Reform Hareketleri
Reform’un sözlük anlamı; ıslahat, yeniden şekil verme ve düzenlemedir. Katolik kilisesinin bozulması ve dini amaçlarından uzaklaşması üzerine XVI. yüzyılda Almanya’da başlayarak diğer Avrupa ülkelerine yayılan dini alandaki yeniliklerdir.
Reform’un Nedenleri
Katolik Kilisesi’nin Bozulması: Kilise’nin, halktan günahların bağışlanması karşılığında para toplamasına “Endülijans” denilmekteydi. Endülijans uygulaması, zamanla kilisenin zenginleşmesine halkın fakirleşmesine ve kiliseye karşı tepkilere neden olmuştur.
Rönesans’ın Etkisi: Skolastik düşüncenin yıkılmasıyla dini konuları ele alan hümanistler, bunlar hakkında birçok yazılar yazarak kiliseyi ve papazların yaşantısını şiddetle eleştirmişlerdir.
Matbaanın Etkisi: Matbaanın geliştirilmesi birçok kitabın basılmasına, Hümanizm düşüncesinin geniş kitleler arasında yayılmasına neden olmuştur.
Ekonomik Durumun Etkisi: Kilisenin zenginleşirken halkın giderek fakirleşmesi kiliseye karşı tepki doğmasına neden olmuştur.
Siyasi Durumun Etkisi: Kilisenin, siyasi kurumlar üzerindeki etkisinin artması, yenilik taraftarı olan kralların ve prenslerin Katolik Kilisesi’ne karşı ayaklanmasına neden olmuştur.
Reform’un Doğuşu
Reform düşüncesi önce Almanya’da Martin Luther tarafından ortaya atılmıştır. Martin Luther 1517 yılında Almanya’da Wittenberg Kilisesi’nin kapısına astığı bildirisinde şu görüşleri ileri sürmüştür.
Tanrı ile kul arasına kimse giremez.
Papalık tarafından affedilen günahların değeri yoktur. Günahları ancak tanrı bağışlar.
Endülijansa (para ile günah çıkarma) aracılık yapan rahipler suçludur.
Luther’in görüşlerinin halk arasında yayılmasıyla Protestan mezhebi doğdu. Katalikler ve Protestanlar arasında mezhep savaşları başladı. Bu mücadeleler Ogsburg Anti aşması ile sona erdi (1555).
Bu antlaşmayla
Protestan mezhebi ve kilisesi resmen tanındı.
Alman prenslere, istedikleri mezhebi seçme ve seçtikleri mezhebi kendi yönetimleri altındakilere de kabul ettirme hakkı tanındı.
Prensler, kendi toprakları üzerindeki dini işlerin mutlak hakimi oldu.
Prenslerin mezheplerini kabul etmek istemeyen halkın başka ülkelere göç etmelerine izin verildi.
Reform Hareketlerinin Yayılması
Almanya’da başlayan Reform Hareketleri zamanla bütün katalik dünyasını etkiledi.
Fransa’da Reform hareketlerinin öncülüüğü Luther’in fikirlerini benimseyen Kalven yaptı. Onun taraftarlarının oluşturduğu mezhebe Kalvenizm denilmiştir. Kral IV. Henri 1598 yılında Nant Fermanı ile Kalvenizmmezhebine inanç serbestiyeti vermiştir. Fransa ve Almanya’da halktan gelen, dinde Reform isteği İngiltere’de Kral VIII. Henri (1509 -1547) tarafından ortaya atıldı. Kral, ingiliz kilisesini kendine bağlayarak reformları halka zorla kabul ettirdi ve İngiltere’de Anglikan Kilisesi ‘ni kurdu. İskoçya’da Kalvenizm mezhebi kabul edildi ve bu mezhebe Presbiteriyen adı verildi. isveç, Norveç ve Danimarka’da ise Protestan mezhebi benimsendi.
Reform’un Sonuçları
Yeni mezheplerin ortaya çıkmasıyla Avrupa’da mezhep birliği parçalandı.
Hristiyanlık dünyasında papaya duyulan sevgi ve bağlılık azaldı.
Katolik kilisesi kendisini yenilemek zorunda kaldı.
Eğitim ve öğretim kilisenin elinden alınmasıyla laik eğitim sistemi kuruldu.
Katolik kilisesinden ayrılan ülkelerde kilisenin malları ve topraklarına el konuldu.
Protestan krallar ve prensler ülkelerinde din işlerinin mutlak hakimi oldular.
Reform Hareketleri Avrupa’yı siyasi yönden olumsuz etkiledi. Şarlken’in Osmanlı Devleti üzerine yapmayı planladığı Haçlı Seteri gerçekleşmedi.