Vaka çalışması. Peg (danışan) daha önce gestalt terapi eğitimi çalıştaylarına katılmıştır. Bu grup terapisinde intihar ederek yaşamına son veren kocasına karşı duyduğu öfke ve yas konularında çalışmıştır. Kocasının ölümü onu çocuklarını yetiştirme ve çalışma gibi tüm sorumluluklarla tek başına bırakmıştır. Yaklaşık kırk yaşındadır.
Peg: Sürekli tekrarlayan bir rüya görüyorum. Camp Pendleton civarında bir yerde duruyorum. Açık, tümsekleri olan araziler var. Geniş çamurlu yollar tarlaların arasından geçiyor. Art arda gelen tepeler ve vadiler… Sağ yanımda bir tank görüyorum. Ordudaki tanklardan. Denizcilerin kullandığı gibi büyük tekerlekleri var. Bunlardan çok fazla var. Birbirlerine çok yakınlar. Tepelerde ve vadilerde dip dibe sıralanmışlar. Elimde damla parçacıklı kurabiyeler var. Kurabiyeler sıcaklar. Hepsi bir tepsinin üzerinde. Bende orada öylece durmuşum. Tankların tek tek gelişlerini görüyorum. Orada öylece tankların gecişini seyrediyorum. Sağ tarafıma baktığımda bir tanesini görüyorum. — ve gıcır gıcır parlayan siyah ayakkabılar var. Koşarak tankların arasından geçiyor. Tam önümden geçerken adam eğiliyor ve tank geçiyor. Bana yaklaşınca en iyi arkadaşımın kocası olduğunu anlıyorum. Ve her seferinde burada uyanıyorum. Rüyam hep yarım kalıyor… ve gülüyorum. Artık eskisi kadar komik gelmiyor.
Jim: Doğru. Ne yapıyorsun şu anda?
Peg: Dişlerimin gıcırdamasına engel olmaya çalışıyorum.
Gestalt terapiye göre şimdi ve burada algıladığımız ve hissettiklerimize analizlerden daha fazla güvenebiliriz. Terapist rüyayı analiz etmeye çalışmaktan ziyade hemen danışanı şimdi ve buradaya getirecek bir soruyla başlıyor.
Gestalt terapi beden dilimize önem verir. Bilinç altında bir şeyler olsa bile bunların beden dilimize, konuşmalarımıza, mimiklerimize de yansıyacağına inanır.
Jim: Bunun ne gibi bir mahzuru olabilir?
Peg: Şu anda sahip olduğum kaygı ve endişeye sahip olmak istemiyorum.
Jim: Ne olmasından çekiniyorsun?
Peg: Alay edebilirler.
Jim: Peki. Alay etmeye başlayın.
Peg: Peg, gülünçsün. Şişkosun… tembelsin. Sen sadece komiksin. Yetişkin biri gibi davranmaya çalışıyorsun ama değilsin. Sana bakan herkes 39 yaşında bir kadın gibi davranmaya çalışan küçük bir çocuk olduğunu fark edebilir. Bu oldukça komik bir aldatmaca. 39 yaş nere sen nere. Komik bir yaş. Sen komiksin. Nasıl yapman gerektiği konusunda hiçbir fikrinin olmadığı bir işin var. Bir sürü koca koca planlar yapıyorsun. Ama bu planları devam ettirebilecek kafan yok. Ve insanlar sana gülüyorlar.
Gestalt terapi tekniklerinin bir çoğu deneyseldir. Özellikle farklı roller alarak deneyimlenir. Bunu yaparken illaki boş sandalye tekniği gibi uzan uzadıya bir tekniğin uygulanması gerekmez. Birey yerinden kalkmadan da kafasında bu tarz mini deneyler yapabilir.
Jim: Peki, şimdi etrafına bak. İnsanlar sana nasıl gülüyorlar.
Peg: Korkuyorum [Yavaşça etrafına bakınır]. Beni baya ciddiye alıyorlarmış gibi görünüyorlar.
Jim: O halde sana kim gülüyor?
Peg: Sanıyorum… Bu sadece benim kafamda… Bir fantazi
Jim: Fantazini kim yaratıyor?
