Vikipedi:İş birliği projesi/Tüzük
İş birliği projesi, Vikipedi çatısı altında katkılarda bulunan kullanıcıların; belirlenen bir konu veya amaç etrafında ortaya koydukları çalışmaları kapsayan projedir. Bu projenin belirli kıstasları ve ödülleri vardır. Sistem Aralık 2009'da Vito Genovese tarafından sunulan bir öneri ile daha sistematik bir hâl almış ve sorumlular tarafından dönütsel bir işlevle yürütülmeye başlanmıştır.
A. Ön tanımlamalar Değiştir
- İBP: İş birliği projesinin kısaltmasıdır.
- Zamansal miat noktası (zmn): Bu tüzük 27 Şubat 2012’den sonraki proje etkinliklerini kapsar. Geriye dönüşümlü süreçleri kapsamaz. Bu tarih itibariyle; iş birliği projelerinde yeni bir sayımlama sistemi getirilmiştir.
- 1- Katkı: İstenilen iş birliği konusunda yapılan her türlü geliştirici etkinliğe verilen ad.
- 2- Katılımcı: İş birliği projesine ismen katılan her kullanıcıya verilen ad.
- 3- Katkıcı: İş birliği projesine katılıp katkı yapan kullanıcılara verilen ad.
- 4- Sorumlu: İş birliği projesi tüzüğünü uygulamakla yükümlü olan kişidir. İş birliği projesini yeniden çalışır duruma getirmek için Aralık 2009'da Vito Genovese tarafından ortaya atılmış bir sistemdir. Proje puanlarını hesaplamak ve maddelerin belli bir standartın üzerinde olmasını denetlemek sorumlunun başlıca görevidir. Bunun yanında sorumlular, yeni sorumluların atanmasıyla ilgili oylamaları sonuçlandırır. Sorumluluğun devam edebilmesi için projelerde gösterilen yönetimin 2 haftadan fazla duraksatılmaması gerekir. Eğer İBP projelerini yönetecek etkin bir sorumlu yoksa -en az bir hafta İBP projesi üretilememişse-; Vikipedi'de editörlük haklarına sahip olan ve daha önceki haftalarda en az 3 projeye katılmış olan herhangi bir Vikipedist -devamlılık adına- yeni bir proje atayabilir. Böyle bir durumda en az 3 Vikipedist'in olumlu oyunu alan yeni bir sorumlu, görevi yürütmek istediğinde; bu kullanıcının görevi sonlanır. Sorumlular bu sayfadaki oylama sonuçlarına göre diğer bir sorumlu tarafından atanır. Eğer oylamayı kapatabilecek bir sorumlu yoksa 3 olumlu oy alan ve karşı oyların oranı yüzde %34 geçmeyen kullanıcı sorumlu olur.
Sorumluların diğer görevleri ise İBP ile ilgili sorulara yanıt vermek, yeni kullanıcılara projelerde yardımcı olmak ve gerektiğinde katkı sayfalarının düzenini sağlamaktır.
X. İBP Konuları Değiştir
- Dört temel İBP çalışmasının dört temel biçimi vardır:
Madde tabanlı iş birlikleri Değiştir
Bu tür iş birliklerinde yeni bir madde açılır veya açılmış bir madde içerik olarak geliştirilir. Bu iş birlikleri tüzükteki puan türlerine göre hesaplanır. Bu biçimdeki çalışmalarda puan sabittir.
- 1- Kırmızılık giderme konulu iş birlikleri: Bu tür iş birlikleri madde tabanlı çalışmalardır. Bir maddedeki iç bağlantıların Vikipedi'ye kazandırılması hem Vikipedi'ye katkı yapmayı hem de okuyucunun maddedeki diğer kavram ve olaylar hakkında bilgili olmasını sağlar.
- 2- Seçkin veya kaliteli madde oluşturma iş birlikleri: Bu tür bir iş birliğinde çok madde açmaktan çok; standart üstü madde(ler) açmak hedeflenir.
- 3- Madde geliştirme veya yeni madde açma yarışı konulu iş birlikleri: Bu tür iş birliklerinde açılan yeni maddelerle Vikipedi zenginleştirilmeye çalışılır. Yeni madde açma çalışmaları, bilgi kutusu ekleme çalışmaları bu türün temel etkinlikleridir.
