-
2005'ten beridir sessizliğini koruyan jarmusch'un önümüzdeki seneye vizyona girmesi muhtemel filmi. son filmi broken flowers'taki gibi yine bill murray başrolde gözüküyor. crime | drama | thriller türlerinde olması beklenen film ghost dog'la benzer özellikler taşır mı bilmiyorum ancak en azından bu haberi almak bile insanı ümitlendiriyor. hele bi gelsin bakalım.
-
-
-
fragmanı aşağıdaki adresten izlenebilir.
http://www.bakiniz.com/…f-controlden-fragman-geldi/
-
amerika'da bile sınırlı sayıda salonda vizyona girdiğini düşünecek olursak mutlu günler yakın değil. bekliyoruz ama napalım.
-
-
jim jarmusch tuhaflığında bir film. en basit özetiyle bir adam kovboy felsefesinden (loner olayı) daha sofistikte bir felsefeyle ama fazlasıyla da kovboyları andırarak ispanyada sürekli insanlarla buluşup kibrit kutusu alışverişleriyle bir görevi tamamlamaya çalışıyor. filmin bütün atmosferine yayılan bir matematik var, tekrarlar, devam eden bulmacalar, tanışılan insanlar ve mekanlar. (bu yüzden bana biraz james benning ekolünü hatırlattı) ama yine de alışması zor, anlaması zor, ve yine de çok güzel bir film. plotu mümkün olduğunca aza indirgeyerek sadece anlar ve kareler üzerinden devam ediyor film. bir de tabi filmdeki herkes "cool", ki başka bir filmde çok çirkin/yapay olurdu. yalnız paz de la huerta'nın nü varlığı biraz fazla karikatürize, söylemekte yarar var.
filmde komik bir şey yok, ama sonrasında roger ebert'in kritiği okunup yerlere yatılabilir, insan bu kadar mı içi boş şekilde sarkastik olur ya, ayrıca ben de kendisine burdan, artık sizin köşenize çekilip film eleştirme işini daha genç ve daha az dogmatik birilerine bırakma vaktiniz gelmedi mi demek istiyorum. neymiş jarmusch kamerasız ve adamsız the man with a movie camera remake'i yapmış, ha ha ha. şurdan okunup gülünebilir: http://rogerebert.suntimes.com/…iews/905069987/1023
-
"eski filmleri severim, çünkü eski filmlerde hayatın o zaman nasıl olduğunu görürsün, hayatın ufak detaylarını. en güzel filmler daha önce gördüğünden emin olamadığın rüyalar gibidir"
filmde tilda swinton 'ın söylediği bu cümle the limits of control'un meramına paralel bana kalırsa. burada kontrol dil ile alakalı; internete kadar dil insanları kontrol etmek için en önemli araçtı, şimdi işler biraz değişti. jarmusch sineması da en başından beri iletişim ve dil mevzuuna önem vermiştir; şimdiyse jarmusch'un jef costello'su isimsiz, konuşmayan, mobil cihazlara karşı bir adam. film şüphesiz ki birçok filmle anılacak, ona müsait bir yapısı var. ancak iki nokta net bana kalırsa: jarmusch'un yaptığıyla soderbergh'in the girlfriend experience'da, coenlerin no country for old men'de, richard kelly'nin southland tales'da yaptığının arasında ortak bir duygu hakim. bu filmler hangi yapıda olurlarsa olsunlar günümüzün pop akımı, ahlaki düzeni ve algısıyla alakalı; bir çeşit refleksiyon sineması, ki bu refleksiyon kelimesi de the limits of control'da önemli.
ikinci noktaysa jarmusch'un amerika karikatürü ve the man with no name mitini ters yüz edişi. film bir rüyayı mı anlatıyor bu noktada çok da önemli değil, zira ne olursa olsun şu an kabus noktasında herkes için amerika var, ve jarmusch westernlerdeki yalnız adamı hiç konuşmayan, gittiği yerlerde dil bilmeyen bir zenciye dönüştürüyor.
dillerin doğuşu hususunda babil kulesi hikayesi (bkz: #9438867) anlatılır. buna mukabil şuna da (bkz: dilimin sınırları dünyamın sınırları demektir) babil hikayesinde insanları ayıran dildir. jarmusch'a göre ise (by any chance) birleştiren bilim, müzik, sinema yani kısaca sanattır; bunlar insanı özgürleştirir.
