İlk Türkçe gazete hangisidir? İlk Resmi Gazetenin adı nedir ve hangi tarihte yayım hayatına başlamıştır? İlk Türkçe resmi gazete Takvim-i Vekayi ile ilgili bilgi.
Takvim-i Vekayi
Devlet yönetiminde yenilik yapılması yolunda büyük çaba harcayan Padişah 2. Mahmudun bu yöndeki en önemli etkinliklerinden biri, ilk Türkçe gazete Takvim-i Vekayinin (Olayların Takvimi) yayımlanmasıdır (11 Kasım 1831).
Osmanlı Devleti zamanında halkı bilinçlendirmek, iç ve dış olaylar hakkında zamanında bilgiler vermek amacıyla çıkarılan ilk resmi gazete Takvim-i Vekayidir.
Tüm devlet kurumlarına, askerlere, taşra eşrafına ve elçiliklere dağıtılan gazetenin yönetiminden Mekke kadılığı yapmış vakanüvis Esat Efendi (*) sorumluydu. Gazeteyi yayımlamak amacıyla Beyazıt semtinde Takvimhane-i Amire adıyla bir basımevi kurulmuştur. Bu basımevinde haftalık olarak yayın hayatına başlayan Takvim-i Vekayi Türkçe dışında Arapça, Ermenice, Farsca, Fransızca ve Rumca baskıları da yayımlanan bir gazeteydi. İç haberler, dış haberler, askeri işler, bilimler, din adamlarının atanması, ticaret ve fiyatlar gibi çeşitli bölümlerden oluşuyordu.
Padişah 2. Mahmudun isteği doğrultusunda sade dil kullanımına büyük önem verilen gazetede haber toplamakla görevli iki memur bulunuyordu. Bunlar basın tarihimizin ilk muhabirleri olan Sarim Efendi ve Sait Beydir.
İlk çeviri ve ilan Takvim-i Vekayide yayımlanmıştır. Kırım Savaşı sırasında yaşanan olayları okuyucuya iletmek amacıyla Varaka-i Mahsusa adında özel bir ek çıkarılmıştır. Gazete sık sık baskılarla karşılaşır ve kapatılır. İlk kapatılışı 1892de bir dizgi hatası nedeniyle olur. 1908 yılına değin kapalı kalan gazete, 2. Meşrutiyetin ilanıyla tekrar yayımlanır. 1860 tarihinden sonra tamamen Resmi Gazete niteliğine bürünerek, haber sunma özelliğini yitirir.
Yaklaşık yüzyıl süreyle yayımlanan Takvim-i Vekayi, 4 Kasım 1922 tarihinde son sayısını çıkarır. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 1920 yılında yayımlanan Ceride-i Resmiye Gazetesi, Takvim-i Vekayinin Resmi Gazete niteliğinin devamıdır. Bu gazete 1922 yılında Resmi Ceride adını alır. 1928de ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Resmi Gazeteye dönüştürülür. Resmi Gazete, günümüzde düzenli olarak yayımlanmaktadır.
(*) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I/1, Türk İnkılabının Hazırlık Dönemi ve Türk İstiklal Savaşı, 1997, s.105