Asgari ücretle 7 yıl çalışan 6800 lira kıdem tazminatı alır
Soru: Asgari ücretle 7 yıldır çalışan biri haksız yere işten atılırsa, kaç lira kıdem tazminatı alır? SUAT
Cevap: Her çalışma yılı için son alınan ücretin brüt tutarında kıdem tazminatı ödenir. Asgari ücretle 7 yıl çalışan haksız yere işten çıkartıldığında, kendisine Damga Vergisi kesintisinden sonra yaklaşık olarak 6800 lira kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.
1976’daki sigorta başlangıcında bir gün eski veya yeni yasaya tabi ediyor
Soru: 1962 doğumluyum. 1976’da SSK’lı oldum. 2650 gün primim var. 20 ay askerlik yaptım. Askerliğimi yatırırsam ne zaman emekli olabilirim? Bayram PEHLİVAN
Cevap: Sigorta başlangıcınızı ay, gün, yıl olarak bildireceğiniz yerde sadece yıl olarak bildirmişsiniz. Normalde başlangıçta bir gün bile emekli olma şartlarını değiştirebiliyor. Ancak 1976’da başlangıcı olanlarda çok köklü değişiklik yapıyor. Örneğin; sizin durumunuz. 1976’da 8 Eylül’den önce sigortalı olmuşsanız, toplumun ‘mezarda emeklilik’ olarak adlandırdığı yasaya tabi olmadan eski yasa şartlarıyla emekli olacaksınız. Eski yasaya göre; yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 55 yaş şartına tabisiniz. Askerlik sürenizi borçlandıktan sonra 350 gün daha prim ödeyerek priminizi 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 2017’de 55 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Ancak sigorta başlangıcınız 8 Eylül 1976’dan sonraki bir tarihse, askerliğinizi borçlanıp 350 gün de prim ödeyerek priminizi en geç 23 Mayıs 2014’e kadar 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 2020’de 59 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Primi 23 Mayıs 2014’ten sonraki bir tarihte 3600 güne tamamlarsanız, emekli olmak için 60 yaşın dolmasını beklemeniz gerek.
İsteğe bağlı prim ödeyerek emekli olan da destek primi ödemek zorunda
Soru: İsteğe bağlı sigortaya prim ödeyerek SSK’dan emekli olan, şirket ortağı olursa destek primi kesilir mi? Zahit DEĞER
Cevap: Emekli aylığını kestirmeden, Bağ-Kur’lu olmayı gerektiren faaliyette bulunan emeklilerin emekli aylıklarından yüzde 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir. Destek primi uygulamasında; emekli olunan sigorta statüsünün bir önemi bulunmuyor. İsteğe bağlı prim ödeyerek emekli olanlar, şirket ortağı olduğunda ya emekli aylığını kestirerek Bağ-Kur’a prim ödeyecek ya da emekli aylığını kestirmeden destek primi ödeyerek şirket ortaklığına devam edecek.
Böbrek nakli sonucu maluliyetin sona erdiği gerekçesiyle emekli aylığı kesiliyor
Soru: 8 yıldır diyalize girdiğimden malulen emekli oldum. Şimdi böbrek nakli olacağım. Böbrek nakli olduğumda emekli aylığımın kesileceği ne derece doğru? NAİL
Cevap: Sosyal Güvenlik Kurumu genellikle böbrek nakli sonunda çalışma gücü kaybı oranının yüzde 60’ın altına düştüğü ve maluliyetin ortadan kalktığı gerekçesiyle malul aylığını kesiyor. Böbrek naklinden sonraki sağlık durumunuz aylığınızın kesilip kesilmeyeceğini belirleyecek. Yapılan kontrolde işgücü kaybı oranınızın yüzde 60’ın altına düştüğü tespit edilirse, emekli aylığınız kesilir.
Doğum borçlanmasına ihtiyacınız yok
Soru: 15 Eylül 1964 doğumluyum. 1 Eylül 1984’te SSK’lı oldum. 60 gün primim var. 22 Mayıs 1987’de mecburi Bağ-Kur’lu oldum. 27 Nisan 1993’te Bağ-Kur’u terk ettim. 27 Kasım 2006’da isteğe bağlı Bağ-Kur’lu oldum. 27 Ocak 2012’de isteğe bağlı Bağ-Kur’dan çıktım. Bağ-Kur’a 11 yıl 1 ay 12 gün (4002) prim ödedim. 28 Ocak 2012’den beri SSK’lıyım. 1 Nisan 1999 tarihli başka bir SSK kartım var. Prim ödenip ödenmediğini bilmiyorum. Eğer ödendiyse 14 Şubat 2000 doğumlu çocuğum var. Doğum borçlanması yapabilir miyim? Melahat TAMTABAK
Cevap: Primi ödenen son yedi yılda fazla prim ödenen kurum şartlarıyla emekli olunuyor. 28 Aralık 2012’de başladığınız sigortalı çalışmanızı 28 Aralık 2016’ya kadar devam ettirerek 1260 gün prim ödemeniz halinde, SSK şartlarıyla emekli olma hakkı elde edersiniz. SSK’da 20 yıl sigorta, 5000 gün prim ve 51 yaş şartına tabi olursunuz. Sigortalı çalışarak ödediğiniz primi 1260 güne tamamlayacağınız 28 Aralık 2016’da 5000 günden fazla prim ödemiş olacağınızdan bu tarihte emekli olabilirsiniz. Doğum borçlanmasına ihtiyacınız olmadığından borçlanmanıza gerek yok. Borçlansanız bile emekli olacağınız tarih değişmez.
