Bel ağrısı, oldukça yaygın görülen ve zamanında çözüm bulunmadığında yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan bir problemdir. Kaza, incinme ve yaralanma gibi akut gelişen durumlar dışında bel fıtığı, siyatik, spinal stenoz gibi bazı sağlık sorunları da bel ağrısına neden olabilir. Çoğu akut (birdenbire gelişen) bel ağrısı bir ya da iki hafta içinde ağrı kesiciler ve ev tedavisiyle iyileşir. Ancak kronik ağrılar daha uzun sürer ve problemin kaynağına göre fizik tedavi, ameliyat, egzersizler ya da karyoprakti, osteopati gibi destekleyici tedavi yöntemleri gerekebilir.
Bel ağrısı nedir?
Bel ağrısı, yaygın görülen ve yaşam kalitesini son derece düşüren bir sağlık problemidir. Hastalık değil bir belirtidir. Problemin kaynağına göre ağrı, sırt ve kalça arasında herhangi bir bölgede hissedilebilir ve akut (birdenbire başlayan) ya da kronik (uzun süreli) olabilir. Çoğunlukla omurgayı oluşturan omurlar, eklemler, sinirler ya da kaslardaki herhangi bir incinme ya da hastalıktan kaynaklanır.
Bel ağrısı nedenleri
Akut bel ağrısı nedenleri
Kasların veya bağların çok fazla gerilmesi ve yırtılması bel ağrısının en yaygın nedenleridir. Bu tip bel ağrısı akut olarak aniden gelişir ve uzun süreli değildir. Ancak son derece şiddetli olabilir. Gerilme ve incinmeye aşağıdaki durumlar neden olur:
- Ağır bir nesneyi kaldırmak veya bir nesneyi yanlış kaldırmak
- Düşme gibi, belde çok fazla stres oluşturan ani hareketler,
- Yanlış duruş (örneğin uzun süre bilgisayar kullanma)
- Spor yaralanmaları,
- Öksürme ya da hapşırma.
Kronik bel ağrısı nedenleri
Eğer ağrı üç aydan daha uzun zamandır sürüyorsa kronik kabul edilir. Kronik bel ağrısının yaygın nedenleri şunlardır:
- Bel fıtığı: Omurgalar arasında yastık görevi gören diskler bazen kırılabilir ve içerdiği jöle benzeri madde dışarı çıkarak sinirlere baskı yapar. Bu da şiddetli ağrıya neden olabilir.
- Siyatik: Fıtıklaşmış bir diskin neden olduğu kalçadan ve bacağın arkasından aşağı doğru uzanan ağrıdır.
- Dejeneratif disk hastalığı: Disklerin zamanla içerdiği suyu kaybetmesi ve dayanıksızlaşması durumudur. Disk kireçlenmesi olarak da bilinir.
- Spinal stenoz: Sinir köklerinin bulunduğu omurilik kanalının daralması ile ağrıya neden olur.
- Omur kayması (Spondilolistesis): Alt omurlardan birinin doğrudan altındaki kemiğe doğru kayması durumudur.
- Lumbar spondiloz (Kireçlenme): Omurgada yıpranma ile ortaya çıkan bir artrit türüdür.
- Deformite: Skolyoz (omurga eğriliği) veya kifoz (kambur) gibi omurga deformasyonları bel ağrısına da neden olabilir.
- Omurga stres kırığı: Silindirik omurda meydana gelen, aşırı yüklenmeye bağlı kırıklardır. Yaşlılarda osteoporoz ile birlikte daha sık görülür.
- Ankilozan Spondilit: Omurgada iltihaplanmaya neden olan romatizmal bir durumdur.
- Fibromiyalji: Yorgunluk, uyku, hafıza ve ruh hali sorunlarına neden olabilen, yaygın kas-iskelet ağrısı ile kendini gösteren kronik bir hastalıktır.
- Osteoporoz (kemik erimesi): Osteoporoz, kemiklerin zayıf ve kırılgan olmasına neden olur eğilme veya öksürme gibi hafif stresler bile kırılmaya neden olabilir.
- Omurga kanseri: Omurgadaki bir tümör bir sinire baskı yapabilir ve bel ağrısına neden olabilir.
- İç organlardan kaynaklanan hastalıklar: Böbrek taşı, böbrek enfeksiyonu, yumurtalık iltihabı, prostat hastalığı gibi bazı hastalıklar bel ağrısına neden olabilir.