Madde bakımına dair iş birlikleri Değiştir
- 4- Vikipedi bakımı konulu iş birlikleri: Doğrudan bilgisel bir yönü olmayan işlevsel ögelerin sağlanmasına yönelik çalışmaları kapsar. Örneğin: kategori, şablon, dil bağlantısı... gibi ögelerin eklenmesini istemek veya bozuk dosyaların tespiti bu tarzda çalışmalardır. Bu tür projelerde puanlamayı kolaylaştırmak için tüzükte belirtilen birim puanlardan farklı puan birimleri esas alınabilir. Ancak bu durumda sorumlu Vikisayısına çevirici bir formül kullanmalıdır.
B. İçerik Türlerine Göre Tanımlamalar Değiştir
İş birliği projelerinde temel olarak iki içerik türü bulunur. Bunlar metinsel içerikler ve belirteç içeriklerdir.
- a. Vikisayısı (VS): İBP’deki sayı birimini (puanı) ifade eder. Standart bir puandır. Yani tüm projelerde kazanılan puanların dengelendiği bir birimdir. Vikisayısı her zaman bir projede kazanılan puan olmayabilir. Bakıma dönük projelerde hafta puanını birim puana çeviren formüller kullanılabilir.
- a.b. Artık sayı (AS): Belli bir moddaki puan silsilesinden arda kalan sayıya verilen addır. Örnek olarak 5 sıralama içeriğine 1 puan verildiği bir durumda 8 sıralama içeriği olan bir maddedeki arda kalan 3 öge artık sayıyı oluşturur. Yani artık sayı; mevcut ögenin mutlak değerinin puan kriterine bölümünden kalan sayıyı ifade eder. Eğer mevcut ögeler puan kriterinden daha küçük bir sayısal değere sahipse mevcut öge sayısı=artık sayı denklemi uygulanır.
- b. Karakter sayısı: Bir maddedeki boşluklar hesaplanmadan oluşturulan: Harf, im ve rakamların her birinin oluşturduğu bütündür. Yani bir metindeki toplam karakter sayısıdır.
C. İçerik Türleri Değiştir
- a) Metinsel içerik türleri: Temel olarak birim sembolik karakter birimlerine dönüştürülebilen (rakam, aritmetik im veya harfe) içerikleri kapsar. Ancak -tüzükte özellikle belirtilmişse- bu tanıma giren bazı içerikler farklı ulamlarda değerlendirilebilir. Temel olarak metinsel içerikler şunlardır:
- Yazı gövdeleri,
- Yazı başlıkları (ana başlık dışında),
- Tablo, şema, liste… vs. dizimsel içerikler,
- Görsel altı yazılar.
- a. 1. Dizimsel içerikler: Tablo, şema ve listeleri kapsar. Şemalar görsel bir içerik halinde sunulmuşsa bu kapsamdan çıkar. (bakınız B fıkrası, d sütunu) Yine görselleri çevreleyen çerçeve tablolarda dizimsel bir içerik olarak kabul edilemez.
- b. Görseller: Simge durumunda bulunmayan görece belli bir görsel kompozisyonu olan görüntülerdir.
- c. Formüller: Özellikle sayısal alanlarda kullanılan bu içerikler, belli bir bilimsel yasayı izah etmek için kullanılırlar.
- d. Portaller: Belli bir konudaki maddelerin toplandığı geniş içerikli yapılardır. Portaller birçok maddenin birleşmesiyle oluşturulduğu için, İBP'de portaller için bir puan kıstası yoktur.
- e. Kaynaklar (Ölçütsel içerikler): Dört çeşit kaynak çeşidi vardır. Bunlar: Kaynakça, dış bağlantılar, yazılı kaynaklar ve ayrıca başlıkları altında kullanılır. Kaynakçalar niteliklerine göre farklı puanlar alırlar.
- f. Kategoriler: Belli maddelerin bir araya toplandığı ulamlardır.
- g. Şablonlar: Bir konu hakkında belli bir kategorilemeyi belli bir çerçevede yapan birimlerdir.
- i. Bilgi kutusu: Madde künyeleridir.
- j. Dil bağlantısı: Diğer dillerde yazılmış maddelere geçiş olanağı tanıyan bağlantılardır.
D. Puan türleri ve puanlama biçimi Değiştir
- Vikipedi puan sisteminde 6 temel ilke vardır:
- Şeffaflık ve tarafsızlık: Yapılan puanlama tüzük çerçevesinde açıklanabilir olmalıdır. Yapılan olası puan hatalarında katkıcının sorumluyu uyararak döküm istemesi gerekir.
