1 SOLUNUM SİSTEMİ ve DOLAŞIM SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER
2 1.Solunum Yüzeyleri Arasında Gaz Alış-Verişi Gaz değişimi zarları arasında oluşan farka bağlı difüzyona dayanır. Difüzyon pasif bir süreç olduğundan; difüzyon oranı (R) artmasına bağlıdır. Yani daha yüksek bir konsantrasyona ve daha büyük yüzey alanına bağlı olarak difüzyon artarken, mesafe ile, yani mesafe artışına bağlı olarak difüzyon azalır. Buna Fick Kanunu adı verilir. Evrimsel stratejiler ihtiyaç duyulan solunum gazı miktarına bağlı olarak farklı difüzyon arttırma adaptasyonlarına giderler. Yani solunumu maksimize ederler. Çoğu Vertebrat filumlarında özel solunum organları yoktur. Bununla beraber solunumla alınan oksijen konsantrasyon arttırmak için farklı yolları geliştirmişlerdir (Şekil 42.2). Diğer hayvanlar ise özelleşmiş solunum organlarına sahiptirler.
3
4 2. Solungaçlar, Deri Solunumu ve Trakeal Sistemler Dış solungaçlar balık ve amfibi larvalarında bulunur. Solungaçlar, gaz değişimi için solunum yolu yüzey alanını artırmayı amaçlar. Buna özelleşmişlerdir. Ancak bu sistemin çalışması için sulu bir ortama ihtiyaç vardır (Şekil 42.21). Bazı invertebratlarda (Omurgasızlarda) solunum yolu odaları (=Branchial chambers) solungaçlarla, solungaç kanalları (=gills) ile korumaktadır. Bazı omurgasızlarda solunum yolu odalarının içinde bulunan oksijenli su, bir önceki solunumdan alınmış oksijenli sudan pompalanır. Yumuşakçalarda ise (=Mollusca) işleyiş bir manto yapısına sahiptir. Su bu yapı üzerinden akıtılır, geçirilir ve gerekli oksijen alınarak su dışarı atılır.
5
6 Kemikli balıklarda solungaçlara karşılık gelen yapının adı Operkulum dur (=Operculum). Kemikli balıklar, su akışının ters yönünde suyu solungaç içinde yer alan kanallar üzerinden geçirerek, difüzyonu en üst seviyeye ulaştırırlar. Böylece yüzülen su akımının ters yönünde solungaçlardan geçen su içindeki gaz değişimi olur ve bu kanallarda (=gillerde) yer alan kana maksimum düzeyde oksijen geçmesi sağlanır (Şekil 49.4 ve 42.22).
7
8 Deri solunumu sürekli nem gerektirir. Birçok Amfibia ve birkaç sürüngen türü gaz değişiminde deri solunumunu kullanır. Trakeal sistemleri, yani Trake solunumu eklem bacaklılarda bulunur. Borusal yapılar şeklinde olan Trake (Trakea) ve onunla bağlantılı küçük tüpler Trakeoller (Tracheoles) ile bunların uçlarında yer alan hava delikleri ile (Spiracles) dışarıdaki çevre ile etkileşimdedir (Şekil 42.23). Buna açık dolaşım adı da verilir. Bu doğrudan hava taşıyan hücreler (bölgeler, kısımlar), eklembacaklılar tarafından açılıp ve kapanabilir. Yani canlı tarafından kontrol edilir. Birde diğer canlılarda görülen ve gaz değişimi için yardımcı organların kullanıldığı sistemler vardır. Buna Kapalı dolaşım adı verilir (Şekil 42.3).
9
10 3. Akciğerler Akciğerler buharlaşmayı en aza indirmek için ve buna destek olacak şekilde içeri çökmüş gaz değişim zarları içeren bir yapıdır. Bu karasal yaşama uyum için ortaya çıkmış en önemli adaptasyonlardan biridir (Şekil 49.8 ve 42.24).
