2 Vücutta kemiğin yapılmasından, rezorpsiyonundan ve yenilenmesinden kemiğe özgü üç hücre sorumludur. : 1. Osteoblastlar hücreler : Salgıladıkları maddelerle hem kemiğin matriksini oluştururlar, hem de matriksi mineralize ederler. 2. Osteoklast hücreler : Oluşmuş kemiği hem H- ATPaz lar aracılığıyla hücresel olarak, hem de fizikokimyasal proseslerle yıkarlar ve onun rezorpsiyonuna neden olurlar. 3. Osteosit hücreler : Osteoblastlarınfarklılaşmışşeklidir ve kemik dokusunun beslenmesini sağlarlar.
3 Vücuttaki kalsiyumun büyük bir kısmı (%95) kemiklerde hidroksiapatit şeklinde bulunur. Plazmada ise 3 fraksiyon halinde bulunur: 1) İyonize kalsiyum (%50) 2) Albümine bağlı kalsiyum: Totalin %40 ını oluşturur. Bu bağlanım ph a bağlıdır. Asidoz bağlanmayı azaltır ve iyonize kalsiyum düzeyini yükseltir. Alkaloz ise tersini yapar. 3) Suda çözünen kompleks şeklinde kalsiyum: (%10)
4 Membranın Na + ve K + a permeabilitesi Ca 2+ a bağımlıdır. Ca 2+ daki düşme, membrandaki Na + kanallarının daha kolay ve daha fazla açılmasına neden olur. Bu nedenle stimulasyon eşiği düşer, eksitabilite artar ve sinir hücreleri veya kas hücreleri spontan depolarize olabilir. * Bunun tipik örneği hipokalsemik tetanidir. Buna karşılık iyonize Ca 2+ düzeyinin artması ise, SSS de ve periferde nöronların membranlarını stabilize eder, eksitabilitesini düşürür. * Sonuçta mental yavaşlama ve hiporefleksi oluşur.
5 Ca 2+ barsaklardan safra asitlerinin yardımıyla emilir. GİS de kalbindin isimli bir proteine bağlanarak absorbe edilir (D vitamini bu proteinin yapımını arttırır). Oksalat, sitrat ve fitat gibi anyonlar bu emilimi inhibe ederler. Ca 2+ un en önemli itrah organı böbreklerdir. GF ile atılır.
6 Ca PO 4 D vitamini PTH Kalsitonin
7 Paratiroid Hormon (PTH)
8
9 Paratiroid bezlerinde sentezlenir ve depolanırlar. Sentezinin ve salınımının ana düzenleyicisi kandaki iyonize kalsiyum dur. Hipokalsemi, hipomagnezemi ve hiperfosfatemi PTH salınımını stimüle eder.
10 Kanda düşmüş kan konsantrasyonu Paratiroid Hormon Salınımı D- Vit. Kemiklerden Ca ++ salınımı İdrarda Ca ++ nın azalmış kaybı Barsaklardan Ca ++ nınartmış emilimi Kanda Ca ++ nın artmış konsantrasyonu
11 PTH etkisini membranal PTH reseptörlerine bağlanarak adenilat siklaz aktivasyonu üzerinden gösterir (camp ). Hiperparatiroidi durumunda, idrarla camp atılımı artar (camp-üri). Bu yüzden beta- agonistler ve adenilat siklaz ı aktive eden etkenler (PGE gibi) salgılanmasını stimüle ederken, alfa- agonistler gibi adenilat siklazı inhibe edenler tersine etki (blokaj) yaparlar.
12 PTH nın etkileri- 1 Kemiklerde osteositik osteolizi ve osteoklastik kemik rezorpsiyonunu AS/ camp aracılığıyla stimüle ederek kalsiyum mobilizasyonu yapar. Kemik rezorpsiyonu sırasında kemiğin protein matriksinin yıkımı ve dolayısıyla kemikten hidroksiprolin salınımı ve idrarla atılımı artar (hidroksiprolinüri).
