John Robert Bolton (20 Kasım 1948'de Baltimore'da doğdu) 72 yaşında Amerikalı bir Cumhuriyetçi politikacı.
Lise diplomasını Baltimore'daki McDonough Lisesi'nde aldı ve 1966'da Amerika Birleşik Devletleri ve dünyanın en eski ve en prestijli üniversitelerinden biri olan Yale Üniversitesi'ne[1] girdi.
Yale Üniversitesi'ne vardığında, üniversitenin öğrenci siyasi birliği Liberallerin elindeydi, ancak Bolton gelişi sırasında kendisinden bu ortamdan uzaklaştı ve Muhafazakârlar arasında kademeli olarak nüfuz kazandı. Nixon ve Reagan yönetimlerindeki Muhafazakârlarla iyi ilişkiler kurdu. Etkisi ve bu siyasi hiziple olan samimi bağlantıları, kariyerinin hızla ilerlemesine yol açtı. 1972 yazında, Yale Üniversitesi'nden hukuk doktorası ile mezun olmadan iki yıl önce, Nixon’nun Başkan Yardımcısı Spiro Agno tarafından stajyer olarak işe alındıve mezun olduktan sonra Covington&Burling adlı bir hukuk firmasında çalışmaya başladı.
• Fırtınalı başlangıç
Muhtemelen John Bolton'un kazandığı ilk büyük iş, Birleşik Devletler Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) Başsavcı Yardımcısı ve Hukuk Danışmanlığıydı. Hayatının bu dönemi hakkında anı defterinde bu şekilde bahsediyor: “Bu arka plan, ABD'nin idari yapısının ayrıntılarını, kuruluşların birbirlerini nasıl etkilediğini ve daha da önemlisi ülkemde politika oluşturmanın nasıl olduğunu öğrenmemi sağladı."
George W. Bush Sr.'nin göreve başlamasıyla Baker, Dışişleri Bakanı oldu ve Bolton'u Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak atadı. Ancak Bolton'un 1997'de siyasi bir figür olduğunu söylemek çok doğru olacaktır. Siyasi kişiliğinin şekillenmesindeki en büyük katkı hiç şüphesiz Dünyanın en önemli düşünce kuruluşlarından biri olan American Enterprise'a[2] üye olmasıdır; ki1940'lardan beri Amerikan Muhafazakârlarının merkezi haline gelen bir kurum olma özelliğine sahiptir.
Bolton, 1980'lerin başından beri Reagan yönetiminde Cumhuriyetçi Parti'nin kilit bir üyelerinden biriydi ve kısa süre sonra Dışişleri Bakanlığı ve Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı'nda üst düzey görevlerde bulunan Yeni Sağ Barolar Birliği'nin bir üyesi olarak tanındı.
Yükseliş ve gelişiminin çoğunu, Senatör Jesse Holmes (Cumhuriyetçi- Kuzey Carolina) ve haftalık derginin en etkili Yeni Sağ ve Muhafazakâr özet teorisyenlerinden biri olan Richard Vigoeri'nin desteğine borçludur.
Yıllar sonra, American Enterprise Institute'da Ocak 2010'da yapılan bir konferansta Holmes, Bolton hakkında şunları söyledi: "O, Armageddon'da (Ahir zaman savaşları) benimle birlikte olmasını istediğim insanlardan biri."
Reagan'ın ikinci döneminde Bolton, Avukat Edwin Meese yönetimindeki Fedaraller topluluğunun barosunda çalıştı. Bu grup üyelerinin yüksek siyasi pozisyonları, Adalet Bakanlığının yeni sağcı grubun entelektüel etkisi altına girmesine neden oldu.
2000 seçimlerinin ardından, Bolton, eski patronu James Baker ile birlikte Florida'daki oyların yeniden sayımını engellemekle sorumlu tutuldu. Wall Street Journal'a göre, ABD Yüksek Mahkemesi oy sayımının durdurulmasına karar verdikten sonra, Bolton yeniden sayıma yapılmak üzereyken, "Bush-Cheney ekibinin bir üyesiyim ve buraya yeniden sayımı durdurmak için geldim," dedi.
