Bir çok enstrüman, o ilk seslerden bu yana var olsa da ataları kadim dönemlere kadar gitse de bazı müzik aletlerinin tarihçesi ise daha erken yüzyıllara denk geliyor. Bunlardan birisi de piyano.
Floransalı Bartolomeo Cristofori 1711 yılında hem hafif hem kuvvetli çalınabilir adlı yeni bir müzik aleti icat etmesi ile süreç başladı. Adına da "Piyano e forte" dedi. Bu çalgı üzerinde hem hafif seslerin hem de kuvvetli seslerin çıkartılması olanaklıydı. İtalyanca "hafif ve kuvvetli" anlamına gelen "Piyano e forte" olarak anıldı.
Yeni icat edilen ve toplumların beğenisini kazanacak olan yeni bir icat olarak görülen piyanonun sesleri meşin kaplı küçük seslerin tuşlar aracılığıyla harekete geçirilerek tellere vurması ile elde ediliyordu. Mekanizması sesler sayısında küçük çekiçler, o çekiçleri harekete geçiren manivelalar ve bir de tellerin titremesini durduran susturucu çuha bölümü bulunuyordu.
(‘Piyanonun temelini oluşturan çekiç mekanizmasını 1711 yılında Cristofori’den önce iki kişi tarafından icat edildiği öne sürüldü’ bilgi notu da şuracıkta dursun)
***
Piyano denildiğinde Roman Polanski'nin yönetmenliğini yaptığı, 2002 yapımı Piyanist filmine hayatı konu olan Polonya doğumlu Yahudi besteci ve piyanist Władysław Szpilman’dan söz etmeden de olmaz.
İkinci Dünya Savaşı'nda, Almanların Polonya'yı işgal etmesi üzerine, Yahudi oldukları için ailesi ile birlikte yaşam mücadelesi veren Władysław Szpilman’ın ailesi kendisi kadar şanslı olamadı. Ailesini kaybeden ve tek başına yangın yerinde kalan Władysław Szpilman yaşama tutundu. 1930'ların başında Varşova ve Berlin'de piyano eğitimi aldı. Adolf Hitler, Almanya'da 1933 yılında iktidarı ele geçirince hızla ünlü bir piyanist, klasik ve popüler müzik bestecisi olarak Varşova'ya dönen Władysław Szpilman 1 Nisan 1935'te Polonya Radyosu'na girdi ve müzik yaptı.
Polonya, 1939'da Almanlar tarafından işgal edildiğinde, Polonya Radyosu yayınını kesmek zorunda kaldı. Nazi liderliğindeki Genel Hükümet Varşova dahil olmak üzere birçok Polonya kentinde gettolar kuruldu. Szpilmanların evi de yoksul bölgede kalıyordu Szpilman yoksul bölgede, restoranlarda piyanistlik yapmaya devam etti. Piyano çalma yeteneği sayesinde ailesine ailesi için yeterli para kazanmayı başardı.
Varşova sakinlerinin çoğunun sınır dışı edilmesi yürürlükten kaldırılıncaya kadar burada kalan Szpilman birkaç kez Almanlar tarafından esir edildi ve öldürülmekten kurtuldu. Szpilman’ın aile üyelerinden hiçbiri savaştan sağ olarak çıkmayı başaramadı.