Transkript
1 1178 Sosyal Sigortalar Kanunu (Resmî Gazete ile yayımı : 29, 30, ve Sayı : 117C6, 11767, ve 11769) No. Kabul tarihî BÖLÜM - ı G-enel hükümler Kanunun amacı MADDE 1. Iş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımları sağlanır. Bu kanunda geçen (Kurum) deyimi (Sosyal Sigortalar Kurumu) anlamına gelir. Sigortalı sayılanlar MADDE 2. Bir hizmet akdine dayanarak, bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar, bu kanuna göre sigortalı sayılırlar. Çarşı ve mahalle bekçileri bu kanun (hükümlerine tabidirler. Bu kanunda belirtilen sosyal sigorta yardımlarından sigortalılar ile bunların eş ve çocukları ve sigortalıların ölümlerinde bu kanuna göre hak sahibi kimseleri yararlanırlar. Sigortalı sayılmıyanlar MADDE 3. I - Aşağıda yazılı kimseler bu kanunun uygulanmasında sigortalı sayılmazlar : A) Tarım işlerinde çalışanlar (tarım sanatlarına ait işlerde veya tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmıyan işlerde yahut tarım işyeri sayılmıyan işyerlerinin park, bahçe, fidanlık ve benzeri işlerinde çalışanlar hariç), B) İşverenin ücretsiz çalışan eşi, 0) Aynı konutta birlikte yaşıyan ve üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dâhil) olan hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse katılmıyarak bu konut içinde yapılan işlerde çalışanlar, D) Ev hizmetlerinde çalışanlar, E) Askerlik hizmetlerini yapmakta olan yükümlüler ( tarihli 33 sayılı Kanun hükümlerine, göre çalışanlar hariç), F) Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanlar, G) Yabancı bir memlekette kurulu her hangi bir müessese tarafından ve o müessese nam ve hesabına Türkiye'ye bir iş için gönderilen ve yabancı memlekette sigortalı olduğunu bildiren yabancı kimseler, H) Resmî meslek ve sanat okullariyle, yetkili resmî makamların müsaadesiyle kurulan meslek veya sanat okullarında tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler, 1) Yalnız ceza ve ıslah evleri içindeki atelyelerde çalıştırılan mahkûmlar, J) Sağlık müesseselerinde işe ahştırılmakta olan hasta veya malûller, K) Her hangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanlar.
2 No _ II - Aşağıda belirtilenler hakkında bâzı sigorta kolları uygulanmaz : A) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalan, bir işveren emrinde çalışan ve Türk uyruklu olmıyan kimselerden Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında ve istek tarihinden sonraki ay başından başlanarak uygulanır. B) Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çıraklık devresi sayılan süre içinde analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile bu kanunun 35 nci maddesi hükümleri uygulanmaz. C) 2 nci madde gereğince sigortalı sayılanlardan kanunla kurulu emekli sandıklarından malûllük veya emekli aylığı almakta olanlar hakkında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları uygulanmaz. Ancak, bunlardan kendi kanunlarına göre görev malûllüğü aylığı bağlanmış olanlar Kurumdan yazılı istekte bulunurlarsa, bunlar hakkında istek tarihinden sonraki ay başından başlanarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalan da uygulanır. İşveren ve işveren vekilinin tarifi MADDE 4. Bu kanunun uygulanmasında, 2 nci maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler «işveren» dir. İşveren nam ve hesabına işin yönetimi görevini yapan kimseler «işveren vekili» dir. Bu kanunda geçen işveren deyimi işveren vekilini de kapsar. İşverenin bu kanunda belirtilen ve malî olmıyan yükümlerinden dolayı aynen işveren vekili de sorumludur. Çarşı ve mahalle bekçileri hakkında işverenlerin bu kanunda belirtilen yükümleri bunlan tâyine yetkili makam tarafından yerine getirilir. İşyerinin MADDE 5. Bu kanunun uygulanmasında, 2 nci maddede belirtilen sigortalıların işlerini yaptıkları yerler «işyeri» dir. İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlar da «işyeri» nden sayılır. tarifi Sigortalılığın başlangıcı ve mecburi oluşu MADDE 6. Çalıştınlanlar, işe alınmalariyle kendiliğinden «sigortalı» olurlar. Sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümleri sigortalının işe alındığı tarihten başlar. Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınıianıaz ve vazgeçilemez. Sözleşmelere, sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda hükümler konulamaz. Geçici görevle yabancı ülkeye gönderilme MADDE 7. İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortahlann bu kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece de devam eder. İşyerini bildirme MADDE 8. İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak bildirgeyi, sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde, Kurumun ilgili teşkilâtına vermekle veya taahhütlü olarak göndermekle yükümlüdür. İşverene, Kurumca, bildirgenin alındığını bildirir bir belge verilir veya taahhütlü olarak gönderilir.
