İshal Nedir ? & İshal Nedenleri & İshal Nasıl Geçer ?
İshal yada diyare sulu dışkılamaya denir. Yüzlerce nedeni vardır yani tek bir hastalığa bağlı değildir.
İshal nedir ?
İshal bağırsak hareketlerinin sıklığında artış ya da dışkı içeriğinde azalma (sulu dışkı) demektir.
Bağırsak hareketlerinin sıklığı:
Mutlak ishal normalden daha fazla bağırsak hareketi ile gider. Bazıları 5 veya daha fazla bağırsak hareketini ishal olak tanımlar.
Dışkı yoğunluğu:
Dışkı yoğunluğu diyetlere bağlı olarak sağlıklı bireylerde önemli derecede farklılık gösterebilir. Büyük miktarda sebze yiyen bireyler az sebze ve /veya meyve yiyen bireylerden daha gevşek dışkılara sahip olurlar.
Diyare neden gelişir ?
Diyare beş tipe ayrılabilir;
Birincisine sekretuvar ishal denir çünkü çok fazla sıvı bağırsağa salgılanır.
İkinci tip, ozmotik diyare olarak adlandırılır; burada, sindirimden ve emilmeden kolona geçen küçük moleküllerin kolona ve dışkıya su ve elektrolit çekmesi rol oynar.
Üçüncü tip, bağırsak kaslarının aşırı aktif olduğu ve su ve elektrolitlerin emilmesi için bağırsak içerisindeki maddeleri yeterli süre geçirmeden motiliteye bağlı diyare olarak adlandırılır.
Dördüncü tip kollajenöz kolit adı verilen bir durumla temsil edilir. Kollajenöz kolitte diyare mekanizması kolonun sıvı ve elektrolitleri absorbe edememesi olabilir.
Beşinci ishal şekli, iltihaplı ishal olarak adlandırılır ve birden fazla mekanizma içerir.
İshal genellikle akut ve kronik olmak üzere iki gruba ayrılır.
Akut ishal bir kaç günden bir haftaya kadar sürer.
Kronik ishal çeşitli şekillerde tanımlanabilir, ancak neredeyse daima üç haftadan fazla sürer.
Akut ve kronik diyare genellikle farklı nedenlerle olan, farklı tanı testleri gerektiren ve farklı tedavi gerektiren durumlardır ve bu nedenle ayırt etmek önemlidir.
Diyare ile ilgili hangi belirtiler olur ?
Diyare ile ilişkili semptomlar diyare nedenine ve türüne bağlıdır.
Diyare sekretuvar tipse, bağırsak hareketleri sık ve suludur. Ağrı nadirdir ve iltihaplanma belirtileri görülmez.
Benzer şekilde bir ozmotik diyare suludur, ancak asıl karakteristiği, gıda almanın durması (rahatsız eden diyet, gıda) ile ishalin durmasıdır.
Motilite ile ilişkili ishalin karın ağrısı ve kramp yapması olasılığı daha yüksektir.
İnflamatuvar ishal sıklıkla kramp halinde karın ağrısı ve ateş ve abdominal hassasiyet gibi iltihap belirtileri ile ilişkilidir. Ayrıca bağırsak kanamalarıyla veya dışkıda görünür kanla veya görünmeyen kanla ilişkili olabilir, bu durum gaitada gizli kan testi ile tespit edilebilir.
Kollajenöz kolit ishalinin ağrısız olmasını beklemekle birlikte (diyare, sıvı ve elektrolitlerin zayıf bir şekilde emilmesinden kaynaklandığından) aslında, karın ağrısı ile sıklıkla ilişkilendirilmektedir.
Akut diyare için yaygın nedenler nelerdir ?
Akut ishalin en yaygın nedeni viral, bakteriyel ve parazitlere bağlı enfeksiyonlardır. Bakteriler ayrıca akut yiyecek zehirlenmesine neden olabilirler.
Akut ishalin diğer önemli nedeni, birçok ilaçta ishale neden olabileceğinden yeni bir ilaç başlamakdır.