13 PTH nın etkileri- 2 Böbrek tubulus hücrelerinde 1α-hidroksilaz enzimini stimüle ederek D vitamininin aktifleşmesini sağlar. Vit-D ise PTH salınımını inhibe eder. İnce barsaklardan Ca ve fosfat emilimini arttırır. Böbrekten Ca emilimini ve buna karşılık fosfat atılımını arttırır (fosfatüri)
14 PTH nın etkileri- 3 Böbrekten Na ve HCO3 (bikarbonatüri) reabsorpsiyonunu azaltır diüretik etki yapar. Sonuçta hiperkloremik asidoz yapabilir. Kalsiyum kanallarını inhibe ederek ve hücre içinde camp düzeyini attırmak suretiyle damar düz kaslarını gevşetir.
15 PTH un kullanım yerleri Hipoparatiroidizm: Rutin tedavisinde esas olarak kalsiyum tuzları, kalsitriol, yüksek doz D vitamini kullanılır (bunlara tolerans oluşmaz, alerjik reaksiyon görülmez, ucuz). Psödohipoparatiroidizm (anti- reseptör antikoru oluşmuştur): Belirli dozda PTH nın yaptığı plazma Ca ++ düzeyi yükselmesi normalin altındadır.
16 D - Vitamini
17 Kanda en fazla 25-(OH) D 3 şeklinde bulunur ve bu başlıca depo şeklidir. Etkilerini intraselüler Vitamin- D Reseptörlerine (VDR) bağlanarak gösterirler. İki tane D vitamini bulunmaktadır: 1. Kalsiferol (D 2 ) 2. Kolekalsiferol (D 3 )
18 1. Kalsiferol (D 2 ) Bitkisel kaynaklıdır. Ergosterol şeklinde besinlerle alınır ve ciltte depolanır. Cildin UV ışınlarına maruz kalması ile kalsiferole (ergokalsiferol) dönüşür. Bu madde ilk önce karaciğerde 25-hidroksilasyona (25- hidroksilaz enzimi ile) uğrar. Böbreklerde ise 1α-Hidroksilaz enzimince hidroksillenerek aktif şekli olan 1,25 (OH)-D 2 vitaminine çevrilir.
19 2. Kolekalsiferol (D 3 ) Bu madde dışarıdan alınmaz vücutta sentezlenir. Bu yüzden aslında bir vitamin değil bir hormon prekürsörüdür. Kolekalsiferol; cildin stratum granulosum tabakasında sentez edilip depolanan 5α- kolestan dan türeyen 7-Dehidrokolesterol ün UV ye maruz kalması ile oluşur. Kısmen hayvansal kaynaklı besinler içinde alınır. Bu madde karaciğer ve böbreklerde aktif şekil olan 1,25 (OH) 2 D3 e (1, 25- dihidroksi kolekalsiferol) çevrilir.
20 Besin Ergosterol Ana kaynak: Güneş ışığı Cilt Kalsiferol (D 2 ) 5α-Kolestan Kolekalsiferol (D 3 ) 7- Dehidrokolesterol Karaciğer Minor Kaynak: Besinlerle alım Vit. D 3 (balık, et) Vit. D 2 (vitamin destekleyicileri) 25-hidroksi D 2 / D 3 Böbrek 1,25-dihidroksi D 2/3 vitamini Ca emilimi artar (İB) Ca re-absorpsiyonu artar (idrar) Kemik mineralizasyonu artar Vücutta kalsiyum balansı sürdürülür (PTH aracılığıyla)
21 D-Vitaminlerinin günlük gereksinimleri 18 yaşa kadar 400 İÜ (= 10 mikrogram kolekalsiferole eşdeğer), daha yukarı yaşlarda (+18) İÜ dir. Gebelik ve laktasyon, bu miktarları 200 İÜarttırır
22 D-Vitaminlerinin emilim ve taşınmaları D vitaminleri çok lipofilik maddelerdir. İnce barsaklardan safra asidlerinin varlığında emilirler. KC ve safra yolları hastalıklarında emilimleri azalır. Karaciğer ve yağ dokusunda depolanırlar (rezervleri 6 ay kadar yeter). Kanda bir α - globülin olan D- vitamini- bağlayan protein tarafından taşınırlar.