11
12 Havada, solunumunda gazların kısmi basınçlarından yararlanılır. Buna göre solunumda ciğerlere alınan havada bulunan gazların kısmi basıncı, atmosferik basıncın oranını gösterir. Bu her soluk alımında alınan her bir gazın miktarına atfedilir. Bu basınç, gaz değişimini beraberinde getiren, derecelenmeden de sorumludur. Yani bu gaz basıncı zaten ciğerlerdeki gazların miktarının değişmesi içinde bir kuvvet oluşturur. Amfibiler ve sürüngenlerde farklı yollarla nefes alır. Amfibiler ciğerlerine havayı, gaz basıncının pozitif kuvvetini kullanarak alırken; Sürüngenler ise negatif basınç kuvvetini kullanarak havayı içlerine çekerler (Şekil 49.7).
13 Memeli akciğerlerinde hava ile temas eden yüzey alanı artmıştır. Memeli akciğerlerinin yüzey alanının artmasının en büyük nedeni, akciğerlerin yapısında yer alan ve çok fazla sayıda bulunan alveollerdir. Bunlardan herbiri geniş bir kapiller ağ içerirler (Şekil 49.5 ve 42.5). Kuşların solunum sistemi ise oldukça verimli çalışan bir hava akımı sistemini içerir. Kuşların solunum sisteminde hava akımı tek yönlü olarak ciğerlere alınır ve solunum sistemi üzerinden geçer. Sistem iki yönlü olarak çalışır. Alınan temiz hava öndeki hava keselerine dolar. Daha önce alınmış olan hava ise (=Nefes) araka keselerde yer alır. Ön keselerin kapakları kapanır ve arka keseden kullanılmış hava, soluk borusu ile dışarı atılır. Bir sonraki aşamada taze hava arka keselere alınır ve kapakları kapatılır. Ön kesede yer alan bir önceki hava, ön hava keselerinin açılması ile salınır ve soluk borusu yardımıyla dışarı atılır. Böylece hiçbir zaman taze ve kullanılan hava (Şekil 42.26) birbirine karışmaz.
14
15 4. Memelilerde Havalandırma Yapıları ve Mekanizmaları Memelilerde Akciğerin yapısı ve fonksiyonu solunum döngüsü ile desteklenir. Gaz değişimi kısmi basınç farklılıkları ile uyarılır. Akciğerler, diyaframın kasılması ve dış yapısını saran kaslar tarafından sıkıştırılır. Bu şekilde oluşan negatif basınç havanın emilmesini sağlar (Şekil 42.27).
16 Havalandırma verimlilik, akciğer kapasitesi ve solunum hızına bağlıdır. Normal nefes oranı oksijen ve karbondioksit basıncının kısmi değerleri aralığında sınırlı tutmaktadır. Hipoventilasyon da (=az havalandırmada) karbondioksit seviyeleri çok yüksek ve hiperventilasyon da (=çok havalandırmada) karbondioksit seviyeleri çok düşük olduğu zaman meydana gelir. Havalandırma, sinir sisteminin kontrolü altındadır. Her nefes alışı, solunum kontrol merkezi nöronları tarafından CO 2 seviyelerinin tespit edilmesi ile başlatılır. Buna dair çalışmalar; gönüllü hipo ve hiperventilasyon yapan insanlar üzerinde; sınırlı sürelerde yapılmıştır.
17 Solunum sistemi hastalıkları gaz alışverişi sınırlamaktadır. Amfizem rahatsızlığı, alveollerin duvarlarında görülen hasar ve yıkılmalara bağlı olarak zamanla oluşur. Bu kişiler çok ve sık nefes alırlar. Alınan bu nefes hem enerji kaybına yol açar hem de alveollerdeki hasar nedeniyle verimli kullanılamaz. Benzer şekilde Akciğer kanseri de son derece ölümcül bir hastalıktır. Her iki hastalığında en belirgin sebebinin sigara kullanımı olduğu tespit edilmiştir.
18 5.Vücut Sıvıları İçinde Gazların Taşınması Solunum pigmentleri oksijen taşımak için ona bağlama yeteneğine sahiptir. Hemoglobin; kanda oksijeni bağlama ve böylece taşıma yeteneğini sahiptir. Böylece kanın oksijen taşıma kapasitesini artırır. Kan plazması da eriyebilir (=suya nüfuz eden) oksijeni taşıma yeteneğine sahiptir (Şekil ve 42.29).
