'Yaptırımların Kaldırılması ve İran Ulusunun Çıkarlarının Korunması için Stratejik Eylem Planı' adı verilen yasa, nükleer faaliyetlerin artırılıp hızlandırılmasını ve nükleer tesislerdeki uluslararası denetimlerin sınırlandırılmasını öngörüyor.
Muhafazakarların çoğunlukta olduğu mecliste kabul edilen ve nihai onay makamı AKK tarafından tasdik edilen yasa, muhalefetini açıklamasına rağmen hükümete tebliğ edildi.
İran Meclisi Başkanlık Heyeti Üyesi Ahmed Emirabadi, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın söz konusu yasayı uygulaması için Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'ye ilettiğini duyurdu.
Uranyumu en az yüzde 20 oranında zenginleştirecek
Yasa, İran Atom Enerjisi Kurumu'nun uranyumu en az yüzde 20 zenginleştirmeye başlamasını ve düşük düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stoklarını artırmasını zorunlu kılıyor.
ABD'nin Barack Obama'nın başkanlığında kotardığı, Donald Trump'ın başkanlığında çıktığı İran'la nükleer anlaşma, Tahran'a uranyumu en fazla yüzde 3.67 zenginleştirme izni veriyordu.
Ek Protokol'den ayrılıp nükleer tesislerindeki denetimleri sınırlandıracak
Yasa, nükleer anlaşmanın taraflarının iki ay içinde İran'ın bankacılık ilişkilerini ve petrol ihracatını normale döndürecek adımlar atmaması halinde, Tahran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) kapsamında 2016'dan beri gönüllü uyguladığı Ek Protokol'den ayrılacak.
İran yönetimi, Ek Protokol uyarınca, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) denetçilerinin İran'ın nükleer tesislerini istedikleri anda aniden kontrol etmesine izin vermişti. İran'ın Ek Protokol'den ayrılması, UAEK denetimlerinin sınırlandırılacağı anlamına geliyor.
Ruhani hükümetinden yasaya karşı çağrı üzerine çağrı
Öncesinde Cumhurbaşkanı Ruhani başta olmak üzere üst düzey hükümet yetkilileri, tasarının yasalaşmaması ve onaylanmaması için çağrıda bulunmuştu.
Ruhani, Bakanlar Kurulu toplantısında "Meclisin kabul ettiği tasarıyı diplomatik faaliyetler süreci için zararlı görüyoruz. Hükümet bu tasarıyı olumlu görmüyor" demişti.
Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı İshak Cihangiri, AKK Başkanı Ayetullah Ahmed Cenneti'ye tasarının onaylanmaması gerektiğine dair bir mektup gönderdiklerini duyurmuştu.
AKK Sözcüsü Abbas Ali Kedhodayi, bugünkü açıklamasında, 6. maddedeki belirsizlik nedeniyle gözden geçirilmesi için tasarıyı meclise geri gönderdiklerini söyledi. Tasarı aynı gün içinde mecliste yapılan düzenlemenin ardından onay için AKK'ye tekrar gönderildi.
Daha önce de muhafazakarların gündeme getirdiği tasarının yasalaşıp onaylanmasının önünü, ABD'de başkanlık değişimi öncesi İsrail'e mal edilen Fahrizade suikastı açtı.
Fahrizade'nin başında bulunduğu kuruma beş katı bütçe
Bu arada Ruhani hükümetinin meclis başkanlığına sunduğu 2021 bütçe taslağında suikasta kurban giden Fahrizade'nin başında bulunduğu kuruma ayrılan pay dikkati çekti.
Her zamankinin tersine bizzat Ruhani değil de temsilcisi tarafından sunulan bütçe taslağında, Fahrizade'nin başkanlığındaki Savunma Bakanlığı Araştırma ve İnovasyon Kurumu'na ayrılan pay 5 katına çıkarıldı.
2020'de 47 milyar 36 milyon tümen (yaklaşık 2 milyon dolar) olan Araştırma ve İnovasyon Kurumu bütçesi, 2021'de 245 milyar tümene (yaklaşık 10 milyon dolar) olarak belirlendi.