İktidarsızlık ( İmpotans ) Sertleşme Kusuru - Erektil Disfonksiyon
Tanım
Cinsel ilişki için gerekli olan isteğin ya da ereksiyonun olmaması veya sürdürülememesi halidir. Erkek, eşlerin her ikisinin de tatmin olmasını sağlayacak bir cinsel ilişkiyi başlatacak veya devam ettirecek penis sertliğini sağlayamaz. Ereksiyon (sertleşme), cinsel heyecan veya uyarıya cevap olarak oluşan istemsiz bir olaydır. Herhangi bir cinsel uyarı, beyin, sinirler, kalp, kan damarları ve hormonların ortaklaşa etkisi sonucu, penise giden kan akımının artmasına neden olur. Yumuşak haldeki penisin kanla dolması, penisin büyüyüp sertleşmesiyle sonlanır. Penis 3 tane silindir şeklindeki yapıdan oluşur. Bunlardan 2 tanesi yanlarda ve üst tarafta, 1 tanesi de penisin alt tarafında, ortadadır. Bu altta-ortada olanın içinden idrar yolu geçer ve sertleşmeye katkısı pek fazla değildir. Diğer iki silindirin içine kan dolunca, penis cinsel ilişki için büyür, sertleşme olur ve dikleşir. Erkeklerin % 60'ı yaşamları süresince kısa süreli veya kalıcı iktidarsızlık sorunuyla karşılaşır. Sertleşme sorunu erkeğin veya çiftin yaşamını olumsuz yönde etkiler ama sonuçları kişiden kişiye değişebilir. Bazıları bunu doğal bir süreç olarak kabul ederler. Partnerlerinden memnun değillerse veya ona önem vermiyorlarsa, hayatlarında başka heyecanlar varsa, ya da hiç heyecanları yoksa sertleşme sorunu onlar için çok da önemli olmayabilir. Daha genç yaşlarda veya hayatta daha aktif olan erkeklerde bu konu adeta odak noktası haline gelebilir. İşini dahası bütün hayatını aksatacak durumlara gelebilir. Depresyona hatta intihara kadar götürebilir. İktidarsızlık, günümüzde tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. İleri yaşlardaki hastalarda bile, uygun tedaviyle olumlu sonuçlar alınabilmektedir. Yeter ki bu sorundan yakınan erkekler bir üroloji uzmanına başvursun ve ona dertlerini açabilsin.
Nedenler
Organik yani fiziksel, - Psikolojik veya ruhsal, - İkisinin beraberce görüldüğü durumlar, - Nedeni bilinemeyenler. Sorunun temelinde, çoğunlukla organik bir neden bulunmaktadır. Organik nedenleri 4'e ayırabiliriz 1) Nörolojik yani sinirsel iletim bozukluklarıyla ilgili problemler. 2) Penis dokusundaki anatomik bozukluklar veya hasarlar. 3) Hormonal problemler. Hormonal problemler beyindeki hipofiz bezinden ya da esas olarak testislerin salgıladığı erkeklik hormonu testosteronun düzeylerinden kaynaklanabilir. 4) Damar problemleri. Bunlar iki şekilde görülür. Kanın penise gelmesini zorlaştıracak atardamar problemleri ve peniste birikmiş olan kanın sertleşmeyi sağlayamadan boşalmasına neden olan toplar-damar problemleri.
Organik risk faktörleri
*Şeker hastalığı (diabet) yaşam boyu süren bir hastalıktır. Türkiye'de 2 milyon kadar bilinen şeker hastası ve 2 milyon kadar da gizli şeker hastasının olduğu sanılmaktadır. Yani toplumumuzun yaklaşık % 5'i şeker hastasıdır. Diabet nedeniyle oluşan sertleşme sorunu genellikle damarlarda ve sinirlerde meydana gelen yıpranma sonucu görülür. Organik nedenlerin % 33'ünde şeker hastalığı rol oynar. Tedavi edilmeyen şeker hastalarında üroloji ile ilgili şu belirtiler görülebilir :
- Gündüz sık idrara çıkma ve gece çok idrara kalkma. (Kandaki fazla şekerin böbreklerden idrar yoluyla atılması için, vücuttan atılan su miktarı yani idrar çoğalır).
