Kül Tigin Yazıtı
Kül Tigin Yazıtı veya Kül Tigin Kitabesi, Türk dilinin en eski yazıtlarındandır. Orhun Yazıtları olarak bilinen yazıtlardan biridir. Bilge Kağan tarafından ölen kardeşi Kül Tigin adına MS 732'de dikilen yazıttır.
Moğolistan'da Orhun Nehri yakınlarında bulunmaktadır. Kül Tigin Yazıtı ve Bilge Kağan Yazıtı arasındaki uzaklık yaklaşık olarak bir kilometredir. Yazıtlar runik Köktürk yazısı ile yazılmıştır.
Konu başlıkları
- 1 Yazıt
- 1.1 Boyutları
- 1.2 Yazıtın Dili
- 1.3 Yazıttaki Metinlerin Konusu
- 1.4 Dikiliş Tarihi
- 1.5 Yazanlar
- 2 Ayrıca bakınız
- 3 Kaynakça
- 4 Dış bağlantılar
Yazıt
Boyutları
Kül Tigin yazıtı mermerden yapılmış dört yönlü bir taştan ibarettir. Bu taşın boyu 3.75 metredir. Üzerindeki yazıların boyu ise 2.75 metre, doğu ve batı yüzleri altta 1.32 metre, üstte 1.22 metredir. Kuzey yüzü 46 cm, güney yüzü ise 31 cm'dir.
Yazıtın Dili
Yazıtın batı yüzünde Çince bir yazı ile Köktürkçe bir satır bulunmaktadır. Diğer yüzdeki yazıtlar ise tamamen Köktürkçedir. Yazılar sağdan sola doğru, yukarıdan aşağıya doğru yazılmıştır. Bu yönlere bakan yüzler dışında iki yüz arasında -kuzeydoğu, güneydoğu ve güneybatı yönlerinde- ise üçer beşer cümleden oluşan metinler yer almaktadır.
Yazıttaki Metinlerin Konusu
Bu yazıtta konuşan Bilge Kağan'dır. Bilge Kağan, Göktürk Devleti'nin kuruluşu ve tarihi ile ilgili önemli bilgiler verir.
Kardeşi Kül Tigin'in ölümünden çok etkilendiğini ve devlet yönetiminin hangi merkezden yapılması gerektiğini anlatır.
Sahibi Bilge Kağan'dır. Kitabede Kül Tigin'in halkı için yaptıkları Bilge Kağan'ın ağzıyla övgüyle anlatılır. Atalarından İstemi Kağan ve Bumin Kağan'dan da bahsedilmektedir. Onlardan sonra tahta çıkan yöneticilerin başarısızlıkları anlatılır.
Ayrıca bu yazıtı uğrak yere diktiğini belirterek ulusuna bir takım mesajlar vermeyi amaçladığını söyler. Bu nedenle sözlerinin unutulmaması gerektiğini, yazıtın dikiliş amacının geleceğe yönelik olduğunu belirtir.
Dikiliş Tarihi
Yazıt, Bilge Kağan tarafından kardeşi Kül Tigin anısına 731 yılında yapılmaya başlanmış, 732 yılında tamamlanmıştır.
Yazanlar
Kül Tigin Yazıtı’nı ve diğer kitabeleri yazma işini bädizči isminde meslek edinmiş kişiler yazmıştır.
Ayrıca bakınız
- Bilge Kağan Yazıtı
- Tonyukuk Yazıtı
Kaynakça
- ^ Prof. Dr. Muharrem Ergin, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 2002, s. XVI ISBN 975-451-017-4
- ^ Gabain, A. Alttürkische Grammatik, Leipzig 1950, sayfa 249.
Dış bağlantılar
|Vikikaynak'ta Orhun Abideleri (Kül Tigin) ile ilgili metin bulabilirsiniz.|
- Kül Tiğin Yazıtı tam metni
- Türk Bitik/Türk Betik (Betik=Yazıt, Kitap) (Genel Türkoloji okunuşlarının dışında bir okuma örnekleri barındıran bir çalışma)
Kül Tigin Yazıtı Hakkında Bilgi
Kül Tigin Yazıtı
Kül Tigin Yazıtı
Kül Tigin Yazıtı Hakkında Video
Kül Tigin Yazıtı konusunu görüntülemektesiniz.
There are excerpts from wikipedia on this article and video