REFERANDUM NEDİR?
Referandum, Federal Parlamento’nun çıkardığı bir yasaya karşı çıkıldığında gündeme gelir.
Yasa, resmi gazetede yayınlandıktan sonra 100 gün içerisinde, İsviçre genelinde, oy hakkına sahip kişilerden (İsviçre vatandaşı ve 18 yaş üzeri) toplanmış geçerli 50 bin imza ile bu yasa değişikliği halk oylamasına sunulur.
Yapılan oylamada, İsviçre genelinde %50‘nin üzerinde “Hayır“ oyu çıkarsa yasa değişikliği engellenmiş olur.
İsviçre’de, Federal Parlamento`da kabul edilen bütün Anayasa değişiklikleri halk oylamasına sunulmak zorundadır. Ancak aynı zorunluluk Parlamento`nun yasa ve benzeri kararları için söz konusu değildir.
Eğer Parlamento kararına karşı geçerli bir “Referandum” yoksa, karar yürürlüğe girer.
HALK iNiSiYATiFi NEDiR?
Yeni bir yasa çıkarmak veya bir yasanın herhangi bir maddesini değiştirmek istiyorsanız, 18 ay içerisinde İsviçre genelinde oy hakkına sahip kişilerden (İsviçre vatandaşı ve 18 yaş üzeri) geçerli 100 bin imzanın toplanması gerekir.
Halk inisiyatifi oylamasından çıkacak olan herhangi bir kararın sadece seçmenler tarafından değil, aynı zamanda kantonların çoğunluğu tarafından da kabul edilmesi gerekir.
Seçmen çoğunluğu için oylamada ülke çapında kullanılan toplam oy miktarı dikkate alınırken, her kantonda kullanılan oyların hangi yönde çoğunluk sağladığına bakılır.
İsviçre Federal Devleti 20 tam ve altı yarım kantondan oluşur. Tam kantonların kararları bir, yarım kantonların kararları da yarım puan olarak hesaplanır. Sonuçta, Kanton çoğunluğu için ortaya çıkan toplam 23 puanın hangi tarafta ağırlık kazandığına bakılır.
Eğer bir Halk inisiyatifi oylamadan sonra kabul edildiyse, bu yeni yasa maddesi Anayasa’ya geçer. Alınan kararın kimi zaman kanun maddesinin ilgili olduğu yasaya da geçmesi gerekebilir.
Örneğin ömür boyu hapsi öngören bir kanun maddesi halk oylamasında kabul edildikten sonra, İsviçre Anayasası’na geçmesinin yanında, ceza yasasına da daha detaylı geçmiştir.
Halk oylaması; gerek inisiyatif, gerekse de refendum için yapılan oylamalar ile Anayasa değişikliği gibi zorunlu yapılan oylamalara verilen genel bir isimlendirmedir.
İsviçre’de, Mart (bazen Şubat), Haziran, Eylül ve Kasım aylarında olmak üzere senede dört kez halk oylaması yapılır. Bu oylamalarda Federal, Kanton ve Belediye alanlarındaki referandum ve halk inisiyatifleri oylamaya sunulur. Halkın düşüncesini belirtiği bu halk oylamalarından dolayı sisteme “Doğrudan Demokrasi” denilmektedir.
Kantonlar ve Belediyeler
Referandumlar ve Halk inisiyatifleri, ulusal alanın yanında kanton ve belediyeler alanında da aynı kriterlere bağlı olarak yapılabilmektedir.
Kanton ve belediyelerin nüfusuna göre toplanması gereken imza sayısında ve imzanın toplanacağı sürelerde değişiklikler görülür.
Örneğin Bern Kantonu’da, Referandum için üç ay içersinde 10 bin, Halk inisiyatifi için 6 ay içersinde 15 bin geçerli imzanın toplanması gerekmektedir.
Kanton Anayasası’nın tümden revize edilebilmesi için istisnai olarak 30 bin imza gerekmektedir.
Bern şehrinde ise; Referandum için 60 gün içersinde 1500, Halk inisiyatifi için 6 ay içersinde 5 bin geçerli imzanın toplanması gerekmektedir.