Seyahate göre ishal
E.coli bakterilerinin birçok suşu vardır. E. coli bakterilerinin çoğu ince bağırsağın ve kolonun normal sakinleri olup patojenik değildir, yani bağırsaklarda hastalıklara neden olmazlar. Bununla birlikte, bu patojenik olmayan E. coli, idrar yollarına veya kan dolaşımı ile bağırsağın dışına yayılırsa, hastalıklara neden olabilir.
Ancak bazı E. coli suşları patojeniktir (yani ince bağırsakta ve kolondan hastalıklara neden olabilir). E. coli’nin bu patojenik suşları ya toksin (enterotoksijenik E. coli ya da ETEC olarak adlandırılır) üretmek ya da ince bağırsak ve kolonun mukozasını iltihaplandırarak enterokolite (enteropatojenik E. coli ya da EPEC olarak adlandırılır) neden olur. Seyahate bağlı ishal genellikle toksin üreten E. coli ETEC suşu ile olur.
Sıcak iklimlerde ve kötü sağlık koşullarıyla yabancı ülkeleri ziyaret eden turistler meyve, sebze, deniz ürünleri, çiğ et, su ve buz küpleri gibi kontamine yiyecekleri yiyerek ETEC bulaşına maruz kalabilir.
ETEC tarafından üretilen toksinler ishale, karın kramplarına, mide bulantısına ve bazen kusmaya neden olur. Bu belirtiler genellikle yabancı ülkeye varıştan 3-7 gün sonra ortaya çıkar ve genellikle 3 gün içinde azalır.
Bazen, diğer bakteriler veya parazitler de gezginlerde diyare oluşturabilir (örneğin, Shigella, Giardia ve Campylobacter). Diğer organizmaların neden olduğu ishal genellikle 3 günden fazla sürer.
Viral gastroenterit
Viral gastroenterit (mide ve ince bağırsağın viral enfeksiyonu) dünya çapında akut diyarenin en yaygın nedenidir.
Viral gastroenterit semptomları tipik olarak 48-72 saat sürer ve şunları içerir:
Mide bulantısı,
Kusma,
Karın krampları ve
İshal.
Bakteriyel enterokolitin (ince bağırsağın ve kolonun bakteriyel enfeksiyonu) aksine, viral gastroenterit hastalarının dışkılarında genellikle kan veya mukus olmaz ve ateş nadirdir.
Viral gastroenterit, sporadik bir formda (tek bir kişide) veya epidemik bir formda (birey grupları arasında) ortaya çıkabilir.
Salgın diyare (örneğin, gemilerde) en yaygın nedeni norovirüsler ile enfeksiyondur (örneğin, “Norwalk ajan”).
Bakteriyel enterokolit
Hastalık yapan bakteriler genellikle ince bağırsakları ve kolonları işgal eder ve enterokolit (ince bağırsak ve kolonda iltihaplanma) neden olur.
Bakteriyel enterokolit, iltihap belirtileri (dışkıda kan veya irin, ateş, karın hassasiyeti) ve karın ağrısı ve diyare ile karakterizedir.
Campylobacter jejuni, ABD’de akut enterokolite neden olan en yaygın bakteridir.
Enterokolite neden olan diğer bakteriler arasında Shigella, Salmonella ve EPEC bulunmaktadır. Bu bakteri genellikle kontamine su içmek veya sebze, kümes hayvanları ve süt ürünleri gibi kirlenmiş yiyecekleri tüketmek suretiyle edinilir.
Clostridium difficile bakterisinin sebep olduğu enterokolit alışılmadık bir durumdur, çünkü çoğunlukla antibiyotik tedavisinden kaynaklanır.
Clostridium difficile aynı zamanda en sık görülen nozokomiyal enfeksiyon (hastanede iken alınan enfeksiyon) ishaline neden olabilir. Ne yazık ki, antibiyotik kullanmamış ve hastanede bulunmuş kişiler arasında da enfeksiyon artıyor.
E. coli O157: H7, hemorajik enterokolit (kanama ile enterokolit) oluşturan toksin üreten bir E. coli suşudur. E. coli O157: H7 ile enfekte hastaların küçük bir yüzdesi, özellikle çocuklar, hemolitik üremik sendromu (HUS) geliştirebilir ve böbrek yetmezliğine neden olabilecek bir sendromdur.
