Agorafobi Nedir?
Agorafobi Nedir? Kaçınmanın güç olabileceği ya da panik nöbet halinde yardımın gelemeyebileceği yerler ya da durumlarda bulunmaktan korku duymaya denir. Sık rastlanan agorafobik durumlar kalabalık içinde bulunmak, otobüs, tren ya da otomobil içinde yolculuk etmektir. Agorafobi, fobilerin en rahatsız edicilerindendir. Çünkü kişinin sosyal ve mesleksel fonksiyonunu ciddi şekilde etkilemektedir. Panik atakları ve agorafobi acil psikiyatrinin sık görülen önemli konularından biridir. DSM-IV, panik bozukluğu agorafobili ve agorafobisiz şekilde ve de panik bozukluksuz agorafobi şeklinde sınışandırmaktadır. Panik ataklar, depresif bozukluklar gibi başka psikiyatrik bozukluklarda ve madde kesilmesi veya entoksikasyonu gibi tıbbi durumlarda ortaya çıkabilir. Bir panik atağın mevcudiyeti, bir panik bozukluğu tanısını gerektirmez.
Agorafobi ne anlama geliyor?
Agorafobinin yaşam boyu prevalansı %0.6-6 arasında olabilmektedir. Böylesine geniş bir alanda görülebilmesi, değişen tanı kriterleri ve değerlendirme metotlarının kullanılmasındandır. Etkilenen kişilerin en azından dörtte üçünün aynı zamanda panik bozukluğa sahip olduğunun bildirilmesine rağmen, agorafobi çalışmaları, hastaların yaklaşık yarısının panik bozukluk agorafobiye sahip olduklarını bulmuştur. Bu hastalar işlek caddelerde, kalabalık mağazalarda, tüneller, asansörler gibi kapalı alanlarda bir arkadaş ya da bir aile üyesi ile birlikte olmayı tercih ederler. Hastalar, eşlik eden bu kişiler olmadan evden ayrılamazlar. Ciddi durumlarda artık evden ayrılmaz hale gelirler. Çoğu vakada agorafobinin başlangıcı travmatik bir olayı izler.
Agorafobi için tanı kriterleri
- Beklenmedik bir biçimde ortaya çıkabilecek veya durumsal olarak yatkınlaşmış bir panik atağının ya da panik benzeri semptomların çıkması durumunda yardım sağlanamayabileceği ya da kaçmanın zor olabileceği (ya da sıkıntı doğurabileceği) yerlerde ya da durumlarda bulunmaktan sıkıntı duyma. Agorafobik korkular tek başına evin dışında olma; kalabalık bir ortamda bulunma veya sırada bekleme; bir köprü üzerinde olma ya da otobüs, tren veya otomobille seyahat etme gibi durumları kapsar. Not: Kaçınma, bir ya da sadece pek az spesifik duruma sınırlanmışsa spesifik fobi tanısını, ya da kaçınma sosyal durumlarla sınırlı ise sosyal fobiyi dikkate al.
- Bu durumlar kaçınmaya sebep olur (Örneğin geziler sınırlanır) ya da bir panik atağı veya panik benzeri semptomlara sahip olma hakkında bariz strese ya da sıkıntıya katlanılır veya eşlik eden birinin mevcudiyetini gerektirir.
- Bu sıkıntı ya da fobik kaçınma Sosyal Fobi (Ör. utanma korkusundan dolayı sosyal durumlara sınırlanmış kaçınma), Spesifik Fobi (Ör. asansör gibi tek bir durumla sınırlı kaçınma), Obsessif-Kompulsif Bozukluk (Ör. bulaşma ile ilgili obsesyonu olan birinin kir ve pislikten kaçınması), Posttravmatik Stres Bozukluğu (Ör. ağır bir stres etkenine eşlik eden uyaranlardan kaçınma) ya da Ayrılma Anksiyetesi Bozukluğu (Ör. evden ya da akrabalardan ayrılmaktan kaçınma) gibi, başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamaz.