Meksika’nın yeni cumhurbaşkanı, seçimlerden büyük bir zaferle ayrılan Ulusal Rejenerasyon Hareketi (Morena) lideri Andrés Manuel López Obrador (AMLO) oldu. Solcu AMLO, altı yıllık başkanlık yönetimini devraldı. Seçim yarışına Meksika’yı 1929'dan 2000'e kadar yöneten statükocu-solcu, daha basit ifadeyle Meksika’nın CHP’si Kurumsal Devrimci Parti (PRI)'nin ve 2000'den 2012'ye kadar Meksika’yı yöneten sağcı Ulusal Eylem Partisi (PAN) gibi partilerin önünde % 53 ile kazandı.
AMLO, solcu bir lider olmasına karşı, kurmuş olduğu Morena Koalisyonu Evanjelik Hıristiyanlar, sağcı sosyal karşılaşma Partisi, işçi sendikaları, ve İşçi Partisi (PT) gibi geniş bir koalisyon desteğiyle iki rakip statüko partiyi geride bıraktı. Morena ayrıca seçimlerin yapıldığı dokuz eyaletin beşinde valilikleri de kazandı. AMLO’nun koalisyonu, hem kongre meclislerinde, hem de Latin Amerika'nın ikinci büyük şehri olan Mexico City'nin belediye başkanlığında çok büyük bir çoğunluğa sahip olacak. Geçen hafta açıklanan kabinede solcu ve anti-emperyalist cumhurbaşkanı AMLO, beklenin aksine sağcı bir kabine oluşturdu. Bu liste, partiye oy veren kesimde ciddi bir homurdanmaya, ulusal ve uluslararası piyasa çevrelerinde memnuniyetle karşılandı.
Eski Başkan Başkan Enrique Pena Nieto’nun partisi, tarihi bir mağlubiyet aldı. Türkiye’de histerikli romantik solcular ve ABD tarafından ‘yakışıklı ve reformist’ bir rüzgarla göreve gelmişti. Ancak ABD yörüngesinde hareket ettiği gibi sosyo-ekonomik eşitsizlik daha da artmış yolsuzluk, fakirlik, gelir adaletsizliği, asayiş olayları içinden çıkılmaz bir hale gelmişti. Nüfusun satın alma gücü yüzde 80 azaldı, cinayet oranı ise savaştan zarar gören ülkelerden daha kötü oldu. Üstelik, Nieto, Trump karşında Meksika’yı savunamamıştı.
AMLO, Eski Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez'in kamulaştırmalarını hatırlatan ABD ve Meksika iş çevrelerince, Meksika ekonomisini Venezüella gibi enkaza dönmesinden endişeli. AMLO ise kamulaştırma yapmayacağını, Meksika Merkez Bankası’nın bağımsızlığına saygı göstereceğini ve Meksika Milli Petrol Şirketi (PEMEX)’in yapısını bozmayacağını açıkladı. Yani Meksika’yı prangalamış güçlere güvence verdi/vermek zorunda kaldı. Nitekim, Seçim öncesi birçok kez ağır eleştiri alan Trump, AMLO’nun seçim zaferini, ilk tanıyan ve Obrador’u ilk tebrik eden lider oldu.
AMLO, seçim öncesi Trump’a meydan okumuş, göçmen karşıtı politikalarını "sorumsuz" ve "ırkçı" olarak nitelendirmiş. Meksika'yı Trump'ın "şamar oğlanı" haline getirmesine izin vermeyeceğini söylemişti. AMLO'nun kabinesi, bu zoraki gerekçeler ve iş dünyasının tedirginliklerine cevap niteliği taşıyordu. Kabinede, eski yönetimde ABD’ye yakın iktisatçılar, evanjelik sağcılar, solcular ve komünistlerden oluşan bir dengeci hükümet kuruldu. Oysa Meksika halkı, çürümüş kadrolardan şikayetçiydi. Nitekim, sandıkta da statüko kadrolarını cezalandırmıştı.
