Manşetlere taşınan yakın tarihli salgın yüzünden koronavirüs (corona virüs) seni endişelendiriyor olabilir. Koronavirüs; basit soğuk algınlığı, MERS, SARS ve diğer solunum yolu hastalıklarına yol açan bir virüs ailesidir. Ek olarak, Ocak 2020’de Çin sağlık otoriteleri, koronavirüsün zatürre gibi ciddi komplikasyonlara neden olan yeni bir formunun salgınının başladığını doğruladı.[1] Koronavirüs kaptığından şüphelenirsen diğerlerini enfekte etme riskini almaman için evde kalman çok önemlidir. Koronavirüse karşı bir ilaç olmasa da kendini biraz daha iyi hissetmeni sağlamak için belirtileri tedavi edebilirsin.
Adımlar
Makalenin 1.Kısmı: Belirtilere Karşı Uyanık Olmak
-
1Öksürük ya da burun akması gibi solunum yolu belirtilerini kontrol et. Koronavirüs bir solunum yolu enfeksiyonu olduğu için, öksürük ve burun akması en sık görülen belirtilerdir. Öksürüğünde balgam olabilir ya da olmayabilir. Öksürüğünün ve burnunun akmasının koronavirüsten kaynaklanabileceğini düşünüyorsan doktorunu ara.[2]
- Öksürük ve burun akması, alerjilerin ya da farklı bir solunum enfeksiyonunun belirtileri de olabilir, o yüzden endişelenmemeye çalış. Doktor sorunun ne olduğunu bulmana yardım edecektir.
- Hasta birinin yanında bulunup bulunmadığını düşün. Bulunduysan büyük ihtimalle bir hastalık kapmışsındır.
- Bağışıklık sistemi zayıflamış ya da komplikasyonlar açısından yüksek risk altında olan kişilerin, örneğin 65 yaş üstündekilerin, yeni doğanların ve çocukların, hamile kadınların ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullananların yanında bulunmaktan kaçınmak için elinden geleni yap.
- Koronavirüs, antibiyotiklere cevap vermeyen viral bir enfeksiyon olduğu için kontrol altına alınması ve tedavisi destekleyici bakımdan ibarettir. Ciddi solunum yolu sorunları yaşıyorsan hemen tedavi edilmek için bir acil servise git.
Biliyor muydun? Koronavirüsün belirli suşları dünyanın belli bölgeleriyle sınırlıdır. O yüzden yaşadığın bölgede doğrulanmış ciddi bir koronavirüs suşu vakası yoksa endişelenmemeye çalış. Tayland’da, Japonya’da, Kanada’da ve Güney Kore’de bildirilmiş vakalar olsa da Ocak 2020 itibariyle yalnızca Çin’de yaşayan ya da oraya seyahat eden kişilerin haberlerde bildirilen koronavirüsün yeni suşuyla karşılaşması muhtemeldir.[3] Amerika Birleşik Devletleri’nde, Washington’da da Çin’den dönen bir yolcu vakası doğrulanmıştır.[4]
-
2Öksürüğün beraberinde boğazının ağrıyıp ağrımadığına da bak. Koronavirüs boğaz ağrısı da yapar, o yüzden bu bir enfeksiyon belirtisi olabilir. Boğaz ağrısı genellikle koronavirüs enfeksiyonunun başında görülür ve sık sık öksürmekten kaynaklanmaz. O yüzden boğaz ağrın başladığında buna koronavirüsün yol açıp açmadığını düşün.[5]
- Boğaz ağrını sıcak bir çayla ya da boğaz pastiliyle hafifletebilirsin.
-
3Başın ağrıyorsa, vücut ağrın ya da genel bir halsizliğin varsa dinlen. Diğer solunum yolu enfeksiyonlarına benzer şekilde koronavirüs baş ağrısına, vücut ağrılarına ve halsizliğe yol açabilir. Genellikle kendini iyi hissetmezsin. Başka solunum yolu hastalığı belirtilerin de varsa bu belirtiler koronavirüsün bir işareti olabilir.[6]
- Doktorun belirtilere hangi virüsün yol açtığını saptaması gerekecektir. Koronavirüs olabilir ama basit bir soğuk algınlığı ya da grip gibi başka bir tür enfeksiyon da olabilir.
