Ayı Piyasası Nedir?
Piyasada bulunan bir ürüne talep azaldığında genellikle insanlar tarafından ürün hakkında “ayı piyasasının etkisinin altında” denilir.
Piyasada bulunan bir ürüne talep azaldığında genellikle insanlar tarafından ürün hakkında “ayı piyasasının etkisinin altında” denilir. Peki, neden bir hayvanı piyasanın gidişatındaki durumu için kullanmışlardır?
Ayı Piyasası
Bu konuyla ilgili çeşitli açıklamalar bulunmaktadır. Bu açıklamalardan en çok kabul gören görüşler ise şu şekildedir;
- Ayı postu tüccarları; 1700'lü yıllarda ayı postu tüccarları ellerinde olmamalarına rağmen müşterilerine gelecek zamanda vermek şartıyla ayı postu satarlardı. Ayı postu tüccarlarının şöyle bir stratejisi vardı; şu an müşterilerden ayı postu için para alıp ileriki bir tarihte parayı aldığı müşterilere postu veriyordu. Ayı postu tüccarları, ayı avcılarından daha ucuz bir şekilde ayı postu alarak, kendi müşterisinden aldığı para ile ayı avcısına verdiği para arasındaki farktan kazanç sağlıyordu. Bu fiyatların düşme beklentisine o yıllarda” ayı “kelimesi, ayı postu tüccarları tarafından kullanılmıştır.
- Kırım savaşı: 4 Ekim 1853 ile 30 Mart 1856 arasında Osmanlı ile Ruslar arasında Kırım savaşı gerçekleşmiştir. Birleşik Krallık da Osmanlı’ya yardım eden ülkeler arasında olmuştur. Londra'da çizilmiş olan bir karikatürde İngiltere’yi temsil eden bir boğa ile Rusya’yı temsil eden bir ayı karikatürize edilmiş ve çok konuşulmuştur. Rusya - Osmanlı Savaşı’nda, Ruslar yenilgiye uğramıştır. Bu nedenle ayı piyasasının Londra borsasında bu sebeple çıktığına inanılmaktadır.
- Hayvanların saldırı tarzları: Hayvanların dövüş tarzlarının fiyat hareketlerine ilham verdiğine inanıldığı için ve bir ayı saldırırken pençesini yukarıdan aşağıya doğru vurduğu için böyle bir benzetme kullanarak yukarıdan aşağı doğru düşen piyasa fiyatları için ayı piyasası terimi kullanılmıştır.
Ayı piyasası kavramı, bütün finansal piyasalar için oldukça fazla kullanılan bir terimdir. Bu hisse senetleri olabilir, forex işlemleri olabilir veya tahvil piyasası olabilir. İngilizce “Bearish Market” olarak tabir edilen ayı piyasası, genellikle piyasaların kötü olduğu zamanlarda, fiyatların uzun bir süre düşüş yaşayacağı beklenildiği zamanlarda kullanılır. Bir finansal ürünün ayı piyasasına girmesi için, ana trendin aşağı yönlü olması yani düşüş trendi olması gerekir. Ayriyeten de bir önceki tepe seviyesinden yüzde yirmi daha aşağı yönlü bir harekette meyletmesi gerekmektedir.
Ayı piyasasının etkisinde olan bir ürün hakkında, ürün fiyatlarının uzun süre düşüş yaşayacağı beklenilmektedir. Ürüne olan talep azalmaktadır ve daha da fazla azalması beklenmektedir. Bu sebeplerden dolayı da ürün diğer alınacak olan kişiler tarafından da alınmak istememektedir, domino etkisi misaliyle, sonuç itibarıyla fiyatlar olduğundan da daha fazla düşmektedir.
Genel itibarıyla ayı piyasasını, finans piyasasında fiyatların düşüş gösterdiği bir zaman dilimi olarak tanımlayabiliriz. Özellikle riskli işler yapan veya piyasa konusunda deneyimsiz olan kişilerin alım satım yapması ayı piyasası döneminde oldukça zor olmaktadır. Kişinin işle veya alım satımla ilgili ön göremediği zararların doğmasına sebep olan ayı piyasasında çoğu kişi piyasadan çekilmektedir. Alım satım işleri ile uğraşan insanların kullandıkları “yukarı çıkarken merdivenle, aşağı inerken asansörle” sözü aslında yukarı yönlü yapılan hareketlerin yavaş ve istikrarlı olduğunu; aşağı yönlü yapılan hareketlerin ise daha keskin ve ani olduğunu bize hatırlatan bir cümledir.
Peki, neden ani ve hızlı bir şekilde düşüş olur? Bunun sebebi ise fiyatın düşmesi ile birlikte birçok kişinin piyasadan parasını çekmek istemesidir. Bunu nakit beklemek için veya uzun pozisyondan elde ettikleri kârları kilitlemek için yaparlar. Piyasadan çıkan insanlar öbür insanları da galeyana getirdiği için domino etkisi misali ile piyasa yüksek kaldıraca sahip olmasına rağmen düşüş daha da katlanabiliyor. Böyle durumlarda ayı piyasası, geniş çaplı bir yıkıcı etki yaratıp satışta şiddetli dalgalara sebep olmaktadır.