Ukrayna, modern dünyanın gelişiminde iki eğilim arasındaki mücadelenin sahne haline geldi. ABD, bir yandan, Avrupa Birliği ile birlikte, politik, ekonomik ve askeri hegemonyasını korumak için çabalarken, diğer yandan Rusya çok kutuplu bir dünyayı, ülke ve halkların kimliğini korumayı sürdürüyor.
Bu aşamada, Ukrayna bu mücadelede kilit bir unsurdur ve en başından beri uluslararası politikaya konu olmamakla birlikte, darbeciler iktidara geldiğinde nihayet Rusya ile küresel çatışmada ABD'nin kuklası haline geldi.
Karşı tarafların herhangi bir eyleminin ardında, her zaman takip ettikleri özel çıkarlar vardır. Bu nedenle, Ukrayna’daki çatışmayı analiz ederken ve durumun gelişmesi için olası senaryoları değerlendirirken, ilk önce serbest kalan çatışmayı etkileyen ülkeleri ve seçkin grupları belirlemek ve onları yönlendiren çıkarları belirlemek gerekir.
Ana oyuncuların ilgi alanları
Ukrayna çatışması alanındaki ana oyuncular ABD, Avrupa Birliği, Rusya ve Ukrayna'nın seçkin gruplarıdır. Ukrayna nüfusu, süreci etkileyen bir güç olarak görülmeye değmez, çünkü halk ayaklanmasında bile dış oyuncular için doğru yöne yönlendirilir ve yönlendirilir.
Başlıca oyuncuların çıkarları nelerdir?
Birleşik Devletler
Ukrayna’dan Rusya’ya düşman bir devlet yaratarak Rusya’nın sınırlarına silahlı bir çatışmaya neden oldu, Rus silahlı kuvvetlerini çatışmaya soktu, NATO’nun üslerini Rusya’nın sınırlarına kadar ilerletti, Kiev’de kukla rejimi kurdu, AB’nin ve Rusya’nın ekonomilerini zayıflattı.
AK
Avrasya uzayında rakip olarak Rusya'nın zayıflaması, Ukrayna'nın Rusya'dan ayrılması, Ukrayna'nın ekonomik potansiyelinin ortadan kaldırılması, Ukrayna pazarının gelişimi, Ukrayna kaynaklarının sömürülmesi (kara toprak, kömür, cevher).
Rusya
Ukrayna’yı Batı’yla çatışan jeopolitik alanında tutarak NATO’nun sınırlarını kaldırarak, Kiev’de sadık bir rejim kurarak ortak bir ekonomik alana geri dönerek Ukrayna halkını Rus kültürel ve medeniyet alanına geri döndürdü.
Ukrayna Elitleri
Halkı ve ülkeyi soymaya devam etmek için ulusal oligarşik rejimi iktidarda tutmak, Avrupa-Atlantik şemsiyesini Rusya'nın “emperyalist hırslarına” karşı korumak için koruma altında bırakmak, Rus kültürel ve medeniyet alanını bırakmak, devletin topraklarını mevcut sınırlar içinde korumak erken çürüme.
Gördüğünüz gibi, Ukrayna toplumunun çıkarları kimseyi koruyamayacak, Amerika Birleşik Devletleri'nin ellerinde kukla olmak, Ukrayna'nın seçkinleri ülkeyi ancak ekonomik çöküş ve askeri yenilgiler sırasında kaçınılmaz olarak gerçekleşecek olan genel kaos ve halk isyanlarından uzak tutabiliyor. Tarafların hiçbiri toplumun refahını sağlamak için etkin bir devlet oluşturma görevini üstlenmedi. Herkes çıkarları için savaşıyor ve diğer tarafını kaybederek onları gerçekleştirmeye çalışıyor.
Neredeyse bir yıldır devam eden ihtilafın tüm mağduriyetleri, iki jeopolitik oyuncunun - Rusya ve ABD - Ukrayna'nın kaderini belirleyeceğini, aynı zamanda sadece çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışacaklarını göstermiştir. Ukraynalı seçkinler, siyasi iktidarsızlıkları nedeniyle bağımsız bir oyuncu değiller ve AB, ABD'nin ekonomik ve askeri diktelerine ciddi bir şekilde direnemiyor. DPR ve LPR'nin liderliği de bağımsız oyuncular değil, ayaklanmanın ilk aşamasında, Donbass oligarşi Akhmetov ve Efremov'un kontrolü altındaydı ve şimdi Rusya'nın etkisine maruz kalıyorlar.
