Karaciğerin; protein sentezi, safra ve safra tuzlarının üretimi, kanın pıhtılaşması ve demirin depolanması gibi birçok görevi vardır. Aynı zamanda yağ sentezi yapar, yağ depolar ve yağı metabolize eder. Karaciğer hücrelerinde yağın aşırı depolanması sonucu karaciğer yağlanması ortaya çıkar.
Karaciğer yağlanmasına obez hastalarda, diyabet hastalarında, bel çevresinde aşırı yağlanma olan, fiziksel aktivitesi yetersiz olan kişilerde, insülin direnci olan kişilerde, aşırı alkol tüketen kişilerde sıkça rastlanır.
Belirtileri nadir olmakla birlikte genellikle halsizlik, yorgunluk ve karnın sağ bölgesinde hafif ağrı şeklinde gözlemlenir. Karaciğer fonksiyon testleri olan ALT ve AST’nin yükselmesi ve ultrasonda karaciğer yağlanmasının görülmesiyle teşhis konur.
Karaciğer yağlanmasının iki ana tipi vardır:
1. Alkole bağlı karaciğer yağlanması: Aşırı alkol tüketimi ile karaciğerde yağ parçalama metabolizması zarar görür, yağlanma oluşur. Alkole bağlı karaciğer yağlanması geri dönüşümlüdür fakat ileri evrelerden olan karaciğerde fibrozis ve siroz hastalıkları geri dönüşümsüzdür.
2. Alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması: Normalden fazla kilo, insülin direnci, diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, yetersiz fiziksel aktivite, yanlış beslenme alışkanlıkları gibi birçok nedeni olabilir.
Beslenmede dikkat edilmesi gerekenler:
- Fazla kilolar karaciğer yağlanmalarının en önemli nedeni olduğu için öncelikle kontrollü bir şekilde kilo kaybı sağlanmalıdır.
- Spor ve egzersiz, kilo verme ve insülin direncini kırmak için diyetle birlikte desteklenmelidir.
- Basit karbonhidratlar yerine kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir (tam tahıllı ekmekler, kuru baklagiller, bulgur gibi).
- Öğünlerdeki sebze miktarı arttırılmalıdır. Böylelikle lif alımı artacaktır.
- Brokoli, brüksel lahanası, ceviz, karnabahar, roka, sarımsak, enginar gibi yiyecekler karaciğer hücreleri için yararlıdır.
- Meyve tüketimine dikkat edilmedi, aşırıya kaçılmaması gereklidir. Meyvenin suyunu sıkıp içmek yerine posasıyla birlikte tüketilmelidir.
- Mayonez, krema, kaymak, sakatat çeşitleri gibi aşırı yağlı yiyecekler tüketilmemeli, yağ alımı sınırlandırılmalıdır.
- Haftada 2-3 kez balık tüketilmelidir.
- Pişirme yöntemlerinden ızgara, haşlama, buğulama, fırında pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.
- Alkol tüketilmemelidir.
- Su tüketimi ihmal edilmemelidir.