3 No Bildirgenin verilmemesi veya geç verilmesi bu kanunda belirtilen hak ve yükümleri kaldırmaz. Sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devrolunması veya intikal etmesi halinde de, yeni işveren bildirge vermekle yükümlüdür. Bu işlerde çalışan sigortalıların sigortr hak ve yükümleri devam eder. Çalıştırılan sigortalıları bildirme. MADDE 9. İşveren, çalıştırdığı sigortalıları, örneği Kurumca hazırlanacak bildirgelerle en geç bir ay içinde Kuruma bildirmeye mecburdur. Bildirilmiyen sigortalılar için yapılacak işlem MADDE 10. Sigortalı çalıştırılmaya başlandığının süresi içinde Kuruma bildirilmemesi halinde bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tesbit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde ilgililerin sigorta yardımları Kurumca sağlanır. Sigortalı çalıştırılmaya başlandığı Kuruma bildirilmiş veya bu husus Kurumca tesbit edilmiş olmakla beraber, yeniden işe alınan sigortalılardan, süresi içinde Kuruma bildirilmiyenler için de, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde gerekli sigorta yardımları Kurumca sağlanır. Ancak, yukarim fıkralarda belirtilen sigorta olayları için Kurumca yapılan ve ilerde yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci maddede sözü geçen tarifeye göre hesabedilecek sermaye değerleri tutarı, 26 nci maddede yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın, iş verene ayrıca ödettirilir. BÖLÜM - II İş Kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigostası îş kazası ve meslek hastalığının tarifi MADDE 11. A) Işkazası, aşağıdaki hâl ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır: a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısiyle, c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında. B) Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir. Bu kanuna göre tesbit edilmiş olan hastalıklar listesi dışmda her hangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması üzerinde çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
4 No Sağlanan yardımlar MADDE 12. İş kazaları ile meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlar: A) Sağlık yardımı yapılması, B) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi, C) Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi, D) Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi, E) (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardımlar için sigortalının başka yere gönderilmesi, F) İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle bedenî veya ruhî bir arızaya uğrıyanlardan, yurt içinde tedavisi kabil olmayıp, ancak yabancı bir ülkede kısmen veya tamamen tedavisi mümkün görülen ve meslekinde uğradığı iş göremezlik derecesinin azalabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tesbit edilen sigortalının ve bu raporda belirtilmişse, beraber gidecek kimselerin yabancı ülkelere gidip gelme yol paralan ile o yerdeki kalış ve tedavi masraflarının ödenmesi (sağlık kurulunca verilen rapora Kurum veya sigortalı itiraz ederse, bu husus Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlamr), G) Cenaze masrafı karşılığı verilmesi, H) Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması. Sağlık yardımlarının MADDE 13. İş kazalariyle meslek hastalıkları halinde sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigortalının : A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik ve lâboratuvar muayenelerinin sağlanması, gerekirse sağlık müessesesine yatırılması ve her türlü tedavisinin yapılması, B) Tedavi süresince gerekli ilâç ve iyileştirme araçlarının sağlanması, Şeklinde olur. YukarıM fıkralara göre yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme yeteneğini artırma amacını güder. Sağlık yardımlarının tarifi süresi MADDE 14. Sağlık yardımı, iş kazasına uğrıyan veya meslek hastalığına tutulan sigortalıların sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder. Sigortalı, tedavi gördüğü müessese sağlık kurulunca veya Kurum sağlık kurullarınca gerekli görülürse, Kurumun dinlenme evlerine yatırılabilir. Bu yardımlar, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığına tutulan sigortalının Kurumca tedaviye alındığı tarihten başlar. Ancak, meslek hastalığına tutulan sigortalı, Kurumca tedaviye alınmadan önce her hangi bir suretle işverene ait yahut resmî veya Kurumca uygun görülen ücret tarifesini kabul eden özel sağlık müesseselerinden birinde tedaviye alınmış ise, yardımlar bu tedavinin başladığı tarihten başlamış sayılır ve belgelere dayanan masraflar Kurumca ödenir. Iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek kendilerine ödenmiş bulunanlardan, aynı iş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle yeniden tedavi edilmeleri Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile gerekli gösterilenler de sağlık yardımlarından yararlanırlar.
5 No İşverenin yükümü MADDE 15. İşveren, iş kazasına uğnyan sigortalıya, Kurumca işe elkonuncaya kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarını yapmakla yükümlüdür. Bu amaçla yapılan ve belgelere dayanan masraflarla yol paralan Kurum tarafından işverene ödenir. Birinci fıkrada belirtilen yükümlerin yerine getirilmesindeki savsama ve gecikmeden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına, malûl kalmasına veya malûllük derecesinin artmasına sebebolan işveren, Kurumun bu yüzden uğnyacağı her türlü zaran ödemekle yükümlüdür. Geçici iş göremezlik ödeneği MADDE 16. İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Hekim tavsiyelerine uymazlık MADDE 17. İş kazası, en geç kazadan sonraki gün içinde işverene veya Kuruma büdirilir. İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle hemmin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uyulmaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, malûl kalmasına veya malûllük derecesinin artmasına sebebolan sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun raporda belirtilen oranındaki kısmı, Kurum tarafından düşürülebilir. Şu kadar ki, bu düşürme % 50 yi geçemez. Kurumun yazılı bildirisine rağmen, teklif edilen tedaviyi kabul etmiyen sigortalıya, tedavi için Kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmıyacağı gibi geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de verilmez. Meslek hastalığının tesbiti MADDE 18. Meslek hastalığı halinde, bu kanunda yazılı yardımlardan yararlanmak için, sigortalının çalıştığı işte meslek hastalığına tutulduğunun hekim raporu ile tesbit edilmesi gereklidir. Meslek hastalığı, sigortalı olarak çalıştığı ve böyle bir hastalığa sebep olacak işten aynldıktan sonra meydana çıkmış ise, sigortalının, bu kanunla sağlanan yardımlardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen aynlmasiyle hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Tüzükte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Sürekli iş göremezlik MADDE 19. Geçici iş göremezlik hali sonunda Kuruma ait veya Kurumun sevk edeceği sağlık tesisleri sağlık kurullan tarafından verilecek raporlarda belirtilen ârızalanna göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 10 azalmış bulunduğu Kurumca tesbit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. Sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek ödenmiş bulunan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiği, yukardaki fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak raporlara göre yeniden tesbit olunur. Sürekli iş göremezlik gelirinin hali hesaplanması MADDE 20. Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün tamamını veya bir kısmını yitirmiş bulunmasına göre hesaplanır. Sürekli ve tam iş göremezlikte sigortalıya yıllık kazancının % 60 ma eşit yıllık bir gelir bağ* lanır.
