İzlediğim her filmin jeneriğine bakarım. Her zaman karanlık tiyatroda bulunması mübaşirlerin içeri girerken diğer seyircilerin eşyalarını toplarken adlarının ekranda aşağı doğru kaymasını izleyen ailemden izlediği. Çocukken ayinleri kafamı karıştırmıştı: “Muppet Treasure Island” bitmişti; Kermit ve arkadaşı yeniden bir araya geldi; ve kötü adam cezasını çekti. Ama annemle babam hala koltuklarında, gözleri ekrandaydı. Daha ne bekliyorlardı?
Ailem, artık kayıp bir eğlence gibi hissettiren, yaşlandıkça mutlu bir şekilde katıldığım bir şeyi uyguluyorlardı. Hollywood’un altın çağları, jenerik (çok daha az kapsamlı olsa da) herkesin görmesi için filmin başında göründü. Şimdi, bilenler için özel bir film ıvır zıvır turunun yanıtları gibi, sonunda koşuyorlar. Google ve IMDb’den önce, sahne çalan bir karakter oyuncunun adının mühlet’i ya da enfes kurgunun şefinin kim olduğunu bilmiyorsanız, jenerikler sizin onay kaynağınızdı. Ailem ve erkek kardeşimle evde geçen çocukluk film geceleri, genellikle sessiz dönemden erken dönemlere kadar biyografileri ve jenerikleri derleyen Ephraim Katz’ın A’dan Z’ye etkileyici bir cildi olan “Sinema Ansiklopedisi”ni açmamızla sona erdi. Tavşan deliklerinden aşağı iner ve bir oyuncudan veya yöneticilikten hareket ettik.
“Haklısın – genç bir Norman Lloyd’du!”
İyi tespit! Başka birliğin içindeydi?
F. Scott Fitzgerald’ın “The Love of the Last Tycoon” adlı eserinin ilk bilgileri reşit olmayışı anlatılabilir: “Ekranda hiç bulunmamış olsam da, resimlerle büyütüldüm.” Annem ve babamın hatıraları de sinema geçmişi var – sevimli bir şekilde bağımsız bir uzun metraj üzerinde tanıştığım – ve ben okuldan tatildeyken babamla tanıştığımda ziyaret ederek büyüyorum. Sidney Lumet’in yanında bir yönetim koltuğunda izleyenleri izleyenleri izliyorum. Bir sayfalık diyalogu kurmak saatler arasında yer alıyor. Aksiyon(in)aksiyon izlemekten sıkıldığımda harekete geçtiğin setlerden burada görüntü yönetiminin kızıyla slapjack oynadım. Gardırop dairesini ziyaret ettim ve yaprak bir kağıt üzerinde düz bir çizgide dikiş egzersizi yaptım. Her sahnenin korunmasını ve alınmasını sağlamak için gözetimsiz notların bulunduğu panonu bana gösteren senaryo süpervizörü de dahil olmak üzere diğer ekip görüntülerini de kaydetti. Gaffer ve kavrama arasındaki farkı ölçtüler ve kısa süre sonra “DP” gibi anlatımlar kullanmaya başladılar – kendilerini değerlendiren biri gibi hissettirdiler.
Bu nedenle özellikle film gösterimlerinde film çok severdim. Çocukken “Singin’ in the Rain”i gitmeyi göze alıyor; Üniversitede, François Truffaut’nun sinemaya aşk mektubu olan “Day for Night” (“La Nuit Américaine”) beni çok etkiledi. Kendilerine göre bir aşk filmi versiyonuna sahip olan ailem, sinemanın setteki hayatın günlük sevinçlerini ve hayal kırıklıklarını yakalamayı başardığını söylüyor. Aynı zamanda sinemanın kapandığı ve oyuncu kadrosu ile ekibin kendi yollarına giden o acı-tatlı anı çağrıştırıyor. İşinin üstesinden gelmek bu. Annemle babam gibi endüstri insanları için jeneriği okumanın eski bir yıla göz atmaya, bilinen isimlerin aradığı ve şu veya bu günlere ne olduğunu özlemekle merak etmeye benzer olduğunu hayal ediyorum.
Arzuya bağlı sanat arda izleme kültürümüz, doymak bilmez bir şekilde tükettiğimiz filmlerin ve TV şovlarının muhafazalarını yaratıcı çabaları doğal kabul ederek jeneriği geçmek için yarışmamızı şart koşuyor. Çoğu yayıncı, kredileri küçülterek ekranlarımızda okunamaz hale getiriyor; hatta bazılarını tamamen atlamamıza izin veriyor. Bu arada – Marvel filmleri gibi franchise maliyetlerinin temel dayanağı olan – kredi sonrası şikayetler, izleyicileri jeneriği en son Paskalya yumurtası veya teaser için yalnızca arka plan olarak görmeleri için eğitmek. Her biri başlı başına bir hikaye anlatıcısı olan sayısız kişiyi izlememizi mümkün kıldığını unutmuyoruz. Arka ve “içerik” arasındaki ayrımı ortadan kaldırır.
Greta Gerwig’in “Uğur Böceği”nde, dikkatin bir tür sevgisi öne çıkan bir dizi var – dikkat sürelerinin üzerine bu çağda yankılanan bir ifade. Jenerikleri izlemek için oyalanmamın nedenlerinden biri de bu ve filmlerini ve onları yapan insanları beğenen bir son sahneden sonra alarak teşvik ediyorum. Jeneriğe bir bakış, tüm çekimleri yapan dahi auteur efsanesine meydan okumak için yeterlidir. Krediler, birçok sahne arkası, çizgi altı sanatçısı ve teknisyenin bir perde çalışmasına en yakın olanıdır. Bu isimsiz işbirlikçiler – talk-show devresine çıktıklarını veya kırmızı halıda yürüdüklerini görmediğimiz, ancak uzun iş gününde ve becerikli emekleri sinema büyüsünün temel bir kaynağı olan ekip üyeleri – ilgi odağı olmayı hak ediyorlar.
Bu yüzden, benim gibi, jeneriğe bakmak için fazladan birkaç dakikayı seçen sinemaseverleri fark ettiğimizde cesaretim kırılıyor. Tanıdıkları kişinin adını arayan veya çekim yerlerini merak edenler olabilir. Belki de izlediklerini düşünürken bir araya getirdikleri müziğin tadını çıkarıyorlar. Ve evet, belki de bir bonus sahneyi keşfetmeyi umuyorlar. Önemli değil. Aynı kulüpteyiz. Biz, korunduğumuz ve takdir ettiğimiz film yapımcıları köyü arasında dile getirilmeyen bir yakınlık ve dayanışma var. Bazen bu bağlantıya kapılmak için çekici geliyorum. Bir başlangıcımı sallayabilir veya bir tanıma bakışını sunabilirim. Daha da cesurca, onlara giderken “Peki, ne düşünüyorsun?” Yine de her şeyden önce, sinema koltuğumda her oturduğumda ailemi – ve geniş film yapımcılığının aile diğer üyelerini – düşünüyorum. Umarım onlara güvenirim.
Emma Kantor, Publishers Weekly’de yazar ve editördür.