This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
1970’li yıllarda ortaya çıkan stagflasyon olgusu karşısında Keynesci reçetelerin geçersiz olduğunu savunan bir diğer yaklaşım arz yanlı yaklaşımdır. Arz yanlı iktisat, üretime (arza ) yönelik ilkeleri yeniden gündeme getirmeyi amaçlamaktadır. Diğer bir ifadeyle, gerçek gelir ve arz arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Buna göre, bir ekonomide gerçek gelirin artışı, arzın artmasına bağlı olmakta, vergi indirimi politikası ile bu ilişki etkilenebilmektedir. Bu görüş 1970’lerden sonra özellikle ABD ‘de dönemin başkanı Ronald Reagan yönetiminin başta olduğu yıllarda büyük ilgi görüp, uygulama alanı bulduğu için ‘Reaganomics’ olarak da adlandırılmıştır. Arz Yanlı İktisat, Keynesyen iktisadın toplam talebi ön plana alan yaklaşımına tepki olarak ortaya çıkmış ve arz koşullarının daha önemli olduğunu ileri sürmüştür. Arz Yanlı İktisat yaklaşımı, iktisadi hayatta rekabetin ve teknolojik yeniliklerin geliştirilmesi için daha az devlet düzenlemesi ve özel sektöre daha fazla imkan tanımak için kamu ekonomisinin boyutlarının küçültülmesi gereği üzerinde durulmuştur. Arthur Laffer Arz Yanlı İktisadı şu şekilde tanımlamaktadır: " Arz Yanlı İktisat, klasik iktisadın modern tarzda ifadesinden başka bir şey değildir." ("Analyzing Supply-Side Economics: A Symposium", Halistones, 1982; 69). Diğer bir iktisatçı Bruce Bartlett ise yaptığı tanımlama ile Arthur Laffer’in görüşlerini paylaşmaktadır: "Bir çok yönden arz-yönlü iktisat, klasik iktisadın yeniden keşfedilmesinden başka bir şey değildir." (Bartlett, 1981; 1). Arz Yanlı İktisadın ekonometrik analizini yapan Michael Evans daha bilimsel bir yaklaşımla; "Ekonominin prodüktif kapasitesini etkileyen faktörleri inceleyen bir iktisat dalı..." şeklinde bir tanım vermektedir (Evans, 1983; 19-20). Evans, dengeli bir Arz Yanlı İktisat politikasının başlıca şu iktisat politikalarını içerdiğini belirtmektedir (Evans, 1983; 20): Şahsi ve kurumlar gelir vergilerinde indirim, Vergi indirimlerine paralel olarak kamu harcamalarının indirilmesi, Yasal-kurumsal serbestleşme politikası. Evans’a göre bu politikaları içerecek bir Arz yanlı program, yüksek prodüktivite ve ekonomik büyüme ile düşük enflasyonu sağlayacaktır. Evans’a göre, Arz Yanlı İktisadın temelini "vergi indirimleri" oluşturmaktadır. Son olarak, diğer tanınmış bir Arz Yanlı İktisatçının tanımını aktaralım. P.C. Roberts’e göre Arz Yanlı İktisat; "teşvikler ve göreli fiyatlar üzerindeki maliye politikası etkilerini inceleyen bir iktisat okuludur" (Roberts, 1984; 314). Bu açıklamalar çerçevesinde şu tanımı yapmak mümkündür: Arz Yanlı İktisat, özellikle vergi indirimleri yoluyla üretimin ve dolayısıyla vergi gelirlerinin pozitif yönde etkileneceğini ve bu suretle ekonomik büyümenin, kaynak kullanımında ve dağılımında etkinliğin sağlanacağını savunan bir iktisadi düşüncedir. Esasen bu tanıma dayalı olarak arz yanlı vergi politikasının temel ilkelerini özetlemek mümkündür.
