Hayvanların kimileri bize iğrenç, kimileri dostmuş gibi gelse de aslında hepsi de yaşam kavgası içindedir, hayatta kalmak için birbirlerini acımasızca parçalayıp yerler. Sonunda hepsinin de yaşamı acı bir şekilde son bulur. Bütün bu yaratıklar içinde beni en çok ürküten, şaşırtan sırtlandır. Şimdi sırtlanın şaşırtıcı olan yönlerinden bahsetmek istiyorum:
1. Dişi sırtlanların da penisi vardır: Dişi sırtlanların vajinası gövdesinin içindedir ve klitorisleri penis gibi uzamıştır. Bu organ, dişi eniklerde bile bulunmaktadır. Tıpkı erkek sırtlan gibi, uyarıldığı zaman dişi sırtlanın da bu organı sertleşir. Sırtlan bu organ ile çiftleşir ve doğum yapar. Çiftleşmeden önce dişi sırtlanın penisini vücudunun içine çekmesi gerekir, aksi takdirde cinsel birleşme gerçekleşemez. (Birbirinin içine girmeye çalışan iki boru düşünün…) Doğum yaptığında bu organ yarılır, bu yüzden dişi sırtlanların penis organında boylu boyunca bir yara izi bulunur. Dişi sırtlanın vajinasının dudakları katlanıp, yağ ve bağ doğusuyla desteklenmiş ve testis şeklini almıştır. Dışardan bakıldığında dişiyi erkekten ayırmak oldukça zordur, ama yine de iki cinsi birbirinden ayıran bazı özellikler bulunmaktadır. Yalancı penisleri yüzünden bir çok insan sırtlanları hermafrodit (erdişi) sanmaktadır ki bu doğru değildir. Aşağıdaki videoda fil ve sırtlanların cinsel hayatı anlatılmakta.
Ayrıca dişi sırtlanlar erkeklere göre genellikle daha iri ve saldırgandır.
2. Sırtlanların tek besini leş değildir: Sırtlanlar önemli miktarda leş yemelerine rağmen, çoğunlukla yiyeceklerini kendileri öldürürler (%95’ini.) Yetişkin benekli sırtlanlar sadece 60 kg gelmelerine rağmen Afrika öküzü, zürafa gibi kendilerinden çok daha büyük hayvanları avlarlar. Sırtlanlar, bir çok büyük kedinin yaptığı gibi avlarına gizlice yaklaşıp, sürpriz saldırı düzenlemek yerine avlarını yorup bıktırıncaya kadar kovalarlar. Kediler avlarını “ölüm ısırışıyla” boynundan ısırarak çabucak öldürürken sırtlanlar daha canlıyken karnından yemeye başlarlar. Bu avlanma biçimi çok acımasızca ve acı vericidir. Ayrıca sırtlanlar, böcek ve yabani meyveler de yerler.
Bu videoda 13 saat boyunca bir sırtlan sürüsünün avladığı buffaloyu tüketmesini izleyebilirsiniz.
3. Büyük Kedilerle Yiyecek Mücadelesi: Belgesellerde çoğunlukla aslanın elinden avını alan sırtlanlar görürüz, oysa gerçekte durum tam tersidir. Sırtlan aslan ve leopardan çok daha küçüktür ve çoğu durumda avını aslana kaptırır. Esasında aslan da sırtlan gibi yarı yarıya leşçildir. Bu iki canlı da fırsatçıdır, av bulamadıklarında başkasının avını çalmakta hiç bir sakınca görmezler. Gücü yeten yetenedir. Normal şartlarda aslanlar da sürü halinde avlanırlar ve avlarını sırtlanlara kolay kolay kaptırmazlar. Ancak, bazı durumlarda, aslanın yorgun, yaşlı, tek başına kalmış ya da tok olduğu kimi durumlarda, avını sırtlana kaptırabilir.
4. Sırtlanlar Kedilerle Akrabadır: Köpeğe benzemesine rağmen sırtlan, kedilere daha yakın akrabadır. Sırtlanın en yakın akrabaları mangoz ve fossalardır. (Fossa, Madagaskar’da yaşayan bir çeşit mangoz.)
5. Bazı Afrika Ülkelerinde Sırtlan Beslenir: Nadir olarak bazı afrika ve asya ülkelerinde bulunan yavru sırtlanlar alınıp beslenmektedir. Ancak, sırtlanlar evcilleşmezler ve iyi bir ev hayvanı olamazlar. Bu şekilde beslendikleri zaman aşırı derecede mutsuz ve huzursuz olurlar. Ağızlık takılmazsa sahiplerine ve çevrelerine zarar verirler. Takılan bu ağızlık yüzünden kürklerini yalayamaz, kendilerini temiz tutamazlar. Avlanma becerilerinin kazanılması yıllar süren bir eğitim sonucunda mümkün olduğundan tutsak olarak tutulmuş sırtlanlar doğaya salındıklarında yaşayamaz ve ölürler. Bu yüzden yetişkin sırtlanların iğne ile öldürülmesi en iyisidir. Afrika’da sırtlanlara dair pek çok masal anlatılmakta; sıtlanların büyülü olduğuna, cadıların sırtlana binerek yolculuk yaptığına inanılmaktadır.
Kaynaklar: 1. http://www.hyaenidae.org/hyena-myths.html