1957 yılında, ülkemizde savaşmak için tasarlanmış umut vaat eden birkaç zırhlı araç yaratmak için çalışmalar başladı tanklar düşman. Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenen "Konu numarası 9", "Taran" koduyla kendinden tahrikli bir tanksavar silahının yaratılmasını sağladı. Bu projenin sonucu, fabrika testleri aşamasında durdurulmuş olan, kendinden tahrikli silahlar "Object 120" veya SU-152'nin ortaya çıkmasıydı.
Tanksavar "Taran"
“120” ürününün geliştirilmesi, SKB Uralmashzavod'da G.S önderliğinde gerçekleştirildi. Efimova. Topa M.Yu başkanlığındaki SKB-172 sipariş edildi. Tsirulnikov. Projeye başka girişimler de katıldı. 1958'de, gelecekteki kendinden tahrikli silahların son görünümünü belirlediler ve daha sonra teknik bir projenin geliştirilmesi başladı. 1959-60. deney tabancaları ve kundağı motorlu toplar toplandı.
“Nesne 120”, mevcut kendinden tahrikli silah SU-152P'ye dayanarak anahtar birimlerin bir kısmının değiştirilmesi ile tamamlandı. Ön motor düzeninin zırhlı gövdesine ve tırtıl alt takımına sahip şasi hayatta kaldı. Gövdenin arka kısmında, tam salınımlı bir taret temelinde yapılmış bir savaş bölmesi vardı. Otomobilin rezervasyonu, 30 mm kalınlığa kadar haddelenmiş ve döküm parçalardan oluşuyordu ve 57 mm'lik mermilerden koruma sağladı.
Güç ünitesinde 105 hp kapasiteli bir V-480-V dizel motor vardı. Mekanik iki hatlı şanzıman yardımıyla, ön tekerlekten çekiş tekerleklerine güç sağlandı. Kendinden tahrikli toplar, geri tepme momentumuna dayanabilen burulma çubuğu süspansiyonu ile yedi silindirli bir şasiyi tuttu. 27 ton zırhlı bir araç, 60-62 km / s'den daha yüksek hızlara ulaşabilir ve çeşitli engellerin üstesinden gelebilir.
Kundağı motorlu silah projeksiyonları. Şekil Russianarms.ru
Taret, namlu uzunluğu 69 mm (152,4 klb) olan 9045 mm kalibreli bir M59 pürüzsüz delikli tabancaya ve birkaç tip ayrı kabuk yükleme yükü kullanabilen bir namlu frenine ev sahipliği yaptı. Kanaldaki 392 MPa'ya kadar olan basınç nedeniyle, zırh delici merminin 1710 m / s'ye hızlandırılması sağlandı. Çekimler, yükleme işlemini hızlandırarak bir tamburda taşındı. Mühimmat, kabuklu 22 mermi içeriyordu. Yüksek patlayıcı, alt kalibre ve kümülatif mermiler kullanılabilir.
Ek silahlar "Taran" uçaksavar makineli tüfek CPV dahil; tabanca ile eş eksenli olan makineli tüfek eksikti. Acil durumlarda, dört kişilik mürettebatta bir çift makineli tüfek ve el bombası vardı.
1960 başında Uralmashzavod, deneysel “Object 120” in yapımını tamamladı ve fabrika testlerinin bir kısmını tamamladı. Tamamlanmadan önce, pistlerde ve atış menzilinde çalıştıktan sonra proje kapatıldı. Müşteri, kendinden tahrikli bir tanksavar silahının, benzer bir amaç için umut verici füze sistemlerinden farklı olarak orduyla ilgilenmediğini düşünüyor.
Avantaj ve Dezavantajları
"Taran" ROC için referans şartlarına uygun olarak, kendinden tahrikli topun 3000 m'lik bir doğrudan atış menzili göstermesi gerekiyordu.Bu mesafeden, 300 ° 'lik bir görüş açısında en az 30 mm homojen zırh delmesi gerekiyordu. Bu gereksinimler genellikle yerine getirilmiştir. 3 km'den ateşlendiğinde, alt kalibreli bir mermiye (ağırlık 69 kg) sahip M11,66 topu, 315 mm'lik dikey bir zırh plakasına nüfuz edebilir. 30 ° eğim ile - 280 mm kalınlığında bir plaka. Yüksek zırh nüfuzu artan menzilde devam etti.
Böylece, "Nesne 120", ön projeksiyonda, potansiyel bir düşmanın kilometre mesafelerinde mevcut tüm orta ve ağır tanklarını vurabildi, yani. etkili geri dönüş menzilinin dışından. Geliştirilen kümülatif mühimmat yeterli karakteristikleri elde etmeyi mümkün kıldı ve 43,5 kg yüksek patlayıcı parçalanma, kendinden tahrikli silahların savaş yeteneklerini genişletti.
