

Fransa Turu’nu üç defa kazanan Amerikalı bisikletçi Greg LeMond ile Alman Süddeutsche gazetesi geçtiğimiz haftalarda Fransa Turu sırasında bir röportaj yaptı. İrlanda’da golf tatili esnasında yapılan röportajda LeMond Lance Armstrong ile olan kavgası, bisiklet sporunda doping, UCI’nin dopingle olan mücadeledeki hataları vb. konular hakkında çok çarpıcı fikirler belirtmiş.


|LeMond|
|Büyük boyut için tıkla!|


SZ: Bay LeMond, neden Tur’u seyretmek yerine İrlanda’da golf oynuyorsunuz?
Greg LeMond: Az daha ilk dinlenme gününde antrenman programlarını geliştirdiğim Garmin takımına gelecektim. Ama gelseydim herkes Armstrong ve doping hakkında soru soracaktı. O şekilde sahnede olmaya ihtiyacım yok.
SZ: Bu Tur’da hoş karşılanır mıydınız sizce?
Greg LeMond: Artık kesinlikle hayır. Geçtiğimiz iki yıl boyunca Tur yönetiminde çok şey değişti. 2006 yılındaki Puerto skandalından sonra hakikaten geçmişle aralarına bir çizgi çekmek istiyorlardı. 2007 yılıhda oğlumla Tur’u ziyaret ettim ve bu çabalarına şâhit oldum. Ama hakikat gene apayrı. Patrice Clerc iş başındayken…
SZ:…Tur organizatörü A.S.O’nun eski başkanı ve Lance Armstrong’u eleştiren isimlerden biri…
Greg LeMond:… o zaman Tur ile beraber çalıştım. Ama 2008 yılında Armstrong dönüşünü ilan ettiğinde aynı zamanda Patrice Clerc de gitmek zorunda kaldı. Clerc işten atıldı ve Armstrong -tabir caizse- yeniden işe alındı. Zaten tamamen gitmiş de değildi. 2005 yılında 1999’da EPO kullandığı yönündeki testlerden sonra üzerindeki baskılar artmıştı, o da bir ara verdi. Her şey bir gösteriden ibaret.


|Patrice Clerc|
|Büyük boyut için tıkla!|


SZ: Muhtemelen Clerc gibi Armstrong’un karşısında yer alan birkaç isimden biri olduğunuz için de hoş karşılanmıyorsunuz.
Greg LeMond: Evet ama onların konuşmak istemedikleri konular hakkında konuşmaya devam ediyorum. Ancak bunun sonucu olarak dokuz yıldır başım ağrıyor.
SZ: Armstrong yüzünden mi?
Greg LeMond: Evet. Herşey 2001 yılında Michele Ferrari (Operacion Puerto’nun başrol oyuncularından nâm-ı diğer Dottore Epo, Operacion Puerto hakkında MTBTR’de 1 ve 2) ile olan işbirliği hakkında yorum yapmamla başladı. O anda hayatıma dalış yaptı.
SZ: Sizi telefonla aramış, demiştiniz.
Greg LeMond: Evet ve benim de Epo kullandığıma şahitlik edecek 10 kişi bulacağını söyledi. Ama o zamandan itibaren hayatımdaki etkisi birden arttı. Montana’daki fitness firmama, reklamını yaptığı ve benden ayrılan Trek firmasına. Başkaları üzerinde hakimiyet yaratmaya çalışıyor, aynı yarışlarda yaptığı gibi.
SZ: Artık bisikleti temelli bırakıyor ama.
Greg LeMond: İki ay önce birkaç yıl daha bineceğini söylemesine rağmen. Floyd Landis’in itiraflarından sonra Amerika’da başlayan soruşturmalar üzerinde baskı yaratıyor belli ki. O ve adamları bence bisiklet sporunun başına gelen en kötü şeydi. Ama hikâyesini hayatta tutabilmek için harcanan çaba da hakikaten delice.
SZ: Onu tekrar pohpohlayan A.S.O ve UCI’yi mi kastediyorsunuz?
Greg LeMond: Evet, çok az bisikletçiye karşı Armstrong hakkında olduğu kadar kanıt ve ihbar vardı. Jan Ullrich mesela, veya başkaları Puerto olayının faturasını ödediler, zaten beklenen bir şeydi, spordan ihraç edilmeleri gerekiyordu. Ama toplamda onlara yönelik olan her şey Armstrong’a yönelik suçlamalardan daha azdı. Etrafında bir makineyle kanserden kurtulmuş biri değil de normal bir bisikletçi olsaydı, şimdiye kadar çoktan dışardaydı.
SZ: Makine ile ne kastediyorsunuz?
Greg LeMond: Adamlarını. 2003 yılında Tur promosyonuna gittiğimi hatırlıyorum. Hakikaten aramızdaki husûmeti ortadan kaldırmaya hazırdım, ne de olsa Fransa Turu 100. yılını kutluyordu. Armstrong ile beraber sahneye çıkacaktık. Sonra yarım saatlik gecikme ile geldi. Manejeri ile konuştu, o zamanki Tur şefi Jean-Marie Leblanc ile konuştular sonra biri bana sahneye Armstrong ile değil de yalnız çıkıp çıkamayacağımı sordu.
SZ: Armstrong bütün bu yıllar boyunda bisiklet sporunun gündemini belirledi.
Greg LeMond: Evet, organizatörleri, bütün organizasyonu elinde tutuyor. Hâlâ hem de. Ters olan şey sadece tavrı değil. 1999 yılında olduğu gibi pozitif doping numûnesi verdi…
SZ:…ki bisiklete dönüşünden sonra UCI bu pozitif numûne olayını takip etmedi…
Greg LeMond: Evet, ayrıca takımının çöpünden örneğin geçen yılki Fransa Turu’nda ya da 2000 yılında olduğu gibi garip şeyler çıktı. Şimdi de Floyd Landis US Postal dönemi hakkında ifade verdi. Ama bisiklet sporu susuyor. Hakikat bu ve bu nedenle bizim sporumuzda bir değişime inanmıyorum.


