5 yaş çocuğu ve gelişim özellikleri nelerdir ? 5 Yaş Çocuğunun Yapılabileceği Etkinlikler Neler ? 49-60. aylar çocuğunuzun fiziksel zihinsel sosyal ve dil gelişimi hakkında derlediğimiz yazımız
İlk, orta ve son gibi pozisyon kavramlarını bilir. Kendi adını yazabilir veya gördüğünde tanıyabilir. Dikkat süreleri artmakla birlikte yetişkine oranla hala çok kısadır. Gerçek ile hayali çok zor ayırt edebilirler.
Zihinsel Gelişim Özellikleri
(İsmini tanıma)
Çocukların görünmeyen bir yerlerine adlarını yazma .Elbise ve ayakkabı dolabına her bir çocuğun adını yazma (çocuk sizi bunu yaparken izlemeli) .Çalışmalarına isimlerini yazmaları için cesaretlendirme .
(Birden yirmiye kadar ezbere sayma) .Masada çocukları sayma .Peçeteleri sayma .Tabakları sayma .Çocukların karşılaştıkları materyalleri onlarla sayma (Birden beşe kadar sayıları yazma) .Sayıları yazmaları için çocuklara kağıt kalem verme .Tıraş köpüğü vererek çocuğun bunlarla sayıları yazmasını isteme .(İlk, orta ve son pozisyonlarını anlama)
- Hafta içinde ilk, orta ve son kavramını anlamak için temizlik kuyruğunda çocukların yerlerini değiştirme
- Üç araba koyarak ilk, orta ve son hakkında konuşma
Koşma,sekme ve atlamada vücut hareketleri tam bir denge içindedir. Küçük kas gelişimi ileri düzeydedir.Kalemi rahatlıkla kullanabilir. Kesme ve yapıştırma etkinliklerine ilgi duyar. Kare ve üçgen şekilleri rahatlıkla kopya edebilir;ancak,baklava biçiminin meyilli kenarlarını çizmede,hala güçlük çeker. Karşılaştırmalar yapabilir.Kendini eleştirebilir. Çevresini denetlemek ister .İnsan resmini,baş,bacaklar ve ayaklar olarak çizer.Bedenin bu çizimde yer alması,altıncı yaşa doğru gerçekleşebilir. Objeleri on’a kadar sayabilir. Büyüklük küçüklük kavramlarından sonra “orta””yarım” ve “ikisi arası” kavramlarında da gelişme görülür. Olaylarla zamanı birleştirmeye başlamıştır.Sabah ve akşamı bilir.Televizyonda sevdiği dizinin zamanını hatırlamaya başlar. Bilgi toplayıcı sorular sorar.Kelimelerin anlamlarını öğrenmek ister. Basit kelimeleri,özellikle kendi adını kopye etmek iste;deney fırsatı verildiğinde başarılı olur. Para ile alış veriş yapabilir. Düzen duygusu gelişmiştir.Çevresini denetlemek ister.Ayakkabılarının bağlarını bağlayabilir. Eksik insan ve eşya resimlerini tamamlayabilir. Önceleri olduğu gibi korku ile sık sık sarsılmaz.Kendine ve çevresine güvenir.Gerçek ve hayal arası ayrımı yapmaya başlar. Yaptığı işin görülüp beğenilmesini ister. Sosyal uyum için gerekli davranışları,çevresinde gördüğü örnekleri taklit ederek,elde eder. Benlik kavramı iyice gelişmiştir.Özdeşleşmek üzere seçtiği birey gibi hareket etmeye özen gösterir. Boyda 5-6 cm.lik;kiloda1,5-2. kg.lık bir artış gösterir.
5 Yaş Çocuğunun Yapılabileceği Aktiviteler
FİZİKSEL GELİŞİM
Beden koordinasyonları gelişmiştir. Güvenli zıplar, tırmanır ve sallanabilir.Ayaklarını birleştirerek 10 kez öne doğru zıplayabilir.6 kez geriye doğru zıplayabilir.Denge tahtası ya da ince bir çizgi üzerinde yürüyebilir.Merdivenleri ayak değiştirerek çıkıp inebilir.Tek ayak üzerinde 5-10 sn durabilir.5 kez tek ayak üzerinde sıçrayabilir.3 tekerlekli bisikleti iyi kullanabilir.İp atlayabilir, çömelebilir.Yerden 5 cm yükseklikteki bir ipin üzerinden atlayabilir.Parmak uçlarında koşabilir.İçi su dolu bir kabı taşıyabilir.Nesnelerle 10’a kadar sayı sayabilir.Makasla basit şekilleri kesip yapıştırabilir.