- Ağız kuruluğu ve çok su içme isteği. (İdrarla çok su atıldığı için vücuttaki sıvı oranı azalır).
- Kadınlarda vajinal kaşıntı ve mantar. (Kan şekerinin yüksek olması hem vücudun direncini azaltır hem de mayaların çoğalmasını sağlayacak uygun ortam hazırlar).
- Genital bölge ve bacaklarda uyuşma ve karıncalanma. (Şeker hastalığının sinirler üzerindeki hasarına bağlı olabilir).
- Mesane ve işeme fonksiyonunun bozulması. (İdrar zorluğu veya idrar kaçırma gibi).
- Halsizlik, güçsüzlük ve zayıflama.
- İktidarsızlık (impotans).
*Damar sertliği (ateroskleroz). *Hipertansiyon.
*By-pass ameliyatı geçirilmesi / damar hastalıkları
*Böbrek yetmezliği ve diğer kronik hastalıklar.
*Sigara : Fazla miktarda tütün kullanılması birçok hastalığa neden olduğu gibi, iktidarsızlık da yapar. Çünkü sigara ayak parmağından beyine, akciğere, kalbe, penise kadar bütün damarlara hasar verebilen sistemik bir etki yapar.
*Alkol : Aşırı miktarda alkol alınması, erektil disfonksiyon nedenidir. Genellikle, az miktarda alkol cinsel isteği uyandırabilir. Ancak alkolün dozu arttıkça sertleşmeyi baskılayıcı bir rol belirgin hale gelmeye başlar.
*İlaçlar : Bazı tansiyon ve depresyon ilaçları ile uyuşturucular.
*Kaza, yaralanma ve ameliyatlar veya komplikasyonları. Bunların sinir iletisini ve damarsal bütünlüğü bozanları en önemli yeri alır.
*Bazen peniste yerel problemler de organik kökenli olabilir. Peyronie hastalığı dediğimiz peniste plakların oluşması veya penisin içindeki silindir yapılarındaki kan haznelerinin problemleri.
*Ayrıca, penis özellikle ereksiyon halindeyken travmaya maruz kalırsa da ciddi problemler olabilir. Penis kırılabilir ve ameliyatla tamir edilmesi gerekir.
*İleri derecede bel fıtığı, omurilik yaralanmaları ve vücut travmalarına maruz kalanlar.
*Radyasyona maruz kalarak testisleri zarar görmüş kişiler.
*Yaş : İktidarsızlığın yaşlanmayla dolaylı bir ilgisi vardır. Vücutta her organda zaman geçtikçe bir miktar fonksiyon kaybı görülmesi doğaldır. Bundan dolayı yaşla ve zamanla ilgili bir ilişki vardır. 20 yaşındaki erkekle 25 yaşında erkeğin bile cinsel ilişkide, teorik olarak da olsa, performans farkı olur. Cinsel performans yaş ilerledikçe genelde giderek azalır. Tabii, her yaşı ilerleyen erkekte iktidarsızlık görülür veya hiçbir genç erkekte iktidarsızlık olmaz denemez.