19
20 Hemoglobin iki α ve iki β zinciri içeren; dört polipeptid zincirden oluşmaktadır. Bunların her biri, bir demir içeren Hem- grubu (Heme-) ile ilişkilidir ve O 2 bağlayabilir (Şekil 49.14). Hemoglobin ve miyoglobin oksijen yedeği sağlamakla görevlidir. Hemoglobin tarafından taşınan oksijenin büyük bir kısmı kan içinde kalır ve bir gerektiğinde kullanılabilir.
21 Miyoglobin molekülleri kas içinde yer alır ve oksijeni burada tutar. Oksijen miktarının düşmesine karşı daha düşük kısmi basınçlarda oksijeni hemoglobinden farklı ve ona yedek olacak şekilde oksijeni korur. Böylece ek bir oksijen rezervi olarak hizmet verir. Hemoglobinin, oksijene ilgisi (=affinitesi) ph ve sıcaklıktan etkilenir. Hemoglobinin, oksijene ilgisinin azalması, ph azaldıkça azalır ve sıcaklık arttıkça artar (Şekil 49.16). Bu nedenle düşük ph ve daha yüksek sıcaklıkta, daha fazla oksijen serbest bırakılır (Şekil 42.28).
22
23 DOLAŞIM SİSTEMİ 1.Kan ve Kanın Bileşenleri Gazların taşınmasında kan çok önemli bir rol oynar. Karbondioksit, öncelikle bikarbonat iyonu olarak taşınır. En çok karbondioksit, kırmızı kan hücresi içinde bulunur. Burada Karbonikanhidraz yardımıyla, bikarbonat atomu oluşturmak üzere su ile bir araya gelip katalizlenir. Kan plazması akışkan bir matrikstir. Kanın %55 Plazma, %45 i hücredir. Plazmanın % 92 si su dur. Buna ek olarak, besin maddelerini, hormonları, iyonları, plazma proteinlerini ve atıkları içerir (Şekil 50.1 ve ).
24
25 Dolaşım sistemini oluşturan bileşenler sistemin hücreleri ve plateletleri (Trombosit vbg) içerir. Dolaşım sisteminin hücreleri, kan hücreleridir. Bunlar eritrositler (alyuvarlar), lökosit (beyaz hücre) ve trombosit (Platelet) içerir. Eritrositler, oksijen taşınması için hemoglobin içeren hücrelerdir. Lökositler ise bağışıklık sisteminin bir parçasıdır. Trombositler, kan pıhtılaşmasını başlatmaya yarayan yardımcı yapılardır (Şekil 42.18). Kanın elemanlarını oluşturan hücreler, kök hücrelerinden doğar. Kan hücreleri için, hücresel farklılaşma (=hematopoez) kemik iliğinde yer alan, pluripotent yapılı kök hücreleri tarafından gerçekleştirilmektedir (Şekil 42.17).
26
27
28 Kan oldukça özel bir yapıdır. Farklı işlev gören, pek çok bileşen bir arada bulundurur ve çalıştırır. Buna kan pıhtılaşması sırasında bir enzimi örnek verebiliriz. Pıhtılaşması, normalde plazmada çözülmüş fibrinojen ile başlar. Bir yaralanma anında plazma içinde çözülmüş fibrinojen (bir kan proteini), bir enzim ile çözülmeyen fibrin proteini haline dönüştürülür. Yaralanan yer iyileşene kadar, bu pıhtının da erimesi gerekir.
29 2. Omurgasızlarda (İnvertebratlar) Dolaşım Sistemleri Bazı omurgasızlarda görülen açık dolaşım sistemi tek yönlü bir akışa sahiptir. Süngerlerde, su tek bir kanal boyunca hareket eder. Knidarialar da ise (=Cnidaria) su gastravasküler alan (=karın boşluğu) boyunca dolaşır. Küçük hayvanlarda dolaşım için vücut boşluğunu kullanabilir. Kapalı dolaşımı olan omurgasız canlı sistemlerinde ise dolaşım, bir dairesel döngü içinde taşınır. Bu kapalı sistemlerde dolaşım; kan gibi sıvı yapılı bir taşıyıcı ile damarlar gibi sınırlı ve/veya kapalı ayrı bir alan ve döngü içerisinde gerçekleşir (Şekil 50.4).
