Başarısız darbe girişimiyle Gülen'in iade tartışmaları yeniden Washington-Ankara hattının en hararetli konusu oldu.
Bu kez ikili ilişkiler etkilenecek gibi görünüyor.
Gülen'in iade konusunu uzun süredir izliyorum.
Hükümetin ABD nezdinde bugüne kadar resmi bir başvurusu olmadığını defalarca yazılarımda belirttim.
Fethullah Gülen Cemaati'nin ABD'de örgütlenmesiyle ilgili kapsamlı bir kitabımda da yazdım. (ABD'nin Özel Din Görevlisi- Milenyum Yayınları)
ABD'nin en güçlü isimlerine kafa tutan (FBI Başkanı Robert S. Mueller, İç Güvenlik Bakanı Michael Chertoff ve Vatandaşlık ve Göçmen Dairesi Başkanı Emilio Gonzales hakkında dava açıp kazanan) Gülen hakkında çeşitli eyaletlerde açılan davaları araştırdım.
Gülen ve cemaati hakkında bugüne kadar açılan davalarda bir mahkumiyet kararı çıkmadı.
Gülen'in geçen pazar günü CBS, CNN ,Rus ve ABD'nin Sesi'ne yaptığı konuşmanın videosunu izlerken, Cemaat-AKP ortaklığı yıllarını düşündüm. ABD’deki dayanışma gözümün önüne geldi.
Pensilvanya Eyaleti'nin doğusundaki Pocono Dağları bölgesinde bulunan Saylorsburg adlı küçük kasabanın dışında bir çiflikte yaşamını sürdüren Gülen kameralar karşısında rahat ancak çok sağlıklı görünmüyordu.
Konuşmasından kolayca iade edilmeyeceğinden emin gibi bir hali vardı.
Başkan Obama, Erdoğan’ın talebiyle ilgili Gülen’in iadesi için harekete geçer mi?
Bugüne kadar konuştuğum Amerikalı yetkililer, 'Başkan Obama'nın Gülen'in iadesiyle ilgili harekete geçeceğini sanmadığını ' söylüyor.
Amerikalılar, Gülen’in dosyası Washington’a ulaştığı zaman Adalet Bakanlığı'nın 'Suçluların İadesi Anlaşması' çerçevesinde Ankara'ya cevap vereceğini vurguluyor.
ABD ile Türkiye arasında, 12 Eylül Darbesi’nden hemen sonra, 1980 yılında imzalanmış bir ‘Suçluların İadesi Anlaşması’ var.
Anlaşmanın 2. maddesi 'Geri Verme Konusu Olabilecek Suçlar’ı kapsıyor.
Türkiye ve ABD yasalarına göre; ‘asgari haddi bir yılı aşan süreyle hürriyeti bağlayıcı bir cezayı veya daha ağır bir cezayı gerektiren suçlar’ iade talebine konu olabilir.
Darbeye teşebbüs, bir yılı aşan ağır bir cezayı gerektirdiği için; Gülen'in iadesi istenebilir.
Anlaşmaya göre; iade talepnamesinde yer alacak en önemli belgeler arasında 'suçun ispatı için hayati öneme sahip delilleri' sunmak gerekiyor.
3'ncü madde ise ‘İade Talebini Reddetme Koşulları’nı kapsıyor.
Buna göre,
• Talebe konu suç; siyasi nitelikte ise veya siyasi suçlarla irtibatlı ise, (Bir devlet başkanına veya hükümet başkanına veya aileleri üyelerinden birine karşı işlenmiş veya işlenmeye teşebbüs edilmiş bir suç siyasi suç sayılamaz),
• Talebe konu suç; sırf askeri nitelikte bir suç ise,
• İadesi istenilen kişi, iade talebine konu olan suçtan ötürü istenilen devlette yargılanarak, kesin ve bağlayıcı bir hükümle beraat etmiş veya mahkum olmuş ise,
• Talebe konu olan suç; ‘istenilen taraf’ın ülkesinde işlenmiş olup da, yargı yetkisi nedeniyle, onun adli makamlarına intikal ettirilmiş veya intikal ettirilecek ise.
Gülen'in dosyası Washington'a ulaştığında ABD yargı sisteminin yanı sıra Kongre de devreye girecektir.
Gülen'in iadesi kolay değil. Öyle görünüyor
ABD, iki askeri şehit edip ABD'ye sığınan Murat Karayılan'ın kankası PKK'lı terörist İbrahim Parlak'ı bile 1991 yılından beri Türkiye'ye iade etmiyor.
ABD Erdoğan'ın ikinci seçenek olarak sunduğu Gülen’i 'deport’ (sınır dışı) edebilir mi?
Kim bilir belki Kanada’ya gönderir.
***
Nüzhet Kandemir
Türkiye kıymetli bir diplomatını kaybetti.
Nüzhet Kandemir Washington Büyükelçisi iken önemli diplomatik başarılara imza attı.
1989'da sözde soykırım tasarısını Senatodan geçirmek için yemin etmiş Senato çoğunluk lideri Robert Dole ve ABD Yönetimine karşı verdiği verdiği zorlu mücadele tasarının durdurulmasında önemli bir etken oldu.
Diplomatik başarısı uzun süre konuşuldu.
Nüzhet bey ve Ankara temsilcimiz Nahit Duru'yla geçen yaz Ankara'da yemekte bir araya geldik.
Siyasi liderlerle ilgili anılarını dinledik.
Özal'ı çok yakından tanıyan bir diplomattı.
Saygıyla anıyorum.