Radyoterapi hakkında genel bilgiler
Işınların etkisi
Radyoterapinin eylem bölgesi, hücre çekirdeği içinde bulunan DNA’dır. Her bir hücrenin DNA'sı, insan vücudunun yapısı ve işlevi için gerekli olan tüm bilgileri içerir. İnsanın hemen hemen tüm dokularında sürekli olarak gerçekleşen vücut hücrelerinin bölünmesi işleminden önce, hücre çekirdeği içindeki DNA'lar iki katına çıkar ve böylelikle DNA'ların tüm bilgileri yeni oluşan hücreye aktarılır.
Yüksek enerjili radyasyon DNA değişikliklerine ve buna bağlı olarak bilgi aktarımı karışıklıklarına yol açabilir. Böylece hücre ya doğrudan ölebilir ya da bölünme kabiliyetini kaybeder; bu durumda doku ya da tümörün hızlı bir şekilde yaşlanması ve buna bağlı olarak erken ölümü gerçekleşir. Ölü tümör hücreleri, vücudun kendi enzimleri tarafından protein yapı taşlarına ayrıştırılır. DNA radyasyon hasarı tabii ki sağlıklı vücut hücrelerinde de olur; ancak normal vücut hücreleri fazla miktarda onarım enzimleri içerir. Bunlar DNA hasarlarını algılayabilir ve onarabilirler.
Tümör hücreleri de onarım olanaklarına sahiptir; ancak bunlar genellikle normal dokudakilerden daha yavaş çalışırlar. Bu nedenle radyasyon dozu, sağlıklı hücrelerin iyileşme kabiliyetinden daha çok yararlanmak için birkaç haftaya yayılan küçük günlük dozlara bölünür.
Radyoterapi cihazları
Yüksek ışın enerjisine sahip modern radyoterapi cihazları ve bilgisayar kullanımı sayesinde, ışınlama planlamasında bizzat tümörün içinde yüksek düzeyde bir radyasyon dozu erişilebilmesi ve bu sırada çevredeki sağlıklı dokuya gelen dozun düşürülmesi başarılmaktadır. Bu nedenle tümör genellikle birkaç yönden ışınlanır; bu sırada ışın demeti tümörlü bölgeye isabet eder.
Radyoterapinin uygulanması - İlk görüşme
Kliniğimize sevk edildiğinizde, çoğu durumda zaten bir malign tümör tanısı konulmuş olmaktadır. Bazı hastalar, benign hastalıkların radyoterapisi için gelmektedir. Sizin hastalığınızda bir radyoterapinin gerekli olup olmadığını belirleyebilmek için, lütfen önceki bulguların hepsini yanınızda getiriniz. Histolojik bulgular (doku muayenesi bulguları), ameliyat raporu, ultrason, kemik sintigrafisi gibi muayenelerle ilgili raporlar ile röntgen, bilgisayarlı tomografi ve nükleer spin tomografisi görüntüleri son derece önemlidir. Doktor ancak bundan sonra hastalığınızla ilgili tam bir fikir oluşturabilir ve uygun tedavi planını belirleyebilir.
Ayrıntılı bir görüşmede doktor size gerekli tedaviyi ve radyoterapinin seyrini açıklar. Doktorun güncel bulgular veya fiziksel durum hakkında bizzat bir fikir oluşturabilmek için bedensel bir muayene de yapılabilir.
Başka bir görüşmede; tedavinin olası yan etkileri, önleyici tedbirler ile terapi öncesinde ve sonrasında ışın tedavisi uygulanan bölgelere cilt bakımı hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirileceksiniz. Görüşmenin sonunda size, üzerinde en önemli muhtemel yan etkilerin yer aldığı yazılı bir bilgi formu verilecektir. Bunu evde rahat rahat tekrar okuyabilirsiniz. Tedaviyi kabul ettiğiniz takdirde, bu formu imzalayarak bir sonraki randevuya getiriniz. Hala belirsizliklerin olması veya ya da aklınıza başka sorular gelmesi halinde, bunları bir sonraki randevunuzda doktorunuza sorabilirsiniz.
Tedavi yatılı ya da ayakta yapılabilir. Bu; sağlık durumunuz, evinizin kliniğe olan mesafesi ve tedavi yöntemine bağlıdır. Örneğin, bazı tümör hastalıklarında günde iki kez ışınlama yapılır; ancak ışınlama seansları arasında en az altı saatlik bir mola verilmelidir. Diğer hastalıklarda aynı zamanda bir radyoterapi ve kemoterapi uygulanır. Bu gibi durumlarda genellikle yatılı tedavi gerekmektedir.