Başarılı yeniden yükleme tesisleri de yüksek ateş gücü sağlamıştır. Atıştan sonra silah yükleme açısına döndü ve davul çalma yükleyicinin çalışmasını basitleştirdi. Bu nedenle, mürettebat 2 saniyede 20 atış yapabilir. Bu bağlamda, SU-152 en azından topçu silahı olan diğer araçlardan daha düşük değildi, daha küçük kalibreler.
"Nesne 120" nin dezavantajı nispeten düşük bir koruma seviyesi olarak düşünülebilir. Gövdenin ve kulenin en güçlü bölümleri, sadece küçük ve orta kalibreli mermilerden korunan sadece 30 mm kalınlığında bir zırha sahipti. 76 mm ve üstü mühimmatın vurulması en ciddi sonuçlarla tehdit etti. Ancak, kendinden tahrikli silahların bu özelliği, 2,5-3 km mesafeden düşman ateşinin düşük olasılığı nedeniyle bir dezavantaj olarak kabul edilmedi.
Zorunlu olmasına rağmen, genel parametreler de oldukça başarılı değildi. Dövüş bölmesinin arka tarafına rağmen, namlu birkaç metre boyunca gövdenin önünde durdu. Bu, zorlu arazilerde sürmeyi zorlaştırdı veya hatta çeşitli hoş olmayan olaylara yol açabilir. geçici olarak savaş kabiliyeti kaybı ile.
Müzede "Taran". Namlu freni çıkarılmış olsa bile, M69 tabancası ayrılan alana iyi oturmuyor. Wikimedia Commons Fotoğraflar
Genel olarak, "Object 120", zamanının gerekliliklerini karşılayan yüksek karakteristiklere sahip, zamanı için oldukça başarılı bir anti-tank kundağı motorlu toplardı. Ancak, kendinden tahrikli bu silahların bazı özellikleri çalışmayı engelleyebilir; diğerleri, olası düşmanın tankları geliştikçe hızlı eskime sözü verdi.
Taran ve Ejderha
1957'de aynı Bakanlar Kurulu Kararı, “tema numarası 2” yi belirledi - özel tanksavar füze silahlarına sahip paletli bir zırhlı aracın geliştirilmesi. Bu projenin sonucu, 150B tesisi tarafından OKB-1 ve diğer işletmelerle işbirliği içinde oluşturulan, kendinden tahrikli ATGM "Nesne 183" / "Ejderha" / IT-16 idi.
"Nesne 150", tam zamanlı zırhlı ve bir elektrik santraline sahip, ancak savaş bölmesinin ekipmanının tamamen değiştirildiği, büyük ölçüde yeniden tasarlanmış bir T-62 tankıydı. Makinenin içinde, 15 güdümlü füze için bir besleme mekanizması ve bir geri çekilebilir fırlatıcı vardı. Hedefleri bulmak ve ateş kontrolü için optik ve hesaplama araçları da vardı.
silah "Dragon", 3 mm uzunluğunda, 7 mm çapında ve 1240 kg'lık bir kütleyle 180M54 füzesiydi. Roketin sağlam bir yakıt motoru vardı ve 220 m / s hız geliştirdi. Yönlendirme sistemi, zırhlı bir arabanın araç içi ekipmanının hesaplanmasıyla yarı otomatik bir radyo komutudur. 300-3000 m menzilde ateşleme sağlandı Roketin kümülatif savaş başlığı, 250 ° 'lik bir açıyla 60 mm zırh deldi.
Dövüş konumunda bir roket ile IT-1. Fotoğraf Btvt.info
İki proje üzerindeki çalışmanın bir kısmını tamamladıktan sonra, müşteri aynı amaçtaki temelde farklı askeri araçları karşılaştırmak ve daha başarılı ve umut verici bir araç seçmek zorunda kaldı. Görüldüğü gibi, böyle bir karşılaştırmada net bir lider yoktu - her iki örneğin de birbirlerine göre avantajları vardı.
Hareketlilik açısından, her iki tanksavar sistemi eşitti. Koruma açısından, Object 150, uygun zırhı ve daha küçük bir ön çıkıntıya sahip bir tank şasisinde liderdi. Bir yığın hazır üniteye sahip bir şasi kullanımı, "Ejderha" nın birliklerde gelecekteki çalışmasını basitleştirdi.
