Düşünce kuruluşu Oxfam, 2022 Eşitsizliği Azaltma Taahhüdü (CRI) Endeksi‘nin yayımladı.
161 hükümetin harcama, vergi ve işgücü politikalarını inceleyen endeks, pandeminin ilk iki yılında hükümetlerin eşitsizlikle mücadeleye yönelik eylemlerine dair kapsamlı bir analiz sunuyor.
Raporun bulguarı ise, dünyadaki eşitsizliğin pandemi döneminde katlanarak arttığını ve buna karşı eylemlerin başarısız olduğunu ortaya koyuyor.
Pandemiye rağmen sağlık harcamaları azaldı
Rapora göre, yüzyılınen büyük küresel sağlık acil durumuna, yani COVID-19 pandemisine rağmen, düşük ve düşük orta gelirli ülkelerin yarısında, 2020-2022 döneminde sağlık harcamalarının payı düştü.
OECD ülkelerinde en zengin yüzde 10’luk kesimin geliri, en fakir yüzde 10’un gelirinden on kat daha fazla.
Ülkelerin yarısı, aynı dönemde sosyal koruma harcamalarını düşürdü ve eğitim harcamalarını yüzde 70 azalttı.
Ülkelerin üçte ikisi, asgari ücretlerini gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ile uyumlu hale getirmede başarısız oldu.
Servetine servet katanlara ek vergi yok
Pandemi döneminde vergi gelirlerindeki büyük kayıplara ve en zengin insanlar ve şirketlerin servetindeki büyük artışlara rağmen 161 ülkeden 143’ü, vergileri artırmadı; 11 ülke ise aksine zengin insanlar üzerindeki vergileri düşürdü.
Raporun özetinde şu yorum yapıldı:
“Pandemi döneminde hem hastalıktan hem de derin ekonomik etkilerinden en çok en yoksul insanlar etkilendi, bu da dünya çapında eşitsizliği artırdı. CRI 2022 Endeksi, dünya hükümetlerinin çoğunun eşitsizlikteki bu tehlikeli artışı azaltmada başarısız olduğunu açıkça gösteriyor.”
Pandemi öncesinde dünya son derece eşitsizdi. Şimdi daha da eşitsiz.
Oxfam’ın politika başkanı Katy Chakrabortty şunları söyledi:
“Endeks, dünya çapındaki hükümetlerin yalnızca artan eşitsizliği azaltmakta nasıl başarısız olduklarını değil, aynı zamanda gelecek yıllarda en yoksulları derinden dezavantajlı hale getirecek politikaları bile bile seçtiğini de gösteriyor.”
Türkiye genelde 74, vergi eşitliğinde ise 114’üncü sırada
161 ülke arasından eşitsizlik azaltma konusunda genelde 74’üncü sırada yer alan Türkiye;
- sosyal harcamalar konusunda 69,
- vergi eşitliği konusunda 114,
- sendikal haklar ve işgücü hakları açısından da 71‘inci sırada yer alıyor.
Hükümetlerin işçi ve sendika haklarını desteklemek için mevzuatlarını ve uygulamalarını inceleyen bölümde Türkiye ayrıca sıralamada en büyük düşüşü yaşayan 10 ülke arasında yer alıyor. Raporda ayrıca Türkiye’deki kadın işçilerin haklarına değinilerek babalık izninin birkaç günle sınırlı olduğuna ve kadınların doğum izni boyunca ücretlerinin ancak üçte ikisini alabildiğine dilkkat çekiliyor.
Vergi eşitsizliğindeki düşük sıralamasının yanı sıra Türkiye’de asgari ücretin kişi başına düşen milli gelire oranı son iki yılda yüzde 60’tan yüzde 50’ye gerilediğine de yer veriliyor.