Psikolojik Faktörler
Sadece psikolojik/ruhsal problemden kaynaklanan sertleşme kusuru %15 oranındadır. Yani bütün sorun kişinin düşüncelerinde saklıdır. Bazen psikolojik faktörler, başlangıçta olmasa bile, sonradan da devreye girmekte ve probleme önemli oranda katkıda bulunmaktadır. Ruh yapısı daha tedirgin ve kırılgan olan kişiler diğerlerine oranla daha çok risk altındadır. Cinsel bilgi eksikliği, cinsel tabular, toplum baskısı gibi insanın elinde olmayan nedenler belirgin rol oynamaktadır. Türkiye'deki cinsel eğitimin çok yetersiz olması sorunlara yol açmaktadır. Kadınlardan kaynaklanan sorunlar da ülkemizde önemli bir yer tutmaktadır. Eşler arasındaki uyumsuzluk, bu konuda sorun oluşturabilir. Psikolojik iktidarsızlığın başlıca kişisel nedenleri; heyecan, korku, utanma, moral bozukluğu, kızgınlık ve telaş gibi duygusal nedenlerdir. Eşinden (veya her zamanki partnerinden) başka bir partnerle cinsel ilişki sırasında suçluluk duygusu gelişmesi de sık görülür. Günümüzde özellikle genç erkeklerde yaşam zorluklarının yarattığı olumsuz durumlar da görülmektedir. İlk denemelerde, "Performans Anksiyetesi" denilen ve "başarabilecek miyim?" korkusundan kaynaklanan tedirginlik olabilir. Bir erkekte bir kez sertleşme problemi görüldüğünde, bunu hep yaşamak korkusu ile stres daha da artar ve psikolojik nedenli impotansa görülebilir. Bu durumda da, performans anksiyetesi söz konusu olabilir. Ya da erkek, çok saygı veya hayranlık duyduğu, veya hep ulaşmak istediği bir kadınla cinsel ilişki kuramayabilir. Buna "Madonna Sendromu" yani kutsal kadın sendromu denir. Stresin iktidarsızlığa etkisi 2 şekilde olabilir. Kronik stres durumunda hastaların, işle, eşle, hayatla ilgili problemleri yani depresyon hali ya da derin moral bozukluğu vardır. Anlık stres ise telaş, utanma, kızgınlık gibi faktörlerden kaynaklanır. Ayrıca, cinsellik uygun bir ortamda veya zamanda yaşanmazsa kadın veya erkekte sorunlar görülebilir. Psikolojik veya organik nedenlerle olan erken boşalma sorunu da iktidarsızlığın nedenlerinden sayılabilir. Cinsel istek düşüklüğü (libido kaybı), hormon bozukluklarından veya kullanılan bazı ilaçlardan özellikle sakinleştirici ilaçlardan kaynaklanabildiği gibi, psikolojik sorunlardan da kaynaklanabilir.
Tanı
Aslında bir çok erkekteki iktidarsızlığın nedeni kolaylıkla ortaya konabilmektedir. Bir kere doğru tanı konduğunda da, gerekli ve başarılı tedavi kolaylıkla uygulanabilir. İktidarsızlığın tanısının konulmasında en önemli nokta, önce sorunun organik mi yoksa psikolojik mi olduğunu saptamaktır. Öncelikle basit testlerden başlanır ve hasta fiziksel muayeneye alınır. Bir takım reflekslerin kontrolü yapılır. Çünkü vücuttaki bazı refleksler ile penisin sinirleri arasında bağlantı vardır. Ardından hastadan kan alınır ve hormon tetkikleri yapılır. İleri nörolojik tetkikler yapılması gerekebilir. Gece uyurken penisin sertleşmesini kontrol eden bir cihaz kullanılabilir. Damarsal sorunların olup olmadığını tespiti için de testler yapılır. Penisin sertleşmesini sağlayacak ilaç çok küçük bir iğne ile penise uygulanır ve kan getiren damarlarının genişleyip genişlemediğine bakılır, penisteki kan basıncı ölçülür. Bu sırada penisin içinde kanın tutulup tutulamadığı ultrason ile kontrol edilir. Penisteki silindirlerden kaçak olup olmadığı tespit edilir. Yapılan tüm bu testlerin sonucunda organik bir neden bulunamazsa psikolojik olarak sorun olduğu düşünülür.