6 No Sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine verilir. Sürekli kısmi veya sürekli tam iş göremez durumdaki sigortalı, başka birinin sürekli balonuna muhtaç ise bu gelir % 50 artırılır. Birden çok iş kazasına uğrama hali MADDE 21. Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir meslek hastalığıma tutulması halinde meydana gelen arızaların bütünü göz önüne alınarak kendisine sürekli iş göremezliğini doğuran ilk iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir bağlanır. Ancak, sigortalının uğradığı son iş kazası \eya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancı önceki kazancından yüksek ise sürekli iş göremezlik geliri bu kazanç üzerinden hesaplanır. Gelirin sermayeye çevrilmesi MADDE 22. Sürekli iş göremezlik gelirinin sigortalıya ömrü boyunca verilmesi esastır. Ancak, iş kazası neticesinde tesbit edilen sürekli iş göremezlik derecesinin % 25 ten az olması ve bunun üç yıl içinde değişmesinin kurumca mümkün görülmemesi hallerinde sigortalının isteği üzerine bu gelirler sermayeye çevrilerek ödenir. Bu madde gereğince verilecek sermaye. Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca birlikte tesbit olunacak tarifeye göre hesaplanır. Eş ve çocuklara gelir bağlanması MADDE 23. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde aşağıdaki hükümler uygulanır: I - Ölen sigortalının 88 nci madde gereğince tesbit edilecek yıllık kazancının : A) Dul karısına % 30 u, gelir alan çocuğu bulunmıyan dul karısına % 401, B) Sigortalı eşinin ölümü tarihinde çalışamıyacak durumda malûl veya 60 yaşını doldurmuş olan ve geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen kocasına % 30 u, gelir alan çocuğu bulunmayan aynı durumdaki kocaya % 40 ı, C) Çocuklardan : a) 18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış yahut yaşları ne olursa olsun çalışamıyacak durumda malûl bulunanların her birine % 15 i, b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya ana ve babalan arasında evlilik bağlantısı bulunmıyan yahut sigortalı babanın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bulunmakla beraber analan sonradan evlenenlerin her birine % 30 u, Oranında yıllık gelir bağlanır. II - Sürekli iş göremezlik geliri sermaye olarak ödenmiş bulunan sigortalının ölümü halinde, hak sahiplerine, sigortalıya verilen sermaye nazara alınmaksızın, bu kanun hükümlerine göre gelir bağlanır. III - Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklariyle sigortalının ölümünden sonra doğan çocuklan, bağlanacak gelirden yukarda belirtilen esaslara göre yararlanırlar. IV - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak gelirlerin toplamı, sigortalının yıllık kazancının % 60 mı geçemez. Bu sınırın aşılmaması için, gerekirse, hak sahibi kimselerin gelirlerinden orantılı olarak indirmeler yapılır. V - Sigortalının çocuklanna bağlanan gelirler; çocuğun, 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşmı, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder. Bu yaşlan doldurduklan tarihlerde çalışamıyacak durumda malûl olan çocukların gelirleri, bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. 101 nci madde hükmü saklıdır.
7 No VI - Sigortalının dul karısı evlenirse geliri kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan evlenme son bulunca gelir yeniden bağlanır. Sonraki kocasından da gelir almaya hak kazanan dul karıya, bu gelirlerden fazla olanı ödenir. VII - Gelir almakta iken evlenen kız çocukların gelirleri kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan evlenmenin son bulması halinde, V nci fıkra hükmü saklı kalmak şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden gelir bağlanır. Ana ve babaya gelir bağlanması MADDE 24. Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken gelirlerin toplamı, sigortalının yıllık kazancının % 60 ından aşağı ise, artanı, eşit hisseler halinde geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına gelir olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalının yıllık kazancının % 15 ini geçemez. Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek gelirlerin toplamı sigortalının yıllık kazancının % 60 mdan aşağı değilse ana ve babanın gelir bağlanma haklan düşer. Sigortalının kontrol muayenesi MADDE 25. Sürekli iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra sigortalı, her zaman, iş göremezlik derecesinde bir artma olduğunu veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek gelirde değişiklik yapılmasını istiyebileceği gibi, Kurum da, sigortalıyı her zaman kontrol muayenesine tabi tutabilir. Gerek sigortalının başvurması üzerine gerek Kurumca yaptmlan kontrol muayenesi sonunda Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporuna göre sürekli iş göremezlik durumunda değişiklik olduğu tesbit edilirse, sigortalının sürekli iş göremezlik geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak artırılır, eksiltilir veya kesilir. Geliri sermayeye çevrilmiş sigortalılardan sürekli iş göremezliği azalanlar için bu değişme istenemez. Ancak, sürekli iş göremezliği artanlar değişmeden yararlanırlar. Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalının sürekli iş göremezlik geliri, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay başından başlıyarak kesilir. Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten başlıyarak üç ay içinde yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak geliri, ödemenin kesildiği tarihten başlanarak verilir. Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir. îş verenin sorumluluğu MADDE 26. Iş kazası veya meslek hastalığı, iş verenin kasdı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykm hareketi veyahut suç sayılır bir eylemi sonucunda olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya hak sahibi kimselerine yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarı ile, gelir bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci maddede sözü geçen tarifeye göre hesap edilecek sermaye değerleri toplamı iş verenden alınır. İş kazası veya meslek hastalığı, 3 ncü bir kişinin kasıt veya kusuru yüzünden olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebebolan 3 ncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunlan çalıştıranlara Borçlar Kanunu hükü nlerine göre rücu edilir.