- Vikisayısına dönüştürülebilirlik: Tüm projelerde alınan puanlar orantılı olmalıdır. Eğer bir proje için bu mümkün değilse o haftanın ayrıca Vikisayısı dönüştürücü formülü kullanılmalıdır.
- Proje tek bir ölçüte dönük olmalıdır: Bu ilkeyle; projelerde her katkının bir sayısal değeri olduğu vurgulanır. Yani bir bilgi kutusu ekleme iş birliğinde iki ayrı puan türü olan görseller ve bilgi kutuları ayrı ayrı düşünülmelidir.
- Yapıcılık: Sorumlu katkı yapan kişilerin hatalarını görmezden gelmemelidir. Ancak bu hataları doğru bir üslupla dile getirmelidir. Puanlama; sorumlu maddeyi -standart bir düzeyde- teyit ettikten sonra yapılmalıdır.
- Yaşayan dile hâkim olma -düzgün üslup-: Projelerde belli bir standart vardır. Yani katılımcı mümkün oldukça Türkçe dil bilgisi kurallarına uymak zorundadır. Ayrıca taraflı yazım, hakaret... gibi tutumlar da sorumlu tarafından denetlenmelidir. Bunun yanında açılan çeviri bölümlerin tamamen Türkçeleştirilip Türkçeleştirilmediği de önemlidir.
- Geri dönüşümlü olmama: İBP ve İBP puanlaması geri dönüşümlü olarak işletilemez. Yani bir katkı yapıldığı dönemdeki puan kıstasları üzerinden hesaplanır.
Aşağıdaki bölümde içeriklerin birim puanları açıklanmıştır. Mevcut içeriğin puan kodu parantez veya köşeli parantez içinde belirtilmiştir: (Mİ), [Dil] gibi.
- a. Dil bağlantısı (interviki) [Dil]: Dil bağlantılarına ayrıca puan verilmez. Eğer bariz bir şekilde bir maddenin dil bağlantıları olduğu hâlde yazar tarafından eklenmemişse -1 puan cezası uygulanır.
- b. Metinler (Mİ): Metinsel içeriklerdir. Bir içerikteki her 150 karaktere 1 puan verilir. Bu yapılırken, maddedeki farklı puan türlerine sahip olan içerikler çıkartılıp, başlıklar da dahil olmak (ana başlık hariç) üzere maddenin karakter sayımı yapılır. Ek olarak Vikipedi'nin kendi yapısına ait: değiştir vs. kelimeler önemsenmez ve kaynaksal içerikler kesinlikle bu sayıma dahil edilemez. Metinsel içerikler tüzüğün: C maddesinin a fıkrasında belirtilmiştir.
- b.1. Dizimsel içerikler (Tablolar, şemalar, listeler…) [Mİ]: Metinsel içerikler arasında yer alırlar. Bir içerikteki her 150 karaktere 1 puan verilir. Puanlama yapılırken küsurlu bölümlerin artık değeri en az 50 olmalıdır. Eğer bir şema görsel bir değer içeriyorsa görsel olarak da kabul edilebilir. Bir şemanın görsel bir değer ifade etmesi: haritalar, yarış çizelgeleri… gibi bazı içeriklerde mümkündür. Çünkü buralarda şemaların metinsel bir dizim işlevinden çok görsel bir aktarım işlevi vardır.
- b.2. Görsel yazıları (Mİ): Görsellerin altında bulunan yazılar, metinsel puanlamaya dahildir.
- b.3. Önemsenmeyen karakterler ve puanlayıcı: Metinsel içeriklerdeki puanlama, metin editörlerinin sayım araçlarıyla yapılacaktır. Bunun için değiştir vs. Vikipedi’nin kendi iç yazıları da puanlamaya dâhil olacaktır. Bu önemsenmeyen karakterler tüm yazılarda bulunduğu ve 150 karaktere 1 puan verildiği için herhangi bir haksızlığa yol açmayacaktır.
