Bobby Fischer Biyografisi
Profesyonel satranç oyuncusu
1972 – 1975 yılları aralarında, 11. Dünya Satranç Şampiyonu unvanını taşımıştır. Bobby Fischer, dünyanın en iyi satranç ustalarından sayılmaktadır.
Bobby Fischer, 9 Mart 1943 tarihinde Şikago, Illinois, ABD’de doğmuştur. Başlıca adı Robert James Fischer’dır. Polonyalı Yahudi fizikçi olan annesi Regina Wender, babası Alman biyofizikçi Hans-Gerhardt Fischer’den 1945 yılında boşanmasından sonra New York, Brooklyn’e taşındı. Bobby Fischer, satrancı 6 yaşındayken ablası Joan’dan öğrendi. Minik Bobby’deki satranç aşkını görebilen annesi onu Brooklyn Satranç Kulübüne götürdü.
Amerikan satrancının lideri kabul edilen Hermann Helms’e yönlendiriliyor. Helms, bu küçük satranç meraklısını 17 Ocak 1951’de gerçekleşecek turnuvaya gösteri ediyor. 8 yaşındaki Fischer, aralıksız kimsesiz oynamanın vermiş olduğu dezavantajla Max Pavey’e karşısında oynadığı maçta sadece 15 dakika dayanabiliyor. Ama maçlarını izleyen Brooklyn Satranç Kulübü Başkanı Carmine Nigro, Fischer’dan etkileniyor ve ona 5 sene her tarafında satranç dersleri veriyor.
1956 yılında artık 13 yaşında olan Fischer, ülkenin en iyi satranç kulüplerinden olan Hawthorne Satranç Kulübü’ne katın akıl veren olacak Jack W. Collins’le maç yapma keza de kulübün büyük kütüphanesinden faydalanma fırsatını yakalıyor ve kendisini geliştiriyor. 1956 yılı Fischer’ın oynadığı birçok oyundan zaferle ayrıldığı ve kendisini profesyonel anlamda kanıtladığı yıl olarak göze çarpıyor. Özellikle milletlerarası sanatçı olarak nitelendirilen Donald Byrne’le yaptığı maç sırasındaki hamleler, satranç dünyasında şöhretini pekiştiriyor.
1957 yılında 2231’lik rekor bir skorla Birleşik Devletler Satranç Federasyonu’nun en genç satranç ustası ünvanını kazanıyor. Bu dönemde manâlı satranç ustalarıyla yaptığı maçlar ve skorlarıyla Uluslararası Artist ünvanını alıyor.
2002 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Bobby Fischer’ın biyolojik babasının Paul Nemenyi adında Macar bir fizikçi olduğu ortaya çıktı.
1957 yılından 1966 yılına kadar ABD’de yapılan 10 Satranç Şampiyonasını da kazanarak daima birinci oldu. Rusça yazılmış satranç kitaplarından yararlanabilmek için Rusça öğrendi. 195sta, 1958 yılında da uluslar arası Büyük Sanatkâr ünvanını kazandı.
1958‘de Rusya’ya gitmek istiyor. Bunun üzerine annesi, Sovyet lider Nikita Kruşçev‘e mektup yazarak oğlunun Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali için resmi bir davetiye almasını sağlıyor. Davetiye geç de olsa geliyor ve Fischer 1959’da “I’ve Got a Secret” (Bir Sırrım Var) adlı yarışmaya çağrılıyor. En iyi 6 oyuncu arasına giren Fischer, dünyadaki en genç oyuncu olarak Adaylık Turnuvası’na da katılmaya yargı kazanıyor.
Bu turnuvayı da ikinci olarak bitiren genç Fischer, 1966 yılına kadar çoğu turnuvada birçok şampiyonluk kazanıyor. Hatta 1964 yılında Hollywood Hotel’de 50 kişiyle benzer anda maç yapmış ve tabii oysa hepsini kazanmış. ve O artık herkesin maç yerine getirmek istediği bir oyuncu haline geliyor. Lakin 1966 yılında Sovyet oyuncuların maçlarda şike yaptığını düşündüğü için satranca ara veriyor.
1960 yılında İzlanda’nın başkenti Reykjavik’te yapılan satranç turnuvasını birinci olarak kazandı. 1967’de Sus’taki İnterzonal turnuvayı da organizasyonla yaşadığı sorunlar nedeniyle birinci bu arada terk etti. Organizatörleri bitmek bilmeyen talepleriyle yıldırırken gerçekten gelecekte profesyonel satranççılara daha iyi olanaklar sunulmasını sağladı.
