Alexander Shuneiko,
Filoloji Doktoru
"Bilim ve Yaşam" ,7, 2016
Bazen, Hollandalı ressam Maurice Escher tarafından yapılan bu gravürdeki figürler gibi, çok uzak sözler beklenmedik bir şekilde yakındır.
Eğlenceli bir dil oyunu var: en eş anlamlılarını arayan kişi kazanır. Onları "iyi" kelimesiyle seçmeniz gerektiğini hayal edin. Çoğu, hazırlıksız, kuvvetle ve güvenle listelenmeye başlar: eşsiz, ilahi, harika, lezzetli, layık, kalite, en iyisi, dünya, ana, büyüleyici, birinci sınıf, güzel, güzel, başarılı ve benzeri.
Ve genç insanlar der ki: şık, serin, sarp, Stopudoviy, direk ucu…
Ama en ilginç ve gizemli, dilde tahmin ettiğimizden çok daha fazla eşanlamlı var. Rusça Eşanlamlılar Sözlüğüne göre, "iyi" kelimesiyle 547 tane vardır ve bu bir istisna değildir. Örneğin, "kötü" kelimesi 384, "bak" – 208, "okunur" – 83. Ve kelimelerin çoğunda durum böyledir. Neden bu kadar çok "ekstra" kelime? Onların varlığını haklı kılan nedir?
İlk olarak, dilde kaç tane olduğunu bulmak için eş anlamlıların hesaplanıp hesaplanamayacağını öğrenin. Hemen, “her şeyi saymak mümkün” kuralının burada da çalıştığını, ancak belgesel doğruluğu olmadan çalıştığını görüyoruz.Çünkü eşanlamlıların sınırları farklı tanımlanmıştır. Örneğin, akademisyen Yuri Apresyan inanıyor: bir eşanlamlılığın ana özelliği, kelimeler bir anlamın ortak bir parçası olduğunda, birbirlerini aynı ortamda değiştirebilmeleridir.
Anastasia Evgenieva'nın editörlüğüne göre derlenmiş ve 1975 ve 2003'te yayımlanan iki dilli Rusça Dil Eşanlamlılar Sözlüğü, 4000'den fazla eşanlamlı sıra içermektedir. Ve Zinaida Alexandrova tarafından derlenen Rusça Dilinin Eşanlamlı Sözlükünün 11. baskısı 11.000 eş anlamlı diziyi içermektedir. Buna göre, eşanlamlıların kendileri dizilerinden çok daha büyüktür. Ortalama eş anlamlı sıranın üç birim olduğunu varsayalım, Anastasia Evgenieva’nın sözlüğünün en az 12.000 eşanlamlı olduğunu ve Zinaida Alexandrova’nın sözlüğünün en az 33.000 eş anlamlı kelime içerdiğini varsayalım. Bu sözlüklerin her biri, 1965 yılında tamamlanan ve 131.257 kelime içeren 17 ciltlik (ALS) Modern Rus edebiyatı Sözlüğü'ne odaklanmıştır. Bu sayıdan başlarsanız, eşanlamlıların oranının tüm kelime dağarcığının en az% 25'i olduğu ortaya çıkar!
131,257 sayısı sadece 20. yüzyılın ortalarındaki edebi dili karakterize eder. Ve eğer UAS'ın yeni baskısında kaydedilecek edebi dilin 150.000 kelimesine ise,en az 400.000 kelime alırsın. Bu durumda, eşanlamlıların toplam sözcük sayısının% 75'ini oluşturduğu ortaya çıkmaktadır.
Sözlüğün toplam hacminin% 25'inde eş anlamlılık oranının tanımının ve çeşitli nedenlerden dolayı% 75'inin tanımının eşit ölçüde yanlış olduğunu vurgulamaktayız. Bunların aritmetik ortalaması% 50'dir. Kendimizi bu etkileyici göstergeye sınırlayacağız.
Kelimeler arasındaki gerçek bağlantılar, sıradan bir bakıştan kaçar ve yalnızca kendi bireysel çiftlerine değil, büyük gruplara baktığımızda görünür olurlar.
