Doksan yıl önceki Ermeni Soykırımı'yla ilgili tartışmaları açısından önemli bir fırsat kaçırıldı.Üç Türk üniversitesi bir konferans düzenleyecekti.Bu girişim,Avrupa Birliği adayı ülkenin çağdaşlık ve samimiyetinin bir kanıtı olacakken,ne yazık ki ifade özgürlüğüne yönelik baskının bir habercisi oldu.Başlamasına saatler kala konferans belirsiz bir tarihe ertelendi.Anlaşılan,konferansın katılımcılarını Türkiye'yi arkadan hançerleyen hainler olarak suçlayan Türk adalet bakanının siyasi baskısı fazlasıyla ağırdı.Tüm konuşma metinlerinin önceden incelenerek cezai takibat gerektirip gerektirmediğine (Türkiye'de Ermenilere soykırım yapıldığını iddia etmek suçtur) bakılacağı yönündeki tehdit de sorumluların konferansı ertelemelerinin bir başka nedeniydi.
Türkiye'nin Avrupa yeterliliği için gerçekten de iyi bir not
sayılamayacak bu gelişme,Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğinin karşıtlarının
değirmenine de su taşıyor.
Oysa,24 Nisan 1915'te Ermeni aydınların önce tutuklanıp daha sonra
öldürülmeleriyle başladığına inanılan Ermeni Soykırımı,dünya tarihinin
en tanınmış insanlık suçlarından biri.Talat,Enver ve Cemal'den oluşan
Jön Türk üçlüsü,yeni milliyetçilik fikirlerini uygulayıp etnik
homojenlik sağlamak amacıyla Ermeni Hristiyan azınlığı ortadan
kaldırmak için Birinci Dünya Savaşı'ndaki durumdan istifade etti.Tahminen 1.5 milyon erkek,kadın ve çocuk kurşuna dizildi,ölüm
yürüyüşlerinde katledildi,tecavüz edildi ve parçalandı.Çok daha
fazlası soyuldu,malları ellerinden alındı,çocuklar ailelerinden
koparılarak 'iyi bir Türk' olarak yetiştirilmeleri için Türk ailelere
verildi.
Böylece ırkçı motifli kitlesel kıyım,Avrupa'nın sınırlarına dayanmıştı.
Üstelik Ermeniler en eski Hristiyan halkı olarak görülüyordu.Ayrıca,çoğunluk azınlığa,hükümet de halkının bir bölümüne karşı
düşmanca tavır alıyordu.Bu yüzden,Yahudi Soykırımı'yla karşılaştırıldı.
Ermeni Soykırımı'nın,jenosid kavramının oluşmasındaki yeri dikkate
alınacak olursa,Ermenilerin katledilmesini soykırım olarak tanımayı
reddetmenin saçmalığı ortaya çıkıyor.Ermeni Soykırımı'nın bugün de
siyaset konusu olmasının nedeni bu reddediştir.
Kurbanların temsilcileri,bu tanınmayı sağlamak için gösterilen
gayret içinde,Holokaust (Yahudi Soykırımı) ile koşutluklara işaret
ediyor.Holokaust,kötünün evrensel düzeyde anlaşılabilir şifresi haline
geldiği için,şu ilke geçerli:Kendi olayı bu olaya ne kadar benzerse,o
kadar kötü,kurbanlar ya da geride kalanlar o kadar çok ahlaki sermaye
kazanır.
Soykırım,öldürmekle sona ermiyor.En azından suçluların
cezalandırması için çaba harcanması gerekir.Bu,diğer kitle
katliamcılarını korkutmaya yarayabilir.Hiç değilse onları suç işlemeye
teşvik etmez.
Ermeni Soykırımı'nın -yaşananların çok ötesine geçen- önemi de burada
yatmakta.Almanya,Nasyonal Sosyalistlerin işlediği suçtan dolayı özür
dilemişken,Ruanda,Kamboçya ve eski Yugoslavya'da da uluslararası ceza
mahkemeleri kurulurken ve Federal Almanya hükümeti,Herero soykırımı
için özür dileyerek,geçtiğimiz yüzyılda -sömürgelerle bağlantılı olarak
gerçekleşen ilk Alman soykırımını da resmen tanırken,Ermeniler için
görünürlerde benzer bir durum yok.Hukukçular,siyasetçiler ve bilimadamları dünya genelinde jenosidi araştırmaya ve nasıl önleneceğine
yönelik imkânları tespit etmeye çalışırken,Türk hükümeti tersine
sinyaller vermekte.
Yine de soykırımlar tarihinden bir şeyler öğrenilecekse,inkâr
çabasının bir konuyu rafa kaldırmadığını,aksine dönüp dolaşıp tekrardan
ve daha etkili bir şekilde kamuoyuna geri döndüğünü öğrenmek gerekir.Avrupa'daki politikacıların,-kaldı ki hepsi uluslararası insan hakları
politikasının şiddetle savunucuları olarak tanınmıyor- şimdi Ermeni
vakasını kendi siyasi hedeflerini izlemek ve Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğine
engel olmak için malzeme olarak kullanmaları,bunu yeterince
kanıtlamakta.
Ermeni Soykırımı tanınmak zorunda.Bu,sadece jenosidin küresel
geçmişinde önemli bir unsuru oluşturduğu için değil,jenosid tarihi
henüz tamamlanmadığı için zorunlu.Uluslararası toplum olanları
görmezden gelip tanımlama tartışması yaparken,neler olabileceğini onbir
yıl önce Ruanda gösterdi.Bugünlerde jenosidin hâlâ mümkün olduğu da
Darfur'dan belli...
*Jürgen Zimmerer,İnkârla nereye kadar?,Radikal,8 Haziran 2005.
http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=155137