İdrar Yolları ve Sperm Üretimi
İdrar yolları ve sperm üretimi
İdrar yollarının işleyiş mekanizması;
Vücudumuzda idrar yolları ya da tıbbi adıyla üriner sistem; erkeklerde böbrekler, böbrek kanalları (üreterler), idrar torbası (mesane), prostat, idrar kanalı (üretra), penis, testisler ve sperm kanallarından (vaz deferensler ve seminal veziküller) oluşur. Kadınlarda ise böbrekler, böbrek kanalları (üreterler), idrar torbası (mesane) ve idrar kanalı (üretra) idrar yollarını oluşturmaktadır.
Böbrekler sağ ve solda karın boşluğunun arka tarafında 2 adet olmak üzere 150’şer gram ağırlığında olan, şekil olarak fasülyeye benzetilen 12x6x3 cm. uzunluğundaki organlardır (resim 1). Böbreklerin hayati derecede önemli fonksiyonları vardır, çünkü vücuttaki zararlı ve atık maddeler kan yoluyla böbreklere gelir ve buradan süzülerek idrar oluşturularak vücuttan atılır. Ayrıca vücuttaki sıvı-elektrolit dengesinin düzenlenmesinde ve asit-baz dengesinin sağlanmasında da böbrekler önemli bir rol üstlenirler. Bir insanın günlük üretilen idrar miktarının 400 cc’nin altında olmaması gerekir. Böbrek üstünde böbreğe şapka şeklinde oturan ve birtakım hormonları üreten böbrek üstü bezleri (sürrenal-adrenal bezler) vardır. Böbreklerde üretilen idrar böbrek içerisinde pelvis alını verdiğimiz huni şeklindeki bir havuzda toplandıktan sonra üreter adını verdiğimiz ince ve uzun, yaklaşık 22-30 cm arası boyutlarda olan kanalcıklardan sağlı ve sollu olmak üzere idrar torbasının her iki tarafından mesaneye açılır (resim 2). Mesane, yaklaşık 400-500 cc kadar idrarı içinde barındırabilir (resim 3). Mesane idrarla dolu olduğu zaman, beyinde bulunan işeme merkezinin de etkisiyle kasılır ve idrarın mesaneden dışarı atılması sağlanır. Kadınlarda mesaneden hemen sonra üretra bulunur ve idrar üretra vasıtasıyla rahatça dışarı atılır. Erkeklerde ise durum biraz daha karmaşıktır. Çünkü mesaneden sonra idrarın dışarı atılabilmesi için idrarın kestane büyüklüğünde bir organ olan ve penis kökü ile mesane arasında bulunan prostattan (resim 4) geçmesi, daha sonra da penis içi kısmında üretra adını verdiğimiz ince ve uzun bir kanaldan geçmesi gerekmektedir. Penis, erkeklerde sertleşmeden (ereksiyondan) sorumlu olan organdır (resim 5) ve erkeklerde ereksiyon sağlayan yapı, penis içerisinde sağlı sollu yerleşmiş bulunan 2 adet süngerimsi cisim (corpus kavernosum)’dur.
Sperm üretimi
Erkeklerde sperm üretimi testislerden sağlanır. Testisler skrotum adını verdiğimiz torbalar tarafından sarılan ve ortalama 4-5 cm. boyutunda olan organlardır. Sperm üretiminin sağlıklı bir şekilde olması birçok faktöre bağlı olmak ile beraber beyinde hipofiz adlı organdan üretilen hormonlar da sperm üretimini düzenlerler. Normal bir spermin üretimi için 72 gün gereklidir. Testislerde üretilen spermler oldukça ince ve uzun olan sperm kanallarından (vaz deferensler) geçerek ve mesanenin arka kısmını da dolanarak peniste prostatın olduğu bölgeden penis içine atılır ve buradan penis dışa çıkar (resim 6) . Erkeklerde sperm üretimi ergenlik çağında başlar ve devam eder.