İngilizce'de eşanlamlı olan nedir? Resim benzer. Doğru, daha fazla sayı var. İngilizcede Rusça'dan daha fazla kelime olduğu için değil, İngiliz dilbilimcilerin onları farklı olarak gördükleri ve zaman içinde farklı bir noktadan saydıkları için. Oxford Sözlüğünün diğer tüm sürümlerinin en hacimliOxford İngilizce Sözlük, kısaltılmış OED) 600.000 adet içerir.
Bu tür diziler, istatistiksel hataya veya gerçeklerin seçiminde yanlılığa atfedilemez. Verilere göre, hem Rusça hem de İngilizce dillerindeki dillerin toplamının en az yarısı (aslında, daha çok) (aynı şekilde diğer dillerden de bahsedilebilir) eşanlamlıdır,Yani, bir şekilde ya da başka, birbirlerinin anlamlarını kopyalarlar, aynı anlamların bileşenlerini taşırlar ve bazı açılardan gereksizdirler.
Eş anlamlı dinamiktir. Bir yandan, semantik çiftler (çiftler) zaman içinde anlamlarına göre farklılık gösterir: şehir dweller ve bir vatandaş, gökyüzü ve damak. Öte yandan, yeni bağlamsal eşanlamlılar sürekli olarak ortaya çıkmaktadır (sarp, serin). Unutulmamalıdır ki bu fenomen, kelime bilgisi ve söz dizimi ile sınırlı değildir, aynı zamanda sözdiziminde ve metnin seviyesinde morfemler, dilbilgisel biçimler arasında da temsil edilmektedir. Örneğin, Maximilian Voloshin'in şiiri ve Maurice Rollin'in sonnetinde Annocki Annnesky'nin çevirisinde yer alan şiir, farklı biçimlerin metinleridir, ancak her ikisi de bir kitap parçasını tanımlar – kitapların deposu ve “kütüphane” kelimesi ile eşanlamlı olarak düşünülebilir. İki şairin birbirinden bağımsız olarak beklenmedik bir karşılaştırmayı bulduğunu lütfen unutmayın.bahçe – orman).
Oh, ne kadar hassas, ah, ne kadar gürültülü
İşte benim adım sesler!
Kolay bebek yürüyüşü
Tanıdık bir bahçeye giriyorum …
Orada ayrılmış bir ormanda geldim:
On üç eski lamba, demir ve oval,
Orada parıldayan bir cenaze ışıltısı döktüler.
Obezite ve mucizelerin yaş tozunda.
Gerçek iletişimde, resim daha az elverişli değildir. Rus dilinin en çok kullanılan ilk kelimelerinin ilk yüzüne dönelim: ve, içinde, değil, üzerinde, ben, olmak, o, ile, o, ve. On listeden yedisinin doğrudan bu listede eş anlamlı olduğunu ortaya koymaktadır. sendikalar ve, ve bağlantı anlamlarında eş anlamlılar: avlanmaya gittik ve (ve) avcılıktan – eve. edatlar ile, üzerinde, içinde "konuya katılan soyut bir nesneyi işaret etmek" teriminin anlamı ile eşanlamlıdır: yerine geçmek, şartlara güvenmek, görüşe katılıyorum. zamirler ben ve o Bir kişinin üçüncü kişide kendisi hakkında konuştuğu durumlarda eşanlamlıdır. En yaygın kelimeler birbirleriyle eşanlamlıdır. Tüm listelenen ve kalan sözcüklerin üçünün listeden eş anlamlıları vardır. değil – Hayır, inkar ediyorum, kabul etmiyorum; olmak – mevcut, mevcut, bulun, olabilir, vb. o – nasıl, vb.
Eşanlamlı homoni ile birlikte aynı birimlerde sürekli olarak bulunur (farklı birimler birbirine denk gelir) ve polisiye (bir birim birkaç anlama sahiptir).
Dil neden böyle bir fazlalığa ihtiyaç duyar? Bunun birkaç nedeni var. Ana olanları listeleriz.