|Floyd Landis|
|Büyük boyut için tıkla!|


SZ: Hiç umudunuz yok mu?
Greg LeMond: UCI’den başlayarak bütün bu yapı temizlenmediği takdirde yok. Gitmeliler, başlarındakiler gitmeli. Bu karşılaştırmayı yapmalımıyım bilmiyorum ama bana katolik kilisesi ve cinsel istismar kurbanlarını hatırlatıyorlar. Orada da olayın başındakiler gitmeliler, çünkü herşeyden haberleri vardı ve hiçbir şey yapmadılar. Bisiklet sporunda da aynı şey oldu: Her biri bu kirli oyunun bir parçasıydı ve kimse “hadi ortalığı süpürelim!” demedi. Elbette bisiklet sporu hayatına devam ediyor ama ciddî ve gururlu bir şekilde mi? Hayır, mühim olan sadece para.
SZ: Almanca’da “balık baştan kokar” derler.
Greg LeMond: Çok güzel. Aynı finans skandalı gibi. Orada da piyasa denetleyicileri nezdinde şeffaflık yoktu. Bisiklet sporunda UCI bu rolde, sadece konuşuyor ve konuşuyor. Bana kalırsa UCI şu andaki haliyle kalabilir, ancak doping testleri konusunda sorumluluğu devretmesi gerek. Niye kendileri yapıyorlar bu testleri?
SZ: Çünkü sporlarının kontrolünü ellerinde tutmak istiyorlar.
Greg LeMond: Aynen, kontrol, başka bir neden yok. Sporun her yerinde sadece kontrolü elde tutmak için kavga veriliyor. UCI sadece sporu pazarlamalı, geri kalan işleri bağımsız kuruluşlara bırakmalı. Ve artık soruşturmaları desteklemeli. Landis Armstrong’u suçluyor, buna mukâbil UCI ne yapıyor? Landis’e deli deyip bir psikiyatrist bulmasını tavsiye ediyorlar. Son derece komik.
SZ: Muhtemelen Armstrong’a borçları olduğunu düşünüyorlardır, UCI Armstrong’dan 125.000 dolar bağış aldığını kabul etti.
Greg LeMond: Armstrong’un kendisi birkaç yıl önce 20.000 dolardan bahsediyordu, ki her doları hatırlayabilen biri. Benim duyduğum kadarıyla daha 2000 yılında 500.000 dolarlık bir meblağ söz konusu (Burada gazetenin notu: UCI Süddeutsche’nin bu iddialar üzerine olan sorusuna Mayıs 2002’de 25.000 dolar ve 2005’te söz verilip Ocak 2007’de havale edilen 100.000 dolar dışında bir para almadıklarını belirtmiş ve “hiçbir zaman 500.000 dolarlık bir bağış almadık” demiş). Üstüne üstlük sadece 125.000 dolar aldıklarını açıklamaları için bunu gazetecilerin ortaya çıkarması gerekmesi bile bir anlam içeriyor. Eğer bu yolsuzluk değilse yolsuzluk nedir? Susmak, para ödemeleri, neredeyse aynen mafyadaki gibi.
SZ: Yakında UCI’den bir mektup alırsınız kesin.
Greg LeMond: Ah, UCI başkanı Pat McQuaid’den şimdiye kadar UCI’yi yolsuzlukla suçladığım için dava tehdidi içeren üç mektup aldım. Ayrıca McQuaid’in halefi Hein Verbruggen’in Landis’e yazdığı mektupları da gördüm. Ve diyebileceğim tek şey var: Amerika’ya gelin ve dava açın! UCI şimdiye kadar “biz İsviçre’deyiz, kimse bize dokunamaz” diye düşünüyor. UCI bence gerçekten sporumuzun en büyük sorunu. McQuaid gibi biri hakkındaki gerçek şu: 2006 yılında Floyd yakalanmadan doping yaptığını öğrendim ve McQuaid ile irtibata geçmeye çalıştım. Cevap vermedi.


