Kaynak: https://sarapdumanlari.wordpress.com/
Faraş – sovok
Yüksek lisansın ikinci yılında okuyan bir öğrenci olarak bir süredir tez yazma aşamasına girmiş durumdayım. Mayakovski’nin bazı oyunlarında eşyanın semantiği konusu üzerinde çalışıyorum. Tez danışmanım, bugünkü görüşmemizde şaşırtıcı bir “eşyanın semantiği” örneği verdi, ben de paylaşayım dedim. “Faraşla” Sovyetler Birliği arasında nasıl bir ilişki var, ona bakalım.
Faraş kelimesinin Rusça karşılığı совок (savok diye okunur). İttirmek anlamına gelen совать fiilinden türeme. Ne var ki bu kelimeyi duyduklarında Rusların aklına faraş denilen aletten başka şeyler de geliyor. Zira совок, Rusçada “Sovyet insanı” (советский человек) ve “Sovyetler Birliği” (Советский союз) anlamında da kullanılıyor. Rus bir blogger, kelimenin 1950’lerden itibaren, ülke dışında yaşayan göçmen Ruslar arasında, yaygın biçimde kullanıldığını yazmış. Hatta 70’lerin sonu ve 80’lerin başında Polonya ve Çekoslovakya’da ve hemen hemen aynı dönemde Moskova, Petersburg ve Odessa’da bizzat duyduğunu da eklemiş.
Kelimenin bugünkü Rusçada tutunabilmesini, ses benzerliğinin yanı sıra (sovok-sovyet) aletin çöpleri basitçe süpürme işleviyle rejimin “gereksiz insanlardan kurtulma” yöntemi arasında kurulan metaforik bağın başarısına bağlamak mümkün.