Diktatörlerin el kitabı
Netflix'te bu ay başlarında yayına girmesine rağmen kısa sürede hemen büyük ilgi çeken bir mini belgesel var: “Zorba Nasıl Olunur” (How to Become a Tyrant).
Bruce Bueno de Mesquita ve Alastair Smith'in 2011 yılında yayımlanan “Diktatörün El Kitabı”na dayanan altı bölümlük dizide tarihe geçmiş diktatörlerin iktidara gelmeden önce ve geldikten sonra da kullandıkları taktikler anlatılıyor. Çok sayıda diktatörden söz edilmesine rağmen dizi esas olarak Adolf Hitler, İdi Amin, Josef Stalin, Muammer Kaddafi, Saddam Hüseyin ve Kim İl-sung'u anlatıyor.
"Game of Thrones" dizisinden tanıdığımız Peter Dinklage tarafından seslendirilen dizide, süresi 25-30 dakika arasında değişen bölümlerin başlıkları aynı zamanda diktatörlerin kullandığı en yaygın taktikler olarak şöyle sıralanıyor:
-İktidarı ele geçir
-Muhaliflerini ez
-Terörle yönet
-Gerçeği kontrol et
-Yeni bir toplum yarat
-Sonsuza kadar iktidarda kal
Siyaset bilimcilerin görüşlerine de yer verilen dizide yukarıda adı geçen, bazıları önceleri dikkat çekmeyen silik tipler olan diktatörlerin iktidara gelebilmek için toplumu nasıl etkilediği, iktidara geldikten sonra da gücünü korumak için ne yaptığı anlatılıyor. Uganda diktatörü İdi Amin'in “korkutarak saygı kazanılacağı” sözü dizide birkaç kez tekrarlanıyor.
Ünlü diktatörlerin sık sık başvurduğu belirtilen “kitap”ta kullanılan taktikler arasında muhalifleri ve potansiyel muhaliflerin nasıl yok edildiği, propaganda makinesinin nasıl işletildiği, açlık ve ekonomik kriz gibi durumların nasıl kullanıldığı, ülkenin zenginliklerini nasıl yağmaladığı ve çaresiz kalan diktatörlerin nasıl savaş çıkardığı anlatılıyor.
Dizinin altıncı ve son bölümünün neredeyse tamamı üç kuşaktır Kuzey Kore'yi yöneten Kim hanedanlığına ayrılmış.
Riskli bir şekilde esprili bir dil ve animasyon da kullanan dizi, anlattığı ciddi ve hassas konuyu sulandırmamayı başarıyor.
“Zorba Nasıl Olunur”un Libya ile ilgili bölümünde şu ilginç tespit yapılıyor: Ülkeyi yıllarca demir yumrukla yöneten Kaddafi, Batı'nın gözünü boyamak için ipleri biraz gevşetmeye başlayınca devrildi.
Dizinin son cümlesi çok çarpıcı: Anlatılan taktikleri kullanan herkes zorba olabilir.