Bolton'ın siyasi kariyeri Ronald Reagan'ın zamanının başlangıcından bugüne kadar, iktidar (Reagan, George W. Bush ve Donald Trump yönetimindeki görevler) ile American Enterprise gibi etkili ve kilit sağcı düşünce kuruluşlarındaki faaliyetleri ve Fox News gibi medya kruluşundaki siyasi imajı sayesinde Cumhuriyetçi Parti tarafından 2000 yılında cumhurbaşkanlığı seçimi için aday gösterildi. Ama asla kendini aday göstermedi. Açıkçası Cumhurbaşkanı adaylığı meselesinin kendisi tarafından ancak siyasi konumunu iyileştirmek ve Dışişleri Bakanı konumuna ulaşmak amacıyla kendisi tarafından sürdürülen bir taktik olduğunu söyleyebiliriz. Bolton'un siyasi kariyeri boyunca, Dışişleri Bakanlığı henüz ulaşılmamış altın bir son gibi ve şu anda bu konuma ulaşmasının ihtimali yok görünüyor.
• Tartışmalı büyükelçi
ABD Muhafazakâr Parti içindeki iletişim ve nüfuz, George W. Bush'un Bolton'u 7 Mart 2005 tarihinde, kongrenin sonunda ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak atamasına yol açtı. Maceralı bir tartışma ve muhalefet gösterisine dönüşen ve ara seçimlerde ezici bir zafer kazanan ve Kongre'yi kontrol eden Demokratlar, Joe Biden'ın öncülüğünde John Bolton'u Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak onaylanmasını engellemek için inisiyatif kullanma çalıştılar. Ancak George W. Bush geri adım atmadı ve yasal bir boşluk kullanarak Bolton'u parlamento tatili sırasında göreve atadı ve sonunda bir kongre oylaması olmadan göreve başladı. The Economist, onu ABD'nin Birleşmiş Milletler'deki en tartışmalı elçisi olarak nitelendirdi. Ryan Orkhart, ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak seçilmesi hakkında da şu yorumu yaptı: "Bu seçim, bu küresel örgüte yapılan en büyük hakarettir. Bunu "porselen dükkânına vahşi bir inek girişine” benzetmiştim.
Bolton, Ağustos 2005'ten Ocak 2007'ye kadar ABD'nin Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak görev yaptı. ABD diplomatlarının ve senatörlerinin sürekli eleştirilerinin ardından Aralık 2006'da istifa etti. Bu hareket, Bolton'un Senato'ya yeniden seçilmesinden üç haftadan kısa bir süre sonra geldi.
• Her şeyi değiştirmek isteyen bir temsilci
Her ülkenin dışişleri bakan yardımcısıçeşitli uluslararası forumlarda temsil edildi ve küstahlığı ve tek taraflılığıyla tanınan Bolton, ABD'nin uluslararası forumlardaki konumunu yeniden tanımlamaya çalıştı. Bolton hakkındaki bir makalede Wall Street Journal, onu tartışmalı bir adam olarak nitelendirdi. Bolton, biyokimyasal silahlarla ilgili bir konferansa atıfta bulunarak, "Eski, eski, eski! modası geçmiş bu eski sözleşmeye geri dönmek istemiyorum," dedi.
Bolton'ın diğer eylemleri arasında ABD'nin 1972 anti-balistik füze anlaşmasından çekilmesi yer alıyor. Anlaşma nükleer çatışmayı azaltma çabalarının temeli olarak görülüyordu, ancak Bolton bunu ABD füze savunma sisteminin gelişimini engelleyen gereksiz bir anlaşma olarak gördü ve bu nedenle hurdaya çıkarıldı. Kapsamlı Nükleer Test Yasağı Anlaşmasının kaldırılması da eylemlerinden biridir.