üretimin ya da toplam arzın azalmasına yol açmakta: toplam arzdaki azalma ise. Kamu harcamalarının vergi artışı ile finanse edilmesi durumunda ise. para arzının reel üretim artışında daha yüksek oranda artmasıdır.Para Politikası ve Enflasyon Arz Yanlı İktisada göre.TEMEL VARSAYIMLARI 1. Örneğin. örneğin üreticiler. enflasyonu Keynesci politikların teşvik ettiği açık bütçe uygulamaları ile yatırım ve üretimi olumsuz etkileyen yüksek vergiler ile açıklamaktadır. Bütçe açıkları.Kamu harcaması ve Bütçe Politikası Arz Yanlı iktisat. Dolayısıyla transfer harcamalarından yararlanmak isteyen bireylerin. 3. artan kamu harcamalarının borçlanma ile finansmanı halinde ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarında yükselme meydana geleceği için özel kesim yatırımlarında azalma olacaktır. Açık bütçe uygulamasından dolayı ortaya çıkan enflasyonu önlemek için. üretim. Dolayısıyla. Bu durumda. Sermaye birikiminde meydana gelen bu azalma ise. -Denk bütçe politikası uygulanması -Yatırımın ve üretimin teşvik edilmesi için vergi oranlarının düşürülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler.Transfer Harcaması Politikası Arz Yanlı iktisadi yaklaşımı benimseyenler. Arz Yanlı İktisada göre. enflasyonist olmaktadır. aylaklık yapma gibi vergiye tabii olmayan davranışlara yöneleceklerdir. verimli faaliyetlere girişme yönündeki teşviklerinde azalma meydana gelir. Örneğin transfer harcamalarının artırıldığını varsayalım. ekonominin büyümesine bağlı olarak yavaş ve istikrarlı bir biçiminde artırılmalıdır. nasıl finanse edildiğine bağlıdır. Dolayısıyla vergi miktarında meydana gelen artış. Artan bütçe açıkları ise. 2. enflasyonun temel nedeni. çalışmanın. Bu durum. enflasyonist olmaktadır. yatırıma oranla cari tüketimin fiyatı değişecektir. buna uygun bir vergi politikası uygulanırsa. zamanla büyümenin azalmasına neden olacaktır. Para arzı artışı. enflasyon artışı düşük düzeyde seyredecektir. . Açık bütçenin enflasyonist olması. Çünkü vergi oranlarının yükseltilmesi durumunda kişilerin kullanılabilir gelirlerinde düşme meydana geleceği için çalışmak ile vergi sonrası gelir arasındaki ilişki zayıflayacaktır. enflasyonist olacaktır. artan kamu harcamaları bütçe açıklarının artmasına yol açmaktadır. harcamalardan yararlanmak isteyenlerin gelirlerini düşük tutması yönünde teşvike yol açacaktır. Dolayısıyla para arzı sabit bir oran dahilinde artarken. transfer harcamalarındaki artışın ortaya çıkardığı etkiyi vergi artışının ortaya çıkardığı etkiye benzetmektedirler. Bütçe açıklarını finanse etmek için para basılmamalıdır.para arzı artırılarak finanse edilirse. yatırım ve tasarruf yapmanın cazibesi azalacak ve dolayısıyla çalışmaya oranla boş zamanın.
Tüketim. üretim ve istihdam artışı sağlamak için vergilerin ve kamu harcamalarının birlikte azaltılmasıdır. vergi oranları artırıldığında tüketim tercihlerinde artış. bütçe açıkları ise enflasyona yol açar.Kayıtiçi ve Kayıtdışı Ekonomi:Vergi oranları azaltıldığında kayıtiçi ekonomide artış. tasarruf ve yatırım tercihlerinde artış meydana gelirken. kamu harcamalarında azalma olmaz. harcanabilir gelirde artışa yol açacaktır. yatırımı ve vergi gelirlerini artırmak mümkündür. Doğal olarak ortaya çıkan bu olumsuz faktör sahiplerinin emek ve sermaye arz etme güdüsünü de etkileyecektir. harcanabilir gelirin fonksiyonu olduğu için harcanabilir gelirdeki artıştan etkilenecektir. Kamu harcamaları artırılmamalı. yatırım ve hasılayı artıracaktır. Dikkat edilirse arz yanlı iktisadın vergi indirimi politikasına vurgu noktası ile Keynesyen iktisadın vurgu noktası . 