Gıda zehirlenmesi
Gıda zehirlenmesi, bakteriler tarafından üretilen toksinlerin neden olduğu kısa süren bir hastalıktır. Toksinler karın ağrısı (kramplar) ve kusmaya neden olur ve ince bağırsakların diyareye yol açan büyük miktarda su salmasına neden olur.
Gıda zehirlenmesinin belirtileri genellikle 24 saatten az sürer. Bazı bakterilerde, toksinler yenilmeden önce yiyeceklerde üretilirken, diğer bakterilerle birlikte, yemek yenildikten sonra bağırsakta toksinler üretilir.
Belirtiler genellikle gıda zehirlenmesine yemeden önce yiyeceklerde oluşan toksinler nedeniyle birkaç saat içinde ortaya çıkar.
Bağırsaklarda toksinler oluştuğunda semptomların gelişmesi daha uzun sürer (çünkü bakterilerin toksinler üretmesi zaman alır). Bu nedenle, ikinci durumda, semptomlar genellikle 7-15 saat sonra ortaya çıkar.
Staphylococcus aureus, yemeden önce yiyeceklerde toksinler üreten bakteriye bir örnektir. Tipik olarak, Staphylococcus ile kontamine gıda (salata, et veya mayonezli sandviçler gibi) gece boyunca oda sıcaklığında soğutulmadan bırakılırsa gelişir.
Stafilokok bakterileri yiyeceklerde çoğalır ve toksinler üretir.
Clostridium perfringens, gıdanın çoğunda (genellikle konserve) çoğalan ve kirlenmiş yiyecek yenildikten sonra ince bağırsakta toksin üreten bir bakteri örneğidir.
Parazitler
Giardia lamblia kirlenmiş içme suyu ile bulaşır. Giardia ile olan enfeksiyon genellikle iltihaplanma ile ilişkili değildir; dışkıda kan ve mukus yoktur ve ateş azdır.
Amip ile enfeksiyon (amipli dizanteri) genellikle gelişmemiş ülkelere yapılan seyahatlerde ortaya çıkar ve dışkıda kan veya mukus yoktur,ateş nadirdir.
Cryptosporidium, klorüre karşı dirençli olması nedeniyle kontamine suyla yayılan, ishal yapan bir parazittir.
İlaçlar
İlaca bağlı ishal çok yaygındır çünkü pek çok ilaç ishale neden olur. İlaç kaynaklı ishalin ipucusu, ilaç tedavisine başlanmasının hemen ardından diyare başlamasıdır. En sık ishale neden olan ilaçlar, magnezyum içeren antasitler ve besleyici takviyelerdir. İshale neden olan diğer ilaç sınıfları şunları içerir:
Nonsteroidal antienflamatuvar ilaçlar (NSAİİ’ler)
Kemoterapi ilaçları
Antibiyotikler
Düzensiz kalp atışlarını kontrol eden ilaçlar (antiaritmikler)
Yüksek tansiyon ilaçları
Sıklıkla ishale neden olan spesifik ilaçlara birkaç örnek şöyledir:
Misoprostol (Cytotec)
Kinidin (Quinaglute, Quinidex)
Olsalazin (Dipentum)
Kolşisin (kolşisin)
Metoklopramid (Reglan)
Cisaprid (Propulsid, Motilium)
Kronik ishalin sık nedenleri nelerdir ?
İrritabl bağırsak sendromu:
İrritabl bağırsak sendromu (IBS) ishal ve kabızlığın işlevsel bir nedenidir. İnflamasyon genellikle yoktur. Birkaç farklı temel problemin bu duruma yol açtığı düşünülmektedir, ancak en yaygın neden bağırsak içeriğinin kolondan hızlıca geçmesidir.
Bulaşıcı hastalıklar:
Örneğin Giardia lamblia gibi kronik ishale neden olabilecek birkaç bulaşıcı hastalık vardır. AIDS hastalarının bağırsaklarında sıklıkla ishale neden olan kronik enfeksiyonlar bulunur.
