Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Küresel İklimin Son Durumu raporunun gezegenin uçurumun eşiğinde olduğunu gösterdiği konusunda uyardı.
2023, önemli bir farkla kaydedilen en sıcak yıl oldu. Ancak Birleşmiş Milletler hava durumu ajansının yeni bir raporu, geçen yıl iklim değişikliğinin kaç belirtisinin gözlemlendiğini ortaya çıkardı.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) genel sekreteri Celeste Saulo, “İklim değişikliği sıcaklıkların çok ötesine geçiyor” dedi.
“2023'te gördüklerimiz özellikle endişe verici; özellikle eşi benzeri görülmemiş okyanus ısısı, buzulların geri çekilmesi ve Antarktika'daki deniz buzunun kaybı.”
WMO'nun son Küresel İklim Durumu raporu, iklim krizinin çok sayıda göstergesinin yanı sıra bunların sıcak hava dalgaları, seller, kuraklıklar, kontrol edilemeyen yangınlar ve hızla yoğunlaşan tropikal kasırgalar şeklinde insanlar üzerindeki yıkıcı etkilerini inceliyor.
Raporun bulguları hakkında konuşan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres şunları söyledi: “Tüm önemli göstergelerde sirenler çalıyor. Bazı rekorlar sadece tabloları altüst etmekle kalmıyor, onları alt üst ediyor. Ve değişiklikler hızlanıyor.” dedi.
19 Mart'ta yayınlanan rapor, geçen yılın rekor kıran sıcak bir yıl olduğunu ve ortalama küresel yüzeye yakın sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 1,45 derece üzerine çıktığını doğruladı.
Saulo, “İklim değişikliği konusunda Paris Anlaşması'nın belirlediği 1,5°C alt sınırına geçici de olsa hiç bu kadar yaklaşmamıştık. WMO topluluğu dünyaya kırmızı alarm gönderiyor” dedi. dedi.
Deniz seviyesi ne kadar yükseldi?
1993 yılına ait uydu kayıtlarına göre, 2023 yılında küresel ortalama deniz seviyesi yeni bir zirveye ulaştı.
Deniz seviyeleri son 30 yılda yılda ortalama 3,34 milimetre yükseldi ve her zamankinden daha hızlı yükseliyor. 1993-2002 yılları arasında artış hızı yılda 2,13 milimetre iken, 2014-2023 yılları arasında bu oran iki kattan fazla artarak yılda 4,77 milimetreye ulaştı.
Bu, suyun genişlemesine neden olan okyanusların sürekli ısınmasının yanı sıra buzulların ve buz tabakalarının erimesiyle açıklanmaktadır.
Okyanuslar ne kadar ısındı?
Geçen yıl okyanus sıcaklıkları, 65 yıllık kaydedilen gözlemlerdeki en yüksek seviyeye ulaştı.
2023 ortalarında La Nina koşullarından El Nino koşullarına geçiş, hem karada hem de suda hissedilen hızlı sıcaklık artışına katkıda bulundu.
Ancak bu hava olayıyla (yani Pasifik Okyanusu'nun ısınmasıyla) ilişkili tipik ısınma modelleri, Kuzeydoğu Atlantik gibi olağandışı ısınmanın diğer bölgelerini açıklayamaz. Bu okyanus kütlesi, ilkbaharda başlayıp eylül ayında zirveye ulaşan ve sıcaklığın ortalamanın 3 derece üzerinde olduğu yıl sonuna kadar devam eden yaygın deniz ısı dalgalarına maruz kaldı.
2023 yılında ortalama bir günde, okyanusların neredeyse üçte biri, deniz ekosistemlerine ve mercan resiflerine zarar veren bir deniz sıcak hava dalgası tarafından vuruldu. Yılın sonuna doğru okyanusların %90'ından fazlası bir noktada sıcak hava dalgası koşullarıyla karşılaştı.
Küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklıkları (SST) Nisan ayından bu yana rekor seviyelere ulaştı. WMO uzmanları ısınmanın 2024'e kadar devam edeceğini tahmin ediyor; bu, yüzlerce yıldan bin yıla kadar geri dönüşü olmayan bir değişim.
