Hem ABD hem de SSCB için füze silahları her zaman potansiyel bir rakibi “caydırmak” için kilit bir araç olmuştur. ABD ile SSCB arasındaki, 1940'lerin sonuna kadar başlayan nükleer yarış neredeyse kırk yıl sürdü, ülkeler füze silahlarını sürekli geliştirdiler.
Bildiğimiz gibi, Birleşik Devletler başlangıçta SSCB'nin askeri ve sivil altyapısına büyük nükleer saldırılar getiren ima eden genel bir nükleer savaş kavramına odaklandı. Ancak, bu kavram Sovyetler Birliği kendi gelişmiş nükleer oluşumunu yaratıncaya kadar ilgiliydi. silâh. Şimdi ABD toprakları da Sovyet füzelerinin saldırısına uğradı. Nükleer silahların daha da gelişmesi, güçlerindeki artış, kullanılmaları halinde tüm insanlığın geleceğini tehdit ediyordu. Bu nedenle, Amerikan stratejistleri yavaş yavaş toplam nükleer savaş kavramını reddetti.
Teknoloji geliştikçe, sınırlı bir nükleer savaş kavramı yaygınlaştı; bu, küresel bir imha savaşı içermeyen, ancak askeri ve sivil altyapıdaki başlıca hava saldırıları - hava limanları, birlik konsantrasyonları ve büyük ulaşım merkezlerine yönelik grevleri hedef aldı. Doğru, bu stratejinin pratikte uygulanmasının düşmanın Amerikan topraklarına karşı bir misilleme grevi yapmasını nasıl önleyeceği çok açık değildi. Yani, sınırlı nükleer savaş kavramı, karşılıklı garantili imha prensibi ile çatışmaya girmiştir.
İlk nükleer saldırıdan sonra bile, düşman taraf nükleer potansiyelini koruyabilir ve savaşa devam edebilirdi. Bu nedenle, politikacılar ve askeri liderler nükleer silah kullanma stratejisini modernize etme umutlarını tartışmaya devam ettiler. 1970'in başında Bu modernizasyon için gerekli tüm koşullar yaratıldı - ABD'de ve daha sonra SSCB'de lazer, kızılötesi ve televizyon rehberliği ortaya çıktı ve nükleer saldırıların doğruluğunu kontrol altına aldı. Bu yenilikçi sistemlerin tanıtılması sayesinde, Ağustos 1973’in Amerikan Savunma Sekreteri James Schlesinger tarafından resmen ilan edildiği, kesin olmayan bir grev kavramı geliştirildi. Bu konsepte uygun olarak, ilk ve orta menzilli füzeler ortaya çıktı; bu, düşmanın ülkesinde belirli hedeflere ultra kesin grevler getirmeyi, liderliğini küçümsemeyi ve nükleer bir grev başlatmasını engellemeyi mümkün kıldı.
Bu kavramı uygulamaya koymak için Amerikan komutanlığı, Avrupa'da bulunan ileri tabanlı bir sistem olan İleri Tabanlı Sistemin modernizasyonuna başladı. 1974’te Ottawa Deklarasyonu imzalandı ve daha önce Birleşik Krallık’tan daha tarafsız bir konuma sahip olan Fransa imzaladı. Doğal olarak, Batılı ülkelerin bu tür eylemleri Sovyet liderliğinden endişe yaratamaz, ancak özellikle Fransa’nın Anglo-Amerikan savunma sistemine katıldığından beri endişelenemezdi. SSCB Savunma Bakanı Mareşal Andrei Grechko, 1976'ta vefat ettiğinde, Sovyetler Birliği Mareşali yerine Dimitriyov Fedorovich Ustinov ile SSCB Savunma Bakanlığı başkanlığını yaptı.
Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece sert pozisyonların destekçisi değildi, aynı zamanda asıl rolün zırhlı kuvvetler için değil, taktik ve operasyonel-taktik nükleer silahlar için olduğu yeni bir savunma kavramına da odaklandı. Bu bağlamda, Ustinov'un atanmasından hemen sonra Sovyetler Birliği nükleer stratejisini değiştirmeye başladı. Avrupa stratejik yönünü güçlendirme teorisi, P-12 ve P-14'in en son orta menzilli füzeler RSD-10 "Pioneer" ile değiştirilmesine uygun olarak geliştirilmiştir. SSCB'nin eylemleri, her şeyden önce Almanya'nın liderliği olan Avrupa siyasi seçkinlerini ciddi şekilde alarma geçirdi.
Amerikan füzeleri de dahil olmak üzere Amerikan birliklerinin Batı Almanya'da görevlendirilmesinden bu yana Bonn, silahlı bir çatışma durumunda ABD'nin ülkenin topraklarını savaş alanına dönüştüreceğinden korkuyordu. Sovyet füzeleri Avrupa’daki Amerikan füzelerine ve üslerine “yenecek”, yani Federal Almanya Cumhuriyeti’nde. Almanya Şansölyesi Helmut Schmidt, Avrupa'da güvenlik ve afet yakalamanın gerekli olduğuna ikna oldu. Bununla birlikte, Washington, Almanya’nın güvenliğinin ancak ABD ve Batı Avrupa’nın savunma sistemlerinin bir “paketi” tarafından sağlanabileceğini garanti etti. Orta menzilli füzelerin Batı Avrupa’ya yayılması, bu savunma stratejisinin önemli bileşenlerinden biri olarak kabul edildi.
Bu arada SSCB, her biri üç ayrı güdümlü savaş başlığı ile donatılmış yaklaşık 300 Pioneer füzesi konuşlandırdı. Bu durum, SSCB ve Varşova Paktı ülkelerinin geleneksel silahlardaki toplam üstünlüğünden dolayı, Avrupa operasyon tiyatrosundaki güç dengesini ciddi şekilde değiştirdi (tanklartopçu) eklendi ve füze silahlarında üstünlük sağlandı. Öncü füzeler sayesinde Sovyetler Birliği, çatışma komutanlığının ilk dakikalarında Avrupa'daki NATO komutanlığının tüm askeri altyapısını, sadece komuta görevlerini değil, aynı zamanda belirli bir tehlike oluşturan limanları da tamamen yok edebildi - bu durumda ABD birlikleri karaya çıkaramadı Avrupa. NATO’nun yanıtı, 1983 yılında Avrupa'da 572 Pershing 2 füzesi kullanmaktı. Ayrıca, ABD ve NATO ülkelerinin yönetici çevreleri Sovyetler Birliği ile müzakerelere başlamak üzereydi.
Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa, Batı Almanya’daki tarafsız bir pozisyonun, özellikle de Batı Alman siyasi seçkinlerinin temsilcileri ülkenin hızlı bir şekilde birleşmesini umduğundan ve 30-40-50 yılı geçerse bu hedefe ulaşmanın imkânsızlığından korktuğu için, zafer kazanabileceğinden korkuyordu. Bazı Alman politikacılar, Almanya ile Alman halkını birleştirme hedefinin, ülke için ABD ile askeri-politik dayanışmadan çok daha büyük önem taşıdığına dair konuşmalar yapmaya başladı. Moskova, Bonn'a baskı yapmaya çalıştı; böylece FRG, American Pershing'in topraklarına yayılmasını engelleyecekti. Aynı zamanda, Sovyet liderleri, Batı Alman meslektaşlarına, Batı Almanya'nın geleceğinin Bonn’un Amerikan füzelerinin konuşlandırılması konusundaki davranışlarına bağlı olduğunu, sadece olası bir askeri çatışma durumunda değil, aynı zamanda barışçıl bir yaşamda da bulunduğunu açıkça belirtti. Ne de olsa, her iki tarafın da füzelerle dolup taşması halinde - Batı Almanya'daki ABD ve Doğu Almanya'daki Sovyet - FRG ile GDR arasındaki ilişkilerin normalleştirilme şansı azaldı.
