Okuma zamanı: 8 dakika
BM Genel Kurulu'nun kürsüsü hakkında birbirlerine bilgi verdi Hırvatistan Cumhurbaşkanı Zoran Milanovic ve Bosna Hersek Cumhurbaşkanlığı'nın Hırvat temsilcisi Željko Komšić, görevi kesinlikle Bosna desteğiyle aldı. Son zamanlarda Hırvatistan, Bosna-Hersek'in iç siyasetine, Sırbistan'dan daha az telaşla, ancak daha etkili bir şekilde defalarca müdahale etti. Andrej Plenković aynı zamanda eski ABD Dışişleri Bakanı Bosna temasıyla geldi Dubrovnik ziyareti sırasında ve ayrıca Avrupa Birliği'nde lobi yaptı Bosna Hersek Seçim Kanununda değişiklik yapmak. AB'nin genişleme politikasında bunun gözle görülür izleri var: Oliver Várhelyi'nin konuşmasında da bu açıkça görülüyor. son zamanlarda dedi Macaristan Parlamentosu'nda.
Tarihsel arka plan
Hırvatistan'ın Bosna-Hersek'e yönelik politikası, tarihsel olarak, ancak özellikle Yugoslavya'nın dağılmasından bu yana geçen otuz yılda ikilik ile karakterize edilmiştir.
Bir siyasi çizgi, hayatta kalması ve istikrarı Zagreb için stratejik bir çıkar olan komşu ülkede doğal bir ekonomik ortak ve müttefik gördü. Son yıllarda iki ülke sınırındaki göç krizi durumuna bakarsak, bu tez oldukça anlaşılır ve açık görünüyor. Öte yandan, diğer hat, Hersek ve Bosna'yı (bu sırayla), jeopolitik sonuçlarına bakılmaksızın meşru bir şekilde meşrulaştırabileceği ve içişlerine müdahale edebileceği eski Hırvat topraklarının bir parçası olarak görüyordu. kalıcı istikrarsızlık
Hırvatların Bosna topraklarına yönelik arzularının kökleri çok eskilere dayanmaktadır: daha önceki Hırvat tarihçiliği, ilk Hırvat kralı Tomislav'ın şu anda Bosna-Hersek'te bulunan Duvno kasabasında (925) taç giydiğine dair bir teoriye sahipti.
20. yüzyılın ilk yarısında, Hırvat milliyetçi hareketi, Bosna-Hersek'in Türk işgali sırasında kaybettiği Bihač kasabası gibi bölgelerini açıkça talep etti. Kraliyet Yugoslavya'sında, Hırvat ve Sırp siyasi liderler, II. Müslümanlara Sırp veya Hırvat olduklarını söyleme seçeneği sunuldu ve onları ılımlı ve geçici bir başarı ile asimile etmeye çalıştı. Böylece, Balkanlar'daki en etkili Müslüman nesir yazarlarından biri olan Meša Selimović, Sırp ulusunun bir üyesi olurken, II.
1991-92'de Yugoslavya'nın dağılması, Hırvat Demokratik İttifakı (HDZ) ve Müslüman Demokratik Hareket Partisi'nin (SDA) Bosna-Hersek'in bağımsızlığı için Sırplara karşı güçlerini birleştirdiği XNUMX-XNUMX'de bunun bir tür yeniden canlandığını gördük.
Savaşın ilk aşamasında nüfusun yüzde 17'sini oluşturan Hırvatlar ve göreli çoğunluğu oluşturan Bosnalı Müslümanlar (%44) Sırp askeri üstünlüğüne karşı omuz omuza savaştı. 1993 yılında Hırvatistan Prens-Bosna Cumhuriyeti adıyla kurulan, Zagreb liderliğinin tam desteğini alan paralejyon, Bosnalıların Sırp Cumhuriyeti ile aynı şiddetli düşmanı haline geldi.
Bosna-Hırvat çatışmasının yoğunluğu, Eski Yugoslavya'daki Savaş Suçlarını Soruşturma Lahey Mahkemesi'nin (ICTY) Hırvat Prens-Bosna'nın siyasi ve askeri liderlerine karşı bir dizi mahkumiyet kararı vermiş olması gerçeğiyle iyi bir şekilde açıklanmaktadır. Savaşın bu aşaması, yoğun Amerikan arabuluculuğuyla, 1994 başlarında ayrı bir barış anlaşmasıyla, birleşik Hırvat-Bosna silahlı kuvvetleri 1995'te Bosnalı Sırplara karşı dönmeden önce nihayet sona erdi.
Hırvatistan 1992-95 Bosna savaşına o kadar derinden dahil oldu ki, 1995 yılında Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman Dayton barış görüşmelerinde kilit bir figür ve barış anlaşmasını imzalayanlardan biri oldu.
Dayton'dan sonra
Ancak savaşın sona ermesiyle birlikte Zagreb'in komşu ülkedeki iddialı maceraları sona ermedi.
