1
Dağlık Karabağ'da 27 Eylül tarihinde başlayan savaş 44 günde Ermenistan'ın tarihi mağlubiyetiyle sona ererken, günlerdir gizlenen sır ilk kez başkent Erivan'da görünür hale geldi.
2
Amerikan Associated Press (AP) haber ajansı Azerbaycanlıların gözünün çeyrek asır önce geride bıraktıkları evlerinde olduğunu bildiriyor. 1990'lardaki savaşta yaklaşık 600 bin Azerbaycanlının işgalci Ermenilerden kaçmak zorunda kaldığını aktaran AP, şimdi ise binlerce insanın yurtlarına dönme heyecanı taşıdığını belirtiyor.
3
5
7
9
11
13
15
17
18
Arama operasyonları sırasında 16 patlamamış mühimmat (UXO), 27 tanksavar mayını, 2 tanksavar mayını, 1 anti-personel mayın, 2 bomba, 1 askeri meteorolojik telsiz yön bulucu ve patlamış 119 mermilerin kalıntıları bulundu. ANAMA, dairenin infilak ekibinin 31 mayın, patlamamış mühimmat (UXO) ve iki bombayı etkisiz hale getirdiğini söyledi.
19
21
22
Yenilginin yol açtığı kasırganın dinmediği Ermenistan tarafında ise istifa çağrılarına direnen Başbakan Nikol Paşinyan, dünyada hiçbir ülkenin tanımadığı Dağlık Karabağ'ın yöneticisi Arayik Harutyunyan'la görüştü. İkilinin buluşmasına dair yapılan açıklamada çatışmalar sırasında kaçanların geri dönmesi ve normal yaşamın başlaması masaya yatırıldı.
23
25
27
28
Muhalefetteki Taşnaktsutyun partisi milletvekili Gegham Manukyan, Paşinyan'ın istifası için süresiz açlık grevine başladığını duyurdu. Yerkir Medya'nın bilgi-analitik servisinin direktörlüğü görevini de yürüten Gegham Manukyan, Facebook hesabından "Paşinyan'ın istifasını talep eden süresiz açlık grevine gidiyorum"mesajını paylaştı.
29
30
"Metnin kendisine gelince, üçümüz yaptık - tabii ki ben, Aliyev ve Paşinyan. Aksini yapmak imkansız zaten. Aslında bunlar iki taraf - Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki anlaşmalardı ancak Rusya sadece arabulucu bir rol oynadı ve bu belgeye göre tarafları barışçıl bir şekilde ayırmayı taahhüt etti. Ve şimdi yaptığımız da tam olarak bu."
31
33
35
Daha önce dile getirdiği bazı iddiaları yineleyen Emmanuel Macron, Dağlık Karabağ'daki savaştan kaçan en az 1 milyon Ermeniye insani yardımın yapılması gerektiğini söyledi. Uluslararası medyanın takip ettiği ziyarette Fransız-Ermeni oyucu Simon Abkaryan ile bir dönemin futbol yıldızı Youri Djorkaeff de vardı.
37
38
Uluslararası medya geçen hafta Azerbaycan tanklarının Ağdam'a ilerleyişini canlı yayınlarla verdi, böylece 27 yıllık işgal resmen sona ermiş oldu. Tankların geçişini izleyen Azerbaycanlılar, BBC muhabirine "Gece saat 4'ten beri buradayız. Kalplerimiz patlıyor. Ağdam'ı görmek istiyoruz. Havayı soluyalım" dedi.
39
41
42
Ankete katılanların yüzde 62,3'ü Rusya'yı Ermenistan için dost ülke olarak nitelendirdi. İkinci sırada yüzde 39,9 ile Fransa, üçüncü sırada ise yüzde 6,4 ile İran yer aldı. Katılımcıların yüzde 5,8'i Amerika Birleşik Devletleri, yüzde 1,2 Gürcistan ve yüzde 0,6 Almanya'yı dostu ülkeler listesinde saydı.
43
Rusya lideri Vladimir Putin, hafta içinde yaptığı açıklamada, Ermenistan'ın yenilgi anlaşmasını reddetmesi halinde bunun ‘intihar’ olacağını söylemişti. Dağlık Karabağ'ı Ermenistan dahil kimsenin tanımadığını hatırlatan Putin, "Karabağ’ın nihai statüsü belirlenmedi. Bugün var olan statükonun devam etmesi konusunda anlaştık. Bundan sonra ne olacağına gelecekteki liderler, gelecekte bu süreçte yer alacaklar karar verecek" demişti.
45
Dağlık Karabağ'daki çatışmalar 27 Eylül Pazar günü sabah saatlerinde Ermenistan'ın ateşkes ihlaliyle başladı. Dağlık Karabağ, Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası toplum tarafından Azerbaycan'ın bir parçası olarak tanınıyor. Ancak Azerbaycan'ın topraklarının yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen Dağlık Karabağ ve civarındaki bazı bölgeler, 1990'ların başından bu yana Ermenistan işgali altında bulunuyordu. Bölgede 1991 yılında 'Dağlık Karabağ Cumhuriyeti' ilan edildi. Ancak burayı uluslararası alanda Ermenistan dahil hiçbir ülke tanımadı.
46
Güney Kafkasya’da 4 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kapsayan Dağlık Karabağ (Yukarı Karabağ), Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki en büyük sorun olarak yıllardır çözüm bekliyordu. 'Dağlık Karabağ' bölgesinin kelime kökeni birkaç farklı dilin karışımından oluşuyor. İsminin içinde bulunan birkaç dil bile, bölgenin tarih boyunca farklı kültürler arasındaki geçişkenliğe nasıl maruz kaldığını başlı başına gösterir nitelikte.
47
İngilizcesi Nagorny (ya da Nagorno) Karabakh. 'Nagorny' kelimesi Rusçada 'dağlık' (нагорный), anlamına geliyor. Azerbaycancada da, tıpkı Türkçe'deki gibi 'dağlık' anlamına gelen 'dağlıq' ya da 'yukarı' anlamına gelen 'yuxarı' kelimeleri ile anılıyor. Karabağ ise, Türkçe ve Farsçada ortak bir kelime olup, 'siyah bahçe' demek.
48
10 Aralık 1991’de yapılan ve bölgede kalan Azerilerin boykot ettiği referandumda Ermeniler, Azerbaycan’dan ayrılmak için oy kullandı. Referandumun ardından Dağlık Karabağ’ın bağımsızlığı ilan edildi, ancak bu girişim uluslararası toplumda karşılık bulmadı. Ermenistan ordusunun desteklediği Dağlık Karabağ Ermenileri ile bölgede yaşayan Azeriler arasındaki gerilim, bağımsızlık ilanıyla gittikçe yükseldi. Çıkan çatışmalar, 1992’de Ermenistan ordusu ve Dağlık Karabağlı Ermeniler ile Azerbaycan ordusu arasında sıcak savaşa dönüştü.
49
Dağlık Karabağlı Ermeniler, savaş sonunda bölgenin tümünün kontrolünü ele geçirdikleri gibi komşu yedi bölgeyi (rayon) de işgal ettiler. Böylelikle Dağlık Karabağ ile Azerbaycan'ın doğrudan temas noktaları oldukça sınırlandı. Dağlık Karabağ sorunu akademik çevrelerde yıllardır 'donmuş çatışma' olarak nitelendiriliyordu. Aralıklarla devam eden çözüm müzakerelerine rağmen hem Dağlık Karabağ-Azerbaycan temas hattında hem de Azerbaycan-Ermenistan sınırında, karşılıklı ateşkes ihlalleri sık sık tekrarlandı.
50