AMLO’nun kabinesini, toplumsal cinsiyet bileşimini gözeten sekiz erkek ve sekiz kadın üyeden oluşturdu. Eğitim sekreteri Esteban Moctezuma, eski PRI başkanı Ernesto Zedillo (1994-2000) kapsamında bir iç ve sosyal kalkınma bakanıydı. Finans sekreteri Carlos Urzúa, ekonomist ve Dünya Bankası danışmanıdır. Yeni kamu güvenliği şefi Alfonzo Durazo, eski PAN başkanı Vicente Fox'un (2000-2006) özel sekreteriydi. Durazo, göçmenleri sınır dışı etmek için yeni bir sınır polisi oluşturmaya söz verdi. Manuel Mondragón gibi sağcı politikacılar oluşuyor. Seçim sonuçları, Meksika popülasyonunda bir ‘sola’ kaymanın olduğunu gösteriyor, Ancak kabine sağcı kişilerden ve statüko partilerin eski yöneticlerinden oluştu.
Meksika'nın iş seçkinleri uzun zamandır AMLO'yu “otoriter” önlemlere başvuracağı, özelleştirmeleri geri alabileceği ve hatta “sosyalist” gündemini izleyebilmek için kamulaştırmalar yürüteceği düşünüyor.
Dünya’nın ve Meksika'daki en zengin adamı olan Carlos Slim ve onun gibi milyarderlik seçkin bir grubun ve işadamlarının oluşturduğu Meksika İş Konseyi (Consejo Mexicano de Negocios, CMN) başkanı Alejandro Ramírez Magaña, López Obrador'un konuşmasını “çok uzlaştırıcıydı ve bunu iyimserlikle aldık.” AMLO ve iş sektörü arasındaki ilişki “çok olumlu olacak ve herkesi içerecek” dedi. Yani bizimle iyi geçinirse, bizde Onunla iyi geçiniriz demeye getirdi.
Tabi AMLO’nun hakkında hiçbir konuşma yapmadığı iki kurum/sektörün tavrı, hem AMLO’nun iktidarını, hem Meksika’nın geleceğini belirleyecek. Birincisi Meksika Silahlı Kuvvetlerinin ABD ile ilişkisi ve AMLO’nun politikalarına karşı/yanlı duruşu, Diğeri ise, Mafya’nın diğer bir ifadeyle uyuşturucu kartellerinin refleksi önemli. Gerçi AMLO,seçim öncesi küçük uyuşturucu çeteleri ve üyelerinin af edilmesi konusunda bir görüş belirtti ama büyük çetelerin pozisyonu net değil.
AMLO'nun gelecekteki dış politikası belirsizliğini koruyor. "En iyi dış politika iç politikadır," diyerek kampanya sırasında, daha güçlü bir Meksika'nın dünyada daha saygı duyulacağını savunuyor. AMLO bir yandan, Meksika'nın tüketeceği yiyecekleri üretmesi gerektiğini söyleyerek korumacı bir bakış ortaya koydu. Öte yandan, daha güçlü bir ekonomi için ticaret çeşitliliği ve Latin Amerika'nın geri kalanıyla daha yakın ilişki kurmak istediğini söyledi. Ticarette López Obrador'un bir fırsatı var. Trump, korumacılığa ve Avrupa Birliği ile iç problemlere dalmışken, Latin Amerika'nın ihracatını genişletme konusunda başarılı olabilir.
Sonuç olarak Meksika'nın başkanlığını kazanan Andrés Manuel López Obrador, ideolojisinin gereği ve halkının taleplerinden ziyade, denge(ci)siz politikacıların ve iş dünyasının olası endişelerini giderecek bir hükümet kurarak ulusal ve uluslararası piyasalara nazar boncuğu dağıtmıştır. Elbette bu durumun sürdürebilir olmasının cevabı beklenen en büyük soru olarak karşımızda duruyor. Dünya’nın birçok yerinden AMLO’nun pragmatik tavır içersinden olduğu açıkça görülüyor. Yani ’’Köprüye geçene kadar ayıya, dayı’’ durumu söz konusu. Fakat, iş ve bürokratik çevrelerce bir gün ’’Deli gömleğini’’ yırtması yüksek bir olasılık. Nitekim ABD'li iktidar kuruluşları, Wall Street ve Meksika mali oligarşisi AMLO ile ilgili bu kaygılara sahip. Oysa Meksikalılar ondan bağımsız bir duruş beklerken, her türlü olumsuzluğu göze almıştı. Yeter ki biraz gayret ve açık iletişim.