Dış Gebelik (Ektopik Gebelik)
Dış gebelik (Ektopik gebelik) - Uterusun dışında meydana gelen gebeliğin semptomlarını ve tedavi yöntemlerini içeren geniş kapsamlı bir değerlendirme
Gebelik döllenen bir yumurta ile başlamaktadır. Normalde, döllenmiş yumurta uterusun astarına kendisini yapıştırır. Dış gebelikte yumurta uterusun dışında döllenmektdir.
Dış gebelik genellikle uterusa yumurta taşıyan tüplerin birinde meydana gelmektedir (fallop tüpleri). Bu tip dış gebelik, tubal gebelik olarak da bilinmektedir. Ancak bazı durumlarda, dış gebelik karın boşluğunda, yumurtalıkta veya rahim boynunda (servikste) meydana gelebilmektedir.
Dış gebelik normal olarak devam edememektedir. Döllenmiş yumurta hayatta kalamaz ve büyüyen doku hamilelik yapılarına zarar verebilir. Tedavi edilmezse, hayati kan kayıpları yaşanması olasıdır. Dış gebeliğin erken tedavisi gelecekte sağlıklı hamileliklerin şansının korunmasına yardımcı olabilir.
Belirtileri
Başlangıçta dış gebelik herhangi bir işarete veya semptoma neden olmayabilir. Diğer vakalarda ise dış gebeliğin erken işaretleri ve belirtileri herhangi bir hamilelik ile aynı olabilmektedir - kaçırılan bir adet dönemi, göğüslerin hassaslaşması ve mide bulantısı bu belirtilere örnek verilebilir. Hamilelik testi uyguluyorsanız, sonuç pozitif çıkacaktır. Yine de dış gebelik normal olarak devam edemez.
Karın veya pelvik ağrıları ve hafif vajinal kanamalar genellikle dış gebeliğin ilk uyarılarıdır. Kan, fallop tüplerinden geliyorsa, kanın nerden geldiğine veya hangi sinirlerin zarar gördüğüne bağlı olarak omuz ağrıları hissetmek veya bağırsak hareketlerinin dürtülerinin olması muhtemeldir. Dış gebelik serviks içerisinde olmadığı sürece ağır vajinal kanamalar görülmesi çok nadirdir.
Fallop tüpleri yırtılırsa, karın içerisinde ağır kanamaların olması muhtemeldir ve bunu bayılma hissi, fenalaşma ve şok durumları izleyecektir.
Doktorunuzu ne zaman görmelisiniz ?
Aşağıda belirtildiği gibi dış gebelik ile ilgili herhangi bir işaret veya belirti yaşıyorsanız, acil olarak tıbbi yardım alın. Bu işaret ve belirtiler şunlardır :
- Vajinal kanama ile beraber şiddetli karın veya pelvik ağrıları
- Aşırı şekilde fenalaşma hissi veya bayılma
Nedenleri
Dış gebeliğin en yaygın tipi olan tubal gebelik, döllenmiş yumurta uterusa doğru giderken yolda sıkışması ile meydana gelmektedir. Bunun sebebi genelde fallop tüpünün iltihaplanmış, hasar görmüş veya bükülmüş olmasıdır. Hormonal dengesizlikler veya anormal fetüs gelişimi de bir rol oynayabilmektedir. Bazı durumlarda dış gebeliğin neden gerçekleştiği bir sır olarak kalabilmektedir.
Testler ve tanılar
Doktorunuz dış gebelikten şüpheleniyorsa, ağrı, hassasiyet veya fallop tüplerinde veya yumurtalıkta olan bir kitleyi kontrol etmek için bir pelvik muayene yapabilir. Ancak genellikle, sadece fiziksel muayene dış gebelik tanısı için yeterli değildir. Tanı genellikle kan testleri ve ultrason gibi tarama çalışmaları ile de onaylanmaktadır.
Standart bir ultrason ile, yüksek frekanslı olan ses dalgaları karın bölgesinde yer alan dokulara doğrudan uygulanmaktadır. Ancak hamilelik başlangıcında uterus ve fallop tüpleri karın bölgesine göre vajinaya daha yakındır. Ultrason, çubuk benzeri bir cihaz vajinanıza yerleştirilerek yapılacaktır.