Anneniz boş günlerini borçlanamaz ancak doğum borçlanması yapabilir
Soru: Annem 12 Aralık 1957 doğumlu ve 1 Nisan 1972’de SSK’lı oldu. 475 gün primi var. Bu süre evlenmeden önceki sigorta süresidir. 3125 gün boşluğu olan sigorta için borçlanma yapılarak annemin emekli olma olasılığı nedir? Bu durumda nasıl bir yol izlememiz gerekir? Turgay PEKCAN
Cevap: Anneniz geçmişteki boş günlerini borçlanarak gün kazanıp emekli olamaz. Toplu prim ödeyerek emekli olma usulümüz yok. Ancak evlendikten sonra aralarında iki yıllık süre olan iki doğumu varsa, doğum borçlanması yaparak 1440 gün kazanarak primini 1915 güne yükseltebilir. Anneniz sigorta başlangıç tarihi itibarıyla eski yasa şartlarıyla emekli olacak. Eski yasaya göre; yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 50 yaş şartına tabi. Doğum borçlanmasından sonra sigortalı çalışarak 1685 gün daha prim ödeyerek primini 3600 güne tamamlayacağı tarihte emekli olabilir.
SSK’dan emekli olmanız avantajlı
Soru: 1 Ocak 1963 doğumluyum. 1 Mayıs 1985’te SSK’lı oldum. SSK’ya 2600, Bağ-Kur’a da 3100 gün prim ödedim. 1983-1984’te askerlik yaptım. Askerliğimi borçlanırsam ne zaman emekli olurum? SAMİ
Cevap: Primi ödenen son yedi yılda fazla prim ödenen kurum şartlarıyla emekli olunuyor. Bağ-Kur’a SSK’dan sonra prim ödediğiniz anlaşılıyor. Bağ-Kur’dan emekli olmak için askerliğinizi borçlandıktan sonra, 2760 gün daha prim ödeyerek priminizi 9000 güne tamamlamanız gerekiyor. Sigortalı çalışarak SSK’ya 1260 gün prim ödemeniz halinde, SSK’da 25 yıl sigorta, 5150 gün prim ve 47 yaş şartına tabi olursunuz. Hemen çalışmaya başlarsanız priminizi 1260 güne tamamlayacağınız Temmuz 2016’da emekli olabilirsiniz. SSK’dan emekli olmanız avantajlı.
Memurluktan ayrılıp doğum yapan borçlanamaz
Soru: 1960 doğumluyum. 1978’de SSK’lı oldum. 1980’de devlet memuru oldum. 1984’te ayrıldım. 1985’te evlendim. 1985, 1988 ve 1990’da doğum yaptım. Doğumdan sonra isteğe bağlı prim ödedim. Doğum borçlanma müracaatı yaptım. Reddedildi. Bu doğru mu? Nazan İNCE
Cevap: Doğum borçlanması yapamazsınız. Doğum borçlanması, sigortalı çalışırken doğum yapan ve doğum sonrasında çocuğuna bakmak için sigortalı çalışmayan kadınlara, mahrum kaldıkları sigorta süresini telafi etmek için tanınmış bir haktır. Sigortalı çalışırken işten ayrıldıktan sonra doğum yapmış olsanız doğum borçlanması yapabilecektiniz. Ancak memurluktan ayrıldıktan sonra doğum yaptığınızdan borçlanma yapamazsınız. Son 2520 gün prim ödemeniz içinde SSK’ya ödediğiniz prim sayısı, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur’dan fazla olması halinde, SSK’dan emekli olabilirsiniz. Yani 3600 gün prim ve 50 yaş şartıyla. Anayasa Mahkemesi; sizin gibi memurluk hizmetine ilişkin sürelere emekli ikramiyesi ödenmesine mani olan yasa hükmünü iki kez iptal etmesine karşın, tekrar yasa çıkardı ve emekli ikramiyesi, işçilere ödenen kıdem tazminatı alma koşullarına bağlandı. Bu düzenlemeye göre; maalesef 5 yıllık memurluk hizmetine ilişkin emekli ikramiyesi de alamazsınız.
