“Hepatit” terimi, sıklıkla virüslerin neden olduğu karaciğer iltihaplanmasını anlatır. Viral hepatit, çok ciddi bir hastalıktır ve hastalığa yol açan birkaç virüs bulunmaktadır.
Hepatite bağlı bir hastalığın iki şekli olabilir: Akut (kısa süreli) ve kronik
(uzun süreli). Akut hepatite genellikle virüslerden biri neden olur ancak, aşırı dozda parasetamolü de içeren belli bazı ilaçların alımı veya kuru temizlemede kullanılan ajanlar gibi bazı kimyasal maddelere maruz kalmak da akur hepatite yol açabilir.
Hepatit virüslerinin akut bir fazı bulunmaktadır ancak, yalnız B, C ve D tiplerinin neden olduğu enfeksiyonlar, kronik bir faz da içermektedir. Kronik hepatite, aşırı alkol tüketimi ve vücudun kendi bağışıklık sisteminin karaciğere saldırdığı otoimmün bir bozukluk da neden olabilir.
Kronik hepatit, persistan (ısrarlı) ya da aktif olabilir. Kronik persistan hepatitte, karaciğerde virüs bulunmaktadır ancak, karaciğere zarar vermiyor gibi görünmektedir — bu, kronik hepatitin en hafif şeklidir ve genellikle komplikasyon riski düşüktür. Kronik aktif hepatit, enflamasyon ve karaciğerde ilerleyici hücre hasarı meydana getirir ve sonunda siroza ve karaciğer kanserine yol açar.
Karaciğer Hakkında
Karaciğer, vücudun kimyasal madde fabrikasıdır. Kandaki amino asit seviyesini düzenler ve dokularla kan arasında sıvı alışverişini düzenleyen albumin gibi bazı proteinleri ve bir kan damarının duvarı zedelendiğinde, kanın pıhtılaşmasını sağlayan pıhtılaşma faktörlerini üretir. Ayrıca, glikozu, vücutta daha fazla enerji gereksinimi olduğunda tekrar glikoza dönüştüreceği glikojen şeklinde depolar.
Karaciğer kanın ilaçlar ve zehirli maddelerden arınmasına yardımcı olur. Karaciğerin fonksiyonlarını kaybetmesi için yaklaşık üçte birden fazla karaciğer hücresinin tahrip olması gerekir.
Yaygın Virüs Çeşitleri
Hepatit A, dünyadaki en yaygın enfeksiyonlardan biridir. Yakalanan herkeste hastalık yapmamasına karşın, Batı Avrupa nüfusunun % 40’ı bu enfeksiyona yakalanır. Fekal kontaminasyon (dışkıyla kirlenme) sonucu bulaşır. Virüs, karaciğerde çoğalır ve dışkıyla atılan viral parçacıklar oluşturur. Enfeksiyon, enfekte bireylerle yakın temas veya kontamine (kirli) su, eller, pişirme gereçleri veya yiyecekler — özellikle, taze meyve ve salatalar, buz ve kabuklu deniz ürünleri — yoluyla bulaşır. Hepatit A enfeksiyonu kronikleşmez. Enfeksiyon sırasında, ömür boyu bağışıklık sağlayan antikorlar gelişir.
Dünya populasyonunun üçte birinden fazlası hepatit B ile enfektedir. Hepatit B, karaciğer kanseri dahil olmak üzere, kronik karaciğer hasarına neden olabilir. Kontamine kanla bulaşan enfeksiyon nedeniyle, her yıl, bir ile iki milyon arasında kişi yaşamını kaybetmektedir. Erkek eşcinseller ve intravenöz ilaç bağımlıları enfeksiyon açısından yüksek risk altındadır. Hastalığı olan insanlar taşıyıcıdır ve özellikle kan olmak üzere, belli vücut sıvıları ile, enfeksiyonu diğer insanlara bulaştırırlar.
Hepatit D, yalnız önceden Hepatit B ile enfekte olanları etkiler. Bu tip, İtalya’da, Akdeniz’de, Doğu Avrupa’da ve Güney Amerika’da yaygındır. Hastaların bir bölümünde kronik karaciğer hastalığı gelişir.
Hepatit C, B tipi hepatitten daha yaygındır. Yaklaşık her 100 kişiden biri verilen kanda tarama ile saptanabilen Hepatit C taşıyıcısıdır (Taramanın yapılamadığı dönemlerde, kan nakli de bir bulaşma yolu idi.) Vakaların üçte birinde bulaşmanın nasıl olduğu bilinmediği
halde, virüs, genellikle, intravenöz ilaç bağımlılarınca ortak kullanılan şırıngalar
ve dönme yapan sanatçılar tarafındankullanılan iyi sterilize edilmemiş iğneler
yoluyla bulaşmaktadır. Hastaların en azından % 80’i taşıyıcıdır ve bunların büyük bir bölümünde kronik karaciğer hastalığı gelişir.
Hepatit E Güneydoğu Asya, Hindistan, Afrika ve Meksika’da bulunmaktadır Enfeksiyon, kontamine suyla temas sonrası gelişir.
Belirtiler
Akut hepatitli hastalara, yatakta istirahat etmeleri, besleyici bir diyetle beslenmeleri ve genellikle birkaç hafta süren hastalık iyileştikten sonraki altı ay boyunca, alkolden uzak durmaları önerilir. Alkol, karaciğer hasarına ve hastalığın daha uzun sürmesine ya da nüks etmesine neden olabilir.
A ve B tipleri için aşı bulunmaktadır. Sağlık çalışanları ve gelişmekte olan dünya ülkelerine seyahat edecek kişiler gibi, yüksek risk altında bulunanlar, aşılanabilir. A ve B tipinin bir arada bulunduğu uygun bir aşı bulunmaktadır. Hepatit B’ye karşı bağışıklık, aynı zamanda, yalnız hepatit B vatlığında gelişebilen D tipinden de korunma sağlar. Hepatit B taşıyıcısı annelerin bebekleri, hastalığın gelişmesini önlemek için, doğumda tedavi edilebilirler.