İTALYAN EDEBİYATI Yüzyıllar boyunca Latincenin bir lehçesi olarak varlığını sürdüren İtalyanca, 13. yüzyılda bir edebiyat dili haline gelebilmiştir. Bunda Dante, Petrarca, Boccacio gibi yazarların etkisi büyüktür. Rönesans hareketi İtalya’da doğmuştur. Rönesans’ın ilk temsilcileri olan Dante, Petrerca, Boccacio 14. yüzyılda halk dilini yazı dili haline getirerek ve İtalyan edebiyatını kurmuşlardır.15. yüzyılda Hümanizma güçlenmiş, eski Yunan ve Latin edebiyatlarının klasikleri yeniden incelenmiştir. 16.yüzyıl ikinci Rönesans devri olarak görülmüştür. Bu yüzyılda Ariosto, Tasso gibi destan şairleri etkili olmuş; nesir alanında Hükümdar adlı eseriyle Macchiaville yetişmiştir. İtalyan edebiyatında 17. yüzyılda Klasisizm, 19. yüzyılda Fransız ve Alman edebiyatlarının etkisiyle romantizm gelişmiştir. Aynı yüzyılın ikinci yarısında realizmin etkisine girilmiştir. Rönesans Döneminde İtalyan Edebiyatı Rönesans'ın ilk önemli temsilcilerinden biri Dante (1265-1321)'dir. Yazı dilini halkın diliyle oluşturmuş olan Dante, İtalyan edebiyatının kurucusu sayılır.Rönesans'ın ilk temsilcilerinden biri de lirik şiirin en büyük ozanlarından olan Petrarca (1304-1374) dır. Dante gibi o da Laura adlı bir kadına âşık olmuş ve hemen hemen tüm şiirlerinden bu kadının aşkını terennüm etmiştir. Halkın konuşma diliyle Laura'nın aşkı için yazılmış şiirleri Canzoniere (Türküler) adı altında toplanmıştır. Bunların çoğu sone tarzındadır. Boccacio (1313-1375), küçük hikâye tarzının önde gelen bir yazarı olarak tanınmıştır. Hikâyelerinde dinî konular yerine insanın sorunlarına, insanların türlü durumlarına: tutku, öfke, sevinç, kötülük gibi değişik boyutlarına yer vermiştir. Başlıca eseri Decameron (On Gün) adını taşır. Bu kitabında veba hastalığından kaçıp sığındıkları evde on kişinin anlatmış olduğu yüz hikâye yer alır. Bunlardan başka destan türünde Ariosto (1474-1533) ve Tasso (1544-1595) iki önemli isimdir. Bunlar konularını Ortaçağdan almış olmalarına rağmen işleyiş, şekil ve teknik bakımından klâsik kurallara bağlı kalmış, Yunan ve Lâtin edebiyatlarını örnek almışlardır. Ariosto'nın Çılgın Orlondo, Tasso'nun Kutarılmış Kudüs adlı destanları ünlüdür. Ayrıca iktidarın korunması konusunu işlediği Prens adlı eseriyle Macchiavelli(1469-1527) adlı siyaset yazarını da anmak gerekir. Klâsik Dönemde İtalyan Edebiyatı XVII. yüzyılda girdiği gerileme döneminin ardından, İtalyan edebiyatında 18. yüz-yılda klâsisizmin etkileri kendini gösterir. Klâsisizme bağlı ürün veren üç önemli sanatçı vardır: Goldoni (1707-1793) komedya, Alfieri (1749-1803) tragedya, Parini (1729-1799) ise yergi türünde yazmışlardır. Romantik Dönemde İtalyan Edebiyatı Güldürüde Carlo Goldoni(1707-1793) romanda Alessandro Manzoni(1785-1873),anı türünde Silvio Pellico(1788-1854) ve şiirde Giacoma Leopardi (1798-1837) başlıca romantik sanatçılardandır. Manzoni, şiir ve oyun türlerinde de ürün vermekle birlikte en önemli eseri bir romandır: Nişanlılar. Leopardi ise hüznü, acıyı, doğa sevgisini anlatan karamsar şiirleriyle tanınır. 20. Yüzyıl İtalyan Edebiyatı Fillippo Marinetti (1876) Avrupa ülkelerinde de etkisi görülen fütürizm akımının kurucusudur. Fütürizm akımına göre, modern zamanların makine ve onun hız sistemine bağlı kalarak çağın ve geleceğin hızlı ve dinamik yaşanması gerekir.Makine çağının hız ve dinamizmi fütürizmin itici gücü olmuştur. Şiirde mısraların düzenlenişi ve müzikal yapısı fabrika işleyişini, sistemini ve makine seslerini çağrıştırmalıdır. 20. yüzyıl İtalyan edebiyatının öncülerinden sayılan Alberto Morario, yapıtlarında genel olarak orta sınıfı işlediğini görürüz. Bu sınıfın içinde bulunduğu ahlâk çöküntüsünü, kişinin bencilliği yüzünden yalnız kalışını anlatır. Dante(1265–1321) Zengin ve soylu bir aileye mensuptur. Küçük yaşlarda şiire başlamıştır. Dokuz yaşındayken Beatrice adında bir kıza gönül vermesi daha sonraki yıllarda onu eserlerinde konu edinmesine sebep olmuştur. Bir süre devlet kademelerinde görev alır. İktidar değişikliği sonucu sürgüne gider ve yokluk içinde ölür. En önemli eseri İlahi komedya’dır. Eser Cehennem adlı bölümle başlar ve Araf ve Cennet bölümleriyle devam eder. Yazar, bu eserini oluştururken İslam dininden etkilenmiştir. Eserleri: İlahi Komedya, Monarşi Boccacio(1313–1375) Şair ve hikâyecidir. Küçük hikâye türünün kurucusu olarak kabul edilir. Manzum ve mensur birçok eseri vardır. Asıl ününü Decameron Hikâyeleriyle kazanmıştır. Rönesansın gelişmesinde katkısı büyüktür. Eserleri: Teseidü, Filostrato, Decameron Tasso(1544–1595) Destan türünün başarılı sanatçısıdır. Daha genç yaşlarda ilk haçlı seferiyle Kudüs’ün alınmasıyla ilgili büyük bir destan yazmak istemiş ancak bu arzusunu uzun yıllar sonra gerçekleştirmiş ve yapay destan örneklerinden olan Kurtarılmış Kudüs adlı destanı yazmıştır.