Bağımsızlıkları için ölen yöre insanının yanında, Amerikalı gençler de Vietnam bataklıklarında yaşamlarını yitirdi. Sağ kalanlar ise savaşı izleyen yıllarda Vietnam sendromunun getirdiği psikolojik sorunlar yaşadı.
Kölelik sürdü
Amerikalılar savaşla ilgili yüzlerce film yaptılar, kitaplar yazdılar. Kapitalist toplum olmanın gereği, savaşın endüstrisini oluşturdular. Ve yıllar sonra savaşa gitmeyi reddeden Clinton’u da ülkelerine başkan seçtiler. Amerikalılar için her şey böylesine kolay değişmiş ve gelmişti. Ancak Hindiçin Yarımadası’nda her şey o kadar kolay değişmedi. Savaş sonrası yıllarda da acılar sürdü. Özellikle de Kamboçya, savaşın bitimine sevinmeye fırsat bile bulamadı. Ölüm ve yoksulluk, bu acılı ülkeye egemen oldu. Çin’in desteğiyle yönetimi ele geçiren Pol Pot liderliğindeki Kızıl Kmerler, Kamboçya’da tarihin en büyük kitle katliamını gerçekleştirdiler. Ölüm tarlalarında iki milyon Kamboçyalı yaşamını yitirdi.
Pot gitti, Vietnam geldi
Bölgede savaş bitmişti, ancak Kamboçya bu kez kendi savaşını yaşıyordu. Amerikalılar acı bir yenilginin sonrasında çekilip gitmişler, bölgeyi kaderiyle baş başa bırakmışlardı. İnsanlar pirinç tarlalarında köle gibi çalıştırıldı. Bu karabasandan kaçanlar ise Tayland sınırındaki mülteci kamplarında yokluk içinde yaşamaya çalıştılar. Sonunda 1978 yılında Vietnam Ordusu, Kamboçya’ya girdi ve Pol Pot yönetimine son verdi. Kızıl Kmerler bu kez de sınır bölgelerindeki mülteci kamplarında mücadelelerini sürdürdüler. Kamboçyalılar, Amerikalılar’ın gidişiyle savaşın bitmediğini güç de olsa anlamışlardı. Artık Vietnamlılar ile birlikte yaşamaya alışmak zorundaydılar. Bu zorunlu ve sorunlu birliktelik 11 yıl sürdü. Ve Kamboçya, savaş bittikten 14 yıl sonra yabancı güçlerin elinden kurtulabildi.
Mayın tarlaları
Pol Pot dönemini simgeleyen ölüm tarlalarının yerini, iç savaş boyunca mayın tarlaları almıştı. Ülkenin her yanı mayınlarla doluydu ve Kamboçyalılar’ın bu kadar çok mayını tespit etmesi mümkün değildi.
1987 yılında Kamboçya’ya giren küçük bir gazeteci topluluğunun içindeydim. İlk durağımız Vietnam’da Ho Şi Minh ya da eski adıyla Saygon oldu. Çünkü o yıllarda Kamboçya’nın başkenti Pnom Penh’e başka hiçbir yerden ulaşım sağlanamıyordu.
Saygon’dan Pnom Penh’e Vietnam Hava Yolları’nın Sovyet yapısı uçağıyla uçtuk. Yollarda motorlu araca rastlamak çok zordu. Hele hele otomobil bulmak, resmi kuruluşların elindeki birkaç aracın dışında mümkün değildi. Lunaparktaki oyuncak uçakların kuyruklarında bile Vietnam’ın sarı yıldızıyla, Sovyetler’in orak çekici vardı. Görünen o ki her gidenin yerine mutlaka başka birileri geliyordu. Tarım dışında üretim adına evlerdeki dokuma tezgâhlarının dışında hiçbir şey yoktu.
Kurtarıcı arayanların, Hindiçin Yarımadası gerçeğinden alacakları pek çok ders olsa gerek. Onlar hep kurtarıcı ararken daha kötüsüne çattılar. Ve yabancı güçlerin kuklası oldular.
Kurtarıcının ihaneti
Kurtarıcıların önce kendilerini kurtarma telaşında olduklarını anladıklarında ise iş işten geçmiş oluyordu. Artık Kamboçya’da, ne Vietnamlılar, ne de başkaları var. Savaştan 35 yıl sonra Kamboçyalılar kendi güçleriyle ayakta durmayı öğrendiler.
Evet, Amerikalı kurtarıcılar gitti, Çinli kurtarıcılar geldi. Çinliler’den kurtulurken, bu kez Sovyet desteğindeki Vietnamlılar kurtarıcı olarak geldiler. Ve sonunda Kamboçya kendini kurtardı.