|Pat McQuaid|
|Büyük boyut için tıkla!|


SZ: Landis US Postal’daki takım arkadaşı Armstrong ile UCI’nin arasında pozitif doping numûnesi hakkında bir anlaşma olduğunu söylemişti.
Greg LeMond: Armstrong’un UCI ile arasında her halükârda 1999’daki birinci Tur zaferinde bir anlaşma vardı. Tur başında doping testinde kortizon değerleri pozitif çıktı ama Tur sonrasında bir rapor iletmesine izni verildi. Eğer bu tarz bir anlaşmayı bir defa yaptıysan neden tekraryapmayasın? 1999 yılında takımının bir teknisyeninden Armstrong’un UCI’ye yaptığı bir ödemeyi öğrendim. Neden başka ödemeler de olmuş olmasın?
SZ: Landis’in Mayıs ayındaki doping itirafını önceden biliyor muydunuz?
Greg LeMond: Hayır, ama beni itirafından bir gün sonra aradı ve özür diledi.
SZ: 2006 yılında ona anlattığınız, çocukken cinsel istismara maruz kaldığınız sırrını açıkladığı için mi?
Greg LeMond: Evet. 2006’da dopingden yakalanıp Tur birinciliğini kaybettikten sonra beni aradı. Zannediyorum o zaman yardım arıyordu, aslında doğru yoldaydı da. Ama açıkça söylenmeyen bir tehdit var daima havada: “Konuşursan dışlanırsın!”. Ben ona vicdanını rahatlatmasını tavsiye ettim. Şimdi konuşmazsan birkaç yıl dayanırsın ama 10-15 yıl sonra depresif, alkolik olursun dedim. Floyd o zaman bu adımı atamadı. Hiçbir zaman “testosteron aldım” demedi. Ama olay aşikârdı, sürekli “yapamam, anlatamam, arkadaşlarımın hayatını mahvederim” diyordu.
SZ: Şimdi bayağı detaylı konuşuyor.
Greg LeMond: Evet ve özür dilemiş olmasını da iyi buluyorum. Ama bu bisiklet sporunun zaafı işte, suçsuz adamları istemedikleri halde yasadışı yollara saptırması. Onlar sadece laboratuarların denekleri, uygulayıcılar. 90lı yılların sonunda birden genç adamlar ölmeye başladılar. Şimdi Kim Kirchen İsviçre Turu’nda bisikletten düştü, ama kimse bir şey demiyor. Eğer bu benim oğlum olsa cinnet geçiririm. Yanılıyor olabilirim ama bu olaylar benim dönemimde olmuş olsa ayağa kalkardık. 1967 yılında Tom Simpson Tur’da öldüğünde doping testleri uygulanmaya başladı. Bugün ölenler kimlerin umurunda? UCI’nin burada da konuyla ilgilendiğini görmüyorum. Ölüler de halının altına süpürülüyorlar.
SZ: Neden Landis’e 2006 yılında cinsel istismara maruz kaldığınızı anlattınız?
Greg LeMond: Sanki öleceksinmiş gibi bir his olan o utanç duygusunu anlayabildiğim için. Annesine babasına yalan söylediğini nasıl anlatacaktı? Tyler Hamilton’ın yaşadıklarını gördüm, bir ara ona sponsor da oldum. İyi bir adam ama şimdi bisiklet sporundan kazandığının on katını kaybetti. Floyd ile bu yüzden geçmişim hakkında konuştum, karımla bile konuşmamama rağmen.


