Desibel nedir?
Desibel (dB) ses seviyesini ölçmek ve fiziksel iki değerin oranını ifade etmek için kullanılan bir birimdir. Fiziksel olarak karşılaştırılan değerler güç, ses, gerilim, elektromanyetik dalga, yoğunluk vs. olabilir. Desibel kavramı elektronik, sinyal ve iletişimde yaygın olarak kullanılır.
Desibel skalası biraz tuhaftır çünkü insan kulağı inanılmaz derecede hassastır. Kulaklarınız parmak ucunuzun çıkardığı sesten, yüksek sesli bir jet motoruna kadar her şeyi duyabilir. Güç açısından, jet motorunun sesi en küçük duyulabilir sesten yaklaşık 1.000.000.000.000 kat daha güçlüdür.
Tamamen sessizlik yani duyma eşiği 0 dB olarak adlandırılır. 10 kat daha güçlü bir ses 10 dB’dir. Tamamen sessizliğe göre 100 kat daha güçlü bir ses 20 dB’dir. Toplam sessizliğe göre 1000 kat daha güçlü bir ses 30 dB’dir.
Desibel seviyeleri
Çeşitli desibel seviyeleri şöyledir:
Ses seviyesi
Örnekler
200-250 dB
12 metredeki savaş topu
175-200 dB
Roket fırlatılması sesi
150 dB
Uçak kalkışı
130 dB
Bu seviyenin üzeri kulağa hızlı bir şekilde zarar verebilir ve ağrı hissedilir.
120 dB
Dizel motor, bilyalı değirmen, gece kulübü
100 dB
Çim biçme makinesi, fabrika
90 dB
Bunun üzerindeki bir ses, çok fazla duyulursa kulağa zarar verebilir.
80 dB
Polis veya yangın sireni, elektrikli tıraş makinesi
70 dB
Radyo ses seviyesi, kalabalık mahalle
50 dB
Normalde uyuyan birini uyandırabilir
30-35 dB
Çok sessiz konuşma, fısıltı, özel ofis gürültüsü
20 dB
Düşen yaprakların sesi
10 dB
Ses geçirmez oda
0 dB
İşitme eşiği (insan kulağının duyabileceği en düşük seviye)
İnsan kulağının maruz kalabileceği sağlıklı ses seviyeleri
Aşağıdaki tablo, ses seviyesi için bazı güvenli sınırlamalar sağlar, böylece kulaklar zarar görmez.
Ses seviyesi
Maksimum Süre
90 dB
8 saat
92 dB
6 saat
95 dB
4 saat
97 dB
3 saat
100 dB
2 saat
102 dB
90 dakika
105 dB
60 dakika
110 dB
30 dakika
115 dB
10-15 dakika
120 dB
3–5 dakika
İnsan kaç desibel sesi duyabilir?
İnsan 0 desibelden sonrasını duyabilir. 0 desibel işitme eşiğidir.
Konuşma sesi kaç desibeldir?
Normal bir konuşma 60 desibeldir.
Kaç desibel ses kulağa zarar verir?
130 desibelin üzerindeki ani sesler kulağa kalıcı hasar verebilir. 85 desibelin üzerindeki sesler ise kulağın maruz kalacağı gürültünün seviyesine ve süresine göre farklılık gösterir. (bknz: yukarıdaki tablo)
Desibel nasıl ölçülür?
Doğru programlar ve donanımlarla, bilgisayarınızı kullanarak bir sesin desibel seviyesini ölçmek zor değildir. Bilgisayarınızın varsayılan dahili mikrofonu bazı görevler için yeterli olsa da, yüksek kaliteli bir harici mikrofon daha doğru olacaktır. Microsoft App Store’dan ücretsiz Desibel Reader uygulamasını indirmeyi deneyin. Bu uygulama, 96 desibele kadar olan sesleri okumak için kullanır. Benzer ürünler Apple ürünleri için iTunes App Store’dan edinilebilir. Ayrıca ücretsiz bir ses kayıt programı olan Audacity, basit bir dahili desibel sayacı içerir.
Hareket halindeyken ses seviyelerini ölçmek için mobil uygulamalar da son derece uygun olabilir. Mobil cihazınızdaki mikrofon, bir bilgisayara bağlayabileceğiniz harici mikrofonlar kadar yüksek kalitede olmasa da, şaşırtıcı derecede hassas olabilirler.
