Bu davranış tanım olarak ; genellikle 3-4 yaşından sonra başlayan ve ileri ki yaşlarda da devam edebilen tırnak yeme, tırnak ve tırnak etini yeme, kopartma, tırnak yüzeyini dişle kazıma işlemidir. Oransal olarak çocukların %30’unda ergenlerin %45’inde görülür ve yetişkinlikte bu oran gittikçe azalır.
Tırnak yeme alışkanlığı süreklilik gösterdiğinde davranış bozukluğu yada dürtü kontrol bozukluğu olarak sınıflandırılır. Nedenleri tamamen psikolojiktir . Bu alışkanlığın nedenlerine ilişkin iki temel açıklama vardır. İlki bu davranışı ‘’kaygıyla’’ bağlantılandırıyor. Sinirleri gerilmiş bir çocuğun bunu dışarıya tırnak yiyerek yansıttığını söylüyor. İkincisiyse “çevresel baskılanma” varsayımı. Bu varsayımsa motor hareketleri kısıtlanmış çocukların tırnak yemeye daha eğilimli olduklarını savunuyor. Günümüzdeki çalışmalar genelde bu iki temel üzerinden yapılır.
- Çocuğun ailesi tarafından ihtiyacı olan güven ve sevgiden mahrum kalması
- Ailede başka tırnak yiyenlerin olması ve çocuğun taklit yoluyla öğrenip davranışı alışkanlık haline getirmesi
- Çocuğun gergin, sıkıntılı ve stresli ortamlarda sıkça bulunması
- Anne baba arası tartışma yada şiddet
- Sınav öncesinde yaşanılan kaygılar
- Baskı ve cezalandırıcı ebeveyn tutumları
- Sosyal ilişkilerde başarısızlık ve dışlanma hissi
- Cezalandırılma kaygısı taşımak
- Ebeveynlerin sahip olduğu kaygılar sonucu çocuğu aşırı koruyup kollaması
- Çocuğun kardeşleri arasında ayrım yapıldığını hissedip, kardeşlerini kıskanması
- Sürekli azarlanarak eleştirilme
- Düşük akademik başarı
- Saldırganlık dürtülerinin tırnak yiyerek dışa vurulması
- Anne babanın boşanması
- Çocukta kendine güvenin zayıf olmaması
- İzlenen bir film, dinlenen bir hikaye gibi korku yaratan olaylar
- Tramva oluşturabilecek bir yaşam olayı
Tırnak yeme davranışı eğer süreklilik gösterirse davranış bozukluğu sayılabileceğini söylemiştim.Tırnak yemeyi davranış bozukluğuolarak kabul edebilmemiz için önce bazı verileri incelememiz gerekir. Bunlar:
- Öncelikle davranışı yapan kişinin yaş aralığı.
- Anne , baba ve öğretmenlerle yapılan mülakat sonucunda elde edilen veriler.
- Evde ve okulda aile ve öğretmenin yaptığı gözlemler ile bizim yaptığımız gözlemlerin karşılaştırılması sonucu elde edilen veriler.
- Cümle tamamlama çalışmasından elde edilen veriler.
- Resim çizdirme çalışmasından elde edilen verilerTırnak yeme alışkanlığından kurtulma yolları ; Tırnak yeme davranışı gerek çocuklukta gerekse ergenlik döneminde çok sık karşılaşılan bir sorun olduğu için hem anne baba tarafından hem de tüm toplum tarafından çok kanıksanmış bir davranış olarak görülür. Yalnızca çocuk ve ergenlik döneminde değil yetişkinlik döneminde de bu davranışı sergileyen, devam ettiren birçok insan vardır. Ancak çocukluk ve ergenlik döneminde bu davranışın yeterince önemsenmemesi, yetişkinlik döneminde birçok sıkıntıya yol açabilir. Örneğin okul veya iş hayatında tırnak yediğini gizlemeye çalışan ancak bu davranışı bırakamadığı içinde daha fazla gerginlik yaşayan çok insan vardır. Sadece bu durum bile engellenmeye bağlı olarak kişide gerilim, suçluluk ve öfke duygularına yol açabilir. Bu nedenle davranış iyice kalıplaşmadan erken dönemde kalıcı bir çözüm bulunmalıdır.
- Çocuğa ‘’hata yapıyorsun’’, ‘’bu yaptığın çok yanlış’’ gibi direk suçlayıcı ifadelerden kaçının.
- Çocuğa bu davranışın doğru bir davranış olmadığı, kendisine zarar verdiği uygun bir dille anlatılmalıdır.
- Yaklaşım tarzınız birlikte çözüm bulmaya çalışan yapıcı bir tarz olmalıdır.
- 3-4 yaşına kadar tırnak yiyen çocuklarda bu alışkanlığın anne baba tarafından görmemezlikten gelinmesi en uygun yoldur.
- Çocuğa kendini faydalı ve yararlı hissedebileceği ortamlar hazırlanmalı (bakkaldan ekmek almak, sofranın kurulup kaldırılmasına yardım etmek gibi görevler verilebilir).
- Küçük çocuklar endişe, korku verecek televizyon filmlerinden ve kavgalı olaylardan uzak tutulmalıdır.
- Çocuk tırnak yediği zaman ilgisi başka tarafa çekilebilir. Oynamak istediği bir oyun, izlemek istediği bir çizgi film, yapmak istediği bir etkinlik işe yarayabilir.
- Çocuk kendi tırnak bakımıyla ilgilenir hale getirilebilir. Tırnak bakımının sorumluluğunu alır, tırnaklarını kendisi keser,törpüler ise bu davranışı yapması önlenebilir.
- Korkutma cezalandırma ve tehtit asla yapılmamalıdır. Aksine bu tarz davranışlar çocuğun kaygısının ve beraberinde tırnak yemenin armasına neden olur.
- Geri bildiriminizi tırnağını yerken değil, tırnak yemediği zamanlarda verin. Böylece tırnak yerken verdiğiniz olumsuz dikkatin yerini, yüreklendirici sözlerle vereceğiniz olumlu dikkat alacaktır
- Bunların yanında tırnak yemede en etkili ve kesin çözüm yöntemi hipnoterapidir.
Psikolojik Danışman ve Rehberlik Uzmanı Mücahit KAYA