BRICS‘in Genişlemesi ve Ulusal Para Birimlerinin Rolü: Küresel Ekonomi ve İş birliği
Giriş:
24 Ağustos 2023 tarihinde Johannesburg'da düzenle-nen 15. BRICS Zirvesi, ulus-lararası iş birliği ve küresel ekonomi için önemli bir kilometre taşı oldu. Bu makale, zirvede alınan kritik kararları ve bu kararların dünya ekonomisi ve uluslararası iş birliği bağlamında taşıdığı büyük potansiyeli ayrıntılı bir şekilde ele alacak.
BRICS'in Genişlemesi: Coğrafi ve Ekonomik Çeşitlilik:
BRICS Zirvesi, BRICS'in genişlemesi ve altı yeni üyenin (Arjantin, Mısır, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Etiyopya) platforma katılmasını onayladı. Bu ülkeler, 1 Ocak 2024'ten itibaren tam üye olarak kabul edilecekler. Bu karar, 2022 yılında açıklanan BRICS Pekin Deklarasyonu ile uyumlu bir şekilde alındı ve liderlerin ortaklığın genişletilmesine olan desteğini yansıttı.
Genişlemenin ana odağı, coğrafi temelde oldu. Orta Doğu ülkeleri (Suudi Arabistan, BAE, İran, Mısır) gibi daha önce BRICS içinde temsil edilmemiş ve diğer uluslararası platformlarda sınırlı temsile sahip bölgeler artık bu birliğin bir parçasıdır. Ayrıca, Afrika'nın ikinci en büyük ülkesi olan Etiyopya'nın katılımı, bu kıtadan gelen katılımı güçlendirecektir. Arjantin'in katılımı ise Latin Amerika'nın bu platformdaki varlığını güçlendirecek önemli bir adımdır.
Ekonomik açıdan bakıldığında, BRICS ülkeleri küresel ekonominin belirgin bir parçasını oluşturur. Genişlemiş BRICS, toplam GSYH'si SAGP bazında neredeyse 60 trilyon doları aşarak küresel GSYİH'nın %36'sından fazlasını temsil edecektir. Bu yeni üyeler, BRICS ülkelerinden ürünlerin %24 ila %44'ünü ithal etmektedirler ve BRICS'e %6'dan %30'a kadar ihracat yapmaktadırlar. Bu, genişlemiş BRICS'in farklı ticaret uzmanlıklarına sahip ülkeleri içereceği anlamına gelir ve gıda, imalat malları, yakıt ve mineraller gibi büyük küresel emtialara olan ihtiyacı içermektedir. Bu ticaret ilişkileri, grup içi iş birliğini güçlendirmek açısından büyük bir potansiyele işaret etmektedir.
Genişleme ve Karar Alma Süreci:
BRICS'in üye sayısındaki artış, karar alma sürecini karmaşıklaştırabilir gibi görünse de, grup üyeleri arasındaki ortak yaklaşımlar ve çok taraflı mekanizmaları destekleme arzusu, bu genişlemenin etkili bir şekilde yönetilmesine yardımcı olacaktır. Bildirgede de belirtildiği gibi, BRICS liderleri, genişlemeyi sınırlı bir hale getirmemek için, üye ülkelerin dışişleri bakanlıkları düzeyinde ortak ülkeler için bir model geliştirmeyi planlıyorlar. Bu, karar alma sürecinin etkili bir şekilde yönetilmesine yardımcı olabilir.
Ulusal Para Birimlerinin Rolü:
Zirvede tartışılan diğer önemli konulardan biri, ulusal para birimleriyle yapılan ödemelerdi. Büyük BRICS maliye bakanları, yerleşimler için ulusal para birimlerinin kullanımına ilişkin bir rapor hazırlama konusunda anlaştılar. Bu, ulusal para birimlerinin küresel ödemelerdeki rolünü artırma yönünde bir adımdır.
Tüm BRICS ülkeleri, uluslararası yerleşimlerin risklerini azaltmak ve yerleşimlerin ulusal para birimlerindeki payını artırmak istemektedir. Bu, özellikle Çin ve Hindistan gibi ülkeler için önemlidir. Çin, yuan'ın küresel ekonomideki rolünü güçlendirmek için aktif bir politika izlemektedir ve bunu BRICS ve diğer platformlarda sürdürmektedir. Hindistan da rupinin küresel ekonomideki rolünü artırmak için önlemler almaktadır. Ayrıca, Rusya'da uluslararası yerleşimlerdeki değişiklikler göz önüne alındığında, rublenin ihracat ödemelerindeki payının arttığı görülmektedir.
Yeni BRICS ülkeleri de ulusal para birimlerinin uluslararası ödemelerdeki rolünü artırmaya yönelik adımlar atmışlardır. Bu, ulusal para birimlerinin dünya çapındaki kullanımının artmasına katkı sağlayabilir.
Sonuç:
BRICS Zirvesi'nde alınan bu önemli kararlar, bu platformun küresel ekonomi ve iş birliği açısından daha fazla etki yaratma potansiyelini artırabilir. Genişleme, coğrafi ve ekonomik çeşitliliği artırarak BRICS'in küresel düzeyde daha fazla etki yaratma potansiyelini artırabilir. Ayrıca, ulusal para birimlerinin uluslararası ödemelerdeki rolünün artması, küresel ekonomik dengelerdeki değişikliklere işaret etmektedir. Bu gelişmeler, BRICS'in gelecekteki rolünü ve etkisini şekillendirebilir. Kazan'da düzenlenecek olan liderler toplantısı, bu önemli konuların daha da geliştirilmesi için bir platform sunmaktadır. BRICS, küresel iş birliği ve ekonomik dengelerin evriminde etkili bir rol oynamaya devam edebilir.