Demagoji kavramına Dil Derneği sözlüğünün verdiği tanım ve önerdiği karşılık, resmî dil kurumunun verdiği karşılıktan daha kabul edilebilir olmakla birlikte, yeterli olmaktan çok uzak. Şöyle diyor bu sözlük:
"demagoji. Bir kimsenin ya da grubun duygularını kamçılayarak, gerçekdışı sözler söyleyerek onları kazanmaya çalışma, halkavcılığı."
Bu tanıma biraz yakından bakalım.
Evet, demagojinin hedefi kitleleri "kazanmaya çalışmak", yani halkavcılığı. Ancak, güdülen tek hedef bu değil. Yanı sıra ve belki çok daha önemli olarak, kitleleri çekip çevirmek ve yönlendirmek amacını da güder demagoji. Demagogluk bir tür çobanlık güdüsü ve becerisi gerektirir.
Evet, demagoji, hedefe ulaşmak için "gerçekdışı sözler" söylemektir. Bunun yaygın medyada yapılanına dezenformasyon diyoruz. Seçim süreci gibi yoğun propaganda dönemlerinde dezenformasyon kolaylaştığı için, kullanımı da alabildiğine artıyor. Kolaylaşmasının nedeni, söylendiği an geniş kitlelere ulaşabilirken, söylenenin gerçekdışı olduğunu gösteren bilgilerin mutlaka belirli bir gecikmeyle ve çok daha sınırlı ölçülerde ulaşabilmesinde yatıyor. O gecikme süresince yapılan yeni demagojiler, bir öncekini önemsizleştirmeye yarıyor.
Ancak, demagojinin tek yöntemi bu değil. Yanı sıra ve belki çok daha önemli olarak, gerçekdışı sözlerin arasına bir miktar gerçek, bir miktar da gerçekmiş gibi görünen sözler, yani yarım doğrular, yarım gerçekler eklemek gibi sinsi bir yöntem de var.
KAVRAM KÖŞESİ
operasyon,algı operasyonu
Toplumsal Gerçekliğin Dili
Kavram Köşesi
Kavram Köşesi