Bobby Fischer verdiği aranın ardından 1970 yılında Yugoslavya’da düzenlenen bir turnuvayla satranca geri dönüyor. Turnuvadan 17 galibiyetle şampiyon olarak ayrılan büyük zeka, hiçbir oyunda 2 dakikadan pozitif süre harcamamış ve turnuva boyunca yaptığı tüm hamleleri ezberden sayabilmiştir.
Bobby Fischer, 1 Eylül 1972 tarihinde İzlanda’nın başkenti Reykjavik’te Sovyet Dünya Şampiyonu Boris Spassky’i 2-0 gerideyken yenerek Dünya Şampiyonu olmuş, 200.000 dolar ödül kazanmıştır. Ve Sovyetlerin bu alandaki hakimiyetine son vermiştir. Bu zaferin ardından New York Belediye Başkanı 22 Eylül’ü Bobby Fischer Günü bildiri etti. Maçın ilk oyununda amatörlerin bile yapmayacağı hatayı yapan, i’i oynamaya razı etmek dönemin ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’a düşmüştü.
1975 yılında Rus Anatoli Karpov ile unvan maçı yapması beklenen Fischer, Milletlerarası Satranç Federasyonu FIDE’ye maçın oynanabilmesi için bazı koşulların yerine getirilmesini istemiş, somurtkan halde maça çıkmayacağını söylemiştir.
Fischer’ı reddeden FIDE, unvan maçı yapılmadığı halde Karpov’u yeni Dünya Şampiyonu ilan etmiştir. Bu olaydan daha sonra Fischer kayıplara karışmış, yaklaşık 20 yıl ortalarda görünmemiştir. Bu koşul ona gizemli bir hava vermiş, satranç tarihinin en esrarengiz şampiyonu olarak görülmüştür.
1992 yılında Fischer, Yugoslavya’da yeni bir maç için ortaya çıkıyor. O dönem Birleşik Milletler’in ambargo uyguladığı Yugoslavya’ya gitgide artarak maç yaparsa ABD hükümeti Fischer’a 10 sene hapis ve 250.000 dolarlık para cezası verileceğini ve Amerika’ya dönecek olursa 3.65 milyon dolarlık birincilik ödülünü de devlet hazinesine bırakacağını bildiriyor. Yugoslavya’ya uygulanan ambargoyu delerek 30 Eylül 1992 tarihinde el altından girip satranç şampiyonasına katılan Fischer, o tarihten sonradan bir müddet “kanun kaçağı” olarak yaşadı.
Fischer, o sene Amerikan hükümetinin rastlama yapmama taleplerine meydan açık fikirli, hatta hükümetin kendisine gönderdiği devlete ait yazıya tükürerek cevap vermiş ve sonuçta eski rakibi Spasski ile Karadağ’ın açığında yer alan Sveti Stefan Adası’nda satranç karşılaşması yapmış, Spasski’yi 20 sene sonra, 10-5 yenerek 3,35 milyon dolar para ödülü kazanmıştı.
Bobby Fischer’ın Filipinler, Macaristan, Almanya ve Japonya‘da yaşadığı 12 yıllık kaçak hayatı 2004 yılında Japonya’nın Narita havalimanında son buldu. Japonya’dan Filipinler’e, kendisine ait oysa kabahat isnadı yüzünden ABD göre feshedilmiş “geçersiz pasaportla” geçmeye çalışırken yakalandı.
Başkent Tokyo‘da yakalanan Fischer, 9 ay gözaltında tutuldu ve Mart 2005‘te İzlanda vatandaşlığına geçti.
Bobby Fischer, Ağustos 2004 yılında Japon satranç oyuncusu Miyoko Watai ile evlendi.
Bobby Fischer, 17 Ocak 2008 tarihinde Reykjavík, İzlanda’da 65 yaşında böbrek yetmezliğinden ölmüştür.
Bobby Fischer, dünyanın gelmiş geçmiş en iyi satranç ustalarından sayılmaktadır.
2014 yılında “Şah Mat / Pawn Sacrifice” adındaki Bobby Fischer’in hikâyesini anlatan ve 1972 Satranç Dünya Şampiyonası’nın İzlanda’nın başkenti Reykjavik’te oynanan satranç karşılaşmasını konu bölge filmde Tobey Maguire ve Liev Schreiber başrolde oynamıştır.
Kitapları :
1969 – My 60 Memorable Games (Hatırlamaya Değer 60 Maçım)