İmtiyaz paylarının tanımı
Şirketler tarafından ihraç edilen hisselerin çoğu ayni, ancak mevcut farklı hisse türlerinden sadece biridir. Bazen “imtiyazlı hisse senetleri” veya “imtiyazlı hisse senetleri” olarak da adlandırılan imtiyazlı hisse senetleri, onları ihraç eden yatırımcılar ve şirketler için de faydalı olabilir. Bununla birlikte imtiyazlı hisse senetlerinin temel özelliklerine, kendileriyle ilişkilendirilebilecek ek bileşenler açısından ve bu payların hem yatırımcılar hem de sermaye artırmak isteyen şirketlerin payları açısından avantaj ve dezavantajlarına bir göz atacağız. [1]
Ayrık tercih paylaşımları
- Tercihli temettü hakkı: İmtiyazlı hisselerdeki temettüler, değişkenin aksine veya adi hisse senedine bağlı temettü olmaması durumunda genellikle sabit, önceden belirlenmiş bir seviyeye kadar yığılır. Genellikle yılda iki kez ödenir ve imtiyazlı temettülerin adi hisse senedi üzerindeki herhangi bir temettü ödenmeden önce tam olarak ödenmesi gerekir. Ancak yine de imtiyazlı hisse senetlerinin temettü ödemesi gerektiğinden hiçbir yıl temettü almaması mümkündür.
- Sermayeyi geri ödeme tercihli hakkı: Şirketin sona ermesi halinde, imtiyazlı hissedarlar, adi hissedarlar herhangi bir şey almadan önce öz sermaye katkılarını geri alma hakkına sahiptir. Ancak adi hisse senedi gibi imtiyazlı hissedarlara ödeme yalnızca diğer alacaklılara tam olarak ödendikten sonra yapılacaktır. İmtiyazlı hisselerin genellikle oy hakları yoktur ve bu da çekiciliğini sınırlayabilir. Genellikle, yalnızca özel ve olağanüstü durumlarda oy kullanabilirler – örneğin, önerilen değişiklik imtiyazlı hissedarların haklarını etkileyecekse veya imtiyazlı hisse senedine ödenecek temettü ödenmeye devam ederse.
Tercihli stok özellikleri
İmtiyaz paylaşımları, kendilerini diğer hisse türlerinden ayıran özel bir dizi özellik içerir. Terminoloji değişiklik gösterse de, aşağıdaki özellikler yaygındır:
- Tasfiye halinde varlık tercihi Hisseler, tasfiye durumunda sahiplerine şirketin varlıklarını talep etme konusunda adi hisse senedi sahiplerine göre öncelik tanır.
- Temettü Hisse senetleri hissedarlara temettü sağlar. Ödemeler, faiz oranı ölçütüne bağlı olarak sabit veya değişken olabilir.
- İmtiyazlı pay sahiplerine temettü tercihi Adi hisse senedi sahiplerine kâr payı dağıtımlarında öncelik.
- Oy kullanmama: Genelde hisse senetleri sahiplerine oy hakkı vermez. Ancak bazı mavi çipli hisse senetleri, sahiplerinin olağanüstü olaylara oy vermesine izin veriyor.
- Adi hisselere dönüştürülebilir: İmtiyazlı hisseler önceden belirlenmiş sayıda adi hisse senedine dönüştürülebilir. Bazı imtiyazlı hisse senetleri, payların devredilebileceği tarihi belirtirken, diğerlerinin devir için yönetim kurulu onayına ihtiyacı vardır.
- Geri alınabilirlik İhraççı, belirli tarihlerde hisse senetlerini geri satın alabilir. [2]
Mavi çip stokları
İmtiyazlı hisse senetlerinin tanımı, genellikle bu şekilde tanımlansa da, temettü ödemesi ve borçtan ziyade öz sermaye olarak kabul edilmesi – şirketin hissenin nominal değerini ödemek için yasal bir yükümlülüğü olmadığından, imtiyazlı hisse senetleri şirkette bir mülkiyet payını temsil etmemektedir, bu da tercih sebebidir. Pay sahipleri, özel durumlar haricinde Yönetim Kurulu’na oy veremezler.