Tuđman, Batılıların baskısı altında Bosna-Hersek'teki zar zor gizlenen toprak hırslarından yalnızca vazgeçti, ancak komşu ülkeyi parçalama fikrine asla ruhen boyun eğmedi. O sırada Zagreb liderliği için ideal çözüm, Bosna-Hersek'in yarısının oluşturduğu federal bir oluşum olan 1994 Washington Anlaşması'nda (resmi olarak Bosna-Hersek Federasyonu olarak anılır, ancak Macar basını bunu kabul etmese de) ana hatlarıyla belirtilen planları uygulamak olurdu. uzun zamandır sadece Hırvat idi) iki çoğunluk etnik kökenine atıfta bulunarak Müslüman bir federasyon olarak bahsetti) ve Hırvatistan arasında olası bir konfederasyonun ana hatlarını çizdi.
Boşnaklar ve Hırvatlar arasındaki ve aralarında şiddet içeren terör eylemlerinin de yer aldığı çatışmalar 1990'ların ikinci yarısında o kadar şiddetliydi ki, çoğu kişi bunu Dayton barış sürecinde gizlenen en büyük tehdit olarak gördü. Hırvat liderliğinin radikal kanadı Bosna'yı istikrarsızlaştırmada boyuna kadar oldu: 1999'da uluslararası barış güçlerinin (SFOR) bir eylemi, uluslararası örgütlerin de ele geçirildiği batı Mostar'daki Hırvat istihbarat üssünü devirdiğinde büyük öfkeye neden oldu.
Tuđman'ın ölümünün ardından, Zagreb'in siyaseti, Bosna ile ortaklık kurmak isteyenler arasında 2000 yılında seçilen Başkan Stipe Mesić ile daha kısıtlı hale geldi. Zagreb hükümetleri elbette Bosna politikalarını yeniden ayarladılar çünkü Hırvatistan'ın NATO ve Avrupa Birliği'ne katılım süreci açıkça skandallardan ciddi şekilde etkilenecekti. Lahey Mahkemesi'nin (ICTY) hatalı işlemesi nedeniyle, Hırvatistan'ın AB'ye katılım süreci yıllardır duraksadı ve 2011'de katılım müzakereleri ancak Macaristan Cumhurbaşkanlığı'nın güçlü desteğiyle sonuçlandı.
Mostar, bölünmüş şehir
Ancak Bosnalı Hırvatların Boşnaklarla ilişkileri gergin kaldı.
Neretva'nın kıyısındaki güzel Mostar kenti, bölgede sadece Kosova'nın Mitrovica kentinde görülene benzer şekilde, ne yazık ki etnik bölünmelerin simgesi haline geldi. Hırvatların yaşadığı West-Mostar ayrılıyor ve şehrin iki futbol takımı olan Bosnalı Velež ve Hırvat Zrinjski arasındaki maçlar, spor müsabakalarından çok taraftarların etnik kavgalarıyla ilgili (“Kızıl Ordu Mostar” ve "Ultralar"). Siyasi partiler arasındaki etnik bölünmeler ve tartışmalar nedeniyle, Mostar, 2008-2020 yılları arasında 12 yıl boyunca seçim yapamadı ve o zaman bile dava sadece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin baskısı altında ilerledi.
Bosnalı Hırvatların Durumu
Bosnalı Hırvatların anayasal durumu kağıt üzerinde çok düzenli ve elverişlidir.
Bosna Hersek Federasyonu Kurumunun idaresi 10 kantona (ilçe) bölünmüştür ve Hırvat azınlığın kendi kendini yönetmesini kolaylaştırmak için bu kantonların seviyelerinde önemli yetkiler oluşturulmuştur. Federasyonun devlet yapısında ve Bosna-Hersek'in devlet kurumlarında Hırvatlar nüfuslarına göre çok fazla temsil edilmektedir. Birkaç kez, Hırvat politikacılara çeşitli Bosna hükümetlerinde Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı ve Savunma Bakanı pozisyonları verildi, sadece geleneksel yaklaşımda özel olarak kabul edilen pozisyonlara bakmak için.
Bununla birlikte, Dayton barış sürecinin çeyrek yüzyılı, Bosnalı Hırvatların üçüncü bir entite yaratılması yönündeki talepleriyle serpiştirildi.
Ancak, bu gerçekten bir gerçek değildi ve hala da değil. Bosna-Hersek'in daha fazla iç parçalanması, herhangi bir büyük güç tarafından desteklenmiyor. Bosnalı Sırplar, Hırvatların davasını sözlü olarak destekleseler de, Saraybosna'daki merkezi zayıflatmayı sadece taktik nedenlerle tercih ediyorlar.
Daytoncu ademi merkeziyetçiliğin tepkisi, ülkenin siyasi kültürü, köşelerinde birçok finansal ve gücü kötüye kullanma fırsatı olan bu kadar karmaşık bir idari sisteme gerçekten dönüşmediği için hem varlıkları hem de kantonları tasfiye etmeyi tercih eden Batı'nın daha fazla savunucusu. ve kapanımlar ve kullanılmamış bile değiller.
Bosnalı Katolikler sadece ulusal düzeyde değil, aynı zamanda Federasyon bünyesinde de sayısal bir azınlıktır (%15,4), bu da onlarda sözde ve gerçek temelli korkular uyandırmaktadır.
