Hasta, biliyer kolik, akut kolesistit yani safra kesesi iltihabı, kolanjit veya pankreatit gibi safra taşı ile ilgili herhangi bir rahatsızlığın belirtilerini ya da komplikasyonlarını yaşamaya başladığında, mutlaka uygun tedavinin uygulanmaya başlaması gerekmektedir. Bu tedavi yöntemleri arasında kolesistektomi, endoskopik sfinkterotomi, safra taşının eritilmesi gibi seçenekler bulunmaktadır.
Safra taşı için tedavi uygulanmadığında, belirtilerin ve komplikasyonların gelişme riski daha da yükselmektedir.
Komplikasyonlar arasında hayatı tehdit edebilen kangren ve safra kesesinin delinmesi de bulunmaktadır. Bu nedenle, zamanında uygulanan doğru tedavi oldukça büyük önem taşımaktadır. (1)
Safra kesesi iltihabı nasıl geçer? Safra kesesi iltihabı durumunda, yaşanan iltihabı kontrol altında almak için tedavi genellikle hastanede uygulanmaktadır. Bazı durumlarda ameliyat bir tedavi seçeneği haline gelmektedir.
Hastanede amaç belirtileri hafifletme üzerine odaklanmaktadır. Bu nedenle, uygulanabilecek tedaviler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Geçici oruç: Safra kesesi iltihabı nedeniyle oluşan safra kesesi üzerindeki stresi azaltmak için bir süre yemek yemek ya da içecek içmek yasaklanabilmektedir.
- Serum: Damar yoluyla hastaya sıvı verilmektedir. Böylece hastanın sıvı kaybı yaşaması da önlenmektedir.
- Antibiyotik: Safra kesesinin enfeksiyon geliştirmesi durumunda, antibiyotik tedavisi uygulanabilmektedir.
- Ağrı kesiciler: Ağrı kesici ilaçlar, safra kesesindeki iltihap rahatlayana kadar ağrıyı kontrol etmeye yardımcı olmaktadır.
- Safra taşının alınması: Safra kanallarını veya kistik kanalı tıkayan taşları çıkarmak için endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi uygulanabilmektedir.
Hastanede uygulanan doğru tedavi ile safra kesesi iltihabı belirtilerinin iki ya da üç içinde hafiflemesi beklenmektedir. Diğer yandan, safra kesesi iltihabının tekrarlama ihtimali de bulunmaktadır. Bu durumda, hastanın safra kesesini çıkarmak için ameliyat uygulanması bir seçenek haline gelebilmektedir. (2)
Safra Kesesi İltihabı Ameliyatı
Akut safra kesesi iltihabı için ameliyatın bir seçenek olması, hastanın belirtilerinin ciddiyetine ve hastanın genel cerrahi riskine bağlı olarak belirlenmektedir.
Safra kesesinin alındığı bu ameliyata kolesistektomi adı verilmektedir. Genellikle, karın bölgesinde birkaç ufak kesik yapılarak uygulanmaktadır. Karın bölgesinde daha uzun bir kesik yapılarak uygulanan ameliyat ise daha nadirdir.
Hastanın belirtilerinin ciddiyetine ve hastanın genel cerrahi riskine bağlı olarak, karar verilen ameliyat, 48 saat içinde veya hastanede kaldığınız sürece yapılabilmektedir.
Safra kesesi alındıktan sonra, normalde safra kesesi içinde depolanan safra doğrudan ince bağırsaktan akmaktadır. Bu nedenle, sağlıklı bir şekilde hayata devam edebilmek için safra kesesinin vücutta olmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. (3)
Safra Kesesi İltihabı İçin Hangi Doktora Gidilir?
Safra kesesi iltihabı teşhisi ve tedavisi için dâhiliye (iç hastalıkları) bölümüne başvurulmaktadır. (4)
Safra Kesesi İltihabı Nedir?
Safra kesesi iltihabı kolesistit olarak da tanımlanmaktadır. Safra kesesi, karnın sağ tarafında ve karaciğerin hemen altında bulunan küçük, armut şeklinde bir organdır. Bu organın görevi, ince bağırsağa salınan safra isimli bir sindirim sıvısını tutmaktır.
Safra kesesi kanalının tıkanması genellikle safra kesesi iltihabına yol açmaktadır. Safra kesesi iltihabının diğer nedenleri arasında ise safra kanalı sorunları, tümörler, ciddi hastalıklar ve bazı enfeksiyonlar bulunmaktadır.
Safra kesesi iltihabı tedavi edilmediği takdirde, safra kesesi rüptürü gibi ciddi ve bazen de hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilmektedir. Safra kesesinin alınması safra kesesi iltihabında sıklıkla kullanılan bir tedavi yöntemidir. (5)
Safra Kesesi İltihabı Belirtileri
Safra kesesi iltihabı nasıl anlaşılır? Safra kesesi iltihabı başlangıcında en sık yaşanan belirti, karnın sağ üst ya da üst orta bölümünde ortaya çıkan ağrıdır. Bu ağrı genellikle en az 30 dakika sürmektedir. Ağrı şu şekillerde hissedilebilmektedir:
- Keskin, kramplar veya donuk bir ağrı
- Sürekli ağrı
- Sırta veya sağ omuzun altına yayılan ağrı
Ortaya çıkabilecek diğer belirtiler ise şunlardır:
- Kil rengi olan dışkılar
- Ateş
- Mide bulantısı ve kusma
- Cildin ve göz beyazının sararması (sarılık) (6)
Safra Kesesi İltihabı Nedenleri
Safra kesesi iltihabı neden olur? Safra kesesi iltihabı safra akışında meydana gelen tıkanıklık sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu durum, genellikle bir safra taşı kistik kanalı tıkadığında meydana gelmektedir. Sonuç olarak da, safra oluşmakta, tahriş gelişmekte ve basınç uygulanmaktadır. Tüm bunlar safra kesesinin iltihaplanmasına ve şişmesine sebebiyet vermektedir.
Diğer nedenler arasında şunlar bulunmaktadır:
- HIV veya şeker hastalığı gibi ciddi hastalıklar
- Safra kesesi tümörleri (nadir olmaktadır)
Safra kesesi iltihabı riskini artıran faktörler ise şunlardır:
- Kadın olmak
- Hamilelik
- Hormon tedavisi
- Yaşlılık
- Etnik köken
- Aşırı kilo ya da obezite
- Hızlı kilo vermek ya da hızla kilo almak
- Diyabet (7)