Peloponez Savaşı
- Önem : Sparta ve Peloponez birliği ile Atina arasında yapılan savaş
- Tarih : M.Ö 431-404
- Taraflar : Sparta-Atina
Spartalılar, Atina’nın sürekli bir yükseliş içinde olmasından dolayı rahatsız olarak 432 yılında Peloponnesos Birliği’ni toplantıya çağırdı ve Atina’ya karşı savaş kararı aldı. Fakat M.Ö. 449 yılında yapılan ‘Otuz Yıllık Barış’ anlaşmasını bozan taraf olmamak için öncelikli olarak Atina’ya elçiler gönderdiler; Potidaia kuşatmasını kaldırılmasını, Aigina’ya bağımsızlık verilmesini ve barışın bozulmaması için en önemli şart olan Megara üzerindeki ambargoyu kaldırmalarını söylediler. Atinalılar gelen elçilerin hiçbir dediğini kabul etmedi, Peloponnesos Birliği de bunun üzerine savaş kararı aldı. Sparta, Atina yükselişine karşı sessiz duruşundan vazgeçti. Sparta ne zaman dış politikaya yönelse ya bölgede hegemonyasından çıkmak isteyen kentler oldu ya da kendi içindeki heilotlar bir ayaklanma girişiminde bulundu. Bu nedenlerden dolayı da Sparta, Atina’nın yükselişine göz yummak zorunda kaldı. Atina’nın, Sparta’nın müttefiklerine karşı saldırıya geçmiş olması, Sparta hegemonyası altında olan Peloponnesos Birliği üyeleriyle olan savaşları doğrudan Sparta’nın hegemonyasını kırmaya yönelik bir davranış olmuştur. İşte bu yüzden de Sparta hegemonyasını koruyabilmek için Atina’ya karşı savaş kararı almıştır.
Peloponnesos Birliği Sparta kralı Arkhidamos komutasında bir birlik oluşturarak Attika üzerine sefere çıktı. Atinalılar ise Perikles’in savaş stratejisi olarak Peloponnesoslularla karada herhangi bir savaştan kaçındılar. Sparta, iç güvenliğini koruma altına almak ve ekonomik açıdan gelişmek için Peloponnesos’daki diğer kentlerle savaşlar yaptı. Bu savaşlarda bölgede baskın bir güç olmayışından yararlanarak diğer kentler üstünde hegemonyasını kurmaya başladı. Sparta, Peloponnesos Savaşları sırasında sıkıntı yaşadığı Argos’la Hysia’nın yönetimini ele geçirmek için savaşlar yaptı. Bu savaşların çoğunda galip geldi. Sparta Peloponnesos’daki müttefiklerine ek olarak Thebai, Aigina ve Megara’yla da müttefik oldu. Fakat attığı bu yeni adımlar dönemin diğer yükselen gücü Atina’yla arasında gerginliğin doğmasına neden oldu. Çünkü kurduğu müttefiklikler Atina’ya karşı olan kentlerin Sparta tarafına geçmesiyle oluştu. Savaşlar sonucunda Sparta Atinayı yendi, Persler Spartaya yaptıkları yardımların karşılığını bekledi ve nihayetinde Pers kralı aracılığıyla barış yapıldı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Türkan Banu Güler, Kuruluşundan M.Ö. 404 Yılına Kadar Sparta’nın Peloponnesos Bölgesi’ndeki Üstünlük Çabaları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara, 2014
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mescid-i Aksa
Arapça Beytülmakdis olup “mukaddes ev” anlamına gelen Mescid-i Aksa, ilk kuruluşundan beri taşıdığı bu ad sonradan şehrin tamamını kapsamına almıştır. Şehir için Müslümanların benimsediği Kudüs adı da aynı kökten gelmekte ve aslında şehri değil mabedi ifade etmektedir. İslam alimleri, Kur’an-ı Kerim’de el-Mescidü’l-aksa adıyla anılan ve çevresinin mübarek kılındığı belirtilen yerin Beytülmakdis olduğu konusunda ittifak halindedir. Arapça aksa “uzak” anlamındadır ve mabedin Mekke’ye uzaklığından dolayı bu ad verilmiştir. Mescid-i Aksa’nın yerinin tesbiti ve planlanması Hz. Davud ile başlar. Ancak Allah mabedin Hz. Süleyman tarafından yapılacağını bildirir ve bunun üzerine Davud, oğlu Süleyman’a durumu anlatıp mabedi inşa etmesini emreder ve mabed yapımıyla ilgili bütün malzemeleri ve elemanları ona teslim eder. Mabed için gerekli taş ve kereste Lübnan dağlarından karşılanmış, Sur Kralı Hiram bunları Hz. Süleyman’ın yolladığı işçilere ve kendi adamlarına inşaatta kullanılacak şekilde hazırlatıp Kudüs’e göndermiştir. Çünkü mabedin yapımı sırasında ne keser ne çekiç sesinin duyulduğu belirtilmektedir. Kur’an’da Hz. Süleyman’ın emrinde çalışan cinlerin mihraplar, heykeller, havuzlar kadar geniş leğenler ve sabit kazanlardan ne dilerse yaptıkları bildirilir; bu mihraplar mescidin bölümleriyle yorumlanmıştır. Ahd-i Atik’in verdiği bilgiye göre mabed büyük bir törenle açılmış, bu sırada görülen bazı olağan üstü haller karşısında İsrailoğulları taş zemin üzerinde secdeye kapanmışlardır. Varlığı belgelere dayanan bu ilk mabedden günümüze belki sonraları tekrar kullanılan bazı taşları dışında fazla bir şey kalmamıştır. Çok değerli eşya ile dolu olan Beytülmakdis, Hz. Süleyman’dan sonra zaman zaman istilacıların yağmalama ve yıkımlarına maruz kalmıştır.
