Kurulduğu Yer: Hunlar Orhun-Selenga ırmakları ve Ötüken bölgesinde yaşamışlardır.
Kapladığı alan: Kuzeyde Sibirya; güneyde Tibet Keşmir; doğuda Büyük Okyanus; batıda Hazar Denizi (18.000.000 km2).
Başkent: Ötüken
Kurucusu: Hunların bilinen ilk hükümdarı Teomandır (Tuman). Teoman M.Ö.220 tarihinde Hun devletini kurdu.
Yükselmesi: Teoman'dan sonra yerine oğlu Mete (Mau-cun) geçti.(M.Ö 209)Onun teşkilatçılığı sayesinde devlet kuvvetlenmiş ve genişlemiştir. Mete Hunlar arasında birliği sağladıktan sonra Moğolları ve diğer kavimleri itaat altına almıştır.
MeteAsya Hun Devleti Asya Hun Devleti Hakkında Bilgi Verirmisiniz? Asya Hun Devleti Bilgi Çinlileri de vergiye bağlamıştı.
Not: Mete Han; Devleti en geniş sınırlarına ulaştırmıştır. Asya Hun Devleti tüm Türkleri tek bir bayrak altında toplamış orduyu onlu sisteme göre düzenlemiştir.
UYARI: Mete Han Çinin kalabalık bir nüfusa sahip olmasından dolayı burayı işgal edip yerleşmenin Türkleri asimile edeceğini düşünerek vergiye bağlamayı tercih etmiştir.
Zayıflaması: Mete Handan sonra yerine oğlu Ki-ok geçti. Ki-okun Çinli bir prensesle evlenmesi ve devletin ileri gelenlerin Çin ipeklerine düşkün olmaları Asya Hun Devleti lükse dalmaları nedeniyle devlet zayıfladı. Bu durum Çinlilerin Hun devleti üzerindeki etkilerini artırdı.
Yıkılışı: Nihayet Hun devleti MÖ: 58 yılında güney ve batı Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar. Batı Hunları MÖ: 35 yılında Çinlerin egemenliğine girdi.
M.S:48 yılında güney Hunlar kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayrıldılar. Kuzey Hunları M.S.150 yılında Sien-pi'ler tarafından yıkıldı. Güney Hunları ise M.S.220 da Çin egemenliğine girdi.
Not: Kuzey Hunlarından bir grup Çin egemenliğine girmektense göç etmeyi tercih ederek Avrupaya gittiler.
UYARI: 1- Çinliler ile Türkler arasındaki mücadelenin temel konusu ipek yolunun egemenliğidir.
2- Hunlar tarihte ilk defa bütün Türkleri tek bir bayrak altında toplamışlardır.
3- Hunlarla ilgili ilk bilgiler MÖ: 318 yılında Çin ile yapılan bir antlaşmaya dayanmaktadır.
4- Çinliler Hun akınlarını durdurmak için MÖ:214 yılında Çin Seddini yaptılar.
5- Mete Han ilk defa orduda onlu sistemini oluşturdu.