Kuzey Anadolu Dağları
Kuzey Anadolu dağları Karadeniz bölgesinde kıyıya paralel olarak uzanan dağlar bütünüdür.
Aralarında çukur alanların yer aldığı Kuzey Anadolu dağlarının kıyı yakınında birden yükselen kesimine kıyı dağları, daha geride yer alanlara da iç sıralar denir.
- Doğuda hem kıyı dağları, hem de iç sıralar yüksek olduğu halde,
- Orta bölümde genel bir alçalma görülür.
- Batıda her iki kesim de yeniden yükseklik kazanır.
Doğu
Karadeniz bölgesinin doğusunda yer alan bu Kuzey Anadolu dağları bütünüyle Doğu Karadeniz dağları diye adlandırılır. Kıyıda bu dağlar çeşitli adlar alırlar:
Doğu Karadeniz dağlarının doruk çizgisi hemen her yerde 2000 metrenin üstündedir. Yer yer 3000 metrenin üstüne çıkar. En yüksek doruklar Rize dağlarındadır. Bunlar:
- Kaçkar, yüksekliği 3932 metre,
- Üçdoruk-Verçenik, 3709 metre
Doğu Karadeniz kıyısına çok dik yamaçlarla inen Kuzey Anadolu dağları birbirine paralel çok sayıda vadiyle yarılmıştır. Dağarın yüksek kesimlerinde Dördüncü Zaman buzullarının aşınım izlerine ve buzul göllerine rastlanır. Kıyı dağları iç sıralardan çukur bir alanla ayrılır. Çoruh ve Kelkit ırmaklarının geçtiği bu alana Kelkit-Çoruh çukuru denir. Bu oluk biçimli çukurun derinliği ve genişliği yer yer değişir.
İç sıralara genel olarak Kelkit-Çoruh dağları denir. Bu dağların ayrı ayrı isimleri ise:
- Yalnızçam dağları,
- Mescit dağı
İspir’in güneyindeki Mescit dağında 3229 metreye yükselen rakım, batıya gittikçe yüksekliğini kaybeder.
Orta
Kuzey Anadolu dağları Orta Karadeniz bölümüne geçince yüksekliği azalır. Ancak birkaç doruğun yükseltisi 2500 metreyi bulur. Bu bölümde kıyı dağlarına Canik Dağları adı verilir. Bu dağların yüksek kesimlerinde geniş düzlükler yer alır. Bu düzlüklerden derin vadiler Karadeniz’e doğru inerler. Canik dağları kıyıyla iç kesimler arasında kara yolu ulaşımını engelleyecek kadar yüksek değildir.
- Samsun’u Sivas ve Amasya’ya bağlayan kara yolu Karadağ geçidini aşar. Yükseltisi 900 metredir.
İç kesimlerdeki dağların isimleri ise şöyledir:
- Asmalı dağ
- Yıldız dağı
- Deveci dağı
- Çamlıbel dağı
- Akdağ
Batı
Kuzey Anadolu dağları Batı Karadeniz bölümünde yine yükseklik kazanır. Fakat Doğu Karadeniz’den farklı olarak dağların yüksek kesimlerinde dik yamaçlar yerine düzlükler bulunur. Bu bölümde üç dağ sırası birbirinden iki alçak alanla birbirinden ayrılır.
- Kıyı kesimlerdeki dağlara İsfendiyar veya Küre dağları denir.
- İç sıraların kuzeyinde olan dağlara Ilgaz-Bolu dağları denir.
- İç sıralardaki dağlara ise Köroğlu dağları denir.
Köroğlu dağları üzerinde bazı doruklar 2000 metreyi aşar. Bu doruklar şunlardır:
- Kuş dağı
- Işık dağı
- Aladağ
Bitki Örtüsü
Kuzey Anadolu dağlarının denize yakın ilk sırasını oluşturanlar, kıyının bol yağış alması aynı zamanda da uygun sıcaklık koşulları sayesinde ağaçların yetişmesine elverişli bir ortam içinde bulunur. Bu yüzden bu kesimlerin bitki örtüsü ormandır.
600-800 metreye kadar olan ilk yamaçlarda Orman gülleri, eğrelti otları, yabani asma, sarmaşık gibi orman altı bitkileri yanı sıra etek ormanları bulunur. Buradaki ağaçlar şunlardır:
- Meşe,
- Kestane,
- Gürgen,
- Fındık,
800 metreden sonra etek ormanı yerini kurakçıl özellikteki ağaçlara bırakır. Bunlar:
- Defne,
- Mersin Ağacı,
- Zakkum,
- Koca yemiş vb.
Ayrıca 1200 metreden sonra dağ ormanları yer alır. Bunlar:
- Ladin,
- Köknar
Kıyıda dağların zengin bitki örtüsüne karşılık iç sıralardaki dağlarda kurakçıl orman örtüsü görülür. Yayvan ypraklı ağaçlar azalır. ve meşeler artar. Kayın ağacı artık görülmez. İğne yapraklılar arasında köknar görülse de sarıçam ve karaçam egemen duruma geçer. Eteklerde kurakçıl orman daha bodur ağaçlardan oluşur. Meşe türleri ve ardıçlar çoğalır.