Zeytin
Zeytingiller familyasından, meyvaları İçin yetiştirilen bir ağaçtır. Bu meyvalar yendiği gibi, yağı da çıkarılır. Bu bakımdan önemli bir endüstri bitkisidir.
Ağacın boyu 2-8 m. arasında değişir. Kökleri çok derindedir. Akdeniz ülkelerinde yetişmesi için şartlar müsait olduğundan bol miktarda yetişir. Salkım durumunda beyaz çiçekler açar. Meyvesi başlangıçta erik gibidir, olgunlaştıkça kararır. Etli kısmında % 25 oranında yağ vardır. Ağaç çok uzun ömürlüdür. 100 yıla kadar yaşayanları vardır.
Zeytin, killi ve kireçli, sıcak ve kuru, su geçiren topraklarda yetişir. Meyvalar, elle silkelenerek veya sopa ile vurularak toplanır. Yemeklik yeşil zeytinler olmadan, ağustos - eylül aylarında, yemeklik siyah zeytinler ise iyice olduktan sonra toplanır. Bir sıra zeytin, bir sıra tuz olmak üzere küfelere bastırılır.
Yağ elde edilecek zeytinler de silkilerek veya çırpılarak toplanır. İyice olgunlaşmış ve elle toplanmış zeytinlerden kaliteli yağlar elde edilir. Türkiye'de de kaliteli zeytin yetiştirilir. Yurdumuza en çok Ege ve Marmara bölgelerinde, Karadeniz'de Sinop'tan Polathane'ye kadar, güneyde Adana, Tarsus, Ceyhan, Urfa ve Maraş'ta yetiştirilir. Fakat en makbulleri Gemlik, Ayvalık ve Edremit'te elde edilir.
Zeytinden çıkartılan zeytinyağı, lezzetli ve sindirimi kolay bir besin maddesidir. Asit derecelerine göre sınıflandırılır. Doktorlukta da ilaç olarak kullanılır. Yurdumuzda yıllık zeytinyağı üretimi 150. 000 tona yakındır.
Zeytin morfolojik özellikleri
Zeytin boylu bir çalı veya 10 metreye kadar boylanabilen, sık dallı, yayvan tepeli, herdem yeşil yapraklı bir ağaçtır. Geniş, kıvrımlı, yamru yumru bir gövdesi vardır. Ağaç yaşlandıkça, düzgün gri renkli gövde kabuğu giderek çatlar. Ağacın tacı (tepesi), yaklaşık olarak artan boy kadar her sene genişler.
Uzun ömürlü bir ağaçdır, yaklaşık 2000 yıl kadar yaşayabilir. Verimli topraklarda taç açık ve asimetrik, verimsiz topraklarda ise daha yoğun ve yuvarlaktır. Sürgünleri gri renkli, dikensiz ve hemen hemen üç köşelidir. Mızraksı, çok kısa saplı, deri gibi sert yaprakları sürgünlere karşılıklı çiftler halinde dizilmiştir. Yaprakları basit, tam kenarlı ve kenarlar alt yüze doğru hafif kıvrıktır.
Yaprağın boyu 20-86 mm, genişliği de 5-17 mm’dir. Yaprakların ucunda sivri bir çıkıntı bulunur. Yaprağın üst yüzü koyu gri-yeşil ve tüysüz, alt yüzü mavimsi gümüşi renkte ve beyaz sık ipeksi tüylerle kaplıdır. Baharın sonlarına doğru yaprakların koltuğunda seyrek salkımlar halinde açan, küçük beyazımsı-sarı renkli, kokulu çiçekleri vardır. Rüzgarların taşıdığı çiçek tozlarıyla döllenen çiçekler etli ve yağlı meyve verir. Meyve önce yeşil, olgunlaştıktan sonra da parlak siyah bir renk alır.
Etli meyvenin içinde sert bir çekirdek vardır. Meyvenin etli kısmından ve çekirdeğinden elde edilen "yağı" bakımından çok değerli bir ağaçtır. Aynı zamanda ağacının çok heybetli ve estetik bir görünümü vardır. Odunu çürümeye karşı son derece dayanıklıdır.
Zeytinin faydaları
Besleyici maddeleri bol miktarda içeren besinlerden bir tanesidir. Zeytin içinde bolca protein, sağlıklı yağ, A.E ve C vitaminleri beraberinde kalsiyum, kükürt, klor ve magnezyum mineralleri bulunmaktadır. Tüm bu vitamin ve mineraller kalp sağlığı için faydalı ve gereklidir. Zeytin, yaşlanmanın belirtilerini geciktirme özelliği ile bilinir.
Cilde, içindeki sağlıklı yağlarla güzellik vermektedir. Hem cilt sorunu olan hem de yaşlılık belirtisi olan kırışıklığın giderilmesini sağlar. Cilde olumsuz etkisi olan makyaj kimyasallarının etkisinin azalmasına yardımcı olur. Vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri karşılayarak eksikliklere bağlı saç dökülmelerini, kepeği engeller.
Sözlükte "zeytin" ne demek?
1. Zeytingillerden, yaprakları karşılıklı, küçük, gümüşrenginde bir ağaç (olea sativa).
2. Bu ağacın taze iken yeşil, sonradan kararan, yüksek besin değeri taşıyan yağlı meyvesi.
3. Zeytin ağacından yapılmış, zeytin kaplamalı.
Cümle içinde kullanımı
Zeytin baston.
Zeytin kelimesinin ingilizcesi
n. olive
Köken: Arapça