Bel soğukluğu (gonore) nedir?
Gonore olarak da bilinen bel soğukluğu, hem erkekleri hem de kadınları etkileyebilen cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Tetikleyiciler, cinsel organların mukoza zarına yapışan ve orada çoğalan gonokok adı verilen belirli patojenlerdir (bakterilerdir). Bu bakteri 1879 yılında dermatolog Albert Neisser tarafından keşfedilmiştir.
Enfeksiyon vajinal, oral ve anal ilişki sırasında bulaşabilir, bu nedenle değişen partnerlerle ilişkiye giren insanların prezervatif kullanılması şiddetle tavsiye edilir.
Görülme sıklığı nedir?
Türkiye’de bel soğukluğu için zorunlu bir rapor yoktur, bu nedenle hastalığın oluşumu hakkında temsili bir rakam da yoktur. Saksonya’da bir raporlama şartı getirilmiştir. 2011 yılında 100.000 kişi başına 13.7 hastalık vakası görülmüştür. Dünya çapında yaklaşık olarak 15 ila 25 yaş arasındaki insanlar en çok etkilenmektedir.
Bel soğukluğu neden olur?
Gonore neredeyse her zaman cinsel temas yoluyla ortaya çıkar. Gonokok bakterileri serviks, üretra, anüs, ağız ve boğazın mukoza zarlarını işgal edebilir edebilir.
Enfekte mukoza zarlarından, gonokok içermeyen insanlarla temas yoluyla bulaşırlar. Diğer bulaşıcı yollar büyük ölçüde göz ardı edilir çünkü gonokok bakterileri vücudun dışında hızla ölür ve bu hastalık sadece insanlarda görülür.
Bir numaralı risk faktörü korunmasız cinsel ilişkidir. Enfekte olma tehlikesi, belirli tercihler (anal, oral seks) ve sık sık değişen cinsel tercihler nedeniyle büyümeye devam etmektedir. Bu yüzden gençler daha büyük risk altındadır.
Birçok kadın ve erkeğin gonokokları vardır, ancak semptomları yoktur. Bir insanın cinsel partneri ne kadar fazlasıyla, gonore riski de o kadar fazladır.
Batı Avrupa araştırmaları, 100 seks işçisinden 5 ila 10’unda ağızda veya anüste gonokok rezervuarları bulmuştur. Patojenler eşcinsel erkekler arasında da benzer şekilde yaygındır.
Kimler risk altındadır?
25 yaşından küçük cinsel olarak aktif kadınlar ve erkekler bel soğukluğu riski altındadır. Riskinizi artırabilecek diğer faktörler şunlardır:
- Yeni bir partnere sahip olmak
- Başka partnerleri olan biriyle ilişkiye girmek
- Birden fazla ilişki partnerine sahip olmak
- Klamidya gibi cinsel yolla bulaşan başka bir enfeksiyon geçirmiş olmak
Bel soğukluğu belirtileri nelerdir?
Genital organlarda enfeksiyonlar bazen çok hafiftir ve herhangi bir semptom göstermez. Semptomlar ortaya çıktığında, kadınlarda ve erkeklerde farklıdır. Bu durumda kendinize aşağıdaki soruları sorabilirsiniz:
- Erkekler için: Sabahları çişinizi yapmadan önce, penisinizde sarımsı-yeşilimsi ve damlacık halinde akıntı oluyor mu?
- Kadınlar için: Süt rengine benzeyen vajinal akıntınız oluyor mu?
- Herkes için: Artan idrara çıkma çıkma ihtiyacı ve idrar yaparken ağrı veya yanma gibi şeyler hissediyor musunuz?
Cinsel organlarda bu enfeksiyon varsa; akıntı, idrara çıkma isteği veya yanma gibi semptomlar da eşlik eder. Bununla birlikte, eğer cinsel organlarda az miktarda bakteri varsa herhangi bir belirti vermeyebilir ve bunlar genellikle farkedilmediğinden tedavi de olmaz.
Bu hastalıktan etkilenen ve tedavi olmayan insanlar hastalığın potansiyel taşıyıcılarıdır. Daha sıklıkla, cinsel organ harici yerlerde de bu bakteriler olabilir ancak genellikle farkedilmez. Çünkü bunların çoğunda semptom yoktur.
Erkeklerde genital gonore
Bel soğukluğu (gonore) enfeksiyonundan iki ila altı gün sonra üretrit gelişir. Üretrit, üretranın iltihabıdır. Bu durum genellikle sabahları ilk idrara çıkmadan önce ortaya çıkan sarımsı, bulutlu irin salgısının boşalmasıyla kendini gösterir.
Cinsel organ bazen kaşınabilir, kızarabilir ve iltihaplanabilir. Ayrıca, idrar yaparken acı duyulabilir ve bazen yanma hissi oluşabilir. Hastalık ilerlerse, başka yerlerde de iltihap ortaya çıkabilir ve komplikasyonlara yol açabilir.
Kadınlarda genital gonore
Kadınlarda belirtiler muhtemelen enfeksiyondan yaklaşık on gün sonra ortaya çıkar ve genellikle hastalığın fark edilmeyeceği kadar hafiftir. Uzmanlar, etkilenen tüm kadınların üçte ikisinin enfeksiyonu fark etmediğini tahmin ediyor.
Ancak fark edilmeyen enfeksiyon ilerleyebilir ve kronikleşebilir. İlk enfeksiyon belirtisi, genellikle idrar yaparken hafif derecede yanma hissidir. Ağrı nadirdir ancak idrar yapma isteği ve vajinal akıntı meydana gelebilir.