- b. Sınıflama içerikleri (Kategoriler ve şablonlar) [KŞ]: Puanlama yapılırken kategoriler ve şablonlar ayrı olarak düşünülmez. Tüm şablonlar ve kategoriler puanlamaya dâhildir. Her 7 sınıflama içeriği için 1 puan kazanılır. Kategori ve şablonlara en fazla toplam 3 puan verilebilir. Puanlama yapılırken küsurlu bölümlerin artık değeri en az 3 olmalıdır. Yanı sıra: Çalışma, Kaynak uyarısı... gibi dikkate dönük şablon ve kategorilere puan verilmez. Ayrıca bir futbolcu ulamını listeleyen, bir ülkenin bayrağını göstermek için kullanılan vs. küçük şablonlara da şablon puanı verilmez. Bu tür küçük şablon veya görseller metin editörlerince karakter olarak tanımlanmışsa, metinsel puana dahil edilirler. Aksi hâlde bu ögeler puana tabii değildir.
x. Ölçütsel içerikler Değiştir
- c.Kaynaklar (Kay): Vikipedi'de 4 çeşit kaynak vardır. Bunların tanım ve puan değerleri aşağıdaki gibidir:
- ci.Öneri kaynakları (Kay1): Ayrıca bakınız, bağlantılı maddeler... gibi Vikipedi'nin iç yapısına atfen oluşturulan bölümlerdir. Bu bölümde en az 2 bileşen bulunmalıdır. İki veya daha fazla bileşenden oluşan böyle bir bölüme sabit 1 puan verilir.
- cii.Yazılı kaynaklar (Kay2): Basından veya yayımlanmış herhangi bir yayından bibliyografik olarak söz eden kaynaklardır. Bu tür kaynaklar metin içerisinde dayanak olarak gösterilmez. İşlevleri madde konusunda o güne kadar yapılan çalışmaları, yazılan kitapları vs. belirtmektir. Böyle bir bölümdeki her 5 kaynağa 1 puan verilir. Puanlama yapılırken küsurlu bölümlerin artık değeri en az 3 olmalıdır.
Örneğin: “Hakan, Fırtına, İhtilal, Efsane Trabzonspor, İletişim Yayınları, ISBN 975-05-0209-4 “
- ciii.İç bağlantılı kaynaklar (Kay3): Metin içerisindeki bir bilgiye dayanak olarak ref etiketiyle birlikte kullanılmış kaynaklardır. Her 5 kaynağa 1 puan verilir. Puanlama yapılırken küsurlu bölümlerin artık değeri en az 2 olmalıdır. Ayrıca metin içerisindeki kaynakça sayıları da metinsel puanlama esnasında geçerli olup; dolaylı olarak iç kaynaklar sayesinde kazanılan puanı arttırmaktadır.
- civ.Dış bağlantılar (Kay1): ref kaynakça etiketi kullanılmadan, konuyla veya maddeyle ilgili çevrim içi verilere köprüler oluşturan bölümlerdir. Bu bölümde en az 2 bileşen bulunmalıdır. İki veya daha fazla bileşen böyle bir bölüme sabit 1 puan verilir.
- d. Portaller: Portaller birçok maddenin birleşmesiyle oluşturulduğu için, İBP'de portaller için bir puan kıstası yoktur. (Puanlamaya dâhil değildir.)
- e. Bilgi kutusu (Kutu): İBP'de bilgi kutularının asgari bir içerik sınırı vardır. Bir bilgi kutusundan puan alınabilmesi için öncelikle mevcut kutuda en az 3 alt başlık (doğum yeri, doğum tarihi vs.) bulunmalıdır. Bir alt başlıkta birkaç bilgi olabilir; örneğin doğduğu yer başlığı altında doğduğu ülke ve kent aynı anda zikrediliyor olabilir. Ancak bu durum bu alt başlığın 2 başlık olarak değerlendirilmesi anlamına gelmez. Yalnızca madalya, öncül-ardıl gibi ilişkileri konu alan geniş bilgi kutusu alt başlıkları sorumlu tarafından iki başlık olarak değerlendirilebilir. (Örnek olarak Osmanlı Devleti maddesindeki bilgi kutusu bu tür değerlendirilebilir.) Ayrıca bilgi kutusu hesaplamalarına görseller dâhil değildir. Bir bilgi kutusundaki görsel, görsel puanları içerisinde sayılır. Asgari ölçülere sahip bir bilgi kutusuna 1 puan verilir. 8 alt başlık içeren bir kutuya 2 puan verilirken, 16 başlıklı bir kutuya 3 puan verilir. Bu puanlama bu biçimde ölçülü bir şekilde ilerler. Ayrıca puanlama yapılırken küsurlu bölümlerin artık değeri en az 5 olmalıdır.
