8Ağustos tarihli bir haber. CNN Türk'ten:
"Afrika'da Covid-19 kaynaklı can kayıpları artarken vaka sayısı 1 milyonu aştı. Uluslararası haber ajanslarının servis ettiği bu yeni kazılmış binlerce mezarın fotoğrafı Afrika'nın yaşadığı koronavirüs kâbusunun boyutlarını ortaya çıkarırken dünyayı da şoke etti. Görüntüler Güney Afrika'nın başkenti Johannesburg'un hemen dışındaki Olifantsveil mezarlığından!"
Aşağıdaki haberse düne ait. Yine CNN Türk'ten:
"Tüm ülkelerde artan vaka sayıları ikinci dalga endişesi yaratırken Afrika kıtası vaka ve ölüm sayısında kırılgan sağlık sistemine rağmen başarılı bir grafik çiziyor. İşte Afrika'nın koronavirüsle başarılı mücadelesinin ilginç sebepleri..."
Neymiş sebepler? Hızlı müdahale, halkın yasaklara riayet etmesi, nüfusun genç huzurevlerinin az olması ve iklim...
***
CNN Türk'ten alıntıladım ama her iki haber de hemen hemen bütün yayın organlarında aynı şekilde yer aldı.
Sizce küresel haber ajanslarının servis ettiği bu haberlerden hangisi doğru?
Benim cevabım belli, ikisi de yanlış.
Şöyle ki, Afrika pandemide vaka ve ölüm oranı en düşük kıta. Ağustosta da grafikler bu sonuca uygundu. Altına toplu mezarlar kazılıyor diye yazdıkları fotoğraflarda görülen çukurların ne olduklarını da bilmiyoruz. Gerçekten mezarlar mı? Öyleyse içlerine hangi sebepten ölenler konuldu?
İkinci haberi güvenilmez kılansa sadece iki ay önceki haberle taban tabana zıt olması değil. İçeriğinin verilmek istenen mesajı desteklemek için açıkça "şişirildiği" de gözden kaçmıyor.
Zira "Afrika'da koronavirüs salgınıyla mücadelede şaşırtan başarı" başlığıyla verilen haberdeki "başarı gerekçeleri" Afrika için hayal.
İçme suyunun bile problem olduğu kıtada bir sağlık sisteminden bahsetmek mümkün değil. Hala tuvalet, çeşme suyu, ilaç ve yiyecek gibi, asgari yaşam ve temizlik ihtiyaçlarının büyük oranda uluslararası yardımlarla karşılandığı bir yerden bahsediyoruz.
Zaten pandeminin başından beri bu veriler yüzünden en iyimser tahminlerde bile kıta için felaket senaryoları öngörülüyordu.
Ama beklenen olmadı. Afrika'da hastaneler boş kaldı, dünyanın diğer ülkelerindeki koronavirüs grafiklerinde görülen keskin iniş ve çıkışlar da yaşanmadı. Hatta Güney Afrika, salgındaki ilk dalgada İngiltere'deki ölüm oranından 7 kat altında bir oran kaydetti.
***