2004 yılında toplanacak her 100 liralık verginin en az 70 lirasını, herhangi bir mal ya da hizmet alırken ya da banka veya bir kamu kuruluşuyla işlem yaparken ödenen özel tüketim, katma değer, özel işlem, özel iletişim, harç gibi dolaylı vergiler oluşturacak. 2004 yılında 99.2 katrilyon lira olarak hedeflenen vergi gelirlerinin 29.7 trilyon liralık bölümü dolaysız, 69.4 katrilyon liralık bölümü ise dolaylı vergilerden kaynaklanacak.
Dolayısıyla vergi gelirlerinin yüzde 30'u gelir ve kurumlar vergisi gibi dolaysız, yüzde 70'i ise dolaylı vergi olarak alınacak. Yüzde 70 oranı Türkiye tarihi açısından bir rekor oluşturacak. İlk defa Türkiye'deki d~|~olaylı vergi gelecek yıl yüzde 70'i bulacak.
Milli gelire oran olarak bakıldığında ise dolaylı vergiler 2004 yılı için tahmin edilen milli gelirin yüzde 16.5'i, dolaysız vergiler ise yüzde 7.1'i kadar bir büyüklük oluşturacak.
Adaletsiz dolaylı vergiler
Dolaylı vergiler, herhangi bir gelir ve kazanca bağlı olmaksızın, sadece harcama ya da alınan bir hizmet üzerinden tahsil edildiği için vergi adaleti açısından eleştiriliyor.
Dolaylı vergiler aynı mal ya da hizmet için en zengin de en yoksul da aynı miktarda vergi ödemek zorunda bulunuyor. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içerisindeki ağırlığının bu yıl ise yüzde 67.8 düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor. Dolaysız vergilerin oranı ise yüzde 32.2'de kalacağı hesaplanıyor. Yapılan son tahminlere göre 86.8 katrilyon lira olması beklenen bu yılki vergi gelirlerinin 27.9 katrilyonunun dolaysız, 58.9 katrilyon liralık bölümünü ise dolaylı vergiler meydana getirecek.
En ağı vergi yükü akaryakıtta
2004 yılında dolaylı vergilerin 17.8 katrilyon lira ile en büyük bölümü akaryakıt ve doğal gaz tüketicileri tarafından özel tüketim vergisi adıyla ödenecek. Bu yıl 15.7 katrilyon lira olması beklenen vergilerin, 1.2 katrilyonu cep telefonu kullanıcılarından alınan özel iletişim, 1.1 katrilyonunun çeşitli Devlet kuruluşlarıyla yapılan işlemlerden ve bazı hizmetlerden alınan özel işlem vergisi oluşturacak.
IMF'nin faizdışı fazlası
2000 yılında IMF ile uygulanmaya başlanan program kapsamında öngörülen GSMH'nin yüzde 6.5'i oranında faiz dışı fazla verilmesine yönelik hedef çerçevesinde, kamu gelirlerini artırmak için deprem vergileri ve benzeri dolaylı vergilere başvurulması nedeniyle, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payı 2000 yılında yüzde 59.1'e, 2001 yılında yüzde 59.6'ya, 2002 yılında ise yüzde 66.3'e yükseldi. Bu oran bu yıl yüzde 67.8 olarak gerçekleşecek. Gelecek yıl ise yüzde 70'e ulaşacak.