Afrikanın Paylaşılması
Afrikanın Paylaşılması Hakkında Bilgi
4 Ağustos 1890 yılında Londrada İngiltere ile Fransa
arasında Batı Afrikanın bölüşülmesini öngören bir anlaşma yapıldı.
Böylece Almanyanın bölgeye sokulması bu iki devleti bir anlaşmaya
götürdü. 8 Nisan 1904 yılında İngiltere ile Fransa arasında Etente
Cardiale (dostluk ve ittifak) adı verilen bir antlaşma yapıldı.
Böylece Fransa, İngilterenin Mısır üzerindeki, İngilterede
Fransanın Fas üzerindeki haklarını tanıyıp aralarındaki
anlaşmazlıklara son verdiler.
a)İngilterenin Afrikadaki Sömürgecilik Politikası
1815 yılında Cope Colonge, 1882de Mısırı 1889 yılında
Rodezya, 1890da Kenya, 1891 yılında Nyasalan, 1894 yılında
Ugandayı işgal eden İngiltere, Nil nehrinin bütünlüğünü korumak
bahanesiyle, güneye inip Sudanı ele geçirmek istedi. Fakat
buradaki Müslüman halkın silahlı savunmasıyla karşılaşıp iki defa
yenilgiye uğradı. Bir süre Sudan sorununa ara verdikten sonra
1895-96da daha güçlü bir saldırıyla, Sudanı işgal etti. Böylece
Mısırdan Cape Towna kadar olan bölümü işgal etti.
b)Fransanın Sömürgecilik Faaliyetleri
Fransa, Afrikadaki sömürgecilik faaliyetlerine
Batı-Doğu istikametinden hareket etmiş ve 1880 yılında Senegali
işgal ederek, buradan Afrikanın içlerine girmeye başlamıştır.
1870 yılında Fransanın elinden Alsace Lorianı alan Bismark,
Fransanın herhangi bir intikam saldırısına meydan vermemek için,
onu Tunusu alması için teşvik etmiştir. 1878 yılında Kıbrısa
yerleşen İngilterede, Kıbrıs karşılığında Tunus konusunda Fransaya
onay vermişti. Bunun üzerine 1881 yılında Tunusu alan Fransa,
Almanya ile tekbaşına savaşamayacağını anladığından sömürgeciliğe
hız verdi. Zaten 1830 yılında Cezayiri almıştı. Bu sırada 1877-78
Osmanlı-Rus savaşının sarsıntısını taşıyan Osmanlı devleti, Fransayı
protesto etmekten başka yapacak başka bir şey bulamadı.
4 Ağustos 1890da Londrada İngiltere ile Fransa
arasında batı Afrikanın bölüşülmesini öngören bir anlaşma yapıldı.
Böylece Almanyanın bölgeye sokulması, bu iki devlti bir anlaşmaya
götürmüş oldu. Sömürgeler üzerindeki çatışma dünyayı bloklara ve bir
dünya savaşına doğru hızla sürüklüyordu.
Fransa Sudana 1896 yılında girdi. İngiltere Almanya ile
arasındaki gerginlik yüzünden Fransa ile arasındaki bu çatışmayı 14
Haziran 1898 de ki anlaşmayla son verdi. Böylece İngiltere,
Fransanın Senegalden Sudana kadar olan sömürgelerin kabul etti.
Fakat İngiltere Yukarı Nil havzasını da ele geçirmek isteyince
tekrar araları açıldı. Bunun üzerine Fransanın istediğiyle de 21
Mart 1899da yeni bir sözleşme yapıldı. Bununla da İngiltere ve
Fransa Kuzey Afrikadaki nüfuz alanlarını saptadılar ve aralarındaki
anlaşmazlığa son verdiler.
8 Nisan 1904 yılında İngiltere ile Fransa arasında
Etente Cordiale (Dostane İttifak) adı verilen bir anlaşma yapıldı.
Böylece Fransa, İngilterenin Mısır üzerindeki İngilterede
Fransanın Fas üzerindeki haklarını tanıyıp aralarındaki
anlaşmazlıklara son verdiler.
c)Almanyanın Sömürgecilik Faaliyetleri
Almanya; Togo, Kamerun, Güney-Batı ve Doğu Afrika
toprakları ile Yeni Gineyi ele geçirdi. 1885 yılında İngilterede
bu durumu kabul etti.
d) İtalyanın Sömürgecilik Faaliyetleri
İtalyada sömürge elde etmek istiyordu. Onunu gözüde
Tunusta idi. Fakat Tunusu Fransızlara kaptırınca, sömürgeçilik
için kendisine büyük Avrupa devletlerinden destek aramaya başladı.
Bunun için de Almanya ile anlaştı. Bu anlaşmaya İtalya, Fransanın
saldırısın uğrarsa Almanya, İtalyanın yanında yer alacaktı.
İtalyada Eritre ve Somaliyi almıştı. 1896 yılında
Habeşistanı da almak istediysede başarılı olamadı. Fakat daha
sonra 1911 yılında Libyayı işgal edecek ve 1912 Uşi antlaşmasıyla
burayı Osmanlı Devletinden alacaktır.
Afrikada Sömürgeciliğin Sonu
1945 yılına gelindiğinde birçok sömürge ülkeleri
bağımsızlıklarını kazanmışlardı. Bunun nedeni de, ikinci dünya
savaşında çeşitli Avrupa devletleri arasındaki savaşlar ve ulusların
özgürlüğü düşüncesiyle tanışarak ülkelerine dönmeleri veya Avrupada
eğitim görmüş kişilerin ülkelerine dönerek özgürlük bilincini
geliştirmeleridir.