8 No İş kazasını bildirme MADDE 27. İşveren, iş kazasını, o yer yetkili zabıtasına derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki iki gün içinde yazı ile bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirme örneği Kurumca hazırlanan haber verme kâğıtları doldurulup verilerek yapılır. İşverenin kasden veya ağır ihmali neticesi iş gazasının bu madde gereğince Kuruma zamanında bildirilmemesinden veya haber verme kâğıdında yazılı bilginin eksik veya yanlış olmasından doğan ve ileride doğacak olan Kurum zararlarından işveren sorumludur. Birinci fıkrada yazılı süre içinde Kuruma bildirilmeyen iş kazası dolayısiyle, bildirme tarihine kadar işveren tarafından yapılmış olan harcamalar Kurumca ödenmez. Meslek hastalığını bildirme MADDE 28. İşveren, bir sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenirse veya durum kendisine bildirilirse bunu, örneği Kurumca hazırlanan haber verme kâğıdı ile ve öğrendiği günden başlıyarak İM gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümü yerine getirmiyen veya haber verme kâğıdında belirtilen bilgiyi kasten eksik veya kasken yanlış bildiren işveren hakkında 27 nci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Durumu 18 nci maddenin ikinci fıkrasına uyan kimse, alacağı hekim raporu ve gerekli belgelerle doğrudan doğruya Kuruma müracaat eder. İş kazasının soruşturulması MADDE 29. Haber verme kâğıdında bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmıyacağı hakkında bir karara varılabilmesi için, gerekirse kurumca soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda, haber verme kâğıdında yazıh hususların gerçeğe uymadığı ve vakanın iş kazası olmadığı anlaşılırsa kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan masraflar işverenden alınır. İlgililer hakkında genel hükümlere göre ayrıca kovuşturma yapılır. Meslek hastalığının incelenmesi MADDE 30. Meslek hastalığı ile ilgili bildirmeler üzerine gerekli incelemeler doğrudan doğruya Kurumca yapılır. Bildirme ve itiraz MADDE 31. Kurum, sigortalıya veya hak sahibi kimselerine bağlanacak gelirleri, yapılan inceleme ve soruşturmalar sonunda ve gerekli belgelerin tamamlandığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde tesbit ederek ilgililere yazı ile bildirir. İlgililer, bağlanan geliri bildiren yazıyı aldıkları günden başlamak üzere bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak Kurum kararına itirazda bulunabilirler. Bu itiraz, kararın uygulanmasını geciktirmez. İlgililer tarafından itiraz edilmemesi veya itirazın reddi hakkındaki mahkeme kararının kesinleşmesiyle, Kurumun kararı kesinleşmiş olur. Bu kesinleşme 25 nci madde gereğince gelirde değişiklik yapılmasına engel olmaz.
9 No BÖLÜM III Hastalık Sigortası Sağlanan yardımlar MADDE 32. Sigortalıya, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortası kapsamı dışında kalan hastalıklarda, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır : A) Sağlık yardımı yapılması, B) Ağız protezleri dışındaki protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi, C) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi, D) Gerekli hallerde muayene ve tedavi için yurt içinde başka bir yere gönderilmesi.. a?» Sağlık yardımlarının kapsamı MADDE 33. Hastalık halinde sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigortalının : A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik ve lâboratuvar muayenelerinin yaptırılması ve tedavisinin sağlanması, B) Teşhis ve tedavi için gerekirse sağlık müessesesine yatırılması, C) Tedavisi süresince gerekli ilâç ve iyileştirme vasıtalarının sağlanması, Hallerini kapsar. Çocuk düşürme, bu kanunun uygulanmasında, hastalık hali sayılır. Bu madde gereğince yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini artırma amacını güder. Sağlık yardımlarının süresi MADDE 34. Hastalık hallerinde yapılacak sağlık yardımları sigortalının iyileşmesine kadar sürer. Ancak, bu yardımlar sigortalının Kurumca tedavi altına alındığı tarihten başlıyarak altı ayı geçemez. Şu kadar ki, tedaviye devam edilirse malûllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda azaltılabileceği, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporları ile anlaşılırsa, bu süre 18 aya kadar uzatılır. Kurum, sigortalının iyileşmesine yanyacak, yahut iş göremezliğini az çok gidermesi için gerekli görülecek protez araç ve gereçlerini, yukarıda yazılı sağlık yardımları süreleri ile bağlı olmaksızın sağlamak, onarmak ve tesbit edilen süre ve şartlarla yenilemekle yükümlüdür. Es ve çocuklara sağlık yardımı yapılması MADDE 35. Sigortalının eşi ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları, hastalıkları halinde, bu kanunun 33 ncü maddesinde belirtilen sağlık yardımlarından, 34 ncü maddede yazılı süreleri asmamak üzere, yararlanırlar. Ancak, ayakta yapılan tedavilerde verilen ilâç bedellerinin % 20 sini sigortalı öder. Sigortalının eşi ile geçindirmekle yükümlü olduğu çocuklarının yukarda belirtilen sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri için, sigortalının, hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olması şarttır.
10 No Malûl ve yaşlılara sağlık yardımı yapılması MADDE 36. Bu kanuna göre sürekli iş göremezlik geliri, malûllük veya yaşlılık aylığı almakta olanlar, hastalıkları halinde, hu kanunun 33 ncü maddesinin (A) ve (O) fıkralarında belirtilen yardımlardan yararlanırlar. Ancak, verilen ilâç bedellerinin % 20 si ilgililerce ödenir. Geçici iş göremezlik ödeneği MADDE 37. Hastalık sebebiyle geçici iş göremezliğe uğrıyan sigortalılardan geçici iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş bulunanlara, geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak ve 18 ayı geçmemek üzere, her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Ancak, hastalık halinde geçici iş göremezlik ödeneği verilebilmesi için, Kurumca tâyin ve tesbit olunan hekim veya sağlık kurullarından dinlenme raporu alınmış olması şarttır. Hekim tavsiyelerine uymazlık MADDE 38. Hekimce alınması istenen tedbirlere uymıyan sigortalılara, bu tedbirleri yerine getirmedikleri süre için ödenek verilmez. Tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir durumda olduğuna dair Kurum hekimlerinden belge almaksızın eski işverenin işinde çalıştırılan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılması gerekecek tedavi masrafları işverenden, başka işte çalışan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları ise kendinden alınır. Bu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmez, verilmiş olanlar da sigortalıdan geri alınır. Üçüncü kişinin sorumluluğu MADDE 39. Kasdı veya suç sayılır hareketi ile sigortalının, eşinin veya çocuğunun hastalanmasına sebebottan kimseye, bu kanun gereğince hastalık sigortasından yapılan her türlü giderler tazmin ettirilir. Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi MADDE nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenlerden, bu tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün Hastalık Sigortası primi ödemiş alanlar, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere altı ay içinde meydana gelecek hastalık halinde 32 nci maddenin (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardımlardan yararlanırlar. Bünyece elverişli olmadıkları işlerde çalıştırılanlar MADDE 41. Çalışma mevzuatına göre sağlık raporu alınması gerektiği halde böyle bir rapora dayanılmaksızm veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girişinden önce var olduğu tesbit edilen veya bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı için Kurumca yapılan Hastalık Sigortası masraflarının tümü işverene ödettirilir. Ana ve babaya sağlık yardımı yapılması MADDE 42. Sigortalının geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babasının hastalıkları halinde, Çalışma Bakanlığınca onanacak asgari ücret tarifesine göre, Kurumca sağlık yardımları sağlanabilir.
