Atelektazi Nedir?
Atelektazi, akciğer hacminin kaybıyla birlikte akciğer dokusunun çökmesidir. Kapsamlı atelektazi ile hastalar nefes darlığı veya solunum yetmezliği yaşayabilir. Ayrıca pnömoni geliştirebilirler. Atelektazi genellikle belirtisizdir, ancak bazı durumlarda hipoksemi ve plöretik göğüs ağrısı olabilir. Teşhis göğüs röntgeni bulgularına dayanır. Öksürürken destekleyici tedavi, derin nefes alma ve hastalığın nedenini tedavi etme yöntemleri kullanılır.
Alveol gibi hücresel yapıların çökmesini önlemenin doğal yolları şunlardır:
- Pulmoner sürfaktanların kullanımı (yüzey geriliminin korunması)
- Sürekli nefes alma (alveolleri açık tutar)
- Aralıklı derin nefes alma (sürfaktanın alveollere akışını teşvik eder)
- Aralıklı öksürük (hava yollarındaki salgıları temizler)
Atelektazinin ana sonuçları arasında akciğerlerin ventilasyonunun azalması (hipoksi ve bozulmuş ventilasyon-perfüzyon oranı ile) ve pnömoni yer alır.
Atelektazinin etiyolojisi
Atelektaziye neden olabilecek en yaygın faktörler şunlardır:
- Dahili hava yolu obstrüksiyonu (örn. yabancı cisim, tümör, mukus tıkacı)
- Dış hava yolu kompresyonu (örn. tümör oluşumu, lenfadenopati ile birlikte )
- Solunumun veya öksürüğün bastırılması (örn. genel anestezi, hipersedasyon, ağrı ile)
- Sırtüstü pozisyon, özellikle kardiyomegalisi olan aşırı kilolu hastalarda.
- Akciğer parankiminin sıkışması veya çökmesi (örneğin, belirgin plevral efüzyon veya pnömotoraks ile birlikte )
Göğüs ve karın cerrahisi, genel anestezi, opioid kullanımı (muhtemel ikincil solunum sıkıntısı ile birlikte) gerektirdiklerinden ve sıklıkla nefes alırken ağrıya eşlik ettiklerinden, hastalığın çok yaygın nedenleridir. Endotrakeal tüpün yanlış yerleştirilmesi ana bronşun tıkanmasıyla atelektaziye neden olabilir.
Atelektazinin daha az yaygın nedenleri, sürfaktan disfonksiyonu ve akciğer parankimal skarlaşması veya şişmesidir.
Atelektazinin belirtileri ve bulguları
Bu nedenle atelektazi, hipoksemi veya pnömoni gelişene kadar belirtisizdir. Hipoksemi belirtileri genellikle atelektazinin şiddeti ve yaygınlığı ile ilişkilidir. Hızlı yaygın atelektazi durumunda nefes darlığı ve hatta solunum yetmezliği gelişebilir. Yavaş gelişen ve daha az kapsamlı pulmoner atelektazi ile belirtileri hafif olabilir veya hiç olmayabilir.
Pnömoni öksürük, nefes darlığı ve plöretik ağrıya neden olabilir. Plöretik ağrı, atelektaziye neden olan bozukluktan da kaynaklanabilir (örneğin, göğüs travması, cerrahi).
Hastalığın klinik belirtileri genellikle yoktur. Atelektazi alanı genişse, solunumda azalma ve muhtemelen donuk perküsyon ve göğüs gezisinde azalma olabilir. Genellikle yalnızca göğüs görüntülemede (röntgen veya BT taramaları gibi) bulunur.
Atelektazinin teşhisi
Göğüs röntgeni
Etiyolojisi bilinmeyen herhangi bir solunumsal belirtisi olan hastalarda ve risk faktörleri olan hastalarda, özellikle yakın zamanda büyük cerrahi geçirmiş hastalarda atelektaziden şüphelenilmelidir. Akciğerin klinik olarak anlamlı şekilde çökmesi (örn., belirtilere yol açması, komplikasyon riskini artırması veya akciğer fonksiyonunu önemli ölçüde etkilemesi) genellikle göğüs röntgeni üzerinde görselleştirilir; sonuçlar hafif kararma ve/veya akciğer hacmi kaybı gösterebilir.