Rektum ve boğazın gonokok enfeksiyonu
Rektal gonore, genellikle anal yolla ilişkiden kaynaklanır. Bu enfeksiyonda kadınların büyük bir çoğunluğunun belirtileri yoktur ancak erkeklerde yaygındır. Fark edilmeyen hastalık tekrarlayan enfeksiyonlara yol açabilir. Erkeklerde büyük tuvaletini yaparken ağrı ve makat bölgesinde akıntıya neden olan iltihap meydana gelebilir.
Boğazdaki gonore, genellikle oral ilişkşden kaynaklı bir durumdur. Bu durumdan cinsel organlar veya rektum da etkilenebilse de, boğaz bölgesi genellikle semptomsuzdur. Eğer bir kişinin ağzında gonokok bakterisi varsa, cinsel olarak temas ettiği kişilere de bulaştırabilir.
Bel soğukluğu nasıl teşhis edilir?
Gonore şüphesi, hedefe yönelik bir tanı ile nispeten hızlı bir şekilde doğrulanabilir. Gonokoklar, üretra veya serviks gibi mukoza zarının etkilenen bölgelerinin lekelerinden doğrudan tespit edilebilir:
Özel bir boyamadan sonra bakteriler mikroskop altında görülebilir. Kanıt, smear malzemesinden patojenleri özel bir besin ortamında (kültür) büyütmekten gelir. Gonokokların bazı antibiyotiklere duyarlılığı da test edilebilir.
Klamidyal enfeksiyon veya sifiliz gibi cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklar da araştırılmalıdır. Çünkü vakaların yüzde 20 ila 50’sinde çift enfeksiyon vardır, yani gonokoklar ve cinsel yolla bulaşan diğer patojenlerle eşzamanlı enfeksiyonlar bulunur.
Bel soğukluğu nasıl tedavi edilir?
Gonore seyri doğru tedaviden olumlu yönde etkilenebilir: Erken teşhis ve tedavi edilirse prognoz iyidir ve gonore genellikle herhangi bir sonuç olmadan iyileşir. Gonore tedavisi, gonokok bakterilerine karşı çalışan bir antibiyotiğin uygulanmasına dayanır.
Daha önce gonore için başarılı bir tedavi sözü veren bazı antibiyotikler şimdi etkinliklerini kaybetmiştir. Bunun nedeni, patojenlerin artık birçok ajana karşı dirençli hale gelmesi ve direnç denen şey geliştirmesidir.
Gonokoklara karşı etkili olan antibiyotik, kas içine, tablet olarak veya damara uygulanabilir. Tedavi, herhangi bir hasar meydana gelmemesi için mümkün olduğunca erken başlamalıdır. Tedaviden sonra doktor, tedavinin başarısını kontrol etmek için başka bir muayene yapacaktır.
Cinsel eşlerin, şikayetleri olmasa bile, gerekirse incelenmesi ve tedavi edilmesi önemlidir. Gonokok bakterileriyle yenilenen enfeksiyonu önlemenin tek yolu budur.
Prensip olarak, bu tür enfeksiyonlara karşı kendinizi korumalısınız. Cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanımı burada yararlıdır. Özellikle risk gruplarının eğitimi de önemli bir rol oynamaktadır.
Yetişkinlerde tedavi
Gonore olan yetişkinler antibiyotiklerle tedavi edilir. Ortaya çıkan ilaca dirençli gonokok bakterileri nedeniyle, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, komplike olmayan enfeksiyonun, enjeksiyon olarak verilen bir antibiyotik ile tedavi edilmesini önerir.
Eşler için tedavi
Eşiniz de hiçbir belirti veya semptomu olmasa bile gonore için test ve tedaviden geçmelidir. Eşiniz de aynı tedaviyi alır. Gonore nedeniyle tedavi edilmiş olsanız bile, tedavi edilmeyen bir eş size tekrar geçirebilir.
Bebeklerde tedavi
Hastalığı olan annelerde doğan ve enfeksiyonu geliştiren bebekler hekiminizin reçete edeceği antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
Bel soğukluğu önlenebilir mi?
Bel soğukluğu riskinizi azaltmak için:
- Cinsel ilişkide prezervatif kullanın: Anal ilişki, oral ilişki veya normal ilişki de dahil herhangi bir cinsel temas sırasında prezervatif kullanın.
- Cinsel partner sayınızı sınırlandırın: Partnerinizin sizden başka kimseyle ilişkiye girmediği tek eşli bir beraberlik riskinizi azaltabilir.
- Sizin ve eşinizin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar için test edildiğinden emin olun: Cinsel ilişkide bulunmadan önce kendinizi test edin ve sonuçlarınızı birbirinizle paylaşın.
- Cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyona sahip gibi görünen biriyle ilişkide bulunmayın: Partnerinizin idrara çıkma sırasında yanma, genital kızarıklık veya yara gibi cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon belirtileri varsa, o kişiyle ilişkide bulunmayın.
- Düzenli gonore taraması yaptırın: 25 yaşın altındaki cinsel olarak aktif kadınlar ve enfeksiyon riski yüksek olan yaşlı kadınlar için yıllık tarama önerilir. Buna yeni bir partneri, birden fazla partneri olan kadınlar da dahildir.
Kaynak ve ileri okuma:
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gonorrhea/symptoms-causes/syc-20351774
- https://www.nhs.uk/conditions/gonorrhoea/
- https://www.webmd.com/sexual-conditions/gonorrhea
- https://www.medicinenet.com/image-collection/the_clap_gonorrhea_picture/picture.htm
Not: Konuyla alakalı videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz: