İsmini babası ve amcasından alan ‘Ernest Miller Hemingway’ 21 Temmuz 1899 tarihinde beş çocuklu bir ailenin iki erkek çocuğundan birisi olarak ABD’de doğuyor.
Transvestizm geçmişi
Çocukluğunun büyük bölümü annesinin isteği üzerine kız kıyafetleri giyerek geçiyor. Annesi saçını kız saçı gibi kestiriyor ve komşularına onu, kızı ‘Ernestine’ diye tanıtıyor ve belki de bu yüzden Hemingway hayatı boyunca başkaldıran maço bir tavır takınıyor.
Yazarlığa ilk adımlarını lise yıllarında okul gazetesinde atıyor. Lise bittiğinde üniversiteye gitmek yerine The Kansas City Star’da gazeteci olarak çalışmayı tercih ediyor.
Bu yıllar aynı zamanda I. Dünya Savaşı yılları… O dönemdeki birçok erkek gibi gönüllü olarak orduya koşan Hemingway, yaşının küçük olması nedeniyle reddediliyor. Savaşa gitme yollarını arayan ‘küçük adam’ Kızılhaç gönüllüsü olarak 1918’te İtalya’da kendini bir ambulans şoförü olarak buluyor.
8 Haziran 1918
Hemingway’in bulunduğu ‘Saçma Cephe’de yakınlarında bir top patlıyor. Savaş sonrasında anlattığına göre iki dizi de parçalanıyor ve onlarca şarapnel yarası aldığı halde 150 metre diğer yaralıları taşıyor. İtalya’da kahraman olarak görülüyor ve madalyayla onurlandırılıyor. Kimi kaynaklara göre ise olay sırasında kimseyi kurtarmadan bayılıyor.
İlk savaş macerası (toplamda 5 savaş görüyor) böylece kısa sürüyor. Uzun bir tedavi süreci ardından Amerika’ya dönüp daha sonra sayıları dört olacak eşlerinden ilkiyle evleniyor.
Bir süre gazetede çalışmayı sürdüren Hemingway, dönemin edebiyat merkezi Paris’e taşınıyor. Burada birçok yazarla tanışma fırsatı yakalıyor. Bunlardan biri de F. Scott Fitzgerald. Hemingway ile Fitzgerald 1925’te Paris’te bir barda tanışıyor. Fitzgerald bu sırada “Muhteşem Gatsby” romanını yeni çıkarmış, geleceği parlak bir edebiyatçı; Hemingway ise henüz tanınmamış 25 yaşında bir genç. Kısa sürede yakınlaştıkları gibi üzerinden çok geçmeden de araları bozuluyor. İnişli çıkışlı arkadaşlıkları Fitzgerald’ın ölümünden sonra bile devam ediyor. Paris Bir Şenliktir adlı anıt kitabında Fitzgerald’ı kaçık, iktidarsız bir korkak olarak resmediyor.
“O adamın bütün işi palavra ve boğa güreşi.”
Zelda Fitzgerald
Edebiyat dünyasının Hemingway’i bu dostluğa borçlu olduğu söylenebilir. Muhteşem Gatsby’i okuyan Hemingway, romanı o kadar çok beğeniyor ki sonunda kendisi de roman yazmaya karar veriyor. Bir mektubunda Fitzgerald’a ithafen kitap kapağına “Daha Muhteşem Gatsby” ismini ekleteceğini söylüyor.
1928’de Paris’ten ayrılıp Florida’ya yerleşiyor. O yıl babası intihar ediyor ve kız kardeşi Madelaine’nin anılarında yazdığına göre ona “Ben de muhtemelen onun yolundan gideceğim.” diyor.
Hemingway soyadını taşıyıp da intihar eden tek insan babası değil. Hemingway ve babası dışında tek erkek kardeşi Leicester ve kız kardeşi de ölmek için intiharı seçiyor. Depresyon, uyuşturucu ve birçok sorun daha Hemingway’lerin peşini bırakmıyor. Bir zamanlar New York’un en seksi mankenlerinden olan torunu Margaux Hemingway, dedesinin ölümünden 35 yıl sonra 2 Temmuz 1996’da ölümcül dozda phenobarbital alarak dedesiyle aynı gün intihar ediyor.
Maço yazar Florida’daki Havana barında ‘buzlu duble daiquiri’ içmeyi seviyor. Küba’dan getirilen yasak içki absenti de denemeyi ihmal etmiyor.
“Dün akşam absentle kafa olup bıçakla numaralar denedim.”
Çok içen ve kötü sayılabilecek bir hayatı olan Hemingway, Ballantine bira reklamında “İçmeyi hak etmek için sıkı çalışmalısın. Yorucu bir iş sırasında senden bir şeyler gittiyse, Ballantine onları yerine koyar.” diyor.
“Hayat hakkında yazabilmek için önce onu yaşaman gerekir.”
Ernest Hemingway
“Yalnızca üç gerçek spor vardır: Boğa güreşi, araba yarışı ve dağcılık. Bunların dışında kalanların hepsi birer oyundur.”
Ernest Hemingway
Avrupa’da yaşadığı yıllarda sık sık boğa güreşlerine giden Hemingway’in bir başka tutkusu da safari. “Bir keresinde 400 tavşan vurdum.” diyerek basına av seferleriyle övünüyor.
Laneti bu seferlerde de peşini bırakmıyor. 1954’te Afrika’da gittiği safariler sırasında 2 günde 2 uçak kazası atlatıyor. İlki az hasarlı olsa da ikincisinde karaciğer, dalak ve böbreğinde yırtıklar, omurgasında kırıklar oluşuyor. Çeşitli yerleri yanan Hemingway’in kafatası da çatlıyor.
