Cemal Süreya'nın belkide en önemli ve en güzel şiiridir bu şiir. Hani Bazen insanlar kafalarında hep tartarlar ya sevgi ve aşk ikilisini. Kimi Aşkı tercih eder kimi de sevgiyi. Cemal Süreya'nın da tercih şiiridir "Üvercinka". Ve Süreya belki de en güzel şiirini aşık olduğu o genç kıza yazarak teşekkür ederken uğruna babasıyla bile tartıştığı,okul yıllarında tanışıp daha sonra hep mektuplaştığı ilk ve son aşkına ilk eşine Seniha'ya geri dönecektir. Hikayenin en başına dönelim isterseniz, Cemal Süreya'nın ilk aşkıdır Seniha. Orta ikide sınıfın en güzel kızı Seniha ya aşık olur, derslerde onun kızıl saçlarından gözlerini alamaz. Ve bir gün tahtaya Kızıl Mısralar diye bir şiir yazar Süreya: "Seni sevdiğim anda her şeyim kızıl oldu, Masmavi defterime kızıl satırlar doldu..."
Bütün okul öğrenir Süreya'nın aşkını artık. Yaşça büyük arkadaşlarından Abdullah Macit uyarır hemen Süreya'yı : "Yahu ne yapıyorsun sana komünist derler!" Ve şiir şöyle değişir sonra:
"Seni sevdiğim anda her şeyim yeşil oldu, Masmavi defterime yeşil satırlar doldu."
Cemal Süreya bir röportajında da dediği gibi aşkı "aynı masada mektuplaşmak" olarak tanımlayacak kadar özdeşleştirmişti Seniha ile yıllarca süren mektuplaşmalarını ve aşkını.
Ve Seniha ile ilk evliliğini yapar Süreya, birlikte dostlarına mektuplar yazarlarmış hemde nasıl biliyor musunuz, bir kelime Süreya yazar,bir kelime Seniha yazarmış farklı renkte kalemlerle.Düşebiliyor musunuz güzelliklerini ve uyumlarını. Zaten Süreya Seniha ya "gibisi olmayan yar" der, Seniha da ona "gibisi olmayan bir adam" yani yasaklarlar birbirlerine "gibi" sözcüğünü.
"Burada hikayenin ilk kısmı biter ve ikinci kısmı başlar: "Üvercinka".
Cemal Süreya eşi Seniha hamile iken kendisine "Üvercinka" adını taktığı genç bir kızla tanışır ve aralarında tutkulu bir aşk başlar. Fakat Süreya'nın 58 yıllık hayatında bu genç kızın ne adını bilen ne de yüzünü gören kimse olmayacaktır. Süreya'nın hayatında bir giz olarak kalan bu sır, Türk Şiirinin en güzel ve gizemli şiirlerinden birini ortaya çıkaracak Süreya'ya da şöhreti getirecektir getirmesine de Süreya bir karar vermek durumundadır. Çok sevdiği eşi Seniha o çok istedikleri çocuklarını doğurmak üzeredir ve Süreya kararını verir Üvercinka ile ayrılık kararı alırken bir Ağustos günü şu satırlar dökülür dizelere:
"acıların adını ,ağustos koymalılar..."
Büyük aşk bitmiş ya da bitmemiş ama Süreya, eşi Seniha ya dönmüştür. Sevgi yi mi tercih etmiştir Süreya, Üvercinka'ya olan aşkını o malum şiiri ve onun için yazdığı bir çok şiiri o kitaba dökerek, belki bizler için böylesi daha hayırlı bile oldu dedirtmiştir.
ÜVERCİNKA
Böylece bir kere daha boynunlayız sayılı yerlerinden
En uzun boynun bu senin dayanmaya ya da umudu
kesmemeye
Laleli’den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız
Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun
Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez
Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor
Bütün kara parçalarında
Afrika dahil
Aydınca düşünmeyi iyi biliyorsun eksik olma
Yatakta yatmayı bildiğin kadar
Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler
Boşunaymış gibi bunca uzaması saçlarının
Ben böyle canlı saç görmedim ömrümde
Her telinin içinde ayrı bir kalp çarpıyor
Bütün kara parçaları için
Afrika dahil
Senin bir havan var beni asıl saran o
Onunla daha bir değere biniyor soluk almak
Sabahları acıktığı için haklı
Gününü kazanıp kurtardı diye güzel
Birçok çiçek adları gibi güzel
En tanınmış kırmızılarla açan
Bütün kara parçalarında
Afrika dahil
Birlikte mısralar düşünüyoruz ama iyi ama kötü
Boynun diyorum boynunu benim kadar kimse
değerlendiremez
Bir mısra daha söylesek sanki her şey düzelecek
İki adım daha atmıyoruz bizi tutuyorlar
Böylece bizi bir kere daha tutup kurşuna diziyorlar
Zaten bizi her gün sabahtan akşama kadar kurşuna
diziyorlar
Bütün kara parçalarında
Afrika dahil
Burda senin cesaretinden laf açmanın tam da sırası
Kalabalık caddelerde hürlüğün şarkısına katılırkenki
Padişah gibi cesaretti o, alımlı değme kadında yok
Aklıma kadeh tutuşların geliyor
Çiçek Pasajında akşamüstleri
Asıl yoksulluk ondan sonra başlıyor
Bütün kara parçalarında
Afrika hariç değil
Cemal Süreya
Bu gizemli kadın kimse merak etmiyorum degil, hani Cemal Süreya'yı anlatmak kelimeler yetmez, öksüz kalır. Bambaşka biri romantik aşk adamı. Ah Üvercinka ah sen Bayan Nihayet kimsin sen... :) keyifli okuma oldu benim için, en sevdiğim şiiri Uvercinka da, Üvercinka ve en sevdigim kitabı Üstü Kalsın. Aslında hepsini seviyorum. :)
Kitabın önsözünün dikkatli okunması gerektiği kanaatindeyim. Bu önsözde yer alan diğer önemli sözlerden biri kitapta şöyle yerini alıyor. " Orwell'a göre özgürlük, yazıyla ilintilidir ve özgürlüğü yok etmek isteyen bürokratlar kötü konuşur, kötü yazarlar; anlamın , bütün anlamın kaybolduğu cümlelere sığınırlar. Her yurttaşın, özellikle de gazetecilerin görevi, bu tür cümle ve sözcükleri yakalayıp bunlara karşı savaşmaktır "
Yok etmek sadece zorbaların ve cahillerin işidir. Bir insan zekasıyla yenemeyeceğini anladığı anda ya şiddete başvurur ya paranın gücüne. Birisi sizinle aynı fikirde değil diye onu yok edemezsiniz. Medeni ve erdem sahibi insanlar böyle yapmaz. Çok okuyan ve bilginin gücüne inanan her insan, sadece konuşma yolunu seçer. Sizden olmayanları yok etmek yerine, bilginin ve fikrin gücüyle, sizin gibi düşünmesini sağlamalısınız.