Kelimelerin üretimi için bir plan yoktur.Herhangi bir plan sadece merkezi liderlik ile mümkündür. Ve yüce bölümün sözleri, dili ve konuşması, neyse ki, hayır. Kendini örgütleme sürecinde bağımsız olarak gelişirler. Küresel olarak dışardan düzenlenmeyen bir süreç.
Dilbilimciler ve devlet onun yönetimine dahil edilebilir, ya da belirli aşamalara bağlı olabilir, ancak eylemlerinin çok sınırlı etkinliği ile. Yasaklar, normlar ve tercihler, yalnızca dilin kendi iç yasalarını yakaladıklarında çalışır. Ancak, ortaya çıkan eğilimlere aykırı hareket ederse, süreci kontrol etme çabaları hiçbir şekilde bitmez.
Sözler hiçbir şeyden kaynaklanmaz, hiçbir yerde görünmez ve evrenin uzak köşelerinden bize gelmez. Onlar sadece semantik ve parçaları kullanarak başka kelimelerin desteği ile doğabilirler. Birisi daha çok, daha azını kullanır. Sonuç olarak, hepsi daha güçlü veya zayıf ilişkilidir.
Farklı ulusal diller birbiriyle etkileşime girer, kelime alışverişinde bulunurlar. Borçlanmalar da kendiliğinden ortaya çıkar ve bazen sadece bolluk içinde olanların yeni isimlerini eklerler: bir hediye ve mevcut, muhalefet ve yüzleşme, sıra ve çatışma, aksan ve aksan. Farklı dillerden eşanlamlıların aynı kelimeye ödünç aldığı durumlar vardır: liste – kayıt (Latince) – kayıt (Latince'den geldiği Polonya'dan). Yani kelime serinbüyük olasılıkla balıkçıların konuşmasından geldi. başarılı veya balık tutmak için iyi (bir balığın iyi ısırdığı veya sürekli ısırdığı bir yer); kademeli olarak kullanımını genişletti ve şimdi demektir her şeyde iyi ve her şeyi karakterize eder.
Bu karmaşık süreç eş anlamlıların gizli rolünü ortaya koyar: diller arasında köprüler oluştururlar. Bu nedenle, ana dilin saflığı açısından bakıldığında, borçlanma kabul edilmez, ancak dillerin etkileşimi açısından, bu iyidir. Örneğin, Fransız Akademisi'nin bu konuda kısmen başarılı olmasına rağmen, böyle bir akışı düzenlemek neredeyse imkansızdır. Eğitim döneminden (1634-1635), Fransız dilinin “gereksiz” unsurlardan arındırılması da dahil olmak üzere konuşma kültürünün sorunlarını çözmek için tasarlanmış bir kurumdu.
"Kendi kuvvetleri" ile sınırlı kalmaya çalışılan ve Rusça'da bir defadan fazla yapılan girişimler. Bunlardan en ünlüsü iki.Birincisi, Amiral ve Milli Eğitim Bakanı A.S. Shishkov'a (1754-1841) mensup olup, takipçileriyle birlikte, sadece kendi dilinin kaynaklarını kullanmayı savunmuştur: kaloşlar tanıtmak ıslak ayak. İkincisi Nobel ödüllü A. I. Solzhenitsyn tarafından, oğulları ile birlikte, haksız yere unutulmuş sözcükler içeren Rus Dili Yayımlama Sözlüğü (1990) adlı kitabı toplayıp yayınladı. Bu girişimlerin her ikisinin de dil için ciddi sonuçları yoktu.
İletişim sürecinde fikrinizi açıklığa kavuşturmak için sürekli bir istek var. Doğru kelimeyi ararken, kişi şu anda ona en doğru olanı seçebilir. İşte prensip çalışır: farklı hostesler farklı şekilde pancar çorbası pişirir. Bütün insanlar birçok sosyal sözleşmeye dahil oldukları için kendi kurallarını tanımlarlar. Onlara göre, bazı kelimeler, herkesin bildiği halde, çeşitli nedenlerle telaffuz etmek için alışılmış değildir. Yenilikleri oluşur – örtücülük, daha yumuşak ve genel olarak kabul edilen benzerlikler. Özünde, onlar da eşanlamlıdır (hamile ve pozisyonda). Aynı zamanda, kelimeler eşit olarak sıklıkla kullanılabilir, ancak aynı fenomenin farklı değerlendirmelerini ifade eder (izci – bizim casus – Bir yabancı; geç kaldı astı ertelendi Baş).
