Alfa, beta, delta, teta dalgaları
Araştırıcılar dört çeşit beyin dalgası bulunduğunu ortaya koymuşlar ve bunlara Yunan alfabesi harflerinden alfa, beta, teta ve delta adlarını vermişlerdir. Ergin insanın beyin elektrosunda alfa dalgaları hakimdir. Alfa dalgasının en açık ve belirli kayıtları elektrotların başın arka tarafına yerleştirilmesiyle elde edilir. Alfa dalgaları genellikle, elektrosu alınan kimse dinlenme durumunda ve gözleri kapalıyken kâğıda çıkar. Lord Adrian bu dalgalara «dikkat dışı zamanın ritmi» adını vermektedir. Alfa dalgaları saniyede aşağı yukarı 8-13 defa görülen düzenli titreşimlerdir. Elektrosu çekilen kimse gözlerini açıp dikkatini bir konu üzerinde yoğunlaştırırsa alfa dalgaları yok olur ve yerini daha düşük voltajda, daha hızlı ve düzensiz dalgalara bırakır. Bu olay şöyle açıklanabilin Binlerce beyin hücresi aynı anda ve uyumlu olarak elektrik gücü çıkarmaktadır; fakat bu, ancak hareketsiz durumdayken gerçekleşmektedir. Hareket halindeyken hücreler aralarındaki uyumu kaybederler; bu sebeple çoğu zaman elektro kaydı dalga genişliğinde bir azalma, beyin çalışmasında bir artmanın belirtisi olur.
Alfa dalgalarından daha hızlı dalgaların titreşimleri, başın ön tarafına yerleştirilen elektrotlarla elde edilir. Bunlar beta dalgaları olup, beynin duyusal hareket etkinliğine bağlıdır ve frekansı saniyede 16-2-6’dır. Dalga genişliği 1 voltun milyonda 5 -10’u kadardır. Kişi istemli bir hareket yapar yapmaz, beta dalgaları genellikle kaybolurlar.
Delta dalgaları ağır ve düzensiz titreşimlerdir. Saniyede 1-4 delta dalgası kaydedilebilir. Bu dalgalar derin uykudayken yayılırlar. Gerilimleri daha yüksek olup, 1 voltun milyonda 20-200’ü kadardır. Beyin zedelenmesi, ur veya sara dışında, uyanık bir kimseden delta dalgası yayılmaz. Komada bir hastadan da çok ağır dalgalar yayılabilir. Saniyede 4-5 frekansla kaydedilen bu ağır dalgalara teta dalgaları denilir; pek az görülmekle beraber bundan daha hızlı bir frekansla kaydedildikleri de olur.
Bu bilgiler genel bilgilerdir. Aslında, çeşitli kişilerin beyin elektrosu çeşitli ayrılıklar gösterir. Elektroansefalografide kalıtımın da rolü olduğu anlaşılmaktadır; çünkü tek yumurta ikizlerinin elektrosu hemen hemen aynı çizgileri vermektedir.
Beyin dalgalarının ilgi çeken bir yönü de kişinin gelişmesiyle birlikte değişmeleridir. Meselâ uyanık durumda bir erginde düşük frekanslı dalgaların anormal sayılmasına karşılık, aynı dalgalar çocuklarda normaldir. Bir buçuk yaşında küçük bebeklerde dalga genişliği çok düşüktür ve ritmik etkinlik azdır. Zamanla merkez kesimlerde bir ritm doğar; önceleri saniyede 6 dolaylarında olan frekans, yavaş yavaş yükselir ve 2023 yaşlar arasında ergin insandaki sayılara varılır.