Dünyada küçük balıkları yutanlar, medyayı kendi tarafına çeken paralı patronlar, bir emrin altında çalışanlar, çıkarlar, menfaatleri ile patronların sözünden çıkmayanlar, gizlice kameranlar tarafından izlenen insanlar. Tuvalette, banyoda, yatakta, sokakta, evde, aklınıza neresi geliyorsa…
George Orwell " 1984" kitabında bizi umut ile korku arasında bir yolculuğa çıkarıyor. Kendi dünyasını kuruyor, bu dünyanın içinde kaybolmamızı istiyor. Kitaba dönecek olursak; kitapta konu 3 süper devlet üzerinde geçiyor. Okuyucuya kitap 3 bölüm şeklinde aktarılıyor. Özgür düşünceyi kaldırmak için her şeyi yapan anlayış her tarafa yerleştirilmiş durumda, tele ekranlar ve mikrofonlar tarafından insanlar sürekli izleniyor. Bu düzen içinde yaşamaya çalışan Kahramanımız Winston Smith. Kitap bize Winston Smith'i partinin çıkarları doğrultusunda çalışan biri olarak tanıtıyor. Kitabın ilk bölümünde Winston Smith'in neler yaptıkları anlatılıyor okuyucuya. Winston en büyük suçu işleyerek partideki kuralların dışına çıkarak devleti yönetenlerin tarihle oynadıklarını, insanları kandırdığını düşünüyor.
Partinin kurallarına göre bir fahişeyle ilişkiye girmek yasaktır. Asıl amaç cinsel ilişkiden zevki kaldırmaktır. Evlilik ya da başka bir şey cinsel ilişki hayatlarından kaldırılacaktır. Her şey partinin isteği doğrultusunda olmak zorundadır. Burada Orwell kendi dünyasını yaratıyor. Günümüzde düzenin aynı işlediğini Orwell bize kapalı bir üsluple anlatıyor.
Partide gerçek bir aşk ilişkini düşlemek olanaksız, buna kalkışan en büyük cezaya çarptırılmaydı. Kitapta bu kısım şöyle anlatılıyor;
" Tüm kadınlar, partinin amaçladığı gibi ulaşılmazdı. İstediği, sevilmekten çok, ömründe bir kez de olsa bu erdem duvarını yıkmaktı. Cinsel eylem, eğer başarıyla yerine getirilirse başkaldırmak demekti. Birisini istemek bir düşünce suçuydu…"
Partideki kadınların hepsi aynı. Her şeyin baş kahramanı Winston Smith. Winston Smith, Londra’da oturani Okyanusya’nın propaganda fabrikası hakikat vekaletinde çalışan vasat zekalı memurdur. Daha önce verilen bilgiler Winston’un parti içindeki göreviyle alakalı. 1984'ü okuduğumuzda karşımızda Londra'yı buluyoruz. Kitabın başlarında " Savaş Barıştır, Özgürlük Köleliktir, Bilgisizlik Kuvvettir " sözleri kitabın başlarından itibaren hafızamızda yerini alıyor. Kitabın başlarından itibaren Kahramanımız Winston Smith'in neler yapacağını gözlemliyoruz.
Parti’nin hemen hemen efsanevi düşmanı karşı ihtilalcı ve partinin bütün askeri,ekonomik başarısızlıkların sebebi olarak gösterilen Emmanuel Goldstein ‘in perdede görünmesiyle salondakilerin nefreti zirveye erişir. Goldstein, yarı mistik bir adamdır. Büyük Birader ismi parti için büyük önem taşır. Herkes emirleri ondan alır, kimse ona karşı gelemez, karşı geldiği takdirde en ağır cezayı alır. Korku imparatorluğu arası mekik dokumalar işlemden geçirilir. Aynı zamanda Büyük Biraderin yüzünü gören yoktur,Salondakilerin nefreti arttığında Golstein’a lanet okur ve küfür ederler.
" Büyük Birader " (Big Brother) ismi çeşitli ülkelerde kavramsal olarak kullanılır, burada anlatılması istenen Büyük Biraderin bir korku imparatorluğu yaratması, ve diktatörlüğüyle bütün insanları susturma isteği.. Romanın bu bölümünde Winston'un karıştığı mevzuların nasıl olduğunu anlamak için şu alıntıyı paylaşmak uygun olur. Sadece Winston ile ilgili değil, Büyük Birader'in tek söz sahibi olduğu bir yeri çok iyi anlatan sözler desek de kabul görür.
" Tutuklamalar her zaman gece yapılırdı. Uykudan, ansızın sarsılarak uyanma, omzunuzu dürten kaba bir el, gözlerinize tutulan ışık, yatağınızın çevresinde katı yüzlerden bir halka. Olayların büyük çoğunluğunda yargılama olmaz, tutuklama gerekçesi gösterilmezdi. İnsanlar geceleri ortadan kayboluverirlerdi, o kadar. Adları sicillerden silinir, o güne dek tüm yaptıkları kayıtlardan silinir bir zamanlar var oldukları yadsınır ve sonra unutulurdu. Böyle ortadan kaldırılanlara, yok edilenlere genellikle buharlaştı denilirdi. "
Proleterler hakkında uzun bir alıntı romanın en önemli cümlelerinden.
