Yeni bir ILO raporuna nazaran, artan borç oranları da dahil olmak üzere birbirini güçlendiren krizler, gelişmekte olan ülkeleri orantısız bir biçimde etkilemekte, yüksek gelirli ve düşük gelirli ülkeler ortasındaki global istihdam uçurumunu derinleştirmekte ve COVID-19 salgını ile daha da berbatlaşan mevcut eşitsizlikleri arttırmaktadır.
ILO Çalışma Hayatı Müşahede Raporu’nun 11. baskısına nazaran, 2023 yılında global işsizliğin salgın öncesi düzeylerin altına düşerek 191 milyona gerilemesi ve global işsizlik oranının yüzde 5,3 olması beklenirken, kestirimler düşük gelirli ülkelerin toparlanma sürecinin çok gerisinde kaldığını gösteriyor.
ILO, Afrika ve Arap bölgesindeki düşük gelirli ülkelerin, bu yıl pandemi öncesindeki işsizlik düzeylerine ulaşmasının pek mümkün olmadığını öngörmektedir. Kuzey Afrika için 2023 yılında işsizlik oranının %11,2 (2019’da bu oran %10,9); Sahra Altı Afrika için %6,3 (2019’da bu oran %5,7); ve Arap Devletleri için %9,3 (2019’da bu oran %8,7) olması öngörülmektedir. Öbür bölgeler, Latin Amerika ve Karayipler’de %6,7 (2019’da bu oran %8,0), Kuzey, Güney ve Batı Avrupa’da %6,3 (2019’da bu oran%7,0) ve Orta ve Batı Asya’da %7,8 (2019’da bu oran %9,2) ile oranlarını kriz öncesi düzeylerin kıymetli ölçüde altına indirmeyi başarmıştır.
Artan istihdam uçurumu
İşsizlik oranlarının ötesinde, ILO tarafından geliştirilen yeni bir gösterge olan iş açığı, bilhassa gelişmekte olan ülkelerde karşılanamayan istihdam talebinin daha kapsamlı bir ölçüsünü sunmaktadır. Çalışmak isteyen fakat bir işi olmayan tüm bireyleri kapsamaktadır.
İstihdam açığındaki farklılıklar, global istihdam uçurumuna daha fazla işaret etmektedir. Düşük gelirli ülkeler %21,5 üzere kaygı verici bir oranla en büyük istihdam açığı oranıyla karşı karşıyayken, orta gelirli ülkelerdeki oran %11’in biraz üzerindedir. Yüksek gelirli ülkeler %8,2 ile en düşük oranları kaydetmektedir. Rapora nazaran ayrıyeten, düşük gelirli ülkeler, 2005 yılında %19,1 olan istihdam açığı oranının 2023 yılında %21,5’e yükselerek uzun vadede artış gösterdiği tek ülke gelir kümesini oluşturmaktadır.
Artan borç düzeyleri, çoklu krizlere yönelik siyaset yansılarını sınırlandırıyor
Gelişmekte olan ülkeler için, artan borç düzeyleri ek zorluklar oluşturmakta ve siyaset müdahalelerinin kapsamını değerli ölçüde daraltmaktadır. Mali ve finansal kısıtlamalar, çatışma, doğal afetler ve kendilerini güçlendirme eğiliminde olan ekonomik krizler (çoklu kriz) üzere karmaşık tehditlere karşılık verilmesini engelleyerek istihdam açığını daha da kötüleştirmektedir. Rapora nazaran, borç derdi içinde olan düşük gelirli gelişmekte olan ülkeler, 2023 yılında %25,7’ye ulaşan ve borç derdi riski düşük olan gelişmekte olan ülkelerdeki %11’e kıyasla değerli ölçüde daha yüksek bir istihdam açığı ile karşı karşıyadır.
Sosyal adaleti sağlamak için toplumsal muhafazayı genişletmek
Rapor tıpkı vakitte gelişmekte olan ülkelerdeki değerli toplumsal muhafaza siyaseti eksikliklerine dikkat çekmekte ve yatırımların artırılmasının büyük ekonomik, toplumsal ve istihdam yararları sağlayacağına ve global istihdam uçurumunu daraltacağına dair yeni deliller sunmaktadır.
Özellikle, dünya genelinde %77,5 olan yaşlı nüfusun sırasıyla yalnızca %38,6 ve %23,2’sinin emekli maaşı aldığı alt-orta gelirli ve düşük gelirli ülkelerde temel yaşlılık maaşlarını incelemektedir. Müşahede, gelişmekte olan ülkelerde kozmik temel yaşlılık aylığı uygulamasının 10 yıl içinde kişi başına düşen GSYH’yi %14,8 oranında artıracağını ve çok yoksulluğu (günde 2,15 ABD Dolarından daha az gelirle yaşayanların oranı) %6 puan azaltarak mevcut oran olan %15,5’ten önemli bir düşüş sağlayacağını tespit etmiştir.
Rapora nazaran, toplumsal müdafaanın finansmanı zordur, fakat ulaşılamaz değildir. Gelişmekte olan ülkeler için, ulusal yoksulluk hududu düzeyinde yaşlılık aylığı sağlamanın yıllık maliyeti, GSYİH’lerinin %1,6’sına muadil olacaktır.
Koordineli mali dayanak ihtiyacı
Analiz, toparlanma ve yine yapılanmanın kimseyi geride bırakmamasını ve uzun vadeli yapısal dönüşümü desteklemesini sağlamak için çoklu kriz ve şokların yaşandığı bir devirde istihdam yaratma ve toplumsal müdafaa için global mali dayanağa yönelik güçlü bir durum ortaya koymaktadır. Rapor, düşük gelirli ülkelerde toplumsal yatırımlar için mali alan yaratılmasının kritik kıymetini vurgulamaktadır. Bu konunun, memleketler arası finansal mimarinin ıslahatına ait mevcut global tartışmanın bir modülü olarak acilen ele alınması gerekmektedir.
“Bu raporun bulguları, artan global eşitsizlikleri keskin bir formda hatırlatmaktadır. İstihdam ve toplumsal müdafaa yoluyla insanlara yatırım yapmak, varlıklı ve fakir uluslar ve beşerler ortasındaki uçurumun daraltılmasına yardımcı olacaktır. İşte bu nedenle ILO, Global Toplumsal Adalet Koalisyonu’nu başlatıyor. Koalisyon, çok çeşitli çok taraflı kurumları ve paydaşları bir ortaya getirecektir. ILO Genel Yöneticisi Gilbert F. Houngbo, toplumsal adaletin global güzelleşmenin kilit taşı olarak pozisyonlandırılmasına ve ayrıyeten ulusal, bölgesel, global siyasetler ve hareketler için bir öncelik haline getirilmesine yardımcı olacaktır.” dedi.
ILO Çalışma Ömrü Müşahede Raporu’na Buradan Ulaşabilirsiniz