Vasiyetname, miras bırakan kişinin mirasının paylaşımı esaslarının, son istek ve arzularını belirleyen yazılı belge veya sözlü beyandır. Vasiyetnamenin resmi memur (noter, hakim vs) huzurunda yapılması miras bırakanın ölümünden sonra mirasçıları arasında çıkabilecek ihtilaflara konu davalarda önem teşkil etmektedir. Ancak, miras bırakan kendi el yazısı ile veya koşulları varsa sözlü beyanda bulunarak vasiyetnamede bulunabilir. Medeni Kanuna göre üç şekilde vasiyetname düzenlenebileceği açıkça belirtilmiştir. Buna göre;
- Resmi vasiyetname (Resmi Memur, Noter vb. aracılığıyla düzenlenenler) (MK. 532-537.md.)
- El yazılı vasiyetname (MK. 538.md)
- Sözlü vasiyetname (MK 539-541.md)
Miras Bırakanın Vasiyetnamesine Esas Olarak Hangi İşlemler Yapılabilir
Medeni kanuna göre vasiyetnamede belirtilebilecek hususları aşağıdaki şekilde maddeler halinde sıralayabiliriz.
- Mirasçılardan biri veya birkaçı miracılıktan çıkartılabilir, Medeni kanunun 510.maddesinde bu durum a) mirasçı, miras bırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse şeklinde açıklanmıştır. Mirasçılıktan çıkartılan kimsenin mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası açamayacağı da Medeni Kanunun 511.maddesinde açıkça belirtilmiştir.
- Miras bırakan, mirasının tamamı veya belli bir oranı için bir veya birden çok kişiyi mirasçı atayabilir. (MK. 516.md.)
- Miras bırakan, mirasçılardan birine veya birkaçına belirli bir malı vasiyet olarak bırakabilir. (MK. 517.md)
- Miras bırakan, vasiyetnamesinde belirli koşullar ve yükümlülükler koyabilir.
- Miras bırakan vasiyetname ile yedek mirasçı veya art mirasçı atayabilir. (MK.520, 521.md.)
- Miras bırakan, vasiyetnamesi ile vakıf kurulmasını isteyebilir, mal varlığının belli bir kısmını herhangi bir vakfa aktarılmasını vasiyet edebilir. (MK. 526 md)
Vasiyetname, miras bırakan kişinin ölümünden sonra sonuç doğurabilir. Bu nedenle miras bırakanın ölmeden önce vasiyetnameyi tek taraflı olarak değiştirme hakkı vardır. Miras bırakanın vasiyetnamesini değiştiremeyeceği yönünde yapılan herhangi bir kayıt ve her türlü şartın yasal bir geçerliliği yoktur.
Resmi Vasiyetname Nedir Nasıl Düzenlenir
Resmi vasiyetname, resmi memur tarafından iki tanığın katılmasıyla, bu tanıkların şahitliğinde düzenlenir. Resmi memur, Sulh Hakimi, Noter veya kanunda kendisine yetki verilmiş bir görevli olabilir.
Miras bırakılanın eşi, alt ve üst soy kan hısımları, kardeşleri, bunların eşleri veya fiil ehliyetine sahip olmayanlar, kamu hizmetinden yasaklı olanlar, okur yazar olmayan kişiler vasiyetnamenin düzenlenmesinde resmi memur veya tanık olarak bulunamaz. Bu kişilerden herhangi birinin resmi memur veya tanık olarak bulunması halinde vasiyetnamede şekil yönünden sakatlık meydana gelir ve iptal sebebi olarak gösterilebilir.
Resmi memur veya tanıklar vasiyetnamenin düzenlenmesinde kendileri ve alt-üst soy hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşlerine yönelik bir kazanımda bulunulması halinde ölüme bağlı tasarrufun tamamı değil sadece bir kısmının iptali gerekebilir.
Resmi vasiyetnameler de kendi içinde ikiye ayrılmaktadır, bunu “okunarak ve imzalanarak yapılanlar” ve “okunmadan ve imzalanmadan yapılanlar” şeklindedir.
El Yazısı İle Düzenlenen Vasiyetname Nedir, Nasıl Düzenlenir
Medeni Kanunun 538. Maddesinde el yazısı ile vasiyetname düzenlenmesi ile ilgili gerekli düzenleme yapılmıştır. Medeni kanuna göre el yazısı ile düzenlenen vasiyetnamenin tamamının vasiyet edenin el yazısı ile düzenlenmelidir. Ayrıca vasiyet eden kendi el yazısı ile düzenlemiş olduğu vasiyete tarih atmalı ve imzalamalıdır. Vasiyetnamenin sakat olmaması ve geçerli kabul edilebilmesi için bu kurala kesinlikle uyulması gerekmektedir. Okuma ve yazma bilmeyen kimseler el yazısı ile vasiyetname düzenleyemezler.