Ukrayna'da bir darbenin gerçekleştirilmesinde ciddi başarılar elde eden ve kuklalarını AB'nin yardımıyla iktidara getiren Birleşik Devletler, Ukrayna'nın Avrupa Birliği yapılarına hızlı bir ekonomik ve siyasi entegrasyonu sürecini başlattı ve NATO'nun NATO’ya askeri entegrasyonunu gelecekte bıraktı.
Rusya, Kırım'ın geri dönüşüyle hemen cevap verdi ve Donbass'ta önce oligarşın kontrolü başladı, sonra da DNR ve LC'nin ilanıyla sonuçlanan kontrolün patlaması oldu.
Poroshenko’nun rejimi, ihtilafları arttırmak için Amerikan’ın talimatlarına uymaksızın uysal bir şekilde Donbass’ı askeri olarak temizlemek istedi, ancak çok büyük kayıplara maruz kaldıktan sonra, milislerle pazarlık etmek zorunda kaldı. Bir yıldırım hatası geçiren Kiev makamları ve ABD, destekleri olmadan ayaklanmanın hızlı bir şekilde bastırılacağını gayet iyi bilerek, Rusya'yı her şey için suçlamaya çalışıyorlar.
Elbette Rusya, yalnızca insani yardım sağlamakla kalmıyor, kesinlikle askeri teçhizatı, mühimmatı, uzmanları ve bazen de "tatilcileri" destekliyor. Ancak bu yardım ölçülür ve milislerin son bir zafer kazanmalarına izin vermez.
Bunun birkaç nedeni var: Rusya’nın siyasi liderliğinde çatışmayı çözme yolları, Donbass’taki aklı başında ve otoriter siyasi liderler konusunda bir fikir birliği olmaması ve birleşmiş bir komuta ve cumhuriyetlerin askeri liderliğinde “partizan”, milislerin palyatiflere karşı beklenmedik bir şekilde sert davranması Kiev ile anlaşmalar
Jeopolitik oyuncular parazitsiz olduğunu ilan ediyorlar ve çeşitli nedenlerden ötürü, çatışmayı geciktirmek ve Ukrayna toplumunun görüşleriyle ve sorunlarıyla özellikle ilgilenmeyen çıkarlarını gerçekleştirmek için mümkün olan her şeyi yapıyorlar. Şimdi her şey Donbas'a odaklandı, krizin kristalleşme noktası haline geldi ve daha fazla olayın nasıl gelişeceği burada büyük ölçüde belirlenecek. Krizin “DPR'nin ve LPR'nin özel statüsü” nün mevcut durumundaki çözümü hiç kimseye yarar sağlamaz, ana oyuncular amaçlarına ulaşamadılar ve Ukrayna için yeni bir çatışma turu var.
Her iki taraf için de çıkarlarını tam olarak gerçekleştirmenin mümkün olamayacağı zaten açıktır, çünkü iki güçlü oyuncunun birbirlerinin herşeyi elde etmesine izin vermeyecek, birbirinden ayrı çıkarların çıkarları için zorlu bir çatışma vardır. Bu bağlamda, çatışmanın gelişmesinin ve Ukrayna devletinin gelecekteki kaderinin çeşitli senaryoları mümkündür.
Ukrayna'nın geleceği için senaryolar
Karşı tarafların askeri, siyasi ve ekonomik başarılarına (başarısızlıklarına) ve devam eden açık ve sahne arkası müzakerelerine bağlı olarak, birkaç senaryo olabilir ve her biri belirli bir olasılıkla gerçekleşebilir.
Bu senaryolar nelerdir?
1. Ukrayna birleşik ve üniter
Senaryo tamamen teoriktir, Kiev'in askeri zaferi, DPR'nin ve LPR'nin ortadan kaldırılması, ülkenin ekonomik çöküşe karşı tutulması, tüm Güneydoğu'nun politik temizliği ve Rusya'nın tüm konumlarının teslim edilmesi ile mümkündür.
Ayaklanma ve milislerin kazandığı zaferlerden sonra "biri ve bölünmez" hiç görünmüyor, hatta bazı federasyonların versiyonları bile gecikmişti. Donbass ve Galiçya'nın her iki taraftaki binlerce ölümün uzlaştırılmasının ardından değerlerini savunmadıklarını hayal etmek zor.
Rusya, NATO’ya çok hızlı bir şekilde katılan Ukrayna’yı neredeyse sonsuza dek kaybediyor, NATO’nun üsleri Rusya’nın sınırlarında gözüküyor, Rusya lider bir küresel oyuncu olarak statüsünü kaybediyor.
ABD, Birliğin dağılmasından sonra en önemli zaferi kazanır, Ukrayna'da "liberal faşizmin" kurulmasına katkıda bulunur ve Ukrayna'yı "fakir bir akraba" olarak Avrupa-Atlantik yapılarına entegre eder.