|LeMond|
|Büyük boyut için tıkla!|
SZ: O kadar yıldır evlisiniz, ona ne zaman anlattınız?
Greg LeMond: Ancak 2003 yılında. Bütün bu susma beni mahvetti, depresiftim. Yarışırken bir şekilde bu olaylardan kaçabiliyordum ama bir zaman sonra bu kalkan da kayboldu. Sonra farkediyorsun ki bir yalanla yaşıyorsun. Bu şekilde mutlu olmak mümkün değil. Bütün bunları Floyd’a açıklamaya çalıştım.
SZ: Hâlâ görüşüyor musunuz?
Greg LeMond: Şu anda değil ama Mayıs’da aradığında ona bir avukat buldum, çünkü avukatı bile yoktu ve bu muhatabın Armstrong’sa kesinlikle olmayacak bir şey. Müdafaaya ihtiyacı var. Ona Armstrong benim bisikletlerimi Trek’ten dışarı attığında (2008 yılında Trek Greg LeMond ile olan ortaklığını iptal etti. Bu konuda markanın yayınladığı basın bildirisi burada (PDF)) beni savunan avukatı buldum. Batı yakasındaki büyük avukatlık bürolarından biri ve bana bir iyilik yapmak için Floyd için neredeyse bedavaya çalışıyorlar.
SZ: Armstrong ve UCI Landis’in dört yıl boyunca yalan söylediğini ve şimdi de bir yalancı olduğunu belirtiyorlar.
Greg LeMond: Bu numarayı onu doktor Ferrari nedeniyle eleştirdiğimden beri dokuz yıldır biliyorum. Benim için zihinsel olarak dengesiz demişti, aynı şeyi şimdi Floyd için yapıyor. Onun dışında herkes dengesiz, onu kıskanıyor ve yanılıyor. Floyd itiraf ettiğinde zaten bildiğim bir şeyi tasdik etti. Niye şimdi yalan söylesin ki? Sadece ona iş vermeyen Armstrong’u mahvetmek için mi? Elbette bu da olabilir. Ama onun ana motivasonu bu değil. Floyd’un sadece hayatını değiştirmek istediğini biliyorum.


|Armstrong ve Landis Discovery Channel'da|
|Büyük boyut için tıkla!|
SZ: Floyd Landis Mayıs ayında iddiaları için elinde kanıt olmadığını söylemişti.
Greg LeMond: Elinde kanıtlar olduğunu bildiğimi düşünüyorum. Diğer ünlü isimleri söylerken çok zorlandığını söyledi bana. Ne de olsa onlar da onun durumunda adamlar. Ama inandırıcı olmak için buna mecburdu. Amerikan hukukunda dolaylı kanıt denen bir şey var. Ve Allah aşkına Armstrong hakkında daha ne kadar emareye ihtiyaç var? 1999 yılından kalma pozitif doping numûneleri şimdi kesinlikle değerlendirilecekler, çünkü şimdi söz konusu olan bir polisiye soruşturma. Ama soruşturma ekibinin odaklandığı konu dopingi cezalandırmak değil, daha ziyade para transferleri vs.
SZ: Armstrong kendisine saldıran herkese dava açıyordu, şimdi bir şey yapmadı.
Greg LeMond: Çünkü Floyd doğruyu söylüyor! Ve onlar da bunu biliyorlar, o biliyor, bütün suçlananlar biliyorlar, avukatları biliyor. Bu tarz davaların görüşülmesi esnasında başka şeyler de ortaya çıkar, o yüzden şimdi hiç bulaşmamayı yeğliyorlar.
SZ: Amerikalı atlet Marion Jones ve beyzbolcular etrafındaki Balco olayını çözen baş soruşturmacı Jeff Novitzky ile tanıştınız mı?
Greg LeMond: Daha değil. Ama baskılardan etkilenmediğini duydum. Halbuki baskılar ve politik ağı Armstrong’un dayanabileceği tek şey. Ama bu sefer işe yaramayacak. Ayrıca bu olayla karşılaştırıldığında Balco ufak kalıyor. Orada konu birkaç doping malzemesinin alınmasıydı. Burada sporda organizasyonlar, organize satış, kara para vs. var. Acaba kanser vakfının parası başka şeyler için mi kullanıldı? Armstrong’u yakalayacaklar, eminim, artık tarih o. Ama UCI de etkilenirse, ki bunun mümkün olduğuna inanıyorum, olaylar daha ilginç olur.


