Omurga, üst üste yığılan 33 ayrı kemikten oluşur. Bu omurilik sütun, vücudunuz için ana destek sağlar; dik durur, eğilir ve bükülür; böylece omurgayı yaralanmalara karşı korur. Güçlü kaslar ve kemikler, esnek tendonlar ve ligamentler ve hassas sinirler sağlıklı bir omurgaya katkıda bulunur. Yine de, bu yapılardan herhangi biri gerilme, yaralanma veya hastalıktan etkilenirse ağrıya neden olabilir.
Yandan bakıldığında, yetişkin omurga doğal bir S-şekilli eğriye sahiptir. Boyun (servikal) ve bel bölgelerinde hafif içbükey bir eğri bulunur ve göğüs ve sakral bölgeler hafif bir konveks eğrisine sahiptir. Eğriler; amortisör görevi görmek, dengeyi sağlamak ve omurga boyunca hareket aralığına izin vermek için sarmal bir yay gibi hareket eder.
Omurga, vertebra adı verilen 26 adet diskten oluşur. Omurilik omuriliği korur, ayakta durmayı ve eğilmeyi sağlar. Bir takım problemler omurganın yapısını değiştirebilir veya omurgaya ve çevresindeki dokuya zarar verebilir. Bu problemler arasında enfeksiyonlar, yaralanmalar, tümörler, ankilozan spondilit ve skolyoz gibi durumlar, spinal stenoz ve fıtıklaşmış diskler gibi yaşla birlikte gelen kemik değişiklikleri yer alır. Omurgadaki değişiklikler omurilikte veya sinirlerde baskı uygulayarak omurga hastalıklarına ve şiddetli ağrılara neden olur. Hareket etmeyi zorlaştırır. Omurga hastalıklarında tedavi hastalığın sebebine göre değişiklik gösterir, bazı durumlarda cerrahi tedavi de gerekebilir.
Bel Düzleşmesi
Bel düzleşmesi bel bölgesinde oluşan hasarlar ve belin korunmaması durumunda medikal tedavi ya da fizik tedavi ile düzeltilmesi gereken bir rahatsızlıktır. Omurga doğal yapısında bel bölgesinde hafif bir eğiklik bulunur. Hatalı egzersizler, ters ve ani hareketler, hatalı bir şekilde ağır yük kaldırma bel bölgesinde bulunan doğal eğriliği hasara uğratarak belin düzleşmesine yol açar. Bel düzleşmesi olan hastalarda, normal lomber kavisi kaybolarak omurga dengesizliğine neden olur. Hastanın kafası öne doğru vücudun dışına yaslanmaya başlar ve dik dururken sorun yaşayabilir. Bu dengesizlik kas yorgunluğuna ve ağrılara neden olabilir. Bel düzleşmesi dejeneratif disk hastalığı, lomber post laminektomi sendromu, sıkışma kırıkları, ankilozan spondilit gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.
Bel düzleşmesinde ağrı bölgesel olarak ortaya çıkar. Bölgesel ağrının yanı sıra ani hareket etme esnasında ağrı daha da şiddetlenir. Röntgen çekilerek teşhis edilen bel düzleşmesinin tedavisinde fizik tedavi yöntemleri kullanılır.
Bel düzleşmesi sendromlu birçok hasta ameliyat yapılmadan tedavi edilebilir. Tedavide ilk olarak aerobik, ağırlık kaldırma egzersizi ve çekirdek kasları güçlendirmeyi içeren uygun bir egzersiz planı içerir. Fizik tedavi ve spinal manipülasyon hastanın semptomlarına bağlı olarak kullanılır. İlaçlar sıklıkla bel düzleşmesi sendromunun belirtilerini azaltmak için kullanılır. Eklem artriti veya sıkışmış sinir hastaları için omurilik enjeksiyonları da tedavide fayda sağlar.
Yapısal problemleri olan veya ciddi eğriliği olan bazı hastalarda nihai olarak cerrahi rekonstrüksiyona ihtiyaç duyulabilir. Bu ameliyatının amacı, hastanın ağrısını ve spinal hizalamasını iyileştirmektir.
Fizik tedavinin ardından hastanın dikkat etmesi gerekenler şunlardır:
- Fizik tedavinin ardından hastalığın tekrar nüksetmemesi için doğru ve düzenli egzersiz yapılması gerekir.