2. Galiçya şeklinde yabancı bir cisim olmadan Ukrayna
Böyle bir senaryo, devletin ekonomik olarak çöküşü veya Ukrayna ordusunun ezici yenilgisi ve ülke topraklarının çoğunun milisler tarafından ele geçirilmesinden sonra halkın isyanı üzerine yapılan halk ayaklanmasının bir sonucu olarak Ukrayna'nın kontrolüne geçtiğinde mümkündür.
Doğal olarak, Galiçya herhangi bir bahanenin altında böyle bir durumda olmayı kabul etmeyecek. Kendisinden serbestçe yüzmesi istenecek ya da yeni elit, yeni devlette düşmanca bir nüfus, aşırılık yanlısı bir yatağı ve Bandera faşizmini görmek istemeyenlere bunu önerecek.
Rusya, Ukrayna’yı Rusya’nın kültürel ve medeniyet alanına götürüyor, Rusya yanlısı rejim Kiev’de iktidara geliyor ve Rusya’nın devlet devletinin inşası başlıyor.
ABD ezici bir yenilgiye uğruyor ve Doğu Avrupa ülkelerinin sınırlarına geri dönüyor.
3. Donbass Şubesi
Bu senaryo, milislerin fetihlerini iki bölgenin mevcut veya idari sınırlarında korur. Cumhuriyetin idari sınırlarına çıkmak, askeri yollarla veya Rusya ile ABD arasında yapılan sahne arkası anlaşmalarının bir sonucu olabilir.
Rusya için bu senaryo yalnızca bir baş ağrısına yol açıyor, Ukrayna topraklarının sadece küçük bir kısmı kontrol ve bakımdan geçiyor, gerisi Batı yanlısı ve NATO üyesi. Jeopolitik sorunların hiçbiri çözülmedi, Kırım'da kara koridoru yok, Novorossia'nın diğer bölgeleri Kiev'in insafına atıldı. Bu senaryo, Rusya’yı Donbas’ta daha sonra bir güç birikimi ve Ukrayna’nın derinliklerine doğru hareket etmesiyle arabuluculuk yapıyor.
ABD bu senaryoyu kolayca düzenleyebilir, Donbass'sız pratik olarak tüm Ukrayna üzerinde kontrol sahibi olur, Kırım'ı izole eder ve Rusya sınırlarına ulaşır. Kiev, askeri yenilgilerden sonra, böyle bir takas için gidebilir, az kaybetmek ve her şeyi kontrol altında tutmak daha iyidir.
Rusya'nın izniyle, bu DPR ve LPR'nin askeri ve politik liderliğine uygun, Ukrayna'dan ayrılmak istiyorlar ve daha fazla devlet inşası ertelendi.
4. Novorossia'nın Odessa'dan Kharkov'a Ayrılması
DPR ve LPR'yi ayırma senaryosuna kıyasla, bu temelde sadece daha geniş bir bölgede farklıdır ve Rusya, milislere Kharkov ve Odessa'ya karşı milislere saldırmaya karar verdiğinde veya Ukrayna'daki ekonomik çöküş ve kaosun ardından bu bölgeyi kontrol altına almaya karar verdiğinde mümkündür.
Rusya için bu senaryo da kabul edilemez, çünkü Kırım'a daha geniş bir bölge ve bir koridor elde etmenin yanı sıra jeopolitik açıdan da yine aynı eksiler var. Amerika Birleşik Devletleri Ukrayna’nın çoğunun kontrolünü ele geçiriyor, NATO üsleri Sumy ve Chernihiv bölgelerinde Rusya'nın sınırlarında görünebilir ve ABD'nin etki alanı yalnızca Harkiv bölgesindeki 150 - 200 km ile hareket edecek. Avantajlarından biri Transdinyester'e çıkış ve güneyden bir emniyet kemeri yapımı.
ABD ve Kiev için kayıplar kabul edilemez, Ukrayna, neredeyse tüm endüstriyel ve hammadde potansiyeli olan deniz ve Karadeniz limanlarına erişimi kaybediyor ve ekonomik olarak iflas ediyor.
Rusya ve ABD için, çeşitli nedenlerden dolayı, bu senaryo kabul edilemez, ABD için çok büyük kayıplar ve Rusya için edinilen avantajlar jeopolitik görevleri çözmüyor.