Atelektazinin nedeni klinik olarak açık değilse (örneğin, son cerrahi veya radyografi ile doğrulanmış pnömoninin sonucu değilse) veya başka bir hastalıktan şüpheleniliyorsa (örneğin, pulmoner emboli , kitle), bronkoskopi veya göğüs bilgisayarlı tomografisi (BT) gerekebilir.
Atelektazinin tedavisi
- Öksürüğü ve derin nefes almayı maksimize etmek
- Bir tümör veya yabancı cisim tarafından tıkanma şüphesi varsa, bronkoskopi endikedir.
Atelektazi için çoğu tedavinin etkinliğine dair kanıtlar kesin değildir veya mevcut değildir. Bununla birlikte, yaygın olarak önerilen önlemler arasında ventilasyonu ve sekresyonları sürdürmek için göğüs fizyoterapisi ve kontrollü öksürme, derin nefes alma egzersizleri ve teşvik edici spirometre kullanımı gibi akciğer genişletme tekniklerinin kullanımı yer alır. Yürüyen hastalar için egzersiz (örn. yürüyüş) derin nefes almayı geliştirmenin arzu edilen bir yoludur.
Entübe olmayan hastalarda ve aşırı sekresyonu olmayan hastalarda pozitif sabit hava yolu basıncı oluşturmak faydalı olabilir. Entübe edilmiş ve mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda pozitif ekspirasyon sonu basınç ve/veya yüksek tidal hacimli ventilasyon etkili olabilir.
Hipersedasyondan kaçınmak, iyi havalandırma ve yeterli derin nefes alma ve öksürme sağlamaya yardımcı olur. Bununla birlikte, derin nefes alma ve öksürme, yalnızca opioidler tarafından hafifletilen yoğun plevral ağrıyı şiddetlendirebilir. Bu nedenle, birçok klinisyen ağrıyı kontrol etmeye yetecek dozlarda opioid analjezikler reçete eder ve hastalara öksürerek ve ara sıra derin nefes alarak egzersiz yapmalarını önerir. Bazı postoperatif hastalarda, solunum yetmezliğine neden olmadan ağrıyı gidermek için epidural analjezi veya interkostal sinir blokları kullanılabilir. Öksürük önleyici tedaviden kaçınılmalıdır.
En önemlisi, atelektazinin nedenlerinin tedavisidir (örneğin, mukus tıkaçları, yabancı cisimler, tümörler, neoplazmalar, pulmoner efüzyon). Kalıcı mukozal tıkanıklık için inhale dornaz alfa ve bazı durumlarda bronkodilatörler kullanılır. Bronşların daralmasına neden olabileceği için N -asetilsistein kullanımından genel olarak kaçınılmalıdır. Diğer yöntemler başarısız olursa veya tıkanıklığın mukozal blokaj dışında bir nedenden şüpheleniliyorsa bronkoskopi yapılmalıdır.
Atelektazinin önlenmesi
Sigara içenler, ameliyattan en az 6 ila 8 hafta önce sigara içmeyerek postoperatif atelektazi riskini azaltabilir . Kronik akciğer hastalığı (örneğin, kronik obstrüktif akciğer hastalığı KOAH) olan hastaların tıbbi yönetimi ameliyattan önce optimize edilmelidir. Göğüs veya üst karın cerrahisi planlanan hastalarda ameliyat öncesi solunum kası eğitimi (teşvik edici spirometri dahil) düşünülmelidir.
Ameliyattan sonra erken kalkmak ve akciğer genişletme tekniklerini (öksürme, derin nefes egzersizleri, teşvik edici spirometri gibi) kullanmak ameliyat riskini azaltabilir.