Yabani Kanarya ve Evcil Kanarya Melezlendirilmesi
Evcil kanaryalara köken olarak çok yakın olduklarından en kolay melezleme çiftleşmeleri bu türler arasında yapılır.
Kuzey Afrika kökenli “Serinus Serinus” türü yabani kanaryalar, evcil kanaryalarla aynı kökene dayandıklarından, aşağı yukarı her sağlıklı evcil kanarya dişisi bu türde bir erkeği kolaylıkla eş olarak benimser. Erkek de kolayca eş ve baba duygularına sahip olur.
Cinsel dürtüleri güçlü olduğu için erkek yabani kanaryalar uygun özellikler taşıyan salmada evcil kanarya ile başarıyla çiftleşir. Erkek eşine kuluçka döneminde ve yavruların beslenmesi sırasında yardımcı olur. Böyle bir çiftleşmeden elde edilen melezlerin erkekleri ilk kuşakta son derece üretken olurlar. Ancak ilk kuşakta elde edilen dişiler için aynı şey söylenemez. Bunların çoğu yumurta bile bırakamaz. Yumurta bırakanlarının yumurtaları ise hem çok küçüktür hem de bir iki taneyi geçmez.
Serinus türü yabani erkek kanarya ile sarı renkte evcil dişinin çiftleşmesinden elde edilen melez yavrular, ne renk, ne de biçimde evcil annelerinden büyük bir fark göstermez. Ancak iyi bir eğitici kuşu dinleyerek yetişirlerse babalarından çok daha iyi öterler.
Yine böyle bir erkekle eşleşen kırmızı renkli bir dişi kanaryanın bıraktığı yumurtadan yeşil veya bakır renkli melez yavrular elde edilir. Eğer dişi, İsabell türü bir kanarya ise, erkek yavruların tümünde annenin özellikleri görülür. Böyle bir çiftleşmeden elde edilen melezler yine bir İsabell dişi ile çiftleştirilirse elde edilen yavruların hem erkek ve hem de dişi cinsinden %50 oranında İsabell özellikleri görülür. Yaban kökenli babadan gelen özellikler ise, melez yavrulara güzel bir sütlükahve tonunda çizgiler sağlar. İlk kuşak melezlerinin İsabell özelliği gösteren erkekleri son derece üretken olurlar. Ancak ikinci kuşak erkek melezler pek o kadar üretken sayılmazlar. Dişiler ise üretkenlik açısından tamamen verimsizdir. Ancak bu yönde bazı deneyler yapmakta her zaman yarar vardır. İngiltere ve Almanya’da bu tür melezlerden birkaç kuşak boyu verim sağlanabilmiştir.
Evcil kanarya erkeği ile yabani kökenli serinus serinus dişisinin çiftleştirilmesine de oldukça sık rastlanır. Bu tür melezlendirme çiftleştirmeleri sonucunda tamamen evcil erkeğin renk özelliklerini taşıyan örnekler dahi elde edilmiştir. Tam olarak evcilleştirilmiş yabani serinus dişileri uygun biçimde donatılmış salmalarda, eşleşmeye ve kuluçkaya hazır olduklarını belirtir şekilde öterler. Kuluçkaya yatacakları yuvayı hazırlamaya girişirler.
Kuluçka hazırlığı içinde bulunan yabani kökenli serinus dişilerine bol bol yabani ot, ot kökü, taze filiz ve şekerpancarı verilmelidir. Doğal olarak diğer tohumlu yemler de ihmal edilmemelidir. Bunun dışında diğer bütün bakımları öteki türlerden farklı özellikler taşımaz.
Afrika kökenli yabani kanarya türleri arasında yer alan serinus canicollis‘in evcil kanaryalarla melezlendirilmesine de eskiden sıkça rastlanırdı. Gri-kahverengi ve sarı renk tonlarını taşıyan bu türün giderek azalması, melezlerinin de türetilmemesine neden olmuştur.
