Ekim Devrimi, Bolşevik Devrimi ya da Rus Devrimi olarak bilinen ayaklanma, Ruslara, yetmiş yılı aşkın sürecek komünist yönetimini başlatan hemen hemen kansız darbenin başlama işaretini verdi. Bu yazımızda 24 Ekim 1917 gününü yani ihtilalin yaşandığı saatleri anlatacağız. Bir sonraki yazımızda nedenleri ve sonuçlarına yer vereceğiz.
1917 Ekim Devrimi
Zürich'te başlayan bir haftalık bir tren yolculuğunun ardından Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi Bolşevik kanadının sürgündeki lideri Vladimir İlyiç Lenin, Petrograd'daki Finlandiya Garı'na, 3 Nisan 1917 günü, kapıları mühürlü bir trenle varıyordu. Alman resmi makamlarını, amacının Rusya'nın savaştan çekilmesini sağlamak olduğunu söyleyerek, onu savaştan bitkin düşmüş Rusya'ya sağ salim ulaştırmaları için ikna edebilmişti. Lenin yıllardır, Rusya'nın bir proleterya ihtilali için henüz olgunlaşmadığını söyleyip duruyordu. Ama Çar II. Nikolay tahttan çekilmiş ve iktidarı, başında Aleksandt Kerenski'nin bulunduğu liberal sosyal demokrat harekete bırakmıştı. Kerenski'de Rusya'ya demokratik ve parlamenter bir hükümet kazandıracak bir kurucu meclis oluşturmaya söz vermişti. İhtilal saati çalmıştı artık.
Lenin istasyonda Bolşevik liderler, onu alkışlayan işçiler ve Fransız milli marşı Marseillaise'i çalan bir bando tarafından karşılandı. Ertesi gün hedefinin bir parlamenter cumhuriyet değil, bir "sovyetler cumhuriyeti" kurmak olduğunu açıkladı. Birkaç hafta içinde, askerler ve işçiler tarafından seçilmiş sosyal demokrat sovyetler (veya meclisler) Rusya'nın her yanında aniden ortaya çıktı. Okullarda, fabrikalarda ve kışlalarda toplanıyorlardı. Hepsinin üstünde bulunan Yüksek Sovyet, Petrograd'da örgütlenmişti. Otoritesini cüret ve gururla gözler önüne sermek için, Kerenski hükümetinin bulunduğu yerde, Tauride Sarayı'nda toplanıyordu.
Rakipler iktidar makamlarında
1917 yazı boyunca, Kerenski'nin iktidar partisi, Sosyal Demokrat rakipleriyle ortak bir yaşam sürdürdü. Ancak zaman Sosyal Demokratların lehine işliyordu. Şubatta parti üyesi ancak 30000 kadarken temmuz sonunda 240000'e yükselmişti. Bu sayı belki de bu büyük ülke için ancak bir avuç sayılabilirdi ama, devrime kesin bir yön verecek kadar, sanayide, ulaşımda ve orduda söz sahibi olacak seçkin bir avuçtular.
Kerenski hükümeti çok geçmeden sovyetlerin işbirliği olmadan ülkeyi yönetmenin imkansız olduğunu anladı. Mayıs ve haziran ayları boyunca binlerce işçi, Lenin'in en yakın yoldaşı Lev Troçki'nin ateşli konuşmalarından esinlenerek, huzur ve iş peşinde, sosyal demokratlara katıldılar. 18 Haziran günü, Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi oturum halindeyken, yarım milyon işçi Petrograd sokaklarında, Bolşevik sloganlar atarak gösteri yürüyüşü yaptı. Temmuz ayındaki öfke patlamasıyla neredeyse iç savaş çıkartıyordu.
Ne var ki sovyetlerin içinde Bolşevikler hala azınlıkta, devrimci partinin daha az radikal kanadı Menşevikler çoğunluktaydı. Yine de Lenin, darbeyi aceleye getirmemeye kararlıydı. Kerenski, "temmuz günleri"ne yanıt olarak, siyasal özgürlükleri kısıtladı. Çok sayıda Bolşevik tutuklandı. 8 Temmuz günü Lenin, çareyi gizlenmekte buldu, sakalını traş etti ve sahte belgeler kullanarak gizlice Finlandiya'ya geçti.
