"Biz buraya şova gelmedik. Nedir bu haliniz? Kupa finaline çıkıyoruz. Tam bir buçuk gündür size seslenmiyorum. Hala burada aynısınız. İnşallah beni yanıltırsınız. Kendinize gelin buradan sahaya kadar!"
Sosyal medyada Terim'in UEFA Kupası Finali öncesi futbolcuları motive edici konuşması uzun süre gündemde kalsa da, aslında Fatih Terim yıllar sonra yapılan bilimsel bir araştırmayı doğrular nitelikte davranıyordu.
Fatih Terim 3 Mayıs 2000 tarihinde Antalyaspor ile Galatasaray arasında oynanan Türkiye Kupası Finali öncesinde de soyunma odasında takımını sert bir şekilde azarlamıştı. Fatih Terimli Galatasaray iki defa yenik düştüğü bu kupa maçını 5-3 kazanarak Türkiye Kupası'nı 13'üncü kez müzesine götürdü.
Kaliforniya Üniversitesi'nin yaptığı bir araştırma, teknik direktör, antrenör ve koçların takımlarını devre arasında azarlamasının, onlarla olumlu şekilde konuşmasından çok daha faydalı olduğunu ortaya koydu.
Üniversitenin Berkeley's Haas İşletme Okulu konuyla alakalı yüzlerce lise ve üniversite basketbol takımlarının devre arasında yapılan koç-oyuncu motivasyon-taktik konuşmasını inceledi. Verilere göre, oyuncular devre arasında azarlandığında ya da daha fazla olumsuz konuşmaya maruz kaldığında, çok daha iyi motive olarak ikinci yarıda maçı çevirdi ya da daha fazla skor üretti.
Bunun yanında bazı maçların devre arasında yapılan olumsuz koç konuşmalarınınsa muhteşem geri dönüşlere vesile olduğu kaydedildi.
'Çok iyisin' yerine 'daha iyi oynayabilirsin' demek daha motive edici
Emekli Profesör Barry Staw takımlar önde bitirdiği ilk yarı sonrası koçların devre arasında yine azarlamasına maruz kalıyorsa, kazanma ya da sayı üretme oranının çok daha yüksek olduğunu ifade ediyor. Staw, "Çok iyisin, böyle devam et demek yerine 10 sayıdan fazla atman umurumda değil. Daha iyi oynayabilirsin" demenin çok daha faydalı olduğunu söylüyor.
Araştırma ekibi, konuyla ilgili 50 lise ve üniversite basketbol takımının kapısını çaldıklarını ve çoğu antrenör ve koçun bu duruma hoş yaklaşmadığını ifade ediyor. Prof. Staw "Antrenörler soyunma odalarını mahrem bölge kabul ederler. Bu tarz kayıtlara ulaşmak bile büyük başarı." diyor.
Journal of Applied Psychology adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmada toplamda 23 takımın katıldığı 304 maç incelendi. Her antrenörün konuşması olumlu ve olumsuz olarak değerlendirilirken, olumlu konuşmalar 'memnun, rahat, ilham verici ve heyecan verici' olarak kategorize edildi. Olumsuz konuşmalardaki antrenörlerin tavırlarıysa 'bezgin, kızgın, hayal kırıklığına uğramış ve korku dolu' olarak belirtildi.
Araştırma sonucunda dikkat çekici bir özellik daha bulunuyor. Araştırma esnasında antrenörlerin devre arası konuşmalarına katılan oyuncular, antrenörlerin olumsuz ancak dozunda yaptığı eleştirilerin takımı daha iyi bir şekilde motive ettiğini, ancak çok aşırıya kaçan eleştirilerin takımı moral açısından bozguna uğratarak yarardan çok zarar getirdiğini ifade etti.