30
31 3. Omurgalılarda Dolaşım Sistemleri Omurgalılarda dolaşım sistemi omurgalı canlının evrimine göre farklılık gösterir (Şekil 42.4). Balıklarda dolaşım, solungaçlarda solunumla eş zamanlı olarak gerçekleşir. Bu canlının sistemini daha verimli kullanmasını sağlar. Balıkların iki odacıklı bir pompalama sistemine dayalı doğrusal bir kalbi vardır. Kan solungaçlara doğru pompalanır. Burada gaz değişimini gerçekleştirir ve tekrar vücuda pompalanır (Şekil 50.5).
32
33 Amfibiler ve çoğu sürüngenlerde akciğerler için ayrı bir sirkülasyonu gereklidir. Akciğer dolaşımı kanı akciğerlere pompalar ve sistemik dolaşım ise bu akciğerlerden gelen kanı vücuda pompalar. Amfibilerin kalplerinde iki kulakçık (=Atrium) olduğu için, akciğerlere ve vücuda giden kan birbirine karışmaz. Buna karşın kalplerinde tek karıncık (=Ventrikül) bulunur (Şekil 50,6). Sürüngenlerin çoğunun kalplerinde ise ventrikül ile atriyumları kısmen ayıran bir septum vardır. Bu kalbin içinde temiz ve kirli kanın karışmasını kısmen azaltır.
34
35 Memeliler, kuşlar ve timsahgiller birbirinden tamamen ayrı iki dolaşım sistemine sahiptirler. Dört odacıklı kalpleri iki karıncık içerir (Şekil 50,7). Memelilerin ve kuşların kalpleri arasında ki bu aşırı benzerlik çakışan, eş zamanlı bir evrim örneği olarak kabul edilir.
36 4. Dört Odacıklı Kalp ve Kan Damarları Kalp döngüsü kardiyovasküler sistem tarafından yönetilir. Kanın kalpte tek yönlü bir akışı vardır. Bu işleyiş atrium ve ventrikulusa ait (=atriyoventriküler) iki kapak tarafından düzenlenir ve korunur (Şekil 42.6). Diyastol (Kalbin açılması) sırasında karıncıklar (=ventriküller) rahat durumda ve kulakçıklar (=atriumlar) kasılmış durumdadır. Sistolde (Kalbin şıkışması) ise ventrikül kasılır, atriumlar gevşer, rahatlar (Şekil 42.7 ve 50.9).
37
38
39 Kalp kas kasılması, otoritmik (autorhythmic) hücreler tarafından başlatılır. Kasılma, sağ atriumda yer alan, doğal kalp pili sinoatrial (SA) düğümü tarafından başlatılır. Sonra bu uyartı atrioventricular (AV) düğümü tarafından devam ettirilir (Şekil 8).
40
41 Arter ve venler; atar ve toplar damar sistemi dallanarak vücudun tüm bölgelerine ulaşır. Bu damarlardan Arter ve Arteriyoller vücuda oksijenli kanı taşırken; Venler ve venüller oksijence fakir kanı kalbe taşırlar (Şekil 42.9).
42 Arteryal kan basıncı ölçülebilir. Bir tansiyon aleti kullanarak, kalbin kasılma (sistolik=tepe) ve gevşeme (diyastolik=minimum) durumundaki kan basıncı ölçülebilir. Bu kan basıncının sistolik ve diyastolik oranı olarak ifade edilir.
43 5. Kan Damarlarının Özellikleri Büyük damarlar dört doku katmanından oluşmaktadır. Arter ve venler; endotelyum, elastik fibriller, düz kas ve bağ dokusundan oluşur (Şekil 50.12) Kılcal damarlarda ise tek bir endotelyum katmanı bulunur.
