“Bir davranışın değişebilmesi için önce o davranışa neden olan etkinin ortadan kalkması gerekir.” diye yazmıştım bir gün. Eğer davranışın (Örneğin, parmak emme) altındaki neden çözülmeden ortadan kaldırılmaya çalışılıyorsa, bu davranış bir sonraki gelişim evresinde farklı bir sorun olarak ortaya çıkar diye de eklemiştim.
Bu paylaşımın üstüne bir anneden mesaj geldi. Yanılmıyorsam bebeği üç aylıktı ve parmak emiyordu. “Ne yapmalıyım?” diye soruyordu. Dikkat ettiğim bir konuya, o gün, o mesajdan sonra daha da dikkat etmem gerektiğini anladım. Verdiğim her bilginin, bazı okuyucular tarafından süzgeçten geçirilmeden kabul edilme olasılığını bir kez daha zihnime yazdım.
Elbette konuyu anneye nedenleri ile açıkladım: Yeni doğan bebeklerin en önemli reflekslerinden birinin emme refleksi olduğunu ve bunun zamanla azaldığını, 3 aylık bebekte de bu refleksin kuvvetli olduğunu belirttim. Anneye endişelenmemesi gerektiğini açıkladım. Kaldı ki ilk yıl, bebekler dünyayı ağız yoluyla tanırlar; her şeyi ağızlarına götürmeleri bu nedenledir.
Başka bir gün, bir anne 2,5 yaşında olan çocuğunun çok hırçın olduğunu ve ne yapacağını şaşırdığını yazıyordu.
Başka bir gün, bir anne 5 yaşında olan çocuğunun kelimeleri tam telaffuz edemediğinden bahsediyordu.
Başka bir gün, bir anne lise 1’e giden çocuğunun davranışlarındaki değişimler karşısında ne yapacağını bilmiyordu.
2,5 yaşındaki çocuk, benmerkezciliğinin zirvede olduğu dönemdedir, siz ne derseniz o kendi bildiğini yapmak ister.
5 yaşındaki çocuklar, kelimeleri telaffuzda yüzde 90 oranında gelişim göstermiş olmalıdırlar.
Lise çağındaki bir genç, kimlik karmaşası ile birlikte aileden uzaklaşma ve arkadaşlarını hayatının merkezindeymiş gibi görmeye başlamıştır. Bu davranış kalıplarının dönemsel olduğunu bilmek, ebeveynlerin krizi yönetmelerini de kolaylaştırır.
Annelerin hamilelik evreleri ve bebeğin gelişimi hakkında internetten çok bilgi aldıklarını biliyorum. Ancak doğumdan itibaren anneler, bebeğin her yaş evresindeki gelişim dönemleri ve oluşabilecek sorunlar konusunda çok bilgi sahibi değiller. Elbette bu durum, çocuk gelişimi konusunda eğitim almamış bir anne için kabul edilebilir. Gelişim evreleri pek çok kuramsal çeşitlilikle açıklanır. Ancak nihayetinde tüm kuramlar ilk altı yaşın önemli olduğunda hemfikirdir. Psikoloji biliminde açıklamalar; girift ve çok katmanlı olup farklı dinamikleri göz önüne aldığından, ebeveynlerin kendilerini bu konuda yetersiz hissetmeleri çok doğal.
Ne var ki çocuğu büyütürken genel geçer bilgilere sahip olmak; çocuğun hangi yaşta, hangi gelişim evresinde olduğunu, bu evrenin bütün alanlardaki özelliklerini ve ortaya çıkabilecek sorunları önlemek için yapılacakları bilmek, anneye kolaylık sağlar. Bu sebeple yazımın sonunda sizlere iki kitap önerisinde bulunmak istiyorum.
İlk önerim; derslerini dinleme şansı yakaladığım için mutlu olduğum hocama ait. Üniversite yıllarında alıp okuduğumuz, çocuğum olduğunda da gözlem yapabilmek için kullandığım bir kitap. Adı, ‘Çocuğunuzun İlk 6 Yılı- Haluk Yavuzer’. Remzi Kitapevi’nden çıkan kitaba kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Özellikle hamile olan ve yeni doğum yapmış annelerin çok işine yarayacağını düşünüyorum.
İkinci kitap ise daha sonraki yıllarda ihtiyaç duyacağınız ama önceden okumanızın çocuğunuzla sağlıklı ilişki kurmada size fayda sağlayacağını düşündüğüm bir kitap. Adı, ‘Gerçekten Beni Duyuyor musun?- Leyla Navaro’.
Bu iki kitap, hem görselleri hem de anlatım dili açısından kolay okunan, direkt olarak kullanılabilir ve uygulanabilir bilgiler veren kitaplardır. Okuduğunuzda yorumlarınızı paylaşırsanız memnun olurum.
Sevgilerimle…
Bu yazım Dijital Dergi’de yayımlanmıştır.