ayrıca:
ankilozan spondilit (as), öncelikle omurgayı tutan, ağrılı, şekil bozukluğu ve aktivite kısıtlanması ile sakatlığa neden olan iltihaplı romatizmal bir hastalıktır. as, asıl olarak omurgayı etkilemesine rağmen, kalça eklemi daha sıklıkla olmak üzere, diz, el, ayak ve omuz eklemlerini tutabilir. eklem çevresindeki yumuşak dokuları da etkiler, bu durum eklem hareketlerinin daha fazla kısıtlanmasına neden olur. as, göz, kalp gibi bazı organları da tutabilir.
as, yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. hastalığın tanınması, uygun tedavi ve egzersiz programları ile kontrol altına alınabilir.
nedeni
nedeni kesin olarak bilinmemektedir. günümüzde kalıtımın önemli rolü olduğu bilinmektedir. bu nedenle genetik geçiş araştırılmalıdır. her as'li anne veya babanın çocuğu as'li doğmaz. bu genetik geçiş oranı %15 civarındadır.
en çok 20 - 40 yaşlar arasındaki genç erkekler olmak üzere kadınları ve ergenlik dönemindeki çocukları etkiler. as, her 200 erkek ve her 500 kadının birinde görülür. ortalama başlangıç yaşı 24 olup, erkekleri kadınlara oranla 3 kat daha sık tutar.
hastalığın belirtileri
1. sırt, bel, kalçalarda fazla olmak üzere istirahatle ve geceleri artan hareket etmekle azalan ağrı ve sabah tutukluğu en önemli yakınımdır. bu yakınımlar 3 aydan daha uzun süre devam etmektedir. kalçalarda ağrı ile de başlayabilir. genellikle uylukların arkasına yayılır (şekil 3). sabaha karşı olan ağrı ile uyku bölünebilir.
2. erken dönemde kilo kaybı, yorgunluk, ateşlenme ve gece terlemeleri olabilir. yorgunluk bir çok hastanın en önemli yakınmasıdır; hastalığın alevlenmesine veya kansızlığa bağlı olabilir. çoğu zaman hastalığa eşlik eden depresyondan kaynaklanır.
3. hastalık, sırtı ve göğüs kafesini tutmuşsa solunum güçleşebilir. bu durumda ağrı sadece sırtla sınırlı kalmaz; bazı hastalar, göğüs ağrısından da yakınırlar. bu durum da alarme edici olmalıdır. aşırı yemek yemek ve dar giysiler, solunum için harcanan enerjiyi arttıracaktır. sigaradan kaçınmak gerekir; bu ciddi akciğer ve göğüs enfeksiyonlarına neden olabilir.
4. kemik zayıflaması anlamına gelen osteoporoz. osteoporoz erken dönemde iltihap hücre ve maddelerinin salgılanmasına, daha sonra eklem hareketlerinin kısıtlanmasına bağlı olarak oluşur. düzenli yapacağınız egzersizler kemiklerin zayıflamasını önleyecektir.
5. ileri dönemde omurga ve eklemlerdeki değişikliklere bağlı şekil bozukluğu ve kamburluk.
6. %1 olasılıkla gözde kızarma, ağrı, ışığa karşı hassasiyet olabilir. as'li hastaların %40'ında göz iltihaplanmalarından olan iritis veya üveitis gelişebilir. ilk bulgu görme bulanıklığıdır, ama bunun yerine çok şiddetli göz ağrısı da olabilir. böyle bir durum farkedildiğinde hemen doktora başvurulmalıdır. bir an önce tedaviye başlamak, kalıcı hasarı önlemek açısından önemlidir (şekil 4).
7. sedef hastalığına benzer cilt bulguları olabilir. as ve sedef hastalığı çok sık bir arada bulunur.
8. as, çok nadiren kalbi tutabilir, hafif hasar yapar. bu tutulma çoğunlukla gözden kaçar.
uzun süren yatak istirahati veya bir araba kazası, mevcut as belirti ve bulgularının alevlenmesine neden olabilir.
as ile birlikte yaşamak için altın kurallar
1. hastalığınız hakkında bilgi sahibi olun.
2. genel olarak sağlığınızı iyileştirin.
3. düzenli egzersiz yaparak hastalığın olumsuz etkilerinden korunun.
4. düzgün duruşu her zaman devam ettirin.
5. ağrınız çok fazla ise doktorunuza başvurun. ağrı kontrolü için ilaç almaktan korkmayın. düzenli egzersizlerin ağrı kontrolünde de önemli rol oynadığını unutmayın.
6. sigara, genel sağlığınız için zararlıdır. bu hastalıkta akciğerlerin solunumu olumsuz etkilendiğinden sigara çok daha zararlıdır. eğer kullanıyorsanız, kısa zamanda bu alışkanlığınızı bırakmalısınız.
7. aşırı kilodan kaçınınız. et, balık, süt, sebze, meyve protein ve vitamin yönünden zengin olduğu için bol miktarda tüketin.
