

.
107- باب الأمر بالأكل من جانب القصعة
والنهي عن الأكل من وسطها
YEMEĞİN TABAĞIN ORTASINDAN
DEĞİL
KENARLARINDAN YENECEĞİ
Hadisler
745- عن
ابن عباس رضيَ اللَّه عنهما عن النبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال:
«الْبَرَكَةُ تَنْزِلُ وَسَطَ الطَّعَام فَكُلُوا مِنْ حَافَّتَيْهِ ولاَ
تَأْكُلُوا مِن وَسَطِهِ»
رواه أبو داود، والترمذي، وقال: حديثٌ حسنٌ صحيحٌ.
745.
İbni Abbas radıyallahu anhümâdan rivayet edildiğine göre
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:
Bereket yemeğin ortasına
iner. Bu sebeple tabağın ortasından değil, kenarlarından itibaren
yiyiniz.
Ebû Dâvûd, Etime 17; Tirmizî,
Etime 12. Ayrıca bk. İbni Mâce, Etime 12
Bir sonraki hadisle birlikte
açıklanacaktır.
746- وعن
عبدِ اللَّه بن بُسْرٍ رضيَ اللَّه عنه قال:
كان لِلنبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَصْعَةٌ يُقالُ لها:
الْغَرَّاءُ، يحْمِلُهَا أَرْبَعَةُ رِجالٍ، فَلمَّا أَضْحوا وَسَجَدُوا
الضُّحى أُتِي بتَلْكَ الْقَصْعَةِ، يعني وقد ثُرِدَ فيها، فالتَفُّوا
عليها، فَلَمَّا كَثُرُوا جَثَا رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم
فقالَ أَعرابيٌّ: ما هذه الجِلْسةُ؟ قال رسولُ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ
وسَلَّم:
إِنَّ اللَّه جَعَلني عَبْداً كَرِيماً، ولَمْ يجْعَلْني جَباراً عَنيداً،
ثمَّ قال رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: «كُلُوا مِنْ
حَوَالَيْهَا، وَدَعُوا ذِرْوَتَهَا يُبَارَكْ فيها»
رواه أبو داودٍ بإِسناد جيد.
«
ذِرْوَتَهَا »
أَعْلاَهَا : بكسر الذال وضمها .
746.
Abdullah İbni Büsr radıyallahu anh şöyle dedi:
Peygamber sallallahu aleyhi ve
sellemin dört kişinin taşıyabildiği garrâ adlı bir yemek kabı
vardı. Kuşluk vakti girip kuşluk namazı da kılındıktan sonra, içinde
tirit bulunan bu yemek kabını getirdiler. Ashâb-ı kirâm da etrafına
toplandı. Sahâbîler çoğalınca Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem
diz çöktü.
Bunu gören bir bedevî:
- Bu nasıl oturuş? diye sordu.
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem de:
- Allah Teâlâ beni inatçı bir
zorba değil, şerefli bir kul olarak yarattı buyurdu. Sonra
Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem sözüne şöyle devam etti:
Yemek kabının kenarlarından itibaren yiyin. Üstünden yemeyin ki, yemek
bereketli olsun.
Ebû Dâvûd, Et`ime 17. Ayrıca bk.
İbni Mâce, Et`ime 6
Açıklamalar
Ateş olmayan yerden duman
çıkmayacağına göre, dört kişinin taşıyabileceği kocaman bir yemek
kabının bulunduğu Resûlullahın evinin, pek çok insana yemek ikram
edilen bir devlethâne olduğu kendiliğinden ortaya çıkar. Hadisimizde
anlatılan olay, bir kuşluk vaktinde geçmişti. Peygamber Efendimiz ve
ashâbı o gün kuşluk namazından sonra yemek yenecek yere gelmişlerdi.
Herhalde nefis ve bol yemekler ihtiva etmesi sebebiyle, beyaz ve parlak
anlamında garrâ diye anılan bu yemek kabında o gün, et suyuna ekmek
doğranmak suretiyle yapılan tirit vardı. Garrâ ortaya getirilince,
sahâbîler etrafını çevirdiler. Bağdaş kurarak veya bir dizini dikerek
oturduğu anlaşılan Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem,
daha sonra gelenlere yer açmak için namazda olduğu gibi iki dizinin
üzerine oturdu.
Orada bulunan bir bedevî,
Allahın Resûlünün sade ve mütevâzi hayat tarzını bilmediği için, onun
önemsiz kişiler gibi iki dizinin üzerine oturmasını yadırgadı ve:
- Bu ne biçim oturuş? diye sordu.
Resûlullah sallallahu aleyhi
ve sellem de bu oturuşta yadırganacak bir şey bulunmadığını
belirterek:
- Allah Teâlâ beni inatçı bir
zorba değil, şerefli bir kul olarak yarattı diye durumu açıkladı.
Resûlullah Efendimizin sahip
olduğu peygamberlik rütbesi ile Cenâb-ı Hakkın ona lutfettiği
hudutsuz ilim, kendisini şerefli bir kul yapmıştır. Böyle bir
mertebeye eren kimseye yakışan, o şerefi lutfedenin huzurunda mütevâzi
davranmaktır. Peygamber aleyhisselâm da öyle yapmış, yemek
sofrasının etrafında diz kırıp oturmuştur.
Hadisimizin devamı, Peygamber
aleyhisselâmın bir önceki hadiste yemeğin bereketiyle ilgili
buyruğunun bir başka ifadesidir. Bir önceki hadiste Efendimiz:
Bereket yemeğin ortasına
iner. Bu sebeple tabağın ortasından değil, kenarlarından itibaren
yiyiniz. buyurmuştu.
Bu hadiste de:
Yemek kabının kenarlarından
itibaren yiyin. Ortasına (veya üst tarafına) dokunmayın ki, yemek
bereketli olsun.
buyurmaktadır.
Bir yemek kabının etrafında
oturanlar kendi önlerinden yedikleri zaman, yemek kabının kenarından
itibaren yemiş olurlar. Yemeğin genellikle en iyi yeri yemek kabının
ortasında ve üstünde bulunan kısımlardır. Buradan yiyenler, sadece kendi
çıkarlarını gözetmiş, bencil ve görgüsüz olduklarını ortaya koymuş, bu
tutumlarıyla hem başkalarını rahatsız etmiş hem de yemeğin bereketini
gidermiş olurlar. Böyle bir tavır, müslümanın kişiliğiyle asla
bağdaşmaz.
Hadislerden Öğrendiklerimiz
1. Yemeğin bereketinin ortasında
ve üst tarafında bulunduğu unutulmamalı, topluca bir kaptan yenirken,
herkes kendi önünden yemelidir.
2. Peygamber Efendimiz son derece
mütevâzi bir insandı. Sofrada yer darlığı varsa, iki dizinin üzerine
oturarak yerdi.
3. Sofrada kendi zevk ve
menfaatini düşünmemeli, başkalarının hakkını ve rahatını gözetmelidir.
4. Resûl-i Ekrem Efendimizin
evinde günlerce ocağın yanmadığı olurdu; fakat eline yiyecek bir şeyler
geçince, onu yoksul sahâbîleriyle paylaşırdı.