Avusturyalıların dolaplarındaki kıyafetlerin yaklaşık yarısı çok az giyilir veya hiç giyilmez. Çalışma Odası (AK) ve Greenpeace tarafından yaptırılan bir anket, 185 milyon neredeyse kullanılmamış giysiyi hesapladı. Greenpeace tüketici uzmanı Lisa Panhuber, Çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında “Bugünün trendleri yarın çöp olur,” diye özetledi. Hızlı moda bir çevre sorunu haline geldi.
Panhuber, hızlı hareket eden moda endüstrisinin “iklim krizini körüklediğini, nehirleri ve denizleri kirlettiğini ve milyonlarca insan için sürdürülemez çalışma koşulları yarattığını” söyledi. Dünya çapında tekstil ürünlerinin sadece yüzde üçü geri dönüştürülüyor. AK tüketici araştırmacısı Nina Tröger, “Fazlası üretilip atılıyor, giysiler çok kısa giyiliyor” diye vurguladı. “Davranış değişikliklerine ihtiyaç var – üreticilerin, tüccarların ve aynı zamanda tüketicilerin yeniden düşünülmesi – ve yasal kurallar”.
Integral Enstitüsü, Avusturya’nın gardırobunun nasıl göründüğünü araştırmak için 1.506 kişiyle görüştü. Her iki kişiden biri, büyük moda zincirlerinden veya çevrimiçi mağazalardan alışveriş yapıyor. Uzun giyilebilir ve fonksiyonel giysiler çoğu için önemlidir, ancak gerçek farklıdır. Her şeyden önce, özellikle şu anda geçerli olan enflasyon nedeniyle, düşük fiyat belirleyicidir. Tröger, “Tüketiciler moda endüstrisinin karanlık tarafının farkında olsalar da, düşük fiyat ve kolaylık, anahtar kelime olan çevrimiçi alışveriş genellikle belirleyicidir” dedi.
Ankete katılanların beşte dördü, çevrenin aşırı giyim üretiminden büyük ölçüde etkilendiğini (yüzde 86) ve hızlı modanın büyük bir kötülük olduğunu (yüzde 81) kabul etti. Panhuber, “İklim dostu bir dünyada, tek kullanımlık giysiler satın almıyoruz, ancak birçok mağazadan ikinci el giysiler satın alabilir, modayı ödünç alabilir ve tamir edebiliriz” dedi. Küresel su kirliliğinin yüzde 20’si tekstil endüstrisine geri dönüyor.
Katılımcılar giyim için yılda ortalama 792 avro harcıyor. Geçen yıl ortalama 18 parça giysi satın aldıklarını söylüyorlar ki bu, ticaret hesaplarında bildirilen kişi başına yıllık 50 ila 60 parça giysinin çok altında. Ankete katılanların yüzde 49’u H&M veya Zara gibi büyük moda zincirlerinin şubelerinden ve çevrimiçi mağazalarda veya Amazon veya Shein gibi büyük perakendecilerin kataloglarından alışveriş yapıyor (yüzde 48). Ankete katılanların üçte biri, özellikle de tişörtlerin 50 sente satıldığı Shein gibi ucuz perakendecilerden de satın almayı seven gençler olmak üzere ikinci el kıyafet satın aldı.
Giysilerin yaklaşık yarısı (yüzde 48) sıklıkla, yüzde 25’i ara sıra, yüzde 15’i nadiren veya en fazla üç ayda bir ve yüzde on iki ise hiç giyilmiyor. Ayakkabıların kullanım ömrü yaklaşık 2,9 yıl, pantolonların kullanım ömrü yaklaşık üç yıl, ceket ve kabanların kullanım ömrü ise 4,8 yıldır. Gençler, gardırobunu yaşlılardan daha sık değiştirir. Sadece bir yıl giyilen kıyafetlerin oranı arttı. Federal eyaletler arasında yapılan bir karşılaştırmada, her ay yeni giysilere en çok parayı Tirol halkı harcıyor. Aşağı Avusturyalılar en çok giysiye sahipler, en azından Vorarlbergliler. Öte yandan, giyilmemiş giysi oranı en yüksek Viyana’da.
Ankete katılanların yarısından biraz fazlası (yüzde 52), atılan giysileri tekstil kutularına koyduklarını söylüyor. Yüzde 38’ini hayır kurumlarına bağışlıyorlar. Ancak her üç kişiden biri (yüzde 33) tekstil ürünlerini çöpe atıyor. Yüzde 24’ü onları başkalarına veriyor, yüzde on ikisi de çevrimiçi satıyor.
Atılan giysilerin yalnızca en küçük kısmı geri dönüştürülür. Panhuber, büyük kısmının hala Küresel Kuzey ülkelerinde yandığını veya Küresel Güney’e ihraç edildiğini ve oradaki tekstil pazarlarını sel bastığını, yandığını veya çöp kutusuna atıldığını belirtti. 2018 yılında Avusturya’da 170.042 ton tekstil atığı yakıldı ve 41.000 ton eskimiş giysi ihraç edildi, ancak sadece 15.071 tonu geri dönüştürüldü. Küresel olarak, her saniye bir kamyon dolusu giysi yakılıyor veya çöp sahasına gönderiliyor.
AK ve Greenpeace bu nedenle tüketiciler, perakendeciler ve politikacılar arasında yeniden düşünmeye çağrıda bulundu. Yeni tekstillerin imhasına yönelik ulusal bir yasak şu anda tartışılıyor. Tröger ve Panhuber, bunun için yakında bir yasa taslağı olması gerektiğini söyledi. Ayrıca bir çeşit giysi tamir ikramiyesi istiyorlar. Onarım hizmetleri ve kiralama ve paylaşım sistemleri için daha fazla fon sağlanmalıdır. Onarım, yenisini almaktan daha kolay ve daha ucuz olmalıdır. Tasarım aşamasında çevre ve iklim dostu kriterler daha fazla dikkate alınmalıdır – bu aynı zamanda eko-tasarım yönetmeliği ve tekstil stratejisinin hızlı bir şekilde uygulanmasını gerektirir.
Güçlü bir AB tedarik zinciri yasası nedeniyle, üreticiler ve perakendeciler tedarik zincirlerindeki istasyonları şeffaf bir şekilde ifşa etmeli ve insan hakları ihlallerinden, üretim sırasında sağlığa veya çevreye verilen zararlardan sorumlu olmalıdır. Bu nedenle, AB Komisyonu’nun mevcut taslağı iyileştirilmeli, orta ölçekli şirketleri de kapsamalı ve iklim koruması için daha güçlü gereksinimlerle desteklenmelidir.
Tüketicilerin ayrıca, örneğin dijital ürün geçişi ve bağımsız olarak kontrol edilen ve minimum yasal standartlardan daha iyi olan kalite işaretleri aracılığıyla, ürünlerin malzemeleri ve üretimi hakkında daha fazla şeffaflığa ihtiyaçları vardır. Ayrıca, kalite işareti ormanı yeni bir kalite işareti sistemi ile azaltılmalıdır.
Şirketlerin bir sistem değişikliği başlatması gerekecekti. Tüm tüketim malları sektörlerinde üretim döngüleri yavaşlatılmalı, daha dayanıklı ve kaliteli geri dönüştürülebilir ürünler üretilmelidir. Bu şirketlerin artık yeni satın almaya alternatifler sunmaya başlaması gerekiyor: onarım hizmetleri, ikinci el ve kiralama, takas veya paylaşım teklifleri. Giysi bedenlerinin standart hale getirilmesi de çevrimiçi satın alımları kolaylaştıracak ve iadeleri azaltacaktır.