İnce bağırsağın bakteriyel aşırı büyümesi:
Normal kolonik bakterilerin kolondan ince bağırsağa yayılmasıdır. Bakteriyel aşırı büyümede diyare gelişmesine yol açan mekanizma net değildir.
Bulaşıcılık Sonrası:
Akut viral, bakteriyel veya paraziter enfeksiyonların ardından bazı kişilerde kronik ishal olur. Bu tip ishalin nedeni net değil, ancak bazı bireylerde ince bağırsaklarda bakteri üremesi olabilir.
İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD):
Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, ince bağırsak ve /veya kolonun iltihabına neden olan hastalıklardır, yaygın olarak kronik ishale neden olurlar.
Kolon kanseri:
Kolon kanseri diyare veya kabızlığa neden olabilir. Kanser dışkı geçişini engelliyorsa, genellikle kabızlığa neden olur. Ancak bazen ishale neden olur.
Kansere bağlı ishal veya kabızlık genellikle ilerleyici, yani kademeli olarak kötüleşir.
Şiddetli kabızlık:
Kolonun tıkanmasıyla, sertleşmiş dışkı, daha önce belirtildiği gibi, kolon kanseri ile aynı problemlere neden olabilir.
Karbonhidrat (şeker) malabsorbsiyonu:
Karbonhidrat veya şeker sindirilip absorbe edilemez. Şekerin en iyi bilinen malabsorpsiyonu, süt şekeri, laktoz içeren süt ürünlerinin diyare oluşturduğu laktaz eksikliği ile oluşur.
Parçalanmadan laktoz vücuda absorbe edilemez. Sindirilmemiş laktoz kolona ulaşır ve suyu ozmoz yoluyla kolona çeker. Laktoz aynı zamanda kolondaki bakteriler tarafından gaza (hidrojen ve metan) neden olur. Bu olayların sonucu diyaredir.
Şeker emilim bozukluğunun en yaygın şekli laktoz olmasına rağmen diyetteki diğer şekerler fruktoz ve sorbitol dahil olmak üzere diyare yapabilir.
Yağ malabsorbsiyonu:
Yağ malabsorpsiyonu, yağın sindirim veya emilim yetersizliğidir. Yağın normal absorpsiyonu için (örneğin, pankreatit veya pankreas kanseri nedeniyle) gerekli olan pankreatik sekresyonların azalması veya sindirilmiş yağın emilimini engelleyen ince bağırsakların hastalıkları (örn., Çölyak hastalığı) nedeniyle yağ malabsorpsiyonu meydana gelebilir.
Sindirim yapılmayan yağ, ince bağırsağın ve kolonun son kısmına girer ve burada bakteri, suyun ince bağırsak ve bağırsak tarafından salgılanmasına neden olan maddelere (kimyasal maddeler) dönüşür.
Endokrin hastalıklar:
Çeşitli endokrin hastalıklar (hormon dengesizlikleri), aşırı aktif bir tiroid bezi (hipertiroidizm) ve düşük aktif bir hipofiz veya adrenal bez (Addison hastalığı) ishale neden olabilir.
Müshil Kötüye Kullanım:
Müshillerin dikkat isteyen veya kilo vermek isteyen kişiler tarafından kötüye kullanımı, nadiren kronik ishalin bir nedenidir.
Doktora ne zaman diyare için başvurulmalıdır ?
Çoğu ishaller, hafif ve kısa sürelidir ve doktora gerek yoktur.
Aşağıdakiler varsa doktora gidilmelidir:
Yüksek ateş (38.3 C’den yüksek)
Orta veya şiddetli karın ağrısı veya hassasiyet
Ağır bağırsak iltihaplanmasını düşündüren kanlı ishal
Dehidrasyonun daha ciddi sonuçlar doğurabileceği ciddi altta yatan hastalığı olan kişilerde ishal
48 Saat sonra iyileşme göstermeyen şiddetli ishaller
Orta veya şiddetli dehidrasyon
Ağızdan sıvı alımını önleyen uzun süreli kusma
Hamilelerde fetal sağlığı ilgilendiren akut ishal
C. difficile ile antibiyotik ilişkili enfeksiyon olabileceğinde, bir dizi antibiyotik sonrası hemen ortaya çıkan ishal
Gelişmekte olan ülkelerden geri döndükten sonra diyare veya dağlarda kamp yapmaktan sonra ishal (Giardia ile enfeksiyon olabilir)
Kolit ya da Crohn hastalığı gibi kronik bağırsak hastalıklarına sahip hastalarda gelişen ishal
Bebek veya küçük çocuklarda akut diyare
Kronik ishal
Diyarede altta yatan neden nasıl teşhis edilir ?