-
4Ateşini ölç ve ateşin olup olmadığına bak. Ateş, koronavirüsün yaygın bir belirtisi olduğu için virüsü kaptığından endişe ediyorsan daima ateşini ölç. 38°C’nin üzerinde bir ateş, koronavirüsün ya da başka bir enfeksiyonun işareti olabilir.[7] Ateşin varsa belirtilerini konuşmak için doktorunu ara.[8]
- Ateşin varsa büyük ihtimalle hastalık bulaştırabilirsin, o yüzden diğer insanlarla temas etmekten kaçın.
-
5Solunum problemlerine ya da nefes darlığına karşı uyanık ol. Koronavirüs her zaman ciddi bir belirti olan solunum güçlüğüne neden olabilir. Nefes almakta güçlük çekiyorsan acil tıbbi yardım almak için hemen doktorunla bağlantı kur. Koronavirüs gibi ciddi bir enfeksiyonun olabilir.[9]
- Solunum problemleri için ek tedavilere ihtiyacın olabilir, o yüzden nefes darlığı için her zaman doktoruna danış.
İpucu: Çin’de başlayan 2020 koronavirüs salgını bazı hastalarda zatürreye yol açıyor, o yüzden solunum problemleri yaşıyorsan doktorunla bağlantı kurmaktan çekinme.[10]Reklam
Makalenin 2.Kısmı: Resmi Olarak Teşhis Edilmek
-
1Koronavirüs taşıdığından şüpheleniyorsan doktorunu ara. Doktoruna belirtiler gösterdiğini anlat ve muayene için gelmene gerek olup olmadığını sor. Doktorun evde kalıp dinlenmeni tavsiye edebilir. Ama tahlil yaptırmak ve enfeksiyonu doğrulamak için gelmeni de isteyebilir. Dinlenebilmek ve enfeksiyonu yayma riskini azaltmak için doktorunun talimatlarına uy.[11]
- Koronavirüs için ilaç olmadığını aklında bulundur, o yüzden doktorun tedavi için sana ilaç yazamaz.
İpucu: Son zamanlarda seyahat ettiysen ya da hayvanlarla temas ettiysen bunu doktoruna söyle. Bu bilgiler, doktorunun bu belirtilere koronavirüsün yol açıp açmadığını belirlemesine yarım edebilir.[12]
-
2Doktorun tavsiye ederse tahlil yaptır. Doktorun enfeksiyonu saptamak için bir çubukla burnundan mukus örneği alabilir ya da kan tahlili yapabilir. Bunlar doktorun diğer enfeksiyonları elemesine ve muhtemelen koronavirüsü doğrulamasına yardım edebilir. Doktorunun doğru bir teşhis yapabilmesi için burnundan örnek almasına ya da senden kan almasına izin ver.[13]
- Burnundan örnek alınması ya da kan vermek canını yakmaz ama biraz rahatsızlık hissedebilirsin.
- Doktorun testleri yaparken ve hastalığını takip ederken normalde seni tek başına bir odaya koyar ve hemen toplum sağlığı bölümünü haberdar eder. Çin’de ortaya çıkan yeni suşların olup olmadığına bakar ve hastalığının doğrulanması için sonuçları hemen Sağlık Bakanlığı’na gönderir.
Biliyor muydun? Ocak 2020 itibariyle, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) şu anda Çin’de ortaya çıkan koronavirüs salgınının izini sürüyor. Doktorun koronavirüs taşıdığından şüphelenirse verileri Dünya Sağlık Örgütü’ne gönderebilmeleri için muhtemelen sana tahlil uygular.
-
3Nefes darlığı yaşıyorsan hemen acil tıbbi yardım al. Endişelenmemeye çalış ama ciddi bir koronavirüs enfeksiyonu, zatürre gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Nefes darlığı çekiyorsan hemen doktora ya da acil servise git. Yalnızsan buralara güvenli bir şekilde gidebilmek için yardım iste.[14]
Reklam
- Nefes alma sorunları, komplikasyonlar yaşadığının bir işareti olabilir ve doktorun iyileşmen için gereken tedaviyi görmende sana yardım edebilir.
-
1Başkalarını enfekte etme riskine girmemek için evde kal. Hastalığı bulaştırma ihtimalin olduğundan, kendini hasta hissettiğin sürece evden çıkma. İyileşme sürecinde evde rahat et. Ek olarak, insanlara hasta olduğunu söyle ki seni ziyarete gelmesinler.[15]
- Doktora gidersen virüsün yayılmasını önlemek için bir maske tak.
