Tütün işçilerinin önderi, Üzüm gözlü işçi kızı Zehra Kosova
Zehra Kosova, tütün işçilerinin önderi olan kadın. Tütün işçisi bir ailede doğar, eğitim görmeyi çok istemesine rağmen, ilkokul üçüncü sınıfta okulu bırakmak zorunda kalır. Küçük bir çocukken çalışmaya başlar. Tıpkı ağabeylerinin Kavala’dayken Kızıl Hareket’e katılmaları gibi, çocuk işçi Zehra büyüdükçe anlar, öğrenir ve sosyalist bir devrimci olur.
1931’de çalışmak için abisinin yanına, İstanbul’a göç eder. Çalışır, para biriktirir ve ailesini yanına aldırır. 1932 yılında babası kanserden ölünce tüm ailenin sorumluluğu omuzlarına biner. “Bütün bu açlık, yoksulluk, zor yaşama koşulları bana bir şeyler anlatıyordu.” diyor anılarında Zehra Kosova. “O yıl yani 1933’te bu düzenin çarkının nasıl döndüğünü daha rahat anlamaya başlamıştım. Gün geçtikçe olaylar hakkında yaptığım yorumları daha doğru buluyor, bir süre önce kavramadığım konuları anlayabiliyordum. Bir süre önce anlamını bilmediğim 1 Mayıs’ın da ne olduğunu öğrenmiştim. O yıl bir Mayıs’ta işçilerin bazısı birbirine kırmızı karanfil ve gül verdi.
Sokaklarda sabahın erken saatlerinde bırakılan bildirilerde 1 Mayıs’ın ne olduğu, tarihçesi anlatılıyordu. O sabah bildiriler sanki ağaçlardan dökülen yapraklar gibi dört bir yana saçılmıştı.” Zehra Kosova, 1933’de TKP ile ilişki kurar. 1934’ün son aylarında TKP tarafından eğitim için Rusya’ya KUTV’a (Doğu Halkları Komünist Üniversitesi) gönderilir. Geride annesini, kardeşlerini bırakmanın tedirginliğini hissetse de, daha güzel günlere ulaşmak için mücadele etmesi gerektiğine inanır. Mücadele etmek için de öğrenmelidir, okumalıdır.
1937 yılında eşiyle birlikte ülkesine döner ve önce Samsun’da sonra Bafra’da tütün işçilerinin örgütlenmesi için çalışmaya başlar. Samsun’da 11 ay kaldıktan sonra, partinin aldığı kararla İstanbul’a döner. Gizli çalışan Tütüncüler Sendikası’nın yöneticilerinden biri olur. Eşinden ayrıldıktan sonra, hem kızını büyütmekle uğraşır, hem fabrikada çalışır, hem de işçi sınıfı hakları için mücadelenin en önünde yürür.
Zehra Kosova 1946 yılında Türkiye Sosyalist Emekçi ve Köylü Partisi, 1951 TKP ve 1957 Vatan Partisi davaları nedeniyle tutuklanır, Sansaryan Han’da işkence gören isimler arasındadır. TKP davasından 14 ay, Vatan Partisi davasından 16 ay hapiste tutulur. “Dışarıda” olduğu dönemlerde tütün fabrikalarında iş bulmakta zorlanır. Bu nedenle tekstil sektöründe çalışmaya başlar. Bu kez de tekstil işçilerinin örgütlenmesi için mücadele eder.
Zehra Kosova, sosyalist mücadelenin en önemli isimlerinden biridir. Ülkesinin geçtiği en zor dönemlerde bile, sosyalizm hedefinden vazgeçmeyen bir işçi önderidir.
“Ben işçiyim, elimin emeğiyle bu ana kadar çalıştım, mücadele ettim ve yaşayabildim. Sosyalizm için kavga verdiğim, aç kaldığım, susuz kaldığım, işkence gördüğüm yıllar benim için en değerli yıllardı. O beni boğmak için üstüme gelen dalgalarla boğuşmak, onları alt etmek, geleceğe, sömürünün olmadığı bir dünyaya inanmak beni ayakta tutan tek nedendi belki de.”
Eserleri
- Ben İşçiyim
- Zehra Kosova
- İletişim Yayınevi / Anı Dizisi