“ Proleterler yönetimsiz bırakıldıkları zaman Arjantin’ın ovalarına salınıvermiş sığırlar gibi, doğal buldukları ilkel bir yaşam birimi geliştirmişlerdi. Doğarlar, sokaklarda büyürler, on iki yaşında işe gitmeye başlarlar, kısa bir güzellik ve cinsellik döneminden geçip yirmi yaşında evlenirler, otuz yaşında orta yaşlı olurlar ve ortalama altmış yaşına ölürlerdi. Ağır bir çalışma hayatı, ev ve çocuk sorunu, komşularla ufak tefek tartışmalar, sinema, futbol, bira ve her şeyden önemlisi kumar, akıllarının ufkunu doldururdu. Onları denetlemek zor değildi. Düşünce Polisinin birkaç casusu aralarında dolaşır, yalan dolan söylentiler yayar, tehlikeli olabileceği düşünülen bireyleri saptar ve ortadan kaldırırlardı; ama Partinin ideolojisini kendilerine aşılamak için, hiçbir girişimde bulunmazlardı. Proleterlerin, güçlü siyasal görüşlerinin olması istenmezdi. Onlardan beklenen tek şey, çalışma saatlerinin uzatılması ve yiyecek tayını kısıntılarını kabul etmelerini kolaylaştıracak ilkel bir yurtseverlik duygusuydu. Bazen hoşnutsuzluk duyabiliyorlardı, ama bu hiçbir sonuca götürmüyordu onlardı, çünkü tutunacakları herhangi bir düşünceleri olmadığından, bu hoşnutsuzlukları ufak tefek, belirli sorunlara yöneliyordu. Büyük sorunların her zaman dikkatlerinden kaçması kaçınılmazdı. Proleterlerin büyük bir kısmının evinde tele ekran bile bulunmazdı. Sivil polis işlerine çok az karışırdı. Londra’da her türlü suç almış yürümüştü; hırsızlar, dolandırıcılar, fahişeler, uyuşturucu madde pazarlayıcıları ve her türlü karanlık işle uğraşanlar, dünya içinde dünya oluşturmuşlardı; ama tüm bunlar proleterlerin kendi bünyelerinde var olduğundan önemsenmiyordu. Ahlak konularında , dedelerinin kurallarını izlemelerine izin veriliyordu. Partinin cinsel disiplin eğitimi onlara uygulanmıyordu. Rastgele cinsel ilişkiler cezalandırılmıyor, boşanmaya izin veriliyordu. Eğer proleterler herhangi bir gereksinim duymuş olsalardı, ibadete ve dine bile izin verilecekti. Kuşkunun sınırları dışındaydılar. Partinin sloganında belirtildiği gibi ‘ Proleterler ve hayvanlar özgürdür “
Partilerin kişilerden daha üstün tutulduğu 1984'te gözümüze sokuluyor, böyle bir düzende kişilerin değil, partilerin bir şeyleri değiştireceği betimleniyor ve her şey tek adam üstüne kurulu olduğunu, günümüzde de bu tek adamlık sistemini Orwell gözümün içine sokarak anlatıyor. Kitapta 1950'li yılların öncesine dönemine şöyle değiniliyor, eski zamanlara bir gönderme olduğu bariz belli oluyor.
" Ellili yılların öncesindeki her şey yitip gidiyordu. Başvurulacak somut kayıtlar olmadığından kendi yaşamınızın bile kesinliği kalmıyordu. Anımsadığınız kimi olaylar uydurmaydı. Olayların yer aldığı havayı tekrar yakalayamadan onlara ait bir takım ayrıntıları anımsıyordunuz. Arada bir türlü doldurulamayan büyük boşluklar kalıyordu. O zamanlar her şey bambaşkaydı. Ülkelerin adları ve haritadaki biçimleri bile farklıydı. 1 No'LU Havaüssünün adı, eskiden değişikti, oraya İngiltere ya da Britianya derlerdi. Ama Londra'nın her zaman Londra olduğundan kuşkusu yoktu."
Savaş Öncesi Ve Sonrası durumunu kitapta Devrim Öncesi hayatı sorgulayan, bu hayat hakkında bir şeyler öğrenmek isteyen Winston'un barda yaşlı bir adamla konuştuğu şu sözler anlatıyor.
" Ben daha doğmadan , siz yaşını başını almış bir adamdınız herhalde. Devrimden önceki günleri hatırlıyor olmalısınız. Benim yaşımdakiler bu konuda hiçbir şey bilmiyorlar. Öğrendiklerimizin tümü kitaplardan, ama kitaplarda yazılı olanlar doğru olmayabilir. Bu konuda düşüncenizi öğrenmek isterdim. O zamanlar baskı, adaletsizlik ve yoksulluk varmış. Her şey düşünebileceğimizden de kötüymüş. Burada, Londra'da insanların büyük bölümü doğumlarından ölümlerine dek yetersiz besin alıyorlarmış. Yarısından çoğunun ayağında ayakkabı bile yokmuş. Dokuz yaşında okuldan ayrılır, günde on iki saatten çok çalışır, bir odada on kişi uyurlarmış. Bu arada azınlıkta olan ve kapitalist denilen varlıklı ve güçlü bir avuç insan varmış. Tüm mal mülk onların elindeymiş. Otuz hizmetçisi olan koskocaman evlerde yaşarlar, otomobillerle ya da dört atlı faytonlarla gezerler, şampanya içer, silindir şapka giyerlermiş…"
Winston hakkında bilgiler verilirken kitaptan, roman ilerledikçe başka karakterlerle tanışıyoruz. Bayan Parsons, Wither, Syme, O'Brien, Ve Julia.. Kitabın ikinci bölümünde Roman dairesinde çalışan, Nefret anında Winston ile karşılaşan Julia'ya yer veriliyor. Nefret anında Julia adında bir kızın kendisini takip ettiğini sanıyor Winston. Takip ettiğini sandığı şey ise düşünce polisinin bir mensubu olduğunu sanması. Julia, Proleterya sınıfı için ucuz romanlar çıkaran makineleri tamir eden biri olarak romanda yerini alıyor.
