Akciğer dokusu üzerindeki skarlar, sağlıklı akciğerlerde bulunan elastikiyenin kalınlaşmasına ve kaybolmasına neden olur.
Derideki yara izleri gibi, akciğer izleri kalıcıdır. Küçük yara izleri belirgin semptomlara neden olmayabilir, ancak aşırı skar oluşumu, akciğerlerin kan dolaşımına oksijeni transfer etmesini zorlaştırır. Bu, beyin ve diğer organların ihtiyaç duydukları oksijeni alamayacağı anlamına gelir.
Bu yazıda, bazı neden ve semptomların yanı sıra akciğer skarlarının tedavisi ve önlenmesini ele alıyoruz.
Nedenler
Birkaç durum akciğerlerin yaralanmasına neden olabilir.
İnterstisyel akciğer hastalığı (ILD), hava keselerinin enflamasyonu veya akciğerlerdeki hava keselerini (interstisyum) çevreleyen doku ağı ile karakterizedir. İltihaplanma bazen akciğerlerde skar dokusunun birikmesine neden olarak fibrozise neden olabilir.
ILD en sık idiyopatiktir, yani kesin nedeni bilinmemektedir. İdiyopatik pulmoner fibrozis (IPF) en sık görülen formdur. Genellikle 70-75 yaşlarındaki insanları etkiler ve 50 yaşın altındakilerde çok nadirdir.
IPF’li 20 kişiden yaklaşık 1’inin durumu ile yakın bir akrabası vardır. IPF için risk faktörleri şunları içerir:
- virüs enfeksiyonu
- Mideden akciğerlere asit reflü
- sigara içmek
- seks, tanı erkeklerde daha yaygın olduğu gibi
Önceki enfeksiyonlar da akciğerlerde skarlara neden olabilir. Bu enfeksiyonlar şunları içerir:
- pnömoni (bakteriyel, fungal veya viral)
- tüberküloz
Zamanla akciğer izlerine neden olan diğer durumlar şunlardır:
- sarkoidoz
- kistik fibroz
Akciğerlerin skarlanması da bazı kanser tedavisi tiplerinin yan etkisi olabilir. Kemoterapi ilaçları akciğerlere zarar verebilirken, radyasyonun göğüs boşluğuna zarar vermesi daha olasıdır.
Göğüs boşluğuna radyasyon gerektirebilecek kanser türleri arasında meme kanseri, akciğer kanseri ve Hodgkin lenfoması yer alır. Semptomların oluşması için radyasyon tedavisinden sonra 2 ila 3 ay kadar sürebilir.
Akciğer skarlaşması diğer ilaçların da bir yan etkisi olabilir.
Akciğerlerde fibrozise neden olabilen ilaçlar şunlardır:
- sitotoksik ajanlar (bleomisin, metotreksat)
- antiaritmik ilaçlar (amiodaron)
- antibiyotikler (nitrofurantoin, sulfonamidler)
belirtiler
Akciğer dokusunun skarlaşması onu kalın ve sert yapar. Akciğer dokusu kalınlaştıkça, oksijeni akciğerlerden kan dolaşımına transfer etmek gittikçe daha zorlaşır. Sonuç olarak, beyin ve diğer organlar yeterli oksijen almaz.
Akciğer skarlaşması semptomları, skarın genişliğine ve akciğerin ne kadarının etkilendiğine bağlıdır.
Semptomlar şunları içerir:
- özellikle fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında nefes darlığı
- kalıcı kuru öksürük
- yorgunluk
- kilo kaybı ve iştah kaybı
- yuvarlak ve şişmiş parmak uçları ve tırnaklar (clubbing)
- ateş
- titreme
- gece terlemeleri
IPF olgularında skarlaşma genellikle akciğerlerin kenarında başlar ve yavaş yavaş merkeze doğru ilerler.
İPF belirtileri genellikle yavaş yavaş gelişir ve zamanla kötüleşir. Hastalık iyi bir şekilde yerleşene kadar insanlar çoğu zaman hiçbir belirti görmezler.
IPF yaşlı kişilerde daha yaygın olduğu için, semptomlara neyin neden olduğunu tanımlamak daha zor olabilir. Bununla birlikte, eğer ışık aktivitesi bir kişinin nefes almakta zorlanmasına veya nefes darlığı hissetmesine neden oluyorsa, doktorlarını mümkün olan en kısa zamanda görmelidir.
Kaldırma ve tedavi
Sadece derideki izler gibi, akciğerdeki izler kalıcıdır ve genellikle çıkarılamaz. Ancak akciğerler esnektir ve herhangi bir yan etki olmaksızın çoğu zaman küçük yara izleriyle baş edebilirler.
Yaraların uygun şekilde teşhis edilmesi ve izlenmesi tedavi için önemlidir. Yara izleri 2 yıl veya daha fazla değişmeden kalırsa, genellikle eski bir enfeksiyondan kaynaklandığını ve zararsız olduğunu gösterir.
Bununla birlikte, eğer akciğer izleri yayıldıysa, pulmoner fibroz gibi daha ciddi bir şeyin belirtisi olabilir.
Şu anda pulmoner fibrozis için bir tedavi yoktur, ancak semptomları hafifletmek ve ilerlemesini yavaşlatmak için tedavi seçenekleri mevcuttur. Bunlar şunları içerir:
- sigarayı bırakmak
- sağlıklı ve çeşitli bir diyet yeme
- ılımlı egzersiz yapmak
- yaraların kötüye gitmesini önlemek için ilaç almak
- maske ile oksijen solumak
- pulmoner rehabilitasyon pratiği
- ciddi vakalarda akciğer nakli olan