Odalık Portreleri
Charles Baudelaire
Erkeklere özgü bir salonda, yani kibar bir kumarhanenin
bitişiğindeki bir fümuarda, dört adam sigara tüttürüp içki içiyordu. Ne
kesinlikle genç, ne yaşlı, ne yakışıklı, ne de çirkindiler ama ister yaşlı,
ister genç olsunlar, sevincin her türlüsünü atmış insanların şu tanınması
hiç de güç olmayan seçkinliği, ir atılmaz yanları, açık açık, "Biz dopdolu
yaşadık, şimdi de o sayabileceğimiz şeyi arıyoruz," diyen o soğuk ve alaylı
hüzün vardı üzerlerinde.
İçlerinden biri kadın konusuna getirdi söyleşiyi. Bu
konuda hiç durmamak iyi olurdu; ama kimi düşünce adamları, içtikten sonra
bayağı konuşmaları da yabana atmazlar. 0 zaman bir dans ezgisi dinler gibi
dinler insan konuşanı.
"Her erkek bir toyluk çağı geçirmiştir," diyordu bu
adam; orman perisinin bulunmadığı yerde, hiç tiksinti duyulmadan meşe
gövdelerinin kucaklandığı çağdır bu. Aşkın ilk basamağıdır. İkinci basamağa
geldi mi seçmeye başlar insan. Bir yargıya varabilmek için düşünebilmek
demek, çoktan gerilemeye başlamış olmak demektir. İşte o zaman kesinlikle
güzelliği arar insan. Bana gelince, beyler, ben üçüncü basamağın bunalımlı
dönemine çoktan gelmiş olmakla onur duyuyorum, bu dönemde güzellik bile
yetmez, kokuyla, süsle, vb... ile tuzlanıp biberlenmek gerekir. Hatta, bazı
bazı, bilinmedik bir mutluluğu özlercesine, tam dinginliğin belirtisi olacak
bir dördüncü basamağı arzuladığımı söyleyebilirim. Ama toyluk çağı bir yana
bırakılırsa, tüm yaşamım boyunca, kadınların sinirlendirici budalalığı,
öfkelendirici bayağılığı herkesten fazla etkiledi beni. Hayvanların en çok
sevdiğim yanı, saflıklarıdır. Son odalığımın bana neler çektirdiğini buyrun
siz yargılayın.
"Bir prensin piçiydi. Söylemeye ne hacet, güzeldi;
yoksa ne diye seçecektim Ama bu büyük niteliği, yakışıksız ve biçimsiz bir
hırsla bozuyordu. Hep erkeklik taslamak isteyen bir kadındı. 'Erkek
değilsiniz, siz! Ah! ben erkek olsaydım! Ben sizden daha erkeğim!' İçinden
yalnızca şarkılar havalandığını görmek istediğim bu ağızdan çıkan nakaratlar
hep böyle şeylerdi. Bir kitap, bir şiir, bir opera sözü geçip de
hayranlığımı belirtmeye göreyim, 'Güçlü bir şey mi sanıyorsunuz yoksa' derdi
hemen. 'Siz güçten anlar mısınız ki' Sonra da kanıtlar sıralamaya başlardı.
"Günün birinde kimyacılığa girişti; öyle ki,
dudaklarıyla dudaklarım arasında camdan bir maske bulmaya başladım. Bütün
bunlarla birlikte çok da usluydu. Bazı bazı onu biraz fazla aşklı bir
deviniyle itip kaktım mı kirletilmiş bir alıngan kadın gibi çırpınırdı..."
"Nasıl bitti bu iş" diye sordu, öbür üç kişiden biri.
"Bu kadar sabırlı olduğunuzu bilmezdim."
"Tanrı her derdi dermanıyla verir. Ülküsel güce susamış
Minerva'yı uşağımla baş başa buldum günün birinde, öyle bir
durumdaydılar ki, yüzleri kızarmasın diye sessizce
çekilmek zorunda kaldım. Akşam hesaplarını kapatıp ikisine de yol verdim."
"Beni sorarsanız, ben yalnız kendimden yakınırım," dedi
onun sözünü kesen. "Mutluluk gelip evime yerleşti de ben onu tanıyamadım. Bu
son zamanlarda yazgı yaratıkların en hoşunun, en uysalının, en sadığının,
her zaman hazır, hem de coşkunluktan uzak bir kadının tadını çıkarma
mutluluğunu getirmişti bana! 'Sizi hoşnut edecekse, baş üstüne!' En sık
verdiği yanıt buydu. Bastonu alıp da şu duvarı, şu kanepeyi dövseniz, en
azgın aşk atılışlarının odalığımın göğsünden çıkardığı iniltilerden daha çok
inilti çıkarırdınız. Bir yıl birlikte yaşadık, sonra hiçbir zaman haz
duymadığını söyledi. Eşit koşullarda olmayan bu düellodan tiksindim, sonra
evlendi eşsiz kız. Neden sonra aklıma esti, onu bir daha görmek istedim,
altı güzel çocuk gösterdi bana, 'İşte böyle, sevgili dostum, sizin
odalığınızken ne kadar bakireysem, karılığımda da o kadar bakireyim,' dedi.
Hiçbir şeyi değişmemişti kadının. Bazı bazı onu özlediğim olur. Onunla
evlenmeliydim ben."
