Sepsis Nedir? & Sepsisin Nedeni & Kan Zehirlenmesi ve Tedavisi
Sepsis yani halk arasında kan zehirlenmesi de denir, aslında gerçek bir zehirlenme değildir.
Kan zehirlenmesi, kanında herhangi bir toksik maddenin bulunması nedeniyle olumsuz tıbbi durumu (koşulları) tanımlayan bir terimdir ama gerçekte genellikle bakterilerin veya toksinlerinin (veya her ikisinin) kana ulaşmasıyla ortaya çıkan sağlık durumudur.
Sepsis nedir ?
Sepsisin yeni tanımı yakın zamanda yayınlandı. 2016’da, Üçüncü Uluslararası Konsensüs Tanımlama Görev Gücü (Sepsis-3), sepsisi, ” enfeksiyona düzensiz konakçı yanıtı nedeniyle yaşamı tehdit eden organ fonksiyon bozukluğu” olarak tanımladı.
Yeni kriterler sadece üç semptom üzerine kuruludur:
Bozulmuş zihinsel durum
Hızlı solunum (> 22 nefes / dakika)
Düşük kan basıncı (< 100 mm Hg sistolik)
Yukarıdaki ölçütleri karşılayan hastalar büyük olasılıkla sepsiste bulunur ve septik olarak da adlandırılır.
Tanı için kan testleri artık gerekli değildir.
QSOFA terimi (hızlı ardışık organ yetmezliği değerlendirmesi), yukarıda listelenen üç semptomun her birine bir puan veren bir puanlama sistemini temsil eder; Hasta skoru iki ya da daha fazla ise, hastanın Üçüncü Uluslararası Konsensüs Tanımları Görev Gücü’ne göre sepsis olasılığı yüksektir.
Sepsis, hastanın acil tedavi gerektiren ciddi bir problemi olduğundan, görev gücünün amacı, bireysel bir hastada sepsis olasılığını hızlı bir şekilde belirlemek için kullanılan kriterleri basitleştirmektir.
Pediatrik gruplar çocuklar için biraz farklı ölçütler kullanmaktadır. Diğer gruplar başka kriterler de eklemek istemektedir.
Sepsis yerine sıklıkla kullanılan terimler bakteriyemi, septisemi ve kan zehirlenmesi olmaktadır.
Bununla birlikte, bakteriyemi, kandaki bakterilerin varlığı anlamına gelir; Bu, yukarıda listelenen herhangi bir kriter olmadan ortaya çıkabilir ve sepsis ile karıştırılmamalıdır.
Örneğin, dişlerinizi fırçalayabilir ve kısa süre bakteriemi olabilirsiniz ve herhangi bir SIRS (Sistemik Enflamatuvar Yanıt Sendromu) ölçütleri oluşmaz.
Sepsisin evreleri nelerdir ?
Bazı tıbbi araştırmacılar, sepsisin üç aşamalı olduğunu düşünmektedir.
İlk aşama en az şiddetli olup genellikle ateş semptomları ve artmış kalp hızı vardır.
İkinci evre daha ağırdır ve solunum güçlüğü semptomları ve muhtemel organ işlev bozuklukları ile karakterizedir.
Son evre ise hayatı tehdit eden düşük kan basıncına sahip en şiddetli evre (septik şok veya şiddetli sepsis) ile karakterizedir.
Tüm araştırmacılar bu aşamaları kabul etmezler. Bazı araştırmacılar, sepsisin aşamalı olduğunu düşünmez.
Sepsisin sebebi nedir ?
Sepsis vakalarının çoğunluğu bakteriyel enfeksiyonlardan kaynaklanır, bazıları mantar enfeksiyonlarından kaynaklanır ve çok azı diğer enfeksiyon nedenlerine veya sistemik inflamatuar yanıt sendromuna neden olabilecek maddelere bağlıdır.