Herkes gibi emekli olma şansınız var
Soru: 21 Aralık 1980 doğumluyum. 25 Ekim 2000’de SSK’lı oldum. 665 gün primim var. Emekli olma şansım var mı? VUSLAT
Cevap: Herkes gibi emekli olma şansınız var. 7000 gün prim ve 58 yaş şartına tabisiniz. 6335 gün prim ödeyerek priminizi 7000 güne tamamlamanız şartıyla 21 Şubat 2038’de emekli olabilirsiniz. Priminizin son 1260 gününü sigortalı çalışarak ödemek şartıyla, kalan primlerinizi isteğe bağlı ödeyebilirsiniz.
Dul ve yetim aylığında intibak, sigorta durumuna bağlı
Soru: Babam 1973’te vefat etti. Anneme dul maaşı bağlandı. Ancak anneme intibak zammı yapılmadı. Dullar intibak zammından yararlandırılmıyor mu? M.Seval DEMİRKUŞAK
Cevap: Dul ve yetimler de intibak kapsamında. Ancak aylıklarında artış olup olmayacağı, aylık aldığı kişinin (vefat eden kişinin) sigorta durumuna bağlı. Prim ödemesi az, düşük kazanç üstünden prim ödemiş kişiden dolayı aylık alan dul ve yetimlerin aylığında artış olmazken, prim sayısı fazla olan ve yüksek kazanç tutarı üstünden prim ödemiş kişiden dolayı aylık alanlarda intibak artışı olmakta. Babanızın sigorta durumu intibakla aylık artışı yaratmadığından, maalesef aylığınızda intibak artışı yok.
Aranan yaşa girmekle değil yaşı doldurmakla emekli olunur
Soru: 1 Mayıs 1956 doğumluyum. 10 Mart 1998’de SSK’lı oldum. 3602 gün prim ödedim. Ne zaman emekli olabilirim? Ümraniye SGK Müdürlüğü 2 Mayıs 2013’te, Kadıköy SGK Müdürlüğü 2 Mayıs 2014’te emekli olabileceğimi söyledi. Bize göre; 58’den gün almamız yeterli. Fakat Kadıköy SGK “58’i bitir, emekli ol” diyor. Hangisi doğru? Elmas YILDIRIM
Cevap: Şayet prim ödemelerinizin tamamını (veya son 1260 gününü) SSK’ya ödemişseniz, SSK şartlarıyla emekli olacaksınız. SSK’da yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 58 yaş şartına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan 1 Mayıs 2014’te emekli olabilirsiniz. Dolayısıyla Kadıköy Merkez Müdürlüğü’nün verdiği bilgi doğru. Ümraniye de aynı bilgiyi vermiştir. Muhtemelen ortada yanlış bir anlatım veya anlaşılma olabilir. Çünkü yasanın ilgili maddesi ‘…58 yaşı doldurmuş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilirler’ hükmünü içermektedir. Yasanın bu hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere, emekli olmak için 58 yaşa girmek değil, 58 yaşı doldurmuş olmak gerekiyor.
Haksız yere işten çıkartılır veya haklı bir nedenle işten ayrılırsanız tazminat alırsınız
Soru: 7 Nisan 2007’den beri destek primine tabi olarak çalışan bir emekliyim. Bazı sağlık sorunlarım var. Kıdem tazminatımı alıp ayrılmak istiyorum. Nasıl tazminat alabilirim? Orhan KILINÇ
Cevap: Destek primine tabi olarak çalışan emekli kendi isteğiyle ayrıldığında kıdem tazminatı alamaz. Kıdem tazminatı alabilmek için ya işveren haksız yere işten çıkartacak ya da kendi haklı bir nedenle iş akdini feshederek ayrılacak. Rahatsızlığınız işyerindeki ortamdan veya yaptığınız işten kaynaklanıyorsa, iş akdinizi sağlık nedeniyle fesheder ve kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz.
Vergi indirimi alıp emekli olabilirsiniz
Soru: 1 Kasım 1963 doğumluyum. 1 Şubat 1980’de SSK’lı oldum. 4600 gün primim var. Vergi indirimi alıp emekli olabilir miyim? Yasin ÇOŞKUN
Cevap: Vergi indirim hakkı alırsanız, 6 Ağustos 2003 itibarıyla 12 yıldan fazla süredir sigortalı olan engellilere tanınan 15 yıl sigorta ve 3600 gün prim şartlarına tabi olarak istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz.
EKREM SARISU
POSTA