5. Keynesyenlere göre. yatırım. Bütçe açığı ise. çünkü artan kamu harcamaları bütçe açıklarına. enflasyonu artırır. Diğeri ise. Keynesyen politika ise. tasarruf ve yatırım tercihlerinde azalış gerçekleşir. kayıtdışı ekonomide azalış meydana gelirken. 6. fiyatlardaki artış da düşük düzeyde gerekleşecektir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir husus. 4. vergilerde meydana gelen bir azalma.para arzı artışı sabit bir düzeyde artarken. Tüketimdeki artış. üretimi ve istihdam artırıcı şekilde uygulanırsa. çalışma tercihinde artış meydana gelirken. vergi oranları artırıldığında kayıtiçi ekonomide azalış. bu durumun tersini ileri sürmektedir. -Tüketim ve Tasarruf: Vergi oranları azaltıldığında tüketim tercihlerinde azalış . kayıtdışı ekonomide artı gerçekleşmektedir. vergi oranları artırıldığında boş zaman tercihinde artış.Vergi Politikası Arz yanlı iktisatçılara göre.Tasarrufun Teşviki Arz yanlı iktisadın temel görüşü kişisel tasarruf ve işletme yatırımın özendirmek için vergi teşvi klerinin kullanılması üzerinde odaklanmıştır. çalışma tercihinde azalış meydana gelmektedir. vergi oranları düşürerek üretimi. . ise ortaya bütçe açığı çıkar. vergi oranları ekonomideki nispi fiyat yapısını bozarak ve üreticilerin tercihlerini değiştirerek kaynak dağılımını bozmaktadır. vergi politikası tasarruf ve yatırımı teşvik edici. -Vergiler artırılırken. Vergiden dolayı ortaya çıkan nispi fiyat değişmeleri ekonomi üzerinde şöyle bir etkiye neden olacaktır: -Çalışma ve Boş Zaman: Vergi oranları azatlığında boş zaman tercihinde azalış.Politika Uygulaması Yukarıda ifade edilenlerden çıkarılan iki sonuç vardır.
borç alama isteklerinin azalmasına neden olur. üretimi ve istihdamı artırır. gelir vergisindeki azalma emek.Yatırım/GSMH oranının artması ise prodüktiviteyi artırır. . 7. diğer taraftan vergiler özel sektör üretim artışını engelleyici bir unsur olmakta ve ekonomi durgunluğa girmektedir. Bu duruma neden olan etkileşim süreci şu şekilde ifade edilebilir: -Gelir vergisi oranları azaltıldığında kişilerin tasarruf isteği artar. yatırım miktarının artmasına neden olur.Üretimin artması.Hem kişilerin hem de kurumların tasarruflarındaki artış. . vergi oranlarını düşürerek ekonominin arz cephesini hareketlendirmeyi hedeflerken. devlet harcamalarının ekonomi üzerinde meydana getirdiği etkiden daha büyüktür. likiditelerinin artmasına. faiz oranlarını düşürerek yatırımları teşvik eder. Ayrıca kamu harcaması çarpanının değeri. faiz oranının düşmesine. Arz yanlı iktisada göre. vergi politikasının hasıla üzerindeki etkisinden daha büyüktür. vergi çarpanının değerinden büyük olduğu için kamu harcaması politikasının hasıla üzerindeki etkisi.Kurumlar vergisi azaltıldığında yatırımların karlılığı artacak dolayısıyla kurumun tasarruf gücünde artış meydan gelecektir. vergi indirimlerinin ekonomi üzerinde meydana getirdiği etki. . bir taraftan kamu sektörü üretimden dışlanmakta. Diğer taraftan. .Kamu harcamaları azalırken vergiler azalmazsa. -Gelir vergisi oranlarının düşük olması. kamu harcamalarında meydana gelen bir artışın kamu harcaması çarpanına bağlı olarak hasılayı artıracağını ileri sürmektedir.Enflasyon azalması geliri. Keynesyen iktisat toplam talep cephesini harekete getirmeyi planlamaktadır. Vergi Politikası İle Kamu Harcaması Politikasının Karşılaştırılması Keynesyen iktisat. Arz yanlı iktisat. talebini ve çalışma gayretini artırır. arz yetersizliğinden dolayı ortaya çıkan enflasyonist baskıyı hafifletir ve enflasyon oranının düşmesine neden olur. Tasarruftaki artış. toplu sözleşmeler esasında ücret artış talebini düşük olmasına yol açar.Enflasyonun azalması. Bu durum ise. dolaylı olarak da tüketimi. .farklıdır. . faiz oranlarının düşmesi ve yatırımların artması ile sonuçlanır. . .