Bulaşıcı ajanlar, genellikle bakteri, neredeyse herhangi bir organ yerini veya implante edilen cihazı (örneğin cilt, akciğer, gastrointestinal sistem (travmadan bakteri penetrasyonu veya rüptüre bağırsak), cerrahi bölge, intravenöz kateter, vb.) bulaşmaya başlar.
Enfekte eden ajanlar veya bunların toksinleri (veya her ikisi) doğrudan veya dolaylı olarak kan dolaşımına yayılır. Bu, hemen hemen tüm diğer organ sistemlerine yayılmalarını sağlar.
Kriterler, vücudun bu kan yoluyla taşınan ajanlar tarafından yapılan zarara karşı koymaya çalışmasıyla ortaya çıkar.
Sepsisin yaygın bakteriyel nedenleri gram negatif basillerdir (örneğin, yenidoğanlarda E. coli, P. aeruginosa, E. corrodens ve Haemophilus influenzae).
Sepsis oluşturan diğer bakteriler S. aureus, Streptococcus türleri, Enterococcus türleri ve Neisseria’dır. Bununla birlikte, sepsise neden olduğu bilinen çok sayıda bakteri cinsi vardır.
Candida türleri, sepsise neden olan en sık görülen mantarlardan bazılarıdır.
Sepsis bulaşıcı mıdır ? Sepsis için kuluçka ve /veya bulaşıcı dönem ne kadar sürer ?
Genel olarak, sepsis bulunan bir kişi, enfeksiyona neden olan organizmanın saldırganlığına bağlı olarak (bakteri ve mantar gibi bulaşıcı nedenlerle) bulaşıcı olabilir, bu nedenle el yıkama, steril eldiven, maske ve giysi örtüsü gibi önlemler düşünülmelidir.
Ancak araştırmacıların çoğu, sepsisin kendisinin bulaşıcı olmadığını, ancak birçok çeşit bulaşıcı ajandan kan akışını istila ettikten sonra gelişebileceğini düşünmektedir.
Sepsisin kendisine inkubasyon ve /veya bulaşıcı bir dönem atanamaz; Sepsis gelişimine neden olabilecek belirli organizmalar kendi kendine inkübasyona ve organizmaya bağlı olarak değişen bulaşıcı dönemlere sahiptir.
Sepsis için risk faktörleri nelerdir ?
Aşağıdaki gruplar sepsis için yüksek risk altındadır:
Çok genç ve yaşlılar en büyük riski taşır
Bulaşıcı bir madde nedeniyle çok hasta olan insanlar
Yoğun bakım ünitesindeki insanlar
Zayıflamış veya bağışıklık sistemine zarar verilen insanlar
IV kateter, solunum tüpleri veya başka cihazlar kullananlar
Yaygın yanıkları olan insanlar
Ağır travmalı insanlar
Sepsis (kan zehirlenmesi) belirti ve bulguları nelerdir ?
Yetişkin hastanın kanıtlanmış veya şüphelenilen bir enfeksiyon kaynağı (genellikle bakteri) olması ve sepsis tanısı almak için aşağıdaki sorunlardan en az ikisinin olması gerekir:
Değişmiş zihinsel durum (örneğin, değişmiş bilinç, zihinsel karışıklık veya deliryum)
Hızlı solunum (> 22 nefes / dakika)
Düşük kan basıncı (<100 mm Hg sistolik)
Bununla birlikte, hastalar, sepsis ile ortaya çıkabilecek diğer birçok bulgu ve belirtiye sahip olabilirler, örneğin
Kalp hızında yükselme (taşikardi)
Ateş
Düşük vücut ısısı (hipotermi)
Kandaki karbon dioksit (PaCO2) seviyesinin azalması
Titreme
Baş dönmesi
Yorgunluk
Titreme
Yüz yıkaması
Nefes darlığı
Düşük idrar üretimi
Cilt renginin değişmesi
Bir veya birden fazla organın işlev bozukluğu
Şok ve
Uyku hali.