Winston’a gizlice üzerinde " Seni Seviyorum’’ yazılı bir not bırakıyor ve bu nottan sonra Julia ve Winston televizyondan uzak ve sessiz bir yerde buluşmak üzere anlaşıyorlar. Çünkü kendileri için tek çare tele-ekranlardan, kameralardan uzak bir yerde buluşmaları. Bunu seçme nedenleri parti içindeki sorumluluklar. Bu anlaşmayla birlikte Julia İle Winston'un tele-ekranlardan uzak kaçamak ilişkilerine tanıklık ediyoruz. Ama bu aşkta birçok şey açığa çıkıyor. Çünkü partiye göre partidekiler kendi arkadaşlarını yoldaş bilirler, ve parti tarafından görüldükleri takdirde ceza alacaklarını bilirler. Winston ile Julia arasındaki diğer ortak özellikle Parti'yi sevmiyor oluşlarıydı. Herkes partinin değerleri için çalışıyor, Büyük Birader'e itaat ediyor ama kimse çalıştığı yerde bulunmayı sevmiyordu. Diktatörlüğün de böyle olduğunu Orwell anlatıyordu. Kitabın ilk bölümünde sıkılacağınız pek çok yer olurken, ikinci bölümünde Winston ve Julia'nın kaçamak ilişkileriyle heyecanlanmanız kaçınılmaz oluyor. Winston ile Julia arasındaki geçen diyalog Julia'nın fahişe bir profilde olduğunu anlatıyordu, ama Julia bunu sadece parti üyeleriyle yapıyordu.
" Dinle. Ne kadar çok erkekle yatmışsan seni o kadar seviyorum. Anlıyor musun?
Evet, hem de çok iyi
Saflıktan nefret ediyorum, iyilikten nefret ediyorum. Erdem denen şey hiçbir yerde var olmasın istiyorum. Herkesin iliklerine dek ahlaksızlaşmasını istiyorum
Öyleyse ben tam sana göreyim. İliklerime dek ahlaksızım ben "
Orwell, bireylerin özgürlüklerini nasıl kısıtladıklarını Winston ile Julia karakterleri üzerinden anlatıyor. Bu ilişkide ilk kural tele-ekranlara gözükmemek. Çünkü partiye göre sevişmek yasak, yakalanıldığınız takdirde cezaya çarptırılıyorsunuz. Sonraki zamanlarda aynı yerde buluşamıyor bu ikili. Sığınacak yer arıyorlar, ilk sığınacak yer Mr. Charrington'un evi oluyor, ama evde kendilerini beklenmedik şeyler bekliyor. Kaldıkları oda farelerle dolu, sadece kaldıkları oda değil bütün Londra'nın fareyle dolu olduğunu söylüyordu Julia, sonralarında Londra’nın her yanında ansızın yeni bir poster belirmiştir. Yazısı yoktur posterin, yalnız makineli tüfeğini kalçası düzeyinde tutmuş, koca çizmeleri olan Moğl yüzünde hiçbir anlatıım bulunmayan bir Avrasyalı askeri yürürken gösteren üç dört metre boyunda bir resimdir bu. Kentin her yeri bu posterle doludur. Goldstein’in resimleri yakılmıştır, Avrasyalı asker posterleri yırtılıp alevlere atılmıştır. Bazı dükkanlar yağmalanmış, bir karı kocanın evi ateşe verilmiş, ikisi de dumanlar arasında can vermiştir. Bu poster Londra'nın gerçek yüzüydü, diktatörlük sisteminin başında bulunan Büyük Birader'di…
Winston ile Julia'nın kaldıkları yer onların cennetiydi. Orada sevişiyorlar, orada uyuyorlardı.Winston Smith için Charrington soyu tükenmiş bir hayvandı. Ama Winston’un kendisiyle konuşmasından keyif alıyordu. Charrington aynı zamanda eskici dükkanın yaşlı sahibiydi. Yaşlılar kendileriyle ilgilenenleri severlerdi. Charrington da böyle biriydi. Winston, bazen partiye karşı başkaldırıyı düşünüyordu, onu destekleyenler olsa da bu yanıltıcıydı. Partiyi yenmek olanaksızdı. İsyan edilse de partinin düzeni ve kendisi değişmeyecekti. Partinin iki amacı vardı. Yeryüzünü tümüyle ele geçirmek ve bağımsız düşünce olanağını sonsuza dek ortadan kaldırmaktı.Partilerde önemi bir yasa vardır..
" Kitlelerin ne düşündükleri partiyi ilgilendirmez’’
Parti üyesi daima düşünce polisinin gözetimi altında yaşar. Parti üyesinin yaptığı her şeye dikkat ederler. Parti üyesi düşüncesini söylemekten acizdir, söylediği takdirde bir boşluğa sürükleneceğini ve işkence göreceğini bilir.. Winston işkence göreceğini bile bile kendi doğrularını söylemekten vazgeçmemiştir. Partiye karşı olduğu için partidekiler tarafından ağır eleştirilir, işkenceye mahkum edilir. Hep büyük Biraderi indirmenin planını yapmaktadır Winston, ama bu soruların cevapsız olduğunu bilir. Parti yalnız kendisine güç vermesini ister. Partiler için başkalarının iyiliği değil, partinin iktidarda olması önemlidir!
O ‘Brien’a göre Winston Smith kendi düşüncelerini söylediği ve partinin yanlışlarını sorguladığı için silinmesi gereken bir lekedir. Winston, süründüre ,süründüre öldürülecektir, ama bunun için beklemesi gerekmektedir. Winston, işkence edilerek yavaş yavaş öldürülüyordu, ağır tutuk hareket ediyor, yorgun hissediyor, ama Julia’yı satmıyordu. Bunun haricinde Winston her türlü saldırı ve işkenceye uğramış, oldukça hırpalanmıştı. Partiye karşı gelmenin cezasıydı bu. Orwell buralarda başkaldıran insan modelinin resmini çiziyor okuyucuya. Büyük Birader'den herkes nefret ediyordu ama herkes onun için çalışıyordu, çünkü bu Diktatörlük sisteminin baş nedeniydi.