Yan etkiler
Eskiden korkulan „ışın mahmurluğu“, örneğin lenfoma tedavisi sırasında veya tam vücut radyoterapisinde olduğu gibi olsa olsa çok büyük alanların ışınlanması sırasında görülmektedir. Cilt “yanıkları”, yüksek enerjili foton ışınları ve birden fazla alan tekniği kullanılması sayesinde nadir hale gelmiştir. Tümör infiltrasyonu veya yüzeyde bulunan tümörler nedeniyle cilde tam dozun verilmesi gerektiğinde elbette ki daha güçlü deri reaksiyonları ortaya çıkabilir. Bunlar, uygun lokal tedavi altında genellikle iki veya üç hafta içinde iyileşirler. Ciltte ışınların isabet ettiği alanlar sabun kullanmadan su ile temizlenebilir. Işınlama alanında, soğuk veya ısıl işlem, deodorant ve özellikle güneş ışığı gibi diğer uyarıcılardan sakınılmalıdır. KBB tümörlerinin ışınlanması sırasında çoğu kez bir mukoza iltihabı (mukozit) ortaya çıkmaktadır. Bu kaçınılmaz bir durumdur; çünkü mukozaların ışınlama alanında bulunması gerekmektedir. Bu gibi durumlarda yoğun bir ağız bakımı ve alkol ve nikotin gibi ek uyarıcı maddelerden sakınılması önleyici tedbirlerdir. Bir radyojenik çene kemiği iltihabı ve diş çürüğü oluşumunun artmasının önlenmesi için bir diş restorasyonu ve uzun süreli bir yoğun lokal florür tedavisi gerekmektedir.
Simülasyon
Radyoterapiye başlamadan önce, ışınlama alanlarının simülatörde belirlenmesi gerekmektedir. Simülatör, ışınla tedavi aleti ile aynı geometrik projeksiyon koşullarına sahip özel bir röntgen cihazıdır. Cihaz bir eksen etrafında döndürülebilir, bu sayede herhangi bir açıdan röntgen filmi çekilebilir. Hasta, tedavi masasının üzerine mümkün olduğu kadar rahat ve sakin bir vücut duruşunda yerleştirilir. Diz desteği, kol desteği veya boyun desteği gibi çeşitli pozisyonlama yardımcıları büyük ölçüde bir rahat yatırılış şeklinin elde edilebilmesini sağlamaktadır.
Baş ve boyun bölgesine uygulanacak ışın tedavilerinde başın tam olarak konumlandırılması için ek olarak bireysel bir baş maskesi hazırlanır. Bunun için, bir taşıyıcıya sabitlenen ince bir plastik kafes kullanıyoruz. Maske bir su banyosunda ısıtılır. Bu sayede bunun genişletilmesi ve şekillendirilmesi mümkündür. Bundan sonra ham maske hastanın yüzüne yerleştirilir, burun kökü, çene bölgesi ve alına bastırılır. Maske 5-10 dakika içinde sertleşir.
Röntgen filminde iyi görülebilen tümörlerin ışınlama alanları radyoskopi altında doğrudan ayarlanabilir. Işınlama alanının gerekli boyutu, ışın yayma açısı ve vücuttaki tümörün derinliği belirlenir. Işınlama alanları keçeli kalemle cilt üzerinde (veya maske üzerinde) işaretlenir. Işınlama alanı röntgen filmleri ile belgelendirilir. Simülasyon, hastalığın türüne bağlı olarak 10 ve 45 dakika arasında sürmektedir. Başarılı olması için önemli olan, hastanın mümkün olduğu kadar sakin ve rahat bir şekilde yatmasıdır.
Planlama
Normal röntgen filminde görülmeyen veya radyasyona karşı hassas organların çok yakınında bulunan tümörlerde, simülasyondan önce bir bilgisayar tomografisi planlaması (CT) yapılır. Bu işlem, radyoterapi için normal pozisyonda gerçekleştirilir.