2002 yılında Heritage Foundation'da yaptığı konuşmada Bolton, Küba'nın biyolojik silah geliştirme kapasitesi nedeniyle kötü ülkeler listesine eklenmesi gerektiğini savundu. Küba'nın büyüyen tıp endüstrisi dünyaca ünlüydü, ancak Bolton, Küba'nın bu kisvede kitle imha silahlarıürettiğini iddia etti. İddiasına asla kanıt sunmayan Bolton, Küba hükümetinin biyolojik silah teknolojisini yasadışı olarak satarak finansman eksikliğini telafi ettiğini açıkladı.. Bu arada diğer hükümet kurumları da Cuma günü yayınlanan bir açıklamada, "Küba'nın kitle imha silahlarına ilişkin benzer, temelsiz iddialar birden fazla kez yapıldı” ifadesinde bulundu.
Temmuz 2003'te, Kuzey Kore ile yapılan altılı müzakereler ziyareti sırasında Bolton, Kuzey Kore Devlet Başkanı 2. Kim Jong Un'u o ülkede yaşamayı korkunç bir kabusa dönüştüren bir "zorba diktatör" olarak nitelendirdi. Kuzey Kore, böyle bir sülüğün varlığıyla müzakerelerin devam etmeyeceğini ve bu kan emici şahsı ABD temsilcisi olarak tanımayacağını söyleyerek yanıt verdi. Dışişleri Bakanlığı onun yerine başka birini yardımcı olarak atadı.
• Siyonizmin koruması altında
İlk duruşmada, Bolton'un İsrail ile ilişkilerinden sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak sicili zedelendi.. Forward'a (Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir Yahudi lobisi) ve diğer haber kaynaklarına göre, 2000 yılında Dışişleri Bakanlığı ile koordinasyon kurmadan İsrail'in casus teşkilatı Mossad şefleriyle görüştü. İsrail, silahlarını savunma dışı faaliyetlerde kullanmama yasasınıçiğnediği için ABD yasalarını ihlal etmekle suçlanıyordu lakin Bolton, suçlamalardan beraat etmelerini sağladı. 23 Temmuz 2000'de İsrail hükümeti, Hamas lideri Salih'i öldürmek için bir tonluk bomba kullanmak için Amerikan F-16 uçağını kullandı. Saldırıda şehitlerin yanı sıra 14 Filistinli öldürüldü ve 100'e yakın kişi yaralandı. Senato personeli tarafından yapılan soruşturmalar, Dışişleri Bakanlığı'nın o zamanki Dışişleri Bakanı Colin Powell'dan bir not almasını engellediğini ya da Birleşmiş Milletler'de Bolton'un her zaman İsrail lehine müzakereleri sonlandırmaya çalıştığını ortaya koydu. Ekim 2004'te Bolton, İsrail'in Gazze'nin kuzeyindeki askeri harekâtına son verilmesi çağrısında bulunan bir oylamayı veto etti. Temmuz 2006'da askeri harekâta ve Gazze Şeridi'ndeki orantısız güç kullanımına son verilmesi çağrısında bulunan BM Güvenlik Konseyi kararına karşıçıkmada öncü bir rol oynadı.
15 Temmuz 2006'da, İsrail ile Hizbullah arasında ateşkes talep eden bir BM Güvenlik Konseyi kararını da engelledi. Fox News'e verdiği demeçte, "New York'taki işimiz, nefsi müdafaa hakkının bir zevk meselesi haline gelmesine izin vermemek, ancak başka bir görevimiz daha var ve bu, tamamen kararlı olan Lübnan hükümetine yardım etmek için elimizden gelenin en iyisini yapmaktır. Demokratik olarak seçildi, onu kullanalım ve [Hizbullah] 'ın kanserini ortadan kaldırmada etkili olup olamayacağımızı görelim." Dedi
Bolton, İsrail hükümetinin Gazze Şeridi ve Lübnan'daki askeri eylemlerinden teröre karşı küresel bir savaş olarak bahsetti. İsrail'in Lübnan'ı işgalini savunan Bolton, "Lübnanlı sivillerin İsrail bombardımanlarında hayatını kaybedenlerle terör saldırılarında öldürülen İsraillilerin sayısı arasında ahlaki veya hukuki bir eşitlik yok. “ ifadelerinde bulundu.
