İnflamasyon
Lokal hasara karşı canlı dokunun verdiği damarsal bir cevaptır.
Bir yandan zararlı etkeni ortadan kaldırırken bir yandan da onarımı sağlamaya çalışan bir süreçtir.
Akut ve kronik tipleri vardır.
Akut inflamasyon kısa süreli bir olaydır, birkaç dakika-birkaç gün içinde sonlanır.
İnflamasyon bölgesine ilk gelen hücreler nötrofil lökositlerdir.
Nötrofiller 24-48 saatte elimine olurlar.
Kronik inflamasyon gün ve yıllarla ölçülebilen uzun süreli bir olaydır.
Buradaki esas hücreler lenfosit ve makrofajlardır.
Bunun yanı sıra damar proliferasyonu ve fibrozisin eşlik ettiği bir süreçtir.
Akut bir inflamasyonun ardından başlayabileceği gibi viral
enfeksiyonlarda görüldüğü gibi kronik olarakta başlayabilir.
Akut İnflamasyon
Akut iltihabın kritik noktası nötrofil lökosit hücumudur.
Nötrofil lökositler etkeni ortadan kaldırmaya çalışırken, salgıladıkları maddelerle doku hasarına neden olabilir ve inflamasyonu daha da uzatabilirler.
Akut inflamasyonun lokal belirtileri
Calor (ısı): Artan kan akışı sonucu ısı artışı
Rubor (kızarıklık): Damar genişlemesine bağlı olarak gelişen kırmızılık Tumor (şişlik): Damar dışı sıvı birikimi sonucu oluşan ödem
Dolor (ağrı): İnterstisyel sıvı birikimi sonucu basınç artışına ve bradikinin gibi aracı maddelere bağlı olarak ortaya çıkan ağrı
Functio laesa (fonksiyon kaybı): Organ fonksiyonunda kısıtlılık
Akut inflamasyonun 3 ana komponenti vardır:
1) Damar çaplarındaki değişiklikler (vazodilatasyon) ve kan akımında lokal artış
2) Mikrodamarlanmada plazma proteinlerinin çıkışına izin veren yapısal değişimler
3) Lökositlerin iltihap bölgesine göçü ve orada toplanması
Vasküler Değişiklikler
İlk olarak ani ve hemen geçen bir vazokonstrüksiyon oluşur.
Bunu takiben vazodilatasyon olur.
Arterioller düz kas bakımından daha zengin olduğu için terminal damar sisteminin kapiller ve postkapiller venüllerine göre daha çok etkilenirler.
Vazodilatasyonu takiben küçük damarlarda permeabilite (geçirgenlik) artışı olur.
Arteriollerde artmış hidrostatik basınç yardımıyla damarlardan
proteince zengin sıvı çıkışı olur.
Proteinden zengin sıvının dışarı çıkışı damar içindeki osmotik basıncı azaltır, interstisyel osmotik basıncı arttırır.
Sonuç olarak ödem oluşur.
Ödem, damar dışı su ve iyon birikimidir.
Sıvı çıkışı ile kan akımı yavaşlar (staz).
Yavaşlamış kanda ilk olarak nötrofil lökositler diyapedez yoluyla damar dışına çıkarak hasarlı bölgeye göç ederler.
Bunu zedeleyici ajanın fagositozu, öldürülmesi ve parçalanması izler.
Akut İltihabın Seyri
Tam iyileşme (rezolüsyon)
Skar-Fibrozis ile iyileşme
Abseleşme
Kronikleşme
Kronik İnflamasyon
Kronik iltihabın 3 kriteri vardır.
Mononükleer hücre infiltrasyonu
Bu hücrelerle yapılan doku destruksiyonu
Yeni damar oluşumu ve fibrozisle giden onarım.
Kronik iltihap hücreleri esas olarak lenfositler ve makrofajlardır.
Akut inflamasyonun başlangıcından sonra 2-3. gün monositler bölgeye gelir.
Dokuya geçtiğinde makrofajlara dönüşür.
IL-4, IFN-g gibi sitokinler makrofajların dev hücrelere dönüşümünü uyarır.
Aktive olan makrofajlar çok sayıda biyolojik olarak aktif ürün salgılarlar.
Bu mediyatörler kontrol edilmezlerse, kronik iltihabın karakteristik özellikleri olan doku destrüksiyonu ve fibrozisini oluştururlar.
Makrofajlardan salınan ürünler;
Asit ve nötral proteazlar
Kompleman komponentleri ve pıhtılaşma faktörleri
Reaktif oksijen türleri, NO
Eiocosanoidler ve IL-1, TNF gibi sitokinler
Büyüme faktörleri
İnflamasyonun Kimyasal Mediyatörleri
1. Vazoaktif Aminler
Histamin
Serotonin (5-hidroksitriptamin) 2. Plazma Proteinleri
3. Araşidonik asit metabolitleri (Eiocosanoidler): (Prostoglandin ve Lökotrienler) 4. Platelet (Trombosit) Aktive Edici Faktör (PAF)
5. Nitrik oksit (NO)
6. Oksijen Kaynaklı Serbest Radikaller 7. Lizozomal enzimler
8. Nöropeptidler 9. Sitokinler