Sağlık , 02 Mayıs 2021 Pazar, 14:32
Kovid-19'a bağlı ölümlerin erkeklerde kadınlara kıyasla yüzde 20 daha yüksek seyrettiğini, hastalığı ağır geçirme oranının da yüzde 50 daha yüksek olduğu uyarısı yapan uzmanlar aşıyla ilgili önemli tespitlerde bulundu. Öte yandan vaka sayıları düşmemesi durumundan yeni tedbirler devreye allınacak! İşte detaylar...
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, BioNTech aşısının iki dozu arasının 6-8 hafta olarak belirlendiğini açıkladı. Uzmanlar, inaktif aşılarda ise üçüncü dozun gerekebileceğini söylüyor.
Ankara Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İsmail Balık, BioNTech'in kurucu ortağı Prof. Dr. Uğur Şahin'in, "9 ay, en geç 12 ay sonra üçüncü doz aşı, korumanın gerçekten güçlendirilmesini sağlayacaktır" şeklindeki sözlerini değerlendirdi.
Üçüncü dozdan ziyade 'hatırlatma dozu' denmesinin daha doğru olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Balık, şunları söyledi:
"Uğur Şahin de 9 ay sonra 1 yıl sonra ya da 2 yıl sonra bir hatırlatma dozunun yapılabileceğini söyledi. Bunun zaten faz-3 çalışmaları sırasında da bunun böyle olabileceğini söylemiştik. Faz-3 çalışmalarının takibi 2 yıla kadar olacak. Bu 2 yılın sonunda bu hatırlatma dozunun 2'nci dozdan ne kadar süre sonra yapılması gerektiği de net olarak anlaşılacak."
Prof. Dr. Balık, inaktif aşılarda hatırlatma dozunun daha erken yapılması gerektiğine dikkati çekerek, şöyle konuştu:
"Örneğin 2'nci dozdan 6 ay sonra bir hatırlatma dozu yapmak gerekecek. Çünkü salgın devam ettiği sürece bizim hatırlatma dozlarını da yapmaya devam etmemiz gerekiyor. Eğer kullandığımız aşılar yeni mutantlara etkili değilse ya da etkisi zayıflamışsa bu sefer hatırlatma dozlarımız bu mutantlara da etkili olacak şekilde değiştiriliyor olması gerekir. Hatırlatma dozunun süresi aşıdan aşıya göre değişebilir.
3. DOZ GEREKEBİLİR
mRNa aşılar da hatırlatma dozlarının süresi 2'nci dozdan sonra daha uzun olabilecekken, inaktif aşılarda bu sürenin daha kısa olması gerektiğini öngörüyoruz. Yani 2'nci dozdan 6 ay sonra bizim kullandığımız aşılardan Sinovac aşısını tek doz yapmamız gerekirken Biontech aşısını belki 1 yıl sonra ya da 2 yıl sonra yapmamız yeterli olabilecektir."
Prfof. Dr. Balık, bazı aşıların bazı kişilerde, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha düşük etki yaptığını veya hiç etki yapmayabildiğini belirterek, şöyle konuştu:
"Bağışıklık sistemi zayıf olan kanser nedeniyle kemoterapi alanlar, böbrek yetmezliği olanlar, diyaliz hastaları olan kişilerde aşının zayıf etki yapma durumunda 2 doz yerine 2'nci dozdan kısa bir süre sonra 3'üncü dozu yapmakta yarar var. Yani inaktif aşılarda şu an 3'üncü doz gerekebileceği ile ilgili benim öngörüm var.
Örneğin, Sinovac aşısı inaktif aşıdır. Kayseri'de üretilen kendi aşımız bir inaktif aşıdır. Dolayısıyla bu aşılarda 2 doz yerine 3 doz yapmamızla ilgili analiz yapılmasında yarar var. Ya da bu aşılara zayıf bağışıklık yanıtı oluşturacak kimselere daha güçlü yanıt oluşturacak olan Biontech ya da Sputnik gibi aşıların önerilmesinde de belki bir yarar olabilir."
Türkiye Günlük Koronavirüs Tablosu, "covid19.saglik.gov.tr" adresinden paylaşıldı. Buna göre, Türkiye'de son 24 saatte 242 bin 194 Kovid-19 testi yapıldı, 28 bin 817 kişinin testi pozitif çıktı, 373 kişi yaşamını yitirdi, hasta sayısı 2 bin 615 oldu.
Son 24 saatte 81 bin 302 kişinin Kovid-19 tedavisi ya da karantinasının sona ermesiyle iyileşen sayısı 4 milyon 405 bin 199'a yükseldi. Test sayısı 47 milyon 504 bin 193'e ulaştı, vaka sayısı 4 milyon 849 bin 408, vefat sayısı 40 bin 504, ağır hasta sayısı 3 bin 525 oldu.