bu noktada filme geri dönersek; aynı yerde başlayıp aynı yerde bitiyor: bu bir havaalanı ama bu bir yazarın masası da olabilirdi. o kadar güvenliği nasıl aştın'a cevap "hayalgücümü kullandım" oluyor, her şey bu kadar basit çünkü. sinema da rüya gibidir ya, ikisinde de bizi cezbeden şey aynıdır: kontrolümüz dışında gelişen olayları izlemek zorunda bırakılmamız; oysa sinemadan çıkıp gidebilirsin ama bunu yapabiliyorken yapmamanın ucu lacan'a kadar uzanır. işte bu filmde de film dışında film oynuyor bir nevi, tekrar edilen konuşmalar, filmden fırlamış aktristler, kibrit kutuları, elmaslar bir rüya işaretiyken başroldeki abinin tek duygu emaresi gösterdiği sahne yine mulholland dr'daki gibi bir sahneyi izlediği 'sahne'de gerçekleşiyor.
jarmusch sineması cool olmasının yanısıra bir reddediştir de aynı zamanda, anları kutsar, bulundukları konuma yabancı insanların adaptasyon sürecinden de bahseder. misal broken flowers 'da bil murray zamanında parasını kazanmış ama hayata mola vermiş bir adamdır, night on earth tamamen bulundukları ortama yabancı insanlarla doludur. burada da jarmusch'un gangster filmi çekerken hiç silah göstermemesi, çıplaklığı gösterip elletmemesi ve mobil cihazları reddetmesi yine benzer noktalara paralel şeyler; yani anti-james bond sinemasına, moderni reddedişe. ve kontrol limitleri sonsuz mudur; hayal gücü sonsuzsa o da sonsuzdur filme göre. ancak bedenini kontrol etmenin bir disiplini vardır mesela; filmde abimiz her kalktığında tai chi yapar, yani disipline etmek sınır da çizmektir.
the limits of control bana kalırsa jarmusch'un en ciddi filmi; kendisinin herhalde en önemli özelliklerinden biri kendini çok ciddiye almamasıydı şimdiye kadar; bu film bir dönüm noktası olabilir, gerçi jarmusch'tan bahsettiğimize göre hiçbir şeyin belli olmadığı da aşikar, ama şu var: jarmusch (biraz da chris doyle sayesinde) estetik olarak çok güzel bir filme imza atmasının yanında, her sinefilin beğense de beğnemese de izlemesi gereken bir modern zaman epiği çekmiş.
-
filmin soundtrack kısmısı gayet ilginç..
jarmusch'un kendi söylediğine göre zaten filmi daha yazarken kafasında boris, sunn o))), the black angels ve earth'ün müziklerini kullanmak varmış..
boris'in canlı performansları hakkında genel olarak söyledikleriyse dikkat çekici : "sahne performansları sırasında yaptıkları şey, yapısal ya da müzikal anlamda olmasa da, başkalarının yaptıklarını duyumsamaları ve onların üzerine kurdukları yönünden caz müzisyenlerini andırıyor ve bu yönden oldukça dikkate şayan.. her çalışlarında tamamıyla farklılar, hem de her zaman.."
ayrıca gene boris müziği üzerine diyor ki : "boris'i saykodelik / noise / metal grubu olarak sınıflandırabilirsiniz ama onlar çok kendine özgü.."
soundtrack'lerde bad rabbit de var ki, jarmusch'un da dahil olduğu bir grup bu..
konu hakkında biraz daha detay ve albüm şarkı listesi de şurada efenim : http://www.jim-jarmusch.net/…ontrol/soundtrack.html
-
daha açılır açılmaz jarmusch'un kendi filmi "ghost dog the way of the samurai"ye gönderme yaptığı filmdir.
-------aç spoiler-------
havaalanında bizim yalnız adama görevi veren kişi fransızca konuşmaktadır. aralarında iletişim ise bir tercüman aracılığıyladır. fransızca konuşan kendisine nasihatlerini bildirdikten sonra bir kelam daha eder. bizim adam anlamışçasına başını sallar. ancak tercüman cümleyi anlayamadığından çeviremez, lafı eden ise "boşver" der "o anladı. göndermenin gittiği yer için (bkz: #1721974)
-------kapa spoiler-------
ayrıca filmde verilen tüm işaretlere dikkat edilmesi gereken bir filmdir. müzedeki tablolara, konuşmalara, şarkı sözlerine hatta kamyonetin arkasında yazan yazıya...
-------aç spoiler-------
"diğerlerinden büyük olduğunu düşünen kişi mezarlığa gitmeli, orada gerçek hayatın ne olduğunu görecek; bir avuç dolusu pislik."
-------kapa spoiler-------
filmle ilgili yazım için http://artperest.blogspot.com/…of-control-2009.html