

Giysileri tutuşmuş olan bir
kimsenin paniğe kapılarak koşmasını önleyin. Kaza kapalı bir yerde
olmuşsa yanan kişinin dışarı çıkması önlenmelidir çünkü hava akımı ve
kişinin hareketleri yanmayı arttracaktır. Yanan kişi hemen yere
yatırılmalı, su ile ıslatılmalı veya üzerine halı, battaniye, perde gibi
alevleri oksijensiz bırakacak bir örtü atılmalıdır. Alevleri bastırmak
için naylon veya kolay tutuşan kumaşlar kullanılmamalıdır. Kazazede
yerde yuvarlanmamalıdır, bu daha önce yanmamış yerlerin de yanmasına yol
açar.
Cilt ve cilt altı dokularının alev,
buhar, sıcak su gibi etkenlerle tahrip olmasıdır. Yanık derinliği üç
derece ile ifade edilir.
1. derece: Ciltte kızarıklık (güneş yanığı)
2. derece: Üst derinin tam hasarı ve içi sıvı dolu kabarcıkların
oluşması
3. derece: Ciltaltı tabakalarının ve daha derin tabakaların yanması.
Yanıklar ve haşlanmalar evde ve işyerlerinde sık görülen olaylardır.
Özellikele çocuk ve yaşlılarda büyük ve derin yanıklar ölümle
sonlanabilir. Yanık deri vücuttan sıvı kaybına neden olduğundan ve
infeksiyon tehlikesi nedeniyle titiz bir şekilde bakılmalıdır.
Doku hasarını önlemek, ağrıyı ve şişmeyi azaltmak için yanıkları hemen
soğutmak gerekir. Soğutmada en etkili yöntem yayan bölgeyi soğuk suyla
yıkamaktır. küçük yanıklar yerinde tedavi edilebilir ancak bebek ve
yaşlılardaki yanıklar ayrıca göz, yüz, boyun, el, ayak ve apışarası
yanıkları özel tedavi gerektirir. Buharlar, kimyasal maddeler, tahriş
edici gazlar ve elektrik çarpmasıyla oluşan yanıklar da hastanede tedavi
gerektirir. Bu kişilerde kimyasal maddeler ve duman solunum yoluyla
akciğerlere de zarar vermiş olabilir.
Orta yanıklarda ilk yardım
Deri, vücudumuzun dış dünya ile temas yüzeyidir. Çevresel etkilere
açıktır. Isı değişikliklerine duyarlı olma özelliği nedeniyle yanıkları
sık görülür. Çocuklarda en sık kollar, daha sonra baş ve boyun bölgesi
yanar. Yanık vakalarının % 94'ü evde meydana gelmektedir. En çok sıcak
sıvılarla haşlanma, daha az olarak alev yanığı ve nadiren elektrik
yanıkları görülür.
Hekimler, yanığın ciddiyetini
belirlerken yanan cilt bölgesinin genişliği ve derinliği yanında yakan
maddeyi de göz önünde bulundururlar. Çocuklarda tüm vücut yüzeyinin %
12'sinden fazlası yanmışsa hayati tehlike söz konusu olur.
Deride kızarıklığa yol açan 2-3
santimetrelik küçük ve yüzeysel bir yanık önemli değildir, evde tedavi
edilebilir. Bundan daha büyük bir yanık ise yanık yerinden su kaybına ve
mikrop kaparak enfeksiyona yol açabileceği için tehlikeli olabilir.
Dikkat! Elektrik yanıklarında yanan saha küçük olsa bile derin dokular
yanmış olabilir; mutlaka hekime başvurun.
Küçük yanıklarda ilkyardım
Küçük yanıklarda yanık bölgesini basınçsız akan soğuk suyun altına
tutmak suretiyle ağrıyı azaltın. Böylece yanan yerin su toplamasını da
önleyebilirsiniz. Yanık su toplarsa üstünü gazlı bezle kapatıp
bantlayın. Su toplayan yeri patlatmayın. Burası yeni deri oluşurken
yanan bölgeyi koruyarak iyileşmesini kolaylaştırır. Yanığın üstüne krem,
diş macunu ya da yoğurt gibi şeyler sürmeyin.
Çocuğunuz elbiseleriyle yanıyorsa hemen yere yatırın. Yanan yerlere
elinizle dokunmayın, kendi giysilerinizi değdirmeyin. Su dökerek üzerine
kilim, battaniye ya da kalın perde kapatarak alevleri söndürmeye
çalışın. Bunu yaparken çocuğun başını örtmemeye olabildiğince dikkat
edin. Alevleri naylon gibi yanıcı maddelerle örterek söndürmeye
çalışmayın. Çocuğu dışarı çıkarmaya kalkmayın, çünkü hava alevleri
güçlendirir.
Yanığın nedeni elektrikse çocuğun üzerine su dökmeyin.
Alevler söndüğünde büyük yanıklarda yapılacak ilkyardımı uygulayın.
Büyük yanıklarda ilk yardım
Kaynar suyla, kızgın yağ ya da kimyasal maddelerle temas etmiş olan
giysileri çocuğun diğer yerlerine değdirmeden makasla keserek üzerinden
çıkarın. Yanan deriye yapışmış yanık ve kavruk giysileri çıkarmaya
çalışmayın.
Yanık sahasını soğuk suyla serinletin. Çocuğu soğuk su dolu küvete sokun
veya soğuk su ile ıslatılmış çarşafla yanık yerleri örtün. Derisini
ovalamayın. Yanığa kimyasal maddeler yol açtıysa deriyi bol soğuk su ile
iyice yıkayın.
Yanık bölgeyi temiz sargı bezi ile kapatın. (Steril sargı bezi yoksa
sıcak ütülenmiş mendil veya yastık kılıfı da aynı işi görür). İlk
girişimden sonra çocuğunuzu derhal acil servise götürün.