8. uzun süre ağrılı ve kısıtlı aktivite ile yaşamak, sağlığınızı olumsuz etkileyebilir. kendinizi mutsuz hissedebilirsiniz. uygun ilaç tedavisi ve psikoterapötik destek, kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.
9. fiziksel uyumunuzu iyileştirin.
10. düzenli olarak sağlık kontrolünüzü yaptırın.
sabah yataktan kalkmaya çalışırken en az bir kişinin yardımına ihtiyaç duyulan. yuvarlanarak yataktan düşme, sırtı hiç oynatmadan dimdik oturur pozisyon alma gibi tekniklere başvurabileceğiniz,omurlarınız birbirine kireçlenme nedeniyle kaynaması durumu olarak izah eden doktorlarda bulabilmeniz mümkündür. sabah tutulmaları yani yaklaşık 15 dakika ile 2 saat arası süren yataktan kalkama durumu diğer bel rahatsızlıklarından ve romatizma hastalıklardan ayırıcı özelliğidir. ankilozan kaynama; spondilit ise omurga iltihabı anlamına gelmektedir.
tomografi yerine sintigrafi ile görülüp tespit edilmesi çok daha kolaydır. hareketsizlik başlıca düşmanı olmakla beraber, hareketsizlik ya da, trafik kazası, çarpma, düşme gibi travmatik durumlarlada ortaya çıkabilir. bütün eklemlerin kireçlenmeyle birbirine bağlanması nedeniyle ayak eklemlerinden tutunda, omuz eklemlerine kadar baş gösterebilir. bu tür bölgelerde ameliyatla çözüm bulunabilmesine rağmen vücudun başka bir yerinde yeniden gözlemlenebilir.
en zorlayıcı olan kalça kemiğinin omiriliğe kaynaması nedeniyle oluşandır. 6 ayda bir ya da doktorunuzun uygun gördüğü periyodlarda belden vurulan bol kortizonlu humira
isimli ilacı kullanmak sizi oldukça rahatlatabilir.
sakroileit olan kişilerde daha sonra a.spondilit olma ihtimali yüksekmiş.
artık kesin tedavisinin olduğu hastalık.
habertürk ht saglık programına katılan hacettepe ünüversitesinden 2 doktor, günümüzde bu hastalığın erken teşhis halinde ilaçla kesin tedavisinin yapılabildiğini söyledi.
fazlasıyla subjektif
tanı kriterleri olan bir hastalık. çok sıksam bende de var diyecekler o derece. sallamayın.
objektif tanı kriterlerine sahip hastalık, erkeklerde daha sık görülür, ailesel geçiş vardır. tedavi almayan hastalarda ileri dönemde ciddi sakatlıklara neden olabilir. tanı için hla b27 bakılması şart değildir, zaten pahalı bir tetkik olduğu ve merkezi hastaneler/ labarotuarlar dışında fazla çalışılmadığı için herkese yapılamaz, bu testin anlamlı olması hastada ankilozan spondilite yatkınlık olduğu anlamına gelir. asıl önemli olan hastanın şikayetleridir, şikayetlerin sıcakta şiddetlenmesi, sabah uyandıktan sonra veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra hareket etmekte güçlük(en az yarım saat), uzun süreli bel ağrısı. ilk aşamada yana eğilmek kısıtlanırken hastalık ilerledikçe öne eğilme de kısıtlanır.tam tedavisi yoktur, ilaçlarla ancak hastalığın ilerlemesi engellenir, bunun için de erken tanı önemlidir. bazı hastalarda kuvvetli ilaçların kullanımı gerekirken bazı hastalarda sadece ağrı kesici (analjezik- antienflamatuar)ilaçlarla takip yeterli olabilir. eğer ailede hastalığa sahip birey varsa, benzer şiakyetleri olanların da takipte kalması önemlidir. ilaç tedavisinin yanı sıra egzresizler de önemlidir, yüksek yastıkla yatmama, günlük solunum ve duruş egzresizleri, gün içinde yüzü koyun yatma önerilir.
sakatsınız ama değilsiniz de. böyle bir hastalık.
iki yıl önce hafif ağrılarımın, ara ara yaşadığım tutulmaların sebebi olarak bel fıtığını gösterdiler; hata orada başlamış, bilemedik.
ben ağrılarım ilerledikçe, "fıtıktır fıtık" dedim. farklı şikayetlerim oldu, umursamadım. meğerse vücut çığlık atıyormuş "iltihap kemiklere işledi ey gerizekalı!" diye.
iki ay önce hastalığın atak dönemine girmişim. stres ve üzüntüyü çok seven bu hastalık, şimdi artık ömürlük yoldaşımmış.
kortizon, en bilindik tedavi yöntemi fakat en büyük kurtarıcının su, yüzmek olduğu söylenmekte.
çok zor, yaşayan bilir. ben gibi hareketli bir insanı, bir ay içinde yaşlılar gibi yürütmeye başladı. bunu görmek bile büyük üzüntü. ama dediğim gibi, hastalık üzüntüyü çok seviyor; as hastaları en çok buna dikkat etmeli.