Ekonomi kavramı Klasik iktisat Nedir Hakkında bilgi
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın
Klasik iktisat, 18. yüzyıl sonlarında Adam Smith’le başlayan. David Ricardo ve John Stuart Mill’in yapıtlarıyla olgunlaşan İngiliz iktisadi düşünce okulu. İngiltere’de 1870’lere değin iktisadi düşünceye egemen olan klasik okulun kuramları, daha çok iktisadi büyümenin dinamiklerini inceleme amacını taşıyordu. Bu çerçevede iktisadi özgürlüğü öne çıkaran okulun temsilcileri, laissezfaire (bırakınız yapsınlar) ve serbest rekabet gibi düşüncelere ağırlık verdiler.
Klasik iktisadın temel kavramlarından ve İlkelerinden birçoğu Smith’in lnquiry into the nature and canses ofthe Wealth of Nations (1776; Milletlerin Zenginliği, 1948/ Ulusların Zenginliği, 1985) adlı yapıtında ortaya konmuştur. İngiltere’de 16. yüzyıldan sonra egemen olan merkantilist kuram ve politikaya şiddetle karşı çıkan Smith, bir ulusun iktisadi büyümesini sağlayacak en önemli etkenin serbest rekabet ve serbest ticaret olduğunu, devletin ne engelleyici, ne de aşırı koruyucu biçimde davranması gerektiğini savundu. Ona göre, bir topluluğun üyelerinin her biri kendi kişisel çıkarı peşinde koştuğunda topluluğun tümü bundan en büyük yararı sağlardı. Serbest girişime dayalı bir sistemde bireyler, başkalarının satın almak istediği mallan üreterek kâr elde ederler. Aynı biçimde insanlar, paralarını en çok istedikleri ya da gereksinim duydukları mallara harcarlar. Smith, rekabetin görünüşteki kaosunun, alım satım karmaşasının düzenli bir iktisadi işbirliği sistemine nasıl dönüştüğünü, bu sistem aracılığıyla, merkezî yönetim yerine bireysel özgürlük altında ulusun gereksinimlerinin sağlanıp servetinin artırıldığını gösterdi.
Smith, serbest girişimin işleyişini çözümlerken, bazı bakımlardan emek değer kuramının ve bölüşüm kuramının temellerini de attı. Her iki görüşü ele alarak Principles of Political Economy and Taxation (1817; Siyasal İktisadın İlkeleri ve Vergilendirme) adlı yapıtında daha da geliştiren ve yetkin biçime kavuşturan Ricardo, kendi emek değer kuramında, rekabet koşulları altında üretilen ve satılan malların değerlerinin (yani fiyatlarının) üretimleri sırasında katlanılan emek maliyetleriyle orantılı olacağını vurguladı. Bununla birlikte kısa dönemlerde fiyatların arz ve talebe göre belirlendiğini de kabul etti. Ricardo’nun bölüşüm kuramı ise milli hasılayı emekçilerin, kapitalistlerin ve toprak sahiplerinin oluşturduğu üç toplumsal sınıf arasında sırasıyla ücret, İcâr ve rant biçiminde paylaştırıyordu. Herhangi bir ulusal ekonominin sınırlı büyüme potansiyelini veri olarak alan Ricardo, belirli bir toplumsal sınıfın toplam hasıla içindeki payının artmasının ancak bir başkasının aleyhine olabileceğini savundu. Ricardo’nun kuramlarını temel alan Mili, klasik iktisadın doruğu sayılan Principles of Political Economy (1848; Siyasal İktisadın İlkeleri) adlı yapıtında soyut iktisadi ilkeler ile gerçek dünyanın toplumsal koşullan arasında ilişki kurarak bu ilkelere yeni bir güç kazandırdı.
Klasik iktisatçıların öğretileri 19. yüzyıl ortalarında geniş ilgi gördü. Örneğin emek değer kuramını benimseyen Kari Marx, bütün mantıksal içermelerini işleyerek geliştirdiği bu kuramı, insan emeğinin tek başına bütün değeri yarattığını ve kârın tek kaynağını oluşturduğunu öngören artıdeğer kuramıyla birleştirdi. Klasik iktisat düşüncesi serbest ticaret öğretisi üzerinde daha derin bir etki bıraktı. Ricardo’nun karşılaştırmalı üstünlük kuramı, 19. yüzyıl uluslararası ticaret kuramının temelini oluşturdu.
Yeni Güncel Puanlar İçin Aşağıdaki Linkleri Tıklayın