Bolton, Orta Doğu meselelerinde yorulmak bilmeyen ve küstah bir savaşçıydı ve her zaman İsrail'in askeri güvenliğini savaş politikaları yoluyla korumaya çalıştı. 1990'ların ortalarından bu yana bir dizi muhafazakâr kuruluşla ve Yahudi baskı gruplarıyla yakın bağları var. Bu grupların, Amerikan Teşebbüsü, Yeni Yüzyıl Amerikan Projesi, Yahudi Ulusal Güvenlik Enstitüsü ve Körfez Barış ve Güvenlik Komitesi gibi örgütleri içeren İsrail'in sağcı partilerinden Likud partisi ile sık sık yakın bağları vardır.
• Daima Kaybeden Savaş yanlısı
John Bolton, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki aşırılık yanlısı güvenlik politikalarının bir savunucusu olarak kabul edilebilirken, diğer yandan bazı gazeteciler ve medya tarafından "neo-muhafazakar[3]"(yeni muhafazakar) bir politikacı olarak tanımlanmıştır. New Century American Project, Yahudi Ulusal Güvenlik Enstitüsü veya Körfez Barış ve Güvenlik Komitesi gibi neo-muhafazakar gruplara düzenli olarak katkıda bulunmasına rağmen, kendisini neo-muhafazakar olarak görmediğini ve bunun yerine bir Cumhuriyetçi olduğunu defalarca söyledi. Amerika'ya ve sözde muhafazakâr liberalin bu konuda "Biz pes etmiyoruz;" başlıklı iki kitabına başvurabiliriz. "Birleşik Devletler’i Birleşmiş Milletler’de ve Sınırların Ötesinde Savunmak" ve "Barack Obama Hâkimiyetimizi ve Üstünlüğümüzü Nasıl Tehdit Eder", hatta açıkça "Birleşmiş Milletler diye bir şey yok" iddiasına kadar varıyor. "Var olan tek şey, çıkarlarına dayalı olarak dünyadaki tek gerçek güç olan Birleşik Devletler tarafından yönetilen uluslararası toplumdur. İfadelerinin sahibidir. Wall Street Journal ve National Review'un ücretsiz yorumlar sayfası için ara sıra yazan Bolton, diplomasiyi zayıflık ve karar verememe ile özdeşleştiriyor ve İsrail'in İran'a nükleer saldırıyı düşünmesi gerektiğini öne sürüyor.
Bolton'un askeri ve savaş yanlısı görüşleri nedeniyle, birçok neo-muhafazakar grup onu bir çok kez başkanlık adaylarından biri olarak tanımladı ve her seçim arifesinde programlara davet edildi.. 2012 seçimlerinin arifesi dahil; Seçimlerden iki yıl önce, 2010'da Fox News'de başkanlığa aday olma arzusu sorulduğunda, “Bu soruyu olumsuz cevaplayamam ama siyasi aktivistlerin bu sorunun cevabını bilmesi gerekiyor. Sonbahar seçimlerini bekleyin."diye yanıtladı. Bu aşırılık yanlısı görüşlere paralel olarak, birçoğu Bolton'u bir savaşçı olarak görüyor ve Bolton'u caydırıcılık ve sürekli savaş teorisinin bir destekçisi olarak "yeniden savaşan" olarak görüyor.