Başarısız darbe ve top atışı
Ağustos'ta Kerenski hükümeti, Rus ordusunu komutanı General Kornilov'un kalkıştığı ve başarısızlıkla sonuçlanan bir darbe yüzünden ciddi yarar aldı. Kornilov kovulduysa da, olay Bolşevikleri de son bir kez gayrete getirdi. Ekim ayındaki Sosyal Demokrat İşçi Partisi kongresinde temsilcileri ilk kez çoğunluğu aldılar.
Ordudan kaçan iki milyon kişi cepheden ayrılmıştı ve köylüler büyük toprak sahiplerinin mallarına, evlerine ve topraklarına el koyuyorlardı. Lenin artık ayaklanma için hazırdı. Finlandiya'dan döndüğünde şöyle demişti; "Eğer şimdi iktidara el koymazsak, tarih bizi bağışlamayacaktır." Eski Rus takvimine göre 24 Ekim günü (Bugün 6 Kasım), Petrograd'da bir Bolşevik yandaşının dairesine parti liderleri gizli bir toplantı yaparak yazgılarını Lenin'inkiyle birleştirdiler. Bir okul müsvedde defterine partinin silahlı ayaklanma talimatı aceleyle karalandı. Ertesi gün İkinci Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi yapılacaktı. Lenin Kongre'nin karşısına bir oldu bittiyle çıkmak niyetindeydi.
O akşam, geniş ölçüde Troçki tarafından hazırlanmış bir eylemle, fabrikada örgütlenmiş Kızıl Muhafızlar, denizcilerin ve askerlerin yardımıyla harekete geçtiler. Neva Irmağı'nda demirli Aurora zırhlısından yapılan bir kurusıkı top ateşi, işareti verdi. Bir yandan tramvaylar işlerini sürdürür ve akşam yemeği için insanlar kent lokontalarını doldururken, stratejik önem taşıyan her bina, tren istasyonları, telefon santralı, merkez bankası, Bolşeviklerin eline geçti.
Menşeviklerin dışlanması
Lenin, sabah olup da gizlendiği yerden çıktığında, ihtilali neredeyse kazanılmış buldu. Geçici hükümet, Kışlık Saray'a sığınmştı, ama ancak bir gün tutunabildi, o gün boyunca da saray sürekli bombalandı ve sonunda, 26 Ekim gününün erken saatlerinde teslim oldu. Kerenski, askerler arasında direnişi örgütlemek gibi umutsuz bir girişimde bulunmak üzere, Amerikan elçiliğinin limuzinine binerek cepheye doğru yola çıktı.
Binlerce cana mal olmuş dünya savaşının tam tersine, Lenin ve Bolşevikler disiplinli bir örgütlenmenin sonucu olan bir darbeyi ustada gerçekleştirmiş, hemen de hiç kan dökmeden Rusya'nın denetimini ele geçirmişlerdi. Lenin'de nicedir savunduğu görüşü, devrimde başarının, yığınların ayaklanmasında değil de halkın hoşnutsuzluğuyla desteklenmiş bir seçkinler grubunun hızla hareket etmesinde yattığına olan inancı, doğruluğunu kanıtlamış oluyordu.
O gece Lenin, Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi'nde bir konuşma yaptı. Onlara hemen Almanya'yla barış için pazarlığa oturulmasını ve tüm toprak sahiplerinin mallarına, karşılıksız olarak el konulmasını öğütledi. Bolşeviklerin bir koalisyon hükümeti kurmaya hiç niyetleri yoku. Menşevikler bunu görünce yürüyüp çıktılar toplantıdan. Onlar çıkarken Troçki arkalarından haykırdı: "Sizin rolünüz oynandı artık. Ait olduğunuz yer olan tarihin çöp tenekesine gidin."
1917 Ekim Devrimi ile Bolşevikler Rusya'da iktidarı ele geçiriyor yazımız burada son buldu. Benzer içerikler için: https://2ladd.com/k/tarih-kultur/