- f. Görseller (Gör): İBP'de her görsel (küçük ve simge durumdaki görseller hariç) 1 puandır. Parçalardan oluşan bütünler görsellerde tek görsel sayılır. (Örn. Futbol takımlarının bilgi kutularında bulunan forma görselleri) Bunun yanında aynı işlevdeki görsellere -aynı konuyu anlatan farklı fotoğraflar hariç [Fotoğraf: Görüntü yakalama aygıtıyla yakalanan görüntü.]- en fazla 2 puan verilebilir: Takım formaları, logoları; armalar; aynı kişinin aynı kompozisyonu oluşturan portrevari fotoğrafları vs. Bunun yanında aynı ögeyi betimleyen (örneğin bir kenti) fotoğraf galerilerine en fazla 5 puan verilebilir -Bu kural eğer görsel katkıyı yapan tarafından yaratılmışsa uygulanmaz.-.
xi. Özel puanlama durumları Değiştir
Metinsel içerikler puanlama açısından ikiye ayrılır: Değiştir
- Bildirme cümleleri: Klasik metinsel içerik türüdür. Metin paragraf yapısıyla ve ansiklopedik cümleler (tümce) kurularak yapılır.
|« Sonbahar, yaz ile kış mevsimleri arasındaki mevsimdir. Kuzey yarım kürede Eylül, Ekim ve Kasım; güney yarım kürede ise, Mart, Nisan ve Mayıs aylarına denk gelir. »|
Biçimindeki bir metin bu tarz içeriklere örnektir. Kısacası bu tür metinlerde tek tümceden oluşsa bile bir paragraf kurgusu vardır.
- Doruk bilgi cümleleri: Bu tür tümceler (cümle) liste, tablo, şema vs. gibi yapılarda kullanılan; çoğunlukla tek bir kelime veya kelime öbeğinden ibaret olan cümlelerdir. Bu tür tümceler kesin ve kısa bir yargı bildirir. Örneğin: bir tablodaki takımın adı, aldığı puan, attığı gol sayısı; bir yarışmanın ödül kazanan filmleri, yönetmenleri; bir dizinin oyuncuları, karakterleri... hep bu tür cümlelerle ifade edilir. Buradaki önemli nokta şudur: Eğer doruk bilgi cümleleri bildirme cümleleriyle açıklanmışsa; bu metnin geneline bildirme metni diyebiliriz.
--Özel durum: Bir maddedeki bildirme cümleleri, doruk cümlelerden daha fazlaysa bu madde bir bildirme cümlesidir. Eğer bu oran ters yöndeyse bu madde bir doruk bilgi maddesi sayılır. Bildirme cümlelerinin oluşturulması görece doruk bilgi cümlelerinden daha fazla zaman alır. Doruk cümleler ise yabancı Vikipedi'lerden kolaylıkla çevrilip yeni bir madde oluşturulabilir. Bunun için İBP sorumlusu mevcut tablonun başka bir Viki'den çevrildiği kanaatine varırsa, 150'de 1 olarak uygulanan karakter kat sayısı doruk bilgi metinlerinde 750'de 1 olarak uygulanır. Bunun yanında metinler her ne kadar doruk cümlelerden oluşuyor olsa da, eğer tercüme akıllı çeviri gerektiriyorsa katsayı x/300 olarak uygulanır.
- x/750 maddelere örnekler: Kilmarnock FC, 2011-12 UEFA Avrupa Ligi.
- x/150 maddelere örnekler: Kurtlar Vadisi (doruk bilgi cümlesi olsa da tablolar özgün bir yaratım), Güneş, Plüton.
Madde düzenleme yarışmalarında farklı puan ölçütleri vardır. Değiştir
- Görsellere, bilgi kutularına ve ölçütsel içeriklere verilen puanlar değişmez.
- Metinsel içeriklere verilen puan aşamalıdır. Yapılan değişikliğin boyutu ve niteliğine göre 2, 3, 5 veya 7 puan verilir. İmlâ düzenlemeleri, yazım düzeltmeleri... vs. hep bu kategoridedir.
- Katılımcı, düzenlediği maddede kategori bulunmuyorsa; en azından bir kategori eklemek zorundadır. Bu bir standart olup, kategorilere puan verilmez.
