İzlanda'da nükleer silah kaygısı artıyor
İzlanda'da 3 parti, ABD'nin 2006'da terk ettiği Keflavik'teki NATO üssüne geri dönme kararı üzerine İzlanda'nın arındırılmış ülke olarak kalmasının güvenceye alınması için parlamentoya önerge verdi.
Fotoğraf: Michael E. Daniels/Wikimedia Commons
Murat KUSEYRİ
ABD'nin 2006 yılında terk ettiği Keflavik'teki NATO üssüne geri dönme kararının ardından Yeşil Sol, Sosyal Demokrat Parti ve İlerleme Partisi milletvekilleri, parlamentoya verdikleri önergede İzlanda'nın nükleer silahlardan arındırılmış bir ülke olarak kalmasının güvence altına alınmasını talep etti.
Önergede silahlanma yarışının hızlandığı Kuzey Buz Denizi'nde nükleer silahlardan arındırılmış bölge ihtiyacının arttığı, ABD ve Rusya'nın bölgede silahlanma yarışına girdikleri ve bu nedenle yasaklama kararı alınmasının gerekliliğine vurgu yapıldı.
İzlanda'da pek çok belediye, bölgelerinde nükleer silah bulundurulmasını yasakladı. Sembolik olarak alınan bu kararın ise pratikte bir karşılığı yok.
ABD, GİZLİCE NÜKLEER SİLAH YERLEŞTİRMEYİ PLANLADI
İzlandalı politikacıların ülkelerine ABD'nin nükleer silah yerleştirilebileceği kaygıları nedensiz değil. Bundan bir kaç yıl önce yayımlanan ABD'nin gizli belgelerinde ABD'nin gizlice Keflavik'teki NATO üssüne nükleer silah yerleştirmeyi planladığı açığa çıkmıştı.
İzlanda kurulduğu 1949 yılından bu yana NATO’nun üyesi. 1951 yılında dönemin Başbakanı Bjarni Benidiktsson, ABD'den ülkeye nükleer silah yerleştirmeyeceği güvencesini vermesini istedi.
ABD BÜYÜKELÇİSİ KARŞI ÇIKTI
ABD İzlanda'ya nükleer silah yerleştirmedi ancak Keflavik'teki NATO üssüne İzlanda hükümetinin haberi olmadan nükleer silah yerleştirme hazırlıkları yaptı. Ancak dönemin ABD Büyükelçisi Tyler Thompson ABD Hükümetine yazdığı mektupta küçük bir üstte nükleer silahlar olduğunu gizli tutmanın güç olacağını ve üsteki güvenlik önlemlerinin artırılmasının kuşkuyla karşılanacağı gerekçesiyle buna karşı çıktı. Thompson, durumun açığa çıkması durumunda bunun NATO için olumsuz sonuçlara yol açacağı, İzlanda ve bazı ülkelerin NATO’dan ayrılabilecekleri uyarısında bulundu.
Büyükelçinin hükümete mektupla durumu bildirmesinin nedeni dönemin başbakanı Gudmundor I. Gudmunsson'un kuşkularıydı. Gudmunsson, büyükelçiden ABD'nin İzlanda'da nükleer silah bulundurup bulunmadığını veya ülke üzerinden bir başka ülkeye taşıyıp taşımadığını açıklamasını istedi. ABD, Gudmunsson'a İzlanda'da nükleer silahları olmadığını iletti. Ancak yerleştirme niyeti olduğundan söz etmedi.
ABD, KEFLAVİK'E NÜKLEER SİLAH DEP0SU İNŞA ETTİ
ABD, 1950'li yılların sonlarında Keflavik'teki NATO üssüne nükleer silahları muhafaza edeceği bir depo inşa etti. Depo inşaatında çalışan İzlandalı işçilere depoda torpido bulundurulacağı söylendi.
Üç partiye mensup milletvekillerinin önerilerinin parlamentoda kabul edilmesi halinde ABD, İzlanda'da nükleer silah bulundurmayacak ve bu silahları İzlanda üzerinden başka ülkelere taşıyamayacak. Bağımsızlık Partisi dışındaki tüm partiler ABD'nin İzlanda'ya nükleer silah yerleştirmesine karşı. Bağımsızlık Partisi, ABD ve NATO ile ilişkileri bozabileceğini öne sürerek İzlanda'ya nükleer silah yerleştirmesine karşı çıkmıyor.