Faset eklem sendromu veya sadece faset artropatisi olarak da bilinen faset sendromu, omurganın faset eklemlerinden kaynaklanan ağrı ile karakterize tıbbi bir durumdur. Zigapofizeal eklemler olarak da adlandırılan faset eklemler, omurganın arkasında çiftler halinde bulunan küçük eklemlerdir. Stabilite sağlarlar ve omurganın eğilip bükülmesini sağlarlar.
Faset sendromu ortaya çıktığında, tipik olarak bu faset eklemlerinde iltihaplanma, dejenerasyon veya yaralanma meydana gelir. Bu durum omurganın etkilenen bölgesinde ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Faset sendromu en yaygın olarak omurganın lomber (bel) ve servikal (boyun) bölgelerini etkiler, ancak torasik (sırtın ortası) bölgede de ortaya çıkabilir.
Faset sendromunun gelişimine çeşitli faktörler katkıda bulunabilir
- Yaşlanma: Faset eklemleri aşınma ve yıpranma nedeniyle zamanla dejenere olabilir ve osteoartrite yol açabilir.
- Yaralanma: Araba kazası ya da düşme gibi omurgaya gelen travmalar faset eklemlere ve çevresindeki yapılara zarar verebilir.
- Kötü duruş: Uygun olmayan bir duruşta uzun süre oturmak veya ayakta durmak faset eklemlerini zorlayarak ağrıya ve işlev bozukluğuna yol açabilir.
- Aşırı kullanım: Omurganın bükülmesini veya eğilmesini içeren tekrarlayan hareketler veya aktiviteler faset eklemlerini tahriş edebilir ve iltihaplanmaya neden olabilir.
Semptomlar
- Omurganın etkilenen bölgesinde, belirli hareketler veya aktivitelerle daha da kötüleşebilen donuk, ağrılı ağrı.
- Omurgada sertlik ve hareket açıklığında azalma.
- Kalçalara, kalçalara veya bacaklara (bel omurgası etkilenmişse) veya omuzlara, kollara veya ellere (servikal omurga etkilenmişse) yayılan ağrı.
- Çevreleyen kaslarda kas spazmları ve hassasiyet.
- Omurgayı eğme veya bükmede zorluk.
Faset sendromunun teşhisi genellikle tıbbi geçmişin gözden geçirilmesi, fizik muayene ve röntgen, MRI veya BT taramaları gibi tanısal görüntüleme çalışmalarının bir kombinasyonunu içerir. Teşhisi doğrulamak için faset eklemine tanısal bir lokal anestezik enjeksiyonu (faset eklem bloğu) da yapılabilir.
Faset sendromu tedavisi
- İlaçlar: Steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar (NSAID’ler), kas gevşeticiler ve analjezikler (ağrı kesiciler) ağrı ve enflamasyonu hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Fizik tedavi: Omurgayı destekleyen kasları güçlendirmek, esnekliği artırmak ve duruşu düzeltmek için yapılan egzersizler ağrıyı azaltmaya ve işlevi iyileştirmeye yardımcı olabilir.
- Isı veya buz tedavisi: Etkilenen bölgeye ısı veya buz paketleri uygulamak ağrıyı hafifletmeye ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir.
- Manuel terapi: Kayropraktik manipülasyon, masaj terapisi veya osteopatik manipülasyon faset eklemleri ve çevre dokuları harekete geçirerek rahatlama sağlayabilir.
- Epidural steroid enjeksiyonları: Spinal sinirlerin etrafındaki epidural boşluğa steroid enjeksiyonları, bazı durumlarda iltihabı azaltmaya ve ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Radyofrekans ablasyonu: Bu minimal invaziv prosedür, faset eklemlerden ağrı sinyalleri ileten sinirleri bozmak için radyofrekans dalgaları tarafından üretilen ısıyı kullanır ve uzun süreli ağrı rahatlaması sağlar.
Konservatif tedavilerin yeterli rahatlama sağlayamadığı durumlarda veya faset eklemlerinde önemli yapısal hasar varsa, cerrahi müdahale düşünülebilir. Faset sendromu için cerrahi seçenekler arasında faset eklem enjeksiyonları, faset eklem denervasyonu (radyofrekans ablasyonu) veya omurganın etkilenen segmentini stabilize etmek için spinal füzyon yer alabilir.
Genel olarak, faset sendromunun prognozu durumun ciddiyetine, tedavinin etkinliğine ve bireyin tedaviye verdiği yanıta bağlı olarak değişir. Uygun yönetimle, faset sendromlu birçok kişi semptomlarında ve yaşam kalitesinde önemli bir iyileşme yaşayabilir. Bununla birlikte, her hastanın özel ihtiyaçlarına göre uyarlanmış kapsamlı bir tedavi planı geliştirmek için sağlık uzmanlarıyla yakın bir şekilde çalışmak çok önemlidir.