Akut diyare:
Akut ishal genellikle birkaç test gerektirir.
Otururken ve daha sonra dik pozisyonda kan basıncının ölçülmesi ortostatik hipotansiyonu (kan basıncında belirgin bir düşüş) gösterebilir ve dehidrasyon varlığını onaylayabilir.
Orta dereceli veya ciddi dehidrasyon veya elektrolit eksiklikleri muhtemel ise kan elektrolitleri ölçülebilir.
Mikroskop altında küçük bir miktar dışkı incelendiğinde, bağırsak iltihaplarının mevcut olduğunu belirten beyaz kan hücreleri ortaya çıkabilir ve özellikle dışkının bakteri kültürü ve parazitler için dışkının muayenesi gibi başka testler istenir.
Eğer önceki iki hafta içinde antibiyotikler alınıyorsa, dışkıda C. difficile’nin toksini test edilmelidir. C. difficile bakterisini kültürlemek de mümkündür.
Gastroenterit’e neden olan virüsler için spesifik bir tedavi olmadığından, dışkıyı veya kanı virüse karşı test etmek nadiren yapılır.
Gelişmemiş ülkelere veya dağlara yolculuk yapılmışsa, dışkı Giardia ve diğer parazitler için mikroskop altında incelenebilir.
Giardia ile enfeksiyonu teşhis etmek için dışkı numuneleri üzerinde yapılabilen immünolojik testler de vardır.
Kronik ishal:
Bağırsakların (üst gastrointestinal seri ve /veya baryum lavmanı) röntgeni veya biyopsi ile endoskopi (özofagogastroduodenoskopi, EGD veya kolonoskopi) gerektirebilir.
Yağ malabsorpsiyonu, 72 saatlik bir dışkı koleksiyonunda yağ ölçülerek teşhis edilebilir.
Şeker malorbsorbsiyonu diyetteki rahatsız edici şekeri ortadan kaldırarak veya bir hidrojen nefes testi yaparak teşhis edilebilir. Hidrojen nefes testi, ince bağırsağın bakteri üremesini teşhis etmek için de kullanılabilir.
Düşük aktif bir hipofiz veya adrenal bez ve aşırı aktif bir tiroid bezi, sırasıyla, kortizol ve tiroid hormonunun kan düzeylerini ölçerek teşhis edilebilir.
Çölyak hastalığı, kan testleri ve ince bağırsağın biyopsisi ile teşhis edilebilir.
Evdeki tedaviler diyare semptomlarına nasıl yardımcı olur ?
Diyare tedavisinde birçok ev ilacı önerilmiştir; Ancak, bunların çok azı iyi çalışılmıştır. Çalışılan ve etkili görünen üçü şöyledir:
Pektin
Pişmiş yeşil muz
Probiyotikler.
Diyare tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır ?
Emiciler
Emiciler suyunu emen bileşiklerdir. Ağız yoluyla alınan emiciler, ince bağırsak ve kolondaki suyu bağlar ve dışkıları daha az su haline getirir.
İki esas emici madde, attapuljit (doğal olarak oluşan bir kompleks mineral) ve polikarbofil (fiber) reçetesiz olarak mevcuttur.
Hafif ishal için başka bir emici olan Psylliumdur, ama öncelikle kabızlık için kullanılır.
Attapulgite içeren ürün örnekleri:
Donnagel,
Rheaban
Polikarbofil içeren ürünlerin örnekleri şunlardır:
Equalactin,
Mitrolan
Polikarbofil içeren ürünler hem ishali hem de kabızlığı tedavi etmek için kullanılmıştır. Attapulgite ve polikarbofil bağırsakta kalır ve bu nedenle gastrointestinal sistem dışında herhangi bir yan etkisi yoktur.