Özellikle seçmenlerin etnik partilere yönelik iradesinin, kolektif Devlet Başkanlığı'nın bir Hırvat üyesini seçerken önüne geçilebileceği açık hale geldiğinden beri. Bosna Kolektif Başkanlığı'nın üç üyesi var: Bosnalı, Hırvat ve Sırp. Sırp üye, seçim bölgesi olarak işlev gören Bosnalı Sırp tarafının topraklarında seçilir. Bosnalı ve Hırvat üyeler, her sakinin hangi etnik temsilciye oy vereceğine karar vermekte özgür olduğu diğer tarafta yer alıyor.
Etnik yapıların muhalifleri misilleme yapıyor
Dayton'daki katı etnik yapıların muhalifleri bu fırsatı değerlendirmeye çalıştı.
Sırp-Hırvat karışık bir evlilikten doğan, eksantrik bir Saraybosnalı politikacı olan Željko Komšić, birkaç kez Hırvat sandalye için başarıyla yarıştı. İlk olarak 2006'da Sosyal Demokrat politikacı olarak çalıştı ve ardından 2010'da tekrarladı. Başarısının anahtarı, karışık evlilikten doğanların desteği ve Bosnalı seçmenlerin bir bölümünün yeniden oy kullanmasıydı. 2012'de kendi partisini kurdu ve 2018'de, son 25 yıldır kurnaz ama düpedüz karizmatik olmayan bir politikacı olduğunu kanıtlayan Bosna'daki HDZ başkanı Dragan Čović'i tekrar mağlup etti.
Ancak Bosnalı Hırvatların çoğunluğu Komšić'i meşru temsilcileri olarak görmüyor.
Bosnalı HDZ, gelecekte Hırvat cumhurbaşkanlığının ancak adayın Hırvat etnik çoğunluğun desteklediği ulusal aday bölgelerinde çoğunluğu elde etmesi halinde kazanılabilmesi için seçim yasasını değiştirmeye yönelik bir öneride bulundu. Önerge, Saraybosna'daki AB heyeti ve yeni gelen Alman Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt'in de desteğini almış görünüyor. Bununla birlikte, bu mücadele, çoğu kişinin yorumlamaya çalıştığı gibi, Katolik Hırvatlar ve Müslüman Boşnaklar arasında adaleti sağlamaktan çok daha derin bir anlama sahiptir, çünkü esas olarak Komšić'in destekçileri dindar Müslümanlar değildir.
Onunla Čović arasındaki karşıtlık, etnik karışım ve laik düşünceden doğan insanlar için ulusal münhasırlık ve ayrım için siyasi bir alan olup olmadığıyla ilgilidir.
Bosnalı Hırvatların koruyucu azizi Zagreb
Bosnalı Hırvatların seçim yasasını değiştirme talebi Zagreb diplomasisi tarafından şiddetle karşılandı.
Böylece Hırvatistan, her ne kadar Hırvatistan'daki Sırp-Sırp azınlığın veya Sırbistan'daki Müslüman-Bosnalı azınlığın durumu soruşturulurken her zaman çok olumsuz tepki vermiş olsa da, komşu ülkenin içişlerine karışma edimini açıkça üstlenmiştir. Elbette bunun resmi açıklaması, Dayton Barış Antlaşması'nın Hırvatistan'a imzacı olarak bunu yapma hakkı vermesidir.
Macar sağcı hükümetini sık sık eleştiren Hırvatistan Cumhurbaşkanı Zoran Milanović, daha da ileri gitti ve son zamanlarda sadece Hırvat değil, aynı zamanda Bosnalı Hırvat cumhurbaşkanı olduğunu ve kendisine BM Genel Sekreteri'nde konuşma hakkı verdiğini söyledi. New York'taki toplantı onlar için. (Eh, Joseph Antall'ın çok eleştirilen açıklamasını hatırlarsanız, yalnız değil, ancak Milanović bunu kendi ülkesinin yasalarında değil, New York'taki BM Genel Kurulu'nun marjlarında söyledi.)
Ancak çözülmemiş birçok devletlerarası anlaşmazlığa konu olan Saraybosna-Zagreb ilişkisi şimdiden oldukça gergin.
Hırvatistan, Bosna-Hersek'in Avrupa entegrasyon hedeflerine desteğini artırırken, tartışmalı sınır sorunlarından Hırvatistan Dışişleri Bakanı Gordan Grlić-Radman'ın Mayıs 2021'deki habersiz ziyareti gibi diplomatik olaylara kadar uzanan çatışmaları dengeleyememektedir. Bosna-Hersek'teki anti-faşist gelenekleri, hafifçe söylemek gerekirse, tartışmalı olan II. Dünya Savaşı'ndan sonra idam edildi.
Bozulan ilişkiler, New York'ta Bosna-Hersek'i temsil eden Željko Komšić'in BM Genel Kurulu önünde Hırvatistan'ın Bosna'nın içişlerine müdahalesine şiddetle karşı çıkması ve konuşmasında Sırbistan'la aralarını bozmak için çalıştıklarını açıkça belirtmesi gerçeğiyle iyi bir şekilde gösterildi. ülke kadar.