Şirket iflasta tasfiye edilirse, imtiyazlı hissedarlara adi hissedarlardan önce ödeme yapılır, ancak yalnızca sözleşmede belirtilen bir miktar, genellikle hissenin nominal değeri. Faiz ödemelerine eşdeğer temettüler, altı ayda bir yerine üç ayda bir ödenir.
İmtiyazlı hisseler genellikle 25 $ veya 100 $ ‘lık daha küçük kupürler halinde ihraç edilir, ancak bazı ihraçların çok daha büyük kupürleri olabilir. Temettü ödemeleri, şirketin mali sıkıntı içinde olduğu zamanlarda alıkonulabilir. Temettüler, bir şirketin kârının dağıtımı olduğu için – faiz ödemesi değil, ödemeler şirket vergilerinden düşülemez. Çoğu favori, bazen sonsuzluk olarak adlandırılan belirli bir olgunluğa sahip değildir.
Şirketler faaliyetlerini finanse etmek için menkul kıymet ihraç ettiklerinde, ihraçların büyüklüğüne bağlı olarak tahviller, adi hisse senetleri ve imtiyazlı hisseler çıkarırlar. 1980’lerden önce, mavi çipler esas olarak kamu hizmetleri tarafından ihraç ediliyordu, ancak günümüzde, tercih edilen halka açık hisse senetlerindeki başlıca ihraççılar, finans kurumları ve sigorta şirketleridir. [3]
Tercihli hisse hakları
Pay sahipliği hakları, büyük ölçüde şirket madde ve yönetmeliklerinde yer alan hükümlere bağlıdır. Bunlar, bir hissedarın şirketteki haklarını belirlerken başvurması gereken ilk belgelerdir. Hissedarlar ayrıca genellikle aşağıdaki hak türlerine sahiptir:
- Genel olarak şirketi etkileyen önemli konulardaki oy hakları.
- Şirketin varlıkları ile ilgili haklar.
- Stok devri ile ilgili haklar.
- Şirketin yönetim kurulu tarafından ilan edildiği şekliyle temettü alma hakkı.
- Yönetim kurulu üyelerine pay sahiplerinin seçiminde birikimli oy isteme hakkı.
- Şirketin defter ve kayıtlarını inceleme hakkı.
- Şirket yöneticilerinin ve yetkililerinin mütevelli yükümlülüğünün ihlali veya şirket fırsatı ilkesinin ihlali gibi hukuka aykırı hareketleri nedeniyle şirket aleyhine dava açma hakkı.
- Şirket tüm varlıklarını dağıttığında veya sattığında geri kazanılan gelirlere katılma hakları.
- Mevzuatta veya belirli bir ülkenin kanunları kapsamında sağlanabilecek diğer haklar. Genel kurul toplantıları genellikle yıllık olarak veya belirli zamanlarda şirket mevzuatı uyarınca yapılır. Bu toplantıların temel amacı, hissedarların şirket yöneticilerini seçmesidir, ancak hissedarlar bir takım ilave konularda da oy kullanabilirler. [4]
Suudi Arabistan’da imtiyazlı hisseler
Suudi Arabistan Krallığı’nın petrol piyasasında önemli bir rol oynadığı biliniyor. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) önemli bir üyesi olan ulusal petrol ve doğal gaz şirketi Saudi Aramco, yaklaşık 260 milyar varil rezerv dahil olmak üzere milyarlarca varil Suudi petrolü üretiyor ve yönetiyor.
Bununla birlikte, Suudi Arabistan’da Tadawul olarak bilinen yükselen hisse senedi piyasası hakkında çok az şey biliniyor. Tadawul, ülkedeki tek borsadır ve GCC ülkeleri arasındaki ana borsadır.2 Saudi Gazetesine göre, piyasa 1970’lerde sadece 14 şirketin listelendiği çoğunlukla gayri resmiydi. 1984 Hükümet, pazarı geliştirmek ve düzenlemek için bir bakanlık komitesi atadı.
2004 yılında, tek piyasa düzenleyicisi olan Sermaye Piyasası Kurumu (CMA) aracılığıyla hükümet kuruldu ve 2007 yılında Suudi Borsası Şirketi Tadawul’u kurdu. Sukuk, borsa yatırım fonları (ETF’ler) ve yatırım fonları olarak bilinen İslami hisse senetleri ve bonolarının alım satımını sunar. Şu anda ticaret için listelenen yaklaşık 200 şirket var. [5]