Bazen hamilelik ultrason ile farkedilemeyecek kadar erken aşamadadır. Tanı söz konusu ise, doktorunuz ultrason ile dış gebeliğinizi onaylanana kadar durumunuzu kan testleri ile izleyecektir. Bu durum genellikle döllenme sonrası dört ile beşinci haftalarda olmaktadır.
Acil bir durumda, örneğin aşırı kanamanız varsa, dış gebeliğe cerrahi olarak tanı konur ve tedavi edilir.
Tedaviler ve ilaçlar
Döllenmiş bir yumurta normalde uterus dışarısında gelişemez. Yaşam tehdit edici komplikasyonları önlemek için, ektopik doku kesinlikle atılmalıdır.
Dış gebelik erken teşhis edilirse, bir ilaç enjeksiyonu bazen hücrelerin büyümesinin durdurulması için ve varolan hücrelerin çözülmesi için kullanılmaktadır. Enjeksiyondan sonra, doktorunuz kanınızda hamilelik hormonu - insan koryonik gonadotropin - takibi yapacaktır (HCG). HCG seviyesi yüksek kalırsa, aynı ilaçtan bir enjeksiyon daha almanız gerekebilir.
Diğer durumlarda, dış gebelik laparoskopik ameliyat ile tedavi edilmektedir. Bu prosedürde, karın bölgesinde göbek içerisinde veya yanında küçük bir kesik açılır. Daha sonra doktorunuz kameralı ve ışıklı olan ince bir tüp kullanarak (laparoskop) alanı görüntüler. Ektopik dokuların alınması ve fallop tüplerinin onarılması için küçük kesikten veya bu tüpten gerekli olan araç ve gereçler geçirilir. Fallop tüpleri belirgin bir şekilde zarar görmüşse, alınması gerekebilir.
Ektopik gebelik ağır kanamalara veya fallop tüplerinin yırtılmasına neden oluyorsa, karın kesiğinden acil bir ameliyata ihtiyacınız olabilir (laparotomi). Bazı durumlarda, fallop tüpleri onarılabilir. Ancak genellikle yırtılan bir tüp kesinlikle alınmalıdır.
Nadir durumlarda, ameliyat sonrasında ilaç enjeksiyonu gerekebilmektedir.
Önleme
Dış gebeliği önleyemezsiniz ancak bazı risk faktörlerini düşürebilirsiniz. Örneğin, cinsel partnerlerinizin sayısını sınırlandırarak ve cinsel ilişkileriniz sırasında kondom kullanarak cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonları engelleyebilirsiniz ve pelvik inflamatuvar hastalığı riskini azaltabilirsiniz.
Dış gebeliğiniz olduysa, yeniden gebe kalmadan önce doktorunuz ile iletişime geçin. Hamile kaldığınız zaman, doktorunuz dikkatli bir şekilde durumunuzu inceleyecektir. Başlangıçta yapılan kan testleri ve ultrason taramaları sayesinde diğer bir dış gebeliğin erken tanısı koyulabilir veya hamileliğin normal gelişmekte olduğu öğrenilebilir.
Mücadele ve destek
Hamileliğinizi öğreneli birkaç gün olmasına rağmen bir hamilelik kaybı yıkıcı olabilir. Kaybınızın farkına varın ve üzüntü için kendinize biraz zaman verin. Duygularınız ile ilgili konuşun ve kendinize bunları tamamen deneyimlemek izin verin. Eşinize, sevdiğiniz kişilere ve arkadaşlarınızın desteğine güvenin. Bununla birlikte bir destek grubundan, bir danışmandan veya bir psikologdan da destek alabilirsiniz.
Dış gebelikleri olan birçok kadın daha sonra sağlıklı hamileliklerle devam etmişlerdir. Fallop tüplerinden biri zarar görmüşse veya alınmışsa, yumurta uterusa girmeden önce diğer tüpte döllenebilir. Fallop tüplerinin her ikisi de zarar görmüşse veya alınmışsa, tüp bebek yöntemi de bir seçenek olabilir. Bu işlem ile olgunlaşmış yumurtalar laboratuvar ortamında döllenir ve uterus içerisine yerleştirilir.
Yeniden gebe kalmayı tercih ederseniz, doktorunuza bu konu ile ilgili danışın. Erken dönemde yapılan kan testleri ve ultrason taramaları diğer bir dış gebeliğin tanısını gösterebilir veya hamileliğin normal olarak gelişmesi güvencesini verebilir.