Onlar modern savaş tarihinin ön cephede çarpışan belgelenmiş tek kadın taburu. Onlar Sahra Altı Afrikası’na gelen Avrupalı sömürgecileri tir tir titreten savaşçılar. Yabancı gözlemciler onlara Dahomey Amazonları adını takmış olsalar da onlar kendilerine N’Nonmiton diyorlardı.
1.
Kendi dillerinde bu “annelerimiz” demekti. Kralları için en kanlı cephelerde çarpışan bu kadınlar zamanla Dahomey Krallığı’nın (günümüz Benin Cumhuriyeti) elit bir savaş gücü haline geldiler.
2.
Aynı zamanda yeminli birer bakire de olan bu kadınlar hızlı kafa kesişleriyle nam salmışlardı. Dahomey’in hayatta kalan son Amazon’u, 1979’da öldüğünde 100 yaşından fazlaydı. Nawi adındaki bu kadın, Benin’in uzak bir kasabasında yaşarken keşfedildi.
3.
Dahomey ordusunun yaklaşık üçte birini oluşturan bu 6 bin kişilik kadın ordusu, Avrupalılar’ın kayıtlarına göre, erkek askerlere nazaran daha yararlı ve daha cesaretliydiler. Son Dahomey savaşçılarının çoğu ABD’ye göç etti ve Buffalo Bill’in Vahşi Batı Şovu’nda gösteri yapmak üzere işe alındı.
4.
İzlerini 17’nci yüzyıla kadar sürebilmek mümkün. Bir teoriye göre başlangıçta, yetenekleriyle kralı etkileyen birer fil avcılarıydılar; bir diğer teoriye göre ise hava karardıktan sonra bir tek kadınların kralın yanında kalmasına izin verildiği için doğal olarak onun korumaları oluverdiler.
5.
Bu savaşçılar 19’uncu yüzyılda misket tüfeği ve palayla kuşanıyorlardı. Sekiz yaşındayken orduya alınıp ellerine silah veriliyordu.
6.
Güçlü, hızlı, acımasız ve acıya dayanıklı olmak için eğitiliyorlardı. Eğitimleri dahilinde sivri dikenli akasya dallarıyla kaplı duvarlardan atlama, 10 gün boyunca ormanda tedariksiz yaşama vardı. Yanlarında sadece pala taşımalarına izin veriliyordu.
7.
En cesurları akasya dikenlerinden yapılan bir kemerle ödüllendiriliyor ve bunu gururla taşıyorlardı. Kralları tarafından geri çekilme emri verilmedikçe savaş alanından ayrılmıyorlardı. Yenilmeyi kabul dahi etmiyor, çoğu zaman savaş alanında son kalanlar onlar oluyorlardı.
8.
N’Nonmiton kadınlarının görev süreleri boyunca evlenip çocuk sahibi olmalarına izin verilmiyordu. Bunun için krala bekaret yemini de ediyorlardı.
9.
İngiliz araştırmacı Richard Burton, 1863 İlkbaharı’nda İngiliz hükümeti için Dahomey halkıyla barış görüşmeleri yapmak üzere Batı Afrika’nın kıyı şeridinde olan Dahomey’e geldi. Dahomey, köle ticaretine aktif bir şekilde katılan, düşmanlarını ele geçirip satarak bu durumu avantaja çeviren savaşçı bir ulustu. Köle ticaretinin karşılığında silah satın alıyorlardı.
10.
Ama Burton’u hayrete düşüren, Dahomey’in seçkin savaşçı saflarını oluşturan Dahomey kadınları oldu. Burton; “İskeletleri ve kas gelişimleri sebebiyle kadınlıklarının yalnızca göğüslerinden anlaşıldığını” söylüyor.
11.
1880’lerde Jean Bayol adında bir Fransız subayı, yaklaşık on altı yaşında Nanisca adlı henüz kimseyi öldürmemiş bir Amazon kızının eğitimi sırasında yaptıklarına tanık olduklarını bildirdi. Bir sepet içinde bağlı durumda oturan genç bir mahkum getirildi.
12.
Mahkumun başını gövdesinden tümüyle ayırmadan önce kızın palasını üç kez salladığı, ardından kurbanın kanını palasından eliyle silip yaladığı belirtiliyor. Peşinden çılgınca bir Amazon çığlığı atarak yaptığını onaylamış.
13.
O dönemde savaşçıların, rakiplerinin başlarını ve üreme organlarını kesmeleri ve yanlarında getirmeleri gelenekseldi. Dahomey’de 3 Aylık Esaret adlı 1891 yılında basılan anılarında E. Chaudoin onlardan şöyle bahsediyordu:
“İşte Dahomey’in 4 bin kara bakiresi, kralın korumaları, savaş kıyafetleri içinde hareketsiz, ellerinde silah ve bıçak, efendilerinin bir emriyle öne atılmaya hazır bekliyorlar. Genç de olsalar yaşlı da, güzel de olsalar çirkin de, onlara bakmak gerçekten çok hoş.
14.
Erkek savaşçılar kadar yapılılar ve disiplin sahibiler, sanki ipe dizilmiş gibi sıralanmış duruyorlar.” Kralın yaşam alanı dahilinde olmak zorunda dahi olsa zengin ve bağımsız kadınlar olabilme imkanına sahiptiler. İstemedikleri kadar tütün ve içki ellerinin altındaydı.
15.
Köle de edinebiliyorlardı. 1890’larda Fransız sömürgesi genişlemeye başlayıp Damohey’in insanlarını kontrolü altına aldığında dahi bu kadınlar birer korku unsuru olmaya devam ettiler. Dahomey kadınlarıyla yatağa giren Fransız askerleri sabah boğazları kesik bir şekilde bulunuyorlardı.
16.
Fransız-Dahomey Krallığı savaşında kadın rakiplerinin güçlerini hafife alan birçok Fransız askeri açık birer hedef haline geldiler. II. Fransız-Dahomey Krallığı savaşında ise Fransızlar ancak makineli tüfekle donatılmış yabancı birlikler yardımlarına koşunca galip gelebildiler.
17.
Amazonların çoğu iki güç arasında yaşanan 23 savaşın neticesinde hayatlarını kaybettiler. Onlarla ilgili tek kapsamlı İngilizce çalışmanın yazarı Stanley Alpern, “Amazonlar saraydan çıkmadan önce zil çalan köle bir kız onlardan önce kapıdan çıkardı ve erkeklere kendi yollarına gitmelerini, gerekli mesafeyi korumalarını ve başka bir tarafa bakmalarını söylerdi” diyor.
Dahomey Krallığı, Afrika kıtasının batısında Benin Körfezi sahillerinde 17. yy sonlarından, 1894 yılına kadar varlığını sürdüren krallık.
Kaynaklar;
https://m.bianet.org/bianet/kitap/205749-varligi-kanitlanmis-afrikali-amazonlar… https://birgun.net/haber/afrika-nin-oncu-feministleri-252126… https://gaiadergi.com/dahomey-amazonlari-tarihin-en-cok-korkulan-kadin-savascilariyla-tanisin/… https://listelist.com/dahomeyin-amazon-kadinlari/… https://enteresan.com/acimasiz-savasci-kadinlar-dahomey-kadinlari… https://busy.org/@sadic/bennin-in-korkusuz-kadin-savascilari-efsanesi… https://artsandculture.google.com/entity/dahomey-krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1/m02fdq?hl=tr… https://theculturetrip.com/africa/benin/articles/meet-the-dahomey-amazons-the-all-female-warriors-of-west-africa/