Hücre Zarının Yapısı
Hücreler, yaşamın temel yapı taşları olduğu yaygın bir gerçektir. Bir hücre, yaşayan her şeyin temel yapısal ve işlevsel birimini oluşturur. Bakteriler gibi bazı organizmalar tek hücreli olsa da, diğer canlıların çoğu çok hücrelidir. Çok hücreli organizmalar söz konusu olduğunda, farklı görevlerle görevlendirilmiş çeşitli hücre tipleri vardır. Farklı hücre türlerinin işlevleri değiştiğinden, hücrenin ayrı bölümlerinin de kendi görevleri vardır.
İki tür hücre vardır; ökaryot ve prokaryot hücre. Bitkiler, hayvanlar, mantarlar, protozoanlar vb. ökaryotik hücrelere sahiptir, prokaryotik hücreler sadece bakterilerde bulunur. Ökaryotik hücreler söz konusu olduğunda, temel yapı DNA, ribozomlar, veziküller, endoplazmik retikulum (hem granüllü hem de granülsüz), golgi aparatı, hücre iskeleti, mitokondri, koful, çekirdekcik, lizozom, sitoplazma, plazma zarı ve hücre çeperi gibi kısımları içerir.
Bitki hücrelerinde büyük bir boşluk ve sert bir hücre duvarı vardır. Hayvan hücrelerinde hücre duvarı yoktur. Ancak bazılarında çok küçük boşluklar bulunabilir. Bu nedenle, hayvan hücrelerinin hücre zarı dış kaplamadır.
Plazma zarı veya plazmalemması olarak bilinen hücre zarı, iç organelleri saran bir hücrenin hayati parçalarından biridir. Bu zar, bir hücrenin içini dış ortamdan ayırır. Bir hücre zarı, hücrenin içeriğini dış ortamdan fiziksel olarak ayırır, ancak bitkilerde, mantarlarda ve bazı bakterilerde, bu zarı çevreleyen bir hücre duvarı vardır. Bununla birlikte, hücre duvarı yalnızca katı bir mekanik destek görevi görür. Hücre zarının gerçek işlevi her iki durumda da aynıdır ve bir hücre duvarının sadece varlığı ile fazla değişmez.
Fosfolipitler
Hücre zarı iki fosfolipit katmanından oluşur ve her bir fosfolipit molekülü bir kafa ve bir çift kuyruk içerir. Baş bölge hidrofiliktir (su moleküllerine doğru çekim) ve kuyruk uçları hidrofobiktir (su moleküllerinden uzak durur). Fosfolipidlerin her iki tabakası, kafa bölgeleri bu zarın dış ve iç yüzeyini oluşturacak şekilde düzenlenir ve kuyruk uçları, hücre zarının merkezine yaklaşır.
Hücre zarı, fosfolipit tabakasına gömülmüş farklı tipte protein moleküllerini barındırır. Fosfolipidlerin yanı sıra bu protein moleküllerinin çoğu yanal hareket edebilmektedir.
Zar Proteinleri
Zar proteinleri üç ana alt bölüme ayrılabilir: integral, periferik ve lipit bağlantılı proteinler. İntegral olanlar hücre zarının tüm genişliğini kaplar, oysa periferik olanlar iç veya dış yüzeylerinde bulunur. Lipit bağlantılı olanlar, lipit moleküllerinin yardımı ile zar bağlı olarak bulunurlar.
Bu protein moleküllerinin bazıları zara yapısal destek sağlarken, diğerleri sitoplazmada asılı duran hücre iskeletine bağlanır. Hücre zarı boyunca iyonların ve moleküllerin taşınmasından sorumlu olan bazı proteinler vardır. Bu proteinlerin bazıları, hücreden hücreye haberleşme, tanımlama, enzimatik aktiviteler ve sinyalizasyon gibi başka fonksiyonlara sahiptir.
Hücre zarının ana bileşenleri fosfolipitler ve proteinlerdir. Bununla birlikte, zarı sert ve esnek yapan kolesterol moleküllerine sahiptir. Ayrıca suda çözünür maddelerin zardan geçmesini zorlaştırırlar. Hücre zarının dış yüzeyinde, glikolipitler ve glikoproteinler bulunur. Kısa zincirli karbonhidratlara bağlı lipidler ve protein molekülleri dışında hiçbir şey değildir. Tüm bu bileşenler, hücre zarı fonksiyonlarını yerine getirmek için birlikte çalışır.
Yazar Hakkında
Henuz yorum yok
Ilk yorum yapan siz olun