Yaşamları boyunca tanınmayan dahiler söz konusu olduğunda, soru hemen kim aptalca ortaya çıkıyor: Çaykovski'nin İlk Piyano Konçertosu veya Rubinstein, bu Çaykovski'nin çarmıha gerilmesi üzerine mi ağlıyorsunuz? Elbette, sanat eserinde tüm 19. yüzyıl St. Petersburg Konservatuvarı'ndan daha tereddütlü olduğunuzu düşündüğünüz bir düşünce ile kendinizi güzelleştirmek ve Yeni Zaman'ın ilk krep gibi ilk konserin bir topak halinde çıktığını yazarken ne yazık olmanızın güzel bir şey olduğunu düşünmek güzel. Elbette onları açıklardın, tabii ki, Onegin'in polonezine katı can sıkıntısı denmesine izin vermezdin.
Ancak, gazeteler Çaykovski'yi asla övmemiş gibi görünüyorlardı. Pyotr Ilyich'in sınırsız özeleştirisi, aynı zamanda bir neslin neden açıkça yetenek görüldüğünü anlamadığını anlamayı da engelliyor. Taneyev’de romantizmle birlikte göründüğü için “biraz çöp” getirdiğini, Beşinci Senfoni tarafından “korkunç bir küfür” olarak imzalandı, piyanoda oturdu, duygusallıktan korkuyor ve cansız parmaklar gibi sanki tahta ile oynuyor ve burada her zaman şüpheci Sabaneev, Çaykovski'nin şefinin tamamen tatmin edici olmadığı konusunda ısrar ediyor - karakterinin incelikli olmasına rağmen - genel olarak Peter Ilyich hiçbir şeyi memnun etmedi.
Çaykovski, hatıralarına göre, gerçekten son derece incecik ve kibar bir insandı. Bir gün konserin provalarında öfkeyle öfkelenmişti ve çığlık attı ve bir sopayla dövülerek parçaları koroya uçtu, ancak “Babil Kulesi” ni hazırlamak zorunda kalmadan başka bir şefin nasıl davranacağı henüz bilinmiyor. Bu arada Rubinstein için, koroları ve sürekli kafa karıştırıcı bir orkestrayı dinlemek, bu arada, doğum gününü, ziyafetteki herkesi ve Tchaikovsky'yi elbise provasındaki yedinci terinin önünde kutlamaya çalıştı;
Ah, bu Çaykovski! Aileyi utandırmak, unvanı, rütbesi olmadan, müzikle yalnız yaşamak (ebeveynler çocuklarının hobisini desteklemek için seğiriyorlardı), yazıları küçük Pierre'in sınavlara hazırlandığı ve defterleri sakladığı Yaz Bahçesi ağaçlarında çürüyor. Akşam saatlerinde yirmi kez eğildiği doğru mu, ertesi sabah her ne kadar Rimsky-Korsakov’un Çaykovski’nin bu büyüyen sevgisini onaylamamasına rağmen, ücretlerini artırırken; bununla birlikte, belki dünya genel olarak haksızdır, ama sonra ne dinleriz - mükemmel müzik, zamanın öncesinde veya iyi satan pop müzik? 21. yüzyılın klasiğinin kim olacağının farkında olmadığımızı düşünmek istemem, ancak, hepsi bu.