- Doktoruna, normal rutinine dönmenin ne zaman güvenli olacağını sor. Birkaç günden 10 güne kadar hastalık bulaştırabilirsin.
-
2Vücudunun iyileşebilmesi için dinlen. Kendin için yapabileceğin en iyi şey, vücudun enfeksiyonla savaşırken dinlenip rahatlamaktır. Vücudunun üst kısmını yastıklarla destekleyerek yatağa ya da divana uzan. Üşüme ihtimaline karşı da yanında bir battaniye bulundur.[16]
- Üst gövdeni yüksekte tutmak, öksürük nöbetlerini engellemeye yardım eder. Yeterince yastığın yoksa, kendini yükseltmek için katlanmış battaniyeler ya da havlular kullan.
-
3Reçetesiz ağrı kesici ve ateş düşürücüler al. Koronavirüs sıklıkla vücut ağrılarına ve ateşe yol açar. Neyse ki ibuprofen (Advil, Motrin), naproksen (Aleve) ya da parasetamol (Tylol Hot) gibi reçetesiz ilaçların faydası olur. Reçetesiz ağrı kesici almanın senin için güvenli olduğundan emin olmak için doktoruna sor. Sonra ilacı talimatlara uygun bir şekilde al.[17]
- Kendini daha iyi hissetmesen bile talimatlarda güvenli olduğu belirtilen dozajı aşma.
-
4Boğazını ve solunum yollarını rahatlatmak için bir nem aygıtı kullan. Büyük ihtimalle boğazın ağrıyacak ve mukus akıntısı olacaktır. Bu durumda bir hava nemlendiricinin faydası olabilir. Hava nemlendiriciden yayılan buğu, boğazını ve solunum yollarını nemlendirecek ve bu da boğaz ağrını azaltacaktır. Nem ayrıca balgamını seyreltmeye yardımcı olacaktır.[18]
- Hava nemlendiriciyi bir şekilde kullanmak için talimatlara uy.
- Tekrar kullanmadan önce nem aygıtını sabun ve suyla iyice yıka ki içinde kazara küf oluşmasın.
-
5Vücudunun iyileşmesine yardım etmek için bol sıvı tüket. Sıvılar vücudunun enfeksiyonla savaşmasına ve balgamını seyreltmeye yardım eder. Vücudunun susuz kalmaması için su, sıcak su ya da çay iç. Ayrıca, sıvı alımını arttırmak için et suyu bazlı çorbalar iç.[19]
Reklam
- Ilık sıvılar en iyisidir ve boğaz ağrını azaltmaya da yardım edebilir. Sıcak suyu ya da çayı, limon sıkarak ya da bir kaşık bal katarak içmeyi dene.
İpuçları
- Koronavirüsün kuluçka dönemi yaklaşık 5 gün sürdüğü için belirtileri muhtemelen enfekte olduktan hemen sonra fark etmeyeceksin.[20]
- Ocak 2020’de Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk vaka görüldüğünden beri dünyadaki havaalanları Çin’den gelen yolcuları koronavirüs belirtileri için taramaya başladılar. Bu çabalar salgının yayılmasını azaltmaya yardımcı oluyor.[21]
Uyarılar
- Koronavirüs ciddi komplikasyonlara yol açabilir, o yüzden nefes darlığı yaşıyorsan ya da durumunun kötüye gittiğini düşünüyorsan derhâl doktorunu ara.[22]
Bu wikiHow makalesi hakkında
Referans
- ↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus
- ↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/index.html
- ↑ https://www.cdc.gov/media/releases/2020/p0121-novel-coronavirus-travel-case.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/monitoring-movement-guidance.html
- ↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus
- ↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/index.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html
- ↑ https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/20200114-interim-laboratory-guidance-version.pdf?sfvrsn=6967c39b_4&download=true
- ↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
- ↑ https://medlineplus.gov/coronavirusinfections.html
- ↑ https://medlineplus.gov/coronavirusinfections.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html
- ↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4327893/
- ↑ https://www.theguardian.com/world/2020/jan/18/coronavirus-what-airport-measures-are-in-place-to-detect-for-sick-passengers
- ↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html