MARKANIN BENZER OLMASI NEDENİYLE HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
Genel Olarak
Uygulamada, sıkça marka taklitleri yapıldığı, benzer markaların tescil ettirildiği, tescilden sonra hak sahibi ve ilgililerin markaya itiraz süresini kaçırdııkları ve marka sahiplerinin markadan kaynaklanan haklarının ihlal edildiği görülmektedir. Türk Patent ve Marka Kurumu'na süresinde itiraz edilmeyen durumlarda, ihlale son verilmesi için markanın hükümsüzlüğü ve ihlalden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları açılmaktadır.
Marka hükümsüzlüğüne ilişkin olmak üzere 6769 Sayılı Kanun'un 25. maddesinde yedi bent halinde markanın hükümsüzlüğü halleri düzenlenmiştir. Markanın hükümsüzlüğüne ancak mahkemelerce karar verilir.[1]
Marka hukuku anlamında hükümsüzlük: “Tescil edilmiş bir markanın, gerekli koşullara sahip olmaması nedeniyle dava yoluyla iptali ve böylece evvelce elde edilmiş marka hakkının son bulması demektir.”[2]
Markanın Hükümsüzlük Şartları
Mutlak ve Nispi Ret Sebepleri
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun ‘Marka tescilinde mutlak ret nedenleri’ başlıklı 5. maddesine göre;
“Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez:
…
ç) Aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler.
…”
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun “Marka tescilinde nispi ret nedenleri” başlıklı 6. maddesine göre;
“(1) Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir.
…
(5) Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
(6) Tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi hâlinde hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir…”
6769 sayılı Kanun’un m.6/1 hükmü gereği markanın tescil edilmiş olması halinde hükümsüzlüğü istenebilir. SMK m.6/5 hükmüne rağmen marka tescil edilmişse hükümsüzlüğüne karar verilmesi istenebilir.[3]
Markalar arasında karıştırılma ihtimalinin varlığı incelenirken; markaların benzerlik derecesi, mal ve hizmetlerin benzerlik derecesi, inceleme konusu mal ve hizmetlerin tüketicilerinden oluşan ortalama tüketici kitlesinin bilinç ve dikkat düzeyi gibi hususlar dikkate alınır.[4] Karşılıklı etkileşim içerisinde bulunan bu hususların birlikte değerlendirilmesiyle müvekkil şirkete ait marka ile davalıya ait marka arasında karıştırılma ihtimalinin bulunduğu açıktır. Yargıtay da kararlarında mal ve hizmetlerin Nice sınıflandırması ve TPE tebliğine göre mutlaka aynı sınıfta kullanılmasını değil, benzer mal ve hizmetler yönünden kullanılmasını esas almaktadır.[5]
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun “Önceki tarihli hakların etkisi” başlıklı 155. maddesine göre; “ Marka, patent veya tasarım hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açmış olduğu tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez.”
Kötüniyetli Tescil
Genelde ihlalde bulunan davalılar tacir olduğundan hak sahiplerine ait -karışıklığa yol açacak kadar benzer- dava konusu markanın tescilli olduğunu, Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında hukuki korumadan faydalandığını bilmektedir / bilmesi gerekmektedir. 6102 sayılı TTK’nun m.18/2 hükmü gereği her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Davalılar, müvekkil şirkete ait markanın kullanılmasına ve kullanım alanını genişletmesine engel olmuştur. Davalılar iş bu markayı tesadüfen bulduğunu “çok iyi” ve “inandırıcı” bir gerekçe ile ispatlamadıkça davalıların kötü niyetinin varlığının kabulü zorunludur.
İlave edelim ki SMK’daki düzenlemelerle kötü niyet de bir hükümsüzlük nedeni kabul edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, benzer markaların kurumda tescil edilmesi ile kuruma itiraz sürelerini kaçıran hak sahipleri sonraki markanın benzer olduğunu ispat ederek ihlalin varlığını kanıtlamış olacaktır. İhlal halinde Mahkemece uğranılan maddi zarar hakkında bilirkişiden rapor aldırılarak markanın hükümsüzlüğüne ve maddi/manevi tazminat talebinin kabulüne karar verilecektir.
Tarih:28/10/2020
Yazar: Av. Mehmet TAV, Stj. Av. Öznur DURMUŞ
[1] "Marka sahibine sağlanan koruma kural olarak tescil koşuluna bağlanmıştır. Bu korumanın sağlanabilmesi için fiilen tescil yeterlidir. Tescil yolsuz olsa dahi, sicilden terkin edilinceye kadar marka sahibi bu korumadan yararlanabilir. Bu itibarla kendisinden markaya tecavüz dolayısıyla bir talepte bulunulamaz ve markanın haksız kullanımından bahsedilemez." 11 HD. 07.02.2005, 2004/4216 E. 2005/836 K. www.kazanci.com.tr. Erişim T. 22.05.2018
[2] Şanal, Osman, Markanın Hükümsüzlüğü, Adalet Yayınevi, Ankara 2004, s. 83
[3] Sabih ARKAN,(1997) Marka Hukuku, C. I, Ankara, s. 105
[4] 11 HD. 21.06.2011 T. 2009/12972 E., 2011/7528 K. www.kazanci.com.tr, Erişim T. 11.03.2018; Elif KALDIRIM, (2019). “Markanın Hükümsüzlüğü ve İptali”, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Yüksek Lisans Tezi, s. 43
[5] ÇOLAK,(2012) s. 253 vd.
Tüm Sorularınız İçin
Telefon :