Tedavi
Öncelikle, cinsel ilişki öncesinde ve sırasında, zihnen ve bedenen gevşemek, sakinleşmek önemlidir. İlişki öncesi az miktarda alkol alınması da rahatlamaya yardımcı olabilir. Ortam ve zaman, uygun ve rahat olmalıdır. Hastanın çok ciddi psikolojik problemleri yoksa telkin yolu denenir. Hasta, durumun düzeleceğine ikna edilmeye çalışılır. Bu konuda yol gösterici önerilerde bulunulur. Ancak ciddi psikolojik sorunlar varsa erkeğin bir seks terapistine ve psikiatriste gitmesi önerilir. Eşin de bu tür tedavide olumlu ve aktif bir rol oynaması gereklidir. Organik kökenli iktidarsızlıktaki tedavi yöntemleri özeti : Danışmanlık Kötü yaşama alışkanlıklarının ve mümkünse zararlı ilaçların değiştirilmesi İlaçlar (hap, iğne, jel, hormon) Vakum aletleri Lokal (penise direkt uygulanan) tedaviler : enjeksiyon veya üretra içine Penis ve kasık damarları ameliyatları Penis dokusundaki Peyronie hastalığı gibi problemlerin ameliyatları Penis protezi (mutluluk çubuğu) Piyasada satılan sertleşmeyi sağlayan bazı ilaçlar vardır ama bunların dikkatli bir şekilde kullanımı gereklidir. Bazı önemli yan etkileri vardır. Özellikle bazı kalp ilaçları ile kullanılması, öldürücü bile olabilir. Dozu ve kullanılış şekli, hastanın durumuna göre, bir ürolog tarafından belirlendiğinde güvenlidirler. Günde bir kereden fazla alınmaları da zararlı olabilir. Vakum cihazı : Fanus gibi bir cihazdır. Sönük haldeki penisin üzerine geçirilir. Negatif bir basınç yaratarak penisteki haznelerin genişlemesi ve böylece penis içine kan çekilmesi sonucu etki gösterir. Penis bu şekilde kanla dolar ve sertleşir. Bu tedavi metodu da pek çok hastanın cinsel ilişkiye girmesini sağlayabilir. Küçük bir iğne ile penise sertleştirici ilaç verilebilir. İnsülin yapılan iğneler gibi uygulanması kolaydır. Hasta bu iğneyi kendi kendine yapabilir. Ayrıca otomatik enjektörler de var. Penise iğne uygulaması direkt olarak etki yapar. Genelde daha kısa süreli ama hızlı ve iyi bir sertleşme sağlar. Cinsel ilişkiden hemen önce yapılmalıdır. Günde en fazla bir kez uygulanmalıdır. Ayrıca penisi sertleştirici bazı ilaçlar da, idrar yolunun ağzından penisin içine sıkılabilir. Bu ilaçların ve yöntemlerin hiçbiri kalıcı bir tedavi sağlamaz. Ancak anlık ama etkili çözümler getirirler. Penis protezleri son ama kesin çaredir. İktidarsızlık sorununu % 95 oranında çözer. Ömür boyu tedavi sağlar ve geri dönüşü yoktur. Artık başka bir tedavi uygulanamaz. Gerçi buna gerek de kalmaz. Nadir durumlarda, protezlerde bir problem çıksa bile yenisi de aynı başarıyla yerleştirilebilir. Üretici firmalar tarafından protezlere ömür boyu garanti verilmektedir. Penis protezlerinin 2 türü vardır. Bir tanesi eğilip bükülebilen ve devamlı olarak hafif bir sertlik hissedilenler. Bu tip protezleri daha çok ileri yaşta veya el becerisi çok iyi olmayan hastalar rahat kullanılabilirler. Diğer tip şişirilebilir protezler iki veya üç parçadan oluşurlar. Bir pompa mekanizmasıyla çalışırlar. Bu pompa torbanın içine, yumurtalıkların yanına yerleştirilen küçük bir parçadır. Günümüzde, iki parçalılar en çok önerilen protez tipleridir. Bunlarda sönük durumda ve ereksiyon sırasında peniste protez olduğu pek farkedilmez. Ameliyatın süresi kullanılacak protezin çeşidine göre değişir. Bükelebilir protezlerin ameliyat süresi 30-45 dakika arasındadır. Pompalı olan penis protezlerinin takılması ise biraz daha uzun sürer. Her cins protez cinsel ilişki için gerekli sertliği sağlar. Farkları penis inik durumda olduğu zaman belirlidir. Hasta özellikle psikolojik olarak, penisin doğal durumuna yakın olmasını çok önemsiyorsa, şişirilebilir protezler daha uygundur. Şişirilebilir protezler, basit bükülebilir protezlerinin 3-4 katı fiyatınadır. Penis protezinde yaş sınırı yoktur. Ciddi fiziksel sorunları olan ve başka bir çare bulunamayan 20 yaşındaki bir hastaya bile takılabileceği gibi, genel durumu iyi olan çok ileri yaştaki hastalara da takılabilir. İktidarsızlık, günümüzde tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. İleri yaşlardaki hastalarda bile, uygun tedaviyle olumlu sonuçlar alınabilmektedir. Yeter ki bu sorundan yakınan erkekler bir üroloji uzmanına başvursun ve ona dertlerini açabilsin.