) YASALARI Enerjinin korunum yasasından yararlanılarak kalorimetre yasaları aşağıdaki gibi özetlenebilir. 1-Isı alış verişi sırasında bir olayın gerçekleşmesi için harcanan ısı enerjisi,bu olayın tersi gerçekleşirken ortamdan alınan ısı enerjisine eşittir. 2-Sıcaklıkları farklı maddeler bir araya getirilirse sıcaklıkları eşitleninceye kadar aralarında ısı alış verişi yaparlar. Isıca yalıtılmış kapalı bir sistemde alınana ısı , verilen ısıya eşittir. Ya da ısıca yalıtılmış kapalı ortamlarda ısı değişimleri toplamı sıfırdır. Kütlesi m1 , özısısı C1 , sıcaklığı t1 ve kütlesi m2 , özısısı C2 , sıcaklığı t2 Olan iki madde ısıca yalıtılmış bir ortamda bir araya getirilsin. Maddeler için t1 t2 ve denge sıcaklığı t ise Q(alınan)=Q(verilen) m1 C1 (t-t1) + m2 C2 (t-t2) = O dır. NOT:Isı alış verişi yapan maddelerin ısı sığaları eşit ise , denge sıcaklığı maddenin ilk sıcaklıklarının aritmetik ortalamasıdır. M1 C1 = m2 C2 = t = t1+t2 2
4 MADDELERİN FİZİKSEL HAL DEĞİŞTİRMELERİ Hal değişimine uğramayan bir maddeye ısı enerjisi verilirse ; Q = m.c.t bağıntısına göre cismin sıcaklığı artar. Madde katı ise belli bir sıcaklık derecesine kadar sıcaklığı yükselir, daha sonra sıvı hale geçer. Madde sıvı ise belli bir sıcaklıktan sonra kaynamaya başlar. Katı sıvılaşırken ( erirken ) , erime bitinceye kadar , sıvı buharlaşırken sıvı bitinceye kadar daima sıcaklık sabit kalır. Yani madde hal değiştirirken sıcaklık ve kütle değişmez. O anda verilen ısı enerjisi hal değişimin sağlar. Yani maddenin molekülleri arasındaki bağları çözmeye harcanır.ERİME : Bir katı maddenin ısı enerjisi alarak katı halden sıvı hale geçmesi olayıdır. ERİME NOKTASI (DONMA NOKTASI ) : Belirli bir basınç altında katı maddenin erimeye başladığı sıcaklık derecesine denir.^^te^^ ile gösterilir. Buz için 0C dir.