Sözlü Vasiyetname Nedir, Nasıl Düzenlenir
Medeni Kanunun 539-541. Maddelerinde belirtilen olağanüstü durumların varlığı halinde sözlü vasiyetname yapılabilir, ayrıca sözlü vasiyetname dışında, başka bir vasiyet türü ile vasiyetname hazırlama imkanının olmaması gerekmektedir. Örneğin, ölüm tehlikesinin olması veya ulaşım imkansızlığı nedeniyle sözlü vasiyetname düzenlenebilir. Burada dikkat edilmesi gereken önemli husus sözlü vasiyet hazırlamanın şartları oluşsa bile resmi veya el yazısı ile vasiyetname hazırlama olanağının bulunması halinde sözlü vasiyet geçersiz olur. Sözlü vasiyetname, vasiyette bulunan kişinin son arzularını iki tanığa anlatması ve bu tanıklarında vasiyet edenin bu arzularını belgelemeleri ile oluşur. Tanıkların bu görevi kabul etmek gibi bir zorunlulukları yoktur. Sözlü vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için tanıklardan biri vasiyet edenin beyanlarını el yazısı ile yazar, tarihi ve yeri belirtir diğer tanıkta düzenlenen bu belgeye imza atar, tanıklar tarafından düzenlenen bu belge zaman kaybedilmeden Sulh veya Asliye Hukuk Mahkemesine teslim edilir. Tanıklar mahkemeye sundukları bu vasiyetnamede koşulların oluştuğunu, olağanüstü bir durumda vasiyet edenin kendilerine sözlü olarak beyanda bulunduğunu ve vasiyetçiyi ehil gördüklerini beyan ederler. Diğer bir şekilde tanıklar vasiyet edenin vasiyetini sözlü olarak da Sulh veya Asliye Hukuk Hakimine vakit kaybetmeden iletebilirler, tanıkların bu beyanları tutanağa geçirilir.
Sözlü vasiyetname belli durumlarda hakim dışında da onaylanabilir, Askerler için teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay tarafından sözlü vasiyet onaylanabilir. Ülke sınırları dışında seyir halinde bulunan bir araçta bulunan kişiler yönünden araçtan sorumlu olan kişi vasiyeti onaylayabilir veya sağlık kurumlarında tedavi gören kişiler yönünden sağlık kurumunda görev yapan en yetkili kişi hakim yerine geçer ve vasiyetnameyi onaylar (MK. 540.md)
Vasiyetname Ne Zaman Açılır, Vasiyetnamenin Açılması İşlemi
Vasiyetnameler tesliminden bir ay içerisinde geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılır. Sulh Hukuk Hakimi vasiyetnameyi açmak, okumak ve ilgililere tebliğ etmekle görevlidir. Sulh Hukuk Hakimi eda hükmü içeren karar veremez, vasiyetnamenin açılıp okuma işlemi yapılmadıkça doğrudan tapuya götürülüp işlem yapılamaz. Vasiyet bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi vasiyetnamenin açılmasında görevli mahkemedir.
Vasiyetnamenin İptali İşlemi
Medeni Kanunun 544, 557 ve 558. Maddelerinde vasiyetnamenin iptaline ilişkin işlemlerle ilgili düzenleme yapılmıştır, vasiyetnamenin geçerli olması için gerekli olan şartlar (ehliyet, hukuka ve ahlaka aykırı olmama, şekil şartı) şartları gerçekleşmemiş olsa bile, vasiyetnamenin kesin hükümsüzlüğü değil, iptal edilebilirliği kabul edilmiştir. Vasiyetnamenin kurucu temel unsurlarının bulunmaması halinde kesin hükümsüzlük değil yokluk söz konusu olacaktır.
Vasiyetname hukuki bir işlem olsa bile, kanun koyucu vasiyete bulunanın son arzularına önem verdiğinden geçerlilik koşulları bulunmayan bir vasiyetnamenin kesin hükümsüzlüğünü kabul etmemiş ve iptal edilebilir olmasını öngörmüştür.
Sitemizde yer alan Dilekçe Nasıl Hazırlanır konulu yazımızı da okuyabilirsiniz.