Kitabın en can alıcı bölümü O' Brien'ın Winston'a dönerek " Dünyada en kötü şey farelerdir " dediği, Winston'u 101 no'lu en dehşet odalara hapsedip cezalandırdığı bölüm. Kitaptaki bu bölümü okuduğunuzda 1980 darbesinde işkence görmüş insanlar zihninizde canlanması kaçınılmaz oluyor. Bu bölümdeki sözler kitapta dehşet duygusu yaşamamıza neden oluyor, Orwell bunu ustaca başarıyor.
“ Yalnız acı kendi başına yeterli olmayabilir,bazı durumlarda insan ölümle sonuçlansa bile acıya katlanabilir. Ama herkesin karşı koyamayacağı, düşünmek bile istemediği bir şeyler vardır. Böyle durumlarda korkaklık ya da cesaret söz konusu değildir. Yüksek bir yerden düşerken bir ipi yakalamaya çalışmak korkaklık değildir. Bunlar yok edilemeyecek basit içgüdülerdir. Aynı şey fareler için de geçerlidir. Senin için onlara karşı koymak olanaksızdır. Onlar senin için istesen de direnç gösteremeyeceğin bir baskıdır. Sonunda senden istenileni yapacaksın “
“ Seni yendik Winston. Seni parçaladık. Bedenine ne olduğunu gördün. Aklında aynı durumda. Artık,gururunu yitirdin. Tekmelendin,aşağılandın,azarlandın, acıyla çığlık attın,kusmuk ve kan içinde yerlerde yuvarlandın,acınma dinlendin, herkesi ve her şeyi sattın. Yaşamadığın bir tek rezillik kaldı mı?”
Kitapta birçok mevzu dönüyor. Kahramanımız Winston'un farelerle dolu bir kafes içinde acı içinde kıvranılmasıyla kendisinin ağzından tek söz çıkıvermişti. " Artık dünyada cezasını devredebileceği tek bir kişi olduğunu anlamıştı, farelerle kendisi arasına koyabileceği bir tek kişi vardı." bunu söyledikten sonra Julia'yı ispiyonlamıştı. Ve sonra şöyle dedi
" Julia'ya yapın! Julia'ya yapın! Bana değil Julia'ya. Ona ne yaparsanız yapın! Umurumda değil! Yüzünü yırtın, etlerini parçalayın.Bana değil Julia'ya! Bana değil! "
İşkence sırasında buna mecbur bırakılmıştı Winston. Birbirlerine kendilerini sattıklarını sonunda itiraf etmiştiler.
“ Kestane ağacının altında
Sen beni sattın,ben de seni”
Winston’un Büyük Birader’e karşı olan nefreti fazlaydı. Bunun azalacağını veya Büyük Biraderi sevebileceğini kim bilebilirdi ki? Hayatta her şey tersine dönebiliyordu..
Kısaca kitabı özetlemek gerekirse; Orwell kitap boyunca sorgulama içindedir. Kahramanımız Winston Smith, Devrim öncesi hayatı merak etmekte, bu hayatı sorgulamaktadır. Kendisi gibi sorgulayan insanları bulmak istemekte, ama kendisi gibi sorgulayan insanlar bu düşünceden mahrum bırakılmıştır. Winston’un bu yaptıkları parti yasalarına göre yasaktır. Çünkü içinde bulunduğu parti sorgulamaya, düşünmeye izin vermez.
Toplumun özgürlüklerinin sınırlandırılmasını, baskıcı rejimlerin birey üzerinde etkisini, Gelişen teknoloji ve iktidarların insanları kontrol altına almasını, özgürlüklerin kısıtlanmasını, sorgulamanın yasak olduğu bir toplumu, her yerde izlendiğimizi karamsar bir şekilde gözümüze sokarak anlatıyor Orwell. Kuşkusuz en iyi distopya örneklerinden birini sunuyor okura. Tele Ekranlar, mikrofonlar, kameralar, uydular… Ütopik dünyayı içinde barındırsa da günümüze ışık tutuyor.
Kitabın çevirisi Nuran Akgören'e ait. Bu kitap daha sonraları Can Yayınları çevirmeni " Celal Üster " tarafından çevrilmiş, aşağıda " Altını çizdiklerim " kısmında okuyacağınız çeviri Nuran Akgören'e ait. Kitabın yeni baskısındaki çeviri Celal Üster'e ait, ikisi arasındaki farklar bariz belli oluyor ama bu çevirinin berbat bir çeviri olduğunu söyleyemem. Tekrardan Orwell'ın 1984'üne dönelim.
Orwell, romanı İskoçya'da verem ile boğuşurken 1947-1948 yılları arasında yazdı. Kitap sosyalizm karşıtı olarak suçlandı. O dönemin politikacılarıyla karşılaştırma yaparsanız romanı daha iyi anlayabilirsiniz (Adolf Hitler, Stalin gibi..) Bir de Roman üzerinden uyarlama " 1984’’ filmini kitabı okuyarak izlerseniz daha yararlı olur sizin adınıza.Kitabı okurken bazen beyninizi fareler kemiriyor gibi bir hisse kapılabilirsiniz. Yazar çoğu yerde kapalı bir dil kullandığını bizlere " 1984" kitabında gösteriyor.
