Orkalar ve yunuslar gibi dişli balinalar, avlarını yüzlerce metre derinlikte avlamalarına yardımcı olmak için havayla çalışan burun patlamaları kullanır. Burunla çalışan ekolokasyon sistemi, aşırı su basıncı altında çalışır ve balinaların farklı ses tonlarında ses çıkarmasına olanak tanır; bu, daha önce yalnızca kargalarda ve insanlarda görülen bir yetenektir.
En iyi okyanus avcıları olan dişli balinalar, av peşinde sık sık 2 kilometre derinliğe kadar dalarlar. Yüksek sesle, hızlı tıklamalar kullanarak ekolokasyon yaparlar, ancak araştırmacılar başlangıçta bu başarıyı nasıl gerçekleştirebildiklerini bilmiyorlardı çünkü 100 metrenin ötesindeki derinliklerde balinaların ciğerleri çöker. Önceki araştırmalar, seslerin insanlarda ve çoğu memelide ses üreten organ olan gırtlaktan gelmediğini, bunun yerine burundan yayıldığını doğruladı.
Bunun nasıl çalıştığını anlamak için, Coen Elemanları Güney Danimarka Üniversitesi’nde ve meslektaşları iki Atlantik şişe burunlu yunusu eğittiler (tursiops truncatus) ve üç yunus balığı (phocoena phocoena) hava deliklerinin içine bir endoskopu gönüllü olarak kabul etmek. Dürbüne yapıştırılmış yüksek hızlı bir kamera, ekibe açık okyanusta yiyecek bulmak için ekolokasyon yaparken her hayvanın burnunun içine bir göz atma olanağı sağladı. Burunlarındaki doku her tıklamayla hareket etti.
Laboratuarda, araştırmacılar zaten ölmüş olan muturların burnundan hava pompaladılar ve dokularının benzer şekilde hareket ettiğini keşfettiler – kaynağı, burunda fonik dudaklar adı verilen dar bir geçit olarak belirlediler. Dişli bir balinanın ciğerleri çöktüğünde, oksijeni kaslarına iter ve bu burun boşluğuna az miktarda hava gönderir. Hava, fonik dudaklardan ileri geri sallanarak yunusların 200 desibele kadar – havai fişekten daha yüksek ve insan kulağına kalıcı hasar vermeye yetecek kadar – tıklamalar üretmesine yardımcı oluyor.
“Temelde itiyorlar [air] tek yönlü ve sonra geri dönüştürün ve nefes almadan geri itin,” diyor Elemans. “Bizi kesinlikle şaşırttı.”
Burun yolunun daha fazla ses analizi ve dijital modelleri, insanlar gibi dişli balinaların en az üç ses kaydına sahip olduğunu gösterdi: yavru ses kaydı (alçak, gıcırtılı bir ses), göğüs kaydı (normal bir konuşma sesi) ve sahte kayıt (yüksek perdeli, gıcırtılı bir ton). Burun ekolokasyonu hilesi, yalnızca bir tıklama yapmak için en az hava akışını gerektiren yavru ses kaydındadır.
Burunda ses üretmek, balinalara çıkardıkları sesler üzerinde daha fazla kontrol sağlar ve gırtlağı başka bir önemli kullanım için serbest bırakır: akciğerler ve burun arasındaki hava akışını engellemek, derin dalış sırasında akciğerlere zarar verme riski olmadan burunda basınç oluşmasına izin vermek.
“Çıkardıkları tüm sesler, burundaki bu fonik dudaklar ve gırtlak tarafından üretilir. [becomes] gerçekten iyi bir tıkaç,” diyor Elemans. “Bunu yaparak, dünyadaki herhangi bir hayvanın açık ara en yüksek sesini çıkarabilirler.”
Dişli balinaların farklı kayıtlarda ses üretebildiklerinin keşfi, iletişimleri hakkında yeni soruları gündeme getiriyor. Stefan Huggenberger Çalışmaya dahil olmayan Almanya’daki Witten/Herdecke Üniversitesi’nde.
“Evet, farklı sesleri var ama ne için? Ve onları nasıl kullanıyorlar?” diyor Huggenberger.
Hayvanların, bitkilerin ve Dünya’nın diğer tuhaf ve harika sakinlerinin çeşitliliğini ve bilimini kutlayan ücretsiz bir aylık haber bülteni olan Wild Wild Life’a kaydolun
Konular:
Kaynak : https://www.newscientist.com/article/2361968-weird-vocal-fry-trick-helps-orcas-and-dolphins-hunt-prey-in-the-deep/?utm_campaign=RSS%7CNSNS&utm_source=NSNS&utm_medium=RSS&utm_content=home