“Solaklar, sağ elini kullanan insanlardan daha akıllı!” “Solaklar sağ elini kullananlardan daha zekidir!” Solaklıkla ilgili bu ve benzeri “eğlenceli gerçekler” sosyal medyada oldukça yaygındır, ancak bunlar gerçekten doğru mu?
Solaklığın genel zeka (ya da bu konudaki diğer herhangi bir bilişsel yetenek) ile ilişkili olabileceği fikri, el tercihinin kökeninin ellerin kendisiyle çok az ilgisi olduğu gerçeğiyle ilişkili görünmektedir. Kişi herhangi bir işlem yapmadığı sürece, bir kişinin solak mı yoksa sağlak mı olduğunu sadece ellerine bakarak yargılamak imkansızdır.
Sol ve sağ elini kullananların kemikleri, kasları, tendonları ve ellerinin diğer kısımları tipik olarak herhangi bir gözle görülür farklılık göstermez. Bunun yerine, yazı yazmak gibi ince motor görevler için bir eli diğerine kullanma tercihi beyinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, beyin gelişimini bir kişinin solak olmasını sağlayacak şekilde etkileyen genetik veya çevresel faktörlerin, zeka ile bağlantılı beyin alanlarının gelişimini de etkileyebileceği en azından düşünülebilir.
Gerçekten Solaklar Daha Mı Zeki?
Bu doğrultuda, solaklığın ve zekanın bağlantılı olması imkansız değildir. Ama gerçekten öyle mi? Ampirik çalışmalar şaşırtıcı derecede belirsiz sonuçlar göstermektedir. Bazı araştırmalar, sağ elini kullananların daha zeki olduğunu bulurken, diğerleri ise tam tersini buluyor. Çalışmalar arasındaki bu tür farklılıklar, psikoloji biliminde nadir değildir ve genellikle örnek özellikleri ve el ve zekayı değerlendirmek için kullanılan özel yöntemlerle açıklanabilir. Bu nedenle, tek tek çalışmalara bakarak gerçek etkiyi belirlemek zordur.
Solaklık ve zeka konusundaki tartışmayı nihayet çözmek için, Yunanistan’daki Atina Üniversitesi’nden iki araştırmacı olan Eleni Ntolka ve Marietta Papadatou-Pastou, solaklık ve zeka üzerine yayınlanmış çalışmaların sözde meta-analizini yaptılar (Ntolka & Papadatou-Pastou, 2018). Bir meta-analiz, örnek büyüklüğünün çok daha büyük olması, istatistiksel gücü artırması ve analizin bireysel çalışmaların örnek özelliklerinden etkilenme olasılığını azaltması avantajına sahip birkaç deneysel çalışmanın sonuçlarını entegre eder.
Genel olarak, Ntolka ve Papadatou-Pastou (2018), farklı el gruplarında tam IQ puanlarını ölçen 18 çalışmanın sonuçlarını entegre etti. Toplamda 20.442 kişiden gelen veriler dahil edildi. Grupları arasında standartlaştırılmış IQ puanındaki olası farklılıklar üzerine üç meta-analiz yapıldı:
- Sol elini kullananların sağ elini kullanan kişiler ile karşılaştırılması
- Sol elini kullanan ve her iki elini kullanan kişilerin sağ elini kullanan kişilerle karşılaştırılması
- Her iki elini kullananların sağ elini kullanan kişiler ile karşılaştırılması
Solak İnsanlar Daha Mı Zeki Sorusunun Cevabı
Sağ elini kullananlar ile sağ elini kullanmayanlar arasında veya sağ elini kullananlar ile karışık kişiler arasında ortalama IQ puanlarında hiçbir fark yok. Sağ elini kullananlar ve solaklar arasındaki karşılaştırma için, sağ elini kullananların sol elini kullananlardan daha yüksek bir ortalama IQ’ya sahip olduğunu gösteren istatistiksel olarak anlamlı bir etki vardı. Daha da önemlisi, bu etki çok küçüktü ve gerçek hayatta herhangi bir önemli etkiye sahip olma ihtimali çok düşüktür.
Solakların ortalama IQ’sunun 100 olduğunu ve hem sol elini kullananların hem de sağ elini kullananların verilerinde benzer varyasyona sahip olduğunu varsayarsak, sağ elini kullananların ortalama IQ’su 101,05 olacaktır. Ayrıca, bir çalışma meta-analizden çıkarıldığında etki istatistiksel önemini kaybetti.
Bu bulgular, yazarların, solaklar ve sağ elini kullananlar arasındaki IQ farklılıklarının mutlak büyüklüğünün son derece küçük olduğu ve genel popülasyondaki iki grup arasındaki herhangi bir zeka farklılıklarının ihmal edilebilir olduğu sonucuna varmalarına yol açtı.
Öyleyse, sosyal medyadaki eğlenceli bilgi sayfalarının size ne söylediği önemli değil: Üzgünüz solaklar, nüfusun geri kalanından daha akıllı değilsiniz.
Kaynak: Psychology Today