Varikosel, kısırlık sorunuyla doktora başvuranların yaklaşık %30-40’ında rastlanan, testislerdeki kanı boşaltan toplardamarların varisleşmesidir. Varikosel, testis toplardamarlarının bacaklardaki varis tarzı genişlemesine klinikte verilen isimdir. Testis ısısının bozulması, kirli kan içindeki toksik maddelerin testiste birikmesi ve testis kan akımını bozması ile testis fonksiyonlarını etkiler ve sperm ve testosteron üretimini bozar.
İçindekiler
Varikosel belirtileri nelerdir?
Varikosel ağrısı nasıldır?
Varikoselde testis görüntüsü nasıl olur?
Varikosel neden olur?
Varikosel daha çok kimlerde görülür?
Varikosele iyi gelen besinler var mıdır?
Varikosel nasıl anlaşılır?
Varikosel kısırlığa neden olur mu?
Varikosel sertleşmeye engel midir?
Varikosel muayenesi nasıl olur?
Varikoselin dereceleri nelerdir?
Varikosel teşhisi koyulduktan sonra neler yapılması gerekir?
Hangi derece varikosel ameliyat gerektirir?
Varikosel tedavisi nasıl yapılır?
Hangi hastalar için varikosel ameliyatı kararı verilir?
Varikosel ameliyatı nasıl yapılır?
Varikosel ameliyatı ne kadar sürer?
Varikosel ameliyatının riskleri var mıdır?
Varikoselin farklı tedavi yöntemleri var mıdır?
Varikosel tekrarlar mı?
Varikoselin iyileşme süresi ne kadardır?
Varikosel ameliyatı sonrası spermler ne zaman düzelir?
Ameliyat sonrası hastaların dikkat etmesi gereken durumlar nelerdir?
Ameliyat sonrası yumurtalıkta ağrı yaşanır mı?
Varikosel ameliyatı sonrası şişlik yaşanır mı?
Varikosel ameliyatı olanların çocuğu olur mu?
Varikosel tedavi edilmezse ne olur?
Varikosel gençlerde ve çocuklarda ortaya çıkar mı?
Varikosel belirtileri nelerdir?
Varikosel belirtileri, hastalığın tanısı ve tedavisi için oldukça önemlidir. Varikosel testis üzerinde;
Şişlik
Kabarıklık
Testiste ağrı şeklinde kendini gösterir.
Damarlardaki genişleme, bir süre sonra dışarıdan görülecek kadar belirginleşip bacaklarda görülen varis benzeri bir şekil alabilir. Varikosel belirtileri arasında testislerde şişliğin yanı sıra terleme ve sıcaklık hissi de görülür. Varikosel belirtilerinden biri olan testislerin küçülmesi nadir de olsa bazı hastalarda görülebilir.
Varikosel ağrısı nasıldır?
Varikosel ağrısı testiste olan rahatsız edici künt nitelikte kendi belli eden bir ağrıdır. Bu ağrı genelde kasık bölgesinde ve testiste hissedilebildiği gibi zaman zaman bacağa doğru da yayılabilir. Varikosel ağrıları ağrı kesicilerle geçebilir. Yaşanan ağrı farklı rahatsızlıklarla karıştırılabilir. Testis ağrısı nedeniyle başvuran bir hastada varikoseli varlığının yanında;
Fıtık
İdrar yolu veya mesaneye düşmüş ürener sistem taşları (böbrek taşları)
Orşit yani testis enfeksiyonu
Testis damarsal yapısının kendi etrafında dönerek kanlanmaya neden olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Bu tür rahatsızlıkların yarattığı ağrılar varikosel ağrılarıyla karıştırılabilir. Kişinin idrar çıkarmada şikayetinin olup olmadığı, testiste olan şişliğin artıp artmadığı, ağrının ani başlayıp başlamadığı gibi bir takım sorgulamaların yapılması ve laboratuvar yöntemleri ayırıcı tanıyı sağlayabilmektedir. Yaşanan her ağrı varikosel olmak zorunda değildir.
Ağrı uzun süre ayakta durmak, yol yürümek, egzersiz, cinsel aktivite sonrası daha belirgin olarak hissedilebilir.
Varikoselde testis görüntüsü nasıl olur?
Varikosel testiste herhangi bir değişiklik yapmamaktadır. Ancak ileri evde varikosel hastalarında, aynı bacaklardaki varis gibi testislerde damarlar yüzeysel olarak görülür hale gelir. Varisleşmiş genişlemiş damarlar cilt üzerinden ele gelir ve görüntü verir.
Varikosel neden olur?