44 Arter ve arteriyoller basınca dayanacak şekilde gelişmiştir. Bu nedenle arter ve arteriyoller kalın bir düz kas tabakasına ve daha fazlası elastik fibrile sahiptir. Bu değişiklikler ile kan akışı ve kan basıncının geri tepmesi kontrol edilir. Kılcal damarların görevi ise vücudun her noktasında besin - oksijen ve atık alışverişi için geniş bir ağ oluşturmaktır. Kılcal damarların gerçekleştirdiği bu değişim, dolaşım sisteminin vücut dokularının her bölgesine ulaşması ile gerçekleşir (Şekil 42.13).
45
46 Venlerin ve venüller duvarlarında daha az kas vardır. Toplar damarlar aracılığıyla kullanılmış kanın kalbe dönüşü, iskelet kası kasılmaları ve tek yönlü valfler ile kolaylaştırılır (Şekil 42.12). Lenfatik sistem, kardiyovasküler sistemden bağımsız çalışan, bunun dışına kaçan sıvıları yöneten bir sistemdir. Plazma sıvısı, plazma kılcal damarlarda filtre edildikten sonra kılcaldan dışarı kaçar, tek yönlü lenfatik sistem yoluna karışır (Şekil 42.15). Lenfatik sistem de kan dolaşımına, köprücük altı veni (=subclavian ven) ile bağlanır.
47 Kardiyovasküler hastalıklar dolaşım sisteminin, bu iletim görevini etkiler. Ateroskleroz; arterlerin duvarlarında yağlı maddelerin birikmesidir (Şekil 42.19). Bu önemli bir Kalp krizi nedenidir. Bu ve herhangi bir diğer sebep kalp kasına yeterli miktarda kan ulaşamamasına neden olur ve kalp krizi kaynağını oluşturur. Genellikle tedavisi stent takılarak yapılır (Şekil42.20). Kanda oluşan pıhtıların, dolaşım yolu ile beyine ulaşması ve damarı tıkaması ise inmelerin sebebidir.
48
49 6. Kan Akımının ve Kan Basıncının Düzenlenmesi Sinir sistemi kalp hızını arttırabilir veya yavaşlatabilir. Sempatik nöronlardan salınan norepinefrin kalp hızını artırır; parasempatik nöronlardan salınan asetilkolin ise hızını azaltır. Kardiyak çıktılar, harcanan çabaya (=efora) bağlı olarak artar. Kalp hızı ve gösterilen çaba ile kalbin zorlanması artar. Basınç reseptörlerinden (Baroreseptörler) gelen veriler, canlının homeostazisinin, iç düzenini sağlayan ideal kan basıncı dengesini korur. Atar damara bağlı (Arteryel) kan basıncı, bu baroreseptörler tarafından izlenir. Aort kemeri (= Aort arkı) ve karotit arterlere gelen darbeler kalp merkezinde izlenir (Şekil 50.17). Kan hacmi hormonlar tarafından düzenlenir. Kan hacmi düzenleme ve arteriyel direnç üzerine etkili dört hormon bulunur. Bunlar: (1) Antidiuretic hormon (ADH), (2) Aldosteron, (3) atriyal natriüretik hormon, ve (4) nitrik oksit tir.
50
51 Kaynaklar Campbell Biology 10th ed.(2014) Neil A. Campbell, Jane B. Reece, Unit 7, Part:42, p: Pearson Benjamin Cummings, 1301 Sansome St., San Francisco, CA Biology / 9th ed (2008)Peter H. Raven George B. Johnson, Kenneth A. Mason, Jonathan B. Losos, Susan R. Singer, Chapter 49, p: The McGraw-Hill Companies, Inc., 1221 Avenue of the Americas, New York, NY
SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye
DOLAŞIM SİSTEMLERİ Çok hücreli canlılarda, alınan besinlerin ve oksijenin hücrelere ulaştırmak ve artık maddeleri dokulardan uzaklaştırmak için bir taşıma sistemine ihtiyaç vardır. Hayvanlarda bu işlemleri
DOLAŞIM VE VÜCUT SAVUNMASI Tek hücreli canlılarda ve çok hücreli olup da hücreleri dış ortamla sıkı ilişkide olan canlılarda (hidra, planarya) özel bir dolaşım sistemi yoktur. Çünkü bunlarda gerekli maddeler
Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden
Kardivasküler Sistem Kalp Fonksiyonları Kan damarları yoluyla oksijeni ve barsaklarda emilen besin maddelerini dokulara iletir Metabolizma sonucu oluşan artık maddeler ve CO 2 nin dokulardan uzaklaştırılmasında
ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZARLAR Zarlar yaşayan hücrede 5-10nm kalınlığında iki fosfolipit tabakadan oluşur. Burada yer alan fosfolipit tabaka amfipatik (amphipatic)bir özelliğe sahiptir. Amfipatik terimi,
DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dokuların oksijen ve besin ihtiyacını karşılayan, kanın vücutta dolaşmasını temin eden, kalp ve kan damarlarının meydana getirdiği sisteme dolaşım
Spor fizyolojisi Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulu Antrenörlük Eğitimi Bölümü Malatya/2015 DOLAŞIM SİSTEMİ Dolaşım sistemi; kanın damarlar içerisinde belirli bir basınç
SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ Egzersiz sırasında çalışan kaslar, ihtiyaç duydukları enerji için oksijen (O 2 ) kullanır ve karbondioksit (CO 2 ) üretir. Akciğerler, hava ile kanın karşılaştığı ı organlardır.