Orwell için Cia ajanı olduğunu söyleyenler olsa da bu rivayetten öteye gidememiştir. Bir ütopya harikasıyla karşı karşıyasınız, seneler önce yazılan bu kitapta Orwell günümüze " 1984" adlı kitabıyla ışık tutuyor. Kitabı okurken Orwell'ın seneler öncesinden bugünleri görmesi onu gözümüzde dahi yapıyor. Kitapta oldukça korku, kuşku karamsarlık unsuru olduğunun da altını çizmek gerekir. (Winston Smith 101 nolu odada Farelerle yalnız kalması sonucunda gördüğü işkence kısmını) kafanızda canlandırdığınız korku basamaklarını yavaşça tırmanmaya başlıyorsunuz. Tek cümleyle özet geçmek gerekirse; George Orwell’ın 1984’ü bizi korku imparatorluğun içine sokarak umutsuz bir yolculuğa çıkarıyor. Oldukça akıcı sürükleyeci, kesinlikle tavsiye ediyorum. İyi okumalar.
Beni kitaplarla tanıştıran sebepleri seviyorum.Birbirini etkileyen zincirler kümesi ne hoş! Bana her zaman hayatımın neden sonuç ilişkileriyle kusatildigini anlatıyorlar.
Bu kitabı okuma hikayemde "The True Cost " belgeselini izlememle başlıyor aslında.Buradan bu belgeseli öneren "Necip Gerboğa" hocama çok tesekkür ediyorum.Bu kitabı okuma zincirimin ilk halkasini onun aylar önce paylaştığı belgesel iletisi kapsamakta.
Türkçe karşılığiyla gerçek bedel isimli bu belgesel durup düşünmemi sağlayacak türden bir içeriğe sahip tüketim çılgınlığının arka planını tüm objektifligiyle bize sunmaktaydi.
Biz onuncu pembe kazagimizi alirken dünyanin diğer ucunda 15 yaşında bir hintli kız sırf bu yüzden daha fazla mesai yapmalıydi.Biz harcayalım diye onlar çalışmaliydi hem de çoğu güvenlik öneminden yoksun şartlar altında.
Hayat neden sonuç ilişkisinden ibaret.Bizim tüketim alışkanlıklarimiz ne kadar da bambaşka sonuçlara yol açıyor.Bu belgesel bana bunları hissettirmiş düşünmediğim şeyleri düşünmeye sevk etmişti.
izleyin tavsiye edilir.
The True Cost'tan sonra belgesel arayışına girdiğimde karşıma çıkan ilk "Minimalizm" belgeseli olunca haydi dedim.O aralar bir şeylerden rahatsız ve sakinlik peşindeydim.Bu arayışıma güzel bir yoldaş olabileceğini düşündüm.
Minimalizm belgeseli oldukça düşündürücü ve etkileyiciydi .Hayatinizda düşünmeden harcayıp aldığınız her nesnenin birsüre sonra size rahatsızlık ve mutsuzluk getireceğini hiç düşündüğünüz mü?
Az eşya çok huzur kavramı ne kadar doğru aslinda.
Belgeseller iyi hoş da ben nedense hep elimde somut bir şey olması taraftarıyım.Belgeseli varsa belki kitabi vardır diye bir hevesle ararken "everyhing that remains" adı ile çıkarıldığını gördüm.Türkçeye ise Minimalizm anlamlı bir yaşam adı altında çevrilmiş.
130 sayfalık bir kitap olarak çok akıcı olmasa da bana bir çok şey öğrettigi gerçeğini inkar edemem.Liseden kulaktan dolma bir bilgi ile sade yaşam felsefesinden cok daha fazlası olduğunu öğrendim.
Minimalizm nedir diye soranlara cevabım hayatımızdan fazlaliklari çıkarıp anlamlı ve değer verdiklerimize odaklanmamizi kolaylaştıran bir düşünce akımıdır diyebiliriz.
Minimalizm hayatımızda amaçsizca yaptığımız tüm eylemleri,düşünceleri,ilişkilerı bir tarafa bırakıp hayatımıza anlam katan eylem olaylar düşünceler iliskiler içinde olmamızı salık verir bize.
Bu belgesel ve kitaba kadar minimalizmi sadece maddi açıdan bir sadeleştirme işlemi sanarken her konuda sadelestirme çalışması olduğunu gördüm.
Heyecanbozanlar içerir!
Kitabımızda 2 karakterimiz var kitabın yazarları Ryan ve Joshua...Bu iki arkadaş ilk gençlik süreçlerinde çeşitli zorluklar yaşıyorlar ve diyorlarki: Xyz kadar param olursa işte o zaman tamam mutlu olacağız.
Bir süre sonra bakıyorlarki , aa hacı biz çoktan aylık Xyz kazanmaya başlamışız peki mutlu muyuz!? ....
Harika bir sirkette yaşayan Joshua en iyi terfiyi aldıktan sonra terfi ile ters orantılı olarak dibe çöktüğünü hissediyor.Çılgınca harcamalar lüks yaşantı vesaire bakıyor hiç ama hiç tatmin olamıyor.
Aldıkça tükettikçe iyi değil,kötü hissettiklerini fark ediyorlar ve sonra arayışlar.... Exile lifestyle adında bir internet sitesi onları minimalizm akımı ile tanıştırıyor ve aradıkları seyin minimalizmde olduğunu fark ediyorlar(ya da saniyorlar diyelim)
MUTLULUGUN NESNELERDE DEĞİLDE HAYATIN KENDİSİNDE OLDUĞUNU FARK ETMEK....
Tüm mesele bu değil mi!
VAZGEÇMEK ÖZGÜRLESTİRİR'i motto haline getirip ilerliyorlar.Hayatlarında köklü değişiklikler yapıyorlar.
Bu kitap onların arayışlarının bir ana ürünü.
Kitabımız minimalizme giden yolda dikkat etmemiz gereken 5 değer 5 kavramdan yola çıkarak bize sesleniyor.
1. Sağlık
2.ilişkiler
3.Tutku
4 gelişim
5. Katkı
Diyorum incecik kitap ama ne güzel noktalara değinmiş.