5. Odessa ve Nikolaev bölgeleri ile Sol Bankası Bölümü
Senaryo, Kiev ve ABD’nin milislerden felaketle yenilmesi, milislerin Kiev’e başarılı bir şekilde saldırması, yönetici elitlerin Kiev’den çıkarılması ve ele geçirilen bölgelerde yeni bir hükümet kurulmasıyla mümkün. Bu, devletin ekonomik çöküşü, güç yapılarıyla tam kontrol edilebilirliğin kaybı ve genel kaosun başlaması ile de mümkündür.
Bu durumda ABD’nin, Sağ Bankası’nın en azından bir kısmını elinde tutabilmek ve Rus askerlerini doğudan Kiev’e misilleme yapmak için NATO birliklerini batıdan terk etmesi gerekebilir. Temas hattı (yılın modern Elba 1945'i) Dinyeper boyunca bir yerlerde olabilir ve küresel bir çatışmayı önlemek için herkesin durması ve müzakere masasına oturması gerekir.
Bu senaryo Ukrayna devletinin bağımsızlığına son verirken, Sağ Banka kısmen veya tamamen ABD ve AB'nin himayesine giriyor. Sol banka, Rusya ile yakın ittifak içinde yeni bir devlet kuruyor veya Novorossia, Rus devletinin bir parçası ve aslında kendi içinde "Ukrayna" tarihi başkentle sınırı olan Kiev, Rusya'nın sıkı kontrolü altında bağımsız kalır.
Yukarıdaki senaryoların analizinden, şunu söyleyebiliriz:
Amerika Birleşik Devletleri ve Kiev’in çıkarlarına:
- Ukrayna'yı Donbass'ın askeri zaferlerinden sonra neredeyse imkansız olan “birleşik ve bölünmez” tutmak;
- kabul edilebilir bir senaryo - Donbass'ı kaybetmek;
- kabul edilemez senaryo - Novorossia veya Sol Bankanın ayrılması.
Rusya'nın çıkarlarına:
- Ukrayna'yı Galiçya olmadan birleşik tutmak;
- kabul edilebilir bir senaryo - Ukrayna’nın Sol ve Sağ Banka’da bölünmesi;
- kabul edilemez senaryo - Donbass veya Novorossia'nın ayrılması.
Zaferlerini pekiştirmek için, karşıt taraflar, uluslararası toplum tarafından tanınan Rusya veya ABD tarafından kontrol edilen otoritenin Kiev'de kurulacağı bir senaryo gerçekleştirmeye çalışacaklar.
Kuklalarının Kiev'de iktidara geldiğinden emin olan ABD daha avantajlı bir konumda iken, Rusya’nın uluslararası düzeyde kazandığı başarıları kesin olarak kabul etmek için Rusya’ya sadık bir rejim kurma sorununu çözmek gerekiyor.
Son bir zafer olarak Rus liderliği, “Transnistriyen” tipinde tanınmamış Donbass veya Novorossia enklavlarını “Transnistrian” tipine ayırma ve Kiev'deki ABD kontrolündeki rejimi korumanın, Rusya için bu enklavların geleceği için pek çok sorun çekti. Bu nedenle, jeopolitik çıkarlarının gerçekleşmesi için Rusya, Kiev seçkinlerinin Olympus iktidarından çıkarılması ve yeni neslin seçkinleri tarafından Kiev'deki iktidarın ele geçirilmesi ile sonuçlanan senaryoları tercih edecektir.
Bu bağlamda Rusya için bir uzlaşma senaryosu seçerken en çok tercih edileni Ukrayna'nın Sağ Şeria ve Sol Şeria olarak bölünmesi ve Kiev'de Rusya yanlısı iktidarın kurulmasıdır. Tarihte benzer bir bölünme, 1667 Andrusov Barış Antlaşması'na göre Rusya ve Polonya'nın bugünkü Ukrayna topraklarını böylelikle böldüğü ve Kiev geçici olarak iki yıl Rusya'da kaldığı zaman gerçekleşti. Ancak Kiev Polonya'ya geri dönmedi ve zamanla Sağ Banka, Polonya ile birlikte Rus devletine geçti. Dolayısıyla tarih tekerrür edebilir ve Kiev, küresel oyuncuların elinde bir pazarlık kozunun kaderini bekleyecektir.
Tüm senaryolar, taraflardan birinin zaferine, Ukrayna'nın birliğinin korunmasına veya kazanamamasına, ardından devletin kaçınılmaz çöküşüne indirgenmiştir. Bu aşamada ne Rusya'nın ne de ABD'nin nihai zaferi kazanamayacağı açıktır ve mevcut siyasi ve askeri duruma bağlı olarak, karşı tarafların büyük olasılıkla çıkarlarını koordine etmek için mekanizmalar geliştirmek, uzlaşmaya çalışmak ve her iki tarafa da uygun seçenekleri bulmak zorunda kalacakları açık. .