-
Ali Sami Yen
Ali Sami Yen, Türk futbolcu ve Galatasaray Spor Kulübü'nün ilk başkanıdır. Sözlükçü yazar Şemsettin Sami'nin oğludur. Türkiye İdman Cemiyetleri Örgütü'nün kuruculuğunu, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi'nin de başkanlığını yaptı. A Milli Takım'ın ilk teknik direktörüdür. Ölümünden sonra ismi Galatasaray'ın stadına verildi.
-
Niccolo Machiavelli
Bir diplomat ve bürokrat olan Niccolo Machiavelli, siyaset felsefesinin en tartışmalı kitaplarından biri olan “Prens” adlı kitabın yazarıdır. Yaşadığı çağa ağır gelen görüşleri barındıran ve günümüzde hala etkisini koruyan kitap nedeniyle Niccolo Machiavelli yüzlerce yıl boyunca eleştirileri üzerine çekti. İnsanda iyiliğin mevcudiyetine inanmayan Machiavelli bu kitap vasıtasıyla acımasız bir yönetim önermektedir. Orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak doğan Machiavelli, 1490’de dönemin Floransa yönetici ailesi Medicilerin devrilmesinin ardından 1498 yılında ikinci şansölye pozisyonuna getirildi. Politikaya tam on dört yılını harcadı. Mediciler 1512 yılında tekrar başa gelene kadar çevredeki İtalyan şehir devletlerinde diplomat olarak görev yaptı.
-
Faik Ali Ozansoy
Servet-i Fünun devri şairlerindendir. Hamid’i taklit etmesi ve onun yolundan gitmesi ikinci bir Hamid olarak adlandırılmasına yol açtı. Ancak Hamidane şiir söylemek hevesiyle ağır bir dil kullanmış, şiirlerinde Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalara çokça yer vermiştir. Servet-i Fünun edebiyat mensupları arasında 1908 yılı sonrasında tiyatro ile ilgilenen yazarlardan biridir.
-
Habil ile Kabil
İslami kaynaklarda Habil olarak zikredilen kelimenin aslı İbranice Hebel olup Kabil olarak geçen kelimenin aslı ise, Tevrat’ın Türkçe tercümesinde Kain şeklinde belirtilmekle birlikte İbranice’de Ķayin’dir. Tevrat’a göre Kabil Hz. Adem ile Havva’nın ilk, Habil ise ikinci oğludur. Habil koyun çobanı, Kabil ise çiftçi olmuş, bir müddet sonra Kabil toprağın mahsulünden, Habil de sürünün ilk doğanlarından ve yağlarından rabbe takdime sunmuş, fakat rab Habil’in takdimini kabul etmiş, Kabil’inkine bakmamıştır. Buna çok öfkelenen Kabil, rabbin ikazına rağmen kardeşi Habil’i öldürmüştür. Bunun üzerine rab Kabil’in toprak tarafından lanetlendiğini, yeryüzünde kaçak ve serseri olarak yaşayacağını bildirmiş, ancak bu suç sebebiyle öldürülme ihtimaline karşılık kendisine güvence vermiştir. Bundan sonra Kabil Aden’in doğusundaki Nod diyarında yaşamıştır. Bu hadisesi Kur’an-ı Kerim’de isim verilmeden şu şekilde nakledilir: “Onlara Adem’in iki oğlu hakkındaki haberi gerçek olarak oku. Hani her biri birer kurban sunmuşlardı da birinden kabul edilmiş, ötekinden kabul edilmemişti. -Kurbanı kabul edilmeyen-, ‘Seni öldüreceğim’ demişti. O da, ‘Allah sadece muttaki olanlardan kabul eder. Andolsun sen beni öldürmek için bana elini uzatsan da ben seni öldürmek için elimi uzatmam. Ben âlemlerin rabbinden korkarım. Ben dilerim ki sen benim günahımı da kendi günahını da yüklenesin ve cehennem halkından olasın. Zalimlerin cezası budur’ dedi. Nefsi kendisini kardeşini öldürmeye yöneltti ve nihayet onu öldürdü; böylece ziyana uğrayanlardan oldu. O anda Allah bir karga gönderdi. Karga ona, kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini göstermek için yeri eşeliyordu. ‘Yazık bana, şu karga kadar bile olmaktan, kardeşimin cesedini gömmekten âciz miyim!’ dedi; sonunda da pişmanlık duyanlardan oldu” (el-Mâide 5/27-31).
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun