Kanseri Önlemede Selenyum
Cochrane derleme özeti
Güncelleme
Derleme sorusu
Selenyum alımıyla kanserden korunma arasındaki ilişkiye dair kanıtları derledik. Bu derleme ilkin 2011 yılında yayınlanan ve 2014 yılında güncellenen versiyonların yeni güncellemesidir.
Arka plan
Selenyum doğal bir element olup genellikle besinlerle alınır, hava, içme suyu ve takviyelerle de alınabilir. İnsanda belli biyolojik işlevler için küçük miktarlarda selenyum gerekir, ancak biraz daha yüksek miktarlar toksisite riski getirebilir. Bu durumda selenyuma maruziyetin güvenli aralığı dar olup sınırların da iyi belirlenmemiş olduğu ortaya çıkıyor.
Selenyum, biyolojik aktiviteleri farklı çok değişik kimyasal şekillerde bulunur. 1960’ların sonlarından başlayarak, birkaç gözlemsel çalışmada, diyetlerinde ya da vücut dokularında selenyum düzeyleri yüksek olan insanlarda kanser riskinin daha düşük olduğu raporlandı. Bazı laboratuar çalışmaları da selenyumun kanser çoğalmasını inhibe edebildiğini gösterdi. Bunlar, selenyum takviyelerine yaygın bir ilgiye ve bu takviyeleri almanın kanseri önleyebildiği iddialarına yol açtı. O zamandan bu yana selenyuma maruziyeti yüksek ve düşük olan kişiler arasında kanser oranlarını kıyaslamak için daha birçok gözlemsel araştırma yapıldı. Daha yakınlarda, selenyumun takviyesinin kanseri önleyip önlemediğini değerlendirmek için tasarlanmış birkaç randomize kontrollü araştırma da yapıldı. Bu araştırmaların tasarımı, gözlemsel çalışmalara göre daha kuvvetli olduğundan, selenyumla kanser riski arasındaki ilişkiyi anlayışımızı güçlendirmede büyük rol oynadı. Özellikle en yeni araştırmalar, yüksek metodolojik kalite ve istatistiksel güç ortaya koyuyor. Birkaç araştırma, selenyumun prostat kanserini önleyip önlemediğine odaklandı.
Çalışma özellikleri
Bu derlemeye 10 randomize plasebo kontrollü araştırma ve hastaların bazal selenyum durumlarının kanser riskiyle ilişkisini görmek için zaman içinde izlendiği 70 gözlemsel araştırma dahil edildi. Kanıtlar 2017 Ocağına kadar güncel.
Anahtar sonuçlar
Yüksek kaliteli randomize kontrollü araştırmaların tümü, selenyumun genel kanser riskini ya da özellikle belli kanserlerin riskini, en çok araştırılan prostat kanseri dahil, azaltmada bir etkisi olmadığını gösterdi. Bazı araştırmalar, beklenmedik şekilde selenyumun yüksek evre prostat kanseri, tip 2 diyabet ve dermatolojik anormallikler riskini artırabileceğini gösterdi.
Gözlemsel araştırmalar, selenyuma maruziyetin kanser riskine etkisine dair tutarsız ve doz cevap ilişkisi göstermeyen kanıtlar sağladı. Bu araştırmaların sonuçlarını birleştirdiğimizde, genel olarak selenyum maruziyetiyle herhangi bir kanser ya da kolon ve prostat kanseri gibi bazı spesifik kanserlerin insidensi arasında ters bir ilişki gösterdi. Ancak gözlemsel araştırmaların büyük zaafları var. Katılımcıların selenyum maruziyeti; selenyum maruziyeti göstergelerindeki kısıtlamalarının yanı sıra, toplam maruziyete katkıda bulunan selenyum türlerinin de belirsizliğinde bağlı olarak, hatalı sınıflanmış olabilir. Bunun yanında yaşam tarzı ve nutrisyonel faktörlerden (gözlemsel tasarımlı beslenme epidemiyolojisi çalışmalarında iyi bilinen, büyük bir kayırma hatası kaynağıdır) gelen, ölçülmemiş kirletici etkiler olabilir. Bu nedenle bu çalışmaların geçerliliği kendi içinde sınırlıdır.
Güncel olarak, selenyum alımını artırmanın kanser riskini azaltabileceği hipotezi epidemiyolojik kanıtlarla desteklenmiyor. Spesifik genetik arka planı ya da beslenme durumu olan kişilerde kanser riskini etkilemesinin mümkün olup olmadığını değerlendiren ve selenyumun değişik kimyasal formlarının kanser riskine farklı etkileri olup olmadığını belirlemek için başka araştırmalar yapılması gerekiyor.
