Ailem sır saklıyordu. ‘Oppenheimer’ bu sırların ne kadar karmaşık olduğunu ortaya koyuyor
Ailem sır saklıyordu. ‘Oppenheimer’ bu sırların ne kadar karmaşık olduğunu ortaya koyuyor
2011’de birdenbire New Mexico’daki Los Alamos Tarih Derneği’ndeki bir tarihçiden bir e-posta aldım. İkinci Dünya Savaşı’ndan önceki yıllarda New Mexico’nun kuzeyindeki Pajarito Platosu’ndaki yerleşimcilerin soyundan geldiğim için Kongre tarafından sipariş edilen bir tarih kitabını almaya hak kazandığımı söyledi.
Bu, hükümetin ilk atom bombasının geliştirildiği Los Alamos laboratuvarını inşa etmek için 1942’de araziye aniden el koymasını telafi etme çabasının bir parçasıydı.
Şaşkına dönmüştüm.
Büyüdüğümde ne babam ne de büyükannem Constance Smithwick bana New Mexico’da yaşadığım hakkında tek kelime etmedi. Babamla kısa bir süre evli kalan annem ondan nadiren söz ederdi. Ve hem annem hem de büyükannem 1970’lerin sonunda öldüler, bu yüzden onların hikayeleri benim için kayboldu. Los Alamos tarihçisi bana ailemin bölgedeki yaşamıyla ilgili herhangi bir fotoğrafım veya hikayem olup olmadığını sorduğunda paylaşacak hiçbir şeyim olmadığını söyledim.
Kısa bir süre sonra “Pajarito Platosunda Ev Sahipleri, 1887-1942” adlı kitap geldi.
Ailemle ilgili kısımları okumak, babamın ve büyükannemin yayladaki hayatlarına dair sessizliğinin gizemini daha da derinleştirdi. Ancak “Oppenheimer” filmiyle yeniden gündeme getirilen güç, ırk, ayrıcalık ve kayıp konuları da dahil olmak üzere hikayelerinin tarihsel yönlerini açıklığa kavuşturdu.
Amerika’nın Batısında, devlet arazisi üzerinde yaşayan çiftçiler, yasa gereği, en az beş yıl çiftçilik, çiftçilik veya araziyi başka şekilde iyileştirdikten sonra arazilerinin sahibi oldular. Yüksek ovalar ve kanyonlardan oluşan yüksek rakımlı volkanik bir bölge olan Pajarito Platosu’nda bir yerleşimci topluluğu vardı. Birçoğu nesillerdir aileleri orada yaşayan İspanyol çiftçiler ve çiftçiler, 10 ila 160 dönüm arasında değişen birkaç düzine çiftliğin çoğuna sahipti. Arazi yarı kuraktı, su kıttı ve büyüme mevsimi kısaydı. Ancak hükümet Los Alamos tesisi için bölgeyi seçip insanları tahliye ettiğinde arazi hiçbir şekilde boş değildi.
İrlanda kökenli büyükannem ve büyükbabam bu topluluğun bir parçasıydı. 1921’den başlayarak, platonun 320 dönümlük bir alana yayılan Anchor Ranch’inde yaşadılar ve onu yönettiler. Çiftliğin sahibi New Yorklu Ross ailesine aitti. O ailenin zihinsel engelli oğluna çiftlikte bakım sağlama karşılığında büyükannem ve büyükbabam oradan kaçmıştı. Yaşanabilir bir girişim yaratmaları ve kanyonlardan geçen bazı yolların iyileştirilmesiyle tanınırlar.
1937’de büyükbabam Francis’in sağlık durumunun bozulması nedeniyle yaylayı terk ettiler ve o zamanlar bir başka şebeke dışı yer olan Kaliforniya’daki Desert Hot Springs’e taşındılar. Büyükannemin Anchor Çiftliği’ne dönmek zorunda kalabileceği tüm umutlar, Ross’ların araziyi dönüm başına 43 dolara ABD hükümetine sattığı 1942’de suya düştü.
Bu işlem daha sonra, akrabalarına arazileri için dönüm başına 7 dolar gibi düşük bir ücret ödendiği için tazminat talep eden İspanyol asıllı çiftçilerin torunları tarafından ABD hükümetine verilen bir dilekçede dile getirildi. 2004 yılında Kongre, torunlara geri ödeme yapmak için 10 milyon dolarlık bir fon oluşturduğunda, anlaşma, aldığım kitabın oluşturulmasına ilişkin bir hükmü de içeriyordu.