sadece enflasyonu artırır. ekonomik büyüme amacına yönelik yatırım ve sermaye birikim güdülerinin engellendiği durumda toplam talepteki artışın büyüme ile değil enflasyon ile sonuçlanacağını ileri sürmektedir. vergilerin yükseltilmesinin ekonomiye zarar vereceğini ileri sürerler. Halkın boş zamanından vazgeçerek çalışmaya. arz için herhangi bir şey yapmaz. . Bu durum tek başına maliye politikasının oluşturduğu dürtünün toplam talebi ne ölçüde uyaracağını belirler. tüketimden yatırım vergi teşvikleri yerine.Vergi Oranı İle Vergi Hasılatı Arasındaki İlişki Arz Yanlı İktisada göre.Keynesyen görüş. vergi indirimi politikası. tüketim ve talebi azaltmaktadır. bütçe açıklarına yol açtığı için. . Dolayısıyla vergi indirimi politikası uygulanırken. yatırımı.8. Yani ikisi de toplam talebi aynı düzeyde (kg>kt)olmamakla birlikte etkilemektedir. toplam vergi indirimi hacmidir. vergi oranları ile vergi gelirleri arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. karlılık oranını etkileyen kurumlar vergisi oranındaki indirimler lehindedir. Neticede Keynesyenlere göre. vergi indirimi yapılması veya harcama artışı yapılması arasında çok fark vardır. Benzer olarak değişik vergi indirimi türlerinin etkileri arasında da çok fark bulunmaktadır. bütün vergi indirimleri aynı sonucu verir. Çünkü marjinal vergi indirimi nispi fiyat yapısını değiştirir. . Vergi indirimleri ve harcamalardaki artışlar. Çünkü bütçe açıklarının ya borçlanma ya da para basarak finanse edilmesi gerekecektir. Çünkü yükselen vergiler harcanabilir geliri. . bütçe açığına yol açmaması için harcama politikasına dikkat edilmelidir.Arz Yanlı İktisat ise.Arz Yanlı İktisada göre. . . marjinal vergi oranlarının. Keynesyen makroekonomik aletleri kullanarak farklı noktalara vurgu yaptığı için ‘ Arza Dayalı Maliye Politikası’ olarak da adlandırılır.Arz Yanlı İktisada göre. Bunun hangi şekilde yapıldığı önemli değildir önemli olan. Ortalama vergi oranlarının. Marjinal vergi oranı. Laffer Eğrisinin ortaya koyduğu mantık 14. kurumlar vergisinin veya gelir vergisinin düşürülmesi sonuç itibariyle far etmez.Arz Yanlı İktisat. Vergi oranları ile vergi gelirleri arasındaki ilişki Arthur Laffer tarafından ortaya konulan Laffer Eğrisi ile anılmaktadır.Keynesyen iktisada göre. çalışma arzusunu ve tasarrufları maksimum uyaracak şekilde düzenlenmelidir. vergilerin indirilmesi ile aynı miktarda kamu harcamalarının artırılması arasında bir fark yoktur. dolayısıyla satın alam gücünü. talepte meydana gelen bir artışın arzı artıracağını ve böylece ekonomik büyümeyi hızlandıracağını ileri sürmektedir. . 9. kazanılan her ilave birim gelir üzerine konulan vergidir. Arz Yanlı İktisat – Keynesyen İktisadın Karşılaştırılması .Keynesyen iktisatçılar. Bunun içinde marjinal vergi oranlarında indirim tercih edilmesi gerekmektedir.