Afrika safarilerinde filler öldürmüş keskin nişancı oğlu Gregory, aslında travesti olarak yaşayıp bir nevi çifte hayat sürüyor. Sonunda cinsiyetini değiştirmek için ameliyat oluyor ve Gloria ismini alıyor. Manik depresyondan kaynaklanan bilinç kayıpları yaşıyor. Polise saldırmaktan tutuklanıyor ve daha sonra 2001’de çıplak dolaşırken yakalanıyor. Sonunda Miami’de kadınlar gözaltı merkezindeki hücresinde kalp krizi geçirerek ölüyor.
“Seven, hükmeden ve temelde iyi niyetli babalarda, insanı çıldırmaya götüren şey nedir acaba?”
Gregory Hemingway
Hemingway, bronz Yıldız Nişanı aldığı 2. Dünya Savaşı’nda Paris’in kurtarılışı sırasında gazeteci olarak bulunuyor. Küba yıllarından itibaren FBI tarafından takip edildiğini düşünen Hemingway, yaşadığı zaman boyunca çevresi tarafından ciddiye alınmıyor ve paranoyaklıkla suçlanıyor.
“Her şeye verici taktılar. Bu yüzden Duke’ün arabasını kullanıyoruz. Benimki vericili. Her şey dinleniyor. Telefon kullanamıyorum. Mektuplarım okunuyor.”
Öldükten sonra ortaya çıkıyor ki 1940’ların başından itibaren J. Edgar Hoover tarafından Küba faaliyetleri nedeniyle dinlenip takip ediliyor ve yazar için raporlar düzenleniyor.
“Yaşlı Adam ve Deniz” ile 1953’te Pulitzer ve 1954’te Nobel’i kazanıyor. Nobel konuşmasını iki dakikada bitirerek “Bir yazar için çok uzun konuştum. Yazar dediğin söylediklerini yazmalıdır. Konuşmamalıdır.” diyor.
Yazma ritüelinde ‘Kendimi kandırmamak için’ diyerek günlük ilerleme cetveli tutuyor. Büyük karton bir kutunun kapağından yapılmış çizelgesi, duvarda asılı ceylan başının burnunun altına çakılı halde. Çizelgedeki günlük sözcük kullanımı gösteren rakamlar farklı. Örneğin 450, 575, 462.1250.512 gibi. Destelerce mektup, oyuncak bir aslan, bir torba dolusu etobur hayvan dişi, mermi kovanları, masanın üstüne düzgün bir sırayla dizilmiş ahşap oyma hayvanlar; aslan, gergedan, iki zebra, yaban domuzu, üç bufalo boynuzu, boncuktan zürafa, kurmalı oyuncak ayı…
“Onlara her baktığımda keyfim yerine geliyor.”
Stephen King, Yazma Sanatı adlı eserinde alkol sorununu Hemingway Savunması olarak adlandırıyor. “Yazar olarak çok hassas bir insanım ama aynı zamanda bir erkeğim ve gerçek erkekler duyarlılıklarına teslim olmaz. Bunu sadece hanım evladı erkekler yapar. Bu yüzden içiyorum. Aksi halde bütün bunların varoluşsal dehşetiyle yüzleşip çalışmaya nasıl devam edebilirim? Bunun üstesinden gelebilirim. Gerçek bir erkek her zaman gelebilir.”
60 yıllık hareketli hayata beş savaş, dört otomobil kazası, iki uçak kazası ve bir yangın sığdıran yazarın en büyük problemi alkolizm oluyor.
“İçmek, yemek kadar doğal ve benim için gerekliydi.”
Hemingway bazen ayakta yazmayı tercih ediyor
Sık sık kendini öldürmekten bahseden Hemingway, 1960 Aralık’ta 11 elektroşok tedavisi görüyor. Haziran’da ikinci tedavi de sonuçsuz kalıyor. Bu süreç hafızasının büyük kısmını kaybetmesine neden oluyor. İhanetten, vücudunun parçalara ayrılmasından, yaşamanın artık bir seçenek olmamasından korkuyor.
“Kendimi öldürmeyeyim diye hayvan ve balık avlamaya o kadar uzun zaman ayırıyorum ki…”
Sakinleştirici kullanarak ayakta duran Hemingway’in karısı Mary, silahlarını evlerinin bodrumuna kilitliyor. Ancak Hemingway 2 Temmuz sabahı anahtarı buluyor ve bir çifteliyi şakağına dayıyor.
“İnsan yok edilebilir ama yenilgiye uğratılamaz.”
Ernest Hemingway
“(Yazar adayları için) iyi yazmayı güç bulduğu için gitsin kendini tavandan assın derim. Sonra da hiç acımadan ipi kesip kendini yazmaya zorlamalı. Bu durumda yazmaya başlarken elinde en azından ipe çekilme hikayesi olur.”
“Olmuş şeylerden, var olan şeylerden ve bütün bildiklerinizden ve bilemeyeceklerinizden bir şey ortaya çıkarıyorsunuz ve bu bir temsil değil, tamamen yeni bir şey, bütün gerçek ve yaşayan her şeyden daha doğru. Siz ona can veriyorsunuz ve eğer bunu iyi yaptıysanız ölümsüzleştiriyorsunuz. İşte bu yüzden yazıyorsunuz ve bildiğiniz başka hiçbir sebep yok. Ve başka hiç kimsenin bilemeyeceği diğer bütün sebepler…”
George Plimpton 1958
“Zeki insanlarda mutluluk, en ender rastladığım şey.”
Ernest Hemingway
“Hemingway kendini vurdu. Eve kestirmeden giden adamı sevmem ben.”
William Faulkner