KADER HAKKINDA ULU ORTA KONUŞANLAR
Devrilen bir otobüs, otobüsün yanında kanlı bir ceset, cesedin etrafında kalabalık bir topluluk... Ve konuşmalar... Biri, "Binme şu otobüse dedim, dinlemedi. Sözümü tutsa şimdi hayatta olacaktı," diyor. Diğeri ilâve ediyor: "Bütün suç ş
Devrilen bir otobüs, otobüsün yanında kanlı bir ceset, cesedin etrafında kalabalık bir topluluk... Ve konuşmalar...
Biri, "Binme şu otobüse dedim, dinlemedi. Sözümü tutsa şimdi hayatta olacaktı," diyor.
Diğeri ilâve ediyor: "Bütün suç şoförde."
Farklı yorumlar: "Şoförün ne suçu var kardeş. Kaderinde bugün ölmek varmış. Otobüse binmese başka yerde, fakat aynı saatte yine ölecekti."
Yükselen itirazlar: "Olmaz öyle şey! Ne demek kaderinde varmış? Şoförün sarhoş bir hâlde yola çıkıp, direksiyon başında sızmasına ne demeli?"
Ve uzayıp giden tartışmalar... Bu tür sözlerin söylenmesi için ille büyük bir kazanın olması da gerekmiyor. Hemen her yerde, her konuda, "şöyle olmasaydı böyle olmazdı" veya "şu olsa bu olurdu" türünden konuşmalara şahit olmak mümkün.
Uluorta yapılan her yorum, kaderin ince bir meselesine temas ediyor. Nerede İslâmî ölçülere aykırı bir fikir varsa, orada ya bâtıl bir mezhebin veya çürük bir felsefenin kokusu vardır. Şuurla veya şuursuzca yapılan hemen her yorum, bir fikir sisteminin uzantısı. Şimdi yukarıdaki olayı ve konuşmaları değerlendirelim.
Otobüs devrilmeseydi adam ölür müydü? Şoförün kabahati var mı? Bu olay için "kader" hükmünü verebilir miyiz?
Mûtezileciler, "otobüse binmese veya kaza olmasa adam ölmezdi" diyor. Bunlar "kul fiilini yaratır" diyen, kaderi reddeden ve sebeplere hakikî tesir veren bir anlayışa sahip.
Cebriyeciler ise, "otobüse binmeseydi veya otobüs devrilmeseydi bile, adam başka bir yerde, başka bir sebeple aynı saatte yine ölecekti" hükmünü veriyorlar. Bu anlayışa göre, otobüsün kaderi ayrı, adamınki ayrıdır. İnsanın iradesi yoktur, o, denizde yüzen bir ceviz kabuğu gibidir. Bu durumda şoförün suçlu olduğundan söz edilemez elbet.
Bilindiği gibi, Mutezile ve Cebriye, yanlış fikirleriyle hak yoldan sapan iki bâtıl mezhebin adlarıdır.
Hak mezhep âlimleri ise derler ki: Geçmişte kalan olaylara ve musibetlere kader nazarıyla bakılabilir. Allah, otobüsle ölüm olayını önceden biliyordu, bilmeyen bizdik, vukuundan sonra biz de öğrenmiş olduk. Gelecekteki olayları bilmiyoruz, kaderim böyleymiş deyip tembellik ve tedbirsizlik edemeyiz." Söz gelişi, bir fakir, geçmişe bakarak, "kaderimde fakirlik varmış," diyebilir, ama gelecek hakkında, "fakir olmak istikbalde de benim kaderimdir, ne yapsam nafile" deyip de yatamaz.
Biz, otobüs ve kaza olayına "kader" diyebiliriz. Şoför meselesine gelince, o, sarhoşken araba kullandığı ve kazaya sebep olduğu için elbette suçludur. Malûm kazanın kaderde yer alması onu kurtaramaz.
Gelelim asıl soruya: Otobüs devrilmeseydi adam ölür müydü? Bu hususta âlimlerimizin cevabı gayet kısa ve nettir:
"Bilemeyiz!"
Bazen bilememek en büyük ilim oluyor, burada da öyle. Çünkü sebep ile sonucun kaderi tektir, ayrı ayrı değildir. Kaderde biri diğerine ayrılmaz şart olmuştur. Burada otobüs kazası sebep, adamın ölümü ise sonuçtur.
Bu hususta kaderin hükmü, "Adam otobüsün devrilmesiyle ölecek" şeklindedir. Otobüsün devrilmediğini farz edersek, öleceğine veya ölmeyeceğine ne ile hükmedeceğiz? Sebebi yok sayarsak, bu meselede kaderin hükümsüzlüğünü varsayıyoruz ki, o zaman biz neye dayanarak ölürdü veya ölmezdi diyeceğiz?
Allah, aynı gün ve saatte başka bir sebep yaratıp adamı öldürebilir veya tersine öldürmeyebilir, bu Onun sonsuz ilmine kalmış bir konudur.
Ömer Sevinçgül
Kulluğum Sultanlığımdır
Zafer Yayınları
Bu yazıya yorum yazın
Bu yazıya gelen yorumlar.
