Washington Post’tan Craig Whitlock, savaşın kesin ABD versiyonunu üretmek için bilgi özgürlüğünü kullandı
2009 yazında, Afganistan’daki uzun bir dizi ABD askeri komutanının en sonuncusu, uzun bir stratejik gözden geçirme dizisinin en sonuncusunu, Amerikalıların evlerine dönmelerine izin vermek için yeterli bir fark yaratacağı daimi umuduyla görevlendirdi.
Washington’da, Irak’taki isyancıları avlarken bir savaşçı-keşiş imajını geliştiren özel bir kuvvet askeri olan yazar General Stanley McChrystal hakkında biraz heyecan vardı.
Barack Obama tarafından işe alınan McChrystal, Afgan kampanyasının 66 sayfalık bir yeniden düşünüşünü üretti ve çok daha fazla para ve birlikle “uygun kaynaklara sahip” bir karşı-ayaklanma çağrısı yaptı.
İki önemli sorun olduğu kısa sürede anlaşıldı. Afgan işgalinin orijinal gerekçesi olan El Kaide’den McChrystal’in ilk taslağında bile bahsedilmedi. Ve ABD, önemli yasal sonuçları olan bir mesele olan, bunu bir savaş mı yoksa bir barışı koruma veya eğitim görevi mi olarak adlandıracağı konusunda NATO müttefikleriyle anlaşamadı.
İkinci taslakta El Kaide yer aldı ve çatışma belirsiz bir şekilde “geleneksel anlamda bir savaş değil” olarak tanımlandı. Ancak sekiz yıllık kanlı mücadelenin ardından ABD ve müttefiklerinin ne yaptıkları ve kimlerle savaştıkları konusunda net olmadıkları gerçeğini hiçbir düzenleme, gizleyemezdi.
Hikaye, Washington Post’ta araştırmacı bir muhabir olan Craig Whitlock’un ortaya çıkardığı ağız dolusu anekdotlardan ve trajik saçmalıklardan biridir. Kitabı, çoğu Afganistan’a akan yüz milyarları takip etmek için Kongre tarafından görevlendirilen bir bekçi olan Afganistan Yeniden Yapılanma Özel Müfettişi (Sigar) tarafından yürütülen “çıkarılan dersler” röportajlarından bilgi edinme özgürlüğü talepleri yoluyla elde edilen belgelere dayanmaktadır .
Sigar dosyalarında ve askeri enstitüler ve araştırma merkezleri tarafından gerçekleştirilen diğer röportajlarda, Whitlock, her kademeden askerin ve sivil meslektaşlarının “deneyimleri hakkında, bir haber hikayesi üzerinde çalışan bir gazeteciyle olabileceklerinden daha açık” olduklarını tespit etti. .
Künt değerlendirmeler, asla yayınlanmak üzere tasarlanmadıkları için cilasız bırakıldı. Aynı anda, genellikle aynı kişiler tarafından halka sunulan olayların iyimser versiyonuyla karşıtlık nefes kesici.
Afganistan Belgeleri, başarısızlık ve başarısızlık hakkında yalan söylemek ve bunun nasıl daha da kötü başarısızlıklara yol açtığı hakkında ve 20 yıl boyunca devam eden bir kitaptır. Başlık ve içerik, yenilgiye giden uzun yolun kırılgan mutlu konuşmalarla döşendiği Vietnam savaşının sızdırılmış iç hikayesi olan Pentagon Belgelerini yansıtıyor.
Whitlock, “Askeri ve siyasi liderler, suç ortağı sessizlikleriyle hesap verebilirlikten kaçındılar ve sonucu değiştirebilecek veya çatışmayı kısaltabilecek yeniden değerlendirmelerden kaçındılar” diye yazıyor. “Bunun yerine, hatalarını gömmeyi ve savaşın sürüklenmesine izin vermeyi seçtiler.”
