Sual: benim bir arkadaşım dedi ki kurban kesmeyelim yerine bir hayır kurumuna bağış yapalım veya bie fakir çocugun egıtıme yardım edelım ben gereken cevapları verdım ama yınede fıkrınden donmedı ?
Sual: benim bir arkadaşım dedi ki kurban kesmeyelim yerine bir hayır kurumuna bağış yapalım veya bie fakir çocugun egıtıme yardım edelım ben gereken cevapları verdım ama yınede fıkrınden donmedı ?
Cevap: Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olur mu?
Kurban ibadeti, kurbanlık hayvanı kesmek suretiyle yerine getirilir. Bunun için kurban bayramında kesilen kurbanı veya adak kurbanını kesmek yerine, parasını fakirlere vermekle bu ibadet yerine getirilmiş olmaz.
Fıkhi hükmü ister vacip, ister sünnet olsun; kurban ibadeti belirli şartları taşıyan hayvanların usulüne uygun olarak kesilmesiyle yerine getirilir. Kurban bedelini yoksullara ya da yardım kuruluşlarına vermek suretiyle, kurban ibadeti ifa edilmiş olmaz. Şüphesiz Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmak niyetiyle, fakir ve muhtaçlara yardım etmek, iyilik ve ihsanda bulunmak da Müslüman’ın önemli vazifelerinden biridir. Ancak, bu iki ibadetten birini diğerinin alternatifi olarak algılamak dini açıdan doğru değildir.
Nitekim Peygamber (a.s.) efendimiz de, kurban meşru kılındıktan sonra her yıl bizzat kurban kesmek sureti ile bu ibadeti yerine getirmiştir. (Buhârî, “Hacc”, 117, 119; Müslim, “Edâhî”, 17).
Hz. Peygambere (s.a.v.) kurban bayramında, Allah katında en sevimli ibadetin kurban kesmek olduğunu, kurbanın kesilir kesilmez Allah katında makbul olacağını ve kurban edilen hayvanın her bir parçasının kişinin hayır hanesine kaydedileceğini ifade etmiştir. (Tirmizî, “Edâhî”, 1; İbn Mâce, “Edâhî”, 3)
Sorularla islamiyet
kurban yerine sadaka verilirmi?
Bir ibadetin sorumluluğundan, bir başka ibadet yapmak suretiyle kurtulmak mümkün değildir. Mesela namaz yerine oruç tutmak, hac yerine zekât vermek kesinlikle doğru olmaz.
Kendi kararımızla bir ibadetin yerine başka bir ibadet yapma yetkimizin olmayışı, dinde bir takım kolaylıklar bulunmadığı anlamına gelmez.
Konunun açıklığa kavuşması için dini sorumlulukları yerine getirmede tanınan kolaylıklara bazı örnekler verelim:
*Düşkünlük derecesine varan yaşlılık ve iyileşmeyecek hastalık nedeniyle, fidye ödeyerek Ramazan orucunun borcundan kurtulmak için bir düzenleme yapılmıştır.
*Hacda Hedy kurbanını kesemeyenler için de, üç günü hacda iken yedi günü de memlekete döndükten sonra toplam on gün oruç tutma şartı vardır.
*Hata ile bir mümini öldüren kişiye, diyet vermenin dışında, bir köle azat etmek, gücü yetmezse peş peşe iki ay oruç tutmak şarttır.
*Karısını, annesine benzettiği için zıhar kefareti ödemesi gereken kişi için de gücünün yetip yetmemesi durumuna göre sırayla şu üç cezadan birini ödemesi gerekir: Ya bir köle azat eder, ya altmış gün peş peşe oruç tutar veya altmış fakiri bir gün doyurur.
*Yaptığı yemine riayet etmeyen kişi ise sırası ile gücünün yetmesine göre şu üç işten birini ceza olarak yerine getirir: Ya bir köle azat eder, ya on yoksulu bir gün doyurur veya üç gün peş peşe oruç tutar.
Bütün bu kolaylıklara rağmen insanın kendi kendine karar verip bir ibadetin yerine başka bir ibadet yapması ve böylece sorumlu olduğu bir işten kurtulması mümkün değildir.
Kurban kesmek bir ibadet olduğu gibi, sadaka vermek de başka bir ibadettir. Her ikisinden dolayı sevap kazanırız; her birini kendi yerine yaparız. Güzel bir iş yaparak zamanı, şekli ve kapsamı dinimizce belirlenmiş olan bir ibadeti ilga edemeyiz.
Kurban kesmek yerine kasaptan bol miktarda et alıp fakirlere dağıtmak veya kurbanın değerinden daha çok parayı tasadduk etmek suretiyle kurban kesmiş gibi olamayız. İbadetlerin bazı hikmet ve faydalarına bakarak: Bu faydaları şu işle de gerçekleştirebiliriz demek, son derece yanlıştır. Her ibadetin bizim bilmediğimiz daha nice faydaları vardır. Esasen ibadetleri, Kuranın bildirdiği ve Hz. Peygamberin öğrettiği şekilde yapmalıyız.
Hiç kimsenin dinde birtakım değişiklikler yapmaya hakkı ve yetkisi yoktur.
Kurban kesme yerine parasal yardım yapmayı önerenlerden bir kısmı, hayvan haklarından ve hayvan sevgisinden yola çıkarak bu teklifi gündeme getirmektedir. Oysa İnsanlar arasındaki et tüketimi süreklidir. Kasaplar daima çalışmakta, mezbahaneler hiç kapanmamaktadır. Evlerde, lokantalarda her gün etli yemekler pişmektedir. Piknik alanlarında mangal dumanları hiç eksik olmamaktadır.
Bütün bunlar olmasın anlamında yazmıyorum; şunu söylemek istiyorum:
Bazı hayvanların eti helal bazılarınınki haram kılınmıştır. Et yemek bir ihtiyaçtır. Savurganlık ise her alanda yasaktır.
Kurban bayramının ilk üç gününde çok sayıda hayvanın kurban edilmesi neticesinde, gerekli tedbirler alınmayarak, israfa yol açılmamalıdır. Şurası unutulmamalıdır ki, bu konuda gerekli tedbirlerin alınması, ilgili ve yetkili bütün Müslümanlar için önemli bir görevdir.
Ali boz