vergi oranlarını C noktasına kadar düşürerek vergi hasılatını artırmak mümkündür. uygulanacak politikanın başarı olasılığını düşürmektedir. vergi oranları sıfırken hiç vergi alınmayacağı için vergi gelirleri sıfırdır.yy’da İbni Haldun tarafından yazılan Mukaddime adlı II Ciltlik çalışmada da ortaya koyduğu için Haldun – Laffer Eğrisi olarak isimlendirilenlerde bulunmaktadır. vergi gelirleri azalmaktadır.Ekonomide vergi oranları C noktasının üstünde ise. maksimum vergi gelirinin elde edilmesini sağlayan optimum orandır. Laffer eğrisi. belli bir noktaya kadar vergi oranları artırıldıkça vergi gelirleri de artmakta ( şekilde C noktası ): bir noktadan sonra vergi oranları artmaya devam ederse. vergi oranı ile vergi geliri arasındaki ilişki belli bir noktaya kadar doğru orantılı daha sonra ters orantılıdır. Çünkü devlet elde edilen gelirin tamamını vergi olarak aldığı için üretim ve yatırım yapmaktan vazgeçilecektir.C noktası. Vergi indirimi politikasının geçerli olabilmesi için vergi oranlarının optimum oranın üstünde olması gerekir.Laffer Eğrisi’ne göre. Yani. Bu güçlük ise. . Ancak bu optimum vergi oranını tam olarak tespit etmek oldukça zordur. vergi oranları %100 iken vergi gelirleri sıfırdır. Şekilde görüldüğü gibi Lafffer Eğrisi’nin ortaya çıkabilmesi için vergi . . örneğin D gibi bir vergi oranı söz konusu ise. vergi gelirlerinin sıfır olduğu iki düzey vardır. vergi indirimlerinin vergi hasılatını azaltmayacağı ve bütçe açıklarını artırmayacağını göstermektedir. Çünkü Laffer Eğrisi’nin hangi noktasında bulunulduğunu tespit etmek mümkün değildir. Birincisi. İkincisi. Bu durumu şu şekil yardımıyla göstermek mümkündür -Laffer Eğrisi’ne göre.( şekilde C noktasından sonra ) .
boş zamana ikame dilecektir. gelir etkisine bağlı olarak daha ok çalışmak durumunda kalacaklardır. oranları ile ilgili olarak ortaya çıkan bir diğer problem ise. Vergi oranlarında meydana gelen bir artış. Bunlardan birisi. -Vergi indirimlerine çalışma ve yatırım yapma arzusunun göstereceği tepkiyi ölçmek oldukça zordur. -Vergi oranları C noktasında veya onun altında B gibi bir noktada ise. Vergi oranlarında bir yükselme olması durumunda kişilerin eski gelir düzeylerini koruyabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalmasına vergilemenin gelir etkisi denilmektedir. ikame etkisine ağırlık vermektedirler. Boş zaman normal mal olarak düşünüldüğünde harcanabilir gelirde meydana gelen azalma. Bu durum ikame etkisini ifade etmektedir. C noktasının solundaki bir alanda vergi oranları artırıldığında eski gelir seviyesini korumak isteyen kişiler. . gelir azaldıkça talebi azalan bir normal mal olarak düşünülebilir. vergi oranları azaltıldığında vergi gelirleri düşmektedir. vergi indiriminin genişliğidir. boş zaman talebinin azalmasına yol açacaktır. Tersine. C noktasından daha yüksek olması gerekmektedir. -Vergi indirimleri sonucunda oraya çatışan iki etki çıkmaktadır. yani. net ücret arttığı için boş zaman yerine alışma ikame edilecektir.oranlarının taralı olarak gösterilen alana tekabül etmesi. marjinal vergi oranlarında meydana gelen bir düşüş. gelir etkisidir. ikame etkisi. Buna göre vergi oranları artığında harcanabilir gelirde azalma meydana gelecektir. Tersine C noktasının sağında bir alanda vergi oranları C noktasına kadar düşürüldüğünde. belli miktardaki bir harcanabilir gelire ulaşmak için gerekli olan çalışma süresini azaltacağından çalışmak yerine boş zaman talebinde artış meydana gelecektir. Boş zaman gelir artıkça talebi artan. Tersi de geçerlidir. net tasarruflar da artışa yol açan kazançların yükseltilmesi hedeflenmektedir -Diğer karşıt etki. -Vergi. Örneğin ekonomideki vergi oranları D düzeyinde iken D-C aralığı kadar bir vergi indirimi vergi gelirini artıracaktır. -Bireyler çalışma ve boş zaman arasında tercih yapmaktadırlar. Ancak indirim bu orandan daha geniş tutulursa. Dolayısıyla C noktasının solunda vergi oranları düşürüldükçe çalışma gayreti azalacağı için vergi hasılatı azalacaktır. C noktasının solundaki alanda marjinal vergi oranları düşürüldüğünde belli miktardaki harcanabilir gelire ulaşmak için daha az çalışmak yeterli olacağı için boş zaman talebinde artış meydan gelecektir. Dolayısıyla C noktasına kadar vergi oranları artırıldığında vergi geliri artmaktadır. vergi oranlarında meydana gelen bir azalma net ücreti artıracağı için çalışma. Çünkü vergi oranlarını düşürerek. vergi gelirlerindeki azalma meydana gelecektir. Bu durumda gelir etkisi şu şekilde ifade edilebilir. net ücret azalttığı için boş zaman çalışmaya ikame edilecektir. diğeri ise gelir etkisidir. Arz Yanlı İktisadı savunanlar.dolayısıyla C noktasından sonra vergi oranları artırıldığında net ücret azaldığı için alışma yerine boş zaman ikame edilecektir. Tersine.
Thatcher. Bunun sonucunda İngiltere’de gelir vergisindeki indirimlere rağmen vergi yükü 1979-1980 öncesi dönemindeki düzeyin üstüne çıkmıştır. 1986 yılından sonra kamu harcamaları azaltılmak suretiyle bütçe dengesi sağlanmaya çalışılmıştır. yüksek enflasyon pahasına söz konusu olacaktır. Bu önlemleri şu şekilde ifade etmek mümkündür. 11. dönem boyunca Arz Yanlı İktisat politikalarının tasarruf oranını da arzu edilen seviyede artırmadığı görülmüştür. Zaten vergi yükü düşük olan Türkiye için bu durum. Ücretlerin vergi sonrası net geliri artırılmış olmasına rağmen. Philips Eğrisi’nin analizi geçerli değildir. İlave olarak. iç borçlanmanın denetimsiz bir biçimde . ABD ‘de Reagan yönetimi. emek arzının marjinal vergi oranlarındaki değişmelere tepkinin yeterince yüksek olmadığı görülmüştür. bu görüş yanlıştır. Bu dönemde izlenen politikaların sonuçları ise. Philips Eğrisi Analizinin Geçerliliği Arz Yanlı İktisada göre.1980’li yıllarda ABD’de Reagan döneminde uygulama alanı bulmuştur. tasarruf ve yatırımı teşvik etmek amacına yöneliktir. özelleştirmeler yoluyla vergi yükünün indirileceği yönünde söz vermesine rağmen bunu gerçekleştirememiştir. Enflasyonun temel sebebi. şu şekilde ifade edilebilir.Uygulama Sonuçları Arz Yanlı İktisat yaklaşımı. 1982 yılından başlayarak 1986’ya kadar giderek büyüyen bütçe açıklarına neden olmuştur. Arz Yanlı İktisada göre.1981 yılı başında bir dizi önlemler almıştır. işsizlik oranının düşük olması. reel üretim artışından daha hızlı biçimde artan para arzıdır. Yine. Philips Eğrisi analizine göre. enflasyonun artmasını önleyecektir. Vergi gelirlerinde meydana gelen azalmadan kaynaklanan kayıp. ABD ‘de yüksek bütçe açıkları yaşanmıştır. vergi oranlarının indirilmesi. devletin işletmeler üzerindeki denetleyici müdahaleleri de azaltılmıştır. Şöyle ki. Diğer taraftan. toplam vergi gelirlerini azaltmıştır. tasarruf ve sermaye birikimini olumsuz etkileyen unsurların ortadan kaldırılması ( yani işsizliğin azalmasına yol açan politikalar). Benzer olarak İngiltere ‘de 1979 sonrası Thatcher dönemindeki uygulama sonuçlarda beklenildiği gibi olmamıştır. Özal döneminde vergi yükünü azaltmaya yönelik çabalar sonucunda 1984-1985 yıllarında son 40 yılın en düşük vergi yükleri elde edilmiştir. Türkiye’deki uygulamanın sonuçları ise. -Üç aşamada marjinal gelir vergisi oranlarının % 25’e düşürülmesi -Sermaye kazançlarından alınan vergi oranlarının %70’den %50 ‘ye düşürülmesi -Yatırımları teşvik amacıyla firmalara hızlandırılmış amortisman ayırma imkanının sağlanması -Yatırımlar için vergiden muaf bazı kredi imkanlarının oluşturulması Bu önlemler. ABD ve İngiltere örneğinden farklı olmamıştır. Fakat beklenilenin tersi sonuçlarla karşılaşılmış. Thatcher döneminde bütçe açığı vermemek için indirilen dolaysız vergiler yerine dolaylı vergilere yüklenilmiştir. Çünkü istihdam.10.