Kaynak
Vinceti M, Filippini T, Del Giovane C, Dennert G, Zwahlen M, Brinkman M, Zeegers MPA, Horneber M, D'Amico R, Crespi CM. Selenium for preventing cancer. Cochrane Database of SystematicReviews 2018, Issue 1. Art. No.: CD005195. DOI: 10.1002/14651858.CD005195.pub4
Orijinal özet için: Kanserden Korunmada Selenyum
Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin
2013 Versiyonu Vinceti M ve ark. / Güncellik: Şubat 2013
Cochrane derleme özeti
Derleme sorusu
Selenyumun kanseri önlemede faydalı olduğunu gösteren kanıtları derledik. Bu derleme ilki 2011 yılında yayınlanan orijinali (Dennert 2011) güncelliyor.
Arka plan
Selenyum bazı bitkiler, hayvansal ürünler ve suda bulunan doğal bir element. Doğru insan beslenmesi küçük miktarda selenyum alımı gerektirir. 1960’lardan başlayarak çok sayıda araştırmada, diyetlerinde ya da vücut dokularında yüksek düzeyde selenyum olan insanlarda kanser oranlarını daha düşük olduğu raporlandı. Bazı laboratuar çalışmaları da selenyumun kanser hücrelerinin çoğalmasını inhibe edebildiğini gösteriyor. Tüm bunlar yaygın bir ilgiye ve selenyum takviyeleri alımının kanseri önleyebileceği iddialarına yol açtı. İzleyen on yıllar içinde selenyum düzeyi yüksek ve düşük olan insanlar arasında kanser oranlarını kıyaslayan çok daha fazla araştırma yapıldı ve birkaç araştırmada da insanlar selenyum takviyesi alan ve almayan gruplara randomize edilerek kanser oranları belirlenene kadar izlendi. Selenyumun prostat, deri ve başka spesifik tipte kanserleri önleyip önlemediğine özel ilgi gösterildi.
Çalışma özellikleri
Bu derlemeye 55 gözlemsel araştırma ve 8 randomize kontrollü araştırma dâhil edildi. Kanıtlar 2013 Şubatına kadar güncel.
Anahtar sonuçlar
Selenyum düzeyi yüksek olduğu gözlemlenen insanlarda kanser insidensinin daha düşük olduğunu gösteren sınırlı kanıt bulundu. Ancak yüksek selenyum düzeylerinin kanser riskini azaltabilen örneğin daha sağlıklı diyet ya da yaşam tarzı gibi başka faktörlerle ilişkili olması mümkün olduğu için, bu çalışmalardan selenyumun düşük kanser riskinin neden olduğu sonucunu çıkaramayız. Ayrıca selenyum biyolojik aktiviteleri farklı olan çok çeşitli kimyasal formlarda bulunur ve bu çalışmalarda hangi kimyasal formun araştırıldığı belirlenmedi. Ayrıca kanser kanser gelişebilecek (e.g prostat ca.) insanların vücut dokularındaki selenyum düzeyleri de incelenmedi.
Metodolojik kaliteleri önemli farklar gösterdiğinden, selenyum takviyeleri alımının kanseri önleyip önlemediğini değerlendiren randomize kontrollü araştırmalar eşit derecede güvenilir değil. Birkaç çalışma selenyum takviyesi alan katılımcılarda karaciğer kanseri riskinin az olduğunu bildirdi ancak bu çalışmalarda randomizasyon süreçleriyle ilgili yetersiz ayrıntı raporlandı ve katılımcı izlemi ikna edici olmak için yetersizdi.
Yakın zamanlarda yapılan, iyi yürütülmüş ve güvenilir olduğu yargısına varılan çalışmalarda selenyumun genel ya da prostat dâhil özel tipte kanserlerin riskini azaltmada etkisi bulunmadı. Tersine olarak bazı çalışmalar selenyumun melanom dışı cilt kanserinin yanı sıra tip 2 diyabet riskini artırabildiğini gösterdiği için selenyum takviyelerini güvenliği hakkında kaygı yaratıyor.
Genel olarak, selenyum takviyelerinin kanseri önleyebildiğini gösteren ikna edici kanıt bulunmuyor. Ancak bu elementin kanser gelişimindeki rolünün tümüyle anlaşılması için; selenyumun hala büyük ölçüde bilinmez olan, farklı genetik arka plana veya beslenme durumuna sahip kişilerde ne derecede farklı eylemler gösterebileceği ve farklı selenyum bileşiklerinin farklı biyolojik aktiviteleri hakkında daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.
Kaynak
Vinceti M, Dennert G, Crespi CM, Zwahlen M, Brinkman M, Zeegers MPA, Horneber M, D'Amico R, Del Giovane C. Selenium for preventing cancer. Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, Issue 3. Art. No.: CD005195. DOI: 10.1002/14651858.CD005195.pub3
Orijinal özet için: Kansere Karşı Selenyum
Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin