Demokratlar ve cumhuriyetçiler günümüz Amerika’sının siyasi arenasını yönlendiren yegâne partiler olsalar da, Amerika tarihi aslında küçük ancak iktidara talip olmaktan geri kalmayan partilerle dolu. Toplum içindeki gizli oluşumlara karşı mücadele veren Mason Karşıtları partisinden, Devlet borcunu ödemek yerine bir yasa ile ortadan kaldırmayı beceren Readjuster partisine kadar, toplamda 9 Amerikan siyasi partisi hakkında bilgi edinelim.
1-Mason Karşıtı Parti
1828 yılında, komplo teorileri severler tarafından kurulan bu parti, Amerika’da ki Özgür Mason Topluluğunu ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. Partinin kurucuları, Masonların, Amerikan vatandaşı William Morgan’ı, masonların gizli sırlarını anlatan bir kitap yazdığı için öldürdüklerinden şüphelenmiştir. Birçok kişi tarafından Amerika’nın orijinal “3. Partisi olarak nitelenen Anti-Mason Partisi, amaçlarına ulaşamayıp, Mason toplumunu dağıtamadan 1840 yılında feshedilmiştir.
2-Özgür Toprak Partisi
İlk bakışta, isminden dolayı çevre destekçisi bir partiymiş gibi gözükse de, Özgür toprak partisi 1848 yılında Amerika’nın güneybatı bölgesinde köleliğin yasaklanmasını desteklemek amacı ile kurulmuştur. Yaşanan Amerikan sivil savaşı öncesinde, özgürlüğüne kavuşmuş kölelerin özgürlükleri, günümüz Kaliforniya’sı, New Mexico ve Arizona topraklarına göç etmeleri durumunda tehlike altına girmekteydi. Zira o bölgelerde köleliği yasaklayan herhangi bir kanun bulunmuyordu. Özgür toprak partisinin çabaları her ne kadar bir sonuç vermemiş olsa da, bu parti 1848 yılında Martin Van Buren’i Amerika Başkanlık seçimlerinde aday olarak sunmuşlar ve Zachary Taylor’un 12. Amerika başkanı olarak seçilmesinin yolunu açmıştır. Parti 1854 yılında feshedildi.
3-Readjuster Partisi
Borçlar seni batırmak üzere ise ne yapabilirsin? Eğer Virginia federal devleti isen, bu borçları bir kalemde yasa çıkararak ortadan kaldırabilirsin. Readjuster Partisi de Virginia sivil savaşı sonrası ortaya çıkan borçlar için tam da bunu yaptı. Savaş borçlarının 3’te birini reddetti ve kalanının ödenmesi içinde yeni bir vergi düzenlemesi getirdi. 1883’te oluşan yeni siyasi konjonktür ile parti meclisteki tüm sandalyeleri kaybetti ve hemen ertesinde kapandı.
4-Gümüş Parti
Madenciler Comstock madeninde gümüş buldukları zaman bu durum Nevada’yı kökten değiştirdi ve gümüş artık o bölge ekonomisinin ana belirleyici maddesi haline geldi. Tabi ki siyasiler de hemen para değeri için ulusal gümüş standardı oluşturmak amacı ile kolları sıvadılar. 1892’de kurulan gümüş partisi temelde altına ve desteksiz kağıt para temeli üzerine kurulu olan Amerikan Ulusal Para Sistemine karşı çıktı. Nevada seçmeni birçok Gümüş parti adayını hem senatoya hem de parlamentoya göndermeyi becerdiler. Ancak bölgede çıkan gümüş miktarı azalmaya başladıkça, Gümüş partisi de sendelemeye başladı ve 1911’de kapandı.
5 Home Rule Party of Hawaii
Kaptan Cook 1778 yılında Havai adalarına merhaba dedikten kısa bir süre sonra birçok grup adaya taşınmaya ve kendileri ile birlikte getirdikleri kuralları empoze etmeye başladılar. Avrupalı, Çinli ve Fransız gruplar, bir grup rahip ile birlikte adayı kendi kurallarına göre yönetmeye kalkıştılar. Buna karşılık olarak Home Rule Party of Hawaii, “Havai Havaililerindir” ilkesi ile Robert Wilcox önderliğinde 1901’de yola çıktı ve Havai yerlilerinin orijinal yönetim şeklini geri getirmeye çalışmaya başladı. Parti yerel senatoda koltukların çoğunluğunu kazandı ancak kısa süre sonra 1912’de kapandı.
6-Rhode Adası Kadınlarının Oy Hakkı partisi
Adından da belli olduğu gibi, bu parti, kadınlara siyasal hakların, özellikle oy hakkı verilmesini sağlamak amacı ile kurulmuş bir partidir. 1913’te kurulan parti, siyasi haklar savunuculuğu yapan birkaç sivil toplum örgütünün ve aktivist grubun bir araya gelmesi ile ortaya çıkmıştır. Parti, genel hatları ile devlet parlamentosunu baskı altında tutmaya çalışmış ve kadınlara siyasal hakların verilmesi için, çocuk işçiliğin engellenmesi için, kadınların eğitim alabilmesini sağlamak için lobicilik faaliyetlerinde bulunmuştur. Bu parti seçimlerde hiç aday göstermemiş olup ilerleyen yıllarda “College Equal Suffrage League” ile birleşerek “Rhode Island Equal Suffrage,” derneğini kurmuştur.
7-Devlet Hakları Demokrat Parti
“Dixiecrats” ismi ile de bilinen Demokrat Parti, 1948 yılında iç savaştan önce var olan yaşam tarzını ve ırkçı ayrımcılığın yeniden getirilmesini amaç edinmiş bir parti olarak kurulmuştur. Parti dönemin Güney Kaliforniya valisi olan Strom Thurmond başkan adayı olarak göstermiş ve Thurmond toplamda 39 seçmen heyetinin oyunu toplayabilmiştir.
8-Amerikan Vejeteryanları Partisi
Gould tarafından kurulan Amerikan Vejeteryanları Partisi, adından da anlaşılacağı gibi, etsiz bir hayatı desteklemek amacı ile kurulmuştur. Parti toplamda 4 adet kongre gerçekleştirmesine rağmen hiçbir seçime katılmamıştır. Ancak, başkanlık seçimlerinde aday olmak için, Gould, 1962 yılında Jacob Javit’s e karşı senatörlük mücadelesi vermiştir. 1963’te Gould ölünce parti de feshedildi.
9-Uluslararası Gençlik Partisi
Tanınmış uluslararası kültür aktivistleri Abbie Hoffman ve Jerry Rubin tarafından 1968 yılında kurulmuş, politik görüşlerini “tiyatro” olarak belirlemiş ve Amerikan siyasetindeki ikiyüzlülüklere karşı protestolar organize etmişlerdir. 1968’de ki Demokratik Ulusal Toplantı da kurucular Hoffman ve Rubin, protestolar şiddete dönüşünce tutuklandı ve bu radikal hippilerin macerası böylece tavan yapmış oldu. Parti resmi olarak 1968’lerin sonlarında feshedilmesine rağmen fikir olarak hala yaşamaktadır.
Kaynak: http://www.history.com/news/history-lists/election-101-9-lesser-known-political-parties