KARBONHİDRATLAR
ÖNEMİ
• Karbonhidrat bakımından zengin bir öğün doyurucu ve lifli maddelerce zengindir.
• Endüstriyel ülkelerde karbonhidrat tüketimi az, lif tüketimi
az, yağ açısından zengin gıdaların tüketimi fazladır.
YAPISI
• Karbon, hidrojen ve oksijenden oluşmuştur.
• Bitkiler su ve güneş ışığı yardımıyla karbonhidrat
sentezleyebilir. Yan ürün olarak H 2 O ve O 2 açığa çıkar.
• İnsan ve hayvan organizmalarında karbonhidratların tamamen kullanımı sonucu yapıtaşları olan H 2 O ve CO 2 oluşur.
• Parçalanma sonucu serbest kalan enerji organizmanın
enerji ihtiyacını karşılamak için kullanılır.
KARBONHİDRATLAR
MMONOSAKKARİTLER
Glukoz
Fruktoz
Galaktoz
DİSAKKARİTLER
Laktoz
Maltoz
Sakaroz
POLİSAKKARİTLER
Nişasta
Glikojen
Selüloz
Karbonhidratların Fonksiyonları
• Enerji Kaynağı: Monosakkaritlere kadar parçalandıktan sonra tüm vücut hücreleri glikozu enerji elde etmek için kullanabilir.
• Depo materyali: Karbonhidratlar glikojen formunda, miktarı çok sınırlı fakat çok çabuk enerjiye dönüşebilen depo materyali olarak görev
alırlar.
• Destek materyali ve diğer görevleri:
•
Kemik, kıkırdak ve bağ dokunun temel bir bölümü
•
Sümüksü maddeler (mukoza)
•
Kan grubu materyali
•
Pıhtılaşmayı etkileyen faktörler (heparin)
Karbonhidratların Fonksiyonları
• Lifli maddeler: Nişasta dışındaki polisakkaritlerdir. Selüloz, hemiselüloz, pektin ve lignin.
•
Bu gruba ait birkaç bileşiğin kalın bağırsakta bulunan bakteriler
(bifidobakteriler, laktobasiller gibi probiyotik mikroorganizmalar) tarafından fermente edildiği görülmüştür. Fermantasyon sonucu gazın yanı sıra
insanlar tarafından değerlendirilebilen kısa zincirli yağ asitlerinin de oluştuğu düşünülmektedir.
•
Lifler serum kolesterol düzeyinin düşmesinde etkilidir.
•
Kalın bağırsağın sağlığını olumlu yönde etkiler.
Karbonhidratların Sindirimi
• Nişasta sindirimi öncelikle ağızda bulunan pityalin enzimi ile başlar ve dekstrinler/maltoza kadar parçalanır.
• Midede karbonhidrat sindirimi olmaz.
• İnce bağırsakta monosakkaritlerine kadar parçalanan karbonhidratların sindirimi tamamlanır.
• Sakaroz Glukoz + Fruktoz
• Laktoz Glukoz + Galaktoz
• Maltoz Glukoz + Glukoz
Karbonhidratların Sindirimi
• Karbonhidratlar monosakkaritlerine çevrildikten sonra emilebilir.
• Emilim ile kandaki glikoz seviyesi birden artar.
• Glikoz kan yoluyla karaciğere gider.
• Karaciğerde;
•
Hücrelere enerji sağlamak amacıyla kan dolaşımına tekrar katılır.
•
Kas ve karaciğerde boşalan depoların doldurulması için glikojene dönüştürülür.
•
Fazla enerji metabolizma ile yağa çevrilir. Yağ dokusunda depolanır.
•