Metafor Ne Demek?
Metafor, herhangi bir şeyi aslına benzeyen başka bir şey ile anlatmaktır. Metafor, anlatımı güçlendirmek için kullanılan bir ifade biçimidir. Metafor sayesinde kavramlar arasında benzetme ve karşılaştırma ilgisi kurulabilir.
Metafor kelimesinin diğer adı “eğretileme” şeklinde ifade edilir. Metafor; edebiyat, sinema gibi sanat dallarının yanı sıra eğitimde de sıklıkla kullanılır.
Metafor Nedir?
Türk Dil Kurumuna (TDK) göre metafor, mecaz anlamına gelir. Metafor kısaca “eğretileme” olarak da ifade edilebilir. Metafor, anlatılmak istenen şeyin aslı yerine ona benzeyen bir şeyin kullanılmasıdır.
Metafor, benzetme ile karıştırılsa da ikisi farklı kavramlardır. Metafor kavramı, kimi zaman benzetmeyi barındıran bir anlama sahip olsa da doğrudan benzetme ile aynı anlama gelmemektedir. Benzetmede birbiri ile alakalı iki şey arasında bağ kurulurken metaforda birbiriyle doğrudan alakası olmayan şeyler arasında ilgi kurulur.
Örneğin İstiklal Marşı’ndaki “Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak!” mısrasındaki “al sancak” sözcüğü, Türk bayrağını temsil eden bir metafordur. Bu örnekte doğrudan “bayrak” kelimesini kullanmak yerine “al sancak” kelimesini kullanmak anlatımı daha güçlü hale getirir.
Metafor Kullanmanın Faydaları Nelerdir?
Metafor kullanmanın faydaları şu şekilde sıralanabilir:
- Metafor kullanmak anlatımı güçlendirir.
- Metafor eğitimde kullanıldığında bilginin daha iyi öğrenilmesini sağlar.
- Eğitimde metafor kullanımı, bilginin akılda kalmasını kolaylaştırır.
- Soyut kavramların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur.
- Metafor kullanmak, derin düşünmeye teşvik eder.
- Tek seferde birden fazla şey anlatmayı sağlar.
- Dilin zengin kullanılmasına katkı sunar.
- Hayal gücünün canlı tutulmasına yardımcı olur.
- Metafor, doğrudan anlatılamayan şeylerin ifade edilmesini sağlar.
- Anlatımda yaratıcılığın kullanımına izin verir.
Metafor, bir metnin ya da anlatımın sadece bir kısmında kullanılacağı gibi tamamında da kullanılabilir. Ayrıca sinema, edebiyat gibi birçok alanda metafor karşımıza çıkar. Ne şekilde kullanılırsa kullanılsın metafor daha zengin bir anlatım yapma noktasında işe yarar.
Metafor Neden Kullanılır?
Metafor kullanımının birçok nedeni vardır. Metafor, doğrudan ifade edilemeyen durumları açıklamak ve anlatımı güçlendirmek için kullanılır. Metafor, anlatıma derin anlamlar katmak ve alıcıyı düşünmeye sevk etmek için de kullanılabilir.
Metafor, anlatımı daha estetik hale getirmek için de kullanılabilir. Örneğin birçok reklam yazarı, şair, yazar ve senarist yazdığı metinlerde metafora yer verir. Bu sayede daha zengin bir anlatım yapılmış olur.
Metafor Örnekleri Nelerdir?
Metafor örnekleri şunlardır:
- Elinin ayarı yok ki bu işi becersin. – Elinin ayarı kelimesi, bir metafordur.
- Bu suç dosyasında herkes üç maymunu oynuyor. – Üç maymun, “görmedim, bilmiyorum ve duymadım” anlamına gelen bir metafordur.
- Hayat uzun bir yolculuk, yola devam. – Yolculuk ile hayat kelimesi arasında ilgi kurulmuş.
- Stanley Kubrick’in 2001: Space Odyssey filminde gorilin tuttuğu kemik zaman metaforuna denk gelir.
- Orhan Veli Kanık'ın "Rahat" şiirinde ele alınan "hayat kavgadır" metaforu
- Kapının dili yeni tamir edildi. – Dil normalde sadece canlılarda olurken burada cansız bir varlıkta kullanılarak ölü metafor şeklinde karşımıza çıkar.
Metafor Çeşitleri Nelerdir?