En en önemli konu en başta tabiki "SAĞLIK"
minimalistlerimiz ,
""Vücudunuza giren her şeyden haberdar olun.Sonra sıkıntıyı siz çekersiniz""" ile bir güzel uyarıyor bizi.Her işin başı sağlık olunca ilk maddemizin bu olması kaçınılmaz
sağlığın ana ögesi ise uyku ,
Uyku ile kulağımıza fısıldananlar ise şöyle,
""" insanlar genellikle başarmak istedikleri neyse onu başarmak için uykularından fedakarlık ederler.Ama eğer sağlıklı bir yaşam sürme arzusundaysaniz o zaman yeterli bir dinlemeye ihtiyacıniz olacaktır."""""
Bu bölümün sonunda bizi yapmalıyım listesi oluşturmaya çağırıyor sevgili minimalistlerimiz "daha iyi daha sağlıklı bir yaşam sürmek için ne yapmalısınız"sorusunu bizi yöneltiyorlar.Cevaplariniz hazır mı?!
2. Kavramımız hayatımızin odak noktası ilişkiler...İlişkiler çoğumuza ahh! Dedirten kavram...Hayatımızın şekillenmesinde belki de en büyük öneme sahip değer insanlarla kurduğumuz iletişim.
Sorgulamamız gereken ilişkilerimiz var sayın seyirciler.Sade ve verimli bir hayat için ilişkiler konusuna da el atmamız lazım.İnsanlarla kurduğumuz iletişim arttıkça önceliklerimize daha az zaman ayırmanın hüznünü farkına varıyor musunuz? Bize soru:
"sahiden tüm ilişkilerimiz gerekli mi?" Değil!
Kurduğumuz bazı ilişkiler bizi olumsuz Etkiliyor ya da önceliğimiz olan insanlara mesela ailemize vakit ayırmamızi ciddi oranda gölgeliyorsa bunlari bitirmek gerekmez mi?
Kitaplar çoğu şeyi yapabilir ama insanoğlu gibi kompleks varlıkların birbiriyle nasıl anlaşabileceğine dair tüm detayları açığa çıkaramaz.Biz kitaplardan insan ilişkilerini öğrenemeyiz sevgili okuyucu buna inanmiyorum bu konuda tebrübe hep üstte kalır.Biz doğaçlama bir şeyler yaşarız ve öğrendiklerimiz bizim ilişki klavuzumuzu oluşturur.
İlişkilerle baş etmek zor! Bu yüzden sınırlarımızı sevdiklerimizi önceliklerimizi belirlemek şart!
İlişkilerimizin bir kısmının bize yük ve önümüzde set olduğunu da unutmayalim(bilmek ile uygulamak arasındaki o dağlar kadar farkın içinde olmak:( )
Aa konu ilişkilerden açılmışken sevgili okuyucu mutlu olmamizin ya da mutsuz olmamızın en önemli sebebi de ilişkilerimiz.
Bölüm değiştirip hayatıma yeni bir sayfa açmak istediğim günlerde fark ettiğim şey sorunumun bölümümle değil de iletişim kurduğum kişilerle alakalı olduğunu fark etmem oldu.Bir insani şehre bağlayan insanlar...Ve kaçmak istediklerimiz yine onlar... Garip...Sağlıklı bağlantilar sağlıklı yarınlara götürür.İlişki konusu karışık ve muamma.
Sağlıklı iletişimler dilerim:)
Sonraki maddelerimiz tutku ve gelişim...
Tutkularımiz bizim her güne umutla bakma sebebimiz.
Gelişim ise tutku ile reaksiyon veren tepkimelerin faydalı yan ürünü.Böyle yan ürüne can kurban!
""İki günü birbirine eşit olan ziyandadır"" hadis-i Şerif-i gelişimin bizim için elzem olduğunu hatırlatma açısından önemli.
Ruhumuza iyilik yapmak için küçük de olsa dokunuşlarla hayatımıza renk katabilir.Keşfedilmemiş yönlerimizi keşfedebiliriz.
Gelişim için illa da Elon Mask'la aşık atmaya gerek yok.Siz o gün otobüse binmek yerine yürümeyi tercih ettiğinizde bile beyninize gonderdiginiz farklı sinyalle küçük minnoş gelişim sürecini yasayabilirsiniz Yürürken insanları gözlemlediginizde ya da binaların mimarilerine alici gözle baktığınız da fark edeceksiniz.Yeni şeyler denemek hep gelistirir sevgili okur yeni şeylerden korkmayalim!
(Uzun oldu farkındayım ama dayan,konu hoşuma gidince durdurabilene aşk olsun:))
Geçen günlerde kurstaki hocam hiç düşünmediğim bir konu üzerinde düşünmeye sevk etti beni:
"""kişisel gelişim kişisel gelişim diyip seminerden seminere koşuyorlar,kimse demiyor ki toplumsal nasıl gelisebiliriz,kimse anlatmıyor toplum yararına yaşamının inceliklerini...Şuan kendimizden başka kime ne faydamız var!""
Yarası olan gocunur ortaya söylenmiş bu sözleri üzerime aldım.İnsan uzun süre kendiyle derde düşünce çevresini dünyada başka insanların yaşadığını unutuyor.Sanirim iyi daldim:/
Bu konu nerden aklıma geldi son 5 . Değerimiz katkı...
En sevdigim bölüm bu oldu sanirim çünkü vermenin iyileştirici gücünü tekrar hatirladim.
Verdikçe hayatımız güzelleşiyor.Vermeyi sadece maddi açıdan düşünmemek lazım.Siz birisi için en önemli şeyinizi vaktinizi verdiğinizde o kişinin hayatına kattıginiz değer bir şekilde sizin de hayatiniza yansır.Tebessüm etmek mesela en naif katki da bulunma yollarından biridir.Ah çocuklar! Tebessümün en yakıştığı varlıklar.Bu konuda onlardan cömertini bulamayiz:)
Şu alıntıyı yapiyim de içim rahatlasın
" Başkalarina katkıda bulunmadigimiz bir hayat anlamı olmayan bir hayattir.Gerçek şu ki vermek yaşamaktır."