Evcil kanarya dişileri ile Afrika kökenli bütün diğer yabani kanaryaların çiftleştirilmeleri oldukça kolaydır. Ancak bunların melezleri genellikle üretken değildir. Özellikle: Citharga ve Xanthopygia temsilcileri olan ufak boyuttaki türlerden elde edilen melezler nadiren üretken çıkar. Melez yavrular çok iyi ötücüdür. Renk ve beden yapısı açısından daha çok babalarına benzerler ama ses tonları evcil kanaryaların özelliklerini taşır.
Siyah, sarı, beyaz lekeli olabilen fakat genel olarak gri renk tonlarını taşıyan yabani küçük Afrika kanaryalarıyla yapılan melezleme çiftleşmelerinde bu kuşların monogam olduklarına, yani tek bir eşe bağlandıklarına ve besin olarak tohum türü yemleri tercih ettiklerine dikkat etmek gerekir. Bu kuşların evcil dişi kanaryalarla kapatıldıkları salmalarda, uygun beslenme düzeni ve uygun koşullar altında tek bir dişiye bağlı kaldıkları görülmüştür. Bununla birlikte erkeklerin kavgaya eğilimli oluşu nedeniyle birden çok erkeğin birlikte barındırılmamasını önemle hatırlatırız.
Yabani kökenli erkek kanarya, hafif ısılı ve birden çok bölmesi bulunan salmaya evcil dişi ile birlikte sonbahardan itibaren kapatılmalıdır. Böylece her iki kuş da birbirlerine alıştıkları gibi, cinsel güdülerini de ilkbahara kadar frenlerler. Çünkü Afrika kökenli yabani kanaryaların kuluçka dönemi özellikle kış aylarına rastlar. Evcil kanarya dişisi de eğer sıcak tutulursa vaktinden önce cinsel olgunluğa erişir.
Çiftleşme genellikle sorunsuz geçer. Gerçi erkek çiftleşme dönemi süresince dişiyi şiddetle tahrik eder ve çiftleşmeye zorlar ama bu hiçbir zaman hırpalama ya da yaralama derecesine varmaz. Yumurtalar ya da yavrular için yabani kanarya erkeğinin neden olabileceği hiçbir sakıncalı durumdan korkulmamalıdır. Çünkü yabani de olsa bütün kanarya erkekleri kendi türünden dişiye karşı iyi bir eş ve yavrularına karşı iyi bir babadır. Erkek, kuluçka süresince dişisini beslediği gibi, yumurtadan çıktıktan sonra yavrularının beslenmesine de yardımcı olur. Ancak erkek yavrular ötme dönemine girdikleri anda kafesten uzaklaştırılmalıdır. Çünkü o andan itibaren babaları onları rakip olarak görülür ve rahatsız etmeye başlar.
Bütün bu anlatılanlar, Afrika kökenli diğer yabani kanarya türleri olan Mozambik ve Alario Kanaryaları için de aynen geçerlidir. Mozambik türü yabani kanaryaların büyük ve küçük cinsleri vardır. Bunlara eş olarak kırmızı renkli kanarya kullanılması, daha iyi melez türler elde edilmesine sağlaması açısından daha doğrudur. Bu yolla, göğüsleri koyu portakal rengi olan açık portakal rengi melezler elde edilir. Ancak ötüşleri kanaryaya oranla biraz daha yüksek perdelidir.
1- Tepeli karabaşlı İskete x kanarya melezi.
2- Mozambik kanaryası x kanarya melezi.
3- Kara göğüslü İskete x kanarya melezi.
4- Alario kanaryası x kanarya melezi.
5- Kırmızı Amerikan İsketesi x kanarya melezi.