Bel ağrısı risk faktörleri
Bazı faktörler bel ağrısı yaşama riskini arttırabilir. Örneğin:
- Yaş
- Egzersiz eksikliği
- Fazla kilolu olmak
- Artrit ya da kanser gibi bazı hastalıklar
- Yanlış ağırlık kaldırma
- Depresyon ve anksiyete gibi bazı ruhsal sorunlar
- Sigara içmek
- Kötü duruş
Bel ağrısı belirtileri
- Sırtın herhangi bir yerinde hissedilen, bazen de kalça ve bacaklara uzanan sabit ve acı verici bir ağrı,
- Kas spazmları,
- Hareket kısıtlılığı,
- Oturmayla kötüleşen, hareketle hafifleyen ağrı,
Bel ağrısı ne zaman tehlikelidir?
Bazı belirtiler ciddi tıbbi bir sorun olabileceğine işaret eder. Eğer bel ağrınız, trafik kazası, düşme veya sırta alınan bir darbe gibi bir travma sonrası oluştuysa ya da ağrıya ek olarak aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız çok acil tıbbi yardım almanız gerekebilir:
- Bağırsak veya mesane kontrolünün kaybı
- Bir veya her iki bacakta uyuşma, karıncalanma veya halsizlik,
- Geceleri kötüleşen yoğun, sürekli ağrı
- Açıklanamayan kilo kaybı,
- Ateş,
- Karın ağrısı,
Bel ağrısı tanısı nasıl konur?
- Tıbbi geçmiş: Doktor hastanın tıbbi geçmişini öğrendikten sonra ağrının yeri ve niteliği ile ilgili sorular sorar.
- Fiziksel muayene: Doktor çeşitli hareketlerle hastanın ayakta durma ve yürüme yeteneğini, omurgadaki hareket aralığını, refleksleri, bacak gücünü ve uyuşma olup olmadığını ölçer.
- Testler: Eğer ciddi bir durumdan şüpheleniliyorsa, aşağıdaki testlere ihtiyaç duyulabilir:
- Kan ve idrar testleri: Ağrıya sebep olabilecek bazı koşulları elemek için,
- Röntgen: Omurgada kemiklerin hizasını görmek ve kırık olup olmadığını kontrol etmek için,
- Bilgisayarlı tomografi (BT) ve Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): Diskler, kaslar, bağlar, sinirler ve kan damarlarının görüntülenmesi ve değerlendirilmesi için,
- Kemik taraması: Kemik dokusundaki anormalliklerin tespitinde,
- Elektromiyografi (EMG): Sinir iletimini test etmek için.
Bel ağrısı tedavisi
Akut sırt ağrısı çoğu zaman birkaç haftalık dinlenme, ağrı kesiciler ve ev tedavisi ile iyileşir. Hastaya yatak istirahati değil, zorlamadan günlük yaşam aktivitelerine devam etmesi önerilir. Ancak evde uygulanan tedaviler işe yaramadıysa doktor daha güçlü ilaçlar veya farklı tedaviler önerebilir.
Bel ağrısı için ilaçlar
Ciddi yan etkilerden kaçınmak için bu ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde, sınırlı bir süre için kullanılmalıdır:
- Steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ): İbuprofen veya naproksen sodyum gibi NSAİ ilaçlar akut sırt ağrısını hafifletebilir. Ancak fazla kullanımı ciddi yan etkilere neden olabilir.
- Kas gevşeticiler: NSAİ ilaçların işe yaramadığı hafif ve orta dereceli bel ağrılarında kas gevşeticiler kullanılabilir.
- Topikal ağrı kesiciler: Bunlar ağrının olduğu bölgeye sürülen kremler veya merhemlerdir.
- Opioid ilaçlar: Oksikodon veya hidrokodon gibi opioid içeren ilaçlar akut bel ağrısında doktor kontrolünde ve bir haftadan daha kısa bir süre kullanılabilir.
- Antidepresanlar: Amitriptilin gibi trisiklik antidepresanların düşük dozlarda kullanımı bazı kronik sırt ağrılarını hafifletebilir.
- Enjeksiyonlar: Ağrıyı tetikleyen noktaya yapılan kortizon enjeksiyonları sinir kökleri etrafındaki iltihaplanmayı azaltarak ağrıyı hafifletebilir. Ancak genellikle etkisi birkaç aydan kısa sürer.
Fizik tedavi
Isı ve buz uygulamaları, ultrason ve elektriksel stimülasyonun tedavisinin yanı sıra bel kaslarını ve yumuşak dokuları gevşetmeye yarayan teknikler uygulanır. Ağrı azaldıkça fizyoterapist, duruşun düzeltilmesine yönelik teknikler ve bel ve karın kaslarını esnetme-güçlendirme egzersizleri önerir. Ağrı iyileşse bile, tekrarlamaması için hasta teknikleri düzenli uygulamalıdır.