23 D-Vitaminlerinin metabolizmaları D vitamini de diğer steroidler gibi, karaciğerde mikrozomal enzimlerce konjugasyona uğrayarak inaktive edilmektedir. Fenobarbital,fenitoin ve glutetimid gibi ilaçlar bu enzimi indükledikleri için D vitamininin yıkımını hızlandırıp, yetersizlik oluştururlar. INH ise bu hormonun hidroksillenmesini inhibe eder.
24 D-Vitaminlerinin etkileri- 1 Kemikte mineralizasyonu ve osteoblastik aktivasyonu arttırır. Ayrıca aynı zamanda eskimiş kemik dokusundan Ca 2+ mobilizasyonuna da yol açar (osteoklastik aktivasyon). Böylece yeni kemik oluşumu için olanak sağlar. Barsaktan Ca, fosfat ve Mg emilimini arttırır. Glukokortikoidler ve fenitoin bu etkiyi önlerler, büyüme hormonu ise kolaylaştırır. Böbreklerden Ca, Fosfat atılımını ise azaltır
25 D-Vitaminlerinin etkileri- 2 Hematopoietik ana hücrelerin farklılaşması ve olgunlaşmasında rol oynadıkları düşünülmektedir (Raşitizmde anemi ). Anabolik etki : İmmüm sistem modulasyonu : D Vitamini Eksikliği: Çocuklarda raşitizm (rikets) Erişkinlerde Osteomalazi
26 Raşitizm (Rikets)
27 Osteomalasi
28 D- Vitaminlerinin Preparatları
29 Kalsitriol [1,25(OH) 2 D3] Etki gücü en yüksek olan D vitamini türevidir. Etkisi çabuk başladığı için (3 saat); en önemli kullanılış yeri; Hipoparatiroidiye bağlı hipokalsemiyi hızlı bir şekilde düzeltmektir. Kronik böbrek yetmezliğine bağlı renal osteodistrofi nin tedavisinde tercihen kullanılır. Postmenapozal osteoporoz da kalsiyum ile birlikte kullanılır. En önemli yan etkisi metastatik kalsifikasyon gelişmesidir.
30 Dihidrotaşisterol: Hipoparatiroidizmin kronik ve acil tedavisinde kullanılır. Etkisi çabuk başlar, fakat uzun sürer (yarı ömrü 7-15 gündür). Alfakalsidol ( 1α- hidroksikolekalsiferol) : Kronik böbrek yetmezlikli hastalarda gelişen renal osteodistrofilerin proflaksisinde kullanılır. Karaciğerde kalsitriole dönüştüğü için, karaciğer bozukluklarında etkinliği yetersizdir.
31 Kalsifediol (25- hidroksikolekalsiferol) : Aktivasyonu için karaciğerde hidroksillenmesi gerekmediğinden malabsorpsiyon sendromu, kronik hepatobiliyer hastalıklar ve antikonvulsan ilaçlarla tedavi sırasında gelişen D vitamini eksikliğine bağlı osteomalasi nin tedavisinde kullanılır. Teratojenik etkisinden gebelerde kontrendikedir. Kalsipotriol: Psoriyazis te lokal olarak kullanılır.
32 D- Vitaminlerinin yan etkileri Tüm vitaminlerin en toksik olanı D vitaminidir Oluşturduğu hiperkalsemi ölümcül olabilir ve ayrıca pek çok organda kalsiyum birikmesine yol açar Yüksek dozda iştahsızlık, bulantı, kusma, susuzluk ve sersemliğe neden olur. Teratojenik olabilirler.
33 Kalsitonin
34 Tiroid bezinde parafoliküler hücrelerde (C hücreleri) katakalsin (bu da kalsemiyi düşürür) isimli bir peptidten sentezlenir. Kalsitonin, CGRP (kalsitoningeniyle ilişkili peptid) ile birlikte sentezlenir. Kan kalsiyum düzeyi ve başta gastrin olmak üzere barsak hormonları (kolesistokinin, glukagon, adrenalin, glukagon ) kalsitonin düzeyini arttırırlar.