|Novitzky|
|Büyük boyut için tıkla!|
SZ: Hamilton gibi eski bisikletçiler de Landis’i mahkeme karşısında destekleyecekler mi?
Greg LeMond: Evet, bunu duydum. Ayrıca Armstrong’un eski karısının da ifade vereceğini düşünüyorum. Korkmalarına rağmen pek çok kişinin ifade vereceğini duydum. Artık yalan söylemek mümkün değil, çünkü karşılarındaki federal polis.
SZ: Millî bir kahraman çökecek gibi duruyor. Amerika’da bu gelişmelere tepkiler nasıl?
Greg LeMond: İnsanlar tam olarak takip etmiyorlar. Söz konusu kişi Tiger Woods olsa takip ederler. Doping olayı pek revaçta değil ama mesela kanser vakfı olayın içine girse o zaman insanlar daha fazla ilgilenir.
SZ: Siz rivayete göre 90lı yıllarda yayılan Epo ile doping dalgasına karşı bir şansınız kalmadığı için bisikleti bıraktınız.


|LeMond|
|Büyük boyut için tıkla!|
Greg LeMond: Evet, kronik olarak sürantrene halindeydim, diğerleri de birden doktor Ferrari’ye ya da onun arkadaşı Conconi’ye gidiyorlardı. Ben de o zaman Ivan Van Mol’e gittim…
SZ:…Belçikalı, hâlâ Quick Step takımının doktoru…
Greg LeMond: Evet, o da bana “Sadece Ferrari ile buluşmalısın” dedi. Ben de 1993 sonunda onunla buluştum, San Diego’da. Ve Ferrari’nin antrenman hakkında hiçbir şey bilmediğini, bütün bildiklerinin başka bir konuda olduğunu anladım. Onun planları hakkında sihirli denirdi.
SZ: Andy Schleck’in ağabeyi Frank İspanyol doping doktoru Fuentes’e onun sözde antrenman planlarını kullanmadan para verdi.
Greg LeMond: En azından Ferrari’nin planlarının sihirle hiçbir alakası yoktu, sadece uyuşturucularla vardı. O zaman bu sporu bırakma vakti geldiğini idrak ettim.
SZ: Armstrong 2001 yılında sizin de Epo aldığınıza şahitlik edecek 10 kişi bulacağını söylemiş, bulabildi mi?
Greg LeMond: Her yolu denedi, birine bunu iddia etmesi için para teklif ettiğini biliyorum. Hâlâ pedal çevirdiği için kim olduğunu söylemek istemiyorum. Ama geçen yıl benim Epo aldığımı söylemesi için 300.000 dolar teklif edildi. O da reddetti. Doğru olmadığı için (Bu konudaki bir soru hakkında Armstrong’un takım sözcüsü: “bu konuda ilk defa birşey duyuyoruz, kesinlikle doğru değil. Çok garip bir hikâye demiş”).
SZ: Doping yapmadınız mı yani?
Greg LeMond: Hayır. Ama 90ların ortasında profesyonel olsaydım yapmayacağımı söyleyemem. Bazı konular hakkındaki görüşlerim marihuana denememi de engellemedi sonuçta.
SZ: Dendiniz mi?
Greg LeMond: Evet ama bana yaramadı. Hayatımda bazı hatalar yaptım, marihuana da gurur duymadığım hatalarımdan biri.


|LeMond|
|Büyük boyut için tıkla!|
Kaynak: Süddeutsche Zeitung, 17 Temmuz 2010