Kedilerde aortik tromboembolizm yıkıcı bir durumdur. Aort, kandaki oksijeni kalpten vücudun geri kalanına taşıyan ana arterdir. Tromboembolizm kelimesi trombüs ve embolizm kelimelerinin birleşimidir. Trombüs, kan damarı içinde meydana gelen kan pıhtısıdır. Embolizm ise pıhtının kan damarı içinde hareket ederek, oluştuğu yerden uzaklaşmasıdır. “Aortik tromboembolizm”, kanın aort içinde pıhtılaşarak hareket etmesidir. Bu durum, aortun belirli bir bölümünde kan alan dokularda kan akışının ciddi şekilde azalmasına ve dokulara giden oksijenin azalmasına neden olur.
Hangi hayvanlar risk altındadır?
Aort tromboembolizması köpeklerde nadir görülürken, kedilerde daha yaygındır. Karma cins kediler bundan yaygın şekilde etkilenir ve erkek kedilere bu tanının konma ihtimali, dişilerden iki kat fazladır. 1-20 yaş arasındaki kediler bundan etkilense de ortalama etkilenme yaşı 8’dir.
Etkilenen kediler, hipertrofik kardiyomiyopati hastalığına sahip olabilir. (Bu hastalıkla ilgili detaylı bilgi için Kedilerde Hipertrofik Kardiyomiyopati yazımızı okuyabilirsiniz.) Aort tromboembolizmi kanserle veya “sepsis” olarak da adlandırılan, vücut çapında yayılmış bir enfeksiyonla da ilişkilendirilebilir.
Aort tromboembolizminin belirtileri nelerdir?
Genellikle arka bacaklarda görülen ani felç ve ağrı, aort tromboembolizminin en sık görülen klinik belirtisidir.
- Arka bacaklar etkilendiğinde, arka bacak arterlerinde nabız düşük veya düzensiz olabilir.
- Bazen sadece ön bacaklardan biri felç olur. Hızlı solunum veya nefes almada güçlük görülebilir.
- Kedi, acıdan ses çıkarabilir ve endişeli davranabilir. Bazen kedi kusar.
- Tırnak yatağı ve ayak yastıkları soluk veya mavimsi olabilir.
- Kedinin vücut sıcaklığı düşebilir.
- Steteskopla dinlendiğinde kalp atışı düzensiz olabilir veya üfürüm duyulabilir.
Aort tromboembolisi nasıl tedavi edilir?
Başlangıçta kedinin yatırılarak tedavi edilmesi gerekebilir çünkü durumu konjestif kalp yetmezliği gibi başka ciddi bir hastalıkla bağlantılı da olabilir. Bu hastalık kediye çok acı verebilir ve kediyi endişeli hale getirebilir.
- Ek oksijen tedavisi faydalı olabilir.
- İlk olarak, etkilenen bacaklar minimal şekilde hareket ettirilmelidir. Kan akışı sirküle oldukça, fizik tedavi tam iyileşmeyi hızlandırabilir.
- Kedinin bu haldeyken çiş ve kaka yapma konusunda yardıma ihtiyacı olabilir.
- Tedavi başladığında fiziksel aktivite kısıtlanmalı ve kediyi stresten uzak tutmak amaçlanmalıdır. Kedi stresliyken iştahsızlaştığından, beslenebilmesi için her şey yapılmalıdır. Birdenbire yemeyi bırakan kedinin karaciğerinde birikebilecek yağ, ölümcül olabilir.
- Ciddi bir kalp hastalığı olduğu ve kedinin hayatı yüksek risk altında olduğu için, aort tromboembolizminde cerrahi müdahale genellikle önerilmez.
Hangi ilaçlar kullanılır?
Aspirin, teorik olarak, aort tromboembolizmi sırası ve sonrasında faydalıdır ancak veteriner gözetiminde kullanılmalıdır. Aspirin; kan, damar içinde dolaşırken trombositlerin (kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan kan hücreleri) pıhtı oluşturmak üzere topaklaşmasını önler.
Son zamanlarda, kedilerde aort tromboembolizminin uzun süreli önlenmesi için, düşük moleküler ağırlıklı heparin (LMWH) adı verilen bir anti-pıhtılaşma ilacı önerilmektedir. Kedinin kalp hastalığı, hastalığın türüne ve ciddiyetine uygun olarak tedavi edilmelidir.
İyileşme sonrası ne yapılmalı?
Aort tromboembolizminden kurtulan kedi için sonraki süreçte neler yapılmalı?
- Kalp hastalığının yönetimini iyileştirmek için kan tahlili yapılmalıdır.
- Pıhtılaşma önleyici ilaç kullanılıyorsa kan pıhtılaşma testleri yapılır.
- Bacakların tedaviye verdiği klinik yanıt değerlendirilir.
- Kan pıhtısı oluşumunun tekrar etme oranı yüksektir.
- Kalıcı sinir sistemi hasarı olabilir veya arka bacak kasları olumsuz etkilenebilir.
- Kandaki potasyum seviyesinin artmasına bağlı olarak düzensizleşen kalp atışları ani ölüme yol açabilir.
Hastalığın seyri
Bu hastalığın beklenen seyri, günler haftalar içinde bacak fonksiyonunun tam olarak iyileşmesidir ancak seyir genelde kötü gider. Hastalığın uzun süreli seyri 2 ay ile birkaç yıl arasında değişir. Tedaviye başlandıysa ortalama birkaç ay sürer. İlk krizden sağ çıkan kedilerin çoğu, kanın pıhtılaşmasını önlemek için (antikoagülan tedavi) ilaç kullanır. Kedinin sık sık kontrole götürülmesi ve sadece iç mekanda yaşaması gerekebilir.