Brezilyalılar 2 Ekim Pazar günü (yarın) genel seçimler için sandık başına gidecek. İlk turda cumhurbaşkanı oylamasının yanı sıra, Brezilyalılar 81 senatörden 27’sini, Temsilciler Meclisi’nin 513 üyesinin tamamını ve 27 vali ile eyalet yasama organını seçmek için oy kullanacak.
Brezilya’da cumhurbaşkanına oy vermek için sandık başına gidilirken, ABD’de Donald Trump’ın çalıntı seçim iddialarının benzeri ülke içinde tartışılıyor.
Eski Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, 2003-2010 yılları aralığında görevdeydi ve ülkede hâlâ binlerce Brezilyal’ıyı yoksulluktan kurtaran toplumsal yardım programlarıyla hatırlanıyor.
Lula sıkıntılı bir rakiple karşı karşıya. Görevdeki cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro, 2018-2022 yılları aralığında Brezilya’da popülist, aşırı sağ hükümete liderlik etti. Bolsonaro, Tropiklerin ve Brezilya’nın Trump’ı olarak anılıyor.
Bolsonaro’nun popülist ekonomik önlemleri, 3 kilit seçmen grubu üstünde istenen etkiyi yaratmadı. Bunlar; aşırı yoksullar, hanımefendiler ve gençlerdi. Brezilya toplumunun bu alt grubu çoğunlukla Lula’ya destekliyor.
Seçimlere birkaç hafta kala, Brezilyalılar çift haneli enflasyonla boğuşurken, Başkan Jair Bolsonaro harekete geçti.
Sağcı popülist önder, pompadaki tutarları düşürmek için yakıt vergilerini düşürdü. Yoksul ailelere aylık nakit transferleri gönderdi. Kamyon ve taksi şoförleri için nakit yardımlar dağıttı. Gaz tüpü almaya gereksinim duyan ailelere 20 dolar dağıttı.
Son haftalarda enerji tutarları istikrar kazanmıştır, enflasyon düştü ve istihdam arttı. Sadece Bolsonaro’nun işini kurtarmaya yetmeyebilir.
Lula, seçimi kazanmak için iyi bir konumda. İlk turda kazanabileceğine dair gerçek bir ümit var. Aksi takdirde, daha ilkin darbe tehditleri savuran ve kazanamazsa “seçimlerde hile olursa başkanlık yetkisini devretmeyeceğini” açıklayan Bolsonaro’ya karşı ekim, sıkıntılı bir kampanya ayı olacak.
Brezilya cumhurbaşkanını belirleyecek seçimin ilk turuna bir haftadan azca bir süre kala, Brasil de Fato tarafınca meydana getirilen son 9 ankette Lula’nın liderliğinin sayısal olarak arttığı görüldü. Ek olarak, meydana getirilen tüm anketler, Lula’nın 15 -20 puan içinde önde gittiğini gösteriyor.
26 Eylül Pazartesi günü IPEC tarafınca piyasaya çıkan son anket de, İşçi Partisi’nin (PT) talibi eski Cumhurbaşkanı Lula da Silva’nın yüzde 48’e haiz bir destek bulunduğunu ortaya koydu.
Jair Bolsonaro (PL) yüzde 31, Ciro Gomes (PDT) yüzde 6 ve Simone Tebet (MDB) yüzde 5 hisse aldı. Ek olarak, ankette boş ve kararsız oylar dağıtıldıktan sonrasında Lula’nın oyların yüzde 52’sine haiz olacağını görülüyor.
19 Eylül Pazartesi günü piyasaya çıkan bundan önceki ankette de Lula yüzde 47, onu yüzde 31 ile Bolsonaro, yüzde 7 Ciro ve yüzde 4 Tebet izledi. Diğerlerine verilen destek de yüzde 1’den daha azdı.
Çarşamba günü meydana getirilen Genial/Quaest anketine nazaran, Bolsonaro hükümetine yönelik negatif görüşlerin geçen hafta yüzde 39’dan yüzde 42’ye yükseldiğini, hükümeti pozitif görenlerin yüzdesinin ise yüzde 31’de durağan(durgun) kaldığını buldu.
- Veja’ya nazaran, Lula yüzde 43,7; Bolsonaro yüzde 33.8, Ciro yüzde 7,3; Tebet yüzde 4,2.
- Estadão’ya nazaran, Lula yüzde 47, Bolsonaro yüzde 33, Ciro yüzde 6, Tebet yüzde 4.
- The Economist’e nazaran, Lula yüzde 48, Bolsonaro yüzde 38, Ciro yüzde 7, Tebet yüzde 4.
- Globe Elections UN’a nazaran, Lula yüzde 46.7, Bolsonaro yüzde 40,2; Ciro yüzde 6,6; Tebet yüzde 4,7.