Ötekiler gülmeye başladılar, sonra bir üçüncü konuştu:
"Beyler, sizlerin belki de kaçırdığınız ergileri tattım ben. Aşkta
gülünçten, hayranlığa da yer veren bir gülünçten söz açacağım. Son
odalığıma, sizin kendi odalıklarınızdan nefret ettiğinizden ya da onları
sevdiğinizden çok daha fazla hayrandım. Benim kadar başkaları da hayrandı
ona. Bir lokantaya girdik mi, aradan birkaç dakika geçmeden herkes yemeğini
unutup onu seyrederdi. Garsonlar bile, kasa başındaki kadın bile,
görevlerini unutacak derecede duyardı bu bulaşıcı esrimeyi. Kısacası, canlı
bir acayiplikle baş başa yaşadım bir zaman. Dünyanın en kaygısız, en hafif
davranışıyla yer, çiğner, kemirir, yutardı. Böylece uzun süre esrime içinde
tuttu beni. Tatlı, dalgın, ingilizsi, romansı bir 'Acıktım!' deyişi vardı.
Dünyanın en güzel dişlerini, insanı hem içlendirip hem keyiflendirebilecek
dişlerini göstere göstere, gece gündüz yinelerdi bu sözcüğü, bu obur
canavarı panayırlarda göstererek servetler kazanabilirdim. İyi besliyordum
onu, gene de beni bıraktı...Bir yiyecek satıcısı için mi? Ona yakın bir şey,
bir tür erzak memuru, kendine özgü bir el çabukluğuyla bu çocukcağıza birçok
askerin tayınını sağlıyordur belki de. Hiç değilse ben böyle düşündüm."
"Ben genellikle bencil kadının başına kakılanın tersi
yüzünden korkunç acılar çektim," dedi dördüncü adam. "Kadınlarınızın
kusurlarından dert yanışınıza bakıyorum da çok haksız buluyorum sizleri, çok
talihli ölümlüler!"
Ağırbaşlı, yumuşak görünüşlü, açık kül rengi gözlerle,
bakışı 'İstiyorum!' yada 'Zorunlu!' ya da 'Hiçbir zaman bağışlamam!' diyen
şu gözlerle aydınlanan rahip yüzlü bir adam çok ciddi bir sesle söylemişti
bu sözleri.
"Evet, bilirim sizleri, siz C..., sizde o sinirlilik,
siz, K... ile J..., sizlerde de o korkaklık, o hafiflik olduktan sonra,
tanıdığım kadınla bir arada yaşasaydınız ya kaçar, ya ölürdünüz. Ben
yaşadım, gördüğünüz gibi. İster duyguda, ister hesapta olsun, hiçbir
yanlışlık yapmasına olanak bulunmayan bir insan düşünün: umut kırıcı bir
yaratılış huzuru düşünün; oyundan, sahtelikten uzak bir bağlılık;
zayıflıktan uzak bir uysallık; şiddetten uzak bir güç. Aşkımın öyküsü, baş
döndürecek kadar tekdüze, bir ayna gibi dupduru ve dümdüz bir yüzey üzerinde
sonu gelmez bir yolculuğa benzetilebilir, bu ayna bütün duygu ve
davranışlarımı kendi bilincimin alaylı doğruluğuyla yansıtabilirdi, öyle ki
mantığa uymaz bir davranışı ya da bir duyguyu göze alıp da ayrılmaz gölgemin
dilsiz serzenişini hemen fark etmediğim olmazdı hiç. Aşk bana bir vasilik
gibi görünüyordu. Ne budalalıklarımı engelledi, yapmadığıma şimdi pişman
olduğum budalalıkları! İstemeye istemeye ne kadar borç ödedim! Kişisel
çılgınlığımdan gelebilecek tüm kazançlardan yoksun bırakıyordu beni. Soğuk
ve aşılmaz bir kuralla, tüm heveslerimin önüne set çekiyordu. En kötüsü,
tehlike geçtikten sonra minnet de istemiyordu. Kaç kez, "Biraz kusurlu ol,
aşağılık yaratık!
Kusurlu ol ki, sıkıntısız, öfkesiz sevebileyim seni!"
diye bağırarak gırtlağına yapışmaktan alıkoymadım kendimi! Yıllar boyunca
hayran oldum ona, yüreğim kinle dola dola. En sonunda, bundan ölen ben
olmadım!"
"Ya!" dedi ötekiler, "O öldü demek"
"Evet! Böyle süremezdi. Aşk ezici bir karabasan olmuştu
benim için. Politika diliyle, yenmek ya da ölmek, yazgı bunlardan birini
seçmeye zorluyordu beni! Bir akşam, bir koruda... bir küçük göl kıyısında...
hüzünlü bir gezintiden sonra, onun gözleri göğün tatlılığını yansıtırken,
benim yüreğim cehennem gibi sıkılırken..."
"Ne!"
"Nasıl!"
"Ne demek istiyorsunuz"
"Kaçınılmaz bir şeydi bu. Kusursuz bir uşağa
sövemeyecek, bu uşağı kovamayacak kadar fazladır adalet duygum. Ama bu
duyguyu bu yaratığın bende uyandırdığı dehşetle ayarlamak gerekiyordu;
saygıda kusur etmeden başımdan atmalıydım bu yaratığı. Değil mi ki
kusursuzdu, başka ne yapacaktım"
Öbür üç arkadaş bulanık ve hafiften şaşkın bir bakışla
baktılar adama; anlamıyormuş gibi davranırcasına, yeterince açıklamış bile
olsa, kendilerinin böyle çetin bir şeyi yapamayacaklarını sezdiklerini
söylemeden belirtmek istercesine...
Sonra, yaşamı, öylesine çetin olan Zamanı öldürmek,
öylesine ağır akan Yaşamı hızlandırmak için yeni şişeler getirttiler.