- Eğer düzenlenen maddede, tamamen sonradan eklenmiş 449 karakterden fazla bildirme cümlesiyle kurulmuş metin öbekleri varsa; bu metinlere ayrıca x/150 veya x/750 (iki puan türünün ayrımı için metinsel içerikler bölmesine bakınız) kuralınca puan verilir. Ancak eklenen bu metinler bütüncül olmalı, yani peşi sıra gelmelidir. Yine, eklenen yeni metin boyutu çok fazla eski metin boyutu azsa tüm metin bu puanlamaya dâhil edilebilir. Bunun yanında bu iş birliklerinde kapsamlı yapılandırma (tüzüğe bakınız) da yapılabilir. Ancak bu özellikle belirtilmelidir.
- Bir madde düzenleme yarışmasında neler düzeltilir?
- İmlâ (yazım) yanlışları,
- Anlatım bozuklukları,
- Çeviri maddelerdeki çevrilmemiş bölümler,
- Taraflı, argo veya niteliksiz bir dil kullanılmış maddeler,
- Madde içinde belirtilmemiş iç bağlantılar (iç bağlantılar, madde içindeki farklı kavramlara Vikipedi içinde özel köprüler oluşturur: Güneş, Türkiye, Adam Smith... gibi),
- Kaynaksız maddeler,
- Kategorisiz, dil bağlantısı olmayan... kısacası işlevsel ekleri eksiz maddeler,
- Kod hataları bulunan maddeler
düzenlenmesi gereken maddelerdir. Bir maddeyi düzenleyen katılımcı bu her ögedeki aksaklıkları düzeltmekle yükümlüdür.
Düzenlenmesi gereken maddelerin karakteristik özellikleri Değiştir
Bir maddeyi düzenleyebilmek için öncelikle maddede gereksinim duyulan eksikliklerin belirlenmesi gerekir. Düzenlenlemesi gereken maddeler için {{Düzenle}} şablonu kullanılır. Madde eğer gerekli standartlara erişirse bu şablon kaldırılır. Bir Vikipedi maddesindeki temel eksiklikler şunlar olabilir.
- Giriş kısmı yanlış tanımlanmış olabilir. Yani tanım ile metin gövdesi birbirinden ayrı yazılmalıdır.
Örnek olarak şöyle bir madde girişi yapılabilir:
|« Barış Memiş (d. 5 Ocak 1990, Akçaabat, Trabzon), 1. Lig takımlarından Karşıyaka'da kiralık olarak forma giyen Türk orta saha futbolcusu. »|
- İç bağlantıların olmaması: İç bağlantılar, Vikipedi'de var olan bir maddenin farklı bir madde içerisinde belirtilebilmesi için kullanılır. Örnek olarak;
|« Askerî Ataşe görevi Ocak 1915'te sona erdi. Bu sırada 28 Temmuz 1914'te I. Dünya Savaşı başladı, Osmanlı Devleti de 29 Ekim 1914'te savaşa girdi. 20 Ocak 1915'te Mustafa Kemal Bey 3.Kolordu emrinde Tekfurdağ'da kurulacak olan 19. Fırka Komutanlığına atandı. »|
tarzındaki bir ifade yanlıştır, buradaki I. Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti gibi ifadeler ayrıca bir madde konusu olduğu için [[maddenin adı]] biçiminde gösterilip; standartlaştırılmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken durum; aynı başlığın altında aynı iç bağlantının yalnızca 1 kez kullanılmasıdır. Örneğin: "Baros dört yaşında futbol akademisine kaydoldu. Baros'un babası onun futbol oynamasını istemiyordu." gibi bir ifade yanlıştır. Baros ifadesini aynı başlık altında iki kez belirtmeye gerek yoktur. Ayrıca yıl ve tarihler de iç bağlantılarla belirtilmez.
- Anlatım bozuklukları ve ansiklopedik olmayan üslup: Kelimelerin yanlış anlamda kullanılması, bir sohbet havasında yazılan metinler, fiil çatılarının yanlış kurgulanması ve tutarlı olmaması gibi sorunları içerir. Temel olarak dört ana sorundan oluşur:
1. Çatı ve kip uyumsuzluğu: Gramatik uyumsuzlukları içerir. Örneğin:
|« 1990'da Adana'da doğdu. İlköğrenimini Konya'da tamamlamıştır. »|
gibi bir ifade yanlıştır. Aynı başlık altındaki ifadeler aynı kiplerle çekimlenmelidir. Yani ifade şöyle olmalıdır.
|« 1990'da Adana'da doğdu. İlköğrenimini Konya'da tamamladı. »|
2. Anlatımdaki aksaklıklar: Nesne eksikliği, cümlenin çok uzun olması, kelimenin yanlış anlamda kullanılması gibi surunlardan ortaya çıkan bir sorundur. Bunun için cümleler mümkün olduğunca yalın ve anlaşılır olmalıdır. Gereksiz sözcüklerin kullanılmamalıdır. Örneğin bazı durumlarda yıl kelimesini kullanmak dahi gereksiz sözcük kullanmaya neden olabilir. Örneğin: "1985 yılında doğdu." ifadesi yerine gramatik açıdan "1985'te doğdu." ifadesi daha sağlıklı bir kullanımdır.