Münferit bilgisayar tomografisi görüntüleri radyoterapi planlanması için bilgisayara aktarılabilir. Doktor, her bilgisayar tomografisi görüntüsünde ön görülen dozun verileceği hedef bölgeyi işaretler. Ayrıca özen gösterilecek organlar da işaretlenir. Medikal fizikçi en uygun ışınlama tekniğini hesaplar. Bundan sonra, önceden belirlenmiş ışınlama planına dayanarak simülasyon yapılır. Bu esnada da ön görülen her ışınlama alanından bir röntgen filmi çekilir ve bu alanlar cilt veya maske üzerinde işaretlenir. Ayrıca vücut üzerine, tam olarak tekrarlanabilir bir pozisyon için işaretler konulur.
Tümörün genellikle düzensiz şekilli olması nedeniyle, birincil köşeli ışınlama alanları özel yapılmış ağır metal blokları sayesinde tümör şekline uydurulur (konformal tedavi).
Başlangıç ayarı
Perkütan ışınlama iki lineer hızlandırıcıdan birinde gerçekleştirilir. Başlangıç ayarında ışınlama planının tüm parametreleri tıbbi-teknik radyoloji asistanı (MTRA), medikal fizikçi ve doktor tarafından bir kez daha kontrol edilir. Ayrıca özel filmler de çekilmektedir (her ışınlama alanından doğrulama filmleri). Bu nedenle başlangıç ayarı, takip eden ışınlamalardan daha uzun sürmektedir.
Asıl radyoterapi işlemi sırasında tedavi odasında kısa bir süre tek başına kalırsınız. MTRA, tedavi odasındaki bir video kamera ve dahili telefon sayesinde kontrol odasında sizinle görsel ve sesli iletişim kurabilir. Alan başına esas ışınlama süresi yaklaşık 20 ila 100 saniye arasındadır. Hasta, tam konumlandırma ve ışınlama alanlarının ayarı için gerekli süre ile birlikte ışınlama masasının üzerinde 5 ila 15 dakika geçirir.
İlk ışınlamadan sonra MTRA size bundan sonraki tedaviler için randevu verir. Normalde Pazartesi – Cuma olmak üzere her gün tedavi edilmektedir; hastalığa bağlı olarak 10 ila 39 arasında ışınlama gerekmektedir.
Günlük ışınlamadaki hatalar, her ışınlama alanı için alan verilerini kaydeden ve ışınlama dozları birbiriyle toplayan bilgisayar destekli doğrulama sistemleri sayesinde son derecede azalmıştır. Ayrıca günümüzde, ışınlama sırasında alanın doğrudan görsel kontrolü mümkündür. Bu, simülatörün röntgen filmi ile karşılaştırılabilir (Portal-Imaging-System).
Tedavi sırasında şikâyetleriniz olursa ya da sorularınız olursa, lütfen sizin doktora yönlendirecek olan MTRA’ya başvurunuz. Son ışınlamadan sonra doktorla tekrar bir görüşme yapılacaktır. Burada size, bundan sonraki cilt bakımı ve diğer davranışsal önlemler hakkında bilgiler verilecektir. Genellikle bizde ışınlama alanı kontrolü ve olası yan etkilerin kontrolü için bir kontrol randevusu kararlaştırılır. Ağırlıklı olarak sevk eden aile hekiminiz veya uzman hekiminiz tarafından yürütülecek olan tedavi sonrası bakım görüşülür
Takip muayenesi
Son bir görüşmede doktor size, bundan sonraki sürede nelere dikkat etmeniz gerektiğini söyler, icabı halinde size ilaç veya cilt bakım ürünleri yazar ve bundan sonra tekrar aile veya uzman hekiminize sevk edilirsiniz. Aile hekimi ile yakın istişare içinde, zaman zaman takip kontrolleri, özellikle de ışınlanan alan kontrolleri için bize geleceksiniz. Bu, bir yandan tedavinin başarısını değerlendirebilmeye, diğer taraftan olası yan etkileri zamanında teşhis ve icabı halinde tedavi etmeye yarar.
Işınlama alanı ile ilgili ilk tedavi sonrası bakım yaklaşık üç ay sonra ve daha sonra duruma bağlı olarak düzenli üç aylık veya yıllık kontrollerde yapılacaktır. Işınlama alanı veya hastalıkla ilgili tüm sorular için, sizi memnuniyetle bilgilendirecek olan takip tedavisi doktoruna her zaman başvurabilirsiniz. Belirsiz ya da anormal durumlarda doktorunuz sizi radyoterapiye yönlendirmelidir.