35 Somon balığından elde edilen tipine salkotonin adı verilir, yarı ömrü insan ve diğer memeli kalsitonininden daha uzundur (70-90 dakika).
36 Kalsitonin in etkileri Paratiroid hormonun fizyolojik antagonistidir. Kemik dokusunda osteoklastları inaktive edip Ca -rezorpsiyonunu önler ve Ca konsantrasyonunu düşürür. Etkisi D vitaminine bağlı değildir. Böbreklerde Ca un reabsorbsiyonunu azaltır ve kalsiüri oluşturur. Ayrıca fosfat itrahını da arttırır. Na ve Cl atılımını hızlandırır ve diürez oluştururlar. Kemikte protein matrixinin yıkımını da azaltır (böbreklerden hidroksiprolin itrahı azalır).
37
38 Kalsitonin in kullanıldığı yerler 1. Hiperparatiroidi ye bağlı hiperkalsemi 2. Postmenapozal osteoporoz 3. Paget s hastalığı (Osteitis deformans)
41 Bifosfonat lar kemik dokusunda hidroksiapatit e bağlanırlar ve osteoklastların bifosfonat içeren hidroksiapatit kristallerini fagosite etmesi, onların metabolik etkilerini inhibe eder ve daha fazla kemik rezorpsiyonunu önler (antirezorptif etki).
42 Kullanım Endikasyonları 1. Paget s Hastalığı: İlk tercihtir. 2. Osteoporoz: Kemik turnover ını inhibe ederek kemik kaybını yavaşlatırlar. 3. Tümörle ilişkili kemik yıkımı (antiosteolitik olarak).
43 Yan etkileri Hipokalsemi yapabilirler. Uzun süreli kullanımda raşitizm ve osteomalasi yapabilirler. Belirgin özofajit ve ülser oluşturabilirler.
44 Kemiğe Etkili Diğer İlaçlar
45 Kalsiyum bileşikleri Oral Kullanılanlar Ca glukonat Ca karbonat Calaktat Ca glukonolaktat Parenteral Kullanılanlar Ca glukonat Ca gluseptat Ca glubionat
46 Östrojen ve Androjenler * Kemiklerde PTH u antagonize ederler. * Buna karşılık böbreklerde ise PTH etkisini güçlendirirler ve Ca atılımını azaltırlar. * Böbreklerde D vitamini sentezini arttırırlar. * Tüm bu etkiler sonucunda Ca dengesini pozitif durumda tutarlar.
47 Büyüme Hormonu (GH) * D vitamininden bağımsız olarak barsaktan Ca emilimini arttırır. * Böbrekten fosfat atılımını azaltır.
49 Tiroid Hormonları Fizyolojik konsantrasyonlarda kemik oluşumunu hızlandırırlar. Hipertiroidi gibi yüksek dozlarda ise kemik rezorpsiyonuna neden olurlar.
50 Sodyum Florür: Osteoblast sayısını arttırarak trabeküler kemik oluşumunu stimüle eder. Rezorpsiyona dokunmaz. En sık görülen yan etkisi osteofit oluşumu ve ligaman kalsifikasyonudur. İnorganik Fosfatlar: Kalsiyumun kemiğe çökmesini hızlandırırlar. Galyum Nitrat: Kemik rezorpsiyonunu engeller.
51 Kaynaklar Kayaalp SO. Rasyonel Tedavi Yönünden Tıbbi Farmakoloji, 9. Baskı, Hacettepe- Taş, Hardman JG, Limbird LE, Eds. Goodman and Gilman s The Pharmacological Basis of Therapeutics. Tenth Ed. Mc Graw Hill, Katzung BG. Basic and Clinical Pharmacology, Ninth Ed. Mc Graw Hill, Süzer Ö. Süzer Farmakoloji, 3. Baskı, Klinisyen Tıp Kitapevi, Rang HP, Dale MM, Ritter JM, Moore PK. Pharmacology, Fifth Ed. Churchill Livingstone, 2003.
KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Kalsiyumun vücut için önemi: Hücrede; membran, mitokondri, Endoplazmik retikulumda bağlı halde ve; stoplazmada serbest halde bulunur. Hücrenin canlılığı ve fonksiyonları için önemlidir.
CALS-D 3 EFERVESAN TABLET FORMÜLÜ: Her efervesan tablet; 1000 mg kalsiyuma eşdeğer 2500 mg kalsiyum karbonat ve 22 µg vitamin D 3 e eşdeğer 880 IU kolekalsiferol içermektedir. Ayrıca tatlandırıcı olarak
PROSPEKTÜS CALCİ NET D 3 EFERVESAN TABLET FORMÜLÜ Her efervesan tablet 600 mg Kalsiyum iyonuna eşdeğer 1.500 mg Kalsiyum karbonat ve 400 IU D 3 vitaminine eşdeğer 4.60 mg Kolekalsiferol içermektedir. Tatlandırıcı
Ca 2+ Giriş Kalsiyum iyonları bir grup önemli fizyolojik ve biyokimyasal olayları düzenler. Kas-sinir uyarılabilirliği, Kan pıhtılaşması, Salgılama olayları, Zarın bütünlüğü ve plazma zarından taşınma,
D VİTAMİNİ METABOLİZMASI ve RİKETS D vitamini kemik yapımı ile kalsiyum ve fosfor minerallerinin dengesi için gereklidir. D VİTAMİNİ Bitkisel ve hayvansal kaynaklı olarak alınan D vitamini öncülleri deride
Paratiroid Hastalıkları KALSİYUM İnsanlarda en fazla bulunan katyon kalsiyumdur Günlük diyette 0.5 gr kadar alınması gerekir Diyette genellikle fosfat, karbonat, oksalat tuzları şeklinde ve magnezyum ile
T.C Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. Dahiliye Kliniği Şef: Prof. Dr. Aytekin Oğuz Hashimoto Tiroiditinde 25 Hidroksi D Vitamini Ve Paratiroid Hormon Düzeyi DR. SAFĐYE ARIK ( UZMANLIK
MİNERALLER VE ELEKTROLİTLER Giriş Doğada en yaygın olarak bulunan elementlerin çoğu organizmada da bulunurlar. Canlı organizmada organik yapıya katılan C, H, O, N ile birlikte Na, K, Cl, Ca, P, Mg, Cu,
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği Metabolik Kemik Hastalıkları Editör Prof. Dr. Tümay SÖZEN Yardımcı Editör Prof. Dr. Dilek GOGAS YAVUZ METABOLİK KEMİK HASTALIKLARI Editör Dr. Tümay SÖZEN Yardımcı
3- MİNERALLER Organizmada mevcut minerallerin çoğu doğada da en yaygın olarak bulunan maddelerdir. Özellikle deniz suyu ile stoplazma arasındaki mineral bileşimi yönünden yakınlık, yaşamın denizlerde başlamasının
VİTAMİNLERİN İNSAN SAĞLIĞINDAKİ ÖNEMİ Prof. Dr. M. Emel Tüfekçi Alphan VİTAMİNLER Vitaminler, vücudun normal metabolizması için küçük miktarda gerekli olan ve vücudun hücrelerinde yapılamayan organik bileşiklerdir.