3. Üslubun ansiklopedik olmaması: Vikipedi maddelerinde, özel durumlar hariç (alıntılar vs.) ansiklopedik, tarafsız, düz yazı normunda (devrik cümleler gibi sanatsal yazımlara kaçılmadan) ve anlaşılır bir dil kullanılmalıdır. Örneğin:
|« Her sabah kalktığında banyo yapardı. Çok temiz bir adamdı Şinasi Bey. »|
gibi bir ifade hem nesnel değildir hem de cümle dizimi ansiklopedik olarak kurgulanmamıştır.
4. Dilsel sorunlar: Bu tür sorunların temelini anlaşılmayan bir dil kullanmak oluşturur. Aşırı derecede eskimiş kelimeleri, toplumca benimsenmemiş -TDK sözlüğünde bulunmayan- yeni türetilmiş kelimeleri, yabancı kökenli çok az bilenen kelimeleri kullanmak -terimsel ifadeler hariç- bu sorunu doğuran temel etkendir.
- Yazım - noktalama yanlışları ve gereksiz biçemler: İBP projelerinde TDK Yazım Kılavuzu esas alınır. Cümleler ve noktalama işaretleri bu kılavuza göre doğru bir biçimde yazılır. Çok gerekli olmadıkça renkli başlıklar, gereksiz renklendirilmiş tablolar vs. kullanılmaz.
- Kaynak ve kategori eksikliği: Bir maddede kaynaklar, kategoriler olmazsa olmazlardandır. Eğer varsa dil bağlantıları da buna dâhil edilebilir. İyi bir madde kaynaklandırılmış ve kategorilere ayrılmış bir maddedir.
- Bölümlendirme: Maddeler paragraflara ayrılmalı gerektiğinde alt başlıklar kullanılmalıdır. Yani metin mümkün olduğunca tek gövdeli bir bünyeye sahip olmamalıdır.
Var olan başlığı yanlışlıkla yeniden açmak: Değiştir
Bu durumun kazaen olduğu anlaşılırsa; bu madde normal ölçütlerle puanlanır. Ancak maddeye 7'nin üzerinde puan verilemez. Bunun istisnası eski madde ile yeni madde arasında bildirme cümlesi bazında en az 80 puanlık olumlu katkı bulunmasıdır. Bu durumda yeni maddeye yeni açılmış madde muamelesi yapılır. Bu durumun kasıtlı olduğu fikrine varılırsa, açılan madde değerlendirilmez.
Silmeye aday gösterme: Değiştir
Eğer sorumlu tarafından maddenin silinmesi gerektiği düşünülürse aday gösteren kişiye 2 puan verilir. Maddenin birleştirilmek için veya maddelerin geçmişlerinin birleştirilmesi için yapılan etiketlemeler de buna dâhildir.
Kapsamlı yapılandırma: Değiştir
Kapsamlı yapılandırma yeni madde açılmasına dönük projelerde için kullanılan bir kavramdır. Taslak hâlinde bulunan bir maddenin neredeyse tamamının yeniden yazılıp; Vikipedi standartlarına uygun bir madde hâline getirilmesidir.
- Bir maddenin bu kapsama girebilmesi için, yeni yazılmış hâlinin eski sürümüne göre bariz olarak üstün olması gerekir.
- Yeni yazılan maddede metinsel içeriklerin en az %80'inin yeni olması gerekir. Bu kural yalnızca kaliteli madde seviyesindeki maddelerin yüksek düzeyli geliştirilmeleri sırasında esnetilebilir. (Örnek olarak, orta seviyeli bir maddenin çok gelişkin bir düzeye çıkarılması gibi.)
- Kategoriler, bilgi kutuları, listeler, tablolar, şemalar ve görseller %80'lik yeni içerik diliminde değerlendirilmez.
xii. Puanlama açısından aranan temel nitelikler Değiştir
|« Unutmayın ki iyi bir İBP katılımcısı aynı zamanda iyi bir biçem bilgisine sahiptir. »|
Bunun için katkıcıların Biçem El Kitabı'nı mutlaka incelemesi, akademik-ansiklopedik bir yazımın nasıl olacağını öğrenmeleri gerekmektedir.