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini
VE FİZYOLOJİSİ FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlılığın sürdürülebilmesi için vücuda oksijen alınması gerekir. Solunumla alınan oksijen, kullanılarak metabolizma sonucunda karbondioksit açığa
KAN VE EGZERSİZ KAN VE EGZERSİZ ASİT-BAZ DENGESİ VE EGZERSİZ - Damarlarda dolaşan kırmızı renkli sıvıya kan adı verilir. - Vikoz bir sıvıdır. - Sudan daha koyu ve yoğundur. - Suyun vizkositesi 1.0 - Kanın
ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet
METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları
Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan email@example.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı
ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.
GAZ ALIŞVERİŞİ Canlılar yaşamlarını sürdürmek için enerji elde etmek zorundadır. Bu enerjiyi organik monomerlerden sağlarlar. Organik monomerlerin hücrelerde oksijenli veya oksijensiz olarak parçalanması
Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar
İnsanda Destek ve Hareket Sistemi A. HAYVANLARDA DESTEK VE HAREKET Canlı vücuduna desteklik görevi yapan, vücudun çeşitli kısımlarını koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir.
Anatomik Sistemler Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistem İskelet Sistemi İskeletin Görevleri Vücuda şekil verir. Vücuda destek sağlar. Göğüs kafes ve kafatası kemikleri
Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde
FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki
Solunum Sisteminde Ventilasyon, Difüzyon ve Perfüzyon Prof Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Akciğer hacim ve kapasiteleri Solunum zarı ve özellikleri Pulmoner basınç ve dolaşım Pulmoner
Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması
YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür
Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol
DOLAŞIM SİSTEMİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Dolaşım Sisteminin Bileşenleri ve Fonksiyonları Kalbin Yapısı Kalp toplam dört odacıktan oluşur. Sağ ve sol atriyumlara venöz sistemden kan gelir. Sağ ve sol
1.ÜNİTE: VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM Fen ve Teknoloji-4.sınıf A. DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ İSKELET Kemiklerden oluşan ve eklemlerle bağlanan, vücudumuzun dik durmasını ve hareket etmesini sağlayan yapıya
Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan
YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2020 DOLAŞIM SOLUNUM SİSTEMLERİ DERS KURULU 14.11.2016-06.01.2017 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 21 4x2 25 EMBRİYOLOJİ
ÜNİTE 7 Solunum Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Solunum sisteminin temel fonksiyonlarını, Solunum sisteminin fizyolojik anatomisini, Kanda oksijen ve karbondioksit taşınmasını,
GENEL BİYOLOJİ LABORATUVARI 4. Laboratuvar: KAN DOKU Kan dokusunun görevleri 1 Kan dokusunun yapı elemanları 2 Kan grupları 12 İnce yayma kan preparatı tekniği 15 1. GİRİŞ Kan doku, atardamar, toplardamar
Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN firstname.lastname@example.org www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz
Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç
Solunum Sistemine Ait Tıbbi Terimler Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Solunum sistemi kan ile atmosfer havası arasında gaz değişimini oluşturabilecek şekilde özelleşmiş bir sistemdir. Solunum sistemindeki