Peg: Ben.
Gestalt terapiye göre birey özgürdür. Bu bakış açısı varoluşçu ve diğer hümanist yaklaşıma bağlı metodlarda da görülür. Özgür olan birey kendi yaşamının sorumluluğunu taşır. Yaşamakta olduğu sorunlar için başkalarını suçlamaz.
Terapi amaçlarından biri de kişinin farkındalık kazanarak kurban rolünden çıkmasıdır. Böylelikle kendi deneyimlerinin sorumluluğunu alabilir.
Jim: O halde sana kim gülüyor?
Peg: Yaaa. Olay şu şekilde. Ben… Ben aslında komik olmayan bir şeye gülüyorum. Ben aslında o kadar da yeteneksiz değilim [duraksar].
Jim: Gerçekten iyi olduğun şeyler neler?
Peg: İnsanlarla iyi geçinirim. Yargılamam kimseyi. Eve iyi çeki düzen veririm. Terzilikte iyiyimdir. Güzel kurabiyeler yaparım…
Gestalt terapi bireyin kendi problemlerini çözebilecek kaynaklara sahip olduğuna ve büyüyüp gelişebileceğine inanır. Terapistin danışanın kaynaklarını ortaya çıkartmaya çalıştığını, aynı zamanda da kendisiyle ilgili tutumunu gerçeklik testinden geçirdiğini görüyoruz.
Jim: Belki de birine iyi bir eş olursun.
Peg: Öyleydim.
Jim: Belki de birine yeniden [vurgular] iyi bir eş olursun.
Peg: Bilemiyorum.
Jim: Bu cümleyi söyle. “Birine yeniden iyi bir eş olabilir miyim, hiç bilmiyorum.”
Danışanlar dili kullanma biçimleri ile sahip oldukları gücü ve kontrolü inkar etme eğilimdedirler. Bu şekilde pasif bir konuma geçerler. Örneğin; önemli bir ifadede bulunurken sıklıkla şu gibi kelimeler kullanırlar; “sanıyorum” “belki” “büyük ihtimalle””acaba mı ki” “gibi gibi” “öyle düşünüyorum” “öyle tahmin ediyorum.” Pasif bir konumda olduklarını iddia ederler bu şekilde. Terapistin “belki” kelimesini çıkararak danışanını kesinlik içeren bir dil kullanmaya davet ettiğini görüyoruz.
Peg: Birine yeniden iyi bir eş olabilir miyim hiç bilmiyorum.
Jim: Bunu buradaki tüm erkeklere söyle.
Peg: Birine yeniden iyi bir eş olabilir miyim hiç bilmiyorum….. [beş kere daha bu cümleyi tekrarlar]
Jim: Ne hissediyorsun?
Peg: Bir daha birine iyi bir eş olamam sanıyordum.
Jim: Evet.
Jim: Şu anda ne hissediyorsun.
Peg: Tatmin. Hoşnutum halimden. İyi hissediyorum. İşimi bitirmişim gibi.
[Peg filmin çekildiği hafta sonu çalıştayında bir adamla tanışır. Birbirinden hoşlanan çift birkaç ay içinde evlenirler.]
Bu vaka çalışması şunu ortaya koymuştur. Peg psikoterapi biletini rüyası için almıştır. Rüya çalışması sırasında figür olarak ortaya kaygısı ve dalga geçildiği ile ilgili fantazisi çıkmıştır. Rüya danışanla ilgili önemli konuları açan bir araç görevinde olmuştur. Birçok kereler karşılaştığımız gibi beklenmedik yönlere gitmiştir rüya çalışması.
[Peg Simkin’in (1969) yılında gestalt terapi eğitimi üzerine çekilmiş olan “In the now” adlı film projesine katılmıştır. Tercümesini ve transkripsiyonunu yaptığım vaka çalışması bu yapımdan alınmıştır. Yorumlar bana aittir.]
Farklı bir gestalt terapi rüya çalışmaları vaka çalışması için: Gestalt terapi teknikleri
Farklı vaka örnekleri için: Vaka örnekleri