São Paulo 20 milyon nüfusuyla Güney Amerika‘nın en büyük kenti. Sadece kent merkezi 12 milyon. São Paulo 1554′te Portekizli papazlarca kuruldu. 1700′lerde küçük bir kasaba iken verimli toprakları ve yüksek rakımı sayesinde gelişen kahve üretimi ile çabuk büyüdü. On dokuzuncu yüzyılda kahve üretiminin getirdiği zenginlikle bir sanayi, ticaret ve bankacılık merkezine dönüştü.
Sao Paulo, Brezilya. 14 Temmuz 2012
Kent ve çevresine İtalya, Portekiz, İspanya, Almanya ve Japonya’dan pek çok göçmen geldi. Portekizce konuşulan Brezilya ve São Paulo’da halkın büyük bölümü Katolik Hıristiyan.
Edificio Martinelli adındaki Sao Paulo‘nun ilk gökdeleni 1922 – 1934 yılları arasında inşa edildi. Yaptıran kişi İtalyan göçmen Giuseppe Martinelli. Mimarı Irmãos Lacombe, mühendisi Engenheiro Walter Merlo. Libero Padaro Caddesi’nin 505 numaralı binası. Art Deco tarzı binanın yapımında cam, çelik, granit, beton ve tuğla kullanıldı; 600 işçi ve 60 sanatçı çalıştı. 1929 yılında 12 katlı olarak tamamlanması planlanmıştı, sonra halktan gelen istek üzerine 14, daha sonra 20 katlı olması kararlaştırıldı, sonunda 30 katlı oldu. . 1947 yılına dek Latin Amerika kıtasının en yüksek binasıydı. Betonunun çimentosu Norveç ve İsveç’ten ithal edildi. Sao Paulo’nun ilk elektrik aydınlatmalı reklamı 1929 yılında bu binaya kondu.
Edificio (Predio) Martinelli binası. 1922 - 1934.
Martinelli ve eşi binanın tepesindeki dört katlı köşkte yaşadı. Martinelli maddi sıkıntısı nedeniyle binayı 1934 yılında İtalyan hükümetine sattı. 1943′te Brezilya 2. Dünya Savaşı’na katılınca bütün İtalyan varlıkları gibi bu bina da devletleştirildi ve Edifício América adı verildi. Savaştan sonra tekrar eski adı Edificio Martinelli adını aldı. 1950′lerde bina yoksul halk tarafından işgal edilip yaşandı. 1992 yılında belediye tarafından tarihi eser ilan edildi.
“Yüzü olmayan sarışın kadın” olarak adlandırılan hayalet bu binada sadece aynalarda görülebiliyormuş. Yüzü olmayanını anladım da, sarışın hayalet hiç duymamıştım. Uzun yıllardır dolaşan bir şehir efsanesi.
Praça Ramos. Sağdaki heykele dikkat. Sao Paulo, Brezilya.
São Paulo’nun 19. yüzyıldan bu yana sürekli büyümesi gecekondulaşmayı da beraberinde getirdi. Milyonlarca insan kentin çevresinde, sağlıksız barınaklarda yaşamaya başladı. 20. yüzyılın başlarında, Japon, Suriye ve Lübnanlı göçmenlerin gelişiyle göç dalgası devam etti. Çevre kirliliği ciddi boyutlara ulaştı. Kent içi ulaşım önemli bir sorun oldu. Durmadan yeni yolların yapıldığı ve gökdelenlerin yükseldiği São Paulo, “Güney Amerika’nın Chicago’su” olarak nitenlendiriliyor. 1940′ta 1,3 milyon olan nüfusu, hızlı kentsel gelişmeyle 1960′ta 3,7 milyona, 2010′da ise 20 milyona ulaştı.
Largo de São Bento semtindeki St. Benedict Manastırı, kentin en önemli binalarından biri. Buradaki ilk kilise 1600 yılında inşa edilmiş olsa da yıkıldı, bugünkü bina Alman mimar Richard Berndl tarafından 1910-1922 yılları arasında yapıldı. İç dekorasyonunu Hollandalı Adelbert Gresnicht gerçekleştirdi. Bugün 40 rahip burada yaşıyor. Portekizcesi Mosteiro de Sao Bento.
Mosteiro de Sao Bento Katedrali, 1922, Sao Paulo.
Aşağıdaki fotoğrafta sol alt köşedeyim. En sevdiğim fotoğraf tarzı; kenarda köşede ayrıntı olayım, manzarayı, eseri, binayı kapatmayayım.
Viaduto do Cha, Sao Paulo. 14 Temmuz 2012.