Haftalık verilere göre, bu hafta hastalarda zatürre oranı yüzde 2,4, yatak doluluk oranı yüzde 57, erişkin yoğun bakım doluluk oranı yüzde 71,6, ventilatör doluluk oranı yüzde 35,2, ortalama temaslı tespit süresi 9,1 saat, filyasyon oranı yüzde 99,9 olarak kayda geçti.
ERKEKLERİ VURUYOR
Bilim insanları Kovid-19'a bağlı ölümlerin erkeklerde kadınlara kıyasla daha yüksek seyrettiğini, hastalığı ağır geçirme oranının da yarı yarıya fazla olduğu uyarısında bulundular. Erkeklerde, kadınlara oranla Kovid-19 hastalığını ağır geçirme oranının yüzde 50 daha fazla olduğunu söyleyen Radyoloji Uzmanı Prof. Dr. Güner Sönmez, "Ölüm oranları da erkeklerde, kadınlara kıyasla yüzde 20 yüksek seyrediyor.
Yeni teori ve son araştırmalara göre bağışıklık sistemimizin proteinleri olan sitokinler X kromozomuyla kontrol ediliyor. Kadınlarda iki X kromozumu bulunurken, erkeklerde sadece bir X kromozomu bulunuyor.
Bağışıklık sistemi proteinlerimiz, antiviral savunmada çok önemli. Kadınlarda östrojen hormonu olması da yüksek antiviral etkinlik sağlıyor. Yapılan araştırmalara göre kadınlardaki doğumsal bağışıklık da erkeklere göre daha yüksek" dedi.
Kovid-19'a karşı en önemli savunma hücrelerinin T lenfositler olduğunu da dile getiren Prof. Dr. Sönmez, "T lenfosit dediğimiz beyaz küreler, bağışıklık sisteminin özel hareket timleridir. T hücrelerinin özel tipine 'MAİT' diyoruz. MAİT'ler virüsü yakalayıp yok eden hücrelerdir.
Özellikle MAİT hücreleri kadınların dolaşım yollarında daha fazla bulunduğu ortaya konuldu. Erkeklerin hastalığı ağır geçirme nedenlerinden biri de, sağlık problemi yaşadıklarında hastaneye başvuruda yavaş davranmaları" diye konuştu.
AŞI YAPMAYANA KISITLAMA
Türkiye'de bayramdan sonra günlük vaka sayılarının 5 binin altına indirilmesi hedefleniyor. Vaka sayılarında istenilen düzeye ulaşıldığı takdirde sınırlamaların kaldırılması gündeme gelecek. Ancak vaka sayılarının hedeflenen seviyelere düşmemesi durumunda ise toplumun büyük bir kısmı aşılanana kadar yeni tedbirlerin alınabileceği belirtiliyor. Aşı olmayan kişilerin ve yaş gruplarının toplumdaki dolaşımını azaltmaya yönelik tedbirler de bunların arasında.
TOPLUMUN BÜYÜK BİR KISMI AŞILANANA KADAR YENİ TEDBİRLER ALINABİLİR
Vaka tablosunun kötüye gitmesi hâlinde ise tedbirler ağırlaştırılacak. Ayrıca bu süreçte aşılama da bütün hızıyla devam edecek. Vaka sayılarının düşüş eğilimine girdiği ve bunun kontrollü geçiş dönemiyle sürdürüldüğü dönemde aşılanmanın da devam etmesi, sürece büyük bir katkı sağlayacak. Önümüzdeki günlerde Sinovac aşısındaki tedarik sıkıntısının ortadan kalkması bekleniyor.
Sputnik V aşısı da uygulama için gün sayıyor. BioNTech aşısının ise uygulanması sürüyor. Haziran sonunda 40 yaş üstü kişiler, ağustos ayında ise 18 yaş üstünün aşılanmasının tamamlanması planlanıyor.
Türkiye gazetesinin haberine göre, vaka sayıları düşüşe geçmezse toplumun büyük bir kısmı aşılanana kadar yeni tedbirlerin alınabileceği belirtiliyor. Yine aşı olmayan kişilerin ve yaş gruplarının toplumdaki dolaşımını azaltmaya yönelik tedbirlerin gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Normalleşme adımları Bilim Kurulunun tavsiyesiyle belirlenecek. Vaka sayıları hedeflenen seviyelere düşmezse belirli bir saatten sonra uygulanan sokağa çıkma sınırlamalarının devam edebileceği belirtiliyor. Yine hafta sonu uygulanan sokağa çıkma sınırlamasının da sürebileceği ifade ediliyor.