Antarktika'da deniz buzu ve buzul rekorları kırıldı
Kriyosferde de rekorlar kırıldı. Antarktika'daki deniz buzu miktarı (toplam buz yoğunluğunun en az %15 olduğu alan) geçen yıl kaydedilen en düşük seviyedeydi. Kışın sonunda önceki rekor, bir önceki yıla göre bir milyon kilometrekare daha düşüktü. Bu, Fransa ve Almanya'nın toplamına eşdeğer bir alan oluşturuyor.
Bilim adamlarının küresel iklimdeki değişiklikleri ölçecek kadar uzun süredir izlediği sözde “referans” buzullar, aynı zamanda (1950'den bu yana) şimdiye kadar kaydedilen en büyük buz kaybına da maruz kaldı. Buna Kuzey Amerika ve Avrupa'daki aşırı erime neden oldu.
Avrupa Alplerinde buzullar aşırı buzların çözüldüğü bir sezon yaşadı. Rapora göre İsviçre buzulları son iki yılda kalan hacminin yaklaşık yüzde 10'unu kaybetti.
İngiltere'deki Exeter Üniversitesi'nden kutup uzmanı Profesör Martin Siegert şunları söyledi: “Dünyanın karada ve denizde yüzen buz tabakası, güneş enerjisini uzaya geri yansıtarak ve suyu depolayarak iklimimize büyük bir hizmet sağlıyor. Aksi takdirde kıyılarımızı sular altında bırakacağız.” dedi.
Bu etkilerin buzlu gezegenimiz üzerindeki önemine değinen Siegert, gözlemlenen değişikliklerin daha fazla değişimi teşvik eden “geri bildirim” süreçlerine yol açması nedeniyle Dünya'nın zararlı etkileri şimdi ve gelecekte hissedeceğini söyledi.
Siegert, “Zararın sınırlı olabilmesi için tek yanıtımız fosil yakıt yakmayı durdurmak olmalıdır. Bu bizim en iyi ve tek seçeneğimizdir” dedi. dedi.
Sera gazı konsantrasyonları rekor seviyelere ulaşıyor
Küresel sıcaklıktaki uzun vadeli artış, büyük ölçüde fosil yakıtların kullanımına bağlı olarak atmosferdeki artan sera gazı konsantrasyonlarından kaynaklanmaktadır.
Üç ana sera gazından: karbondioksit, metan ve nitrojen oksit: Konsantrasyonlar 2022'de rekor seviyelere ulaştı. WMO raporuna göre bazı yerlerden alınan gerçek zamanlı veriler, artışın 2023'te de devam edeceğini gösteriyor.
Karbondioksit seviyeleri sanayi öncesi dönemlere göre %50 daha yüksek olup ısıyı atmosferde hapseder.
Saulo, “İklim krizi insanlığın karşı karşıya olduğu en önemli sorundur ve artan gıda güvensizliği, nüfusun yer değiştirmesi ve biyolojik çeşitlilik kaybının da gösterdiği gibi eşitsizlik kriziyle yakından bağlantılıdır” dedi. dedi.
Geleceğe dair nasıl bir umut var?
WMO raporu iklim finansmanında büyük açığı ortaya koyuyorBEN 1,5 derece taahhüdünü sürdürmek için, iklim finansmanına yapılan yıllık yatırımların altı kattan fazla artması, 2030'da yaklaşık 9 trilyon dolara, 2050'de ise 10 trilyon dolara ulaşması gerekiyor.
Ancak eylemsizliğin maliyeti çok daha yüksek olabilir. İşlerin olağan seyrinde devam etmesi senaryosunda, iklim değişikliği 2025 ile 2100 yılları arasında en az 1.266 trilyon dolarlık hasara neden olabilir.
WMO'ya göre bu, dünyayı harekete geçmeye teşvik etmelidir. Uzmanlar yenilenebilir enerjiye geçişin hızında “umutlu bir astar” buluyor.