Kan Ketonları
Ketoasidozla ilişkili belirtilerin varlığında bu test yapılır.
Kolunuzun bir damarından veya parmak ucunuzdan alınan kan örneği kullanılır
Test için hazırlık yapmak gerekmemektedir.
Bu test kandaki ketonların miktarını ölçmektedir .Ketonlar veya keton cisimleri yağ metabolizmasının yan ürünleridir. Enerji kaynağı olarak vücut hücrelerinin glukozdan yararlanma olanağı olmadığında yapılırlar. Yağ asitleri metabolize olduğunda vücutta ketonlar birikerek hastalık önce ketoza, daha sonra bir metabolik asidoz formu olan ketoasidoza doğru ilerler. Bu durum büyük sıklıkla kontrol altına alınmamış tip 1 diyabette görülmekte olup tıbben acildir.
Üç tip keton cismi – asetoasetat, aseton ve asetoasetatın indirgenmiş formu olan beta hidroksbutirat- vardır. Ağır diyabetik ketoasidozda (DKA) önde gelen keton betahidroksibutirattır. Farklı keton testleri bir veya birden fazla sayıda keton cismini ölçmekte olup sonuçları değiş tokuş edilemez.
Kan testi örneğin toplandığı andaki keton birikimi hakkında bir fikir verir. İdrarda keton testi kan ketonlarının o anki durumunu değil yakın zamandaki ölçümünü verir. İdrar testi kan testine göre çok daha fazla kullanılmaktadır. Yalnız başına veya bir idrarda şekeri testi veya idrar tahliliyle birlikte uygulanabilir. İdrar testleri asetoasetat veya asetoasetat ve asetonu ölçmekte, beta hidroksibutiratı saptayamamaktadır.
Kan ketonları bir laboratuvarda veya bir manuel bir test ile ölçülebilir. Laboratuvar kanın sıvı kısmı olan serumu kullanmakta ve tipik olarak asetoasetatı ölçmektedir. Ayrı bir kan testi olarak beta hidroksibutirat analizi istenebilir.
Manüel testte, parmak ucu delinerek alınan kanda ketonlar analiz edilir ve beta hidroksibutirat miktarı ölçülür. Bu test hastane veya acil serviste hasta başında, doktor ofisinde veya evde biri tarafından gerçekleştirilebilir.
Test için numune nasıl toplanır?
Bir kol damarına iğneyle girilerek veya bir el parmağı delinerek kan örneği alınır.
Numunenin kalitesinden emin olmak için herhangi bir test hazırlığına gerek var mı?
Test için hazırlık yapmak gerekmemektedir
-
Nasıl kullanılır?
Tip 1 ve bazen tip 2 diyabet hastalarında ketoasidozu (DKA) araştırmak, saptamak ve izlemek için kan ketonları analizinden yararlanılır. Diyabetlinin kan şekeri anlamlı derecede yükseldiğinde, hastalıkta, ağır enfeksiyonlarda, gebelikte ve çeşitli hastalıklarda DKA oluşabilmektedir.
DKA, ağır insülin yetersizliği olan akut hiperglisemi, ve vücudun asit-baz dengesindeki bozulmayla ilişkilidir. Böbrekler ketonlar ve glukozdaki fazlalıkları idrarla vücuttan uzaklaştırmaya çabalar. Bu durum sık idrar yapma, susuzluk hissi, vücudun susuz kalması ve elektrolit kaybına neden olur. Hasta ayrıca hızlı soluma, nefes darlığı, solukta meyve kokusu, bulantı, kusma, bitkinlik, bilinç bulanıklığı ve eninde sonunda koma gibi belirtiler gösterebilir.
Açlıkta, alkolizmde, yağdan zengin, karbonhidrattan fakir diyetlerle beslenenlerde ketoz ve ketoasidoz görülebilmektedir. Sık sık nöbet geçiren, mevcut ilaçlara ve diğer tedavilere yanıt vermeyen bazı epileptik çocuklarda maksatlı olarak ketoz oluşturulabilmektedir.
Örneğin aşırı miktarlarda alkol almış DKA bulguları ve belirtileri olan diyabetik olmayan kişilerde ketoasidozu saptamak için kan ketonlarıyla birlikte bazen kan gazları, kan şekeri ve elektrolit testleri de yapılmaktadır.
-
Ne zaman istenir?
Diyabetlide DKA ile ilişkili semptomlar varsa kan ketoz testleri istenebilir. Ayrıca, diyabetlinin gebe olduğu veya kendini hasta hissettiği zamanlarda da DKA'nın gelişme potansiyeli mevcut olduğundan bu test yapılabilir. Evde keton düzeylerini izleme olanağı mevcut olduğundan doktorun önerdiği sıklıkla kan ketonlarının tayini istenebilir. Ketoasidozun bazı bulguları ve belirtileri:
- sık idrar yapma, aşırı susuzluk hissi
- vücudun susuz kalması, elektrolit kaybı
- hızlı soluma, nefes darlığı
- solukta meyve kokusu
- bulantı ve kusma
- bitkinlik
- bilinç bulanıklığı
- bazen koma
Diyabeti olmayanlarda, ketoz veya ketoasidoz semptomları varlığında genellikle kan ketonlarının tayini istenmektedir.
-
Test sonucu ne anlama gelir?
Kanda keton konsantrasyonları yükselirse o kişide bir ölçüde ketoz veya ketoasidoz var demektir. Konsantrasyonları düşük veya normalse hastada ya aşırı miktarlarda keton oluşmamaktadır veya yükselmiş keton cismi konsantrasyonu kullanılan test yöntemiyle belirlenememektedir.
-
Bilmem gereken başka bir şey var mı?
-
Diyabetliysem ketonlar yerine yalnızca kan şekerimi test edebilir miyim?
Bunlar ilişkili olmakla birlikte aynı şey değildir. Ketonlardaki artışlar yüksek glukoz konsantrasyonlarıyla ilişkili olmasına rağmen birçok durumda örneğin, hastalandığınızda orta derecedeki glukoz düzeyleriyle birlikte de ortaya çıkabilmektedirler.
-
Kan ketonları yerine idrarımdaki ketonları test edebilir miyim?
-
Tip 2 diyabetliysem daha sonra DKA geçirebilir miyim?
-
Ketoz veya ketoasidozlu olduğum halde farkına varmamış olabilir miyim?