İş birlikleri bakımsız sayfalar oluşturmamalıdır. Çünkü açılan bu sayfaların daha sonra açılan bu sayfaların gözden geçirilmesi yeni bir iş yükü doğurmakta, bu sayfaların birçoğu biçemsel yeterliliğe hiçbir zaman ulaşamamaktadır. Bunun için İBP'nin belirli bir katkı standardı vardır. Bu standartlar şu şekilde özetlenebilir: Yazım ve noktalamaya dikkat edilerek açılacak maddelerin asgari özellikleri şunlardır:
- İki kategori veya şablon,
- İki ref etiketli (iç bağlantılı) kaynak (Örneğin kaynakça bölümünde rakamlarla sıralanmış kaynaklar iç bağlantılı kaynaklardır.),
- Bir alt başlık
- Madde eğer çeviri ise tartışma sayfasına {{Çevrilmiş sayfa}} şablonu koyulur.
- Madde bir biyografiyse ve maddeye konu olan kişi yaşıyorsa tartışma sayfasına {{YİB}} şablonu koyulur.
Unutmayalım ki, Vikipedi'deki ana biçem yeterliliğini edinebileceğiniz bilgi kaynağı Biçem El Kitabı'dır.
E. Ödüller Değiştir
İş Birliği Projesi kapsamında, sorumlular tarafından, çeşitli başarıları elde eden katılımcılara birtakım özel ödüller takdim edilir. Ödül alımında herhangi bir kısıtlama ya da sınırlama yoktur. Bir iş birliği projesinde o hafta kazanılabilecek ödüller bellidir. Bazen standart ödüllerin yanında başka özel bir ödül de olabilir ya da sadece özel bir ödül de verilebilir.
Madde düzenleme nişanı Değiştir
Madde düzenleme nişanı, iş birliği projesinde çok sayıda madde düzenleyenlere verilen bir ödüldür. Ödülü kazanmak için madde düzenleme projelerinde 6 kez 60'ar madde düzenlenmesi gereklidir. Yani bir projede 60 madde düzenlenirse nişanın alınması için gereken yolun altıda biri kat edilmiş olacaktır.
Gelişmiş madde nişanı Değiştir
Gelişmiş madde nişanı, iş birliği projesinde çok sayıda gelişmiş madde açanlara veya geliştirenlere verilen bir ödüldür. Nişanı almak için en az 750 sözcük ve 4 kaynak içeren 10 madde açılması gerekmektedir. Bunun dışında halihazırda var olan bir maddeye en az 30.000 karakter ve 4 kaynak eklemek de eşdeğerdir. Eğer 60.000 karakter ve 8 kaynak sınırı aşılırsa bu 2 madde olarak değerlendirilecek, yani nişana giden yolun 2/10'u kat edilmiş olacaktır. Değerlendirme bu şekilde artacak, 90.000 karakter ve 12 kaynağı aşan maddeler 3 madde muamelesi görecek, ve bu şekilde devam edecektir. Bu nişanı alma fırsatı madde açma veya geliştirme projelerinde doğacaktır.
Madde açma nişanı Değiştir
Madde açma nişanı, iş birliği projelerinde çok sayıda madde açanlara verilen bir ödüldür. Ödülü kazanmak için madde açma projelerinde 6 kez 70'ten fazla madde açılması gereklidir. Bu maddelerin projedeki asgari puanlama kriterlerinin üzerinde olması gereklidir, ki bu da projeden projeye değişebilir.
Özel ödül Değiştir
Bir iş birliği projesinde o hafta kazanılabilecek ödüller belirtilir. Bazen standart ödüllerin yanında başka özel bir ödül de olabilir ya da sadece özel bir ödül de verilebilir.
10.000 Gelişmiş Madde Projesi Değiştir
İBP, 10.000 gelişmiş madde projesine destek vermeye çalışır. Aylık İBP çalışmasını bu projede yer alan maddelerin geliştirilmesine ayırır. Haftalık İBP projelerinde madde açma, geliştirme ve bakım projelerinde bu maddelerde yapılacak işlemlere teşvik puanları uygular. Böylelikle Vikipedi'nin değişik alanlarda dengeli bir şekilde başvuru kılavuzu olmasını sağlamaya çalışır.