Önce öykü, başlıksız:
Adam delirmiş. Karısını çok seviyormuş.
Neden başlıksız? Bizi yönlendirmesin için. Şimdi biraz öykü fırtınası yapmaya ne dersiniz? Öykü çözümlemesi/analizi gibi sevimsiz bir ifade kullanmak istemiyorum, o yüzden öykü fırtınası.
Yukarıdaki iki cümlenin en az 13 tane farklı versiyonu yazılabilir. Kip değişikliği, virgüller, cümlelerin yerinin değiştirilmesi, küçük/büyük harf kullanımıyla yapılabilir bu. Biz bu versiyonunda karar kıldık.
Hadi gelin, bu öyküden neler duyabiliriz, bir bakalım gençler. Bizim (ben yanıma Ozan Çororo’yu, Ahmet H. Erkan’ı, içimdeki taşra bebesini, bozkır kurdunu, bu öyküyle ilgili gördüğüm rüyaları filan aldım, yalnız değilem) uydurduklarımıza ekler yapabilirsiniz, yorum kısmına yazabilirsiniz.
Adam karısını çok sevdiği için mi delirmiş? Delirdikten sonra mı çok sevmeye başlamış karısını? Yoksa ikisi birbirinden bağımsız şeyler olabilir mi? Bakalım. Önce öykü, tekrar:
Adam delirmiş. Karısını çok seviyormuş.
1 Adam çalışıyormuş. Karısı ev hanımıymış (ev kölesi, ev hizmetçisi, ücretsiz ev hizmetlisi). Bunlarla ilgili milyon ayrıntıya girilebilir. Ama biz kestirmeden gidelim çünkü ömür yetmez o kadar uzun yazmaya. Ne diyorduk? Evliler. Adam akşamları koşa koşa geliyor eve, çünkü yeni evliler. Yaşayıp gidiyorlar. Bir kasaba olsun yaşadıkları yer. Bir akşam eve geldiğinde adam, evde başka bir adam görür. Soran gözlerle baktığı karısı, adamın uzak bir akrabası (Kuzen? Neden olmasın!) olduğunu, bir süre misafirleri olacaklarını söyler. Adam -tabi ki- iyi niyetli ve misafirperverdir. Günler geçer. Misafir adam, yaşça biraz büyüktür karı kocadan. Önemli mi? Ayrıntı işte. Evin adamı bir gün, işten erken çıkıp gelir eve. Ne görür? Mesela şunu: Misafir adam, karısını komodine dayamış, arkasına geçmiş, malak emziriyorlar. Tabi şok! Öldürür mü onları? Bağırır mı? Ne yapar? Bilemiyoruz. Ama delirmiş işte. Karısını çok seviyormuş. Gerisi yüce adaletin işi, biz kuytumuza çekilip yeni bir hikaye uyduralım.
2 Adam (Yukarıdaki delirmeden önceki adam mı? Olabilir. Bambaşka bir karısını çok seven adam da olabilir, bu dünya olabilirlikler tarlasıdır sayın okuyucular) bir gün eve dönerken iş çıkışı, ya da gece kahvehaneden eve dönerken, yağmurlu bir gündür, bir ağacın altında takılıp kalır. Gözünü, bir yapraktan düşmek üzere olan bir yağmur damlasına dikmiştir. Düşecektir. Düşmesin. Bekler. Ellerini açar damlayı tutmak için, tutar da ama damla artık yok olmuştur. Ağlamaya başlar. Saatlerce ağlar. Birileri onu alıp evine götürene kadar. Delirmiştir. Kayış kopmuştur işte. İnsan nasıl delirir? Böyle delirmez mi diyorsunuz? Emin olmayın. Hem yazdığımız her şey gerçekleşme potansiyeline sahiptir, unutmayalım.
Bu arada, karısını çok sevmesi kısmı? Evet, adam delirdikten sonra, daha önce normal evli çiftler gibi olan ilişkileri değişir. Adam karısını çok sevmeye başlar, daha önce tenine hiç dokunmamış gibi sevmeye.
Ya da: Karısını zaten çok seviyormuştur. Delirmesiyle bir ilgisi de yoktur. Delirdikten sonra bu sevgide bir değişiklik de olmamıştır. Olamaz mı? Olabilir.
3 Adamla kadın küçük bir tarlayı icar tutmuşlar, henüz çocukları yokmuş. Tütün ekerlermiş. Yazın tarladaki çardakta kalırlar, bir tek ilçenin pazarına giderlermiş, haftanın bir günü. Orada kalmak zorundalarmış çünkü dizilen tütünleri korumak gerekirmiş, hafazanallah, aniden bir yağmur bastırırsa örtmek gerekirmiş ızgaraları, ellerini yukarı kaldırıp Allah’a -haşa- küfretmekle çözülecek mesele değilmiş, sonra kışın ne yiyeceklermiş? Severlermiş birbirlerini, anlaşarak evlenmişler. Bir gün tarlada tütün kırarlarken, daha sabahın çok erken saatlerinde, bir takım kötü adamlar gelmişler, nedensizce kötü, neden kötü oldukları üzerine zerrece düşünmemiş kötü adamlarmış bunlar, en az üç kişiymişler. Gelmişler.
a) Adamı dövüp, ellerini ayaklarını bir urganla yaşlı bir zeytin ağacına bağlamışlar. Sonra karısına tek tek tecavüz etmişler.
b) Kadını bir tokatta yere sermişler. Birisi kadını tutarken, diğerleri adama tecavüz etmişler.
İki durumda da delirmiş adam.
4 Adam çalışıyormuş. Karısı ev hanımıymış (ev kölesi, ev hizmetçisi, ücretsiz ev hizmetlisi). Bunlarla ilgili milyon ayrıntıya girilebilir. Ama biz kestirmeden gidelim çünkü ömür yetmez o kadar uzun yazmaya. Ne diyorduk? Adam çalışıyormuş, esnafmış. Karısını seviyormuş. Karısını aldatmış. Olmuş işte. Her şey de anlatılmaz ki! Sonra bir pişman olmuş ki delirmiş! Olamaz mı? Güldürmeyin beni!
Hasbelkader öykü yazmaya çalışan biri olarak, öykü nedir, nasıl olmalıdır, neler yapılırsa öykü olur, bilmiyorum. Bir metnin öykü olup olmadığını ancak sezebiliyorum. Çok şükür sezebiliyorum. İki cümlelik öyküyü “açmak” için ya da bu iki cümlesinin arasındaki güzel boşluğu doldurmak için daha sayısıza yakın metin yazılabilir. Ancak hiçbiri bu iki cümleden oluşan hali kadar öykü olmayacaktır muhtemelen. Bakın, muhtemelen diyorum. Ama yukarıdaki iki cümlenin öykü olduğunu seziyorum. Böyle öykü mü olur, onu herkes yazar, ne var yani bunda! diyecekleri edebiyat tanrısının merhametine bırakıyorum.
Bekliyorum. Akşamın olduğu yerde. Öykünün nerden geleceği belli olmaz çünkü. Çünkü mezarlıklar öykülerle dolu. Bakınız: mezar taşları.
Sonra öykü, tekrar: Adam delirmiş. Karısını çok seviyormuş.
?
Ha, öykünün başlığı ne olsun? Deli Koca? Olamaz mı? Neden olmasın? Çoğaltılabilir. Çoğaltınız. Çoğalalım.
Onur Çalı