Yaygın bir görüş (stereotip) vardır: konuşmada tekrarlama kötüdür ve zararlıdır, ama ters ifadeyle dengelenir: tekrarlama iyi ve yararlıdır (tekrarlama öğrenmenin annesidir). İki karşıt özlem çarpışır ve ilginç bir durum yaratır. Tekrarı önleme ihtiyacının olumsuz tarafı, kendi sayısındaki artışı dolaylı olarak etkileyen eşanlamları kullanma arzusudur. Dolayısıyla bir paradoks ortaya çıkar: Konuşmadan gelen tekrarlar, aynı, sadece farklı bir tip ve düzeydeki tekrarlar nedeniyle hariç tutulur.
İsviçreli bir bilim insanı olan Charles Bally (1865-1947), yirminci yüzyılın dilbiliminin gelişimini büyük ölçüde belirledi ve anlamların ve onların dışsal dışavurumlarının dil içindeki doğasını ortaya koyan bir dizi temel fikir önerdi: her birim sınırsız bir tekrarlama denizine daldırıldı.
Bir dil sürekli formlarının çoğaltılması için çabalar. Böylece, bir güvenlik payı yaratır, dış uyaranlara daha dirençli hale gelir. Dünyaca ünlü İsviçreli dilbilimci Charles Bally, dilbilgisel dilbilgisel dilbilgisi dil yasasını keşfetti: Aynı dilbilgisel anlam, iki veya daha fazla kez ifadede ifade edilmelidir.Örneğin, "Biz dil hakkında konuşuyoruz" cümlesi, çoğul dilbilgisel anlamı iki kez ifade edilir: zamir ve fiil şekli. Ve doğrudan bir nesnenin dilbilgisel anlamı (konuşma konusu) üç kez ifade edilir: ismin sonu, kelimenin anlamı ve konumu. Muhtemelen, bu yasa farklı bir biçimde kelime dağarcığına uygulanır. Yani, aynı sözcük anlamı birden çok kez tekrarlanmalıdır.
Yaşayan herhangi bir doğal dil, devasa boyutsuz bir depo ile karşılaştırılabilir. Yeni kelimelerle sürekli olarak güncellenir, ancak aynı anda hiçbir şey kaybolmaz. Bir zamanlar ne oldu sonsuza dek kalır. İnsanlar kullanabilir ya da kullanamaz, ama öyle. Sonuç olarak, arkeolojide kültürel katmanlara benzeyen, yüzyıllarca süren sözcük katmanları vardır. Ve bu sözler, insanların farklı bakış açılarını ya da aynı şeyle ilgili görüşlerini, nesnelerin farklı ayrıntılandırma derecelerini, onlar hakkında farklı algıları ve dünya algısı özelliklerini yansıtır. İnsanlar genel stoktan ne kullanacakları konusunda doğrudan fikir birliğine sahip değiller. Sonuç olarak, katı mantığın konumundan gelen bir tuhaf, ve çok boyutlu bir güvenlik marjı yaratılır.
Yani çok sayıda eş anlamlı var.
Ve şimdi en zor soru: İyi mi, kötü mü? Vurgulamaktayız: teori için bu formülasyondaki soru anlamlı değildir. Sadece bir kişinin pozisyonundan düşündüğümüzde anlamlıdır: bizim için iyi mi yoksa kötü mü? İletişim için? Ve evet ve hayır.
Bir yandan, eşanlamlılar bir dilin gelişiminin tezahürüdür. Onların seti düşünce, ifadeler, tarif edilen nesneler ve süreçlerin en ince ayrıntılarını belirlemenize olanak tanır.