Yaşlı hastalar ve yetişkinlerde ilk belirgin semptomlar çoğunlukla karışıklık, titreme, güçsüzlük, muhtemelen daha hızlı nefes alma ve baykus görünümüdür.
Pediyatrik hastalar (bebekler ve çocuklar) de yetişkinlerde benzer semptomlar gelişebilir, ancak en sık görülen belirtiler ateş ve azalmış idrar çıkışıdır.
Çocuklar uyuşukluk belirtileri gösterebilir.
Yenidoğan sepsis (sepsis neonatorum)inden, 28 günlüğe kadar rektal sıcaklık 38,3 C veya daha yüksekse şüphelenilir.
Bazı otörler, ciltteki kırmızı çizgileri sepsis belirtileri olarak görürler. Bununla birlikte, bu çizgiler lokal kan damarlarında ya da lenfatik damarlarda (lenfanjit) lokal inflamatuvar değişikliklerden kaynaklanmaktadır.
Kırmızı çizgiler endişe vericidir çünkü genellikle sepsis ile sonuçlanabilecek bir bulaşmayı gösterirler.
Septik şok, enfeksiyonun sistolik kan basıncında tehlikeli bir düşüşe (hipotansiyon) neden olduğu bir durumdur. Septik şokla ilişkili düşük kan basıncına eşlik edebilecek ek semptomlar arasında serin ve soluk ekstremiteler, baş dönmesi, düşük veya sıfır idrar çıkışı, nefes darlığı, hızlı nabız, davranış değişiklikleri ve düşük veya yüksek vücut ısısı sayılabilir.
Sepsis nasıl teşhis edilir ?
Klinik olarak, hastanın yukarıda listelenen en az iki tanısal kritere uyması ve şüphelenilen veya kanıtlanmış bir enfeksiyona sahip olması gerekmektedir.
Bu, sağlık uzmanlarının hastalığın erken dönemlerinde sepsis teşhis etmesine yardımcı olmak için bir tarama aracıdır. Kesin tanı, bulaşıcı bir ajan için pozitif bir kan kültürüne ve en azından kriterlerin ikisine dayalıdır.
Bununla birlikte, diğer faydalı testler, beyaz kan hücresi sayımı, prokalsitonin seviyeleri ve PaCO2 gibi laboratuvar analizlerine dayanmaktadır.
Sepsisin tedavisi nasıldır ?
Sepsis hemen hemen her vakada, hastaların hastaneye kaldırılması, uygun intravenöz antibiyotiklerle tedavi edilmesi ve herhangi bir organ işlev bozukluğunu desteklemek için tedavi verilmesini gerektirir.
Sepsis hızla organ hasarına ve ölüme neden olabilir; Ağır sepsisde antibiyotiklerin geciktirilmesi durumunda, istatistikler saat başına % 7’lik bir mortalite artışı olduğunu ortaya koymuştur.
Çoğu sepsis olgusu, acil tıp uzmanları, bulaşıcı hastalık uzmanları ve diğerleri tarafından hastanenin yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) tedavi edilir.
Sepsis tedavisinde uygun antibiyotikler, aynı anda verilen iki veya üç antibiyotik kombinasyonudur; Çoğu kombinasyon genellikle birçok MRSA enfeksiyonunu tedavi etmek için vankomisin içerir.
Sık kullanılan antibiyotiklerden bazıları şunlardır:
Seftriakson (Rocephin)
Meropenem (Merrem)
Seftazidim (Fortaz)
Sefotaksim (Claforan)
Cefepime (Maxipime)
Piperacillin ve tazobaktam (Zosyn)
Ampisilin ve sulbaktam (Unasyn)
Imipenem / silastatin (Primaxin)
Levofloksasin (Levaquin) ve
Klindamisin (Cleocin)
Bununla birlikte, enfekte organizma izole edildiğinde, laboratuarlar hangi antibiyotiklerin organizmalara karşı en etkili olduğunu belirleyebilir ve bu antibiyotikler hastayı tedavi etmek için kullanılmalıdır.