Önemle belirtelim ki. bazı uluslararası kurumların etkisiyle vergi indirimleri politikasını cazip bulmuşlar ve bu konuda uygulamalar yapmışlardır. bu politikanın pek çok ülkede ilgi çekmesine neden olmuştur. mevcut tarihsel bulgular ve ampirik çalışmalar ışığında güç kazanmıştır. 1980 sonrasında ABD dışında. Arz yanlı vergi politikasının temel sonuçlarını doğrulayacak sonuçlar ortaya çıkarabilecektir. 1980 sonrasında talep yönlü iktisada alternatif olarak gündeme getirilen arz-yönlü iktisat teorisinin.Kanımızca. Vergi oranlarının değiştirilmesi basit bir şekilde parlamentonun tasarrufu altında olduğu sürece. Kısa dönemde. Burada şu önemli soru gündeme gelmektedir: Arz yanlı vergi politikası. Düşük vergi uygulamasının yanısıra gelecekte vergi oranlarının belirli bir süre değişmez olduğu güvencesine sahip vergi yükümlüleri. Arz Yanlı İktisadın ABD’ndeki başarısına ilişkin tarihsel bulguların yanısıra akademisyenlerce bu teoriyi destekleyen ampirik çalışmaların ortaya konulması. Buchanan’a göre. Yine. gelişmekte olan ülkeler açısından ne derece uygunluk arz etmektedir? Ekonomik kalkınmanın finansmanında. Ekonomik Anayasa içinde iyi düzenlenmiş bir Vergi Anayasası. vergi tarifesinin yapısının büyük önem taşıdığını. İngiltere. gerek gelişmiş ve gerekse gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimlerinin ekonomik büyüme üzerinde olumlu sonuçlar doğuracağını iddia etmektedirler. Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. vergi indirimleri yoluyla toplam piyasa üretimi ve toplam vergi gelirlerinin artmasını beklemek doğru bir yaklaşım değildir. geniş ölçüde vergilere bağımlı bulunan gelişmekte olan ülkelerde vergi indirimleri politikası uygulanması halinde sonuçta bundan vergi gelirleri ne derece pozitif olarak etkilenecektir? Arz yanlı vergi politikasını savunanlar. Bu şekilde bir Vergi Anayasası yeraltı ekonomisinin boyutlarını azaltarak devletin vergi gelirlerini artırabilecektir. Düşük vergi oranlarının göreli fiyatları pozitif olarak etkileyeceği ve bunun sonucunda toplam piyasa üretimini ve dolayısıyla toplam vergi gelirlerini artıracağı savı. dik artan oranlı bir tarifenin mümkün olduğunca ılımlı bir artan oranlılığa ve hatta tamamen düz oranlılığa dönüştürülmesini önermektedirler. .tırmanmasına. cari tüketim ve gelecek tüketim üzerindeki tercihlerini en iyi bir şekilde yapmaya çalışacaklardır. Gelişmiş ülkelerin yanısıra gelişmekte olan ülke hükümetleri de. ekonomik büyümenin hızlanması ile birlikte vergileme kapasitesi de genişleyecek ve sonuçta vergi gelirleri artacaktır. iktisadi sorunlara olan teşhisi yanlış değildir. dolaylı vergilerin bugün vergi gelirleri içinde yüksek bir orana sahip olması o dönemden kalan kötü bir miras olarak ifade edilmektedir. pek çok teorik ve ampirik çalışmaların sonuçları ve tarihsel bulguları ile güç kazanmıştır. vergi indirimleri yoluyla olumlu ekonomik sonuçlar elde edebilmek için Buchanan ve Lee’nin üzerinde önemle durduğu şu iki hususu dikkate almak gereklidir: 1. Arz Yanlı İktisat uzun dönemi esas alan makro iktisat politikasıdır. Bu çalışmanın genel sonucu olarak şu ifadeyi savunmak mümkün görünmektedir: Arz Yanlı İktisadın temel iddiaları. Japonya ve diğer bazı gelişmiş ülkelerde vergi indirimleri politikasına ağırlık verilmiştir. Batı Almanya. ücretlilere hem dolaysız hem de dolaylı yükler getiren fon sisteminin mali yükü alt üst etmesine neden olmuştur. Vergi oranlarının belirli bir süre değişmeyeceği konusunda vergi yükümlülerini ikna etmek gereklidir. vergi yükümlülerinin gelecek üzerinde olumsuz beklentileri var olacaktır. 2. yukarıda da belirtildiği üzere. Ancak. Bu iktisatçılara göre.