Varikoselin nedeni belli değildir. Toplumda çocuk sahibi olan bireylerde yetişkin yaşlarda bile %15-20 oranında görülmektedir. Kısırlık nedeniyle başvuran erkeklerde ise yüzde % 30-40 oranında izlenmektedir. İkincil infertilite yani daha önce çocuk sahibi olup tekrar çocuk istemi ile başvuranlarda ise bu oran % 60’a kadar çıkabilmektedir.
Varikosel % 90 sol tarafta görülürken % 8-9 oranında iki taraflı (bilateral) olarak izlenir. Sadece sağ tarafta görülmesi oranı ise % 1-2 oranındadır. Varikoselin daha çok sol tarafta görülmesi bir takım anatomik faktörlere bağlıdır.
Sol taraftaki testisinin sağ taraftakine göre bir miktar daha aşağıda olması
Testisin sol tarafındaki toplardamarın sağ tarafa göre daha uzun seyretmesi.
Sol taraf testis toplardamarın karın içerisindeki diğer komşu organlarla anatomik ilişkisi.
Sol taraf testis damarının boşalma şeklinin anatomik yapısı gibi özelliklerden varikoselin daha çok sol tarafta görülme nedenleri arasındadır.
Varikosel daha çok kimlerde görülür?
Varikoselin ortaya çıkma nedeni bilinmemektedir. Ancak, bazı risk grupları bulunur:
Daha çok şişman kişiler
Karın içi basıncını arttıran yüksek ağırlıklı spor yapan kişiler
Kronik astımı ve kronik öksürük nöbetleri geçirenle
Karın içi basıncı arttıran kronik kabızlık yaşayanlar
Varis hastalığında olduğu gibi meslek hastalığı olarak değerlendirebilir. Ayakta kalmayı gerektiren öğretmen, polis gibi meslek gruplarında daha sık yaşanmaktadır.
Toplardamar hastalığı olduğu için bacaklarda varisi olan kişilerde varikosel sık olarak görülür. Bu durumun tersi olarak varikoseli olan kişilerde varis rahatsızlığı da sık görülebilmektedir. İki hastalıkta toplardamarlara bağlı olduğu için bu damarlardaki kapakların yetersizlikleri kanın iletimindeki sorunlar gibi faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Varikosele iyi gelen besinler var mıdır?
Beslenmenin varikosel oluşumuyla ya da tedavisiyle ilgisi bulunmamaktadır. Sadece kronik kabızlığı olan kişiler bu gurupta değerlendirebilir. Kabızlığı çözücü lifli veya zeytinyağlı beslenme dolaylı olarak dolaylı yoldan fayda sağlayabilir.
Varikosel nasıl anlaşılır?
Dikkatli kişiler kendi kendini muayene ederken testis üzerindeki düzensizlik, şişlik veya ağrıdan varikoseli belirleyebilir. Varikosel daha çok kısırlık şikayetiyle yapılan başvurularda doktor muayenesi sırasında ortaya çıkar. Ayrıca; uzun süre ayakta kalma, spor ya da cinsel aktivite gibi efor gerektiren durumların ardından yaşanan ağrılar varikosele işaret edebilir.
Varikosel kısırlığa neden olur mu?
Varikosel tedavi edilebilir kısırlık nedenleri arasında birinci sırada yer almaktadır. Varikosel erkek kısırlığına neden oluyorsa bu durumda ameliyat kararı verilebilir. Ancak her varikoselin kısırlık nedeni olmadığı ve ameliyattan sonra her hastada sperm değerlerinde düzelme olmayabileceği dikkate alınmalıdır.
Varikosel sertleşmeye engel midir?
Testisin iki temel fonksiyonu bulunmaktadır. Varikosel, sperm ve hormon üreten testisin fonksiyonlarında bozukluk yaratabilmektedir. Kronikleşmiş varikosel ileri dönemlerde testis boyutlarında küçülmeye neden olarak sperm üretimi yanında ve testosteron adı verilen erkeklik hormonun üretilmesinde azalmaya da neden olabilmektedir. Kronikleşmiş varikosel tedavi edilmezse testosteron düşüklüğü ile birlikte ereksiyon ve cinsel istek kaybına neden olabilir.
varik
Varikosel muayenesi nasıl olur?
Varikosel muayenesi, genital muayenenin bir parçası olarak yapılmaktadır. Hasta 21 -22 derecelik oda ısısında ayakta pozisyonda muayene edilmelidir. Hasta ayakta ve dik olarak dururken testisler ve genital bölge gözlemlenir. Hasta, hem normal pozisyonda hem de ıkınma manevraları yaptırılarak göz ve elle kontrol edilir. Normal ve ıkınma manevraları ile damarsal yapıda genişleme olup olmadığı belirlenmelidir. Bu işlemlerle varikoselin varlığı klinik olarak konulur. Tanıda altın standart doktor muayenesidir. Bununla birlikte klinik tanıyı desteklemek, varikoselin derecesini belirlemek ve ameliyat kararı için Skrotal Doppler ultrasonografi çekimi yapılır.
