Hikayeler ne kadar kendi dönemini, o dönemin insanlarını, olaylarını ele alsa da o günlerden bu günlere çok bir şeyin değişmediğini gösteriyor okuyucularına.
"-Hep kötü, sakat şeyleri mi göreceksin?- diyorlar. -Hep açlardan, çıplaklardan, dertlilerden mi bahsedeceksin? Geceleri gazete satıp izmarit toplayan serseri çocuklardan; bir karış toprak, bir bakraç su için birbirlerini öldürenlerden; cezaevlerinde ruhları kemirile kemirile eriyip gidenlerden; doktor bulamayanlardan; hakkını alamayanlardan başka yazacak şeyler, iyi güzel şeyler kalmadı mı?"
Tahir bin Hüseyin'in, Oğlu Abdullah'a Hitaben Yazdığı Mektuptan...Mukaddime, İbn-i Haldun (Sayfa 406)
"Durumları bütün açıklığıyla ortaya çıkana kadar, görev verdiğin insanlardan hiç
kimseyi itham etme. Şüphesiz suçsuz insanları itham etmek ve onlar hakkında kötü zanda bulunmak, günahların en büyüğüdür. Dostların ve yardımcıların hakkında hüsnü
zanda bulunmayı ilke edin ve onlar hakkında kötü zanda bulunmayı kendinden uzaklaş
tır."
“Korku cezadan çok daha beterdir, çünkü ceza bellidir, ağır da olsa, hafif de, hiçbir zaman belirsizliğin dehşeti kadar, o sonsuz gerilimin ürkünçlüğü kadar kötü değildir.”
Vücutta adrenerjik aktivitenin arttığı zamanları hatırlayın. Aniden gelen bir tehdite karşı sempatik sistem, “fight or fligt” yani “savaş ya da kaç” emri verir bedene. Vücudunuz patlamaya hazır bomba gibidir adeta; ne kadar yorgun, uykusuz vs olsanız da bir tehditle karşılaştığınızda hiç durmadan koşabilirsiniz. Diliniz damağınız kuruyacak, gözbebekleriniz büyüyecek, konuşamayacak, belki soğuk soğuk terleyeceksiniz. Stres faktörü akut dönemde bedeni savaşmaya veya kaçmaya elverişli hale getirir ama bu etkeni uzun vadede başınızdan atamaz ya da bununla yaşamayı öğrenemezseniz işler tehlikeli bir hal almaya başlayacaktır. Kronik stres, vücudu sürekli alarmda tutmaya çalışacak, aşırı impuls özellikle kalbi ve beyni yormaya ve işlevsellikte azalmaya yol açacaktır. İnsanı adeta aptallaştıracaktır.
Korku, insan için belki de en tehlikeli stres faktörü. İçini yeyip kemiren, kalbini bir mengene gibi sıkan, nefes almayı zorlaştıran korkularla yaşamaya çalışmak, insanın en ölümcül işkencesi. Hiç bitmeyecekmiş gibi, bir labirentin ortasında kapana kısılmış ve oradan kurtulmak imkansızmış gibi hissettirir. Öyle ki, bu korkuyu yaşamadan önce nasıl hissettiğini unutturur insana; mutluluk, huzur, dinginlik gibi duyguların varlığını bile unutturur.
Zweig’in, yazdığı biyografiler dışında okumadığım kitabı kalmadı sanırım. Ve hiç şüphe duymadan söylüyorum, benim en etkilendiğim, finaline en çok şaşırdığım eseridir. Kitap boyunca, kendinizi en az Lady Irene kadar kapana kısılmış, çaresiz ve bitkin hissetmenizi sağlıyor Zweig. Ve sonuna geldiğinizde siz de Irene gibi çözülüyorsunuz adeta.
“... Cezanın ne olduğunu anlayınca kadın rahatladı. Ağlaması seni şaşırtmasın: Gözyaşları şimdi dışarıya akıyor, daha önce içeride birikip kalmıştı. İçerideki gözyaşları dışarı akandan daha fenadır.”
"Kendinden sözetmeyi kötü görmek, yasak etmek âdet olmuştur; çünkü kendinden sözetmek her zaman kendini övmek gibi görünür; kendini övmekse herkesin zıddına gider. Ama kendinden sözetmeyi yasak etmek, çocuğun burnunu silecek yerde, burnunu koparmak olur."Denemeler, Michel De Montaigne (Sayfa 31 - Cem Yayınevi, Türkçesi- Salahattin Eyuboğlu)
Ne çok iyi ne de çok kötü diyebilirim bu kitap için ama bir solukta okuyup bitirebileceğiniz bir kitap. Beni etkilememe sebebi bir olay örgüsünün olmaması. Stefan Zweig'in bir solukta bitirilebilecek o inçe kitaplarına o kadar çok alışmışım ki okuduğum her ince kitapta aynı okuma hevesini arıyorum.