Afrika kökenli Alario Yabani Kanaryası, siyah, kahverengi ve beyaz tüylü çok güzel bir kuştur. Coğrafi yaşama alanlarına göre değişiklik gösteren iki ayrı türü vardır. Bakımları, beslenmeleri ve çiftleştirilmeleri diğer yabani kanaryalardan farklı değildir. Düşük ısıya fazla duyarlı olmamalarına karşın alıştırılma dönemlerinde büyük özeni gerektirirler. Diğer yabani kanaryalara göre değişik olan renk özellikleri kalıtımla yavrularına da geçer. Melez yavrular babalarının güzel melodik ötüşünü kolayca kaparlar. Erkek Alario Kanaryanın evcil kanarya ile çiftleşmesinde yavrularına renk ve ötüş niteliklerini geçirmesi o kadar bariz ve kuvvetlidir ki, anne kanarya ateş ya da bakır kırmızısı dahi olsa melez yavruların göğsü beyaz olur. Diğer Afrika kökenli yabani kanaryalarla yapılan melezlendirmelerin aksine, Alario erkek yabani kanaryasından elde edilen melez yavruların gerek erkeklerde ve gerekse dişilerde üretkenliği yüksektir.
Afrika kökenli yabani kanaryaların erkekleriyle, evcil dişi kanaryalar kolayca ve başarılı bir biçimde çiftleştirilerek melez yavrular elde edilir. Buna karşın evcil erkek kanaryalarla yabani dişi kanaryaların çiftleştirilmesi aynı oranda kolay değildir. Ancak yine de bu tür örneklere çok fazla olmasa da kuş literatüründe rastlanılmaktadır.
Batı Akdeniz’de, özellikle Korsika ve Sardunya adalarında daha çok görülen Sini Kanarya, sarımsı yeşil renktedir. Bu renk özelliği nedeniyle Limon Kanaryası adıyla da anılır. Köken olarak Kanarya Adalarının kanaryasına dayanan bu yabani tür daha çok bir dağ kuşudur. Alçak yerlerin havasına ve ovaların sıcak iklimine uyum sağlayamayan bu kuşları evlerimizde kafesler içinde melezleme çiftleşmesine sokmakla başarıya ulaşmak güçtür.
İlk olarak ünlü kuş bilimcisi Nicolai bu yönde melezleme deneyleri yapmış ve bunların üretkenlik derecelerini saptamıştır. Ancak bu kuşların yukarıda anılan uyum güçlükleri, böylesi melezleme çalışmalarını pratik ve kolay uygulanabilir olmaktan uzak tutmaktadır. Her şeye rağmen uyum güçlüğü yenildiği ve iyi alıştırıldığı taktirde Limon Kanaryaları çok güzel ötebilen, evcil kanaryalarla eşleşebilen kafes kuşları olabilirler. Ünlü kuş bilimcilerinden Sebel, bunu kanıtlamak için büyük bir kafesi gölgeli bir yere yerleştirip içinde soğuk sulu bir akarsu düzeneği oluşturmuştur. Beslenmesi için en uygun olan tohumlar ve diğer besinler eksiksiz olarak sağlanmıştır. İşte bu ortam içinde Limon Kanaryası kafes yaşamına alışmış ve kendisiyle eşleşmesi için konulan evcil sarı kanarya ile başarılı bir melezleme çiftleşmesini gerçekleştirmiştir.
Bir başka yabani kanarya, Ön Asya kuşlarından Serinus Pusilla, Kırmızı Göğüslü Kanarya ve Asya Kanaryası, olağanüstü güzellikteki bir kanarya türüdür. Göğüsleri kırmızı, sırtları siyah, karınları sarılı kahverengili olan bu kuşların pek çoğu alıştırma dönemine dahi pek yatkın değildirler. Bunlardan birkaç tanesi iki yıl boyunca kafes yaşamına dayanabilmişti. Bunlardan biri ise evcil bir dişi kanarya ile çiftleşerek Lizard benzeri melez yavrular vermişti. Eğer bu yabani kanarya türü başarılı bir şekilde evcil yaşama alıştırılsa, onların özellikle kırmızı kanaryalarla çiftleştirilmesi sonucunda olağanüstü güzellikte melez yavrular elde edilmesi mümkün olabilecektir. Kanarya üreticilerinin rüyası haline gelen bu kuşlardan vaktiyle ünlü “Boğaziçi Kanaryaları” üretilmişti. Ne yazık ki, bu türün nesli de kaybolmuştur.