11 No. 506 H BÖLÜM - rv Analık Sigortası Sağlanan yardımlar MADDE 43. Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının analığı halinde, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır: A) Gebelik muayenesinin yaptırılması ve gerekli sağlık yardımlarının sağlanması, B) Doğumda gerekli sağlık yardımlarının sağlanması, C) Emzirme yardım parası verilmesi, D) Sigortalı kadının doğumdan önce ve sonra işinden kajldığı günler için ödenek verilmesi, E) Analık hali sebebiyle gerekirse yurt içinde başka bir yere gönderilmesi. Gebelik halinde muayene ve tedavi MADDE 44. Gebelik muayenesi ve gerekli görülecek tedavi Kurumca önceden belli edilen hekim veya ebeler tarafından yapılır. Sigortalı, gebeliğin ailtıncı ayı sonuna kadar gebelik muayenesi yaptırmaz, yahut hekim veya ebenin lüzum gösterdiği muayene ve tedavilere devam etmezse bu yüzden ileri gelecek işgöremezlik hallerinde verilecek ödeneklerin % 50 yi geçmemek üzere bir kısım Kurumca düşürülebilir. Sigortalı, Kurumca gösterilen hekim ve ebelerden dilediğini seçebilir. Şu kadar ki, seçtikten sonra doğum oluncaya kadar hekim veya ebesini değiştiremez. Doğum yardımı MADDE 45. Doğum yardımı, sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının doğurması halinde, doğum sırasında ve doğumdan sonra gerekli sağlık yardımlariyle ilâçların ve sağlık malzemesinin sağlanmasıdır. Bu yardım, gebenin evvelce seçtiği ebe, o yoksa Kurumca tâyin ve tesbit edilen ebelerden biri tarafından evde veya sağlık tesislerinde yapılır. Gerekirse doğum sırasında yetkili bir uzman hekim bulundurulabileceği gibi, hekim veya ebenin lüzum göstereceği hallerde, doğum, sigortalı kadın veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısı bir sağlık müessesesine yatırılmak suretiyle yaptırılır. Kuruma ait sağlık tesisleriyle 123 ncü madde gereğince sözleşme yapılmış olan tesislerde doğum yapan sigortalı kadınla sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının, doğan çocukları için sağlık tesisinde kaldıkları müddetçe yapılmasına lüzum görülen sağlık yardımlarına ait masraflar ilgililerden istenmez. Maktu gebelik ve doğum yardımları MADDE ve 45 nci maddelerde gösterilen sağlık yardımlarının Kurumca doğrudan doğruya yapılmasına imkân görülmiyen yer veya hallerde, gebelik ve doğum sağlık yardımı yerine, Çalışma Bakanlığınca onanacak ve önceden bildirilecek tarifeye göre maktu para yardımı yapılır. Birden fazla çocuk doğarsa, maktu doğum yardımı her çocuk sayısına göre bir kat daha artırılır. Ancak : A) Gebelik yardım parası alabilmek için, gebelik halinin hekim veya diplomalı ebeden alınacak bir belge ile ve doğumdan önce Kuruma bildirilmesi, B) Doğum yardım parası alabilmek için, doğumun üç ay içinde Kuruma bildirilmesi ve hekim veya diplomalı ebeden alınacak doğum kâğıdı yahut onanmış nüfus kayıt örneği ile belgelenmesi, Şarttır.
12 No Emzirme yardımı MADDE 47. Sigortalı kadına veya sigortalı olmıyan karısının doğum yapması dolayısiyle sigortalı erkeğe, çocuğun ölü doğmaması şartiyle, Çalışma Bakanlığınca onanacak tarifeye göre her çocuk için bir emzirme yardımı yapılır. Analık yardımlarından yararlanma şartları MADDE 48. Analık sağlık yardımları ile emzirme yardımlarından veyahut maktu gebelik ve doğum para yardımlarından yararlanabilmek için : A) Sigortalı kadın için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün Analık Sigortası primi ödenmiş olması, B) Sigortalı erkek için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün Analık Sigortası primi ödenmiş olması ve sigortalının doğum yapan kadınla doğumdan önce evlenmiş bulunması, Şarttır. Geçici iş göremezlik ödeneği MADDE 49. Kendisi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün analık sigortası primi ödenmiş bulunan sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki ve sonraki 6 şar haftalık sürede, çalışmadığı her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Bu ödenek hiçbir şekilde kesilmez. Geçici iş göremezlik ödeneğinden yoksun kalma MADDE 50. Kurumca sağlanacak olan doğum yardımlarından haklı ve mâkul sebep olmaksızın yararlanmayı reddeden yahut hekim veya ebenin lüzum gösterdiği tedbirleri almaması yüzünden hastalandığı veya hastalığının arttığı mütahassıs hekim raporu ile tesbit edilen sigortalı kadınlara geçici iş göremezlik ödeneğinin % 50 si verilmez. Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi MADDE nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenler, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın, veya karısı analık sigortası yardımından yararlanacak sigortlı erkek için, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün Analık Sigortası primi ödenmiş olması şartiyle, bu kanunda yazılı analık sağlık ve emzirme yardımlarından veya 46 nci maddede yazılı maktu para yardımından yararlanırlar. BÖLÜM V Malûllük Sigortası Sağlanan yardım MADDE 52. Malûllük Sigortasından sağlanan yardım, malûllük aylığı bağlanmasıdır. Kimlerin malûl sayılacağı MADDE 53. a) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tesbit edilen, b) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş durumda sayılmıyanlardan 34 ncü madde gereğince yapılan tedavi sonunda, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlarda çalışabilir durumda olmadığı belirtilen,
