Yer sincapları grubuna çok ilginç iki hayvan girer. Bunlardan biri kızgın çölde; diğeri Kuzey Kutbu koşulları altında yaşar. 230 ya da daha fazla cinsi vardır: uçan, ağaç ve yer sincapları. Bazen bu son iki grup arasında kesin bir sınır çizmek kolay olmaz. Çünkü bazı ağaç sincapları, zamanlarının önemli bir kısmını yerde geçirir, bazı yer sincapları ise çok zaman ağaca çıkarlar. Birçok yer sincabı türünde kuyruklar sık ve uzun tüylü olmakla beraber hiçbir zaman ağaç sincapların ki kadar kalın değildir. Ayrıca yer sincaplarının kuyrukları genellikle ağaç türlerinin ki kadar uzun olmaz.
Yer sincapları 20-77.50 santim uzunluğundadır. Bunun üçte birini, bazen yarısını kuyruk oluşturur. Bu orantı cinslere göre değişir. Hayvanlarda üç tür renk görülür: hemen hemen tamamiyle sarımsı gri; aynı temel renk üzerine sırtta açık kahverengimsi sarı ya da sarımsı beyaz birkaç benek olan tür; bir de koyu renk çizgili kahverengimsi gri tür. Bunun üzerinde çoğu zaman sarımsı benekler den oluşan çizgiler bulunur. Yer sincaplarının kulakları büyük, bacakları, gri ve kırmızı ağaç türlerininkine göre daha kısa, ayakları daha büyüktür. 32 türden birkaç Afrika ‘da geri kalanların çoğu kuzey Amerika’da, Meksika’dan Alaska’ya kadar olan bölgede yaşar.
KÜTÜKLER VE KAYALAR ARASINDAKİ HAYAT
Yer sincabı gündüz faaldir. Tehlikeye karşı tetikte olur. Düşmanlarını görebilmek için ya arka ayaklarının üzerinde durur, ya da kaba etlerinin üzerine oturur. Bir yabancı gördüğü zaman cıvıltıya ya da ıslığa benzer bir sis çıkararak alarm işareti verir. Kaya’ yer sincabı gibi bazı türler gruplar halinde yaşarlar. Diğerleri yalnızlığı daha çok sever. Türlerin hepsi de kendi inlerini kazar ya da alçaktaki ağaç kovuklarına, kütüklerin altına, kayaların araşma veya bunlara benzer güvenli yerlere sığınırlar.
Yer sincabı, yaygın olduğu bölgenin güney kesimlerinde, kötü havaların dışında, bütün yıl boyunca faaldir. Daha kuzeyde kış uykusuna yatar. Kuzeye gittikçe kış uykusu süresi de uzar.
BESİN TAŞIMAK İÇİN YANAK KESELERİ
Yer sincabının besinleri arasında tohumlar, ceviz vs., kökler, yapraklar, soğan, mantar, böcekler, kuşlar ve yumurtalar vardır. Leş de yer. Bu besinlerin yenme oram, bir cinsten diğerine değişir. Kaya yer sincabı daha çok bitkisel yiyeceklerle beslenir, biraz da böcek avlar. Franklin yer sincabı da yine çoğunlukla bitki, biraz da böcek yer ama kurbağaları, kara kurbağalarını, fareleri ve kuşları da avlar. On üç çizgili yer sincabı ise pek az bitki yer. Yer sincabı besini depolar, çokça tohum, ceviz tahıl vs. yi yanak keselerin de yuvasına taşır.