ZİHİNSEL GELİŞİM
Kelimelerin anlamını merak eder ve sıklıkla soru sorar.Neden sonuç ilişkilerini merak eder.Zaman, mekan ve miktar kavramlarını bilebilir.Arasında, yanında, önünde, arkasında gibi yön kavramlarını bilebilir.Bir nesnenin diğerine göre ağır ya da hafif olduğunu söyleyebilir.İlk, orta ve son pozisyonlarını isimlendirebilir.Yaptığı resimleri anlatabilir.
8 rengi isimlendirebilir.Şarkının 5 satırını söyleyebilir.1’den 20’ye kadar sırayla sayabilir.
Modele bakarak nesnelerle örüntü oluşturabilir.Bir resimde gördüğü 4 nesneyi hatırlayabilir.Daire, üçgen, artı gibi bazı şekilleri kopya edebilir.Nesneleri şekil, büyüklük ve miktarlarına göre gruplayabilir.Baş, gövde, kollar ve bacakları içeren bir insan resmi çizebilir.Resimdeki nesnenin eksik parçalarını gösterip isimlendirebilir.Ard arda verilen 3 komutu yerine getirebilir.
SOSYAL GELİŞİM
Meraklı ve girişkendir.Kendine çok güvenir (ben yaparım, ben bilirim vb)Toplumsal rolleri bilir.Kendisinin ve etrafındakilerin cinsiyetlerini bilir.Kurallı ve yarışmacı oyunlardan hoşlanır.Bir sorunu olduğunda yardım isteyebilir.20-30 dk tek başına bir etkinliği sürdürebilir.20 dk süreyle 2-3 çocuk ile birlikte oynayabilir.Grup içinde sırasını bekleyebilir.Başkalarına ait nesneleri kullanmak için izin isteyebilir (%75 oranında)
Yetişkinlerin konuşmalarına katılabilir.Duygularını dile getirebilir ve nedenlerini açıklayabilir.Yüksek ses, karanlık ve bazı hayvanlardan korkabilir.Başkaları için şarkı söyleyip dans edebilir.
DİL GELİŞİM
Yeni şeyler öğrenmek için sürekli soru sorar.Tüm sesleri çıkartabilir.Nefesini doğru kullanarak kelimeleri doğru telaffuz edebilir.6 kelimeden oluşan uzun cümleler kurabilir.Dil bilgisi kurallarına uygun konuşabilir.İsimlerin mülkiyet bildiren hallerini kullanabilir (örn: babamın)Ben, bana, benim ifadelerini doğru yerde kullanabilir.“Gitti, yaptı” gibi geçmiş zaman eklerini uygun yerlerde kullanabilir.Kelimelerin çoğul hallerini kullanabilir.
Benzer ve zıt kavramlarını anlayabilir.Olayları ve masalları konu sırasını bozmadan anlatabilir.Dinlediklerini resim, müzik drama vb yollarla sergileyebilir.Belirli bir sınıfa ait olmayan resmi isimlendirebilir (örneğin hayvan olmayanı)


KIZ ÇOCUKLARDA BOY KİLO CETVELİ
|KİLO||YAŞ||BOY|
|Alt Sınır||Ort||Üst Sınır||Alt Sınır||Ort||Üst Sınır|
|12.6||18.2||23.8||5 yaş||97.5||108.0||114.5|
|13.2||19.2||25.2||5 yaş 6 ay||100.5||111.0||116.5|
|13.7||20.2||26.5||6 yaş||103.0||114.0||121|
|14.4||21.3||28.3||6 yaş 6 ay||105.5||117.0||124|


ERKEK ÇOCUKLARDA BOY KİLO CETVELİ
|KİLO||YAŞ||BOY|
|Alt Sınır||Ort||Üst Sınır||Alt Sınır||Ort||Üst Sınır|
|13.4||18.7||24.0||5 yaş||98.0||109.5||121.5|
|14.1||19.7||25.6||5 yaş 6 ay||101.3||113.0||125.0|
|14.8||20.0||26.8||6 yaş||104.0||116.0||127.5|
|15.6||22.0||28.4||6 yaş 6 ay||106.7||119.0||130.5|
KAYNAKLAR
Haluk Yavuzer (Çocuk Psikolojisi ve Gelişimi) (Çocuğu Tanımak ve Anlamak)