Brakiterapi
Bazı tümör hastalıklarında, bir radyoaktif ışın kaynağını tümörle doğrudan temas ettirmek uygun olacaktır. Bu tedavi çoğunlukla rahim tümörlerinde, bazı durumlarda yemek borusu ve büyük bronşlar tümörlerinde de uygulanmaktadır. Bu esnada bir aplikatör kalem, tümör yakınındaki organ boşluğuna yerleştirilir. Bir jinekolojik tümör ameliyatından sonraki vajina ışınlanmasında anestezi gerekli değildir.
Radyoaktif kaynak (genellikle İridyum-192) bundan sonra uzaktan kumanda ile kurşun bir kasadan çıkan bir telle aplikatöre sürülebilir (yeniden doldurma tekniği). 3D-radyoterapi planlanması ile, bireysel bir doz dağılımının hesaplanması mümkündür. Örneğin prostat kanseri gibi diğer tümörlerde, enjeksiyon iğnelerinin genel anestezi altında doğrudan tümör içine sokulması uygun olacaktır. Radyoaktif kaynak bundan sonra birbiri ardına tüm enjeksiyon iğnelerine nüfuz edecektir.
Bu tedavinin avantajı, bir santimlik bir mesafeden sonra bile hızlı doz düşüşü ile tümörün içine yüksek dozlar verilebilmesini ve çevredeki doku iyi korunabilmesini sağlayan ışın kaynağı ile tümör arasındaki küçük mesafeden kaynaklanmaktadır. Ancak bu yöntemle sadece küçük tümör hacimleri tedavi edilebilmektedir. Tümörün lokal ışınlanmasının yanı sıra lenfatik drenajı birlikte ışınlanması için çoğunlukla brakiterapi ve perkütan tedavisinden oluşan bir kombinasyon gerekmektedir.
Radyoiyot tedavisi
Radyoiyot tedavisi nedir?
Radyoiyot terapisi yaklaşık 60 yıldan beri etkili ve minimal yan etkileri olan bir tedavi yöntemi olarak kabul edilmiştir. Bununla doğrudan fazla çalışan tiroit bezi kısımları tedavi edilmektedir. Normal çalışan kısımlara zarar verilmez.
Genellikle bir gıda bileşeni olarak bilindiği üzere, normal iyodun radyoaktif bir biçimi uygulanır.
Tedavi
Radyoaktif iyot küçük bir kapsül şeklinde yutulur ve kan yoluyla sadece tiroit bezinin fazla çalışan kısımları tarafından emilir.
Vakaların % 90’ından fazlasında tiroit bezinin fazla çalışma bir terapi ile iyileştirilebilmektedir. Olumsuz sonuçlar için endişeye gerek yoktur. Kayda değer yan etkileri bilinmemektedir.
Almanya ve Avrupa'daki radyasyondan koruma yönetmeliği nedeniyle tedavinin hastanede yatarak yapılması gerekmektedir:
- Bunun bir nedeni, bir yandan toplam radyasyonun vücut dışında da küçük bir oranda ölçülmesi (gamma ışınları)
- diğer taraftan, tiroit bezi tarafından emilmeyen radyoaktif iyodun gastrointestinal sistem ve böbrekler aracılığıyla atılmasıdır. Bu vücut sıvıları özel bir aygıtta toplanır ve radyasyonun azalmasından sonra imha edilir.
Lütfen dikkat ediniz:
Yatarak tedavi görülen süre içerisinde ziyaret ne yazık ki mümkün değildir!
Odanız rahat bir şekilde donatılmış olup aşağıdaki olanaklara sahiptir:
- ayarlanabilir yataklar
- buzdolabı
- televizyon
- telefon (ücrete tabidir)
- banyo
- tuvalet
Yatarak tedavi görülen süre içerisinde sigara içmek yasaktır.
Zamanınızı iyi geçirmek için lütfen uygun malzemeleri yanınızda getiriniz: örneğin dergiler, kitap, kulaklıklı radyo, laptop, cep telefonu.
Yatılı tedavi
Uhrzeit:
08:30 bis 09:00 Uhr
Ort:
Haus G,
Lütfen yanınızda getiriniz:
- Yatılı tedavi sevki
- Sağlık sigortası kartı
- Limonlu bonbon
- Hastanede yatılı tedavi gördüğünüz sürece şu anda ihtiyacınız olan ilaçlar (örneğin, kan veya kan şekeri; gerektiğinde insülin, kan şekeri ve tansiyon ölçme aleti).