- Polling Data nazaran, Lula yüzde 43,6; Bolsonaro yüzde 34,9; Ciro yüzde 6.7, Tebet yüzde 4,8.
- Abrapel/Ipespe nazaran, Lula yüzde 46, Bolsonaro yüzde 35, Ciro yüzde 6, Tebet yüzde 4.
- CNN’e nazaran, Lula yüzde 47, Bolsonaro yüzde 33, Ciro yüzde 7, Tebet yüzde 5.
Bir anket enstitüsü Datafolha tarafınca perşembe günü piyasaya çıkan bir ankete nazaran, Lula’ya verilen desteğin yüzde 45’ten yüzde 47’ye yükseldiği; Bolsonaro’nın ise oyların ortalama yüzde 33’ünü aldığını açıklandı.
Hem Lula hem de Bolsonaro için, anketlerdeki en yüksek ve en düşük tahmin arasındaki fark 6 ile 8 puan içinde.
Bu durum Lula en düşük tahmine ve Bolsonaro en yüksek tahmine ulaşsa bile, Lula’nın hala önde olacağı anlamına geliyor.
Pazar günü (yarın) Brezilyalılar bir sonraki liderlerine oy vermek için sandık başına gidiyor. Sadece karşıcılık, Başkan Jair Bolsonaro’nun sonuçlara itiraz etmek için zemin hazırladığından endişeli.
Toplumsal medyadaki mesnetsiz suçlamalar, ABD’de Trump’ın Amerikan seçimleriyle ilgili iddiaları tekrarlıyor şeklinde görünüyor
Feysbuk’un ana şirketi Meta’nın haiz olduğu mesajlaşma uygulaması Brezilya’da oldukça popüler.
Folha gazetesi muhabiri Campos Mello, WhatsApp mesajlarının Brezilyalıları gerçek dışı iddialarla iyi mi kullanıldığını araştırdı.
Bu yanlış anlatıların iki temel özelliği var: Genel anlamda cinsiyet kimliği ve okullarda LGBT toleransının öğretilmesi şeklinde kültürel mevzulara odaklandılar. WhatsApp, grupların boyutunu ve kullananların mesajlarını sınırladı.
Brezilya seçim yetkilileri, siyasal amaçlarla toplu mesajlaşma kullanımını yasakladı ve yalanları bu şekilde yürüyerek adayları diskalifiye etme sözü verdi.
Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)
Donald Trump’ın 2020 ABD seçimlerini kazandığına dair yanlış iddialarıyla paralellikler de yok değil.
Bolsonaro, Brezilya seçimlerinde hile yapıldığını, elektronik oylama makinelerine güvenilemeyeceğini ve rakibi eski Devlet Başkanı Lula da Silva’nın arkasından geldiğini gösteren anketlere inanılamayacağını iddia ediyor.
Toplumsal medyada Bolsonaro destekçileri anketleri reddediyor ve bunun yerine cumhurbaşkanının mitinglerindeki kalabalığın ebatlarına işaret ediyor.
Brezilya’nın önde gelen anket kurumlarına yönelik saldırılar, sertliği bile doğurdu. Ve birçok toplumsal medya şirketinin seçimleri korumaya yönelik politikaları olsa da, bu mesajlar WhatsApp, Feysbuk, Twitter, TikTok, YouTube ve Telegram’da yayılıyor.
Brezilyalı seçmenler, birbirinden oldukça değişik iki aday içinde keskin bir ayrımla karşı karşıya. Basında çıkan bir çok haber de Silva’nın anketlerde önde bulunduğunu gösterse de hiçbir adayın yüzde 50’den fazlasını kazanamaması durumunda 30 Ekim’de ikinci tur oylaması yapılacak.
Brezilya’nın seçim neticeleri Cenup ABD siyasetinin geleceğini de belirleyecek.
Lula kazanırsa, bölgenin yeni seçilen solcu başkanların (Peru, Kolombiya, Şili ve Arjantin’de olduğu şeklinde) ‘pembe dalgasını’ daha da ilerletecektir.
Ek olarak, Bolsonaro’nun zaferi, bölgedeki sol siyasetin genişlemesini engelleyebilir. Sadece her halükarda Brezilya için 2023 zor bir yıl olacaktır.
Bu sebeple Lula’nın seçilmesi, Ocak 2023’te her şeyin muhteşem bir halde yoluna gireceği anlamına gelmiyor.
Yeni başkanın, ekonomiyi tekrardan inşa etmek, toplumsal programları uygulamak ve Brezilya’yı bölgede ve dünyada tekrardan konumlandırmak için önünde sıkıntılı bir seyahat olacak.
Zira yüksek enflasyon ve yaşam pahalılığı yüzünden başkanlık yarışını kim kazanırsa kazansın, Brezilya için zor bir yıl olacak.
*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.