Nikel Hakkında Bilgi
Bir Alman maden mühendisinin adını taşıyan nikel (atom numarası 28; atom ağırlığı 58,69; simgesi Ni), parlak beyaz bir metaldir. Arı olarak ya da bakır alaşımları halinde, para ve takı yapımında kullanılır. Demir ve karbonla, aşınmaya karşı çok dirençli bir çelik oluşturur; bu çelik, elektrik dirençleri ve saat parçaları üretiminde aranan bir alaşımdır. İnvar adı verilen ve yüzde 36 nikel içeren alaşım, sıcaklık etkisiyle pek genleşmez.
Yoğunluğu 8,9 olan nikel 1455°C’ta erir. Demir ve kobalt gibi ferromagnetik bir metal olduğundan, magnetik alan içine konursa, güçlü bir mıknatıslanma gösterir. Yüzde 78 nikel taşıyan ve permalloy denilen demir-nikel alaşımı, demirden yaklaşık 50 kat daha magnetik bir maddedir. Nikel, havada yükselt-generek çok ince bir oksit zarı oluşturur ve iç kesimler bozulmadan kalır; bu nedenle demir ya da bakır, bazen nikelle kaplanarak korunur.
Bununla birlikte, yüksek sıcaklıkta, nikel karbonat ya da nikel nitrattan bol miktarda oksit elde edilebilir. Nikel oksit, genellikle kara bir tozdur; ama hazırlama koşullarına göre esmer, hattâ sarı renk alabilir. Nitrik asitle çok çabuk tepkimeye giren nikel, öteki asitlerden çok güç etkilenir; ama nikel oksit, bütün asitler içinde çözünür.
Dolayısıyla, nikel oksit üstüne asit dökülürse, yeşil renkte nikel tuzu çözeltisi elde edilir. Bu çözeltiye sodyum hidroksit ya da başka bir baz katılırsa, elma yeşili nikel hidroksit çökeleği oluşur. Söz konusu çökeleğin, asitle karşılaştığında, yeniden çözündüğü görülür. Kullanılan baz amonyak olursa, başlangıçta çöken nikel hidroksit, amonyak fazlası içinde yeniden çözünerek, karmaşık bir nikel iyonu oluşur, ilk Çözeltide de bulunan nikel iyonu (Ni2 + ) çevresinde düzenli biçimde yeralan altı amonyak molekülüne (NHı) bağlanır. Nikel, hidroksit çökeleğinin çözünmesine yolaçan bu karmaşık iyonun oluşumudur.
Nikelin oluşturduğu tek karmaşık bileşik bu değildir. Ortadaki nikel iyonu yerine nikel atomu bulunan karmaşık bileşikler de elde edilebilir. Sözgelimi, 50°C sıcaklıkta, dört karbon monoksit molekülü, bir nikel atomu çevresinde yer alarak, nikel tetrakarbonil oluşturur. Bu karmaşık bileşiğin oluşumu ve ardından bozulması yöntemiyle, özellikle karbondan bütünüyle temizlenmiş arı nikel elde edilir.
Nikelin kolayca karmaşık bileşikler oluşturması, organik kimyada hidroj enleme tepkimelerinde katalizör görevi yapmasının nedenini açıklar. Bu metalin katalizör etkisini artırmak için, 300 °C sıcaklıkta hidrojen akımı verilerek nikel oksit indirgenir ve indirgenmiş nikel denilen çok gözenekli bir metal elde edilir. Bu tepkimede hidrojen, oksidin oksijeniyle birleşerek su buharı oluşturur ve metal açığa çıkar.
Nikel, asitlere ve bazlara karşı, kaynama sıcaklığında bile çok az duyarlık gösterir. Dolayısıyle, yapısal benzerlikleri yüzünden elementler çizelgesinde demir ve kobaltla özel üçlü bir grup oluşturan nikel, demir ve kobalta oranla çok az tepkimeye girer.
Nikel, magnetik özellikleri nedeniyle, bilgisayar belleklerinin yapımında kullanılan ferritlerin bileşimine girer. Demirle benzerliği, bu iki metalin tepkimeye girmesini engellemez. Dolayısıyle, elektroliti potasyum hidroksit çözeltisi olan alkali akümülatörlerde, nikel ve demir kullanılır. Bu akümülatörler, yüksek şiddetleri ve saklanma kolaylıklarından ötürü ilgi görür.
• Nikelin maliyet fiyatı çok yüksek olduğu halde, kullanım alanı günden güne genişlemektedir. Söz konusu metalin filizleri. Yeni Kaledonya’da özellikle garnieritler içinde, silikatlar, sülfürler ve arseniyürler halinde bulunur. Göktaşlarının bileşiminde de yeralan bu metalin, Yer’in merkezinde bol olduğu sanılmaktadır.
Nikel Nedir, Özellikleri Nelerdir
Bir önceki yazımız olan Türkiyenin Matematik Konumu Ve Sonuçları başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.