13 No Sigortalı malûllük sigortası bakımından malûl sayılır. Şu kadar ki, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunduğu, önceden veya sonradan, yeterli belgelerle tesbit edilen sigortalı bu hastalık veya arızası sebebiyle Malûllük Sigortası yardımlarından yararlanamaz. Ancak, bu gibi sigortalılara Malûllük Sigortasından evvelce ödenmiş bulunan aylıklar geri alınmaz. Malûllük aylığından yararlanma şartları MADDE 54. Malûllük aylığından yararlanabilmek için : a) 53 ncü maddeye göre malûl sayılmak,. b) En az 5 yıldan beri sigortalı bulunmak, her yıl için ortalama olarak en az 150 gün veya toplam olarak gün Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödemiş olmak, Şarttır. Aylığın hesaplanması MADDE 55. Malûllük aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, işten ayrıldığı tarihten önceki Malûllük, Yaşlılık ve ölüm Sigortaları primi ödenmiş son 10 takvim yılının prim hesabına esas tutulan kazanç tutarları toplamı en yüksek olan yedi takvim yılma göre bulunacak ortalama yıllık kazancının % 50 si oranında yıllık malûllük geliri bağlamr. 8 ve 9 takvim yıh prim ödemiş olan sigortalının ortalama yıllık kazancı da yukarım fıkraya göre hesaplanır. Sekiz takvim yılından az Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödemiş olan sigortalının yıllık malûllük gelirinin hesabına esas tutulacak ortalama yıllık kazancı prim ödediği takvim yılları esas almmak suretiyle tesbit edilir. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda malûl olan sigortalıya yukarıki fıkralara göre hesaplanacak ortalama yıllık kazancının % 60 ı oranmda yıllık malûllük geliri bağlanır. Malûllük aylığı yıllık malûllük gehrinin on ikide biridir. Aylığın başlangıcı MADDE 58. Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunan ve malûllük aylığına hak kazanan sigortalının aylığının ödenmesine, kendisinin yazılı isteğinden, malûl sayılmasına esas tutulan raporun tarihi yazılı isteğini takibeden takvim ayından sonraki bir tarih ise bu raporun tarihinden sonraki ay başından başlanır. Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş sayılan sigortalı birinci fıkraya göre aylıkların ödenmesine başlanacağı tesbit edilen tarihte Hastalık Sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise malûllük ayhğı geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki ay başmdan başlar. Şu kadar M, bağlanacak malûllük ayhğı, sigortalının Hastalık Sigortasından almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark, birinci fıkraya göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir. Sigortalının kontrol muayenesi MADDE 57. Malûllük aylığı bağlandıktan sonra, sigortalı, her zaman, başka birinin sürekli bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek malûllük aylığının artırılmasını istiyebilir. Malûllük aylığı bağlanan sigortalıları Kurum da her zaman kontrol muayenesine tabi tutabilir. Gerek Kurumca yaptırılan kontrol muayenesinde, gerekse sigortalının isteği üzerine veya işe alıştırma sonunda yapılan muayenesinde yeniden tesbit edilecek malûllük durumuna göre, malûllük aylığı : I - Sigortalının istekte bulunması halinde : a) Yazılı isteğini,
14 No b) Yeni malûllük durumuna esas tutulan rapor yazılı isteğini taldbeden takvim ayından sonraki bir tarihi taşımakta ise bu raporun tarihini, II - Kurumca kontrol muayenesine veya işe alıştırmaya tabi tutulma halinde de yeni malûllük durumuna esas tutulan raporun tarihini, Takibeden ay başından başlanarak gerekirse artırılır, azaltılır veya kesilir. Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalının malûllük aylığı, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay başından başlanarak kesilir. Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten başlıyarak üç ay içinde yaptıran ve malûllük halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının malûllük aylığı, ödemenin kesildiği tarihten başlanarak verilir. Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay geçtikten sonra yaptıran ve malûllük halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının malûllük aylığı, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir. Aylığın kesilmesi ve yeniden başlaması MADDE 58. Malûllük aylığı almakta iken sigortalı olarak çalışmaya başlıyanların malûllük aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihten başlıyarak kesilir. Yukarıki fıkraya göre malûllük aylıkları kesilenlerden işten ayrılarak malûllük aylığı verilmesi için yazılı istekte bulunan sigortalıya, kontrol muayenesine tabi tutulmak ve malûllüğünün devam ettiği anlaşılmak şartiyle, eski malûllük aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki ay başından başlanarak ödenmeye başlanır. Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar için yazılı istek tarihlerine göre yeniden malûllük aylığı hesaplanır ve bu aylık önce bağlanan malûllük aylığından fasla ise hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır. DÖLÜM - VI Yaşlılık Sigortası Sağlanan yardımlar MADDE 59. Yaşlılık sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır *. Sigortalıya : a) Yaşlılık aylığı bağlanması, b) Toptan ödeme yapılması. Yaşlılık aylığından yararlanma şartlan MADDE 60. A) Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için, sigortalının : a) Kadın ise 55, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, b) En az 25 yıldan beri sigortalı bulunması, c) En az beş bin gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması, Şarttır. -B) Yukarıki (b) ve (c) bentlerinde yazılı şartlardan birini veya her ikisini yerine getirmemiş olmakla beraber sigortalılık süresi yıl olan ve her yıl için ortalama olarak en az 150 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunan sigortalıya da yaşlılık aylığı bağlanır. C) 50 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tesbit edilen sigortalı da, yukarıki (A) veya (B) fıkralarında belirtilen şartlarla yaşlılık aylığından yararlanır.