Varikoselin dereceleri nelerdir?
Klinik ortamda yapılan muayeneye göre varikosel 3 evre olarak değerlendirilmektedir.
Derece (Grade 1) : Ayakta muayene olan hastada herhangi bir belirti olmayıp, ıkındırıldığı zaman elle varikoselin tespit edildiği durumdur.
Derece (Grade 2 ) : Ayakta gözle hafif derecede varikosel görülmektedir. Ikındırma manevrası sonucu elle belirgin olarak damarların görülür hale geldiği durumdur.
Derece (Grade 3) : Ayakta muayene olan hasta hiç ıkındırılmadan damarların görülür halde olduğu, ıkındırma manevrası sonunda bu görüntünün daha da belirgin hale geldiği durumdur.
Varikosel teşhisi koyulduktan sonra neler yapılması gerekir?
Varikosel tanısının ardından ilk olarak testis boyutları arasında bir fark olup olmadığı ve testisin kıvamına bakılmalıdır. Sperm parametrelerinin değerlendirildiği semen analizinin yapılması tedavide belirleyici olmaktadır. Hastanın sperm parametrelerinde bir sorun yoksa ameliyat edilip edilmemesi tartışmalıdır.
Bu tür hastalara sperm parametrelerini bozabilecek;
Beslenme alışkanlığı
Sigara ve alkol kullanımı
Toksik maddelere maruz kalma
Sperm parametrelerini ve spermin bulunduğu ortamı düzeltici antioksidan ilaçlar ve beslenme yöntemlerini önerilebilmektedir.
Hangi derece varikosel ameliyat gerektirir?
Varikosel derecesine bakarak ameliyat kararı vermek doğru bir yaklaşım değildir. Bazı olgularda 1. Derece varikosel dahi ameliyat edilebilirken, bazı olgularda 3 derece varikosel için ameliyat kararır verilmeyebilmektedir. Ameliyat kararır hastaya göre değişen bir durumdur.
Varikosel tedavisi nasıl yapılır?
Varikosel teşhisi koyulan ancak infertilite problemi olmayan ya da sperm parametrelerindeki bozulma sınırda olan hasta grubunda destek tedaviler önerilebilir. Çok şiddetli sperm kaybı yaşamamış, sperm hareketinin tamamen kaybolmadığı ve sperm şekil bozukluğu minimum seviyede olan hastalar için antioksidan ajanlar verilebilir. Ancak varikosel teşhisi konulmuş ve sperm parametreleri bozuk, kısırlık yaşayan hastalarda ameliyat önerilebilir. Bu tür hastalarda rahatsızlığın giderilmesi için egzersiz, beslenme düzenini ve yaşam tarzındaki değişikliklerin herhangi bir yararı bulunmamaktadır.
Hangi hastalar için varikosel ameliyatı kararı verilir?
Varikosel ameliyatına karar verebilmek için muayenede varikosel varlığının ortaya konulması ve hastada kısırlık sorununu olması gereklidir. Bu durum tespit edilen hastalarda aşağıdaki kriterlerin de desteği ile ameliyat kararı verilebilir:
Testis boyutlarında küçülme, testis kıvamında yumuşama olması
Doppler Ultrasonografi ile damar genişlemesinin 3 mm. Üzerinde olması.
Doppler incelemede kan geri kaçışının belirlenmesi
Semen analizinde sperm parametrelerinin bozul olması
Bunun yanında varikoseli olmasına rağmen daha önce yarımcı üreme yöntemi uygulanan ancak başarısız olan hastalarda bu başarısızlık sperm faktörüne bağlı olarak ortaya çıktığı biliniyorsa yeni bir uygulama öncesinde risk faktörü olarak varikoselin tedavisi önerilebilir.
Sadece testis ağrısı yaşayan kişilerde ameliyat kararı verilmesi doğru değildir.
Hastalıklardan nasıl korunursunuz
Alınacak bazı temel önlemlerle birçok hastalıktan korunmak mümkündür. Özellikle alınacak bu önlemler soğuk algınlığının ve gribin yaygın olduğu soğuk kış aylarında ve sonbaharda daha önemli hale gelmektedir. Aşağıda hastalılardan korunmak için alınabilecek önlemleri bulabilirsiniz.
