Anafartalar Cephesi Muharebeleri
6 Ağustos 1915
İngiliz 9’uncu Kolordusu’nun Anafartalar Çıkarması
Üçüncü Kirte Muharebesi sonrasında Çanakkale Cephesi’ndeki kuvvetlerin takviye edilmesi gerektiğini ısrarla dile getiren Akdeniz Seferi Kuvvetler Başkomutanı General Hamilton’un bu talebi bir kez daha kabul görmüş ve 5 yeni tümen ile desteklenmesi kararlaştırılmıştı. Yeni katılacak tümenlerin ne şekilde kullanılacağı konusu ise General Hamilton’un kararına bırakılmıştı.
General Hamilton ise emrine verilecek kuvvetleri, Sazlı Dere’den itibaren Arıburnu Cephesi’nin kuzey kısmında uzanan arazinin bütününde kullanmaya karar verdi. İngilizlerin yeni taarruz planı ise ana hatlarıyla şu şekildeydi:
> Arıburnu Cephesi’ndeki Türk savunma hattını sağ yanından kuşatmak amacıyla, Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattının ele geçirilmesi.
Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi bloğunun himayesinde, söz konusu bloğun kuzey yanından ilerletilecek kuvvetlerle Arıburnu Cephesi’nin geri bölgesine sarkmak ve kuşatmayı bu yönde genişleterek, Türklerin bu cephedeki savunmasını çökerterek Eceabat’a doğru ilerlemesi.
General Hamilton’un emrine verilen 5 tümenden ikisi, Arıburnu kuzeyinden hareketle, sahilden Conk Bayırı – Kocaçimen Tepesi bloğuna doğru uzanan arazi üzerindeki üç önemli dere yatağını, hedef bölgelere doğru yaklaşma istikameti olarak kullanacaklar ve bu dereleri kontrol eden yükseltiler üzerindeki Türk ileri karakollarını temizleyeceklerdi.
Son aşamada ise icra edilecek taarruzlarla kuzeyden güneye, Abdurrahman Bayırı, Kocaçimen Tepesi, Besim Tepeler, Conk Tepesi, 261 Rakımlı Tepe noktaları bütünüyle ele geçirilecekti. Öngörülen bu durumun gerçekleşmesi halinde Düz Tepe kuzeyindeki bütün önemli yükseltiler İngilizlerin eline geçmiş olacak ve Türklerin Arıburnu Cephesi’ndeki kuvvetleri sağ yanlarından bütünüyle kavranmış olacaktı.
Anafartalar’da ise Küçük Kemikli Burnu’nun hemen güneyindeki sahillere yönelecek 9’uncu İngiliz Kolordusu, sahile çıktıktan hemen sonra, kuzeydeki Küçük Anafarta Ovası ile güneydeki Büyük Anafarta Ovası’nı birbirinden ayıran yükseltiyi ele geçirecek ve Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattına taarruz eden kuvvetin sol yanını örtecekti.
Planlanan görevi yerine getirebilmek için İngiliz 9’uncu Kolordusunun ilk hamlede, Tuzla Gölü’nün doğusundan başlayıp Küçük Anafarta Köyü’ne kadar uzanan yükseltiyi alması gerekiyordu.
Bu yükselti üzerindeki önemli noktalar, batıdan doğuya olmak üzere sırasıyla; Pınar Tepe, Mestan Tepe, Yusufçuk Tepe ve İsmailoğlu Tepeleri idi. 9’uncu Kolordunun sağ yanında kalan (yine batıdan doğuya) Damakçılık Bayırı, Kayacık Ağılı Deresi, Bomba Tepe, Asma Dere hattı ise Abdurrahman Bayırı’na kadar uzanıyor ve Kocaçimen Tepesi istikametinde taarruz edecek kuvvetlerin sol yanının güvenliğini sağlıyordu.
Açıkçası, General Hamilton’un harekat planına göre 9’uncu Kolorduya verilen görev, bir anlamda “tali taarruz” hareketi idi. Ancak 9’uncu Kolordu Komutanı General Stopford, kendisine verilen harekat emirlerinde bazı değişiklikler yapılmasını talep etti. General Hamilton’un, ilk verdiği emirlerin icrası yönünde ısrarcı olmaması ve General Stopford’un önermeleri yönünde harekat planlarının değiştirilmesine itiraz etmemesi sonucunda İngiliz 9’uncu Kolordusu, asıl hareket tarzından tamamen uzaklaşmış oldu.
Böylece 9’uncu Kolordunun yapacağı taarruz, sanki asıl taarruzmuş gibi değerlendirildi ve Anafartalar Ovasına hakim bütün yükseltiler, kuzeyde Karakol Dağı, doğuda Kavak Tepe – Teke Tepe, orta kesimde Yusufçuk Tepe, İsmailoğlu Tepeleri gibi bölgeye hakim bütün noktaların ele geçirilmesi öngörüldü. Bu durum ise Conk Tepesi – Kocaçimen Tepesi hattına taarruz edecek kuvvete sol yanından verilecek desteğin, ikinci plana atılmasına neden oldu.
Sonuçta İngiliz 9’uncu Kolordusu daha başlangıç aşamasında planlandığı şekilde kullanılamadı ve İngilizler adına önemli fırsatlar, bir kez daha kaçırıldı. Çünkü Anafartalar sahillerine yönelik çıkarmaların başladığı saatlerde, bütün Anafartalar bölgesinde sadece 3.000 kadar mevcuda sahip bir Türk kuvveti bulunuyordu. Oysa Anafartalar Bölgesi Komutanı Alman Yarbay Wilmer’in emrindeki bu birliğin karşısına İngilizlerin çıkardığı kuvvet, daha ilk aşamada yaklaşık 27.000 kişiye ulaşıyordu.
Bu nedenle bazı İngiliz tarihçiler, General Hamilton’un harekat planın da yapılan değişikliğe kayıtsız kalmış olmasını, “Gelibolu Harekatı” süresince yapmış olduğu hataların en büyüğü olarak değerlendirmişlerdir.
Saat 22.00 itibariyle Küçük Kemikli Burnu’nun güneyinde kalan sahil kesimine ilk çıkan İngiliz kuvvetleri, içerilere doğru yöneldikleri anda Lale Baba Tepesi ile Softa Tepe de bulunan Bursa Jandarma Taburuna bağlı gözetleme postalarının tüfek ateşiyle karşılaştı.
Bir süre sonra Türk topçusunun bölgeye açtığı ateş yüzünden, Küçük Kemikli Burnu güneyindeki sahile çıkacak bazı birliklerini, planlananın dışında Büyük Kemikli Burnu’nun hemen iç tarafındaki Gazi Baba mevkisine çıkarmak zorunda kalan İngilizler, çıktıkları bu noktadan itibaren doğrudan Karakol Dağı’na tırmanıp Kireç Tepe yönünde ileri harekete giriştiler.