Hareket önleyici ilaçlar
Anti-motilite ilaçları ince barsak ve /veya kolonun kaslarını rahatlatan ilaçlardır. Gevşeme bağırsak içeriğinin akışını yavaşlatır.
Daha yavaş akış, suyun bağırsak ve kolondan emilmesi için daha fazla zaman tanıyarak dışkıdaki su içeriğini azaltır.
İki temel anti-motilite ilacı, reçetesiz olarak temin edilebilen loperamid (Imodium) ve reçete gerektiren difenoksilat (Lomotil) ‘dir. Loperamid (Imodium), afyonlarla ilgili olmasına rağmen bağımlılığa neden olmaz.
Difenoksilat, yüksek dozlarda afyon benzeri, öforik (ruh hali yükseltici) etkileri nedeniyle bağımlılık yapabilen bir ilaçtır.
Loperamid ve difenoksilat güvenli ve iyi tolere edilmiştir. Bununla birlikte, gözlemlenmesi gereken bazı durumlar vardır.
Anti-motilite ilaçları, orta veya şiddetli ülseratif kolit, C. difficile kolit ve bağırsak istilası yapan bakteriler (örneğin Shigella) tarafından neden olunan ishalın tedavisi için doktor rehberliği olmadan kullanılmamalıdır. Onların kullanımı daha ciddi inflamasyona neden olabilir ve enfeksiyonları uzatabilir.
Difenoksilat uyuşukluk veya baş dönmesine neden olabilir ve sürüşte veya uyanıklık ve koordinasyon gerektiren görevler gerekiyorsa dikkatli olunmalıdır.
Anti-motilite ilaçları, iki yaşından küçük çocuklarda kullanılmamalıdır.
Önemsiz, akut diyare 72 saat içinde düzelmelidir. Belirtiler düzelmezse veya kötüleşirse, anti-motilite ilaçlarıyla tedaviye devam etmeden önce bir doktora danışılmalıdır.
Bizmut bileşikleri
Birçok bizmut içeren preparat mevcuttur. Bizmut subsalisilat (Pepto-Bismol) ABD’de mevcuttur. Potansiyel olarak aktif iki bileşen, bizmut ve salisilat (aspirin) içerir.
Gezici diyare ve midenin H. pylori enfeksiyonunun tedavisinde etkili oldukları hariç, bizmut bileşiklerinin ne kadar etkili oldukları açık değildir. Diyaree neden olan bakterileri etkileyen bazı antibiyotik benzeri özelliklere sahip olduğu düşünülmektedir.
Salisilat, anti-inflamatuardır ve iltihaplanmayı azaltarak su salgısını azaltabilir. Bizmut da doğrudan bağırsak tarafından su salgısını azaltabilir.
Pepto-Bismol iyi tolere edilir. Küçük yan etkiler arasında dışkı ve dilin kararması bulunur. Pepto-Bismol, iki yaşından küçük bebeklere ve çocuklara verilmemelidir.
Diyare için antibiyotikler ne zaman kullanılmalıdır ?
Çoğu ishal vakası akut ve kısa sürelidir ve antibiyotik gerektirmez. Diyaree neden olan en yaygın bakteri enfeksiyonları için antibiyotikler bile gerekli değildir.
Bununla birlikte, antibiyotikler genellikle
Ciddi ve kalıcı ishal,
Kalp yetmezliği, akciğer hastalığı ve AIDS gibi ek zayıflatıcı hastalıklar,
Parazitler, daha ciddi bakteriyel enfeksiyonlar (örneğin Shigella) veya C. difficile
Seyahat ishali varsa kullanılır.
Diyare ile ilgili komplikasyonlar nelerdir ?
Dehidrasyon, vücuttan aşırı ishal, kusma veya kusma olmaksızın sıvı ve mineral kaybı olduğunda ortaya çıkar.
Viral gastroenterit veya bakteriyel enfeksiyon gelişen bebeklerde ve çocuklarda da yaygındır.
Hafif su kaybı olan hastalar sadece susuzluk ve ağız kuruluğu yaşayabilir.
Orta ila şiddetli dehidratasyon, ayakta kan basıncında düşüşe neden olabilir.
