Hidrojen bombası hayatını kurtardı
Sovyetler Birliğinin atom bombası projesinde çalışması sayesinde Stalinin Yahudi kıyımından kurtulan ve daha ileriki yıllarda Nobel Fizik Ödülünü kazanan Rus fizikçi Vitaly Ginzburg geçtiğimiz günlerde 93 yaşında hayata veda etti
Rusya Yahudisi bilim adamıVitaly Ginzburg 2003 yılında Süperiletkenler ve süperakışkanlar teorilerine olan öncü katkıları nedeniyle Nobel Fizik Ödülünü Alexei A.Abrikosov ve Anthony J.Leggett ile paylaşmıştı. Vitaly Ginzburg tutuklanıp yargılanmış Stalinin hayatına kastetmek suçundan 1944 yılında üç yıl çalışma kamplarına gönderilmiş Nina Yermakova ile evlendi. Bu evlilik, bir Sovyet bilim adamı olarak kariyerinin sonu olabilirdi. Çünkü devlet antisemitizminin en belirgin olduğu yıllardı.
Ginzburg, Nobel ödülleri komitesine yazdığı otobiyografik bir yazıda; O dönemde bulunduğum koşullarda başıma gelebilecekleri tahmin edebiliyordum. Bana çok pahalıya mal olabilirdi, fakat hidrojen bombası çalışmalarında yer almam hayatımı kurtardı diyordu.
Ginzburg, ünlü Sovyet fizikçi ve yakın dostu, rejim muhalifi Andrei Sakharov ile Sovyet Hidrojen bombası projesinde birlikte çalıştı, sistemin yaratılmasında çok önemli iki yöntemi onunla beraber geliştirdi. Ancak 1951 yılında Vitaly Ginzburg atom bombası projesinden azledildi. Çünkü Stalin yeni bir antisemitizm dalgasının başını çekiyor, Sovyetler Birliğindeki sorunların sorumlusu olarak gördüğü Yahudileri çalışma kamplarına gönderiyordu.
Büyük Lider Stalinin 5 Mart 1953te ölmesi veya öldürülmesi nedeniyle Yahudi karşıtı planlarını gerçekleştirmek için yeterli zaman bulamaması çok büyük bir şanstı. Yahudi bilim adamı otobiyografisinde Stalinin ölmesi ile Yahudilerin üzerindeki baskının bir nebze kalktığını anlatıyor. O tarihten itibaren Vitaly ile eşi Nina, her yıl 5 Mart gününü adeta bir bayram havasında kutlamayı alışkanlık haline getirdiler.
Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra Yahudi bilim adamı, modern Rusyada hükümet yetkililerinin bilime kayıtsız kalmalarını, yazdığı yazılar ve verdiği söyleşiler aracılığıyla eleştirerek ülkenin sosyal yaşamında etkin oldu. Kremlinin Ortodoks Kilisesi ile ilişkisinin giderek artmasını eleştirmekten kaçınmadı ve Başkan Vladimir Putinin totaliter geçmişe dönmekte olduğu konusunda Batı dünyasını uyardı.
2005 yılında kaleme aldığı bir çağrıda şöyle demekteydi: Demokratik ülkelerin hükümetlerinin; Rusyanın totaliter geçmişine dönmek yönündeki çabasını, Rusya ve uluslar arası kamuoyu açısından tehlike arz eden dikta rejiminin kurulmasını engelleyecekleri umudunu taşıyoruz.
2007 yılında verdiği bir söyleşide Putin Rusyasında bilimsel çalışmaların, sadece çıkarlar gözetilerek sürdürüldüğünü, hükümetin Stalin döneminden daha belirgin bir engelleme uyguladığını söyledi. Ginzburg, İngiliz Sunday Telegraph gazetesine: Tabii ki Stalin döneminde Bilim Akademisi, Komünist Parti Merkez Komitesinin denetimi altındaydı. Fakat o günlerde aklınızdaki projeyi gerçeğe dönüştürebiliyordunuz. Örneğin birinci Sputniki uzaya bu şekilde göndermiştik. Şimdi ise bilimin sadece kar ve getirisi olması gerektiği düşünülüyor ki bu da oldukça saçma şeklinde konuştu.
Bir ateist ve laik bir Yahudi olan Vitaly Ginzburg, 2007 yılında Putine açık mektup yollayan bilim adamları arasında yer aldı. Bu mektupta Ortodoks Kilisesinin Rusyada etkisinin giderek artmakta olduğuna dikkat çekiliyor, diğer dinlere mensup kişilerin yaşadığı Rusyada dengelerin bozulmaması gerektiği ileri sürülüyordu. Yahudi kuruluşlarında da etkinlik gösteren bilim adamı, Rusya Yahudi Kongresinin yönetim kurulunda yer alıyor, antisemitizme karşı mücadele veriyordu.
Vitaly Ginzburg 4 Ekim 1916 yılında Moskovada doğdu. Annesi 1920 yılında tifodan ölen bir doktor, babası da mühendisti. İlk evliliğini 1937 yılında Olga Zamsha ile yaptı. Çift dokuz yıl süren evlilikten sonra boşandı. Kızları babası gibi fizikçi oldu. Vitaly Ginzburg, 11 Kasım günü ünlü yazar, siyasetçi ve bilim adamlarının mezarlarının bulunduğu Moskovadaki Novodevichy Mezarlığında toprağa verildi.
Son olarak bir televizyon söyleşisinde hayatının muhasebesini yapan Vitaly Ginzburg şöyle diyordu: Eğer Tanrıya inansaydım, her sabah güne başlarken Tanrım beni kuramsal bir fizikçi yaptığın için teşekkür ederim derdim.