Haritalarda Kuzey Kutbuna yakın bir yerde genelde beyaz renkle gösterilen ve Avustralya’dan daha büyük görünen bir ada vardır.
Coğrafi olarak Kuzey Amerika kıt’asına; tarihi, kültürel ve siyasi olarak Avrupa’ya bağlı olan bu ada, dünyanın en büyük adası olan Grönland‘den başkası değil. Büyüklüğü Avustralya’dan daha fazla olmamasına rağmen dünyanın küresel yüzeyinden dolayı haritaya yansıtıldığında daha büyük duruyor.
Dünyanın en büyük adaları listesinin ilk üçü şöyle; Grönland, Yeni Gine ve Borneo adası
Bu yazıda şunları bulabilirsiniz:
Dünyanın en büyük adası: Grönland
Dünyanın en büyük adasının adı Grönland (Greenland ya da Grønland). Kanada’nın kuzey doğusunda Kuzey Amerika, Atlas Okyanusu ve Kuzey Buz Okyanusu arasında kalıyor.
Adanın yüzölçümü 2.130.800 km2 yani Türkiye’nin yaklaşık üç katı kadar. Dünya haritasına bakıldığında ise Avustralya kıtasıyla aynı büyüklüğe sahipmiş gibi görünse de aslında Avustralya’nın üçte birinden daha küçük ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile neredeyse aynı büyüklükte.
Coğrafi açıdan Kuzey Amerika kıtasının bir parçası olmakla birlikte, Danimarka ile olan kuvvetli tarihsel, kültürel, ekonomik ve siyasi bağları nedeniyle Avrupalıdır. Danimarka’ya bağlı, yaklaşık 55 bin kişinin yaşadığı özerk bir bölge.
1973 yılında o zamanki ismi Avrupa Topluluğu olan AB’ye katılıyor ancak 1983 yılında yaptığı halk oylaması sonucunda AB’den ayrılıyor. Başkenti ve en büyük şehri ise 17 bin nüfuslu Nuuk.
Kuzey kutbuna çok yakın olduğu için yüzeyinin %81’i 2-3 kilometre kalındığında ve deniz yüzeyinin altına kadar uzanan buzla kaplıdır.
Adada kısmi ve çok küçük bir alanda yapılan silaj üretimi dışında tarım faaliyeti bulunmuyor. Ancak çevresinde bulunan okyanuslar ve balıkçılık adanın en büyük gelir kaynağı.
Son yapılan çalışmalar, adadaki buz kütlesinin büyük bir hızla eridiğini gösteriyor. Eğer küresel ısınma bu şekilde etkilemeye devam ederse ortasında devasa bir içi deniz ya da göl olan bir adaya dönüşebilir.
Grönland soğukluğu sebebiyle değil ama kuzey kutbu ortamı, buzullarda yaşayan hayvanlar ve Kuzey ışıkları sebebiyle turistlerin ilgisini çekiyor.
Bilim kurgu filmlerine bakarsak, dünyayı etkisi altına alacak olan ölümcül virüsler kutup bölgelerine yakın yerlerde yaşayamıyor. Dolayısıyla hayatta kalabilen az sayıda insan o bölgelere akın ediyor. Günün birinde böyle bir durum yaşanırsa, başta Kanada ve Grönland olmak üzere birçok az nüfuslu soğuk memleket cazibe merkezi olacak.
Diğer bazı filmlerdeyse dünyanın yörüngesi bir şekilde kaydığı için ekvator ve orta kuşak ülkelerinde yaşamak imkansız hale geliyor. Ve geleceğin orta kuşak bölgesi Kuzey kutbu oluyor. O günler gelirse başkent Nuuk, aniden büyüyen kentler gibi düzensiz ama dev bir metropol haline gelebilir.
Şimdiyse soğuk ama insanları mutlu yaşayan, kendi halinde bir özerk ülke. Şahsen benim de yaz aylarında 🙂 gidip görmek istediğim yerlerden biri.
Dünyanın en büyük adaları
Dünyanın en büyük adası olan Grönland, kendine en yakın rakibi olan Yeni Gine’nin üç katına yakın büyüklüğe sahip ancak adanın büyük kısmı kar ve buzla kaplı.
Kimi adalar ise sıcak denizleri, beyaz kumları ve insanın içini ısıtan iklimiyle popüler tatil beldeleri..
İşte muhteşem resimlerle dünyanın en büyük adaları:
-
Grönland – Dünyanın en büyük adası
Atlas Okyanusu – 2.130.800 km2
-
Yeni Gine – Büyük Okyanus’un en büyük adası
Büyük Okyanus – 785.753 km2
Dünyanın en büyük ikinci adası olan Yeni Gine, Endonezya ve Papua Yeni Gine tarafından tam ortadan bölünmüş iki ülkeli bir adadır.