DOKU Dicle Aras Doku ve doku türleri Doku Bazı özel görevler üstlenmiş hücre topluluklarıdır. Bir doku aynı yönde özelleşmiş hücre ve hücreler arası maddelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. İntrauterin
DOLAŞIM SİSTEMİ Dr. Güvenç Görgülü Dolaşım sistemi kalp ve damarların oluşturduğu bir sistemdir. Bu sistemde kalp merkezde yerleşmiş olup, damarlar kalpten çıkıp, kalbe tekrar geri dönen kapalı bir boru
ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde
Canlılarda Dolaşım ve Dolaşım Sistemi Yazar Yrd.Doç.Dr. Hülya ZEYTİNOĞLU ÜNİTE 7 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; dolaşım sistemlerin, dolaşım sıvılarını, kanın yapısı ile işlevi arasındaki bağıntıyı,
Canlılarda Solunum ve Solunum Sistemleri Yazarlar Doç.Dr. A. Yavuz KILIÇ Yrd.Doç.Dr. A. Banu ASLANARGUN ÜNİTE 8 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; hayvanlarda solunum organı çeşitlerini bitkilerde gaz
İNSAN VÜCUDU KONUSUNDA BİLİNMESİ GEREKENLER 33 İlkyardım, sağlıkla ilgili bazı uygulamalar olduğundan, uygulamalarda başarılı olabilmek için ilkyardımcının, insan vücudunun yapısı ve işleyişi konusunda
GELECEĞĠN KAN BAĞIġÇILARININ KAZANIMI ĠÇĠN TEKNĠK DESTEK PROJESĠ Kan Bağışı LİSELER İÇİN BİLGİLENDİRME SEMİNERİ Kahraman olmak için ne yapmak lazım? Sadece 15 dakikanızı ayırarak hiç tanımadığınız 3 insanın
Prokaryotlar ve Arkealar Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar (Archealar) 1.İlk Hücreler Mikrofosiller, ilk hücrelerin olasılıkla prokaryot olduğunu işaret eder. En eski mikrofosiller 3,5 milyar
Fizyoloji Nedir? FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bilim dalıdır. Yaşayan
FİZYOLOJİ 1 Fizyoloji Nedir? Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bir bilim dalıdır. Yaşayan organizmaları inceler Yaşayan organizmaların
Geliştirenlerin adı: Çisem YAŞAR Ebru KURTOĞLU Hilal Merve BEKAR Tarih : 05.11.2013 Seda ÖNDER Program Başlığı : İnsanda Solunum Genel Amaç : İnsanda oksijenli solunumun hangi organda ve nasıl yapıldığını
KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM Kardiyovasküler sistem içinde kanın vücuda dağıldığı kapalı bir ağ sistemidir. Bu sistem kanı vücuda pompalayan kalp ve kanın vücuda
ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin
MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Türe ait genetik özelliklerin soylar arası aktarılmasına kalıtım adı verilir. Bu işleyişte türlerin genetik bilgisinin
SOLUNUM SİSTEMLERİ 1 Yer yüzündeki tüm canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaçları vardır..bu enerji hücresel solunumla karşılanır.canlılar hücresel solunumda kullandıkları oksijeni hücre
4. SINIF 1. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 3. Soru 2: Uzunlukları ve şekilleri farklı kemiklerin bir araya gelmesi ile
KAN AKIMININ KONTROLÜ Nöronal Humoral Lokal Otonom Sinir Sistemi Plazma Epinefrin, Anjiyotensin II, Vazopressin, İyonlar Akut Kontrol DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV Uzun Süreli Kontrol Dr. Nevzat KAHVECİ
DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. İskelet Sistemi - İskelet sisteminin oluşturan yapılar kemiklerdir. - Kemikler şekillerine
Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. 1- Hiçbir şey susuz yaşayamaz. 2- Göreceli su yetersizliği vücudun bazı fonksiyonlarını
2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.
Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3 Yolu Calvin döngüsünün ilk tanımlanabilir ürünü 3-C lu PGA molekülü olduğu için bu metabolik yol C 3 yolu olarak adlandırılır.
Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma
FİZİKSEL ETKİNLİĞİN SAĞLIK ÜZERİNE YARARLARI Doç. Dr. Ferda GÜRSEL 1 MESAJLAR! Fiziksel etkinlik (FE) ve iyi bir fiziksel uygunluk, hastalık riskini azaltır uygun sağlık ve iyi olma haline katkıda bulunur.!
HÜCRE ve HÜCRE YAPISI Kimya bilmi için maddelerin temel birimi atom ne ise Biyoloji bilmi için de canlılığın temel birimi Hücre dir. Yani tüm organizmalar hücrelerden oluşur. Hücreler iki şekilde karşımıza
ÜN TE 13 Enerji veren besin maddeleri sonuna kadar metabolizmaya uğrarsa, yani tam okside olurlarsa, son ürün ve H 2 O dur. Bu nedenle moleküler oksijene ihtiyaç vardır. Bazı bir hücreli anaerob canlılar
HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı
MİKRODOLAŞIM DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ III Dr. Nevzat KAHVECİ Düz kas lifleri Endotel Arteriol Metarteriol Prekapiller sfinkter Kapiller Venül Kapiller yatak Düz kas lifleri Endotel Kapiller Membrandan
KROMOZOM HARİTALARI ve MAYOZ BÖLÜNME HATALARI MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER GİRİŞ Mendel kalıtımında eğer genler bağımsız ise kalıtıldıklarında kabaca belli oranlarda ve sıklıkla
YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)
Hayvanların Evrimi IV (İnsan) Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Primatların Evrimi Primatların evriminde iki önemli yenilik çok önemlidir. Bunlar: el ve ayak parmaklarının kavrama kabiliyeti olması ve binoküler görme.
T.C. MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ TAYFUR ATA SÖKMEN TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II II. DERS KURULU (7 HAFTA) 1901202 DOLAŞIM, KAN ve SOLUNUM SİSTEMLERİ DERS KURULU DEKAN DEKAN YRD.
OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda
Solunum Fizyolojisi Solunum Fizyolojisi Yrd.Doç.Dr.Tamer Albayrak Hayvan vücudunda meydana gelen her çeşit enerji, karbon taşıyan bileşikle rin oksidasyon ürünüdür. Enerji kaynağı besin maddeleri sonuna
ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri
HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda
KAS SİSTEMİ İskelet sistemindeki kemiklerin üzerini örten, iç organların yapısına katılarak vücudun ve iç organların hareket etmesini sağlayan kasların oluşturduğu sisteme kas sistemi denir. a) Kasların
İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin
KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi
SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol
İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009
YAŞLI FİZYOLOJİSİ Seray ÇAKIR 0341110005 Yaşlının Vücut Bileşimi İnsanda, kas yapısı ve gücü 25 yaşında doruğa ulaşır. Bu yaşlarda kadınların ortalama vücut ağırlığının %37 si, erkeklerin %45 i kadarını
SAYFA NO 1/5 HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:..... Hastaneye Kabul Tarihi:..... Servise Yatış Tarihi:..... Hastalığın Ön Tanısı/Tanısı...
TRANSFERRİN Transferin kanda demiri taşıyan bir proteindir. Her bir trasferrin molekülü iki tane demir taşır. Transferrin testi tek başına bir hastalığı göstermez. Beraberinde serum demiri, ferritin, demir
Sıkı bağ dokusu yapısında parankimi yada dalak pulpasını birbiriyle devamlılık gösteren bölümlere ayıran trabekulaların uzandığı fibroelastik bir kapsülle sarılıdır. Dalağın orta çizgisindeki hilumda kapsül
SPOR TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ A ADAPTASYON : Uyum. AEROBİK : Oksijenli. AFFERENT : Duyu. AGRESİF : Saldırgan. AKLİMATİZASYON : İklime (yüksekliğe) uyum. AKTİN : Kas kasılmasında rol oynayan bir protein çeşidi.
KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE TÜTÜN KULLANIMI: MEKANİZMA Mini Ders 2 Modül: Tütünün Kalp ve Damar Hastalıkları Üzerindeki Etkisi TEMEL SLAYTLAR Kardiyovasküler Hastalıkların Epidemiyolojisi