1. Elleri yıkamak: Ellerin yıkanması hastalıklardan korunmak için en temel kurallardan birisidir. Ellerin temiz tutulması virüslerin de vücudumuzdan uzak durmasına yardımcı olacaktır. Ellerin sık sık yıkanmasında fayda vardır. Çünkü virüsler ellerimiz yoluyla ağızdan bize ve bizden de başka insanlara yayılırlar. Yemeklerden önce eller mutlaka yıkanmalıdır. Eller sabun ve sıcak suyla iyice yıkanmalıdır. Ayrıca dışarıdan eve girildiği zaman ilk yapılacak şey ellerin yıkanmasıdır.
Her gün ellerimiz kağıt ve demir paralara değmektedir. Paralardaki mikroplar had safhadadır. Tüm bunları dikkate aldığımızda elerin sık sık yıkanması gerekir. Ayrıca ellerin ağız, yüz ve göz bölgesinden uzak tutulması gerekir. Ailedeki tüm bireyler ve özelikle çocuklar bu konuda bilinçli olmalıdırlar.
2. Ev temizliği: Evde sık kullanılan yerler özellikle dezenfekte edilmelidir. Kapı kolları, masa üstleri, bilgisayar klavyeleri, telefon, elektrik düğmeleri ve evde paylaşılan diğer şeyler mutlaka dezenfekte edilerek temizlenmelidir. Bunun için virüs öldürücü dezenfektanlar kullanılabilir. Ya da su içine çamaşır suyu koyularak gerekli temizlik işlemi yapılabilir.
Ayrıca yemek yerken kullanılan çatal, bıçak ve tabakların başkası tarafından paylaşılmaması ve bunların sıcak ve sabunlu suyla iyice yıkanması gerekir.
3. Grip aşısı olmak: Grip mevsiminde virüslere karşı koruma sağlamak için tüm aile bireylerinin grip aşısı olmalarında fayda vardır. Okulda, işte ve kalabalığın olduğu her yerde virüsler kolayca insandan insana geçebilmektedir. Okul çağındaki çocuklara ise 6 yaşından itibaren grip aşısı yaptırılabilir. Dolayısıyla her yıl grip mevsiminde ( ekim-kasım aylarında ve hatta daha erken olabilir ) grip aşısını olmak grip ve soğuk algınlıklarına karşı büyük oranda koruma sağlayacaktır.
4. Evde sigara içmek: Evde sigara içilmesi özellikle çocuklar için oldukça risklidir. Sigara dumanı çocuklarda solunum problemleri riskini artırarak daha fazla soğuk algınlığı sorunları yaşamalarına sebebiyet verir. Evde sigara dumanına maruz kalmayan çocuklarda soğuk algınlıkları, sigara dumanına maruz kalan çocuklara göre daha az görülmektedir.
5. Öksürmek ve hapşırmak: Öksürürken ve hapşırırken mutlaka kol bükülerek ağız ve burun kısmı kolumuzla kapatılmalıdır. Öksürürken ağız ve burun elle kapatılmamalıdır. Bunu evdeki tüm aile bireyleri uygulamalıdır. Çocuklara da bu öğretilmelidir. Eğer elle kapatılacak olursa öksürük veya hapşırıktan sonra eller sıcak ve sabunlu suyla iyice yıkanmalıdır.
6. Hasta kişilerden uzak durmak: Hem kendimizi hem de çocukları soğuk algınlığı veya grip geçiren kişilerden zak tutmak gerekir. Bu tür hastalıların başkalarının kaptığı virüsten bulaşabileceğini unutmamak gerekir. Dolayısıyla bu tür hastalık geçiren kişilerden mümkün odluğunca uzak durmak ve hatta özellikle grip mevsiminde kapalı ve kalabalık ortamlarda bulunmamak gerekir. Eğer grip ve soğuk algınlığı belirtileri var ise evde iyice dinlenmek de oldukça önemlidir.
7. Güçlü bağışıklık sistemi: Özellikle bebeklerin emzirme döneminde mutlaka anne sütü ile beslenmesi ( en az 6 ay ) bebeklere grip gibi hastalıklara karşı koruma sağlayacaktır. Anne sütündeki antikorlar mikroplara karşı bebekte direnç oluşturacaktır. Ayrıca anne sütü bebeğin bağışıklık sistemini de güçlendirmektedir.
Daha büyük yaştaki çocuklara ise mutlaka dengeli bir beslenme programı uygulanmalı, onlarında egzersiz yapmalarını sağlamalı ve uyku düzenlerine dikkat etmelidir. Çocuğun uykusunu iyice almış olması önemlidir.