İdrar yolları, vücudun toksinlerden arınması için oldukça önemli bir bölgedir. Bu bölgede meydana gelen herhangi bir enfeksiyon, ciddi risklere yol açabilir. İdrar yollarında meydana gelen enfeksiyonlardan biri de sistittir.
Sistit nedir?
Sistit, idrar yolunun ve mesanenin iltihaplanmasına neden olan bir enfeksiyondur. Birliktelikte aktif olan kadınlarda, gebe kadınlarda, diyabetli veya menopoz sonrası kadınlarda daha yaygındır.
Mesane, idrarı böbreklerden alıp depolayan kaslı bir bölgedir. İdrar, vücuttan üretra adı verilen bir tüp içerisinden atılır. Sistit; bakteriler idrar yoluna girdiğinde, idrarı enfekte ettiğinde ve mesane astarını şişirdiğinde oluşur.
Sistit; acı verici olsa da cinsel yolla bulaşan tehlikeli bir hastalık değildir. Fakat tedavi edilmezse enfeksiyon, mesaneden idrar sistemi içine geçerek böbreklere ulaşabilir. Böbrek enfeksiyonu ciddi bir hastalıktır ve böbrek hasarı, böbrek yetmezliği gibi riskli sonuçları olabilmektedir.
Sistit belirtileri nelerdir?
En sık karşılaşılan başlıca belirtiler şunlardır:
- Kötü kokulu, anormal renkli ve bulanık görünümlü idrar,
- İdrar yaparken yanma veya batma,
- Tuvalete daha sık gitme ihtiyacı duyma fakat idrar miktarının beklenenden az olması,
- İdrar yaparken alt sırt ağrısı,
- İdrarda kan bulunması,
- Hasta, ağrılı ve yorgun hissetme.
Sistit nedenleri nelerdir?
Sistit genellikle bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanır. Ancak bazen mesane tahriş olduğunda veya başka bir nedenden dolayı hasar gördüğünde de meydana gelebilir.
Bakteriyel Enfeksiyonlar: Enfeksiyonların çoğu; bağırsakta veya deride zararsız bir şekilde yaşayan bakterilerin, idrar yoluyla mesaneye girmesiyle ve çoğalmaya başlamasıyla meydana gelir. Sistit kadınlarda erkeklerden çok daha yaygındır.
Kesin olarak bilinmemekle birlikte, bakterilerin mesaneye girmesine yol açabilecek faktörler şunlardır:
- Korunmasız birliktelik yaşamak,
- Tuvalet sonrası temizliği arkadan öne doğru yapmak,
- Bir tampon veya idrar sondası kullanmak,
- Doğum kontrolü için diyafram kullanmak.
Mesane içerisinde enfeksiyon geliştirme olasılığını artırabilecek etkenler ise şöyledir:
Mesaneyi boşaltamamak: Eğer mesane tamamen boşaltılamazsa, içeride kalan bakteriler temizlenemez ve daha kolay çoğalabilir.
Şeker hastalığı: Vücuttaki şeker seviyesinin yükselmesi idrardaki şeker oranının da artmasına neden olur. İdrardaki yüksek şeker seviyesi, bakterilerin çoğalması için uygun bir ortam sağlayabilir.
Diğer sistit nedenleri: Bakteriyel enfeksiyonlar haricinde sık görülen diğer sistit nedenleri şunlardır:
- Parfümlü sabun veya köpük banyosunda olduğu gibi kimyasal tahriş edici maddelerin kullanımı,
- Bir kataterden kaynaklanan hasar veya mesane ameliyatları,
- Pelvis bölgesine yapılan radyoterapi veya kemoterapi gibi kanser tedavileri,
- Ketamininin rekreasyonel ilaç kullanımı.
Sistit tedavisi nasıl yapılır?
Sistit semptomlarıyla hekime başvuran hasta için, tıbbi geçmiş araştırılır ve fiziksel bir muayene yapılır. Orta akış idrar numunesi alınarak enfeksiyon bulgularını aramak için bir test yapılabilir. Sistit genellikle semptomlar ve idrar analizi sonucunda teşhis edilebilir. İstenilen bulgular elde edilemezse, daha spesifik bilgi edinmek için patolojiye gönderilebilir.
Sistit atağı, antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Tekrarlayan enfeksiyonlar meydana gelirse, idrar yolunun anormalliğini incelemek için daha fazla araştırma gerekebilir. Bu durumlarda, bir ultrason taramasıyla veya sistoskopi denen bir prosedürle hasta takip edilebilir. Yapılabilecek diğer çalışmalar arasında, idrar yapma sırasında herhangi bir anormallik bulunup bulunmadığının ve boşluğun kabiliyetini değerlendiren çalışmalar da yer almaktadır.
Sistit nasıl önlenir?
Sistitin tekrarlanmasını önlemek için bazı ipuçları vardır:
- İhtiyaç hissedildiği her zaman idrar yapılmalı, beklenmemelidir. Mesane daima tamamen boşaltılmalı, idrar yarıda kesilmemelidir.
- Tuvalet sonrası yapılan temizlik, tuvalet kağıdı ile önden arkaya doğru yapılmalıdır.
- Gevşek, pamuklu iç çamaşırları ve pantolonlar giyilmelidir. Sıkı giyim, genital alanı nemli yapabilir, bu da bakteriyel büyümeyi teşvik eder.
- Birliktelik öncesinde genital bölge su ile yıkanmalı, sonrasında ise tuvalet ihtiyacı giderildikten sonra tekrar temizlenmelidir.
- Vajinal deodorantlar, sabunlar, köpük banyoları ve genital bölgeyi tahriş edebilecek malzemeler kullanmaktan kaçınılmalıdır.
- Sistitin var olması durumunda genital organlarda daha fazla rahatsızlığa neden olmamak için bir süre birliktelikten uzak durulmalıdır.
- Asitli yiyecekler veya içecekler, idrardaki alkalistlerin etkisini ortadan kaldırır ve idrar dışarı atılırken yanma hissi oluşabilir.
- Bol su içmek, idrar yollarındaki enfeksiyonların temizlenmesine yardımcı olacaktır. Sistit esnasında bol sıvı tüketilmelidir.
Op. Dr. Havva Pars Ağargün
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı - Tüp Bebek