Türkiye’de fütürizmin temsilcisi olarak kabul edilen Nazım Hikmet, hece veznini ve aruz ölçüsünü şiirinden atarak genç yaşından itibaren serbest ölçüyü kullanmayı tercih etmiştir. Pek çok kişi Nazım Hikmet’in şiirlerinin daima serbest ölçüyle yazıldığını düşünse de bu yanlış bir bilgidir. Çünkü Nazım Hikmet, ilk şiirlerini aruz ve hece ölçüsüyle yazmıştır. 1918’de Mehmet Nâzım imzasıyla yayınlamış olduğu ilk şiiri, Hala Serviler de Ağlıyorlar mı? da bunlardan biridir. Hala Serviler de Ağlıyorlar mı? şiirine geçmeden önce Nazım Hikmet’in 1967 tarihli Bütün Eserleri’nden (I. cilt, Sofya, s. 7-23) alıntılar yaparak bu şiire kadarki hayatına kısaca bir göz atmak gerekir.
“Ben 1902 yılında, 20 Ocak'ta Selanik'te doğdum. Dedem valiydi, şiirle ilgilenirdi, annem ressamdı, birkaç yabancı dil bilirdi. Babam önce elçilik, daha sonra üst düzey memurluk yaptı… İlk şiirimi on üç yaşındayken yazdım. Bir yangını anlatıyordu. Ailem benim harika bir çocuk olduğuma karar vermiş ve şiir yazmamı telkin etmeye başlamıştı… 15 yaşında bahriye okuluna verdiler, deniz subayı yapmak istiyorlardı beni."
''Okuduğum sınıf ikiye ayrılmıştı: bir kısmı sporla, diğeri şiirle uğraşıyordu. Ben şairler tarafına düştüm. Okulda bize tarih ve edebiyat derslerini ünlü Türk şairi Yahya Kemal veriyordu. Kedimi anlatan bir şiir yazmıştım. Yahya Kemal, şiirimi okuduktan sonra kedimi getirmemi söyledi. Tüyleri dökülmüş, çelimsiz bir kediydi. Yahya Kemal o zaman bana 'Bu kadar allayıp pullayabildiğine göre, senden kesin şair olur' demişti.''
Yahya Kemal Beyatlı daha o zamanlardan Nazım Hikmet’teki cevheri görmüştü, yayınlanan ilk şiirinde de bazı düzeltmeleri kendisi yapmıştı. Nazım Hikmet'in bu ilk şiiri 1918 yılında Yeni Mecmua dergisinde yayınlandı. Kendisi bu şiiri hakkında şu yargılarda bulunmaktadır:
“16 yaşındayken Yeni Mecmua’da 'Servilikler' adlı şiirim yayınlandı. Şiir şöyleydi: 'Bir inilti duydum serviliklerde ... /Yoksa hayatında sevmiş ölüler/ Hâlâ servilerde ağlıyorlar mı?'... Bu şiir herkes tarafından beğenilmişti. 17 yaşında artık yazdıklarım ciddi ciddi basılıyordu.”
Nazım Hikmet’in bu ilk şiiri çok beğenilmişti; çünkü Hala Serviler de Ağlıyorlar mı? dönemin şiir anlayışını fazlasıyla yansıtıyordu:
“Bir inilti duydum serviliklerde
Dedim: Burada da ağlayan var mı ?
Yoksa tek başına bu kuytu yerde,
Eski bir sevgiyi anan rüzgâr mı?
Gözlere inerken siyah örtüler,
Umardım ki artık ölenler güler,
Yoksa hayatında sevmiş ölüler,
Hâlâ servilerde ağlıyorlar mı?”
Nazım Hikmet şiirdeki devrimini 20’li yaşlarında, Batum’da duvara yapıştırılmış Rus gazetesindeki bir şiiri gördükten sonra yapacaktır. O sıralar Rusça bilmiyordur ama şiirin yazılış şekli bile onu etkilemeye yetmiştir:
“Mayakovsky'in şiirini ilk defa 1921 yılında, Batum'da duvara yapıştırılmış bir Rus gazetesinde gördüm. Şiir, basamak şeklinde yazılmıştı. Çok ilgimi çekti, Rusça bilmediğim için okuyamıyordum, ama bu şiir şekli hoşuma gitmişti. Daha sonra ben de bu şekli kullanmaya başladım. İşte hepsi bu.”
Nazım Hikmet’in fütürizm ile olan bağı işte bu şekilde başlayacaktı ve hece ve aruz ölçüsüyle yazmaya başladığı geleneksel şiir anlayışı, 1923’de Sovyet Rusya’da yazmış olduğu Makineleşmek İstiyorum şiiriyle tamamen fütürizme evrilmiş olacaktı:
“trrrrum,
trrrrum,
trrrrum!
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum!
beynimden, etimden, iskeletimden geliyor bu!
her dinamoyu
altıma almak için çıldırıyorum!
tükrüklü dilim bakır telleri yalıyor,
damarlarımda kovalıyor
oto-direzinler lokomotifleri!
trrrrum,
trrrrum,
trak tiki tak
makinalaşmak istiyorum!
mutlak buna bir çare bulacağım
ve ben ancak bahtiyar olacağım
karnıma bir türbin oturtup
kuyruğuma çift uskuru taktığım gün!
trrrrum
trrrrum
trak tiki tak!
makinalaşmak istiyorum!”
Ne kadar ilk şiirleri hece ve aruz ölçüsüyle yazılmış olsa da Nazım Hikmet günümüzde, hem yurt içi hem de yurt dışında, modern şiirin temsilcilerinden biri sayılmaktadır.