Politik İktisat. Buchanan Vergi Anayasası' nı şu şekilde tanımlamaktadır: ". Coşkun Can Aktan). Buchanan. Özellikle kamu tercihi teorisinin gelişmesinde –ve bu arada arz-yönlü iktisadın gelişmesinde. 1978. bu denk bütçe ilkesinden hangi özel durumlarda –savaş.1998 Cihan Bulut.1992 Osman Demir. 2. esasen ekonomik "kural" ve "kurumların" anayasal bir çerçevede düzenlenmesiyle çözümleneceği görüşünü savunmaktadırlar. ‘ Arz-Yönlü İktisat’. Kamu Açıkları. vergileme yetkisini sınırlayacak kuralların da anayasada yer alması gerektiğini savunmaktadır.’ İstikrarın Sağlanmasında Çağdaş Makroekonomik Tartışmalar’. vergilemenin temel yapısı ve vergi yükünün kişiler arasında dağılımı konularının mevcut bir "mali" veya "vergi anayasası" çerçevesi içerisinde ele alınması gerektiğini kastetmekteyim. ancak anayasal perspektife dayalıdır. Buchanan devletin vergileme yetkisine ilişkin temel hükümler dışında. uygulanacak vergi oranlarının maksimum sınırları.önemli katkılarda bulunması nedeniyle 1986’da Nobel Ekonomi Ödülü' nü kazanan James M. 3 veya 4 yılı esas alan bir "yarı-sürekli vergi anayasası" nda özellikle devletin hangi kaynaklar üzerinden vergi alacağı. kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasında bir denkliğin mevcut olacağı.. Vergi anayasası. son yirmi yıl içinde iktisatçıların ilgisi giderek "Anayasal Reform"a doğru kaymaktadır. 105).. kriz vb. Kriger.Vergi sistemi ancak "anayasal perspektif" içinde anlamlı bir şekilde tartışılabilir.Cilt VI.(çev. bireylerin vergi oranlarındaki değişikliklere uygun bir şekilde adapte olabilecekleri ve uzun dönemi esas alan yarı-sürekli kural veya düzenlemeleri ifade etmektedir." (Buchanan. vergi yükünün ve kamu harcamalarının GSYİH’ nın belli bir yüzdesini geçemeyeceği. vergilemeye ilişkin kural ve düzenlemelerin bir "Vergi Anayasası" içerisinde düzenlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. "İyi" bir vergi sistemi. Buchanan. 1997 .İstanbul :DER Yayınları.Önemle belirtelim ki. Sayı 2. KAYNAKÇA Vural Savaş. 2002 Roland A. Cilt:7. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. ABD’nde Kamu Tercihi Teorisi’ni geliştiren bazı iktisatçılar "Anayasal İktisat" adını verdikleri yeni bir araştırma disiplini içinde ekonomik sorunların. Ekonomide Devlet.SPK Yayın No:71.vazgeçileceği vb.. Bu ifadeyle. hususların açık olarak saptanmasını önermektedir. Sayı:1. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi.Baskı İstanbul:Beta Yayınevi Beyhan Ataç.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.