Antibiyotiklere ilaveten, organ sisteminde destek ve ameliyat olmak üzere iki önemli terapötik müdahale gerekebilir.
Enfeksiyon kaynağını boşaltmak veya çıkarmak için ameliyat gerekebilir. Ekstremitelerin amputasyonu, bazı hastaların hayatlarını kurtarmak için yapılır.
Sepsis tedavisiyle hangi uzmanlar ilgilenir ?
Çoğu zaman, hastayı sepsisle tedavi eden ilk sağlık uzmanları hastanın birinci basamak hekimi, çocuk doktoru ve acil tıp uzmanıdır.
Sepsis tanısı alan hemen hemen tüm hastalar hastanede tedavi edilmektedir. Sepsis için ev ilaçları yoktur.
Hastanın durumuna ve sepsisin altında yatan tıbbi nedene bağlı olarak hastanelerde, yoğunbakım doktorları ve göğüs hastalıkları uzmanları, bulaşıcı hastalık uzmanları ve ara sıra toksikolog ya da cerrahlar tedavide yer alırlar.
Sepsiste prognoz nedir ?
Sepsis hastalarının prognozu, sepsisin şiddeti veya evresi ile hastanın temel sağlık durumuna bağlıdır.
Örneğin, sepsis hastaları ve teşhis sırasında organ yetmezliği belirtisi göstermeyen hastalar % 15-30 arasında ölüm riskine sahiptir.
Şiddetli sepsis veya septik şok hastalarında mortalite (ölüm) oranı yaklaşık % 40 -% 60 arasında değişirken, yaşlılarda mortalite oranı en yüksektir.
Sepsisli yenidoğan ve pediatrik hastalar yaklaşık % 9 -% 36 oranında mortalite oranına sahiptir. Araştırmacılar prognozu tahmin etmek için hastanın semptomlarına dayalı bir puanlama sistemi de geliştirmişlerdir (MEDS skoru).
Sepsisin komplikasyonları nelerdir ?
Sepsis ile ortaya çıkabilecek çok sayıda komplikasyon vardır.
Komplikasyonlar, başlangıç enfeksiyonu türüne (örneğin, sepsisli akciğer enfeksiyonunda, muhtemel bir komplikasyonda solunum desteğine ihtiyaç olabilir) ve sepsis şiddeti ile ilişkilidir (örneğin, ekstremite enfeksiyonuna bağlı septik şokta ekstremite amputasyonu gerekebilir).
Sonuç olarak, her hastanın sepsisin kaynağı ile ilgili komplikasyonlara yakalanma olasılığı vardır.
Genel olarak, komplikasyonlar organ işlev bozukluğu, hasar veya kayıptan kaynaklanmaktadır.
Ölüm genellikle çoklu organ disfonksiyonuna (karaciğer, böbrek veya akciğer yetmezliği) bağlıdır.
Sepsisi (kan zehirlenmesi) önlemek mümkün müdür ?
Sepsise yol açan risk faktörleri birçok yöntemle azaltılabilir.
Belki de sepsis şansını azaltmanın en önemli yolu enfeksiyonları önlemektir.
Aşılar, iyi hijyen, el yıkama ve enfeksiyon kaynaklarını kullanmaktan kaçınma mükemmel önleyici yöntemlerdir.
Enfeksiyon ortaya çıkarsa, kan dolaşımına uğramadan önce herhangi bir enfeksiyonun derhal tedavisi, muhtemelen sepsisi önler.
Bağışıklık sistemi baskılananlar, kanser hastaları, diyabetli kişiler veya yaşlı hastalar gibi enfeksiyon riski yüksek olan hastalarda bu özellikle önemlidir.
Sepsis tanısında çok faydalı olan “Prokalsitonin testi” için buraya tıklayınız.