Shopping Light, Praça Ramos de Azevedo, Sao Paulo, Brezilya.
Praça do Patriarca ile Teatro Municipal‘i birleştiren köprüye hakim Shopping Light, Sao Paulo’nun en ünlü alışveriş merkezi. Bu neoklasik bina ABD’li mimar William Preston tarafından tasarlandı ve 1929 yılında São Paulo Light & Power Company merkezi olarak açıldı. Binanın resmi adı her zaman şirketin ikinci başkanı Prédio Alexandre Mackenzie (Prédio Portekizce bina demek) oldu. 1990′larda bir grup yatırımcı binayı satın alarak 1999 yılında Shopping Light adıyla alışveriş merkezini açtılar. İsmindeki “Light”, ilk sahibinin adından geliyor.
Shopping Light alışveriş merkezi, Sao Paulo.
Sao Paulo’da beni görmeyecek şekilde oturan veya yatan birkaç evsizin fotoğrafını çekmek isterdim ama arkadaşım Janaina “Sakın deneme, sinirleniyorlar. Aralarındaki dayanışma güçlüdür; çektiğin evsiz seni görmese bile gören bir başkası müdahale eder ve olay çıkabilir” deyince yerli sözü dinledim.
Theatro Municipal, Sao Paulo Centro.
Theatro Municipal giriş kapısı, Praça Ramos de Azevedo, Sao Paulo, Brezilya.
Ramos de Azevedo tarafından 1903-1911 yıllarında inşa edilen Sao Paulo Şehir Tiyatrosu (Theatro Municipal) hem mimari değeri hem de tarihi önemi bakımından kentin sembollerinden biri. 1922 yılında burada gerçekleştirilen Modern Sanatlar Haftası (Semana de Arte Moderna) Brezilya’da sanatta devrim yarattı, Brezilya’da modernizmin başlangıcı kabul ediliyor. Bugün Kent senfoni Orkestrası, Lirik Koro (Coral Lírico) ve Sao Paulo Kent Balesi de burada.
Theatro Municipal, Praça Ramos de Azevedo Meydanı, Sao Paulo.
Aşağıdaki fotoğrafta görülen belediye temizlik işçileri Şehir Tiyatrosu (Theatro Municipal) ve yanındaki heykel civarında tazyikli suyla evsizlerin dışkı ve idrarlarını temizliyorlar. Kent merkezindeki bu alan evsizlerin mekanı.
Belediye işçileri Şehir Tiyatrosu çevresinde evsizlerin pisliklerini yıkıyor. Sao Paulo Theatro Municipal.
Sao Paulo Şehir Tiyatrosu. Theatro Municipal, Sao Paulo, Brasil.
Sao Paulo kent merkezindeki Metropolitan Sé Katedrali (Catedral da Sé – Catedral Metropolitana) 8.000 kişiye kadar ibadetçiyi alabiliyor. Çanları her sabah sekizde Brezilya milli marşını çalıyor. Katedral Meydanı’ndaki (Praca da Sé) Neo Gotik tarzı bu güzel ibadethanenin çevresi ve meydan evsizlerin hakimiyetinde.
Metropolitan Sé Katedrali (Catedral da Sé – Catedral Metropolitana), Praca da Sé Meydanı, Sao Paulo.
Metropolitan Sé Katedrali (Catedral da Sé – Catedral Metropolitana), Praca da Sé Meydanı, Sao Paulo.
Praca de Se Meydanı’nda, Catedral da Sé önünde bir hayır kurumu evsizlere yemek veriyordu. Janaina’ya bunu neden burada yaptıklarını sordum. Belediyenin bir süre önce evsizler için olan barınakları kaldırmasını sessizce protesto ediyorlarmış aslında.
Metropolitan Sé Katedrali (Catedral da Sé – Catedral Metropolitana), Praca da Sé Meydanı, Sao Paulo.
Catedral da Se – Catedral Metropolitana, Sao Paulo.
Aşağıda Sao Paulo merkezinde (Centro) heykelini gördüğünüz Tenerife’li Padre José de Anchieta 16. yüzyılın ikinci yarısında Brezilya’da Hıristiyanlığı yaymak için bulunan İspanyol bir Cizvit misyoner. São Paulo şehrinin kurucularından biri.
Padre José de Anchieta heykeli, Centro Sao Paulo.
Henüz Brezilya’da ikinci günüm, ama zıtlıklarıyla, insan tiplerinin farklılığıyla baş döndürücü. Sarışın Avrupa kökenliden çekik gözlüye, zenciden Orta Doğu’luya, müthiş bir insan çesitliliği.
Alper Metin'in diğer yazıları için: www.celebialper.com