15 No Aylığın hesaplanması MADDE nci maddenin (A) fıkrasında yazılı şartlan yerine getirerek yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, işten ayrıldığı tarihten önce malûllük, yaşllılık ve ölüm sigortalan primi ödenmiş son on takvim yılının prim hesabına esas tutulan kazanç tutarlan toplamı en yüksek olan yedi takvim yılma göre bulunacak ortalama yıllık kazancının % 50 si oranında yıllık yaşlılık geliri bağlanır. Sekiz ve dokuz takvim yılı prim ödemiş olan sigortalının ortalama yıllık kazancı da yukarıki fıkraya göre hesaplanır. Sekiz takvim yılından az malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalan primi ödemiş olan sigortalının yıllık yaşlılık gelirinin hesabına esas tutulacak ortalama yıllık kazancı prim ödediği takvim yılları esas alınarak tesbit edilir. 60 nci maddenin (B) fıkrasına göre yaşlılık geliri bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, yukarıki orandan, sigortalılık süresinin 34 yıldan eksik her tam yılı için % 0,50 indirme yapılmak suretiyle yıllık yaşlılık geliri bağlanır. 60 tan yukan yaşta aylık bağlanan sigortalının yıllık yaşlılık geliri, yukanki fıkralara göre tesbit olunacak oranlar, 60 yaşından sonra doldurmuş bulunduğu her tam yaş için % 1 artırılarak hesabolunur. Yaşlılık aylığı, yıllık yaşlılık gelirinin onikide biridir. Aylığın başlangıcı MADDE 62. Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu isteğinden sonraki ay başından başlanarak yaşlılık aylığı bağlanır. Erken yaşlanmış olması dolayısiyle yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalının bu husustaki raporunun tarihi, yazılı isteğini takibeden takvim ayından sonraki bir tarih ise, yaşlılık aylığı, raporun tarihinden sonraki aybaşından başlanarak verilir. Yukanki fıkralara göre aylığının ödenmesine başlanacağı tesbit edilen tarihte Hastalık Sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigortalının yaşlılık aylığı geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki ay başından başlar. Şu kadar M, bağlanacak yaşlılık aylığı sigortalının Hastalık Sigortasından almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark, yukarıdaki fıkralara göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir. Aylığın kesilmesi ve yeniden başlaması MADDE 63. Yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak çalışmaya başlıyanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıklan tarihte kesilir. Yukanki fıkraya göre yaşlılık aylıklan kesilenlerden işten ayrılarak yaşlılık aylığı verilmesi için yazılı istekte bulunan sigortalıya, eski yaşlılık aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki ay başından başlanarak ödenir. Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar için yazılı istek tarihlerine göre yeniden yaşlılık aylığı hesaplanır ve bu aylık önceden bağlanan yaşlılık aylığmdan çoksa hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır. Toptan ödeme MADDE 64. Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan ve malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamıyan : a) 55 yaşını doldurmuş kadın sigortalıya,
16 No b) 60 yaşını doldurmuş erkek sigortalıya, c) 50 yaşını doldurmuş bulunan ve erken yaşlanmış olduğu tesbit edilen sigortalıya, Kendisinin ve işverenlerinin ödediği Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalan primlerinin toplamı, yazılı isteği üzerine, toptan ödeme şeklinde verilir. BÖLÜM : vn ölüm Sigortası Sağlanan yardımlar MADDE 65. Ölüm Sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır : a) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasma aylık bağlanması, b) ölen sigortalının eşine, çocuklanna, ana ve babasma toptan ödeme yapılması, c) Ölen sigortalı için cenaze masrafı karşılığı verilmesi. Hangi sigortalıların hak sahiplerine aylık bağlanacağı MADDE 66. a) Malûllük veya yaşlılık aylığı almakta iken, yahut yazılı olarak istekte bulunup malûllük veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazandıktan sonra ölen, b) Bağlanmış bulunan yaşlılık aylıkları, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş durumda olanlardan ölen, c) Bağlanmış bulunan malûllük aylıkları sigortalı olarak çalışmaya. başlamaları sebebiyle kesilenlerden malûllük aylığı alma hakkını yitirmiş durumda olduğu kontrol muayenesi sonunda tesbit edilmeden ölen, d) Ölüm tarihinde, en az 5 yıldan beri sigortalı bulunan ve her yıl için ortalama olarak en az 150 gün veya toplam olarak gün Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalan primi ödemiş bulunan, Sigortalının hak sahibi kimselerine aylık bağlanır. Aylığın hesaplanması MADDE 67. Sigortalının ölümü halinde, hak sahibi kimselerine bağlanacak aylığın tesbitinde : a) Sigortalının almakta olduğu veya bağlanmasına hak kazanmış bulunduğu malûllük veya yaşlılık aylığı, b) Malûllük veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalışmaya başlaması sebebiyle aylığı kesilen sigortalı için, ölüm tarihine ve 58 ve 63 ncü maddelerdeki esaslara göre tesbit edilecek aylık, c) En az 5 yıldan beri sigortalı olan ve her yıl için ortalama olarak en az 150 gün veya toplam olarak gün malûllük, yaşlılık ve ölün sigortalan primi ödemiş bulunan sigortalının, ölüm tarihinden önce, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalan primi ödenmiş son on takvim yılının prim hesabına esas tutulan kazanç tutarlan toplamı en yüksek olan yedi takvim yılına göre bulunacak ortalama yıllık kazancının % 50 si üzerinden hesaplanacak yıllık gehrinin onimde biri, Esas tutulur. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda malûl sayılarak aylık bağlanmış veya aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, (a) ve (b) - fıkralarına göre tesbit edilecek aylıklarda, bu hal nazara alınmadan sigortalıya bağlanabilecek aylık esas tutulur. Sekiz ve dokuz takvim yılı prim ödemiş olan sigortalının ortalama yıllık kazancı (c) fıkrasına göre hesaplanır.