Adanın büyüklüğü yaklaşık Türkiye kadar ve Avustralya’nın kuzey doğusunda, Büyük Okyanus’ta yer alıyor.
-
Borneo Adası
Büyük Okyanus – 748.168 km2
Endonezya, Malezya ve Brunei Sultanlığı tarafından üçe bölünen ada, dünyanın üçüncü büyük adası olmasının yanında muhteşem doğal güzellikleri ve yağmur ormanlarıyla ünlü.
-
Madagaskar – Hint Okyanusu’nun en büyük adası
Hint Okyanusu – 587.713 km2
-
Baffin Adası
Atlas Okyanusu – 476.068 km2
Kanada ile Grönland adası arasında bulunan büyük bir adadır. Nüfusu 11 bin civarında ve Kanada’ya bağlı.
-
Sumatra Adası
Hint Okyanusu – 443.066 km2
-
Honşu Adası
Büyük Okyanus – 225.800 km2
Tokyo’nun da üzerinde olduğu, Japonya’nın en büyük ve en kalabalık adasıdır.
-
Victoria Adası
Kuzey Buz Denizi – 217.291 km2
Kanada ile Grönland arasında bulunan Victoria adası Kanada’ya bağlı.
-
Büyük Britanya Adası
Atlas Okyanusu – 209.331 km2
İngiltere, İskoçya ve Galler’in olduğu ada.
-
Ellesmere Adası
Kuzey Buz Denizi – 196.236 km2
-
Sulawesi (Celebes) Adası
Büyük Okyanus – 180.681 km2
-
Yeni Zelanda, Güney Ada
Büyük Okyanus- 145.836 km2
Yeni Zelanda’nın iki ana adasından güneyde ve büyük olanıdır.
-
Java Adası
Büyük Okyanus – 138.794 km2
-
Yeni Zelanda, Kuzey Ada
Büyük Okyanus- 111.583 km2
-
Luzon Adası
Büyük Okyanus – 109.965 km2
Filipinler’in en büyük ve en kalabalık adası.
-
Newfoundland Adası
Atlas Okyanusu – 108.860 km2
Yeni bulunan topraklar anlamına gelen ada Kanada’ya bağlıdır.
-
Küba Adası
Atlas Okyanusu – 105.806 km2
-
İzlanda Adası
Atlas Okyanusu – 101.826
İzlanda, Grönland’ın güney doğusunda kalan en büyük 18. ada ama dünyanın en büyük adasının yanında yavrusu gibi kalıyor.
Ya Kıbrıs adası?
KKTC’nin de içinde bulunduğu Kıbrıs adası ilk 20 listesine giremiyor çünkü yüzölçümü sadece 9.251 km2. Öyle ki bu yazı için referans aldığım listeye bakılırsa 80. sırada.
Ada nedir?
Ada, dört tarafı sularla (göl, deniz, okyanus vb) çevrili kara parçalarına verilen isimdir. Aynı şey kıtalar için de geçerli olmakla birlikte, kıt’alar oldukça büyük olup bunların çevresinde deniz, göl ya da nehir değil okyanuslar bulunur.
Zamanla denizlerin yükselmesi ya da tektonik hareketlerle kıtalardan ayrılan kara parçalarına kıtasal ada, volkanik patlamalar nedeniyle okyanuslarda oluşan kara parçalarına ise okyanus adası deniyor. Üçüncü tür ada ise yüzen adalar ve bunlar, suyun tabanıyla bağlantıları olmadığı için akıntı ya da rüzgarla hareket ederler.
İnsanların bir kısmında ada ve kıta arasında karmaşa bulunabiliyor. Bazı kişiler büyükleri için olmasa bile küçük kıta Avustralya için ada mı kıta mı tartışması yapabiliyor. Eğer Avustralya bir ada olarak kabul edilecek olursa şuan dünyanın en büyük adası olan Grönland’ın üç katı büyüklüğünde, ikinci büyük adanın ise 9 katı büyüklüğünde bir ada olacak.
Yer bilimsel, hayvan ve bitki çeşitliliği ile sosyo-kültürel olarak yapılan bazı teknik çalışmalar ada ve kıtanın birbirinden farklarını ortaya koyuyor ve kıtaların sınırlarını çiziyor. Bu çalışmalar özellikle de Avustralya için yapılıyor. Teknik tartışmalar bir tarafa bırakılacak olursa, çok büyük olduğu ve Asya, Amerika ve Antarktika gibi çevresindeki kıt’alara göre büyük farklılıklar gösterdiği için Avustralya ada olarak kabul edilmiyor.
Temel liste büyüklüklerine göre adalar sayfasından alınmıştır (İngilizce)
2 yorum