KEMAL DİREK
Baş Hesap Uzmanı
I - GİRİŞ:
Kurumlar vergisine tabi mükellefler, 3239 sayılı Kanunun 79. maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 40. madde gereğince, dahili tevkifat ödemekle yükümlü kılınmışlardır. Madde hükmüne nazaran mükellefler, dahili tevkifatı hesaplarken şu esasları dikkate alacaklardır.
— Dahili tevkifat cari vergilendirme dönemine ilişkin kurumlar vergisine mahsuben yapılacaktır.
— Gelir Vergisi Kanununun dahili tevkifata ilişkin hükümleri, tevkifat miktarının hesabında gözönüne alınacaktır.
—- Eshamlı komandit şirketlerde, şirkete ait dahili tevkifat komandite ortağın hissesine düşen dahili tevkifat miktarının indirilmesi suretiyle hesaplanacaktır.
— Dahili tevkifatla ilgili diğer hususlarda Gelir Vergisi Kanununun dahili tevkifata ilişkin hükümleri geçerli olacaktır.
II — DAHİLİ TEVKİFATIN UYGULANMASI
A — Katma Değer Vergisine Tabi Olan Kurumlarda Dahili Tevkifat:
Yukarıda da değinildiği üzere, kurumlar vergisi mükellefleri, dahili tevkifatın hesabında KVK.'nun mükerrer 40. maddesi ile birlikte GVK.’nun 94/B. maddesini de dikkate alacaklardır.
Bundan başka GVK’nun 94/B. maddesinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe konulan 20.12.1985 tarih ve 85/10175 sayılı; 21.2.1986 tarih ve 86/10380 sayılı; 27.2.1986 tarih ve 86/10415 sayılı kararların da dahili tevkifat uygulamasında gözönünde
bulundurulması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen kanun maddeleri ve Bakanlar Kurulu Kararları"na göre kurumlar vergisi mükellefleri tarafından dahili tevkifat uygulaması şu şekilde yapılacaktır.
KVK.’nun mükerrer 40. maddesine göre kurumlar vergisi mükellefleri dahili tevkifat hesaplamakla yükümlü bulunmaktadır. KVK.’nun 1. maddesinde;
— Sermaye şirketleri (Anonim, limited ve eshamlı komandit şirketler).
— Kooperatifler,
— İktisadi kamu müesseseleri,
— Demek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler,
— İş ortaklıkları,
kurumlar vergisi mükellefi olarak sayılmıştır. Buna göre yukarıda belirtilen kurumlar genel planda dahili tevkifat hesaplamakla yükümlü bulunmaktadırlar.
Dahili tevkifatla ilgili tevkifat oranları ile diğer teknik Özellikler Vergi Dünyası'nın Mayıs/1986 sayısında yayınlanan yazımızda açıklandığı için burada tekrar bu konulara girilmeyecektir.
Bununla birlikte kurumların dahili tevkifat hesabıyla ilgili olarak kendine özgü bazı durumları bulunmaktadır. Yazımızın bundan sonraki bölümlerinde bu özel durumlar açıklanacaktır.
1 — Eshamlı Komandit Şirketler:
Bilindiği üzere, eshamlı komandit şirketlerde, üçüncü kişilere karşı sorumluluğun sınırı açısından iki tip ortak bulunmaktadır. Bunlardan komandite ortağın sorumluluğu sınırsızdır. Kurumlar vergisi mükellefi olarak sözkonusu şirket önce dahili tevkifatı genel hükümler çerçevesin' de hesaplayarak her ay ilgili vergi dairesine ödeyecektir. Ertesi yılın Nisan ayında vereceği kurumlar vergisi beyannamesinde, geçmiş yıl içerisinde ödediği dahili tevkifat toplamını mahsup ederken, mahsup edilecek miktardan komandite ortağın hissesine düşen kısmı indirecektir.
Mesela, söz konusu şirketin yıl içerisinde ödediği dahili tevkifat toplamının 500.000,— lira ve komandite ortakların sermaye paylarının %40 olduğunu kabul edelim. Bu durumda kurumlar vergisinden mahsup edilecek dahili tevkifat (500.000 - 500.000 x % 40) 300.000,— lira olacaktır.
2 — Kurumlar Vergisinden Muaf Olanlar:
KVK.’nun 7. maddesinde kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar açıklanmıştır. Bilindiği üzere muafiyet, mükellefin kişiliği ile ilgili bir durumdur. Normal olarak mükellef olması gereken bazı kurumlar kanunda belirtilen özelliklere sahip olmaları nedeniyle mükellefiyet dışına çıkarılmaktadır. Hatırlanacağı gibi, dahili tevkifat hesaplama yükümlülüğü kurumlar vergisi mükelleflerine getirilmiştir. Anılan 7. maddede 19 bent halinde sayılan kurumlar, k ...