Metafor çeşitleri şunlardır:
- Ölü metafor
- Kapalı metafor
- Karma metafor
- Soyut ve somut metafor
- Kavramsal metafor
- Yapı metaforu
- Yönelim-yön metaforu
- Ontolojik metafor
1. Ölü Metafor
Ölü metafor, benzeyen ile benzetilen arasındaki farkın anlaşılmadığı metafor çeşididir. Ölü metaforda önceden metafor olarak kabul edilen durum, nesne vb. artık metafor olarak kabul edilmemektedir.
Örneğin “kitabı dolabın gözünde bulabilirsin” cümlesindeki “dolabın gözü” ifadesi bir ölü metafordur çünkü göz sözcüğü normalde insanda bulunan bir organın adı iken bu ifadede bir dolaba atfedilmiştir. Başlangıçta bu ifade metafor olarak kabul edilirken zamanla kullanımı değişmiş ve ölü metafor olarak kabul edilmeye başlamıştır.
2. Kapalı Metafor
Kapalı metafor, benzeyenin açık olarak belirtilmediği ancak benzeyeni çağrıştıran unsurların kullanıldığı bir metafor türüdür. Metafor çeşitleri arasında en çok şiirlerde görülen bir tür olan kapalı metaforda anlatım daha kapalı bir hale gelmiştir. Dolayısıyla kapalı metaforların kullanıldığı metinleri, anlatımları vb. anlamak daha zor olabilir.
3. Karma Metafor
Karma metafor, iki ya da daha çok sayıda benzetilenin birleştirilmesiyle oluşan metafor türüdür. Örneğin Sheakespeare gibi söz sanatlarından sıklıkla yararlanan şairlerin eserlerinde karma metafora denk gelmek mümkündür.
4. Soyut ve Somut Metafor
Soyut ve somut metafor, çağrıştırdığı kavramın soyut veya somut olmasına göre tespit edilir. Soyut metaforda çağrışım yapılan kavram soyut iken yani elle tutulup gözle görülemez niteliğe sahipken somut metaforda çağrışım yapılan kavram somuttur yani elle tutulup gözle görülebilir.
5. Kavramsal Metafor
Kavramsal metafor, fiziksel ya da soyut kavramlar üzerinden çağrışım yapmayı içeren bir metafor türüdür. Kavramsal metafor kavramın soyut veya somut olmasına göre iki kaynak alanına sahiptir: kaynak kavram alanı ve hedef kavram alanı. Kaynak kavram alanı somut kavramları içerirken hedef kavram alanı soyut kavramları içerir.
6. Yapı Metaforu
Yapı metaforu, karmaşık yapıdaki bir kavramın anlaşılması için daha kolay anlaşılabilecek bir kavram üzerinden anlatılmasıdır. Yapı metaforu kültürel özelliklerden etkilenebileceği gibi evrensel nitelikte de olabilir.
7. Yönelim-Yön Metaforu
Yönelim-yön metaforu, uzay ve mekan ilişkisi üzerinden kurulan metafordur. Örneğin aşağı, yukarı, dışarı, içeri, çevre, merkez gibi ifadeler yönelim yani yön metaforunda sıklıkla kullanılır.
Örnek vermek gerekirse “Vasiyeti yerine getirilmediği sürece gözü arkada kalacak” cümlesinde “gözü arkada kalmak” ifadesi bir metafordur ve kişinin geride bıraktığı şeyle ilgili tedirgin olduğunu ifade eder.
8. Ontolojik Metafor
Ontolojik metafor, soyut kavramların daha somut kavramlara dönüştürülmesiyle oluşan metaforlardır. Örneğin “Bu sınıfta zehir gibi kafalar var” cümlesindeki “zehir gibi kafalar” ifadesi, zeki insanları ifade eden bir metafordur.
Metaforik Anlatım Nedir?
Metaforik anlatım, herhangi bir şey anlatırken metaforlardan yararlanmaktır. Metaforik anlatım, bir şeyi ona benzeyen ya da onu çağrıştıran başka bir şey üzerinden ifade etmektir.
Metaforik anlatım sinema, görsel sanatlar ve edebiyat başta olmak üzere birçok sanat dalında karşımıza çıkar. Metaforik anlatım görsel veya işitsel olarak yapılabilir. Örneğin bir filmde ölümün bir tren yolculuğu üzerinden anlatılması da bir şiirde aşkın solmuş güller üzerinden anlatılması da metafordur.
Toplam : 0 Yorum
0
Yazı Puanı
Toplam : 0 Yorum
- %0
- %0
- %0
- %0
- %0