- Bel, boyun ve sırtla ilgili oluşan rahatsızlıkların en önemli nedenlerinden birisi de aşırı kilolu olmaktır. Bu nedenle bel düzleşmesi olan hastaların fizik tedaviden sonra kilo almamaya özen göstermelidir.
- Hareket etmenin önemli olduğu kadar, dinlenmek de çok önemlidir. Bu nedenle doğru yatak ve yastık seçimi de çok önemlidir.
- Beli destekleyerek oturmak, özellikle ofis koltuğunuzun doğru seçerek belinizin hasar görme riskini ortadan kaldırabilirsiniz.
- Doğru duruş pozisyonları öğrenilmeli. Ayakta dururken, otururken ya da eğilip doğrulurken doğru pozisyonları kullanmanız gerekir. Bu sayede belinizde hasar oluşturma riskini en aza indirirsiniz.
- Özellikle eğilip doğrulurken belde hasar oluşmaması için dikkat edilmelidir. Bunun için eğilip doğrulurken ağırlığı her iki bacağa eşit olarak vermek gerekir. Ayrıca yük taşırken de ağırlık hem sağa hem de sola eşit olarak verilmelidir.
Boyun Düzleşmesi
Boynun doğal kavisini kaybederek düzleşmesi durumudur. Genç nüfusta stres sorunu ve duruş bozukluğu nedeniyle daha fazla görülmektedir. Bunun en başlıca sebebi özellikle devamlı ders çalışan ve yazı yazan kişilerde boynun devamlı öne doğru eğilmesi söz konusudur. Bu durumda boynun düzleşmesine sebep olmaktadır.
Boyun düzleşmesi sendromunun en önemli nedenlerinden birisi boyuna fazla yük bindirilerek hasara uğratılmasıdır. Boyun bölgesine alınan darbeler de boyun düzleşmesine yol açabilir. Uzun süre aynı pozisyonda hareketsiz bir şekilde durmak, aşırı yorgunluk ve stres de boyun düzleşmesine neden olabilir.
Boyun Düzleşmesinin Sebepleri
- Duruş bozukluğundan kaynaklanan boyun düzleşmesi sadece fiziksel muayeneyle teşhis edilebilecek kadar belirgindir.
- Uzun süre hareket aynı pozisyonda durmak nedeniyle ortaya çıkan boyun düzleşmesinde boyun hareket ettirildiğinde ağrı hissedilir. Baş sağa ve sola çevrildiğinde ağrı ya da zorlanma oluyorsa boyun düzleşmesi işareti olabilir.
- Boyun düzleşmesinin en net belirtilerinin başında boyun ağrısı gelmektedir.
- Boyun düzleşmesinin ileri aşaması omurilik sinirlerini etkisiz hale getirir. Bu durum kollarda, ellerde uyuşma ve karıncalanma oluşabilir. Ani his kayıpları da boyun düzleşmesi belirtisidir.
Boyun düzleşmesi MR çekilerek teşhis edilir. Kişinin yaşam kalitesinin düşmesine neden olan ve tedavisi mümkün olan bir rahatsızlıktır.
Boyun ve Bel Düzleşmesi Tedavileri
Boyun ve bel düzleşmesi tedavisinde öncellikle hasta vücudunu nasıl kullanması ve koruması gerektiği konusunda bilgilendirilir. Hastanın istirahat etmesi sağlanır. Manuel terapi, elektro terapi ve fizik tedavi uygulamaları düzleşme tedavisi yapılır. Doğru duruş eğitimi ile birlikte her gün düzenli olarak egzersiz yapması sağlanır.
Boyun ve Bel Düzleşmesine Karşı Alınması Gereken Önlemler
- Boyun ve bel düzleşmesi rahatsızlıklarını önlemek için hatalı duruş ve oturma bozukluklarının düzeltilmesi gerekir.
- Aynı pozisyonda uzun süre hareket etmeden oturmak bel düzleşmesine yol açar. Bu nedenle oturma pozisyonu sık sık değiştirmeli ve saat başı kalkıp kısa bir yürüyüş yaparak hareket edilmelidir.
- Ayakta çalışmak durumunda olan kişilerin saat başı oturarak belini dinlendirmesi gerekir.
- Uzun süre başını öne eğerek çalışmak durumunda olan kişilerin düzenli olarak boyun egzersizi yapması tavsiye edilir.