- Nikotin yama (için sigara içenler, gerekirse)
Yatılı bakım
F Binamızda 21 yataklı bir koğuşumuz vardır (ST 01). Bu bölüm size, ikamet ettiğiniz yerden radyoterapiye gelmenin çok yorucu ve ağrılarınızın olması ve kesin yatak istirahatına uymak zorunda olmanız nedeniyle nakledilecek durumda olmamanız halinde size açıktır. Bunun haricinde bu bölüm, ışınlama aşamasının dışında açıklığa kavuşturulması gereken ağrılarınız veya belirsiz şikâyetleriniz olması halinde size her zaman açıktır. Büyük bir kısmını kombine kemoterapi-radyoterapi olarak uyguladığımız kemoterapiler de yapılmaktadır. Bazı hastalık tablolarında, bir kemoterapinin radyoterapi etkisinin güçlendirdiği bilinmektedir.
Ayrıca günümüzde, radyoterapi ve kemoterapinin sadece aynı zamanda, yani aynı eşzamanlı değil, fakat aynı zamanda birbirine çaprazlamasına uygulanmasını mümkün kılacak birçok yeni konsept vardır.
Yatılı tedavi aşamasında özel eğitimli doktorlar tıbbi bakımınız için hizmetinizdedir. Bakım personelimiz, onkoloji hastalarının ihtiyaçları için özel olarak eğitilmiştir.
Yatarak tedavi görülen süre içerisinde sık sık ortaya çıkan bakım, maddi sorunlar ve yatılı tedavi sonrası bakım (yataklar, yardımcı araçlar, tekerlekli sandalyeler, rehabilitasyon vs.) konularında size sosyal hizmetlerimiz yardımcı olacaktır.
İşbirliği ortakları
Die Fachkompetenz unserer Klinik fließt außerdem in folgende interdisziplinär arbeitenden und zertifizierten Zentren ein:
- Brustzentrum Ludwigshafen
- Darmzentrum Rheinpfalz
- Darmkrebszentrum am Diakoniekrankenhaus Mannheim
- Hauttumorzentrum Rheinpfalz
- Onkologisches Zentrum Ludwigshafen
- Pankreaskarzinomzentrum Rheinpfalz
- Prostatakarzinomzentrum Rheinpfalz
Hastalarımızın Nükleer tıp bakımı, Dr. Bernd Sattler’in nükleer tıp muayenehanesi tarafından yapılmaktadır. Muayenehane hastane kampüsünde bulunmaktadır.
Nükleer tıp uygulaması
Nükleer tıpta, organ ve doku fonksiyonlarının değerlendirilmesi için “radyolojik ilaçlar” olarak tabir edilen radyoaktif izotoplar veya radyoaktif kimyasal bileşikler kullanılmaktadır. Bu muayeneler "sintigrafi" olarak adlandırılır ve "gama kamerası" tabir edilen kameralarla kaydedilir.
Dr. Bernd Sattler'in nükleer tıp muayenehanesi, nükleer tıp fonksiyon tanılaması yapan kliniğin tüm ihtisas dairelerine hizmet vermektedir. Onun denetimi altında iyi ve kötü huylu tiroit bezi hastalıkları tedavisi ST 02 tedavi koğuşunda radyoiyot terapisi de yapılmaktadır.
Eklem hastalıklarının tedavisi (RSO/radyonüklid sinoviortez) bir diğer tedavi ağırlık noktasını oluşturmaktadır.
Bir bakışta hizmet yelpazesi:
- Tiroid tanılama
- Tiroid sonrası bakım
- Kardiyak tanı ("gated SPECT" tekniğinde miyokard sintigrafisi)
- Kemik tanılama
- Pulmoner tanılama (akciğer havalandırma ve dolaşım)
- Böbrek tanılama
- Beyin tanılama
- Tümör teşhisi
- Radyoiyot tedavisi
- Eklem tedavisi (RSO/radyonüklid sinoviortez)
- metastatik kemik ağrılarında sistemik tedavi
İletişim:
Praxis:
Praxis für Nuklearmedizin
Telefon:
0621 503-3830
Fax:
0621 503-3870
E-Mail:
Alman Radyoonkoloji Derneği (DEGRO)
Bu konularda daha fazla bilgiyi burada bulabilirsiniz.