KALABALIK AİLELER-HER ZAMAN HOŞA GİTMEZ
Dişi genellikle yılda bir defa doğurur. Ama bazı türlerde bu ikiye çıkabilir. Dişi sincap bir batında genellikle çok sayıda yavru dünyaya getirir. Bunların sayısı 12 ye kadar, hatta daha da fazla olabilir. Gebelik süresi 23-28 gündür. Yavrular doğdukları zaman çıplak, kör ve dişsizdir. Gözleri 3-4 hafta sonra açılır. Bundan kısa bir süre sonra da yuvadan ayrılırlar. Yiyecek bol olduğu zaman, yer sincaplarının sayısı artar. Bu hayvanlar, diğer kemirgenlerle birlikte ürüne çok yaygın bir şekilde zarar verebilir. Bazı türlerin, hıyarcıklı veba da dahil olmak üzere mikrop taşıdıklarından da kuşkulanılmaktadır. Kayalık dağlarda bulunan ‘sarı mantolu’ sincap bunlardan biridir. Hayvan ayrıca dağ yamaçlarını oyarak aşınmaya da yol açar. Yer sincaplarının sayısını önemli bir dereceye kadar gelincik, vaşak ve şahin ya da sansar gibi düşmanları kontrol altında tutar: Kuzey Amerika’da yer sincabının baş düşmanlarından dağ kedisidir. Sarı mantolu sincap, bulduğu zaman, ürünleri rahatlıkla yağmalar. Başka yerlerde ise evlere ve kamplara girerek yiyecek arar, bu yüzden de oldukça sevilir.
AŞIRI ISI FARKLARI
İlginç bir tür de antilop yer sincabı diye tanınandır. Bu hayvan Birleşik Devletler’in güneybatı kesimindeki çöllerde yaşar. Bu adın verilmesinin sebebi kuyruğunu iyice dik tutarak, çatal boynuzlu ceylan gibi, beyaz arkasını göstermesidir. Antilop yer sincabının her gün ateşi çıkar. Ancak hava sıcaklığı 43° C, ayaklarının altındaki kumların sıcaklığı 66° C olduğu zaman bile sincap oradan oraya koşar. Kendi vücut ısısı 43° C’ nin üstüne çıktığı zaman da rahatsız olmuş gibi bir hali görülmez. Hayvan, doğal fonksiyonları sırasında çok az su kaybettiği için olağanüstü yüksek ısıya dayanabilir. Mesela bir sincabın idrarı hemen hemen katıdır. Hayvan terlemez, ama iletme, geçirme ve yayma yoluyla ısı kaybeder, ısı vermek için gölgede bir yere çekilir ve yere yatarak vücudunu iyice yassılaştırır, ya da inine dalar. 3 dakika içinde vücut ısısı 42°’den 33°’ye düşer. Durum kötüleştiği takdirde hayvan kesik kesik soluyarak ısı verir. acil bir önlem olarak da başka bir yöntemle serinler. Tükrüklerini akıtır, sonra bunları, ön pençeleriyle sanki yıkanıyor-muş gibi başına yayar.
Şimdi bir de kuzeye bakalım: Alaska’na, Barrovv burnunda kar hemen hemen hiç kalkmaz ve toprak yüzlerce metre derinliğe kadar daima donmuş halde kalır. Kısa yaz sırasında toprağın üst kısmındaki 7.5-10 santimlik, en fazla yaklaşık bir metrelik bir tabakanın buzları çözülebilir. Barrovv yer sincabı bu bölgede kumlu topraklardan oluşmuş ‘adacıklarda’ yaşar. Yılın 9 ayım uyuyarak geçirir. Mayısta uyandığı zaman hala karlarla kaplı bir dünya görür ve bir yıl önce biriktirdiği yapraklar, saplar, kökler ve tohumlarla beslenir. Hava hafifçe ısınırken çiftleşirler, 25 gün sonra yavrular doğar, yani haziranın sonuna doğru. Üç hafta sonra gözleri açılır; iki gün sonra da besin bulmaya çıkarlar. Yavruların bir aydan biraz daha uzun bir süre içinde gelişmeleri, kendi inlerini kazmaları ve 9 ay sürecek kış uykusuna yatmadan önce besin biriktirmeleri gerekir. Erginler için durumun onlarınkinden daha iyi olduğu söylenemez. Çünkü yavruları büyütme görevi onlara düşer. Güçlerini yemden kazanmak için beslenmeleri, kış için besin depolamaları ve ini yemden düzene sokmaları gerekir.