Bu beş değeri hayatimiza dengeli bir şekilde dağıttigimizda bazı şeyler bambaşka olacak belki de denemeye değer :)
Kitapta yazılanlar güzeldi anlatılanlari elimle kurşunumla çizdim çizikledim.Dili akıcı olmasa da anlatılanlar sebebiyle kendini okutturdu kitabımız.
""Aa sena artık gereksiz harcamalarını azalttın mi yoksa sen de mininalist mi oldun başımıza"" diye soracak olursaniz:)
Yok hacı(bu aralar ağzıma pelesenk oldu nedense:)) benden minimalist olmaz.Ama bak eskisi gibi çılgın bir tüketici değilim.Yani gelismeler var:) almadan önce en azindan bunu neden almak istiyorsun ihtiyaç mi keyfi mi sorusunu sorabiliyorum. evet artık gratis'e şalland'a para akıtmak yerine kitapyurdu'na para akıtiyorum:)) nasıl:)
Kitaplara harcanan parayi sorgulamayin -eğer okuyorsaniz tabi-sorgulayan insanlara da tepki gösterin çünkü kitaba verilen para hicbir zaman tüketim çılgınlığının bir parçası olmayacak gözümde.
Mininalistler evlerindeki çoğu fazlalık şeyi ihtiyaç sahiplerine veriyor bir sekilde evlerinden çıkarıyor.aklınıza kitaplarimiz gelebilir.Kütüphanelerimiz hiçbir zaman fazlalık değildir bu böyle biline :)
Yazarken yoruldum okurken sen de yorulmussundur.
Okudugun için kucak dolusu sevgiler selamlar
İyi günler dilerim...
Bizim milletimiz iyidir hoştur amma velakin biraz cazgır
Sosyal medyada birden fazla maske takıyor insanımız peki neden yani sebebi ne? Mesela instagramda yakisikli bir erkek varsa altindaki yorumlar binler beğenmeler hakeza ama bu adam iyi yada kötü fark etmiyor hayırli cumalar yazan bikinili bir kadina binlerce hayirli cumalar yazan var fakat hepsi erkek insanlarin yaralari ile vicdanlari ile zaaflari ile oynamak çok acı değilmi himmmm bir pöh yada asker biraz yakisikli birazda kasliysa binlerce yorum kizlarin hepsi 'vatan sana canim feda 'dio öte yandan gariban mehmetçik kardeşim birşey paylaştiginda öyle kaliyor iyide niye lan niye birde şöyleki var kaliteli şeylerle hava atmak karizmasini ve açığını onunla kapatmak niye sebeb ne?ben eleştiri vs yapmiyorum.ama neden ya?sen o içtiğin kahveyinin bardagini gosterince dahami iyi dahami kaliteli insan oluyorsun yada dahami dindar? Burda bile bikaç kişi gördüm amaç kitap falan değil bariz belli abimiz buraya dükkanı açmış ee arkadaş niye devamli kizlarin gönderisinin altina yorum yapiyon sebeb ne? Ulan hiçmi sevenin yok bu kadarmi kötü durumdasin lan sabret bi sabret bu kadar hallere girmene gerek yok hayatinin insani zaten karşina çikacak sen böyle yaptikça çikmazki ben sevdiğim kadini tanidiğimda öyle beklemediğim bir anda çiktiki karşima ben rabbime sukrettim ee abi utanacagin hallere girme yarin bi gün ben elalemin kizinin paylaştiği gönderinin altinda şebeklik yapmiştim diye utanma kendinden akişina birak olduğun gibi ol arada erkeklerede yorum at nerden nereye geldim seviyorum buraya saçmalamayı
Bak, çok duygusal bir insanım ben. Balık burcu değilim ama benimle çok güzel ilgilenip sonra bir anda elini eteğini benden çekersen oturur çocuk gibi ağlarım. Seviyorum deyip bana sevdiğini hissettirmezsen geceleri uyuyamam. Ben kimsenin duygularıyla asla oynayamam. Kimsenin ahını hiç alamam. Gitmek için geleceksen gelme, gidersen dayanamam. Ne de olsa iki günde unutur diye düşünme, sana alışırsam unutamam. Etrafına bir bak. Şu sıradanlığa bir bak. Herkes gitmek için giriyor birbirinin hayatına. Sen gitme. Gideceksen de gelme. Herkesleşme. Kendini benden eksiltme. Beni sevdiğini söyleyip iki gün sonra ortadan kaybolacaksan sen beni böyle sevme. Ben böyle iyiyim kendimle.Yine de Sevdik, Miraç Çağrı Aktaş
Neden baykuş ve neden kör? Hikâyedeki baykuş benzetmesini, hikâyenin sonunda görüyoruz ama bu da Türkçe çevirisinde kör değil. Eserin isminin eser içinde geçtiği film ya da kitapları seviyorum. Bana eserin adına bir saygı duruşu gibi geliyor. Gelelim hikâyeye. Kat kat bir hikâye var bu romanda. Zaman yok, mekan yok. Karakterimiz birden fazla kişiliğe bürünerek kendine ve yaşadıklarına bakıyor. Odasında, pencerenin arkasında polisleri izlerken bir anda onların yanında bitiyor. Aynı cümleleri farklı karakterlerin ağzından hatta karakterimizin ağzından duyuyoruz. Çok sevdiği ama bir o kadar da nefret ettiği eşini takıntısı haline getirdiğine şahit oluyoruz. Aşk ve nefretin birbirine çok yakın duygular olduğunu itiraf ediyor yazar. Bazen "acaba bir rüya mı okuyorum" ya da "bunlar hayal olmalı" veya "karakterin afyon merakı ona olmayan olayları gerçekmiş gibi gösteriyor" diyorsunuz. Babasını bile tam bilemeyen, süt kardeşiyle evlenen ama onunla hiç birlikte olamamış bir adamın hayatının da böylesi tuhaflıklar içermesi garip olmasa gerek. Filmi çekilse izlenir bir hikâye var karşımızda. Kitap yayınladığı sırada İran'da yasaklanmış. Hani yasak olan çekici gelir ya. Bu roman da her yönden çekici.