Yuan Cole, 23 Mart 2018'de yayınlanan popüler bir makalede, "Bolton, 'teröristlerle savaşan bir terörist' dedi. Bolton'a yönelik bu tepkilerin ve saldırıların nedenlerinden biri de ABD'nin Irak'ı işgaline verdiği destektir. Bolton, Irak savaşını hala destekleyen ve bunu "küresel güvenlik ve demokrasi için" değerli bir eylem olarak gören birkaç kişiden biri.
"Bolton, Amerika Birleşik Devletleri'ne binlerce kişinin öldüğü, bir milyondan fazlasının yaralandığı ve dört milyondan fazlasının yerlerinden edildiği ve evsiz kaldığı yasadışı bir savaşa yardım etti. Adil bir dünyada, Bolton bir savaş suçlusu olarak yargılanmalıdır, ancak yargılanmamakla kalmaz, aynı zamanda cumhurbaşkanının ulusal güvenlik danışmanlığına da terfi edilir.İncil’de yazdığı gibi yargılanmalıdır: "Körlük körün asası olursa, ikisi de derinlere çökecektir."
• İki deli bir iklime sığmaz!
Bolton, Donald Trump'ın diplomatik aygıtına seçildiğinde, herkes ikisinin aşırılıkçı davranışının dünya çapında bir savaşa yol açabileceğini düşündü, ancak ikisinin çatışacağı günün geleceğini Hatta anlaşmazlık sonrası Beyaz saraydan ayrılan Bolton’nun Trump’ın faaliyetlerini ifşa ederek sorgulanmasına yol açacağını kimse hayal dahi edemezdi.
Ancak bu anlaşmazlıkta önemli olabilecek ve bazı medyalarda da değinilen nokta, Bolton'ın bazen Trump'ı bile geride bırakan kavgacı düşüncesiydi. Ancak Bolton, kitabında Trump'ın bir başkanın davranışına en ufak bir benzerlik taşımayan aptalca davranışını gördüğünde istifa etmeye karar verdiğini dile getirdi. Ancak öte yandan Trump ise onu kendisinin kovduğunu söylüyor!
Genel olarak, John Bolton'un düşüncelerinde ve ideolojisinde, Amerika Birleşik Devletleri dünyanın tek hegemonudur ve bu hegemonyaya meydan okumak isteyen her ülke, ister geriye dönük ekonomik yaptırımlar ister savaş ve askeri kaldıraçla, en sert muameleyi hak ediyor. Ona göre, aşırılık yanlısı bir Amerikalı politikacı olarak, diğer insanların yaşamlarıönemli değil ve önemli olan tek şey Amerika Birleşik Devletleri'nin dünya üzerindeki tartışmasız hâkimiyetidir ve bu yolu kim bozarsa, yıkıma mahkûmdur.
İsrail Araştırmalar Merkezi
Çeviri: Komisyon
[1]Yale Üniversitesi, 1701 yılında Connecticut, New Haven'da kurulmuş özel bir üniversitedir.Bill Clinton, George W. Bush, John Kerry ve Hillary Clinton da dahil olmak üzere birçok ABD başkanı ve devlet başkanı bu üniversiteden mezun oldu.
[2]American Enterprise'ın ilk on yıldaki ana hedefi, ekonomik özgürlüğü ve liberal değerleri savunmak ve "komünizm tehdidine karşı koymaktı.". Ancak 1980'lerden beri kendisini daha az liberal olarak nitelendirdi. Özellikle sağlık ve kamu sigorta poliçeleri olmak üzere Demokratik politikaların eleştirmeni haline geldi.
[3]Yeni muhafazakarlık, 1950'lerden beri ABD politikasında kilit bir rol oynadı.Aslında, neo-muhafazakarların yükselişi ve farklı muhafazakâr grupların ittifakı, muhafazakarların kendilerinin "ateist komünizme karşı ittifak" olarak adlandırmaları 1950'lerde başladı.