Öte yandan, eşanlamlı iletişim sürekli engeller. Onun yüzünden, konuşmacı sürekli olarak zor bir seçim durumunda kendini bulur. Bir insanın ne kadar çok kelime bildiği, durumu ya da göreve daha uygun olanı bulmak daha da zordur. Bu anlamda, eğitimli bir kişinin konuşması içsel olarak eğitimsiz bir konuşmanın konuşmasından çok daha zordur. Ve en yüksek zorluk derecesi – yazarlar.
Eşanlamlıların% 50'sinden fazlası,% 50'den fazla polimemantik kelime ve% 50'den fazla homoniye eklerse, dilin iletişimi sürekli olarak karmaşıklaştırdığı ortaya çıkar. Yapay dillerin yaratıcılarının bu fenomenlerden kurtulma çabalarına odaklanma şansı yoktur.
Doğal dilin her seviyesine nüfuz eden homoseksı, polisiye ve eşanlamlılık, iletişimi engelleyen açık bir şekilde yıkıcı bir faktör olarak dışarıdan değerlendirilir. Ama dil onlarla savaşmaz.Neden? Bu soruyu cevaplamak, dilin yapısında ve doğasında çok önemli bir şeyi anlamaktır.
Bir benzetme yapalım. Duvarcı bir duvar inşa etmek için bir hedefe sahiptir. Herhangi bir konfigürasyonun güvenilir ve sağlam bir duvarını hızlı bir şekilde inşa etmek için, ustanın bir dizi standart tuğlaya ihtiyacı vardır. Oradaysa, tuğlalar yapımında ona yardımcı olur, ek çaba sarf etmeden otomatik olarak koyar. Bir tuğla ustası standart tuğlaların yarısına sahipse ve bunların yarısı genellikle bilinmemektedir, yani sınırsız sınırlar ve büyüklükte ise: bir tuğla nerede bittiği ve başka bir şeyin başladığı belli değil.yaklaşıkSürecin büyük kısmı döşenmeyerek değil, tuğlaların seçimi ile işgal edilecektir. Ana şey, duvarın dikilmesi olmayacaktır, ancak bütünüyle yapılandırılmamış kütlenin istenen unsurunu araştırır. Belirsiz sınırlara sahip tuğlalar, inşaatı engellemeye yardımcı olmayacaktır.
Benzer bir şey iletişimde olur. Onun için kaynak malzeme çok geniş bir dil araçları dizisidir. Bunlar arasında, bir formun bir içeriğe karşılık geldiği yaklaşık yarım (aslında – daha az) – standart tuğlalar ve yarı (aslında – daha fazla) – yapılandırılmamış ağırlık,Farklı formlar ve içerikler arasındaki sınırların hiç bulanık olmadığı veya hiç tanımlanmadığı yerlerde: bir formun nerede bittiği ve bir başka şeyin başladığı net değildir. A (ve, evet) artı (ek olarak, önyüklemek) Buna (söylenmek, işaretli) onlar (birimler, kelimeler) dinamik olaraksürekli, seyyar) değişimyeniden dağıtılabilir, dönüştürülmüş).
Çoğu dil aracının semantik ve biçimsel yapılandırılmamışlığı, dilin ana rolünün heuristik olduğunu gösterir! Dil, sürekli olarak (ve özgür olduğumuz) bir zihinsel eğitim alanı, beyin için bir fitness merkezidir. Bu, ruhsal mükemmelliğin ve entelektüel gelişimin bir alanı, yeteneklerini anlama ve geliştirme aracı, arama seçenekleri için bir alan, yeni formlar oluşturmak için bir laboratuar, bir engel kursu, zihinsel hareketlilik derecesini canlandırıyor.
Dil kendisini sürekli olarak karmaşık ve sofistike oyunlara çekiyor. Ve bizim görevimiz gereksinimlerini karşılamaktır.
Ve burada dil alanından "küçük hiledir": bir kişinin bildiği eş anlamlıların sayısına göre, onun eğitim düzeyini belirleyebilir, hatta kendi ilgi alanlarını belirleyebilirsin.