Savaş niteliklerinde net bir lider yoktu. Tüm çalışma aralıklarında, IT-1 en azından en kötü zırh delişini göstermeyebilir ve hatta kümülatif yükün istikrarlı göstergeleri nedeniyle "Taran" ı geçebilir. Önemli bir avantaj, daha doğru atış için füze kontrollerinin bulunmasıydı. Son olarak, silahlar gövdeden çıkmadı ve açıklığı bozmadı.
Öte yandan, SU-152'nin minimum atış menzili üzerinde herhangi bir kısıtlaması yoktu, çeşitli amaçlar için mermiler kullanabilir, daha fazla mühimmat taşıyabilir ve daha iyi ateş oranı gösterebilirdi. Ayrıca topçu mermileri güdümlü füzelerden çok daha ucuzdu. Uzun mesafelere daha az zırh nüfuzu gelince, tipik hedefleri yok etmek yeterliydi.
Farklı bir açıdan görüntüleyin. Fotoğraf Btvt.info
Zor karşılaştırma
İki tesisin olasılık ve olasılıklarının analizi 1960 ilkbaharında yapıldı ve 30 Mayıs'ta sonuçları Bakanlar Kurulu'nun yeni bir kararı ile pekiştirildi. Bu belge, kendinden tahrikli silahın fabrika testlerine zorlukla zamana sahip olmasına rağmen "120" projesi üzerinde çalışmayı durdurmayı talep etti. Bitmiş numune daha sonra Kubinka'daki depoya aktarıldı ve burada bugüne kadar kaldı.
Daha da geliştirilmesi için, ardından önerilen "roket tankı" IT-1 devreye alma. Üzerinde çalışmak birkaç yıl daha sürdü ve sadece altmışlı yılların ortalarında küçük bir seriye girdi ve birliklere girdi. 200'den az zırhlı araç üretildi ve operasyonları sadece üç yıl sürdü. Daha sonra füze tankı fikri diğer kavramlar lehine terk edildi.
Başarısızlık nedenleri
Çoğu zaman, “Nesne 120” nin “Nesne 150” lehine reddedilmesi, ülkenin liderliğinin, aşağıdakiler de dahil olmak üzere füze sistemlerine daha fazla önem veren spesifik görüşleri ile açıklanmaktadır. diğer alanların zararına. Bu açıklama mantıklı ve mantıklıdır, ancak görünüşe göre, diğer faktörler tanksavar kendinden tahrikli silahların kaderini etkilemiştir.
SU-152'nin kaderini etkileyen ana faktörlerden biri kendi teknik özellikleri olabilir. "Taran" ın en yüksek muharebe özelliklerinin, her şeyden önce, dikkate değer sınırlamalara ve sorunlara yol açan kalibre ve namlu uzunluğunun büyümesiyle sağlandığını fark etmek kolaydır. Aslında sonuç, yüksek oranlar üretebilen, ancak minimal modernizasyon potansiyeline sahip olan “kendinden tahrikli bir sınır parametresidir”.
IT-1 de ideal bir makine olarak adlandırılamadı, ancak o zaman daha başarılı görünüyordu ve daha iyi umutları vardı. Buna ek olarak, kendinden tahrikli bir zırhlı platformdaki tanksavar sistemleri kavramı tamamen ödendi ve geliştirildi. Tank bazında olmasa da benzer numuneler hala geliştirilmekte ve hizmete açılmaktadır.
Üçüncü rakip
Altmışlarda, "Nesne 120" / "Taran" ın terk edilmesinden sonra, 125 mm kalibreli yeni nesil pürüzsüz delikli tank silahlarının ve onlar için mühimmatın geliştirilmesi başladı. Ortaya çıkan sonuç, D-81 veya 2A26 ürünü ve çeşitli amaçlar için bir dizi mermiydi. Performans açısından ortaya çıkan silah seti en azından Taran ve Ejderha kadar iyiydi. Aynı zamanda, yeni modellerin tanklarında yaygın olarak kullanılabilir. Daha sonra, ünlü 2A26, 2A46 temelinde oluşturuldu.
Yeni tank silahlarının ortaya çıkması, kendinden tahrikli silahların kalibresini "120" türünde daha da artırmayı gereksiz kıldı. Aynı zamanda, tank silahları, tanksavar füzelerinin daha da gelişmesine müdahale etmedi ve daha sonra kendileri bu tür silahlar için fırlatıcı oldular. Büyük kalibre, kendinden tahrikli dahil obüs toplarıyla kaldı. Bununla birlikte, 152 mm'lik bir tanksavar topu fikri hala geri dönüyordu, ancak zaten tank silahları bağlamında.