Araştırmacılar, patlayan bir yıldızın şok dalgasının yeni bir 3 boyutlu bilgisayar modeline göre güneş sistemimizin oluşumunu tetiklediğini söylüyor.
Güneş sisteminin yaklaşık 4,6 milyar yıl önce güneş bulutsu olarak bilinen dev bir döner gaz ve toz bulutu ile birleştiği düşünülmektedir. Onlarca yıldır bilim adamları, bir süpernova denilen yıldız patlamasının güneş sistemimizin oluşumunu tetiklemesine yardımcı olduğundan şüpheleniyorlar. Özellikle, patlamadan gelen şok dalgasının, bu bölgelerin çökmesine neden olarak, nebulanın sıkıştırılmış kısımlarına sahip olduğu düşünülmektedir.
Bu teoriye göre, şok dalgası patlayan yıldızdan güneş bulutsu içine materyal enjekte etmiş olurdu. Bilim adamları daha önce meteorlarda bu kirliliğin potansiyel kanıtlarını tespit etmişlerdir. Bu kirleticiler kısa ömürlü radyoaktif izotopların kalıntılarıdır - daha kararlı kuzenleri ile aynı sayıda protona sahip elementlerin versiyonları, fakat farklı sayıda nötron içerir.
Kısa ömürlü radyoaktif elementler milyonlarca yıl boyunca bozulur ve bilinen oranlarda çeşitli "kız" elementleri haline gelir. (“Kısa ömürlü” göreceli bir terimdir - meteorların çalışmasını analiz eden bilim insanlarının milyarlarca yıllık zaman ölçeklerinde bozulabileceği diğer radyoaktif izotoplardır.)
Ancak, kısa ömürlü radyoaktif izotopların analizi ve ilkel meteorlarda görülen kız elemanları, güneş sisteminin oluşumunun süpernova teorisine meydan okumuşlardır. Kanıtlar, kısa ömürlü radyoaktif izotopların süpernovada oluşmasını, güneş bulutsusuna doğru yol aldıklarını ve bir milyon yıldan daha kısa bir süre içinde tüm göktaşları içinde tuzağa düştüklerini ortaya koydu. [Supernova Fotoğraflar: Yıldız Patlamalarının Harika Görüntüleri]
Bir süpernova'nın, ilkel meteorlarda görülen bu izotop paternini açıklayabileceğini görmek için bilim adamları, süpernova şok dalgalarının bilgisayar modellerini ve güneş sistemi oluşumunu geliştirdiler.
Washington DC'deki Carnegie Enstitüsünde bir astrofizikçi olan baş araştırmacı olan Alan Boss, “Bu kanıt, bir süpernova'nın gerçekten suçlu olduğuna inanmamıza neden oluyor” dedi.
Önceleri, Patron ve meslektaşı Sandra Keizer, kısa ömürlü radyoaktif izotop demir-60'ı içeren iki boyutlu modeller geliştirdi, ki bunlar sadece büyük yıldızlarda nükleer reaksiyonlarla önemli miktarlarda yaratıldı ve ya bir süpernovadan ya da dev bir yıldızdan gelmiş olmalıydı. Bir AGB yıldızı denir. Bunlarmodeller, ilkel meteorlarda görülen demir-60'ın muhtemelen bir süpernovadan geldiğini gösterdi, çünkü AGB yıldızlarından gelen şok dalgaları, demir-60'ı güneş bulutsusuna enjekte etmek için çok kalın olurdu. Aksine, süpernova şok dalgaları yüzlerce kat daha incedir.
Şimdi Boss ve Keizer, süpernova şok dalgalarının ve güneş sistemi oluşumunun ilk 3D bilgisayar modellerini geliştirdi. Bunlar güneş bulutsuya çarparak şok dalgasını görmelerini sağladı, onu sıkıştırdı ve bulutun etrafını saran, parazitli bir şok cephesi oluşturarak bulut yüzeyinde parmak benzeri girintiler yarattı. Bu "parmaklar", süpernovadan nebulaya kısa ömürlü radyoaktif izotoplar enjekte etti. 100,000 yıldan az bir süre sonra, bulut çöktü ve güneş sistemimizin doğuşunu tetikledi.
3D modeller, ilkel meteorlarda bulunan kısa ömürlü radyoaktif izotopları sadece bir veya iki "parmağın" açıklayabildiğini ortaya koydu. Ancak, araştırmacılar hala patlayan süpernovaların gözlemleri ile uyumlu olacak süpernova şok dalgası parametrelerinin çeşitli kombinasyonlarını bulmaya çalışıyorlar. Ayrıca, Boss'un SPACE.com'a verdiği demeçte, güneş bulutsularının "protostellar-protoplantatif bir diskle çevrili bir yıldız oluşturacak şekilde" dönmelerini sağlamaları gerekiyor.
Boss ve Keizer, bulgularını Astrofizik Dergi Mektupları dergisinin gelecek bir sayısında ayrıntılandıracak.
Bu hikaye SPACE.com tarafından sağlanmıştır.WordsSideKick.com için bir kardeş sitesi. Takip et SPACE.com @Spacedotcom. Ayrıca biz de Facebook ve Google+.