HİPOKALSEMİ Hastaneye yatırılan hastalarda hipokalsemi ile sık karşılaşılır. Klinikte, asemptomatikten hayati tehdit eden durumlara büyük değişiklikler görülebilir. Erişkin bir insan vücudunda çoğu (>%99)
DOKULAR Bağ doku Bağ doku, nispeten az sayıda canlı hücrenin ekstrasellüler matriks denen bir ortam içine dağılmasıyla oluşmuş dokudur. Bağ doku, deri, tendonlar, ligamentler, kıkırdak ve kemikte yaygın
VİTAMİNLER Vitamin tanımı ve tarihçe Vitaminler, sağlıklı beslenme için küçük miktarlarda alınmaları zorunlu olan, herhangi birinin eksikliği spesifik bir bozukluk ve hastalık meydana getiren organik maddelerdir:
T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı VİTAMİNLER VE DİŞ GELİŞİMİNE ETKİLERİ BİTİRME TEZİ Stj. Dişhekimi Şaziye Esra GÖÇOĞLU Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Ali Rıza ALPÖZ
Gonodal Hormonlar ve İnhibitörleri Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com firstname.lastname@example.org Son güncelleme: 23.01.2013 2 2 1 3 3 4 4 2 5 5 6 6 3 Over Hormonları I 18 karbonlu steroidler olan östrojen
Balya Yumuşak Jelatin Kapsül FORMÜLÜ Bir kapsülde: A vitamini 5000 IU D 3 vitamini 400 IU Yardımcı maddeler: Nipajin M ve Nipasol FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik özellikler: Balık yağı (Halibut
İMMOBİLİZASYON VE OSTEOPOROZ Doç. Dr. Sevgisun Kapucu HÜ Hemşirelik Fakültesi Osteoporoz Osteoporoz önemli bir toplum sağlığı problemi olup, düşük kemik kitlesi ile karakterize sistemik bir hastalıktır.
BÖLÜM - 9 HRMNLAR 9.1-GENEL BAKI. Hormonlar, özel bezler tarafından kana salgılanan ve kan yolu ile ulaştıkları doku ve organlarda fonksiyon düzenleyici bir etki meydana getiren ve çok düşük miktarları
ASİT BAZ DENGESİ Hücre içi enzim aktivitelerinin yeterli bir şekilde yapılması ve hücre membranının bütünlüğünün korunması için kandaki serbest hidrojen konsantrasyonu [H + ] çok dar sınırlar içinde tutulur
T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Doç. Dr. Filiz TÜTÜNCÜLER ŞİŞMAN ÇOCUKLARDA D VİTAMİNİ DÜZEYLERİ VE İNSÜLİN DİRENCİ İLE İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
Antikolinesterazlar: Kolinesteraz enzimini inhibe eden ilaçlar, inhibisyonun reverbisl ve irreverbisl olmasına göre iki grupta incelenmektedir. Kolinerjik asetilkolin birikimine neden olarak muskarinik
T.C Ege Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Oral Diagnoz ve Radyoloji Anabilim Dalı VİTAMİNLERİN ORAL DOKULARA ETKİLERİ BİTİRME TEZİ Stj. Dişhekimi Ayşe KOCABAŞOĞLU Danışman Öğretim Üyesi: Prof.Dr.Zuhal
I T.C DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı (Biyokimya Uzmanlık Tezi) Dr. Mehmet TÜRKEN Tez Danışmanı Prof. Dr. Leyla ÇOLPAN DĠYARBAKIR 2011 II ÖNSÖZ Tezimin hazırlanmasında kıymetli
SIVI ELEKTROLİT DENGESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli ÜLGER 1 Sağlıklı bir vücutta, vücut sıvılarının hacimleri ve bileşimleri bir çok metabolik aktiviteye rağmen, dengede tutulur. Bu denge mekanizmasına sıvı-elektrolit
BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ANA BİLİM DALI ASEMPTOMATİK PRİMER HİPERPARATİROİDİ VAKALARINDA HASTALIK SEYRİNİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER Uzmanlık Tezi Dr. Semra AYTÜRK Ankara / 2005 BAŞKENT
ÜNİTE 5 Kardiyovasküler Sistem ilaçları Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Kalp-damar sistemi bozukluklarından kaynaklanan hastalıkları, Bu hastalıkların tedavisinde kullanılan başlıca ilaçlar, Bu ilaçların
Hemşirelik, Fizyoterapi ve Sağlık Ön Lisans Bölümleri için FARMAKOLOJİ Ağız ve Diş Sağlığı Ameliyathane Hizmetleri Anestezi Diyaliz Eczane Teknikerliği Elektronörofizyoloji Fizyoterapi Lisans İlk ve Acil