DİĞER YAZILAR
İRADEMİZİ TERBİYE EDELİM
A.J. Cronin, Reader’s Digest, Amerika Otuz sene evvel(1920’ler) genç bir doktor olarak bulundu
PROF. DR. ALAADDİN BAŞAR BEYİN İBRETLİ BİR ANISI
“Lise son sınıftaydım. Bir gün hocamız sınıfa girdiğinde, tahtada ahlâk dışı bir resim
BİR ARAP ÂLİMİN İBRETLİ HİKAYESİ
Merhum Mehmed Kırkıncı Hocaefendi anlatıyor; “1970’li yıllarda, İstanbul’daki bir sohbet
CEVAP YERİNE..
FETÖ’nün, genel anlamda İslam’a büyük zararı dokunduğu gibi, daha özel anlamda Risale-i
TARİH ŞUURU VE EHEMMİYETİ
İnsanlar geçmiş zamanın hâtıratı ile zaman zaman neşeyâb olduğu gibi, milletler de mazinin
MUHAMMED ESED’İ SARSAN SURE
Aslen Yahudi kökenli bir Avusturyalı olan merhum Muhammed Esed(Leopold Weiss) “Mekke’ye Giden
BU DA GEÇER YÂ HÛ
Bu ümmet ne badireler atlattı uzun tarihi boyunca.. Ne ihanetler, kahpelikler gördü; ne zulümle
SORU CEVAPLARLA KURBAN İBADETİ
Soru: Kurban Kesmek Kimlere Vâciptir? Kurban kesmek dinen zengin sayılan Müslümanlara vaciptir.
DEVLET İDARESİNDE İKİ MÜHİM ESAS: İSTİKAMET VE ADALET
İstikamet; Hak ve hukuka uygun hareket etmektir. İstikamet, toplum hayatının en önemli esasla
HİÇBİR MÜFSİD BEN MÜFSİDİM DEMEZ
Ferdleri ve cemaatleri değerlendirirken objektif olmaya, fayda ve zararın nereden gelip gelmediği
BAYRAMLAŞMA
Küçükken bir âdetimiz vardı; şeker toplamak. Bayramda kapı kapı gezip, her evde ikram edilen
- AĞLAMAK ZARARLI MI, FAYDALI MI?
- KEŞKE HER AY RAMAZAN OLSA
- İDEAL DEVLET ADAMI NASIL OLMALIDIR?
- DEVLETİN BEKASINDA ÜÇ TEMEL RÜKÜN
- BİR İNHİRAF HAREKETİ OLARAK MUTEZİLE
- HASTALIKLA İMTİHAN
- BİR BİLİM ADAMININ ALLAH'IN VARLIĞINA ŞEHADETİ
- DİNDE YIKICI ÜÇ AFET
- SAMED İSMİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
- İSLÂM’DA ŞİDDET YOKTUR
- BAYRAMDA NİÇİN AĞLADIM?
- Mİ'RAC YAKITI
- MÜSLÜMANLARIN İHTİLAFLARININ SEBEBLERİ
- KADIN VE CİHAD
- HASBIHAL
- MESNEVÎ'NİN TESİRİ
- DİN VE İŞ İLKELERİ
- BEDİÜZZAMAN
- NAMAZIN BEŞ KAYITI
- YORUMSUZ
- DİN FENNE TERS DÜŞER Mİ?
- KALB HUZURU
- SADİ ŞİRAZİ’DEN
- BAYRAM ÇOCUĞU
- KURBANLARA ACIYANLAR
- GEÇMİŞTEN BUGÜNE CİMRİ HİKÂYELERİ
- HARFLERLE BİR YAKARIŞ
- BİR DENKLEMİN AÇILIMI
- BU NE TEZAT YA RABBİ
Hamd alemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur.
Fatiha,1
GÜNÜN HADİSİ
Kur'an'ın Faziletine Dair
"Bir grup, Kitabullah'ı okuyup ondan ders almak üzere Allah'ın evlerinden birinde bir araya gelecek olsalar, mutlaka üzerlerine sekinet iner ve onları Allah'ın rahmeti bürür. Melekler de kanatlarıyla sararlar. Allah, onları, yanında bulunan yüce cemaatte
SON YORUMLAR
- Ağabeyimizin mektubuna bir maşaallah. Allah, ağabeyimize bizleri de bir hayru...
- Tabii çıktısını alabilirsiniz....
- Selamün aleyküm buradaki derslerin çıktısını almaya izin var mı?...
- Tarihte bu hafta bölümüne Yılı yazılmalı...
- teşekkürler...
- Bilal bey teşekkürler. Fırıncı ağabey Sadrazamlıktan demiş de biz yazark...
- Çok güzel hatıralar Risale-i nur da geçen bazı kısımlara açıklık geti...
- Çok güzel ve ölçülü izahlar oldu. Allah razı olsun....
- S. Halim Paşa Şeyhülislâm değil ki, "Şeyhülislâmlık'dan ayrılacağım"...
- Bu kıymetli eserin dilimize tamamıyla çevrildiğini öğrendim. İlgilenenle...
TARİHTE BU HAFTA
*Gençlik ve Spor Bayramı(19 Mayıs) *Gençlik Haftsı(19-25 Mayıs)
ANKET
Sitemizle nasıl tanıştınız?
Yükleniyor...