Birleşik Devletler, Sovyet saldırılarına karşı Batı Avrupa'nın güvenilir bir savunmasını sağlayacaklarını söylese de, Batı Almanya için Amerikalıların argümanları yetersiz görünüyordu. Bonn potansiyel silah azaltma ihtiyacında ısrar etti. Ancak, 1980’te, ABD’de, Ronald Reagan iktidara geldi - daha sert pozisyonlardan konuşan ve Sovyetler Birliği’ne karşı saldırgan olan bir Cumhuriyetçi. Zaten 1981'ta, Bay Reagan, Brezhnev'e sözde teklif etti. "Sıfır seçenek" - Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa'da orta menzilli füzeler dağıtmayı reddetti ve SSCB, Pioneer füzelerini kaldırdı. Brejnev reddetti. Gerçek şu ki, böyle bir değişimin eşitsiz olmadığı (sonuçta, Birleşik Devletler henüz Avrupa'daki füzelerini konuşlandırmamıştı), ancak Birleşik Devletlerin müttefiki olan İngiltere ve Fransa'daki orta menzilli füzelerin varlığını hesaba katmadı. Moskova kendi versiyonunu önerdi - SSCB RSD-10’i yalnızca ABD’nin Pershing’i dağıtmayı reddetmediği için değil, aynı zamanda İngiltere’den ve Fransa’dan orta menzilli füzelerin atılması da dahil olmak üzere Batı Avrupa’dan gelen taktik nükleer silahların tamamen geri çekilmesi karşılığında geri çekiyor. Reagan yönetimi, geleneksel silahlanmalarda ve SSCB ile Varşova Paktı ülkelerinin silahlı kuvvetlerinin büyüklüğünün Batı Avrupa’da NATO’yu geçtiğini vurgulayarak böyle bir değişimi reddetti.
1982’te, SSCB, Pioneer füzelerinin konuşlandırılması konusunda anlaşma imzalanana kadar geçici bir moratoryum ilan etti. Moskova ayrıca Pioneer RSD-10'in Fransız ve İngiliz orta menzilli füzelerin sayısına benzer bir sayıya indirilmesini önerdi. Ancak burada Paris ve Londra, nükleer cephanelerinin ABD ile ilgili olmadığını ve buna bağlı olarak, Batı Almanya’daki Amerikan orta menzilli füzelerin konuşlandırılması sorununun yalnızca Washington’la çözülmesi gerektiğini açıkladı.
Yury Andropov iktidara geldikten sonra durum değişti. Mart ayında, 1983 İdaresi, Sovyet ICBM'lerinin uçuş yolunun üstlerine ulaşmasını sağlayan, uzay temelli bir füze savunma sistemi oluşturan Stratejik Savunma Girişimi olan SDI programına geçişi duyurdu. Buna cevaben, Andropov şimdi orta menzilli füzelerin geleceğinin sadece uzay silahlarıyla ilgili müzakerelerle birlikte görüşüleceğini söyledi. Amerika Birleşik Devletleri bu tür müzakereleri reddetmekle kalmadı, aynı zamanda İngiltere, İtalya ve Belçika'da füze konuşlandırmaya devam etti ve 22 yılının Kasım ayının 1982'inde Alman Bundestag, Batı Almanya'daki Amerikan füzelerini dağıtmaya oy verdi. Buna cevaben, yılın Kasım ayında düzenlenen 24'ten Yuri Andropov 1983, SSCB'nin Cenevre görüşmelerinden çekildiğini ve Oka taktik füzelerinin Varşova Paktı ülkelerinin topraklarında konuşlandırıldığını ve GDR ve Çekoslovakya’yı açıkladığını açıkladı. Bu füzelerin yardımı ile Sovyet tarafı, Batı Almanya'nın bütün bölgesini süpürüp orada bulunan Amerikan füzelerini etkisiz hale getirebilirdi.