9 ŞUBAT 2020 HALK OYLAMALARI
9 Şubat 2020 tarihinde “Daha Ekonomik Konutlar” ile “Cinsel Yönelim Temelli Ayrımcılık Ve Nefret Çağrısı İle Mücadele“ isimli iki konu halkın oyuna sunulacak.
Oylanacak olan konulara dair detaylar şöyle;
Daha Ekonomik Konutlar Halk İnisiyatifi (Mehr bezahlbare Wohnungen)
İsviçre Kiracılar Birliği’nin gündeme getirdiği bu halk inisiyatifi için 104.800 geçerli imza toplamış, toplanan imzalar 18 Ekim 2016 tarihinde yetkili devlet kurumlarına sunulmuştu. Federal Hükümet, 9 Ekim 2019 tarihli toplantısında, bu inisiyatifin halk oyuna sunulmasına karar vermişti.
İnisiyatif öncüleri, konut piyasasında son yıllarda yaşanan gelişmelere, Federal Hükümet’in konut politikasına ve konut politikaları ile ilgili aldığı kararlara tepki gösteriyorlar.
Düşük maliyetli konut tedarikini arttırmayı hedefleyen inisiyatif şu önlemleri talep ediyor;
- Önceden planlanmış genel konut inşaası planlarının teşviki yerine, düşük maliyetli kiralık konut arzının teşviki yapılmalıdır. Bu teşvik kantonlarla işbirliği içinde uygulanmalıdır.
- Kamu destekli tadilat projelerinin, düşük kiralı konutların kaybına yol açmaması için uygun önlemler alınmalıdır.
- Yeni konutlarda, kâr amacı gütmeyen konut inşaatının payı ülke genelinde en az %10 olmalıdır.
- Kantonlar ve belediyelere, kar amacı gütmeyen konut inşaatını teşvik etmek amacıyla uygun araziler için ön alım hakkı tanınmalıdır. Buna ek olarak Federal Hükümet, kantonlara ve belediyelere, devlete veya kamu şirketlerine ait arazilerin satımı durumda da ön alım hakkı vermelidir.
İnisiyatif sorusu
“Daha Ekonomik Konutlar“ isimli halk oylamasını kabul etmek istiyor musunuz?
Kim, ne diyor?
Destekleyenler
Sol partiler de inisiyatifçiler gibi oylamada “Evet” yönünde oy kullanılması ve yasanın kabul edilmesi gerektiği yönünde görüş bildiriyorlar.
İsviçre’de uygun fiyata çok az konut bulunduğunu söyleyen inisiyatifçiler, bu durumun temel nedenin; “evlerini kiraya veren konut sahiplerinin kiraları sürekli arttırarak bu artışlardan kârlar elde etmeye çalışmaları“. olduğunu söylüyorlar ve kâr amaçlı olmayan konutlar yapılmasını talep ediyorlar.
Karşıtlar
Federal Hükümet ve Parlamento “Hayır“ yönünde görüş bildiriyor.
İnisiyatifin talep ettiği piyasa müdahalelerinin gerekli ve gerçekçi olmadığını belirten Federal Hükümet, yeni inşa edilecek olan konutların %10 kadarının kâr amacı gütmeyen konut kuruluşları tarafından yapılması gerektiğini savunmuyor ve tutumunu şu şeklide gerekçelendiriyor; “Federal Hükümet, piyasalardaki rahatlamaya rağmen İsviçre nüfusunun konutlandırılmasının yüksek öncelikli olduğunun ve nüfusun büyük bir kesiminin bölgesel düzeyde uygun fiyata ev bulmasının zor olduğunun farkındadır. Ancak inisiyatifin talep ettiği önlemler, federasyona ve kantonlara ekonomik yük getirecektir.“
Federal Hükümet, kâr amacı gütmeyen konut lehine, uygun fiyatlı konutları teşvik etmek için, önümüzdeki on yıl içinde 250 milyon frank tutarında bir fon desteği sunmayı taahhüt ediyor.