Los Alamos tarihçisinin e-postasında yazdığı her şey benim için haber olsa da hafızamı canlandırdı.
Büyükannem 1977’de öldüğünde, onun eşyalarını toplayan kişi bana üzerinde “Connie’nin eşyaları” yazan bir kutu vermişti. Hiç bakmadım. Ancak 1990’ların ortasındaki bir taşınma sırasında kutu büküldü ve büyük bir manila zarf içindekiler döküldü. Kütük kulübelerin, yavru köpeklerle oynayan çocukların, at sırtındaki kadınların, piknik yapanların, kızak çekenlerin fotoğrafları vardı. Babamın ya da büyükannemin bu görüntülerle uzaktan yakından ilgili bir şey söylediğini hiç duymadığım için fotoğrafları yeni bir kutuya koyup garajda sakladım.
Los Alamos tarihçisinden gelen e-postanın ardından 2011’de bir kez daha baktım. Büyükannemin kağıtlarını oturma odamın zeminine yaydım ve orada resimlerle birlikte Los Alamos Times’tan Constance’la 1947’de “Mesa Eski Zamanı Atom Öncesi Proje Dönemini Hatırlıyor” başlıklı bir röportajın yırtık pırtık bir kupürü vardı.
Röportajı yapan kişi Constance’a, artık tanınmayan ve “dünya tarihindeki en devrimci gelişmenin – atom enerjisi projesinin – ortaya çıktığı yer olan Pajarito Platosu’nu ziyaret ederken nasıl hissettiğini sordu.
“Buradaki eski dünyamın tüm bunlar yüzünden altüst olmasına hiçbir şekilde kırgınlığım yok” dedi. Onu tanıdığımda büyükannem bunu kabul etmekten başka bir şey değildi.
Röportajda Constance, Anchor Çiftliği’ndeki mutlu ve zorlu hayatlarını anlattı. Ailesinden kulübeler inşa eden, at ve sığır yetiştiren, yonca yetiştiren, avlanan, balık tutan, şiddetli kar fırtınalarından sonra kızakla giden ve “kadınların zarif kıyafetleriyle ve dans ayakkabılarıyla partilere at sırtında gittikleri gala etkinliklerine katılan öncüler” olarak bahsetti. heybeler.” Ailenin köpeklere tutkusu vardı: Airedales ve St. Bernards. Onun anlatımına göre hayat uzun, sağlıklı ve açık havada geçen bir maceraydı.
Bütün bunlar benim için sadece daha fazla soruyu gündeme getirdi. Anchor Çiftliği’ndeki hayat bu kadar cennet gibiyse neden bana bundan hiç bahsetmedi? Babam neden bu konu hakkında ömür boyu sessiz kaldı?
2021 yılında Los Alamos Tarih Derneği tarafından Pajarito Platosu’nu ziyaret etmeye davet edildim. Tarihçi bana Anchor Çiftliği’ndeki babamın yüzmeye gittiği göleti ve büyükannem ve büyükbabamın inşa ettiği kulübelerin temellerini gösterdi. Bana büyükannemin döngüsel el yazısıyla yazılmış telefon görüşmelerinin kayıtları (o zamanlar lüks), alışveriş listeleri ve muhasebe kayıtları gösterildi.
Pajarito Platosu’ndaki yaşamlarına dair kanıtları daha sonraki yaşamlarıyla hâlâ bağdaştıramıyorum. Ancak platonun gizemli ruhunu, güzellik ve dehşetin bir karışımını hissederek oradan ayrıldım. Ayrıca gizliliğin gücünü de anlamaya başladım.
Gizlilik, “Oppenheimer”ın bir temasıdır. Manhattan Projesi’nin temelini oluşturdu. Bu aynı zamanda babamın ve büyükannemin Pajarito Platosu’nda hayatlarının etrafına sardıkları, onların ve benim hikayelerimi birleştirmemi bana bırakan bir battaniye. Hâlâ bu işin içindeyim, o tuhaf dönem ve yer hakkındaki sessizliklerinin bıraktığı boşlukları doldurmaya çalışıyorum.
Francesca Smithwick-Driver Manhattan Beach’te yaşıyor. “Soracak Kimse Yok” adlı bir anı kitabı yazıyor.