Bel ağrısı ameliyatı
Bel ağrısı tedavisinde cerrahi uygulama çok sık tercih edilmez. Eğer sinir sıkışmasının neden olduğu ilerleyen kas güçsüzlüğü, mesanede ya da bağırsaklarda kontrol kaybı ve yayılan bacak ağrısı varsa hasta ameliyattan fayda görebilir. Cerrahi müdahale genellikle omurga daralması (spinal stenoz) veya başka bir tedaviye yanıt vermeyen bel fıtığı gibi yapısal problemlerin tedavisinde tercih edilir.
Destekleyici tedavi yöntemleri
-
Osteopati veya karyoprakti
Bir osteopati ya da karyoprakti uzamanı, hareket kısıtlılığını iyileştirme, kaslardaki sertliği ve ağrıyı azaltmak için elleriyle omurgaya değişen hız ve kuvvette itme hareketleri uygular.
Eski Çin tıbbına dayanan bu yöntemde cilde, vücut üzerindeki belli noktalara yaklaşık bir saat boyunca ince iğneler yerleştirilir. Yapılan bazı araştırmalar akupunkturun bazı insanlarda ağrının önemli derecede azalmasını sağladığını belirtmektedir.
Bel ağrısı için egzersizler
Her egzersizi birkaç kez tekrarlayın, ardından egzersiz daha kolay hale geldikçe tekrar sayısını artırın. Sırtınıza zarar verdiyseniz veya osteoporoz gibi başka sağlık durumlarınız varsa, bu egzersizleri yapmadan önce doktorunuza danışın.
Dizden göğse germe egzersizi
- Dizleriniz bükülmüş ve ayaklarınız yere düz basacak şekilde sırt üstü yatın.
- İki elinizi kullanarak bir dizinizi yukarı çekin ve göğsünüze doğru bastırın.
- Karın kaslarınızı sıkın ve omurganızı yere bastırın.
- Bu şekilde 5 saniye bekleyin.
- Başlangıç pozisyonuna dönün ve egzersizi diğer bacakla tekrarlayın.
- Başlangıç pozisyonuna dönün ve bu sefer de hareketi her iki bacakla birden yapın.
- Bu seti iki ila üç kez tekrarlayın.
- Düzenli olarak sabah ve gece birer kez yapın.
Alt sırt döndürerek germe egzersizi:
- Dizleriniz bükülmüş ve ayaklarınız yere düz basacak şekilde sırt üstü yatın.
- Omuzlarınızı yere sıkıca bastırarak bükülmüş dizlerinizi bir tarafa doğru yatırın.
- Bu pozisyonda 5-10 saniye bekleyin.
- Başlangıç pozisyonuna dönün ve egzersizi diğer tarafta da uygulayın.
- Bu seti iki ila üç kez tekrarlayın.
- Düzenli olarak sabah ve gece birer kez yapın.
Alt sırt esnekliği egzersizi
- Dizleriniz bükülmüş ve ayaklarınız yere düz basacak şekilde sırt üstü yatın.
- Ellerinizi bel boşluğunuzun altına yerleştirin ve karın kaslarınızı sıkarak ellerinizi yere doğru bastırın.
- Bu pozisyonda 5 saniye bekleyin ve rahatlayın.
- Bu egzersizi her gün beş kez tekrarlayın, sonra yavaş yavaş arttırabilirsiniz.
Köprü egzersizi
- Dizleriniz bükülmüş ve ayaklarınız yere düz basacak şekilde sırt üstü yatın.
- Omuzlarınız ve kollarınız yerde olsun.
- Kalçalarınızı yavaşça yukarı kaldırarak bir köprü oluşturun.
- Bu pozisyonda 5 saniye bekleyin ve başlangıç pozisyonuna dönün.
- Her gün beş tekrar ile başlayın ve yavaş yavaş 30’a kadar çıkmaya çalışın.
Kedi duruşu
- Elleriniz ve dizleriniz üzerinde masa pozisyonunda durun.
- Karnınızı içeri doğru çukurlaştırarak sırtınıza bir kavis verin (kızgın kedi pozisyonu)
- Sonra kalçanızı dışarı çıkartarak sırtınızı yavaşça çukurlaştırın.
- Bu egzersizi günde beş kez tekrarlayın.
Oturarak alt sırt germe egzersizi
- Kolsuz bir sandalyeye veya bir tabureye oturun.
- Sağ bacağınızın ayak bileğini sol bacağınızın dizi üzerine yerleştirin.
- Sağ elinizle sağ bacağınızın dizine yavaşça bastırın ve esnemesini sağlayın.
- Bu pozisyonda 5 saniye kadar bekleyin.
- Ardından aynı hareketi diğer bacağınızla tekrarlayın.
- Bu egzersizi günde iki defa 5’er kez tekrarlayın.
Source link