17 No Sekiz takvim yılından az malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalan primi ödemiş olan sigortalının yıllık malûllük gehrinin hesabına esas tutulacak ortalama yıllık kazanç, prim ödediği takvim yıllan esas alınarak tesbit edilir. Aylık bağlanmamış veya aylık bağlanması için istekte bulunmamış olan sigortalının 60 tan yukan yaşlarda ölümü halinde (c) fıkrasına göre hesaplanacak yıllık gelir, bu fıkrada belirtilen oran 60 yaşından sonra doldurmuş olduğu her tam yaş için % 1 artırılarak tesbit olunur. Eş ve çocuklara aylık bağlanması MADDE 68. Ölen sigortalının aylık bağlanmasına hak kazanan kimselerine aşağıdaki hükümlere göre aylık bağlamr : I - Ölen sigortalının 67 nci madde gereğince tesbit edilecek aylığının : A) Dul kansına % 50 si, aylık alan çocuğu bulunmıyan dul kansma üçte ikisi, B) Sigortalı eşinin ölümü tarihinde çalışamıyacak durumda malûl veya 60 yaşmı doldurmuş olan ve geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen kocasma % 50 si, ayhk alan çocuğu bulunmıyan aynı durumdaki kocaya üçte ikisi, C) Çocuklardan : a) 18 yaşım veya ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşmı, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşmı doldurmamış yahut yaşlan ne olursa olsun çalışamıyacak durumda malûl bulunanların her birine % 25 i, b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya ana ve babalan arasmda evlilik bağlantısı bulunmıyan yahut sigortalı babanm ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bulunmakla beraber analan sonradan evlenenlerin her birine % 50 si, Oranında aylık bağlamr. II - Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklariyle sigortalının ölümünden sonra doğan çocuklan, bağlanacak aylıktan yukarda belirtilen esaslara göre yararlanırlar. III - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak aylıklann toplamı, sigortalıya ait aylığın tutarını geçemez. Bu sınınn aşılmaması için, gerekirse, hak sahibi kimselerin aylıklanndan orantılı olarak indirmeler yapılır. IV - Sigortalının çocuklarına bağlanan aylıklar; çocuğun, 18 yaşmı, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşmı, yüksek öğrenim yapması halinde_25 yaşım dolduracağı tarihe kadar devam eder. Bu yaşlan doldurdukları tarihlerde çalışamıyacak durumda malûl olan çocukların aylıklan, bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. 101 nci madde hükmü saklıdır. V - Sigortalının dul kansı evlenirse aylığı kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan evlenme son bulunca aylık yeniden bağlanır. Sonraki kocasmdan da aylık almaya hak kazanan dul karıya, bu aylıklardan fazla olanı ödenir. VI - Aylık almakta iken evlenen kız çocukların aylıkları kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan evlenmenin son bulması halinde, IV ncü fıkra hükmü saklı kalmak şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden aylık bağlamr. Ana ve babaya aylık bağlanması MADDE 69. Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken aylıklann toplamı, sigortalıya ait aylıktan aşağı olursa, artam, eşit hisseler halinde, geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasma aylık olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalıya ait aylığın % 25 ini geçemez. Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek aylıkların toplamı, sigortalıya ait aylıktan aşağı değilse ana ve babanın aylık bağlanma haklan düşer.
18 No Aylığın başlangıcı MADDE 70. Sigortalının ölümünde ölüm sigortasından hak sahibi kimselerine bağlanacak aylıklar, ölümle aylığa hak kazandıkları tarihten sonraki ay başından başlar. Malûllük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sahibi kimselerinin aylıkları, sigortalının hak kazandığı son aylık devresinin sona erdiği tarihten başlar. Toptan ödeme MADDE 71. Ölen sigortalının hak sahibi kimselerinden hiçbiri bu kanuna göre Ölüm Sigortasından aylık bağlanmasına hak kazanamadıkları takdirde aşağıdaki hükümler uygulanır : I - Ölen sigortalının kendisinin ve iş verenlerinin ödedikleri Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm sigortalan primleri toplamının : A) Dul kamına % 50 si, toptan ödeme alacak durumda çocuğu bulunmıyan dul kamına üçte ikisi, B) Sigortalı eşinin ölümü tarihinde çalışamıyacak durumda malûl veya 60 yaşmı doldurmuş olan ve geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen kocasına % 50 si, toptan ödeme yapılan çocuğu bulunmıyan aynı durumdaki kocaya üçte ikisi, C) Çocuklardan : a) 18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşmı, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış yahut yaşlan ne olursa olsun çalışamıyacak durumda malûl bulunanların herbirine % 25 i, b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız kalan veya ana ve babalan arasında evlilik bağlantısı bulunmıyanlann herbirine % 50 si, Toptan ödeme şeklinde verilir. II - Sigortalı tarafından evlât edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları, yapılacak toptan ödemeden yukarda belirtilen esaslara göre yararlanırlar. III - Hak sahibi eş ve çocuklara yapılacak toptan ödemelerin toplamı, toptan ödenecek miktan geçemez. Bu sınırın aşılmaması için, gerekirse, hak sahibi kimselerin hisselerinden orantılı olarak indirmeler yapılır. IV - Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çoçuklanna yapılacak toptan ödemelerin toplamı, toptan ödenecek miktardan aşağı olursa, artanı, eşit hisseler halinde, geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasma verilir. Ancak, bunların herbirinin hissesi % 25 i geçemez. V - Yukanki esaslara göre toptan ödeme yap ldıktan sonra kalıntı olursa, sigortalının ölümünden sonra doğacak çocuklan ile nesebi düzeltilecek veya babalığı hükme bağlanacak çoçuklanna da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılır. BÖLÜM - VIII Friımler Prim alınması MADDE 72. İş kazalariyle meslek hastalıklan, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalannın gerektirdiği her türlü yardım ve ödemelerle her çeşit yönetim giderlerini karşılamak üzere, Kurumca bu kanun hükümlerine göre prim alınır. Genel yönetim giderleri, Kurumun yıllık genel gelirlerinin % 10 unu aşamaz.