Emiliano Zapata (1879-1919)Meksika Devrimi'nin önderlerinden ve bir halk kahramanı olan Emiliano Zapata bir köylü ailesinin oğlu olarak dünyaya geldi. Zapata 17 yaşındayken babasını kaybetti. Bir yıl sonra köylülerin topraklarına el konulmasına karşı bir protesto hareketine katıldığı için tutuklandı. Salıverilmesinin ardından askere alındı. Daha sonra, köylülerle birlikte toprak mücadelesini sürdüren. Zapata, Meksika diktatörüne karşı ayaklanan Francisco Maderoya katıldı ve kendisine bağlı küçük gerilla grubuyla önemli basanlar kazandı. Zapata her zaman toprağın köylüler arasında eşit olarak paylaştırılmasını savunmuştu. Diktatör Porfirio Dîaz'ın yenilerek ülkeden kaçmasından sonra toprak konusundaki düşüncelerinin uygulanması için direnen Zapata, gerillaların silahlarını bırakmasını isteyen hükümete karşı çıktı. 1911'de Madero'nun başkanlığa seçilmesinden sonra toprak konusunu yeniden gündeme getirdi, ama kısa sürede Madero yönetiminin de bu soruna çözüm bulmayacağını anladı. Zapata bir öğrencinin yardımıyla, Ayala Planı olarak bilinen siyasal ve ekonomik bir program hazırladı. Bu programı uygulayabilmek için, "Toprak ve Özgürlük" sloganıyla yeni hükümete karşı gerilla mücadelesini başlattı. Ayala Planı'nda, yeni seçimler yapılıncaya kadar ülkeyi geçici bir başkanın yönetmesi, büyük toprak sahiplerinin ellerindeki toprağın üçte birinin kamulaştırılması öneriliyordu. Zapata savaş sırasında ele geçirdiği topraklan köylülere dağıttı. Zapata'ya bağlı gerillaların hemen tümü köylüydü. Çatışma çıktığı zaman topraklarını bırakıp savaşa gidiyorlar, sonra geri dönerek tarımla uğraşıyorlardı.Madero, Victoriano Huerta tarafından başkanlıktan uzaklaştırılarak öldürüldü. Bu arada Zapata'nın güçleri Meksiko'ya çok yaklaşmıştı. Bir başka gerilla önderi olan Pancho Villa ile Zapata'nın yanı sıra kuzeyde ordu kuran Venustiano Carranza da hükümete karşı mücadeleye başlamıştı. 1914'te Huerta Meksika'yı terk etmek zorunda kaldı. Carranza'nın kurduğu mecliste Villa ve Zapata yanlıları çoğunluğu ele geçirdi. Bu yeni bir iç savaşın başlamasına neden oldu. Zapata'nın Güney Kurtuluş Ordusu adını alan güçleri 25 bin kişiyi bulmuştu. Ayala Planı'nı kabul eden Villa ile Zapata birlikte savaştılar ve ülkenin denetimini büyük ölçüde ele geçirdiler. Zapata bu dönemde toprak dağıtımı sorunuyla ilgilendi. Ülkenin ilk Tarım Kredi Bankasını kurdu. Şeker plantasyonlarını kooperatifler biçiminde örgütlemeye çalıştı. Ama iç savaş sürüyordu. Carranza'nın Villayı yendiği 1917'den sonra yalnız kalan Zapata güç duruma düştü. Bu arada Carranza kendisini başkan seçtirmişti. Carranza yönetimi, direnişini kırmak ve güçlerini dağıtmak için Zapata'yı öldürmeye karar verdi. Düşürüldüğü pusuda askerlerce öldürülen Zapata, halk arasında bir efsane kahramanı olarak yaşamayı sürdürdü.