Cinsel Yönelim Temelli Ayrımcılık Ve Nefret Çağrısı İle Mücadele
(Diskriminierung und Aufruf zu Hass aufgrund der sexuellen Orientierung)
Federal Parlamento, Aralık ayında gerçekleştirdiği bir oturumunda, ırkçılık karşıtı ceza hukukunun bir parçası olarak, cinsel yönelime dayanan nefret ve ayrımcılık çağrılarının da cezalandırılmasına karar vermişti. Genç SVP’liler ile Gençlik ve Aile Çalışma Grubu’ndan oluşan referandum komitesi, bu yasa düzenlemesine karşı 67.000 geçerli imza toplamıştı.
İsviçre Anayasası’nda, yaşam tarzı temelinde ayrımcılığı yasaklamasına rağmen, insanların cinsel yönelimlerine dayalı nefreti azmettirme konusunda yasal boşluklar mevcut.
Var olan ceza kanunu sadece ırk, etnisite veya din ayrımcılığının kovuşturulmasını öngörürken, homofobik ve cinsel tercihli ifadeler buna dahil edilmiyor.Bu nedenle de, genelleştirilmiş homofobik ifade karşıtı olan eleştirel ya da saldırgan ifadeler, mevcut olan mevzuat tarafından kovuşturulmuyor.
Yeni düzenleme ile, cinsel yönelime dayalı ayrımcılığı da içerecek şekilde, ırk ayrımcılığına karşı mücadele etmek için mevcut Ceza Kanunu hükümlerinin genişletilmesi amaçlanıyor. Düzenlemenin kabul edilmesi durumunda, İsviçre Ceza Kanunu’nun 261’inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilecek;
“Bir kişiye veya gruba; ırkı, etnisitesi, dini veya cinsel yönelimi nedeniyle ayrımcılıkta bulunanlar, halkı kin ve düşmanlığa teşvik edenler, bir ırkı, etnisiteyi, dini veya cinsel yönelimi toplumsal ideolojik propaganda yoluyla sistematik olarak bastıranlar ve karalayanlar, aynı nedenlerle propaganda faaliyetleri düzenleyenler ve buna katılanlar, söz, yazı, resim, jest, şiddet veya başka yöntemlerle bir kişiyi veya grubu aşağılayıp onlara karşı ayrımcılık yapanlar, ırk, etnik köken, din veya cinsel yönelimleri nedeniyle bir insan grubunu insan onuruna aykırı bir şekilde aşağılayanlar, bu sebeplerden birine karşı ya da biri sebebiyle ayrımcılık yapanlar, soykırımı veya insanlığa karşı işlenen diğer suçları reddedenler, bunları önemsiz gibi gösterenler ve bir kişiye veya bir gruba ırk, etnik köken, din veya cinsel yönelimleri için kamu hizmeti sunmayı reddedenleri haklı çıkaranlar, üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar.“
İnisiyatif sorusu
14 Aralık 2018 tarihinde Ceza Yasası’nda ve Askeri Ceza Yasası’nda yapılan “Cinsel Yönelim Temelli Ayrımcılık ve Nefret Çağrısı ile Mücadele“ isimli değişikliği kabul ediyor musunuz?
Kim, ne diyor?
Destekleyenler
Federal Hükümet ve Parlamento bu oylama için “Evet“ denmesini öneriyor. Buna göre, cinsel tercihlerinden dolayı kimse dışlanamaz. Bu Anayasa’da yer alan yasa maddelerinde de yer alıyor. Yeni yasa, ceza yasasını daha anlaşılır kılarken, cinsel tercihlerinden dolayı haksızlığa uğrayanları da koruyor. Ayrıca bu yasal düzenleme düşünce özgürlüğü ile çelişmiyor.
Federal Hükümet, yasal değişikliğin amacını; “Toplumda nefreti teşvik edebilecek ve sosyal bütünlüğe zarar verebilecek her türlü ayrımcılıkla mücadele.“ şeklinde açıklıyor.
Karşıtlar
Genç SVP’lilerin öncülüğünü yaptığı referandum komitesi, değişikliğin bir sansür yasası olduğunu dillendiriyor ve “Hayır“ oyu kullanılmasını öneriyor. Komite, yeni düzenleme ile düşünce ve vicdan özgürlüğüne darbe vurulacağını ifade ediyor. Komiteye göre, böyle bir yasa değişikliği oldukça gereksiz. Çünkü mevcut yasalara göre, kim başkasını alenen küçük düşürürse o kişi zaten cezalandırılıyor.