Whitlock’un canlı bir şekilde gösterdiği gibi, açıklık eksikliği, aldatma, cehalet ve kibir en başından beri fırınlandı. Ekim 2001’de Afganistan’da savaşa gittiğinde George Bush , dikkatle tanımlanmış bir görev sözü verdi. Aslında, ilk bombalar atıldığı sırada Pentagon’un yönlendirmesi pusluydu.
Örneğin, Taliban’ın devrileceği veya cezalandırılacağı belli değildi.
Bir özel kuvvetler operasyon planlayıcısı, “’Hey, Afganistan’da Taliban ve El Kaide ile savaşmak istiyoruz’ gibi bazı genel rehberlik aldık” dedi. Rejim değişikliğinin, çekim başladıktan dokuz gün sonra bir savaş amacı olmasına karar verildi.
ABD ayrıca kiminle savaştıkları konusunda da belirsizdi ve Whitlock bunu “asla kurtulamayacağı temel bir gaf” olarak adlandırıyor.
En önemlisi, işgalciler Taliban’ı El Kaide ile aynı kefeye koydular, birincisinin büyük ölçüde yerel meşgaleleri olan yerli bir grup olmasına, ikincisi ise küresel hırsları olan bir Arap ağı olmasına rağmen.
Bu algı, ilk aylarda beklenmedik şekilde kolay zaferlerle birleştiğinde, Bush’un savunma sekreteri Donald Rumsfeld , Taliban’ın görmezden gelinebileceğine inandı. Bazı liderlerin teslim olmaya hazır oldukları yönündeki tekliflerine rağmen, Aralık 2001’de ülkenin geleceğiyle ilgili görüşmelerden dışlandılar. Birleşmiş Milletler elçisi Lakhdar Brahimi’nin savaşın “ilk günahı” olarak adlandırdığı bir karardı.
Rumsfeld, müzakere etmenin bir anlamı olmadığını açıkladı.
Mart 2002’de “Yapabileceğiniz tek şey onları bombalamak ve öldürmeye çalışmak” dedi. “Biz de öyle yaptık ve işe yaradı. Onlar gitti.”
Rumsfeld bile buna inanmadı. Ünlü “kar tanesi” notlarından birinde, aynı zamanda şöyle yazmıştı: “Ateşin kaymasından endişeleniyorum.”
Savaş başladıktan iki yıl sonra bir kar tanesinde şunları itiraf etti: “Kötü adamların kim olduğuna dair hiçbir fikrim yok.”’
Liderlerin çoğu Pakistan’a çekilmiş olsa da Taliban ortadan kaybolmamıştı. Savaşçılar, gerekirse bir sonraki dövüş sezonunu beklemek için evlerine gitmişti. Sert İslam markaları, Sovyet işgali ve iç savaşın acımasızlığıyla bilenmiş, uzak, yoksul köylerde büyümüştü. Taliban, Afganların çoğunluğu gibi bir şeyi temsil etmedi, ancak dayanıklılıkları ve nihai zaferlerinin gösterdiği gibi, onlar Afganistan’ın silinmez bir parçası.
Whitlock’un kitabı, çoğu gazetecinin ve tarihçinin yalnızca hayal edebileceği bir veritabanına dayanıyor, ancak kaynaklarının toplamından çok daha fazlası. Altta yatan belgelerin ağırlığını asla hissetmezsiniz çünkü çok ustaca teslim edilirler. Whitlock, anekdotları etkileyici bir anlatıya dönüştürmek için bunları hammadde olarak kullanıyor.
Afgan savaşının tam hikayesini anlatmıyor. Bunu yaptığını iddia etmiyor. Bunu öncelikle, her yeni stratejinin ve girişimin alıcı tarafında, resmi anlatıların batırdığı gerçekleri yaşayan Afganlar anlatmalıdır.
Bu, sözlerinin kamuoyuna açıklanacağından habersiz Amerikalılar tarafından anlatılan, savaşın Amerikan gözünden görülen kesin bir versiyonudur. Bir savaşın, herhangi bir anlam ifade etmeyi bıraktıktan çok sonra, yıllarca nasıl devam edebileceğine dair uyarıcı bir hikaye.