Azalan idrar çıkışı, ciddi güçsüzlük, şok, böbrek yetmezliği, konfüzyon, asidoz (kandaki aşırı asit) ve koma da ortaya çıkabilir.
En yaygın eksiklikler sodyum ve potasyum ile ortaya çıkar. Klorür ve bikarbonat anormallikleri de gelişebilir.
Dehidrasyon nasıl engellenebilir ve tedavi edilebilir ?
Oral rehidrasyon solüsyonları (ORS), karbonhidrat (glukoz veya pirinç şurubu) ve elektrolit (sodyum, potasyum, klorür ve sitrat veya bikarbonat) içeren sıvılardır. Bunlar kullanılabilir.
Bebekler ve küçük çocuklarda ishal tedavisi nasıl olur ?
Bebekler ve küçük çocuklarda görülen çoğu akut ishal, viral gastroenteritten kaynaklanır ve genellikle kısa sürer.
Viral gastroenterit için antibiyotikler düzenli olarak reçete edilmez. Bununla birlikte, ateş, kusma ve gevşek dışkı, otitis media (orta kulak enfeksiyonu), pnömoni, mesane enfeksiyonu, sepsis (kanda bakteri enfeksiyonu) ve menenjit gibi diğer çocukluk dönemi enfeksiyonlarının semptomları olabilir. Bu hastalıklar erken antibiyotik tedavisi gerektirebilir.
Akut diyare hastalığı olan bebekler de hızla ciddi derecede dehidrate olabilir ve bu nedenle erken rehidrasyona ihtiyaç duyarlar.
Bu nedenlerden dolayı diyare bulunan hasta bebekler, altta yatan enfeksiyonları belirlemek ve tedavi etmek ve ayrıca oral tekrar hidrasyon ürünlerinin doğru kullanımı hakkında talimatlar vermek için çocuk hekimleri tarafından değerlendirilmelidir.
Orta derecede şiddetli dehidrasyona sahip bebekler genellikle hastanede intravenöz sıvılarla tedavi edilir. Çocuk doktoru, evde viral gastroenterit nedeniyle hafifçe dehidrate olan bebekleri oral rehidrasyon çözümleriyle tedavi etmeye karar verebilir.
Emzirilen bebekler, kusma önlenmedikçe, hastalıklarının rehidrasyon evresinde anne sütü almaya devam etmelidirler.
Laktoz intoleransı olan bebeklerde, süt ürünleri verildiğinde kötüleşen ishal ve kramp gelişebilir. Bu nedenle, oral rehidrasyon solüsyonlarıyla rehidrasyon yaptıktan sonra seyreltilmemiş laktoz içermeyen formül ve seyreltilmiş meyve suları önerilir. Süt ürünleri, bebek ilerledikçe kademeli olarak arttırılabilir.
Büyük çocuklarda ve yetişkinlerde ishalde ne yapılabilir ?
Hafif diyare vakaları sırasında sulandırılmış meyve suları, şeker içeren alkolsüz içecekler, Gatorade gibi spor içecekleri ve su dehidrasyonu önlemek için kullanılabilir.
Kafein ve laktoz içeren süt ürünlerinden geçici olarak kaçınılmalıdır çünkü ishal ağırlaşabilir. Bulantı ve kusma görülmüyorsa katı gıdalar sürdürülmelidir.
İshal sırasında genellikle iyi tolere edilen gıdalar pirinç, tahıl, muz, patates ve laktoz içermeyen ürünlerdir.
Oral rehidrasyon çözümleri, 10 yaşından büyük çocuklarda ve yetişkinlerde dehidratasyon eşlik eden orta derecede şiddetli ishal için kullanılabilir.
Çözüm etiketi üzerindeki talimatlar genellikle uygun olan miktarları belirtmektedir.
Rehidrasyondan sonra, büyük çocuklar ve yetişkinler, mide bulantısı ve kusma azalırsa katı yiyecekleri tekrar başlamalıdır.
Katı gıdalara pirinç, tahıl, muz, patates ve laktoz içermez ve az yağlı ürünlerle başlanmalıdır. Diyare azaldıkça gıdaların çeşitliliği de genişletilebilir.