Kısaca şiddetli adet sanıcısı olarak da bilinen dismenore; kadınların günlük yaşamını sekteye uğratacak kadar etkili olabilir. Adet gören kadınların yarısından fazlasının kanamalarının ilk bir iki günü ağrı hissetmesi normal olsa da dismenore tedavi edilmesi gereken bir sorundur.
NEDENİ VE BELİRTİLER:
Adet döngüsü boyunca (kanamanın başladığı ilk gün ve bittiği son gün arası) ağrı, kadınlarda oldukça yaygın bir problemdir. Adet dönemi hormonları (östrojen ve progesteron) yumurtalıklar tarafından üretilir. Bu hormonlar rahim duvarında muhtemel gebeliğe hazırlayacak değişikliklere neden olur. Ortalama 14. günde yumurta yumurtalıktan (over) atılır, bu olay ovulasyon (yumurtlama) olarak adlandırılır. Ardından yumurta fallop tüpünde ilerler, burada sperm tarafından döllenebilir ve döllenirse birleşmiş olan yumurta ve sperm fallop tüpü boyunca ilerler, rahme yapışır ve gebelik oluşur. Eğer yumurta döllenmezse hormon seviyeleri azalır ve bu uyarı adet döngüsünü başlatan kanamaya neden olur. Bazı kadınlarda bu adet kanamaları hafif kramplara, bazılarında şiddetli ağrılara neden olur. Adet ağrılarının en birincil nedeni bir kas dokusu olan rahmin kasılıp gevşemesidir.
Dismenorede bu kasılmalar ve yarattığı ağrının şiddeti yüksektir. Primer (birincil) ve sekonder (ikincil) olmak üzere iki tip dismenore vardır. Primer dismenorede adet döngüsüyle ilgili organlarda bir patoloji yoktur. Bu organlardaki hastalıklar genellikle sekonder dismenorede görülür. Primer dismenore ergenlik çağında ve erken yirmili yaşlarda görülür. Otuz beş yaşından sonra pek rastlanmaz. Ağrı, genelde adet döngüsünü takiben ilk adetten yaklaşık 1 yıl sonra başlar ve adet kanamasının ilk 24 saati içinde başlayıp, adetin ikinci üçüncü gününe kadar devam edebilir. Sekonder dismenorede myomdan başka pek çok kadın hastalıklarını ilgilendiren nedenler mevcut olabilir. Ağrı, ilk adetle birlikte veya üçüncü, dördüncü on yıl içerisinde altta yatan hastalık nedeniyle adet kanamasının başlamasından bir hafta veya daha önce başlar, adet kanaması boyunca ve adet kanamasının bitmesinden sonraki birkaç güne de yayılabilir. İki üç günden fazla süren ağrı daha çok sekonder (ikincil) dismenoreye bağlı olarak değerlendirilir.
Her iki dismenorenin de yaygın belirtilerinin başında ağrıların alt karında yoğunlaşması, sırta ve kasıklara da yayılması, bulantı, kusma, ishal, baş ağrısı, baş dönmesi, bayılma, depresyon ve işgücü kaybının da eklenmesi gelir.
TEŞHİS VE TEDAVİ:
Dismenorenin nedeni hastadaki belirtiler ve tıbbi öyküsü ile birlikte pelvik muayene sonrası belirlenebilir. Buradan elde edilen verilerden yola çıkılarak rahim ağzından sürüntü alınması (smear), laboratuvar testleri ve ultrason muayenesi gibi bazı ek testlere gerek duyulabilir. Bazı vakalarda teşhis için laparoskopi ile pelvik muayeneye ihtiyaç duyulabilir. Laparoskopi genellikle genel anestezi ile hastane koşullarında yapılır.
Dismenorenin tedavisi, ilaçları ve ağrıyı azaltacak önlemlerden geçer. Kas gevşetici hormon tedavileri veya ağrı kesici ilaç tedavisi uygulanabilir, bazen de cerrahi tedavi mecburiyeti ortaya çıkabilir.
Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Algoloji