Apple cihazlar için: Decibel 10th, Decibel Meter Pro, dB Meter, Sound Level Meter
Android cihazlar için: Sound Meter, Decibel Meter, Noise Meter, decibel
Windows cihazlar için: Decibel Meter Free, Cyberx Decibel Meter, Decibel Meter Pro
Genellikle ucuz olmasa da, analiz edeceğiniz bir sesin desibel seviyesini bulmanın en doğru ve kesin yolu desibel metre kullanmaktır.
Desibel ve ses ile ilgili en ilginç bilgiler
- Desibel’in kullanımı ile ilgili ilk öneri telefonun bulunmasından iki yıl sonra 1887’de W. H. Pierce tarafından ortaya atılmıştır. İlk önceleri logaritma ile ilgili “e” ve “neper” birimleri önerilse de Alexander Graham Bell’in onuruna “Bell” birimi kabul edilmiştir. Desibel sözcüğü buradan doğmuştur.
- Büyük Patlama gürültüsüzdü. Evrendeki her şey düzgün bir şekilde genişledi, bu yüzden hiçbir şey başka hiçbir şeyle temas etmedi. Temas yok, ses dalgası yok.
- 27 Ağustos’ta 1883’te Endonezya’daki volkanik adanın, 200 megaton TNT patlayıcı gücüyle patladığı düşünülüyor. Patlama, yaklaşık 5000 km uzaklıktan ötede duyulabildi. 150 km yakınındaki herkes kalıcı duyma kaybına uğradı.
- Zenith TV kumandaları, kanalları sesli olarak uzaktan kumanda ediyordu. Düğmeye bastığınızda, küçük bir çekiç, bir alüminyum çubuğa çarparak, TV tarafından toplanan insan işitme aralığının üzerinde bir sesi tetikliyordu.
- Korku filmi müziklerinde bazen insan işitme aralığının altındaki ses olan infrasound (ses ötesi) bulunur. Bu sesi duyamasak bile, hissedebiliyoruz. Infrasound’un endişe, kalp çarpıntısı ve titremeye neden olduğu biliniyor.
- Hitler’in sesinin duyulmadığı sadece bir kayıt var. 1942’de ses mühendisi tarafından gizlilik içinde kaydedilen Fin lideri Mannerheim ve Hitler arasındaki özel bir konuşma.
- İsveç Donanması, 1980’lerde düşman Rus denizaltıları olduğundan şüphelendikleri sualtı sesleri tespit etti. Kuşku İsveç ve Rusya arasındaki diplomatik bir çatışmaya yol açtı. Daha sonra bu seslerin Nobel Ödülü ile sonuçlanmış bir keşif olan balık gaz çıkarmalarından geldiği ortaya çıktı.
- Gürültü önleyici kulaklıklar, istenmeyen herhangi bir gürültüyle tam zıt olarak 180 derecelik bir ses çıkartarak çalışır. Gönderdiği ses dalgası, orijinal ses ile çakışır. İki ses dalgası birbirini nötrler ve sessizlik oluşur.
- Eğer 1.100 dB’lik bir ses çıkarırsanız, galaksimizi yok eden bir kara delik yaratabilirsiniz.
- Elektrikli taşıtlar o kadar sessizdir ki güvenlik için yapay motor sesleri üretecek sistemlere sahip olmaları isteniyor.
- Kaydedilmiş sesimizden nefret etmemizin nedeni beynin sesimizin rezonansını içeriden değiştirmesi ve daha fazla bas yaratmasıdır. Sesimizin dijital bir kaydını duyduğumuzda, kendimize biraz yabancı gelir ancak diğer insanların duyduğu ses tam olarak budur.
- Bilim adamları bir zamanlar bir tarlada akan suyun sesini taklit eden kaset çalarlar ile kunduzların zekasını test ettiler. Sonunda, kunduzlar kaset çalarları dallar ve çamurlarla örtmeye başladı.
- Mavi balinalar 188 desibel gürültü çıkarabilir. Bu ses 800 kilometre uzaktan algılanabilir. Ayrıca tabanca karidesleri ise pençesiyle 218 desibele kadar yüksek sesler çıkarabilir.
- Filler o kadar korkaktır ki, bir fil sürüsünün kaçması için sadece uğultu yeterlidir.
- Ellerinizi Meksika’daki Chichen Itza’nın El Castillo piramitinin önünde çırparsanız, yankı cıvıl cıvıl bir kuş gibi ses çıkarır.