Bilim insanları henüz D vitamini tip 2 diyabeti tedavi edip edemeyeceğini veya yavaşlatacağını ispat etmediler. Yakın zamanda bir diyabet tanısı almış ya da geliştirme riski taşıyan kişilerin yaptığı yeni bir çalışma, vitaminin faydalı olabileceği sonucuna varıyor.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, tip 2 diyabet ve prediyabet şu anda ABD’de 100 milyondan fazla insanı etkiliyor.
Prediyabet, kan şekeri seviyelerinin normalden daha yüksek olduğu ve diyabet gelişim riskini arttıran bir durumu tarif eder.
ABD’de, yetişkinlerin tahmini %40’ı D vitamini eksikliğine sahiptir.
Bazı araştırmacılar bunun diyabetin gelişiminde ve ilerlemesinde rol oynayabileceğini merak etmişlerdir.
Erken çalışmalar düşük D vitamini düzeyleri ile tip 2 diyabet arasında bir bağlantı buldu. Örneğin, 2010’daki bir çalışma, düşük D vitamini seviyelerinin düşük insülin duyarlılığı ile ilişkili olduğunu buldu.
Tip 2 diyabette, vücut hücreleri insüline daha az duyarlı hale gelir. Bu nedenle insülin kan şekeri seviyesini bu kadar etkili bir şekilde kontrol edemez.
D Vitamini ve Diyabet
D vitamini ve diyabet arasındaki bir bağlantı olsa da, bilim adamları bu bulguları randomize kontrollü çalışmalarla keşfettiklerinde, etkilerinin düşündükleri kadar derinlemesine olmadığını keşfettiler.
D vitamini eksikliği olan ve diyabetli kişileri kapsayan bir çalışma, D vitamini takviyelerinin insülin duyarlılığını artırmadığı sonucuna varmıştır. Bir başka makale de benzer sonuçlara ulaştı.
Diğer araştırmacılar da benzer sonuçlara vardılar. Bununla birlikte, bu erken dönem çalışmaların çoğu, uzun bir süre şeker hastalığı olan veya D vitamini eksikliği olan insanlara odaklandı. Ayrıca, çalışmaların çoğu sadece birkaç hafta sürdü.
Bunu akılda tutarak, son çalışmada ya son zamanlarda diyabet tanısı almış ya da durumu geliştirme riski taşıyan kişilerde D vitamini desteğine odaklandı. Çalışma 6 ay sürdü.
Bilim adamları esas olarak insülin duyarlılığını ölçmekle ilgileniyorlardı, ancak insülin sekresyonu, beta hücre fonksiyonu ve tansiyon gibi diğer faktörleri de göz önünde bulundurdular.
Ekibin Kanada, Québec City’de gerçekleştirdiği çalışma, 96 kişiyi kapsayan çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmaydı. Gönüllülerin hiçbiri diyabet ilacı almıyordu ve hiçbiri son aylarda D vitamini veya D vitamini takviyesiyle etkileşime giren ilaçlar kullanmıyordu.
Çalışmanın sonuçları Avrupa Endokrinoloji Dergisi’nde yayınlandı.
Araştırmacılar katılımcıların yarısına 6 ay boyunca her gün 5.000 uluslararası D-3 vitamini verdi; bu, önerilen dozun yaklaşık 5-10 katıdır. Katılımcıların diğer yarısına D-3 vitamini kapsülleri ile aynı görünen bir plasebo verdiler.
D vitamini aslında bir bileşikler grubudur. D-3 veya kolekalsiferol, vücudumuzun güneş ışığına karşılık ciltte ürettiği D vitamini sürümüdür.
6 aylık deneme sonunda araştırmacılar katılımcıları bir kez daha değerlendirdi. Buna karar verdiler:
“[H] 6 aylık D-vitamin takviyesi, yüksek diyabet riski olan veya yeni tanı konmuş tip 2 diyabetli bireylerde periferal insülin duyarlılığını ve beta hücre fonksiyonunu önemli ölçüde iyileştirdi.”
Ayrıca, başlangıçta en düşük insülin duyarlılığına sahip olanların, D vitamini takviyesinden en fazla yararlandığını gösterdiler. Diyabet riski altında olan ancak bozulmuş glukoz duyarlılığı olmayan katılımcılarda, D vitamini hiçbir fark yaratmadı.
Bununla birlikte, araştırmacılar, açlık glikozu, kan basıncı veya vücut ağırlığı da dahil olmak üzere diğer önlemlerde hiçbir fayda bulmadılar.
Neden Farklı Tepkiler Ortaya Çıkıyor?
Birçok denemede, D vitamini desteğinin ardından insülin duyarlılığında bir fark bulunmadı. Yazarlar bunun birkaç nedenden dolayı olabileceğine inanmaktadır.
Daha önce de belirtildiği gibi, bazı denemeler daha kısa sürdü veya daha az katılımcıya dahil edildi. Diğer bir faktör, araştırmacıların insülin duyarlılığını değerlendirme şekli olabilir; Son çalışmada, hiperinsulinemik öglisemik bir kelepçe kullandılar. Bu altın standart ölçüm cihazı olarak kabul edilir.
Alternatif olarak, önceki deneylerin diyabetle uzun süredir yaşayan insanları işe alması olabilir. Bununla birlikte, yazarlar, “diyabet süresinin sonuçları nasıl etkileyebileceğinin belirsizliğini koruduğunu” belirttiğinin neden böyle olabileceğinden emin değiller.
Her ne kadar bu çalışma diğerlerinden daha büyük olsa da hala nispeten küçük. Ayrıca, yazarları başka sınırlamaları da not eder. Örneğin, katılımcılar ağırlıklı olarak beyazdı, bu nedenle diğer etnik gruplar için sonuçlar doğru olmayabilir.
Bu çalışmada, katılımcıların yalnızca yarısına yakını çalışma başladığında D vitamini eksikti. Bunun nedeni, bazı durumlarda, ilk tarama ile çalışmanın başlangıcı arasında büyük bir boşluk olmasıydı.
Bu sonuçları yanıltıcı olabilir. Aslında, araştırmacılar yalnızca başlangıçtaki D vitamini düzeyi normal olanları içeren bir analiz yaptığında, gruplar arasında insülin duyarlılığında bir fark yoktu.
Genel olarak, bu makale D vitamini diyabetteki rolünün devam eden bir araştırmasının bir parçasını oluşturmaktadır. D vitamini desteğinin diyabet riskini yönetmeye veya azaltmaya yardımcı olabileceğini onaylamadan veya reddetmeden önce daha fazla çalışmaya başlamamız için beklememiz gerekecek.
Medical News Today, Diabetes: Could vitamin D supplements slow progression?, 2019.