Durum bozulmaya devam etti, ancak Şubat ayında 1984, Yuri Andropov vefat etti. Atalet nedeniyle, SSCB'nin sert pozisyonu bir süre devam etti, ancak 1985 yılında, CPSU Merkez Komitesi Genel Sekreteri Mikhail Gorbachev'in seçilmesinden sonra durum değişti. Zaten SSCB 1985 yazında, Sovyetler Birliği OTP-23'in Çekoslovakya ve Doğu Almanya'daki dağıtımını bırakmaya başladı. Ocak ayında, 1986, Bay Gorbaçov, dünya genelinde nükleer silahların aşamalı olarak elimine edilmesinin başladığını ilan etti. 1986'in sonbaharında, SSCB, Pershing'in Kuzey Amerika'ya yeniden dağıtımına yanıt olarak Urallar dışında orta menzilli füzelerin fırlatılmasını önerdi. Amerikan tarafı bu öneriyi kabul etti, ancak Asya ülkeleri müdahale etti. Hem Japonya hem de PRC, Sovyet orta menzilli füzelerinin Sibirya'da konuşlandırılırsa Japon ve Çin hedeflerine yönlendirilmesinden korkuyordu.
Ancak Sovyetler Birliği, karşılıklı silahların azaltılması fikrinden vazgeçmeyecekti. Şubat ayında, 1987, Moskova önerdi "çift sıfır". Ancak Nisan ayında, 1987, ABD yeni bir gereksinim ortaya koydu - operasyonel taktik füzeleri "Oka" (OTR-23) azaltmak ve kullanmak. Her ne kadar Oka füzeleri orta menzilli ve kısa menzilli füzeleri tanımlamak için uygun olmasa da, Birleşik Devletler SSCB'yi tehlikeli silahları tutmaya çalışmakla suçladı ve SSCB'nin Oka füzelerini sökmeye başlamazsa, ABD’nin Avrupa’ya yükseltilmiş füzeler göndermesini tehdit etti. Lance". SSCB'nin liderliğinde Oka füzelerinin geleceği konusunda hiçbir birlik yoktu. Sovyet askeri-politik elitinin muhafazakar kısmı, Amerikalılara imtiyazlara karşıydı. Özellikle, SSCB Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı ve SSCB Birinci Savunma Bakan Yardımcısı görevinde bulunan Sovyetler Birliği Mareşeri Sergey Fedorovich Akhromeev, Oka'nın sökülmesine karşı kategorik olarak konuştu. Yine de, “barış partisi”, aslında, Sovyet devletinin zayıflamasının partisi, zafer kazandı. Eylül ayında, Amerikan ve Sovyet liderleri arasındaki bir sonraki müzakerelerin Washington’da gerçekleştiği 1987.
Sovyet tarafında, SSCB Dışişleri Bakanı Eduard Shevardnadze, Sovyetler Birliği'nin kaderindeki rolü herkes tarafından iyi bilinen ve ek açıklamalara ihtiyaç duymayan müzakerelere katıldı. Sovyetler Birliği, Amerika'nın orta menzilli ve kısa menzilli füzelerin birleşik bir sınıflandırma geliştirmesini ve anlaşmada orta menzilli ve kısa menzilli füzelerin tanımına girmeyen OTR-23 “Oka” operasyonel taktik füzelerini dahil etmeyi kabul etti. Buna cevaben, Amerika Birleşik Devletleri, Batı Almanya'daki Lance-2 taktik füzelerinin nötron savaş başlıkları ile konuşlandırılmasının yanı sıra Tomahawk kara füzelerinin ortadan kaldırılmasından vazgeçme sözü verdi. Böylece, karşılıklı yarar sağlayan bir antlaşma yanılsaması yaratıldı, ancak gerçekte, Sovyetler Birliği savunma yeteneklerini ciddiye almıştı.
Aralık 8 İlk kişilerin Washington 1987 toplantısı yapıldı - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Ronald Reagan ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov. Bu toplantıda, 1 Haziran'ında 1988'te yürürlüğe giren Orta Menzilli ve Daha Kısa Menzilli Füzelerin Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Antlaşma imzalandı. Şimdi, otuz yıl sonra, bu belgenin kabul edilmesinin ülkemizi kısa ve orta menzilli füzelerin muhalifleri tarafından kullanılması riskine karşı hiçbir şekilde güvence altına almadığını görüyoruz. Dahası, birçok devlet bu füzeleri almaya devam ediyor. Bu bağlamda, zaten 2013'te Vladimir Putin, Rusya'nın antlaşmadan çekilebileceğini vurguladı.